Gf1517
author: Erckens, Placidus

—

m

E

r

——

—

E EE

Rs

l nl

ideeca L

——

x

p

A

——

d

j

1

1

h

,^

N1

—

& N

511875649 021

!

ul

|

I

li

|

?

l

i

HUR

UB

Tübingen

Rab n

/ f

':/

/ J j

4

i

f

ÀN

Tu

f

nelil

Y

glCæ

Contt

tingc:

deter

acde

Rong

medi

A]

liji

APH;

VCP'pcouspuM

ANGELICO-BENEDIC-

TINO-THOMISTICUM

IN QUO

'Tum Deus phyfice- T'homi-

fticé movenscum refutatio-

nelibelli P. Kiríchs, tàm ENS

RATIONISetfeobjectum Lo-

picz , rüm neutram propofitionum

contradictoriarum circafuturum con-

tingens przfcindendo à decreto Dei effe

determinate veramaut determinate falfam,

ac denique eandem veritatem objectivam

non pofle ab eodem fimul per diverfa etiam

media fcirijopinari&z credi: De puro ac,

noexS. THOMA Dodore Ang

gelico demonftrantur.

AUTHORE.

d

d

R. P.F.Placido Erckens G

dizis S. P. Beneditti adS. Mattbiam A-

goffolumprope Zreviros Prafeffo $8.

d beologie olim Profe[fore.

COLO N4 &

Apud WILHELMUM METTE

CXIII.

ICH Bibliop.

fub (igno Gryphi Anno N

^"

Cum permiju Superiorums.

Ro

Csl

NK

On

C

A

L

ten,

N

Va

bææ:a:ää

Revetendiffime & Ampliffimo

Domino

DAMATTIHI.

FRANCKEN

Celeberrime Abbatix D.

Nicolai in Brauvveilet

Ordinis S. P.BenedictiSac.

Congregationis Buríchfeldenfis AB-

BATI ,territorii adjacentis Domino

temporali , uti & fuper Mofeilam in Clot-

ten, Meffenich , Locifque annexis fun-

di , & feudi Domino, P'atrono

omniobfervantia Colen-

dimmo 3 &Cv

Refvermdzjïme eó Amylz]z'mæ

Dom;'n;.

Eceffe non habui multüm anxia-

'ri, multüm animo huc illücque

Vagati, cujus gratiofo. benevolen-

diflimóque

Qäää;():gä?&

üiffimóque. afpe&tui , hoc. meum

ytillt

angclicum fpeculum, angelicz veri-

4num

ra

tatisfulgore perlucidum totum

Wor

€xteris omnibus Primö infpïcicn-

í ex

dum exhiberem & approbandum ;

t

i

vix etenim ex purifïima materia An-

Wl j

gelica elaboratum erat ; & ecce

fit t

vocem angclicam Angclici Dod&.

he f

quaü de cxlo delapfam, audiremihi

m

videbar: Íorscecidit fupcr Marttbi-

po[ïu

am ; nullus hinc mihi fuboricbatur

(avi

haífitationis motus, nullus eratambi-

Inax)

gendilocus; fiquidemintellexipro-

qUO

tinus, quid angclica verba vellent. ,

p

quem Matthiam defi

o

enarent, Me-

Uirr

morabar nämquc ilico verborum

IUPI-

Angelicorum , Angcliceeque difci-

fam

plinz ,. fic mc Angelicé a. a. q. 106.

tenu

a. 3, O erudientis: Omnis effeiius na-

R

£uraliter ad fuüam cau[amconcoertiturs

Qu

maufeftum eft autem quod benefatdor,

Hi

t

n quautum buju[modi, eft cau[a bene-

fut

fíciati, 69 ideo naturalis ordo requirit,

Qri

t

üää:ü:äïæ

mheutn

? Veri-

st ileyqui fufcepit beneficium,per prati-

arum. attionem concvertatur ad benue-

?. Pïæ

faétorem. Quod generale igitur ( l.c. ad

pxcicn—.

1

$. exSeneca) aduos beneftcia percoe-

düm ,

nerint , tudicemus effufrs affeéiibus ,

à An-

quod uon ipfà zantuim beuefadtore audi-

a

ente fed ubique zeflemur, Sanénon fi-

Do,

ne maxima animi mei voluptatc ac

emihi

mira fpiritüs dulcedine rememorari

atthi«

poffum multitudinis mifericordiz ac-

batur

fuaviffimz providentie Domini ,

jmbi«

maximfque illius. divini beneficii ,

] pro-

quo me pet Tc Praíul digniffime

ent s

ac Patercolendiffimepuramac illi-

Mt-

batam, fanam , fanctàámque , incor-

UL

ruptam atque immaculatam do&ri-

di-

nam edocuit A ngelicam , quam qui

to6,

tenuit (vcrbafuxät Innocenüi VI- )

If f

nunqusmàveritatis tramite deviavit,

^thf,

quíqueimpugnaverit, lemper dc ve-

W

ritate fhfpe&hs fui. Q præciarum

jett-

fummi interris Chrifti Vicarii de do-

/ l/'/'f )

étrina Angclica teftimonium ! fed

V

longe

ü&ä:O:þ

lf

longé illud ipfiufmet Chrifti prz-

f4,

clarius : bene de me feripfofai T homa.

L

** duorumvel trium teftium ftet

acal

omn. .erbüm, Magnus orbis uni-

verti

jugi

xprzæ:d:fcator ac D?octor Paulus

lbo

auló ante mortem apparens Doctori

necd

Angelico fcifcitantíque:liabuine fan-

In

lt

&iflimcPauletuarum epi&oïarum ve-

ramfententiam ? optimé, refpondit,

jul

cognólti , ficut mortalium aliquis

qül(

dox

cognofcere poteft, ]ra lcgcnda S.

Dod&. conf?:tipta ab Antonio Piza-

mi

TàVI

manoPatritio veneto Doctore cla-

Àn

riflimo. Magnus ille Augu&inus una

no

cum Doctore Angelico, Alberto

e

hu

Brixienfi/. Sacerdoti apparens ait

.

ego fumAueuftinus chriftianz Ec-

vd

N

clefiz Doctor, hic autem , quem

propriis cernis oculiseft Thomas A-

qu

[

tt

quinas Filius meus,qui Apoftolorum

W

meämciuc eft profecutus difcipli-

nam ,& fanctam Dei Ecclefiam [no-

hi

rum laborum veriffimà Doctrinà il-

luftra-

ed:o:t»

Juftravitita l. c. Huic itáque veriffi-

1 pra-

homa.

ma, Angeliceque tenacius inharens

diíciplinz per'Te Pracful meritiffime;

mftet

s ünf-

aczternum fummé vencrande , mihi

lus

jugiterfumma vigilià, ac indefeffo

labore inftillata, necefle non habeo,

Xaori

nechabcbo unquam cum multis[qui

[ Fan.

mve

infeconfidunt , tanquam ipfi foli

ndit,

juftifint& orthodoxi Thomiftz ,

quíque me accateros, ceu hetero-

iquis

doxos. publicé afpernantur ] inge«

&g $

miícere, ac intra me dicere : ergo er-

P

ravimusávia veritatis Angelice,&fo]

d-

Angchcæintclligcntiæ nonelftortus

T

CO

nobis: totà die ac noctein profundo

mari Angelico Jaborantes, nihil An-

Al :

gclici caepimus. Pié ac falubriterex

E

Ucm

S Hieron. docet,monet , inclamát-

T.

que fingulis [ qui in ftadio, ftudioque

litecrario inutiliter , dque azternali-

um

terfatigarirefugiunt , uti patet loc.

p

mox citando art.3.ad 4.) Dodtor

[t]0»

4l*

S

Angelicus 1. p q«89, 2.7. Difcamus i

ter-

lide

: |

eio ia

tutmi

gerris, quorum [cientia gobis per/äæc-

yet 12 czlo. Aureum hoc monitum

fumi

Tu Prztül digniffime, altiffimé me-

perfr

moriz tuz cognofceris impreffife ,

dum bonum / quia Anpgelicum ) fci-

entiarum femenexiifti feminare. in

C

flacro , & Apoftolico ae

ro noftro

fud

e]

Matthiano, cuinulla. hu

cufquc per-

mifcere potuére Zizania. Qrande

profectó hoc. beneficium Tibi Prz-

fülamplisfime jure meritisfimo inac-

ceptisrefero; memórque aurei pra-

fai S.Do&. moniti,per humillimam,

aternam que gratiarum actionem ad

Te benefacterem optimum conver-

A —ude, 44 EU. £«

tor, magnümque tuum iftud bene-

ficium, & effa(is indicare ceítio affc-

&ibus,& ubique publicishifce typis

teftari unicé cupio,, enixisfimé divi-

nam exorans Clementiam , utíficut

cum S.'Thomabene de Deophvficé

przmovente f'cripfif'ci & docuifti ,

itacadem cumS. Doct. inczlislabo.

rum

U -

[rut.

rumtüorum mercede xternaliter cum

itum

. fimmo cordis tui jubilo mer?;fris

. e«

Petfruif

"

)a.

ita animitus precatur & optatk

re in

Clz'c;m tuus minimus , perpetuó Ob-

oftro

üriää[ïm?ü'.

; PCI'-

ande

| ff. Plgþidus Er&kcns.

].

Ia

N

N

, d

Y

LA

Y

jum,

Ga

l,

u

DX

Eu V

v

N NT

s

771

D

?n

,

ä

X

Q

.

n

N

&

-

M.

NNow.

oitive d

I d

IS

j

J*

Es

i

N-

À

Qi-.

AES

273

w

3

Z

ts ON

. -

ht«

j

d

s

N

M.

3 u

F

E

»..,Fs

d

N

-

A

*

R

(

'-

pO

O

b

u

d

^

s

typis

: t/

m

"

ZNS

P )

z

i«

Ef 7'-4-";

*

y27. 71

;

(icut

yG'c'&

(t,

äbO«

APPRO.

[om

IOR COOMNÓN

APPROBATIO,.

motun

Dmodum Reverendus & Doctiffimus P. Pla«

quod q

& X -idus Erckens Ord. S. Benedi&ti , in anti-

d Proi

alum

quif!ima S. Maithiz Apofoli prope Treviros

Abbatia Sac. Theol. Le&or pridem emeritus &c.

Àámo

O.*

in przfepti opufeulo mentem Angelici Do&to-

adS

tis de pradeterminatione phyfica &e, pertinaci

labore & induftria (ie verbis ejufdem explicat,

[o f

feníoi

ut non tam ipfe quam S. Thomas loqui videatur.

Dignum proinde judico, quod lacem videat ut

teneb

(cruta

enes vidcant&mtclügant, quä ratione Dcus

fua motione attingat À fineuíquead finem , eque

eju t

fortiter acinfallibiliter, & difponat omnia fua-

G6M

viter, non auferendo fed promovendo libetra-

Collen

tem creatam,, quam preveniendo nonLadit,

Angcl

comitando mnon extinguif , concurrendo - non

of«

aggravar,fcd potius perficir, Ia fentio M. $.

fecii

m

E NICOLAUS GIRKEN

fcripfx

CT

Augu&inianus Sac. Theohl] Do&. &

»

rofeffor publicus Examinatot fynoda.

POI]C!

j

um ,

is , & P. T. Provinciz Colonienüs

iterum . Piovincialis &c.

foler

tetm;

weugSi

opto,

APPR OI;

ATIO

Schtcmiæ Thomift

ica prææe'r—

muinantis,

Uimultuentur in mari nigrofententiarum

monftra, ja&entfe five pec x(tum, (iveper

aftumetiam in OceanumÁAoge!cum , ut excitent

motum

(5 COR

motum,aut injiciant metum gregi pufillo:attamen

Spopla'

quod minime tangant maris ,id eít cordisAngeli.

if atj«

ci profundum, ut ducatar in veritatis ] homifticz,

"tevito$

altum , perquam erudite ponderat & demonftrat

itus &c.

Admodum Revetendus P. Plàcidus Erckens

Dodo«

Ord. S. Benedicti , & in Celebetrimo Monafterio

eitind

ad S.Maithiam prope Treviros profeílus, Profef-^

xplicat.

Íor SS.Theologie Angelicz emeritus atque De-

idc«ullfo

fenfor &renuus , laboriose enim ac profunde nec

deat üt

tenebris,nec luci minus oleoparcens, Àngelicum

t Deis

Ícrutatuseft. mare [ 4 220 abundavit cogitatio

ejus €9. confilium illus ab aby[fo magna Ecclef.

|,aque

ia fia-

C€. 24. ] plenáque juxta acíelici manu conchas

ibetta«

collegit Àngelicas, id e£, quot locaex Doctore

Lodit,

Anpelico allegat, tot oracula eructat , quotque

0. fion

eracula , tet miracula enarrat, Joannes vigefimus

M.$,

fecandus in Canonizatione S, Thoma dixit: fan-

ckum virum tot miracula feciffe , quot Articulos

C EN

fcripfit , quibus hodierna de mente Angelicá pla-

d&

cantur monftra , ut placidus placid& imotos com-

jnodi-

poneret flu&us. Proinde quod hzc optata loco-

nienlis

rum Ángelicorum ca

ptura altiffimum afpiciat

t

folem ad perennem doctrinz Thomiftice prede-

terminantis &c. gloriam;jufte approbo, ex corde

Q' P

OPKO.

Datum in Conventu noftro Trevirenfi

Ánno 1711.die 24.Jun,

erete

Fr. ALBERTUS OSWALD Oxrd.P:zd,

SS.Theologiz in Univerlitate Colo nienfi

jarün

Doctor ac Profeflor Ordinarius, & per

yept

yciccnt

Provinciam Teutoniz Provincialis.

ub

APPRO.

(CSt (o)t&o

APPROBATIO,

od

D

Eus movens cau(as lecundas per predetetmi-

p'lanj;'

f

^

nationem Phyficam ex Doctrina $. Thomz

jetta.

fui interpretisita in hoc opuículo per Admodum

&t

Reverendum & Dodctiffimum Pattem P. Placi.

Angc

dum Erckens Otdinis S. Benedicti ad (anctum

ts r

Matthiath prope Trevitos Le&torem digniílimum

Qv

Sext

vindicatus eft , ut non amplius moveti quaftio

poffit , in quo loco Do&or Angelicus pre-

publ

determinationem Phy(icam docuerit, multà

nofts

minus fundate afferi Primotionem przvi-

iL

am cuim actioneé creature infallibiliter con«

nexam in Íchola Sanci Thonue novam &tam

Magiftro Angelico Do&ori , quam veteribus

ejuídem difcipulisincognitam , in qua afferenda

recentiores i homiftz ab avita dectrina degeneres

ducein potius Bannem, quam Divum Thomam

fequi maluetint, Pro vindiciis igitur fcholz Tho-

miftice omnibus mediantt typo communicetut

opus pratfens : ita dignum cenfeo. 29. Decem-

Í

bris 1711,

& qw

lïlqu

F. Anno Sc.hnorcnbcrg SS.Theol, Docter&

Tl

Profetlor Publicus S. Norberti Prafes M.p. |

M

at

Algrueseimsu WnerueseAKi iU eeo us

n ]

APPROBATIO.

tum |

D&

G

Znuinum predeterminationis Phyfico-Tho-

ufticz interpretem ex ipfomet Augelico

g:hcn

N

Do&ore docentem cum fumma animi voluptate

bOllO

reperi, dum . prafens opufculam ab Admodam

Reverendo & Doctiffimo Patre Placido Erckens

iC

celeberrimi Mona*erii Sandi Matthiz Prope

'Treviros OrdinisS. Benedicti Profefío SS. Theo -

logiz Lc&ore emerito fudiofiffime elaboratum

Perlegi,

zihel

.W

x

$CoP BN

Perlegi ,in quo eandemex ipfo pnriffimo fonte

etetmi.

plani;:imis Angg&lici Preceptotis verbis tam di-

[homa

fertà claritate afttuit ,ac clará foliditate demon-

modum

fürat , utnegarinequeat ab amatore do&trin

z

. aj«

Angeiä

u

» qüam qui tenuit , nunquam à verita-

andum

tis cramite deviátfe , ac quiimpugnaverit fempet

[inum

de vecitace fufpe&tum fuitle affirmat Innocentius

quadio

Sextus, Quate illud pro Thomifticz fcholz gloria

Is pté-

publicis typis meriü(fimum judico in Conventu

multà

noftzo Colonienfi Fratrum Pradicatorum. Die

«

P[æVï

t Coll

ió. Decembris Ànno 171 !',

&tan

F, Petrus Tholen Ord. Przdicatorum SS,

téribUs

T hcolog.Do&or & Profe(for Ordinarius

orenda

Conventüs Colonien(üs P, T. Prior ac

;cncrcs

Provinciz Teutoniz Vicarius,

hio P,f

at

p

us i i PDeecontestbisets

iees

d

Tho-

APPRO

BATIO.

i cetut

Ractatum De motione Prim Caufze cum

T

«

Íecunda tam inftrumentali quam principali

& quomodo cam Phyfica motione przvia cum u-

traque concurtat, &c. à Doctiffimo Domino $8,

r&üï&

Theologiz LectoreS. OrdinisS.Benedicti, ad $,

; MIP.]

Matthiam ProfeíTo P, Placido Erclens compofi.

aj u

tum perleci, in quo oftenditur ipfiffima mens

Doctoris Angelici in hac materia ipfia(inet An«

Tho»

gelici Doctouis verbis clare exprefía , & quafi ad

;clico

oculum probata, & cum nihil contra fidem , aut

ptate

bonos mores contineat;przlo judico digniffimum

)dum

in Conventu Prazdicat.

kei

Xope

T;*cviris 1711. 27.Septembris,

]e0*

!

Fr. Leonardus Knippenberg Ord. Pzzd.

SS. Theolopie Magiíter & Regens

iL

&udii generalf Golonienfis M. P,

ïïdgi)

SPEs

( C o

A'UDTPODBATLDLO.

bu i

Speculum Angelico-Thomiftice Veritatis À

f

Reverendo. DoctiffimoRelieiofiffimóque D.pla.

cido Erckens in Celeberrimo Monafterio ad S.

N

Ma:thiamincliti Ord. S. P. Benedicti SS. Theolo-

hnon

ï

giz Lectore profundiffimo , Ex-& ad mentem

Duci

Do&oris Angelicifolertiffime expofitum, ftudio-

diris

st vidi , legi , & penitasinfpexi , reperique idip-

$d

[

Íum fincere & veraciter przmotionem phyfïcæ

(lori

rzviam &c. tam in agentibus necelfariis, quam

euu

liberisad vivum reprefentare ex ipfo puro & pla-

N

noDivo Thoma, pro ut vera & fincera fchola

nert]

Do&toris Angelici defendere folet; hinc clignum

trart

iudico , quod fano femper oculo Angelica veri-

eum

tatis finceri amatores continuó intueantur. lta

coná

cen(íebam in Carmelo npüro Trevir. 17 11. 16,

Conc

APrilis

Inen

phy

Fr, Jacobusà $. Godefrido SS. Theolo-

Pa

giz Licent.& Le&or.& Provincize Ale-

quat

manniz inferioris P. T.Definitor. M. P.

&bor

L ocsnind

ER

(chg

CIulG

(ima

APPROBATIO.

i

Dem Ego acüraté expendens fingula , & Do-

F

]

&iffimo Authori hujus operis applaudens de

tum

adepto genuino fentu Do&toris Angelici , fentio

uhm;

in Catmelo noftro Trevirenfi. — Die 26. Aprilis,

tlüy

far

Fr. Alexius à S. Wilhel. SS.

Theologi& Le&tor,

M.p.

MY

W

Pre

dU t-Jull--;;' at

( (o) 09

Pro Concordastia Locorum D. THO MU£ $9

tatir d

materia de pradeterminatione citatorum.

D ipla.

Os intra ícriptiad hoc fpcciahtcr requifiti le«

) d $.

hitolo-

gimus atq; relegimus ficut ftudio attenciori ita

fingulari anim: voluptate admodum Rcverendi

Ienten

Patris Placidi Ezckens celeberrirog Abbatia: Or-

[Lndio-

diris S,Benedicti Congregationis Bursfeldenfis ad

: idip.

S. Matthiam Prope Tireviros SS. Theologiz Le-

hylicà

Goris eximii atque emeriti librum,cui titulus Spe«

quam

culum Angelico.Benedictino-Thomifticum &c,

&pli-

Reperimufque non tantum nihil ineo conti-

(chola

peri facre otthodoxz fidei & bonis moribus con-

ignum

trarium fed & omnia in eo ex S. D. Áng. citata

" Vefi.

cum ejuídem $. D. originalibus collata eifdem

, Ia

conformia atque etiam eam locorum citatorum

IL 16,

concerdem harmoniam;,ut,quod prafatus Auctor

mentem fuam pio tuenda prædetcrminationc

phyfica in fronte hujus operis expreffa ex puroac

olo-

plano D. Ang.textu, perquàm folide & clar affe-

» Àle.

quatur,quodque proinde liber& luce & le&u;au-

Mp

€tor veró ob indefeffa laborü impendiaac rara in

Ectsan

Ícholam Thomifticam merita,nec non & ob pla-

cidiffimam in fcribende modeftiam laude dignif-

fimus fit unanimi calculo judicemus. Ita Treviris.

1712.6. Majiin fidem & c,

. Do-

Fr.LeonardusMelchersOrdinig Fratrum mina-

Y de

rum S,Franciíci Convent. SS. Theologiz in alma

ntlo

ubiorum univeríitate Doctor ac profeflor ordina-

)fihst.

rius & publicus, definitor. perpetuus , adS. Ger-

manum Pro tempore Guard.

:lvss'

Fr. Jacobus 3 S. Godefrido OrdinisFratrum B.

"m

M.V.de monte Carmelo SS. Theol.inalma ubio-

sum univerftate Licentiarus, &« Lector emeritus.

n

Fr. Lamg

,eegse;(o)-igg;a. |

fr'ci'

f Lambertus Janfinch Ord. Mi. S. Franci

Convent, $S. Theologiz Licentiatus , &Lc&or

Primari"us adS. Germanum. -

*

Do&i;xi Ordinis

Fr. Patricius à

Nativitate

ho

E

Frairum B. M. V, de monte Carmelo SS. Theo-

ai

[]

i

logig Lector.

P

N

d

L d

a

à

peztenecitienstuge UÉSU,, )mieeiia st

ti;?

CENSURA ORDINARIH

chüs

Ro eloria Schola Thomilice Pradetevminatios

Vütn.

nem Pbyfic

an conflanter atmpleilentis typis £n

7

D.A

lscem prod

wesueretur Opsfeni

um Admodum Re-

oerendi D. P

lacidi Etckens Ordinzs S.Beneditli ad.

cnc

dCig?

S, Mattbians AApoflolum propé dreviros profefft

€$c. ab ipfo comp

ofitum ac confcriptune fub. titulo

vib «

-Thomifticum:

Wrm

Spccuïum

Angclico-Bcncdi&iuo

15 qm) do&z

fs Anthor bujus [ententià , vHAXI-

ote

me controverf:

& veritatem ex ipfo fanttiffimo Pra-

1cpen

ceptore ddngelico clariffimà . demonfirat, — 4tà

exD

cen[eo. Goloni& . 4. Decembris 1712»

CC t

taVer

CORNELIUS BREWER fw-

figa

Dime

Jiacenjis , SS. Theol. Decler ac Pro-

füfor pubü

cu3 , CÀ fenior , Collegiata-

cum

rum Lccle[ia

vum S. Severimi €9 B. M.

tür)]

anonicus utrobique Capi-

V. 4d Gradgs C

achd

£ularis , Paroc

bialis stetn. S. Severei

hum

Paflor , alma Univerfitatis Colou.

P.3.

patti

deris,

&clor , Lz'äfarum Cenfor.

$T.

WX |

AD

j'"a

U:

i

*

ancilcl

Lecbot

AD LECTOREM.

Jrdins

*

S MR

n

[

;

Thto-

25s lraberis utique tam benevole

)

j

bt

9sl

quamcriticeLector, magnaque

X

?

G

u

AU

:

f temeritatisimó & grandïs fatui-

yrawecem

L

s

NI

as

tatis rne argues, quod ego priva»

tus

Pi*ohfïor & nullius zítimationis Mona-

chus Phyíicam Thom, przmotioriem ad vi-

atl

vum depingere & evidenter Gemonftrare ex

]pis "m

m h-

D. A. formalibus de puroac plano me publi-

Alliad

céjactitem; utique & dices, quem ce ipfum

vjj

facis2a (zculo namque non eft audita, neq;

itilo *

vifa ex S. D. textibusphyfice T hom. przde-

ticum:

terminationis demonftratio, nec hucu(3; [ex

JXl«

ore ipforumadverfariorum mecrum loquor ]

) D

repertus cft quif'quam quieandemad vivum

l4

exD. A. depingere, omniumque oculis publi-

ce ceuad vivum depi&am exlübere arten-

taveri Sedmirari dcfines & mcarguere,

; gravi(ümorum przcipuorumque DD. una-

1

r n

nime teftimonium ( Sanum namque eft judi-

rg'dM'

cium quod multorum íentencia confirma-

j. M.

tur ) locorumque Angelicorum copiofiffime

quPl-

ac fideliffime citatorum concordem harmo-

geran

niam, claritatem & evidegtiam animo im-

T2

partiaii ac äpafïionibus immuni rite expen-

deris, Provocatus fumà R.& Exim. P. Kirích

S. I. Profeflore Emetrito verbisfat acerbis,

utex rexcibus S. Thoms de plano & pro ut

j

la-

2

AD LECTOREM,

104

,

jacent addudtis , ;d vivum exhiberem ac de-

Inom

monftrarem promotionem phyficam T hom.

Tico1

Intentumhoc meum ut plené ac dilucideaffe-

evide

querer promotionis przfatz quidditarem in

( C0

frontc hujus mei opuículi ante art, 1. ob ocu-

bera !

los oinnium pofui, eamquein quatuor p.r-

xittut

tibus adzquate fitam effe oftendi, & quidem

in art.meo r.evidenter demonftro ex purisS.

adhüc

aC vitt

D.formalibusquod phyficum inftrumentum

fenta

inquantum hujusmodinon conftituatur per

taPcrg

formara füam ratam, fixam ac completam,

nec per folam fubordinationem & conjun-

Uioner

tetevi

&ionem cum fuo principali, fed tantum &

Wo1.

unicé per motionem agentis principalis puré

T0

paffivé in inftrumento intrinfecé recepram,

uti & per virtutem incompktam & impcrfc-

godt

Opeta

&iin effe entis,qux per przfatam motionem

CXatt,

puré paffivé derivatur in inftrumentum. to-

tum evidens eft ex arr, cit. n. 2. 6. 3. 9.10. 12,

ltemg

15. 14-15.17.18.2 3.24, 28.30. 32. ]. evidenter

pravi:

pettat

oftendo ex prztati D. A. textibus , quod

Q3 C

przfatum inftrumentum fiat ultimó comple-

té potensopcrariper prafatam motionem&

aQaLit

virtutem, patet art. cit. n. 18.in fine, uti &

Qod;

exomnibus nn.jam citatis; inftrumentum c-

Rtpi

nim formaliter adequaté ( adeoque comple-

Janci

té) conflituitur per motionem agentis prin-

dudis

Vif u

cipalis füi virtuofam, omnis autem caufa fe-

cunda( etiam homo & angelus)eft Dei phy-

QUàn.

ficum inftrumentum , patet claré exn. 6. 7

'ïbdop:

2

AD LECTOREM:;

2

1acde-

20. 25. 26. 27, patet etiam evidenter ex pri-

Thom,

momco argungento in art, 1. Item cx art,

deaffe-

meo 12.15. 16.verí.unde quarto modo &c. lT.

reta fn

evidenter demonftro ex S. D. in hoc zquali-

ob ocu.

ter Convenire omnia fecunda agentia (cu li-

ii

bera feu neceffaria, quod prater formam ac

üidem

virtutem propriam ratam ac fixam in naturaà

adhucneceffario egeantDei phyfica motione

Pun'sS.

Yentum

ac virtute phyfisá przviá;incompletá,inftru-

tür pet

menta!i per cam motionem eis communica-

taPerqua duo fiunt potentia operati , feu ra-

plam,

'

conjunt

tionem entis in quovis fuoactu attingere pa-

Ltf

tet evidenter ex nn. jam citatis. Item in arg.

meor.& in feq.confirm. item in argumento

li p

meO 2.3,4. 5,7. 8.9.10, 11. 12. . Evidenser-

CïPïam:

j pcz'fc-

goeítr quod deturphyfica pyzvia Deifolius

tionem

opetatio, caufálitas feu motio , patet adhuc

qt9. to-

€X art, meo 4. n. r3. per tocum uíque ad n. 14.

),!0. I,

Item n.5.828.Evidens eft2.quod detur phyfica

jidenter

previaDei virtusincomplera in efle entisjim-

períc&a, per hanc Dei motionem communi-

; qUO

cata cuivis agentifecando, antequam a&tu

onple-

yncm&

agat,imo complete agere poffic, Evidens eft ;

quod motio illa & divina virtus pur&. paffivé

»,uti&

recipiantur in quovis agente 2do.patet ex nn.

xumt

'Omplc'

jamcitatis, Item exargumentis meis inde de-

i pfiü'

du&is.Evidens eft 4. ícil. quod motio illa &

vircusdivina tüunc tantü infint cau(is fecundis

auidise

quando a&u agunt, ficque feparari nequeant

xiphf

(1i 6' 7.

a caufz íccuadz , patet

ab .?p;ra tionelicit

A2

evi-

49

4

AD LECTOREM.

evidenter in ort. meo xi.per totum 18 & al

videatur etiam att.6. & 19. Evidens itaque

dda

cftex D. A. quod doceat ubiqueconftanter

uis

-----

£

phyficam Thom. preimoiionem. Quísq

Es

igitur hanc evidentem AngeL veritatem ali-

!

ter intelligere , aliter explicare voluetit ; o-

l/

ftendat neceffe eft 1.ex cextiibus S D.de puro

)

ac plano feu prout jacent, quod inftrumentá

tlonem

phyficum in quantum hujuímodi conftitua-

eti natü

tur peraliud, quam per przviamprincipalis

nemab

agentis motionem phvficam, phyficamque

p

virtutem purä'pa.füvä inftrumento impreílas

Feceptis

VE diftir

4.oftendat neceíle eft quod inftrumenrum

non fiat ultimé complete potens operari per

lzcabi

Qu

rzfatam motionem virtuofam, 3. quod ho-

dodrj;

mo & Angelus non fint phyfica Dei inftcu-

menta in quavisfua operatione,ita ut zquali-

j cij

VIHUJW

tcr cum omnibus aliis caufis fecundis n5 con-

Ubiquel

veniant in indicentia præfatæ motionis vit-

Otniti

tuofzdivinz.4.quod motioeaac virtus poflint

b hon

feparatim exiftere in caufis fecundis ab harü

neg*gïi ]

cooperatione.Quifquis igitur ex S.D.de puro

Iheis ar

ac plano hzc evidenter non eviccrit,nihil

Min

contramequavis fua verfütia, quocunque

G.H'I

m

argumentorum genere , cujuslibet cal-

NT

lidz refponfionis prxtextu ac fucato colore

evincere poterit.

€tm D

Ü

OCO&'C

liber D

LM.LE.

1494,

t Ver)

$j

LMLB

iraquc

Ut claré precedatur, Subjungo acprafipo Definitionem

(Lintet

Pizmotionis Phyfica Thomifticz.

'ulsquis

—

Ó

FU

xl

flentialiter adzqueté fita cft( I)partim

ten 4li-

e

äh

,

in previa phyfica Da folius operatio-

ï

22

erit 0«

ne, caufalitste,feu motione[ II j par-

p

N

|c puro

f rR

tmin Phyíica Virtuce previa incom-

ümentà

pleta, imperfecta, per hanc Dei mo-

nflitua-

tionem communicatà cuivisagenti fecundo,pro pri-

ncipaliS

eti natüre ac caufalitatis phylicz, ad quamvisactio-

nem ab eo proprie duntaxat efficiendam. [ II j pur&

amque

paiv£ n omni agente 1do.dum a&u duntaxat agit,

nprclïas

receptis. IV | abejuflem a&ionerealiter entitati--

Yentum

vé di(tin&is, realiterque infeparabilibus ab hac,uti et

rnpe

hec ab itis. Ubi NB. fi vel Unumjota[ fenfam im-

qod ho-

mutans | mutzveris, erraffete in D. A ejufqueaug,

L infir«

do&trinz, palam ex fequentibus convincétis focrmo

æquali-

jam aiin. fed hanc Deifolinso perationem &c, uti &

Virtatem hanc docet ex profeffo, fparfim, paffim,

nocon-

abique D, A. ergo. Maj. quo adI. & II. pattem eft

nis Yif*

omnium fidelium Thom, quoad ad 3. & 4. partem

spoflnt

ab horum nullonegatur, vel (altem/ rationabiliter

abharü

negati non poteít, uti patebit per omnia in feqq.

meisart. ex D.

[]

depuro

r iil

Min. quo ad. 1.p.2.& 5.patet exart.meo 1.5.4.$

Cunquc

6 12. 1. 16, Vets. hinctettio modo, &c, usque ad

&nem art. & art, 17.

j ca

Quarta pars patetexart. meisxi.18. 2 1.& 2$

) chOl'c

ergo D. ang. docet premotionem phylicam Thom.

Specificatio liborü[ qnibus uíüs (um |cum anno,

loco&c.quibus füntimpretfi. AdH :nn.Bifilez 1492.

libec Primus fent. Venetie 1498.lib.z. Bononiz.,

14-94. liber 5. Venet. 1490.liber 4. Venet. 1481.

IRM,LB"

de verit. Coloniz 149 9. opuícula Venet, 1497. de

3

pot.

6

NT

pot.dcmaïo,äcgmäm*:evcrbi inca—rmtki, de fpiri

Hj 0?(7

creat, deznima, de virtutibus. Colonize 1 $ 60. con-

405

uagent. quodt. 15$01.. Coloniz, Comment,in

furm

Epiít. S. Pauli, Bafil, 1495 .Summia in Nurenbergh

q ett

1496.item venetüs 1484. item Colon, 1639.

ab code

item Lugduni 1686.ND. omnespot(tri libri hiccita-

quod d

uf excipe editionem aliquam fummza Jediti funt ante

ng!q,

partum S.J. & anteoninem vel cogitatam Molinif-

J

ticam contradidtionem,pro in meritó funt veneran-

fauemi

di , ac aliis omnibus przferendi ; prout facil potero

ddl;lä."o

oftendere ,acoftendam inhecopere , dum nova

[p

vv

a

ia

(l lIs D]

cditiqnes diffonant

rnr;

I

E

ARTICULUS PRIMUS.

prævm

v P'*

Bírumentum phyficum ineffe talis, formaliter

[

cenftituitur per motionem phyficam , fibiaba-

gente principali impreíI2m füb denominatioue feu

ratione motiis, & per virtatemincompletam phy-

ficam fibi communicatam per ilam motionem , ac

6-]&1:4

p

perhac duoffit ultimo complete poteus operati.

t 0?6

mody

DE POISENIJGA

tgno

t Pïætg

I. ZHtlio alicujus, etiamfi fíe ejut ut - infirumenti,

dill1.

oportet,quod ab eys potentia egredtAtttr.q. 3.2:4.. O.

un a

[

z. Jnfirumentum cil caz[a quadans suado e[feiius

r

p'fneipals can[a nonper formamn,vel virtuten pro-

priaum [ed 15 quantámparticipat aliquid de viriute

f]fïflf:a

principalis cauja per motunm cjus. . 3.3. 7« O.

m;i;g

3 Deratione virtutisunfericrisl cil.ratg ac cople-

dariy

tz ,uti patetl.c.ad 7.vide formalia in atc meo 17. ]

eff . quod fst aliquo modo oper atsanis principtum sm [uo

£t f

8-1

erdine jd eff nt agat ut insirumentum [uperiors vir-

Iul

: d

"ts unde exclufA [uperiore virtute, inferíor vir-

de [piri

In3 opcrationem aon babet q. 3.a. 7, ad. .

90, COf-

4- Guent baberur in ib..— decaufis, quandocau-

iment, i

faprima reirabit. aclionem [nam à caufato, oportet

tnbergh

quod eriam canja [ecunda vetrabat atHionem (uam

[, 165 bv

ab codem s eo quod cas[a fecunda — babet hoc ipjum

thíccit-

quod ag per actionem can[a prima, m cHjHs Virtute

-

füntante

Molinif

ag q. 5.2. 8.0.

$. F'irtus ignis femper. eff determinata adcale-

VeleLáfle

faciendum ,pre[uppofitis tamen caufis prioribus qua

é pottto

4d ailionem ignit requiruntar.l. c.adi. NB. quoad

n nove

fpeciem femper eft determinata,fecus adexercitium;

i neape caufz priores non mov eant, feu non ope-

rtI

reu

R

ir in virzute ignis. Patetex att. meo 16. feu f

przviam phyficam incompletam virtutem per ptz-

viam phylicam motionem non influant,

jradltet

[ibiaba-

"

DE

VERITATE

joue [et

n phy-

6. Y stteligentia uon dat effe rebus infcrioriäu: "nf

inem ,ac

per Virtutern dyvinam,qua e[D in ip[As unde bauc

etati,

ejis op

v? es

e7* 3

tionem diciil Pbilos. |divinauntg fic buju[-

modivirtus eft es5»02 autem ex priaciptis [na effen-

tie prodiens, fed ab alio accepta, €8 [ic bujusmodis eff

ei prater effentiam [uam.. q.S.3.8.0.virtusT 4.fent.

rytttls

dit.1. a. 4. qua(tiun.2.0. ] femper nomsinat principi-

)!

44.0.

um alicujus, Præ;;þuä prout bic. [umitur pro. virtute

*

cjf Bu

caujæ,

m p

7. Gecundariacau[a non pote[l influere in [mum

T

äjl-&'::m ntfiin quantum recipit

tiutem cau[a pri-

)(

mesin[iuere Autera cau|a effiuentis efl agere....Secune

TU lt

darium autem agens non agit, mifivitute primi a-

£0 17

In]

gentis exiflente m ipf2. q. 11.2. 2.6.

8.Formavecepta tn aliquo, non tmvvet illud in quo

YeCio

ii u

À 4

nl

$

reciptur. fed ipfusa babe

st

42*

re talem formam eff sp[um

32 e[le ,fed

d

oveiur ab extezriort .«;gcnæ & fic'ut

4,üeV

Corpus , quod calefet periguem , nomuuoUetur a CA-

i

fore vecepto , fed ab spne, l. c, ad g.

fotpi

9Jafrumentum Agit infirumentalem atlionem ,

æliqua[

n QUAGLUT C[l miorum d principaliagente , per quetm

0177

p7713717 partisz'pæt älzq sualitey natzram aoentti prou-

prmcip,

ï

Cip4lis , wonita , quod ila l'rtus t in iufkra-

"

mento fecundzum effe perfillum

,

thenti]

gH"a otus

eff atius imperfetius, |,

€, quzftion. 26, a, r.

duma

ad $,

XSM,

IO De perfecitone inflvumenti non eff , quod agat

:xi/?m

per virtutéma completams [ íc. ut Forenalitec eft in-

Jau ct

ftrumentumi |fe4

7)*-

)d

ed AQAL , IBSHAILATH HO VELHY ,

Wi

ad10,

C$ :ta per Firiutezy incompleiam, q..27. d. 4.

ad 7,

)

bi. Jefürumentuss babet i.0ptYAboWts , WMWAMS

NHena

44 CoTRDELIT 61 /:m;;d;ï:m prapria fermam| t diur-

U

p/(!,rfa

dere véfpectu ferra L. | aliam qua competit exfecuna

puem

dizi quod e[t siotum à pov feagente , quairan[cn-

Vitir a

dut virtitem propriayaforysa , f[c.faceresn[ctfisvesm

16;

vcilam QÓ cowvenientem Forsoa avtus ,. .O t effetfus

þætcr 4

fibi non competit mf in ouantiym eff. motiem abartifi-

" /]

t 0;:')

€£.q. ?7.9. 4. o, idem habet S.D . 4. Sent. dift. 1. a,

(lwrrr,

4. quafuun. 1.0, & 3. p. q.62.2. 1,3d 2.

.

E

1

Jouq

12. Firtis | Ícinftrumentalis à principal

ägcntc

Yy*

PU

derivataininftltumenuim per &:ou:

cjus | nen has

Let effe completum in natura , Sed cfi gutd tncomple-

THm fn genere entts ,quod patet ex boc, Quod inflra-

U.

Aozeniina 0U , 15 gHAHIIBHI I26UCHMT , R0LE £ AC-

fni,

eem eff aiius imperfetinsSecundam Pbl undeficut

fttfiny

sl/a. qha movent in quantum [unt jam. quafí im ter-

f;:;,»,,.ä;

^

nito motis , a[fimilata agenti, moventper formana

dl!t. jb

perfedam , stAilla , quamvent Prout [ustin tpfo

1j

2H0U2-

i

9

f ijm

novtri,moutut Per l'ivtz

a

2897

tem intamp!etw.li. c.ad

"4 de Waer.

WW d 4

d3. Jacompletum non pa:vo/l effe canfa completi

E]

féeut per [e agenspotej? tacmen incempletum ordimars

u ,

aliqualiter ad completum per modum cae[a. ,. ficut

r C

dictmns motusm . voflriment effe caufam forma à

MIf hi

: priacipalt agente mær'm'äoz. L.cad .

a infri-

14. Jeceff inconveniens ,ut vivius illa F infru-

4 IOLE

mentslis , quzíc.dztur comp:eicinftrumento ,

| & L.

dum actu à principali movetur, uti pstet ex nu.meo

18. j/Farsm ceffet, quia Firtus illa fc babet ut in fieri

ud qu

exiftens C moveri,ui diumefl, C$ buju[mod: ce[-

:telttne

fant ce]Jaute motione m»ventis fl aetm enimquanda

MUtIf,

movezs ceffat novere ,

&3 mobile cefat smoveri. L, c.

ad 10.

T. h

$. Rattoinfirumentiefl, in quautim e[d qnffru-

T

ICHUAWA WE WUUCAL SHOEIS , d ficmt Je babet com-

4tL dftte

pleta foy ma ad per [2 agentesa| id eft caulam princiz

í .j('.': r

palem , patetl, c, ad 2, |ira fe baber motus , quoma-

f.

uit| C

Vetir à principali agente ad xnflrtipenthta. l.. c. o,

;;i;(iäïfm

16. Jratlus dle [- lvan 6.5ene0 venit ad me mji

TO

5 hi

pater traxerit eum.c. |non importat violentiam |,

durtif

fed aperationem divinago , quaoperatur , — etiap i

ä&, l 28

lberum arb.vertendo slnd ,

gwacmqng volMertf, q.

zäk. 3.4. ad $.

agenté

s hM

EX QUARTO-SENT.

umplte

TL

17. Jfgens infirumcatale non babet Virtutem 4«

191 -

£658 s nt aliquod exs cozpletum, , fed per »m0dum in-

tentionis ,ut diium eff [ queeftiun. 2. 0. ] €£ forma

;dg]imf

i -

3ztvodzutla continetur dn co per maodusm intentionis,

aeitith

dift. 1.2.4. queftiun. 4.

18.. Firips agendi proportionatur Agenti,.

j

! unde

lío

gt

IO

A

lio smodooportezpouere . virtutera agendi iu agente

as

principali , alv maodo ia agente inflrumentaht ; agens

jirum

enim principale agu [ecundums exigentiana — (ma for-

t u

a , ideo uirtus abbvva in ipfa eff aliqua forma ,

velauabtas hahens cempletum ef[e zvnnatuva, inffra-

co.jft

u

hD UIB ABL ACIE ME THOEUTIS Ab alio , C rdeo compe-

s

£t fibi vivtut propertionata motui ,motus AHLem non

ffäïxm |

) I 7

effens copsplet z , f[ed eff Viaineus , guxji medium

alggan

quid inter potentvam purAm ,8$ a&lum purum ,ut di-

LT 771,7:

eitar in y. pbys. $ ideo virtus voflrumenti , in quam-

4l

tim bujus modi , fecundiem quod agit ad effeiium ,

àmái

H/trAid,quod competit fsb fecundim [uam naturam,

non eff ens cosmpletum ,babens efie fivum in natura ,

zgmüf

fed quod dum ens incompletum. b.c dil, 1.14, 4.

LT

qagltt. 2. o & ad 2 /sfirumente. .. datar. virtus a-

n üpfr

^

t [

gendiiafirumentaliter complete, quando atlu move-

comþï«

zur à priueipali agente ,. fitut a&ando Carpentarius

wputur Serra,

TAm

(9 Znre corporali| Sacramentisl.c. non poteff effz

li, f

M

Firtus Spiitualis fecundism effe complettenm , poteff

t4men ibte[fe permodumintentionis , ntitninfiru-

(

laqent

yoentis motis ab artifice ,eft uirtus artis. l. c. ad 4.

Cun

ratio , car inillisnon poffi effe virtus SPiricuaIis Íe-

Pïf!lt!;

cundu etle completuim , patetex cextu fupraim-

mediate cit. pætethicguod tefte S;, D. Sacramenta

/i!.e mJ"

N.L.F de illisenim tantüm ibi ex profeílo agit j cau-

forma.

fent phylice initrumentaliter gratiam : Seeramenta

[did,

litr j

[ at de vet. q. 27.a. 4.ad 4. Joperantur ad gratiam

pltti;

per virtutem principalis agentis ,. [c. DDEI du ets

exifi caten,que quiden wirtus no babet effe completis

ï&'f n

1pnnatra , [cd eff quid n completum in genere entis.

HLpas

& 23 7. non fequitur Sacramenta e[Je raperfetla «m-

xb

/

fhrumentaT ic.impetfe&ta ineffe inftcumenti, fe-

mm,

Jw

cusineHe entis | Quamvss virtus eorum uon fit ens

ff g

C0 -

qüe h

it

7 qqtitt

l Aqtnt

eompletum. — tationem addit L, c. de perfettione in-

jivumentinonefl , quod agat per virtutem comple-

^

[ua fr.

[ N

tam | lcenim elfstpecfe. agens feu prin.ipale L.

, 'nfira-

€.O. j/ed 41tod agat in qnantum movetur. , C$1ta per

0 [0)?1,9:'-

virtiten incompletam. €9 L. c. o. ad aliqueim ef-

100 100

fectum operatur aliquia duplicster ,— uno modo fecutt

TOi

pt* fe agens , 9 dicitur per fe agere ,. quod agu per

y iil di-

aliquam formam [ibi inbarentem , per nodam natu-

racomplete ,five babea: illasa formam A[e , frue ab

H qui-

Alio; 9 aut vigleater eut naturalaer , per quem ma-

fbu ,

QUP d,

dum dicuntur iuminare fol. €d lnna , €9 calefaceve

AUA ,

sgnis 8 aqnacalefabla: alio modo operatur aligmid

i, zr 4'

ad effetium al/quem infirumentaliter quod. quidem

non operatur ad.. effetkum per formam fibi snbaren-

WIMS d

tem | íc,per modum naturzcomplete , fecusin-

/ WW-

TLTA

completg , utipitet ] Sed/olÀm m ouantieem eff

saotum a per [e agentes hac emimeff ratio soflrumen-

T DO

h, ingquanium cft iefirumentums , utomoUueat ma-

]

, p

Lj

119) , Unde. ficut fe habet completa forma ad p er feae

u-

gentem ,sta [e babet gotus , quo movetur a principa-

hi agente ad imflrumentum.

y d "

iilis l-

Cum veró $. S. D. dicat de pot. q. 3. 3. 7. ad 7.

praífie

Vartus naturalis ,| qua eff vebus natuvalibus n

'amena

fna imfhuutione colata ,

x'nc[i eis Ut quadam

forma babens e[fe ratum ac firmum 1 natura ,

v]f[J (4l-

fedid , quod 4 Deo fit inre naturali ,| quo atlma-

qnent a

luer agat , eft iptentio ,babens ej]e quod dam. incona-

;mmm

pletuss per modum ,. quacolores [unt in aére €8 vir..

"T

UI5 ATES ipie fPrtime nto artificus. lem cum dicatT'a-

ng!fle

t patetfupra exa, meo 17. ] agens tuffrumentale

" gm*l!,

non babet Virtutem apendi , nt aliquod eus copzple -

il ffl :

t479 , /ed per tmoduim itentionis, idem habet $.. D.

yi, £

in num.meo 19,hinc, cumomnis ercor, omnis-

14 u

-

'que hzrefis oriatur ex mala terminorum intel-

(itt-

ligen-

12

Iigcntia tefte S. D. ex S. Hier,

futind

Pe quid hic - inte

ligat S. D. per ]y in-

(ufi ett.

tenio ? E. S

D. in terminis íe explicat

tiralS

l.c. de pót. quzft. 6. a. 4. 0. Pértzs [ait. | 4d cee-

pa:et. d

pemxdhm Deo in miraculis , in [antlis ,—z'nmi!;gz p

miitás.

ref] ad modum formaram imperfetlarum , qua tn-

t fc. ]

pentiones UoCAuEUY ,qu& non perimanent. uifi ad pre-

Wct(

[entiam agentis principalis , ficut lumen im aéve G8

plez,m

motus inivflenmento, & 4.lent dift, 1.a. 4. que-

fmnme

$tiun, 2.0.Firtus inflrumenti , a quantim bujsf-

tm j

grodi .. von e[f ens completum , babens effe fixim in

NT

gatura , [ea quod dam exs incompletum , .ficut eft

t4], C

Firtus inimiut andi vifum i aere , in qanttim cf]d

[m p

enfirumentum matum ab exteviori Fifibili , C bu-

lint iþi

jesmodi entia coníueverunt inteutiónet nomina-

Curis

ri. &l. c. queftiu, 4. ad 1. Gratia zon eft in Sacra-

od

enentis ficut in f[ubjetlo, [ed intentio illa ,que C$ Fir-

$D.

eus duitur , e[l ia Sacramento ,ficut i fabjeclo. Ex

Urg:ï':

hispatet , quodS. D. in przíena materia per in-

410 m

tentionem incelligac phyácam Victutem vsel for-

TT

mam imperfectam exiftentem in mobili , fea 'mo-

A4RVYy

ivf

LE

to, eitque V

i5 non rata ac fixain natura ; fed defi-

d?,fu);

nens eíle, du agens celfat movere, & &10bile cef-

N

fatinoverci, uti In terminis docetS. D. uti videre eft

tpory|

inatt, meo . de Ver. q. 27. a. 4. ad 10, Rurfüus pa-

MÍt $4

tet, quod Sacramenta phyfice caufent gratiam,quia

&

—

m n

!

aitS. D. | Virtus eff i Sacramentis , ficttt in f[ubje-

Citem

&o. Clare idem docet de pot. q. 6. a. 4. 0. Gratia

qumej

Virtutum,velcurationum, quadatur ad operanamm

ts

]npemammliter, eft. fiailts gr.ztiæ prapïyeti.e 4

(

datur ad fupeynaturaliter cognofcendum , per quam

^ /m-

Propbeta uon poteft , qudabnnqae vult prophetare,

daj (

fed folum cum Spiritus prophetia cor ejus tangtt , &t

quad

Greg. probati nec eff imrusa, fi per bunc modnm [pr-

vituali creaturá DEUS inflrumentaliter utatur ad

f^ci-

13

faciendum mirabiles effetius inereatura corporali ,

[ ]y ll

€H9A eriam corpor ali creatui a utatur infirumentah-

ACXPh'C?*

tér ad Spirituum juflificattonem,ut. in Sacramcntis

j d caa.

pater. de ver. q. 27.a. 4. ad 4. idema docet: Sacra-

tflz'igz y

menta..,operautur. per Firtuteg prancipalis agen-

Qu fj.

tis; fc. Deyineis exiflentem,qua quidera Virtus von

f dd j't-

babet e[fe complesum innatura , [ed eft quid incam-

! dtte

pleium im geuere entis,quod pstetexboc , quiain-

4 qua-

firument um movet,in quamtum mouetiur,motus au-

" Injrf-

fum i

tem eff. aclus imperfetius fecundum Pbil..... mon ef

incon'Venicns,quod Virtus Ipirittalis [ incomple-

f di

ta l. c. ] foz im re materiali , [icut ecies colorum

i o

feant [prritualiter im aere. S. D. Quomodo autema

n

fint Ípiritualiter in aere explicat 1. c. Species [ ait. ]

fQ0mtináe

a d-

Coloris eff i aere rer moduma intentionis,€d mon pe

eodum entis cotnpleti. Datetetiam evidenter mens

! (Mr'

$. D.l c. inatg. fed contra , ubi contra adverf. fic

ha. b

urget: aut affifLit divina Firtts. qua cff ipfe DEUS ,

] pcrin-

^

alio modo Satramentis poff waflitutiouem, quam an-

vil fot-

16 48t non ,finon alio modo,meu babebumt. effeilum

o mo-

pofl. inflitutionem alium, quam auteyfi veró alio mo-

i del-

do,cum DEUS zon dicatur. novo modoceffe ia crea-

bilect

tyra, nifrper boc quod novum effecium i ea faciz ,

ioett &

oportebit , quod al.quid de noto frt fuperaddituma a-

u d

plis Sacramentis. Ià S. D. nec hoc (üum argumen-

1nqua

um negar $. D. (ed abíolute concedit , uti patet l.

! Wf'

c. item 4. fent. dift. 1.. x. quaftiun. 4. 0. z2 eis T Sa-

Gratit

cramentis | dévima Pirtus ocenlta extflens fantlifi-

277

€at. & ad 1. 'irtus agentis principalis occulté in spío

, 7L]M

(Sacramento)eperaznr,icut Vittus artis vel artificis

" qlüm

in ferra, Gc a, 4. quaeft. 2. proprer authoritates indn-

»Pbehlff,

as (Íc tamSS, Patrum,quamS. Scripture l. c.

VER-

g.'f, N

imip-

quzi i.o. ) meceffe eff ponere alg'gtmm n

feRME

4tf 4

fm.

t4.

tesn fapernaturalenz in Sacramentit. .. D. qualis

C dott

autem fit hec Virtus , docet l. c. Firtsus atlivaeff t

$ quid:

spfo [ agente prncipalil. c. ] aEgsafurmsa , vel

ylit,

q:mlzm.r. babens completum efe in natura , énfira-

a d

yientum AULCTRAQIL RI hOLH ab alio

€$ 1dee

;!

opm:'a

competit fibi Firtus proportionata. mo

13 PIOPHE

& d

autem nou ell eus completum , fed via imenms ,

€$ ideoVirtus inflrumenti in Quantivn. bujus-

,

formr

niodi, .. non efl ens comspletum habeus e[fe focum.

fuuc

in natura , fed quoaddum ens incompletum , fi-

TT

ent efd Firtus imunutands vifwns im aere , im

Agenm.

quantum ofb infirumentum. motum ab extertori

puif.

viftbili , Q9 bujusmodzentia con[ueverunt inten-

fass. D)

pones nominari .. €9 guia Sacramenta non fa-

menta

einut effeliam Spiritualem ,. nifiin quantizm funt

1

(doft

snfirumenta y adeo Firtus Sytritualis ef in 25 , non

bemus

quafi ens fixum ,. ed ficut. ens. incompletm., C$

ad j. Firius bac , qua eff. in Sacramentts redn-

atguoy

leríca ii

euur ad :sd genus , in quo eft. Virtus completa

principals agentis , quae[t qualitas ( evgove-

ptteq

&autht

ducitut adgenus caufzeeif. phytice |ve/ a quaeffer,

ff im genero efez , quia Vivtus increata mon eft in

40

aliquo: genere.Eandem phy(icam caufalitatem cla-

'

D

rt docetin fumma 3. p. q.62. 3. 1. 3. & feqq. & q.

Wt

78.2.4.per totum &.ad Hann. dift.8.a. $.0. Quta

1deo

[ ait S. D. ] forma efficit. Famfisando ,

1"*[ :ö »1;

Whguá

cempleta lgnificatione , im fine orationis , id

efh , in ejus termino infunduur ei Virtus. eff-

UT fí

Ciendi, eu& perficit. transmutationem in infLanti,

ETE

M,

idem habet ad 1,2.& 3. ubi S. D ip(iffi na adverfs-

Api

riorumargumenta omnía (ibi objicit, & contra ip-

Applica

fos, pro nobis clare refolvit. . Hzec. incidenter ideo

dicta funto ,ut pateat fingulis,quod veladverfarii S.

ii

D.non legantsvelfi legantintelligere j$ male pts oc-

Proprj,y

cupati,aut non poflintaut nó velint;ut bene fentiant,

Cs67e

ac

15

), quiis

atf u

ac doceant angelic?.Concludo ex4.Sent. dift, 8.2. 3.

* ,vl

e. quidam dicust. ,quod nulla virtus creaia tneff Ins

infra-

verbis , quà fiat tranfubflantiatio... 9 fic eriam di-

Ccant

8

omnibus

alis — facramentis, |fed bac

& ia

epinio. digmitati [acramentorum AN. L. derogat,

1 at

n n ,

€9 diélis $8. obviare videtur ,. €9 ides dicendnm

: ijur-

efh , quod . in verbis praditlis , freut. C9. im. alis

: fom

formis facramentorum , eff aliqua virtus ex Deo,

fed bac virtus noneft Qualitas , habens effe eomple-.

w ,f

113 )r n

tum innatura, qualiter eff virtus alicujus principaits

exterün

agentis fecundum formarn [nam fed babet effe incom-

i ten-

pletis. ficut vsrens , qua efd in inflrumento Gc. ubirut-

fusS. D. ad 1. a. 4.4. $.6.7.8. 9.eadem pline argu-

at fd«

menta Íibi objicit, quez nobis objiciunt adveríarii,

27 /f:m

fed o feclices nos!gut eofdem modo adverfarios ha-

jf OT

lf ö

bemus, quos habuit olim D. À. & quz S. D, olim

j; rtli-

atgumenta confregit,his nunc ruinose fchola neo-

terica innititur; undenon nos, fed docteremAnpg.

my!m

perfequitur , hocque S, D. tefte ; (chola illa derogat

e? ü

& authoritati $, fcrip. & obviat SS. PP, dictis.

MMM:

CONTRA GENT.

n tjy' M

tem Cli-

20, zCap.ii.n. 4.0mnis aha [nb[Lantia prater

Deum babet effe caufatum ab alio , tsnpo[fibile ef

[]:]uyq'

tgitar . quod fit cattf/a ejfendi , mifi ficut wmfirumenta-

o Q

u

las ,€8 agens in virtute alterinsanlrmmentutm autema

;24

ntnguam adbibetmr ad caufandum aliquid, mfi per

n )

viar motitt , ef enim ratio infiruments, quod fre

Y2IoU£€AnS 2204

mj&üïltir

21.

sidquid applicat virtutems atlivao, ad

dverii

apendum, dicitur. effe cau[a illius a£lwnzs...fed onnis

x p

applicatio virtutis ad eperationem efd ['!neipahter €5

qec

priszo à Deos applicantur emm virtutes operatiua ad

j fæOC'

proprias athiones per aliquemo metum. à

D

€67.

:«COntia g&'l?&-u

fentiants

«

$A*

16

22 Can[aaliionis magts eft id, cujns Virtute agi-

fecunda

16.

gnir ,quém etiam illnd, quod, agit , uti principalea-

£ns THABAS zzgitiquäm m[irumentum , DEUS ergo

MC

principalius eft cau[a cujustibet: atitionts , quam et-

p' Vit

ium cau[a (ecunda agenzes. l. c.

quo 197

15 Complementum Firtutis agentis fecundisefé

;l.C:

ex l'irtute agentis priml, c.

—

eam (

24. Jufivumentum nouzmeuet ,. wifiim euantum

4 p

per riotvin partictpat m'z'cymd de Firtute priscipalts

veturab

agentit V. c. C^28.

& Viti

2$ Quacuauqne vertm aliquid operaator ,inffvn-

tultut,

mentalisr agant ab eo [ DEO jsmora,l.c.C 94.

n

316. Aumanftra z:.'y?ewm:r [45 D EO, frcut agens

Tovears

snflrnmentale [ub princtpalt agentel.c. Cap. 14.9.

Paf

i7. JNon potef? fe emima praparare ad. [ujctpiem-

infiram,

dum ef&&um*z&wim auxiu | quieirectusinotus

getforn

2n

i

ÁLA

xelicitus. l.c..— ] nz'/i[;ru;adämquad agit ex

Cundg |

Virtute divina 3 pravenitur ergo dyutno atxilio ad

Conjuni

benz apsmmf;zm magis ,quam dvvinum anx. praue-

potens p

niat ,quofi merendo ilud , vel fe praparando ad illud.

in quant

L.

tutem pq

CONSONAT PER OMNIA IN SUMMA

tum,

Drma

18. Iuflvumentum ut. ditb«m eft V (c, a, x. ] mon

10.14, i

eperatur ,uifrim quantut e[l motum à principal: a«

119

gente,

quod per [e eperatur , €$.ideo Firtus principa-

& num,

£:5 agentis babet efíe permanens ac complethm in na-

Cuni

tura , Firtus auteminfrumentalis babet e[fe tran-

—

al (

frens ex Uno 1n aliud ,€9. icompletum ficut €8 motus

4 iatauü

eff attus imperfetins ab agente in patiens.. q, 62.23,

aCnne

4.9.

,

Quatoy

n[Irnmentalis acquiritur inffrumen-

19. Prtust

Cf f

,qud myvetur aprinctpa

li agente. Lt

£o €x boc spfo

Briamo,

ad 3. idema docet de pot.

q. 3.2 7. 0. Vetí.nec cauta

Q

& [

17

Gïf.i/.'mgz'.

iecunda &c. Formalia habes infra in art. meo

TiCipale g«

16.

)EUS n

3.Canfa inffrimmentali (c.ut calis |mom aperatur

j HBán t

per Vriuteso [ma forma , fed tantum per motsem

3

fumdyf

quo mioUetur a princz'p;x/i agente, 1.C. a. 1.0.

31 Canfa iufirumentalis. n folbmeff caufa fed

etiam quosammodo cffellus , in quantium movetur

j g*æ;:;ntum

4 prznägþa/i agente.l.c. ad i. in quantum enim mos

[3,7'2.»;(1(7.:!0

vetur ab eo , recipitin fe motionemui ptincipalis ,

& Virtutem , perquz in effeinftrumenti confti-

N

]

tuitur.

04

))

32. Ratio seflrumenti confsflit im bbc, quod ab alío

/-?;,w ii

moveatsr. l. c.q.63.2, $. ad 2.

SPI 1"719'

Pracfati textus funt clari, nonenim conftituitur

(;;J'r.fp:':x-

us notus

infirumentum , in quantüm hujus modi[ primó j

per formam , & Virtutem fuam pcepriam ; nec[ (e.

9] p *

cundó | per fubordinationem folam , íeu folam

widedd

conjunctionem cum agente fuo principali , necfit

o prate

potensper ea operari inftrumentaliter; Sed l tertió

hradilt.

in quantüm infe recipir motum à principali, & Vir-

t&utem participatam fibi äprincipali per eua mo-

S'l

MY

P

tum.

Prima pars patetuti & Tertia exnum. 2.6. 7, 9.

p n

IO.11.12. 1. 14. 15.17, 18.19. 20. 23.24. 25.

s;z[ip:/l f*

!

28.219.30. 32,ex hisjam patet pars lecunda, uti &

n

ex num. 18.infine.

T EL ff*

Cum ergo folus DEUS fit caufa iïmplicicer prin-

! f!,& tram

cipalis, ( utpote movens immotu m)cumque omnis

T

alia caufa agens,(it DELinftrumentum in quavis fua

q.6l.zl

actione [ uti patet ex art, mheo 1 2. & 15. Vers. unde

quarto modo &c. ] fequitur evidenter, quod omnis

,f

cauía fecunda agens, prater formam propriam;pro-

í H;[ ).

G

priamque Virtutem , quamà DEO accepit, ad-

n 0

huc à DEO recipere neceffarió debeat motio-

$

ÀR

R6ID,

18

i, quæin etfe entis (it actus incomiplc*tus, pure

propri

paffivé recepta fub ratione moiüs in cauíà fecunda,

D.in:

nec non per eandem DEI mouonem, neceilatióre-

N

cipere debet Virtutem phyücam in eííeentis in-

102l

completam ;à quibus ( 1d eftà qua motione divi-

Àr

na,divinaque Virtute)omnis actío ageatis (ecun-

V deh

di effe&tive egreditur , realiterque phyíicé depen-

tj

det.Patebit ulterius clare ex art, meo. 3. 4. & 6. i-

d $

tem 12,16, &« 7. Evidenter proin probataimanet

jufvisw

ex $. D. prima & fecunda pars phytice Thom. prz-

tentia

.

motionis uti & pars tertia

3

fc. quoad pur? paiïï-

totur

vam receptionem, Quod veró prafata motio acdi-

16v

vina Virtus (int priores phylicá cauíalitate , quàm

(]UO&C

quacunque actie agents fecuadi elicita , quódque

n

infeparabiliter huic conjunsgantur , clare pdtcbic ex

gcnm

att, meo 11, 18.& 2 1,& fic phylica Thom.przemotie

es.

ex D. À. manebit de puro ac plano demonttrata.

jà

Si forte dicas, prafates omnes textus tantüm lo-

Ad p

qui.dc inftcumentis proprie dictis , fecus de impto-

dm,

rie talibus.

iny

&. 1. ergo faltemilla DEUS phyfice Th(m?. prz-

liam

movet ad quamvis Íuam actionem , per eamque

Iteffe

motionem pure paífive in eis receptamà DEO , de-

moi

rivatinea novam Vicutem füperadditam Virtuti

0mnt

ratz ac complctæ, quam àDeo acceperunt ut patet

INST

exart. meo 17.per quam vittuofam motionem di-

Virtüt

vinamfiunt potentiaagere , & fimul actu, aliquid

den

falrem agantte&e S. D. 3. p. q.. 19.. a. 1. ad 2. n-

,

Aoner

firumentum dicitur aliquid agere ex eo quod snowe-.

füb(n

tur à principali agente S. D. patet etiam ex cit. att,

ticily

meo 17. ergo dauar phyfica Thom, pramotio.

fäim

3:,2.fal(ü effe evidenter,quod reponit adverfarius,

o &l

quia claré loquitus S. D. deinftrumento cominuni-

. r dicto,quod cemple&titur tam proprig ,quam im-

pmph

tá;j

prqfriö

12

S pure

proprie di&tum inftrumentum, uti patet clare ex S,

tunda,

D.inartmeo :53, & 12.

m

IU

'Secundó patetevidenter falfitas ex num. — 6, 7.

i dne

20.21. 13« 2 j. 26. 17. Sic breviter,

ne divi-

Arguo r ,actio alichjus,licet fit ejus utinftrumen-

5 [ecun-

]

Aa"e

ui; debet egrediab ejuspoténtia ; fedomnis actio

d

vpv

i

ll«

cujufvis agentis fecundi, feu neceifacii , (eu liberi ,

&GIi'

QU

eft'ejus uc inrumenu ( DEI) ergo omni

» d

-

*tio cu-

iIanet

jutvisagentis fecundi. &c. debet egredi ab. ejus po-

" P.Læ'

tentia. ma]. eft S. D. num. 1, mi. patet ex $, D. per

t p

totum.hunc meum art. & inart. 12. & 13. item ig

0 aCdi-

16. vers, unde quarto modo &c. probótur fecundo

, quim

quoad agentialibera , ssevens motum babet vatia-

v:ödquc

um irqummti, quod agit in Virtute principalis a«

ebit ex

gentas.Sed voluntas eft movens motm , exgo. Mai,

-Jmotie

eit . D. 1. p. q. 70.a. 3. ad 3. mi. e(t S. D. de Ver. q.

[atd.

$:a. I9- C. & T. p. q. £9.a. r.ad j,jam fubs. quo

um lo«

ad primum confequens ; .fed nulluma

o

censíecun-

impro-

dum, five nece(farium fit, (ivelibetum, üteft DEI

inftrumentum, fit potens per formam vel Virtutem

m.pr

Íuam proptiam,fed per motionem DEI ac vittutem

emque

inelfe entis incompletam,übi fuperadditam peril.

E(),äcj

li motioné;ac exiftent£ in ipfo agente (ecundo ergó

Virutl

omnis actio cujufvis agentis fecundi , UT EST DEI

g patet

INSTRUMENTUM, non debet egredi à forma vel

»etm di«

virtute fua propzia,fed à motione DEI ac Virtute in

gthtll'd

elfe entis incompletá (ibi fuper addiià pet illam mo-

dz,in-

tionem , ac exiftente in ipfo agente fecundo.. Min.

| gt

fubfumpta eft S.D.uti patet fupra nüm. I$.& in ar-

Cit atfg

ticulo meo r 2. ubi ssla res dat effe , mifi ia quantium

»KiO-

eff in eaparttcipatio dyvina Fir tutis, de pot.q. 3:a.1.

:rfa(fllfo

o.& l. c,a. 40 ampo[[ibile eff ; quod caufa fecunda ex

nmulll-

propría Pirtute fit principium effe um quantum bujns-

gnim-

enodi lyec enim eft proprisi cau[a primá... oporiet. 7:&04

z

arve

progïflï

10

i, t

dare e[fe , in4uantam bujus modi fv effetus prima

cana folins, €$ ouacunque alia dat effe, hot hbabet in

tj Con

qlmnt;zm efl :2 ea P'irtnsy 69 operatio prum canft;, e3

x Sedi

non per propriam Fir ntem [ed per Virtute moventis,

( Volun

dam x

Confonat n p. q« 4 $. a. $. 0. & depot, l.c.a. 7. 0.boc

w

ergo vedividuum agendo non pote[f? con[lumere aliud

u mil

£n fimihi fpecie nift pro ut eff v [Irnmentum wlius can-

PH:I M?l

f qua refpicit totam [peciem , C ulterins totum. effe

nature vferioris €8 propter hoc mbil agit ad [peciem

ii

$n tfeis wferioribus nifi per Firtutem. vorporis cale-

peiltam

dbolun

ffhis necaliquid agit ad ejfe , nisiper Firtutem EL

adagend

S. D. qua Virtas DEI ett in agente (écundo;non au-

tem ex principiis (üz eílentiz prodiens, fedabalio

propord

*

(DEO)accepia S. D. Vide innüm. 6.& 7.

innüm,

goc

Conftat er

o

lare,quod omne agens lecundum,

movitfn

pro ut attingit efective rauonem entis in quavis íua

yá águi

actione & e&cctu, at DEIHinftrumentum , nec hanc

0miim

rationem poteft attingere / per propriam fuam for-

p,q,ä:,

imam;ac Virrutem propriam, fed tantàm per Viitu-

ifruy

tem DEI moeventis, derivatam in ipfum per motio-

atl

li Ou J Sfl

nem DEI; a& autem ssovestis [ ai S. D. 1, a. q.

i k |

1 16. . 2. O. j2 ?Potoeft motus. Confirmatur ex S.

D. 1. 2. q.169.2. 9. 0.49dla xes poteff 12 quemcunque

Lal pj

37. lren

aclum prodwe, wifi Firtute motumiu diviaa. & 1. c. a.

Nä!i; lu

Lo.qtantumcunque natwra corporalis vel fpiritualis

7C5

lmxgere

poratur perfetta,nonpotefl in [num aclum procede

"f! Zï 14j

nifi moveaiur à DEO...S1 sgitur a£hio intelletl us $

Aftin i

enjufcunque entis creatidependet à Deo, qnantum ad

daul[ »e

duo, timo oodo,in quantitm babet ab ipfo perfeélsonem

€nim li ,

few formam. per quam agit, aliomodo , in qnantum

,./?rkm,q

Ab spfo movetur ad agendnm. Sic ex his,

ormm "

Areuo. 1. nnlla res poteff im quemcunque actum

46

pradire,.ni/ï Firtute motionis divina , Ergo nec Vo-

Áio

olitio-

0

g :

luntas poteft prodire in primam fimpliciter v

ncmg

-

it

Ht yim

xem , -eïq&ionem,&c. nifi Virttite motionis divi-

" babetit

na. Confeg, patet cum ex hoc,tum ex feq.citato te-

xtu.Sed imotioVirtutis divinz dicit motum in moto

cana d

toventif,

( Voluntate ). & Virtutem derivatam in ipíam pec

,7. 0i

iftam motftonem,ergo. Mi. Patet ex S. D. ai£us enim

uere alud

moventis i moro efe motms.S. D. omnis motus ef. a.

il C

Bus mobilis 4 mavente. 1.p.q. 103. a, f. ad 2.ex

Phil. actzo tiaus, quod movetur ab alio, noneft ab eo

tutim (f

ia quo c[o (ed àmoventel.c, q. 10 $. a. 3. Quod veró.

T [pmtm

r (tlte

periftara DE! Motionem derivetur Virtus divina

«t DEL

in volantatem, patet ex S. D. Quia duo prarequirit

ad agendum, motionem (c. DEL & Virtutem , qua

jo,n01 atl«

[:daballo

propotrtionatur motioni, feu motui , uti docet S. D.

L]

innam.18.& I. p. q.105.a. 5.0.. Primum agent

Fccundugh

movet fecundwm ad agenduse , €d fecundum hoc om-

»ia ïagunt in virtute lp/ill.f DEI, '35' stá ;Pfg g/i Call/;'

gavislta

omnium ackionum agenttum: S. D. rationem dat, 5,

, nechanc

um At

.0.61.a. 4-2d 3. P'irths tnfirumentalis acquiritue

infirumtno 6x boc spfo , quod movetur à

et Vitue

principals

age- ; F'irtis [ sic S. D. 4. fent, dift. z. a, 4. quaf,

2« O. | StPIper nominat principtto alicujus,

precipus

)v m l q.

matur &X »

vout hic [umitur pro Vivtmte caufa. &

1. 2. q. 26.a.

2.ad x, Firtus fignificat principium motus velattio-

at5. Icecin contta Gent. 3.0, 89, Dest no» folzsta dai

( kl o*

vebus Virtttteno [ed etiam nullaves pote[? propyiA Vir-

; (mmuaüf

EHte ATCTE u1f ag

at InVirtute Ipfttés,ergo bomo non pe-

;M[fdfm

reft Virtute Voluntatis [ib datà nti

u(lf& DN

»NLIL1A quantum

«git in Pirtute DEI S.D.. fc.inill

3 quz voluntati

datur per divinam mouonem;

patet ex $. D. l. c.ait

'UQ &wnfm

enim: Hoc i» artifice apparet ,

n cujus Fivtute Agtb

u qlmnïm

snfirhme»tum , etiam

quo4d ab hoc artifice proprians

formam non ACCepit,

fed Jolum ab ipfo applicatur ad

u «

&CEurn. Rur(us fic,

qontt i

Arguo 3. Infttumenta DEI ptoptie dida, recipi-

;

jtel

j

Ut

net

21

untà DEO pure paffive in fe DEI motionem ac Vit-

tutentot

tutem pro priort ad fui operationem, ereo eti$ DEI

Cunda cor

inftrumenta improprie dicta , debent illa in fe pure

tas, ucddt

paffive reciperc pro priori &c.prob.cons.ex S.D, de

303 pente

pot.q. 3.a.4. 0. Jmpo[fiPie efF, quod caufa (ecundaese

1.

propria Virtute fi principineffe(entisyz auanium ba-

sziz nf

jufmodi... Quacungyalta(preter DEUM) dar effe,boc

sctin p

babet m quantz efl 1 eAVirtust3 operatio primecan-

vetar ;ïpr

f G non per propriam Virtmtem , (ed pev Firtutem

iottoner

$20 v€zf14. Vide in argumento meo I. patet etlam ex

quando j

nu. meo 20. Ex his jam patet, quid velit $. D. dum

Gonem &

aitin nun, meo 3. exclufa J[uperiore Firtnte , infe-

u Virts

rior Firtut operationem non babet, & nüm. 4. quan-

Ind

do cau[(a prima vetrahit. &c..Si cnim DEUS defi-

tht

nat"imprimere motionenm ac Virtutem caufz. fe.

lu

.

!

t

J

'.

|

cunde, implicat hancagere, cum eflentialiter de-

pendeat ejus &ctio ab illa niotione ac Virtute , (ine

Ü refpcr.

firimen

quá rátionem entis nequitattingereinfuoa&u: ut

cumad

rimüim autem DEUS hanc motionem &Vi.tuteg

N

J

Ieo 11,

( fc.in fieri & m«

veti exiftentem, uti patebit ex,,,

ticulo meo. 2. 3. 1J. 1$. 1 1. ) cuivis agenti fecun

iU pur*q

prioriad

do imprimit; niox agit:tum quia illa motio eftredu.

&tio potentiz operativz ad actu agere, chuc fine

jund,

hujüs a&tione clicita effe non pote& ; tum quia zs-

1. 150

firumentum dicitur aliquid agere ex to quod move-

Arguo

turnïprz'ncipali agenté 3« p. q. 19.a. 1. €rge hzec

m[ï Per j

ftmova,

eoníeq. eftbona: agens principalel DEUS j movet

S.D. dC(

, Voluntatem, ergo Volüntas agit aliquid, Ecce Phy.

[äh,'k)a[ü

fica Thom. przmotio, uti patet ex ejus definitione à

me (upra datá,

hibecef

Arguo quactóstomaplementum Virtutis agentis fe-

€00 gt

eundi eff ex Pirtute aAgentis primiz, num, 2 5, ergo et-

andam

iam Voluutas, quz ett Virtus agenus fecundi,com-

motis|

c Vit.

pletur ex Vircut; agentis primi:', ergo ante han

Ph)'üCäl

tutem |

Quama

*£3

macVit.

tutep1 non e& completa, nec complete potens: fe.

i DET

cunda confeq.patet, ud & prima;fübs. ergo Volun-

inft pore

*5D,de

tas, ut fit complece potens, requirit aliam Virtutem

ab agente primo (DEO) patet ex S. D. 4, fent. dift,

ferundaex

)1.a.4. queft. 2.ad 2.. énfirumezto datur P'irtus &-

intim hg

gmd: in llv urmmentaliuter... compl:tä, quanda atlu »10-

tf

J'BLCAM-

vctur à principals agente , [übs.ied quando a&tu mo-

! Virtutet

vetur à principali agente , recipitin fe pur& paffiv&

inotionem & Virtutem principalis agentis ; ergo

CL OX

quando inftramentum recipit in fe pure paffive mo-

. D, dum

tionem & Virtutem ptincipalis agentis, tunc datu£

aM y ii

ei Virtus agendi inftrumentaliter complefe.

hd. qm-

Deinde quandocunque inftrumentum fic recipit.

EUS defi.

^

^

rafatam motionem ac Viirtutem, f: emper etiam ae

cauig. 16

infallibiliter agit.Prob, motio illa princi palis agen-

titerdt.

tis refpectu inftrumenti , eft ufus a&ivus utentisin-

t , (int

ftrumento, fed u(us activus utentis , conjun&us eft

QaCu ; Ut

cum actu ejus, quo quis utitur. Patetex S, D. in art.

Vrcocen

meo ! L. ergo.ecce rurfus motio DEI przviaac Vit«

eDILOnr,

cus pure pafIive recepta in quavis cauía fecunda pro

At [ecun

io cdredu.

priori ad hujusoperationem, ac fempct huic con-

jun&z. (ed de hac conjun&tione agetur in att, meo

itque hne

xYi.18. & 21j.

n quiai!!-

Areuo quinto izférumentum nunquam adbibetur,

;nod mnt«

xifiper viam motus,e[l enins vatio inflvumenti,qnod

& hgc

$. OM

fit movens motum.S, D. num.a c.loquitur autem ibi

J

S. D. de orani inftrumento tam imp. quam proPriï:

[ Egcc Phyt

tali,patet l,c.loquitur enim de omni fubftantia,que

diniiont?

habeteífe caufatum àDeo,quzque eft cauía effendi,

ergo etiam Voluntas nunquam adhibeturad cau-

1 ngmtiff"*

[-

fandam volitionem, ele&ionem. &c. nifiper viam

Z;oergoc

motüs;fed per viam motüs l.c.intelligitS. D. previx

cundL

com'

hyficam DEI folius motionem,ergo voluntas nun-

:quam adhibetur &c. nifi per przviam illam motio-

num

pem;

B.

24

nem. Prob. mi. T pec viam motus]. c.intelligit S.D.

u at

q.9.a.l.04

talem motum , per quem omnis. fuübitantia activa

creata participat ahquid de virtute principalis agen-

depotent

-

Gs(DEID/(d motus per quem participat prafata füb-

fne Mi

ftandia aliquid de V irtute principalisazentis ( DEI)

gpcrandlt

ficenim:

e& previa phytica DEI folius motio, ergc. mai. pa-

tet l. c.ait enim S. D. zzpoffibsle eff , quoa | fubftantia

son redi

creata. j ff canfa eflemát mf freut imflrmmentalis , €8

idqudd

agens $n Firtute alierins ( DE) ) prob. mi. imprimis

paii agent

is motus eít motio,actus enim moventisin moto eft

fed cauía

tür, Mai,

motus 1,2.q.110.a. 2,0.Deindeeft à (o1o DEOshuic

enim foli proprium eft dare Virtutem produ&ivam

Deindt

entis,in quantàm hujufmodi tefte, S, D; per motum

quaitin

autem illum divinum fit ac datuc hzc vittus.Tertio,

crgoanu

C*

N

eít przvia motio & m

us , quiainflaitin omnem

feckns qi

actum elicitum agentis Íecundi.

quo add

Prob.Mi.Principalis fecundo,per viam motás ín-

DIO:'I quo;

relligit |.e,S. D. Motum ine(Ie entis incompletü, cui

LMB etr

proportionatur Virtus incompleta divina , fcd talis

quantüm

motus non poteft effe concuríus aliquis Voluutatis

pircipdi

fimultaneus;fed folüm DElpravius,ergo.Mai.Patet

plem (

ex num,6.7.9.10.12.13.18.&c.Mi.Quoad L D,Patet

mon, e

ex art,meo $. quo ad 2. P.Patet etiam; quiais motus

Woretar.

&Virtus funt principium efficiens concürsüs omnis

Velens v

[04

meo d. 863

fimultanei, uti patet fupra ex ar

e

al Thotun

Arcg

e

uo 6.Can[a 1nffrumentalis non folizm eff caufa,

pdrei]

fed etiam qnodammodo cffe£bus,im quantum mevetur

Tütitls

At

DI

áprixcipali agente S.D.ui n.3 1.Ergo imprimis caufa

fCAkiritg

inftrum.eft caufa,inquantüm fic movetur;deinde eft

fricag],

caufa actu fempcr agens, in quantüm ic movetur.

tà pvf

Prob. in quantüm caufainftr. movetur à principali

TU

agente, reducitur de potentia operandi ad actum i-

Wf i,

píum operationis,fed in quantüm fic reducitur,adtu

q üpera

Íemper agit,ergo.Mai. patet; mevere egim eff. redn-

cere

1f

telïigftS.D.

eeve aliqutd de potentiain a£lura.1.p.q. 2,3.3.0.&1.2,

iüa adiva

q.9.a. 1.0.Ergo moveie caulai eff;eft reducereeam

al

"

:ig

SSgCH-

de potenaa operandi ad inum actum opercationis

hts lb«

fux.Mi. patesimplicat enim caufau eff.de potenua

entis (DET)

me*andi reduci ad operatione, & hanc non cxiftere,

?0 Idl -

Íic enim maneret in pura potentia operandi, ficque

j tübllantia

non reduceretur in actum ipfum operationis, 2do,

m;r,ta!u, &

id quod dicitur ex eo agere, quod movetur à princi-

l. imprimis

p'aii agente,eft a&u agens, m quantum ic movetur,

ininoto eft

fed cauía inftr, dicitur ex eo agere , quodfic move-

DEOshuic

tur, Mai. patet. mí. eft. $. D. 3.p. q. 19. a. 1.ad 2.

rodu tivam

Deinde easpfainf?. Eft quodammodoeffellus ,. in

-PCI mottt

quantim movetur 2 principals. S. D. 1.c.in num, 3 z.

ttüs. 'ertio,

ergo in quantüm fic movecur à princi pali, veleft ef-

*

An omhem

fectus qflö ad formam ac Virtutem propriam , vel

quo ad efle in(trumenti, in quantüm hujafmodi;fed

x motis t«

n0D quo ad 1. uti patet in omnibus inftrümentis ar-

mplc[ä, cui

tis; ergoquoadíecundum, fedinftromentum in

l, iCL, ulis

quantüm hujgfmodi , conftituitur per motumá

Voluntatis

principali in fe derivatum, & per Virtutem incom-

1

U

À

ai. Patet

pletam fibi communicatam 3 principali,per illum

»

'.iï

d

ä

D

at

motum. ergo. fubs. Ergo & Voluntas, in quantüm

jra s fmotus

movetur à DEO, fic eft & caufaactü [emper agens ,

iteus omis

volens, vel eligens &c.& fimul eft efe&tus DEI quó

n

ad motum ac virtutem, quz recipit tuncin fepure

jl t;p Mf/k)

'Pïfüïf&ïDCO,' in quantüm movetur abipfo; quod

1] mmtuf

ruríus patet ex S.D. s.p. q.62 . Virtus yoflrumentalis

cimiscaula

acquiritur inférumento ex boc ipfo, quod movetur. &

;[',dCi!)dCe&

principali agente.Ecce adazquata eflentialia pradica-

ta phyfice 'Thom. prxmotionis,

j principe

Avguo. 7. 7ratlus ile f fc.Toan 6 memo vent.&c.]

*on wiporrat violentiam, fed aperatiunem divinam

,dadam V

»

lucitüra

qnà operatur, etiam n liberum avb,uertendo P

*

.D.inn. 16.ergo DEUS tra-

p h

7uacnngue Voluerit. S

r

B ;

hendo

16

hendo hominem liberiarb. operatar in liber. arbitt.

etiam clate

vertendo illud quocunque vcluerit, & hzc eft divina

regliter dep

Victü

i& aL

operatio;deitide hzc operado divina, eftmotio divi-

J

do,teleS.

n:pat.l.c. q.6.art.5.ad 5.Desis agit in Voluntatem non

&dewtt q

pev modum nece[fitautis , quta voluntates mon cogit,

r

d

-

admitium:

fedl movet eam ,non anj

erenai ei vnodum [uum. , qui

prævia ? Q

sn lbertate adutrumlbet confftiu Yvem, L. c. q. i2,

a. 8.o.potef? [ DEUS j Foluntatem immotare ex

mobilieli

boc , quod z';;j'a in vsiuntate operatur ficut i nathras

&t 00 C*ïg

libero a,

sninmrat autesm dupiscitey , Unosyaodo me vendo tam-

p &c.lem 1.2.9.68.2.2; 0. maaifeflum eft ,

DEcnon pr

oluntatey

quod unumquod2us , quod perfetlà babet naturam

motio volu

aliquam vel formam aliquam,vel'oirtutem ,. potefl

applicitio:

per fe.| poncipaliter ] Secondzm ul eperayt , non

tamen extinjaoperatume DEI , quuinomni natura

luerit DEL

OIVCIS.SQI

€$ oluntate intevius operatur S, D.ip(a ergo opeta-

mto16.a

uo divina in liberam arb, quá vettit , feuimmutat

TY^

ta;

O-

jliud, quocung;volueriteft motio divina tertió;

Ohem ,.

tjusl Vola

o illadivinzin voluntate mota eft niotus divisas;

o. Datebirt

aCtasenim moventisin moto eft motus.r.z QO.2

^

!

2.0Jtem füper illaCor.2.non (umus fufficiences&ce,

l0U oj

DEUS€$ bomines movert &$ omnta, quazsouspt. ad

Ute tecept;

atbines [uas, fed aliter Cb alitér, um enim bujusmo-

tlicto d

d metus fit quoddam veceptum in moto,opovter , quad

ftlin t

hoc fiat jccundum modum. [(ue| natura , ideff rei mot

A[glm d

-

&c. Quarto. cft inotus divinus, pure paflive recep-

109-3. NI

tusin voluntate;adlio, enim sIinus , 7mid movetur «b

«lio, non eff abeo in quo fedeft, a movexte.Y.p.q.105.

fririujls

a. 3.07anit mottes eff aGbus mobilus à movente t diettr

PWFfdfre,

in 3. phyf. 1. p. q 103. . $. ad 2. 1m eperatine quá

l,

tálj

Md

))v

Dens operat ur anovendo naiuram non operatur na-

ermpü

kura.de pot.q. 3.a, 7,3d.3. voluntas ettamquadam

1777

natura cfl. de. ver. q. 22.a. $. 0. item q. 9. demolo

pj Ij

ad 4.7)0ru5 ejus | voluntatis | g samovis frt abextrin-

feco , fient a printipio, nontamen zf violentus.Pacet

7

etam

17

bet. arbitr.

etiam claréhinc ; quia omnisactio cujus viscaufz s*

Cfb divims

realiter dependet ab illa DEI motione feu motu ,&

oti0 divl»

Virtute pcr illam commuünicata cuivis agenti fecun-

AL AL MOR

do;tefte S. D. uti patet fgpra inarg. meo. 1, 2. & s,

h copits

& devet,q.28.8. 4. 0. motio spoventis reqxivitum

[inm a

ad motum mobilis.S. D. (c. motio movenus phyfica

r* m

przvia pure paffive in mobili tecepta , ad mótumàá

IWIATE (X

mobiliclicitum | ; uti patet per totum hunc meum

t Mthtds

art. non ergo poteft effe «&us elicitus; ergo etiam in

vuende Ht«

libero atb. praerequicur præFata totio DEI folius

3

us ,

nec non prafata Virtus, quà DEUS mutet vettitq;

/1 BW

voluntatem , quocunque voluerit ; illa aucem divina

m p

motio yoluntatis , quocunque voluetit , eít divina

!)cra'fz ,U

applicauio voluntatissd sctionern, quamcunque vo-

UT E

luerit DEUS , uti clare docet S. D. de Hórigida .

o« Vers. Sed quianulla res &c, Vide formaliz in art.

i00 optta:

euimimutat

meo 16, applicatio antem divina voluntatisad acti-

itertioj 0

onem , eíft ufus DEILaétivus conjunctus cum acu

ts atvtbd8y

ejus Voluntatis jQuà DEUS utitur. 1. 2. q«7:3,3

11105

G. Patebit cotum ex arti. meo XL ecce previamDEI

foliusmotionem & virtutem pure pafliv&in volun-

äc;crïf*'&ü

tatereceptas , Se

mper c*qnjunäas actui voluntatis

i (zlgw:f Á

elicito.Sed hec conjunctio demonftrabitur e

X PL'O-f

y huj

yurit, qu

feílo in art,mmeo XI. 18. & 2r.

Arguo 8. ex textü jam citato 1. Tggc6f asbl

il; 41 gt

flive reep

meo arg, Septimo manifefe um eff &c. Trens. l. c. qi

100.:9.1.0:

ii d

HAnTHgICHnq. naturacerporalis , vel

f

iritibalts ponattr. perfetlasnon poteffin [num atium

44)407:

P'sedere , ni

; rmoveatur à D EO,..atlio eujttfcuiqu

",þ[dlf'mc

d TT P

pendet à D EO quantm ad dao ,. nno

M d

75040 , 1,

quantum babet ab

"pfaperfetbtene : feu for -

j !mmï n*

m.vzmper VEP TP

1£

» - Alio mzodo in quantum ab ipfe

!.zmlj'" MM,

movettir Ad a,

, 9. d 9

ndum , Ytem. l. c.a.9.0:. usllaves

poteff in quem

CH»aue . aiiuns

prodire. nifi virtute

"m utrif

HOOMIS diyina. ltem, l. c.

quaft. 95. a. 3. 0. s

[

| onznibyus movestibusoydinayis

» opertetquod vir.

18

tus Ldimoveutis dertvetur à Virttute primi moven-

pj

H$y QHiATIOUVenS 1dum non movet, nifiiaquantum

m

sioUetHr à primo moventeS.D.idesn babetS.D.L.c.q.

ingi DE

12.6 irtus antem raffrumentalis acquimtur inflru-

'tï du at

suento ex boc ipfo,quod movetur à principali agente.

lohosoper

. pq. 62.ideít permouonem aoeftis Princxpaiis,

qum deti

iemper derivacuc Virtusinftrumentalisin füum ín-

Civa entis]

ftrumentum,. auü patet per cotüm hunc meum art,

lert poten

qua ficultimó complete potens inftrumentalitet o-

[lo DzO,

gunzena

pcmri. nunc fic:Prater quamcunque pe:rfcc"tioncm

naturz, formz, Virtutis, quaim perfecte habet, v. g«

pratex M

Iznis,arbor, homo;&c.ut ignis poffit calefacere &c.

T

fneis,etgo.

Atbor lorere &c. Homo vellefineayeligere media

tee &c H

&c,Requiritur adhuc motio DEI movenüs;fed mo-

H'rquam(:ii

tio DEI moventisin moto [ igne, arbore , homine

tutie,quam

&c. jEt motus; ergo prater qua:iicuuque &c. Mai.

a-ihucïcqu

patet ex LL.iamcit. mí. eft S.D.x.z.q. 1190.à:$. 0.

vivamex]

atins Dewmoventis ia motoeff motus;s.D.Mouo ad-

mediet int

tem DELMoventiselít actus DEI moventis.Item o-

litab eitri

uf, 3 2. c.t. AMotss in mobili e[o. , ut n [ubjetto ,ficut

imperfc&u

dicitur 3.phyf.. ltem 1. p.q.105.ex Philos, Qmnis

bortm, lo

motus eft ailns mobilis A movente.a. $.2d 2. conleq,

cifictm for

eftbona, fübs, led motio illa divina, feu motus non

tles, ]

41."

SNT

eit qualitas ( ergo non eít a&us elicitus intellectás ,

à&cbort, lo

vel Voluntatis, uci clare patecex articulo meo $. )

inquimyot

dnima bominis movetur 4 DEO ad aliquid cogno-

QUam moy

fcendum, vel volenduna, vel agendum., C$ boc mado 1-

toné detis

pfe gratuitus effeélus ia homine mon eft qualitas , fez

quatulr

sotus quidam animayallus enim moventis n 2or

€

inhocmot

PHOLHS V. 2« Q« 110. à.2.0. 0f e[f ens completu

P iDOACPl

Viain ens qua[fi medsum quidinter potenti

pnpsram,

fenc. ditf.

hfs

&6 allym purum nt dicitur. 3.phys.S.D 4*

Il &C.po

1,2. 4. qua'ftiun, 2.6ff ab exerinfeco, 6t 4 p* inctpit,

Beftz D)

geme iM

q.6,dc malo ad 4.eff aifus impen ectus ab a.

COnnedhan

Ms

Pan'en:.

Bibirda

29

090 f50)8h-

patiens. 3. p. q.62. a. 4, Oveff atliogf$ non eff ab ta,in

ïmgm:;)m

quo eff fed movente. Y y. q. 10 $. a. 3. qff operatio ,

)CïöxD.ï.C.q.

n qu4 DEUS operatur movendo naturam,C4 nono-

ntutifitie

peratur natura. de pot, q. 3. a.7, ad 3. Íc.inhac DEI

ii dtitt

fohus operatione,feu motione; eft motio divina;per

Pripapahs,

quam derivatur Virtus inftrumentalis , feu proda-

Jhioum i

&tiva entis1n omne agenszdum,quä ficultimó com-

; Imeuit att,

let& potens operari, quz Virtus fit, & caufatur à

entalitet 0«

folo DEO, Vir:us illa e& intentio , quam DEUS fa.

xdfectionent

cit in renaturali, qua actualiter agat: uti per omnia

hiben . g

patat ex $. D. & ex argumentis mels , & ex numeris

lefacere c.

meis, ergo ut ignis polfit calefacere &c. Atbor flo-

igerc imediá

rere, &c, Homo velle finem,eligere media &c.prae-

ysfedimo-

ter quamcunque pcrfc&ioncm naturz,formz,Vir-

1 homint

tutis, quam perfecke habent ignis, arbot, homo &c.

adhuc requiritur in eis motus divinusà DEO jam ad

i G Mil

110:31.0,

vivum ex D..A. depictus , qui non fit qualitas, qui

).)yi,')m) Aide

mediet inter potentiam puram,&actum putum,qui

xtis Iem o«

fit ab excrinfeco(DEO)ficut à priucipiosquifit actus

imperfe&us ab agente(DEO) in patiens (ignem, at-

llos, Onni

bo:zem,hominem, pcrfc&ä habentes, naturam fpe-

d 24 "Omu]o

ciicam,formam tam fubftantialem, quam acciden-

j toous fort

tales; ] qui motus feu motio divina non fitab igne

xelledis ;

arbore, homine;in quibus eft,(ed a movente (DEO)

|o mto$.

in qua motione folus operetur DEUS, & non natuta;

guá tipre»

quam movet DEUS,nec non per quam DEI mo-

il

tioné,derivetur prafata virtus in quodvis agenszdü

uá fiat ultimó completé potens agere &c, fubs. fcd

TITIE 'g

TL

in hoc motu, hifce allatis formalitatibus affecto, de

tthi')

planoac puro;ex D. A. evidenter probato , fita eft

gtith

1

dl

jlh

phyfica Thom. pramotio; ergo ut ignis, arbor, ho.

jent *

mo &c.poffint agere;przrequiritur illasquod autem

vInti n

prafata Dei motio ac virtus femper ac infallibilite

at n

conneQntur operationi agentis fecundi elicit,

fg HM.

patebit claré ex art.1 1. 1 g.&ax. Recutrere autem bic

af

3Q

ad inclinstionem , queomnem fotmam: ,.po-

001

Autem, 1

tentiam ,naturam, virtutem, ftatim à principio pro-

firamen

ductionis confequatur, qua inclinatio fit motüs, eft

xccipiz,j

inane fïg.ncmum, in termiuisfancto D.contrarium

uti patebit ex art, meo 2. & 9.

PUH"iPSL

verolen

! Arguo g ficergo Dews. eff caufaomnis atlionis ,

prout quodhbir agens eff infirumentum : divi-

p

pot.l. "

Wa virtHtis eperausis, de pot.quaft. 5.. aruc.7.e.

f ma

& artc. 4. o.Íed. de perfeétiene inflrumenti. eft ,

ZT m

quod agat , ynguantum moverur €9 zta per virtutem

anada

Incompletam ,qua Pateþ ordinari Aliqualiter| wtcu-

mentaliter ] ed completzm per smaedum. can[a. de

Jt canfa

vet. q. 27. 9. 4. ad 6, & 7. ergo etiam de perfedtio-

G «JP'DZFC

petias

ne cujushbet agentis e&, quod agasinquantum mos

veturà DEO, idque per virtutem incompletam ,

6 2V

quz poffit ordinari &c. (ubs.(ed quod agitinquantü

(Xil.p.:

(u ad

moyeturà DEOjidque per virtutem incompletam

mndm

quz pofïit &c.illud agit inquantum in fe recipit

hi puci

motum,ac virtateai illaa à DEO ; ergo. mi. patet

Qumada

quoad motum ; quo ad virtutem patet ex num. 1. 5,

6 .7, eccerurfus phyfica Thom. praemotio, eviden-

Dovere

ter ex puro ac ;Jh.uo D.A. probata; docet namque S.

dum,ek

D. primo;inquavis cauía sda motionem ac virtu-

t;'l& UPCU

GüCtte

temà Deo pui paffive recipi. 2465 quod motio illa

divinaac virtus fint aliqualisfinürumentaïäs]caufä

pecationi

cujafvis acttonisagentis ecundi, 3tio; quod pofita

meumy

illà motione ac virtüte inageute fécundo, hoc agat ;

puto v

idque actusliter, & fcmpe;iuf.sllibilitcr,atquc infe-

motio ;

Pükhl

parabiliter: quod actualiter agat, patet de poten. q.

—

previi

3.2. 7. ad 7-id quod à DEO fit in re naturali, quo

actualiter agat, eff intaxtio S. D. id e(; eft virtus in-

( quodl

ftrumentalis, uti. patet poftnum. meum 19. vets.

pedu (

cum veró $. D.dicatde pot, q. 3. &c.. patet etiam

iptum af

hinc; snffrusmcntura dicitur aliquid agere exeo quod

lünum.s

dex

æ?awmr à prineipali agente, 3. p. q» 19.a« 1. fe

€o

fl

9?

|

31

«o, quod (ic movetur, recipit in fe motum , & vire

mm P] PO'

mpiq jre-

tütem 1ncompletamagentis principalis , ergo in-

ttüs, et

ftrumentum dicitur agere aliquid ex . eo, quod in fe

ontcum

recipit, motum & virtutem incompletam agenus

principalis, mi, patec ex omnibus meis art. Quod

T0

vetolemper intallibiliter, infeparbiliter agateuam

n dui-

patet ex eflantia diving motionis ; oua T ax $. D. de

att67.6.

pot.l. c.o. jundaresper fe fpfaua movet vel agtt fs

verti d

[it movens nou motitma. Husc tertto modo dicitur una

VItem

res effe cauja atlionis alteruts.in quantum movet e-

er inltre-

am ad ageadá.... Sequitur de necelfitate,quod DEUS

tnjt. de

Jit cattfa atlisnis cujnflsbet ves naturalis 1t smovens

.

iti-

»Pczfc&iov-

e4 ayplf'van.f wirtutenm ad agwdam AteimQor, 2

m mo«

per dla:non tumusfufacieates &c.DEUS & bomi-

He5 ROVE CS oPumia qua apunt ad allienes fuas c.

nplctam :

& 1. p. q. 10j.a. $. O. primmin. Agens movet fecua-

ï,n-,gu*nlü,

-Omplmm

dum ad agendum; & 1.2.9.93.2. 3. 0. maovens fe-

[e recipit

mndum 508?movet, Izg/iinq:mnmm HROVEIAY 4/)7'0)?0'.

mi, p

unplicatautem, quod DEUS moveat apens fecun-

num. l 3

dum ad agendum, & non fit agere agentis fecuncis

movere enim DEU M ad agc*:hdum agens fecun-

0; ch'dCH-

dum,et DEUM rcduccreagcns fecundu de poten-

mmqmg-

mac i

tia operandi ad ipfuim operationis actum; fed fic re-

h

ducere , efle nequit,necintelligi po eft fine ipfo o»

li J ad(&

perationis adtu ; ergo. hicinterim temitto. ad art.

meumxI.18.& 25 ennon hicclare, evidenter ex

00 pOï

j

dl

Doc

"o

puro plano. D. A. habetur,phyäca Thom p:z-

motio in frontifpicio fupraà me depi&a ad vivumg

uqucin e

Pulchrz itaque S. D, cum motione ac vittute

a poten. Q

previaà principaleagente impreífa agenti infeciori

WH; 3"

Lvirtas 1

( quod hoc ipfo habet rationem |infieumenti : £ef-

j V

pe&tu fui fuperioris principalis ) femper | conjangit

)a;e[ctiam

ipfum actualeagere agentis fecundi moti, uti patet

lp num. 9./»ff rumentum ag &c.TItem n, 10.de per-

TA

(edet

frilione jefir ummenti e/W 40d agat ip quantió vovezuy

41

,

emnge

32

mrpmmr:

emneagens,agit in quantü eft in aCtu de pot.q.8.2.1.

movetutí

o,It.de ver.q. 2 4.a. t.ad 14.3002290dq; operatur fe-

efensin:

eundg quod efh im aGlu (ed in qzum in fe hibet motü

eltens co

iïbiimprcllh ia à principeli agente, unüquodqseft in

a&tu, ecgo in quantum habet motum ftc (ibiinpref-

P*efä Vitt

4

?

fum ,agït velficifed. fecundumquod eft in a&tu,eft

Pïïmll,ïij

in motu divino ,feu habetin fe motionem divinam,

tici—pata,i:

ergo mi. patet; quia 2dum quod elt in actu, agit tefte

S. D. non autea agit, nec poteft agere, niíi depen-

?. Jiptn

hoc; dum

denter e Dei motione quz eft in ipfo eitque motus

Tiei, d

teteS. D.imo evidens e& ex natura aceífentia mo-

tgo d&b

eionis , quz fee(t ufus, (eu applicatio principii acti-

«du.

onis ad actionem ; quodnec (lare , imo nec concipi

Arguo |

poffit fine actuali agere principii moti feu applicati

ad aCtionem, rurfus pulchreid probatS. D. 5.p. q.

(e(urra'ü 1

ajxodcomä

19. a. 1. infirumentum dicitur aliquid agere ex eo,

€n FOWF[

quod movetur aprincipali agente S.D.fi enum nihil

dam £

omnino agat, etiam non movetur inftrumentum à

botis,lo,

fhopriucäpali ;trurfusid probat. S. D. 1. 2.q. 17.2.

a.o.nfus ntentis [ mtieff applicare aliquod prinetpi-

tihgentis

um atlonu ad ailicnem L.c. q. 16. w 2. O. ]

Q,n qu

entisin

conjunélus cfd cm aciuejus quo quis utituyynon enim

peut(en

ptitur aliquis baculo, antequam aliquo vacdal ideft

prius, uti

aliquid , ut paulo ante hibetS. D. ]per baculum ope-

012. 1]l

TOPINU,.

eicom

Item. de ver. q- $.a.9.ad 6. fecundum boc Aliquid

|

b

$,ht

agit,quod completum eft ens in aclu.5. D.fed comple-

tpigni

tum eft ens inactu tü recipit vircutem in f(trumentalé

tüttm (0

ab ageute principali per motionem ,ergo fecundum

hocaliquid agit,quod in fe recipit virtucem illam per

tUIiS,nc(

dum v

motionem à principalt agente. Mi, patet ex S. D. 4

Xürmin

Sent, dift, 1. a. 4. queft, 2.ad 2, smfirumento ..

m ex m

datur virtus agendi inflrionentaliter complete,quan-

de 4iumouetur à. principali agente, lizut quando

elvi ü

*

Car,

Brter (

35-

)0['.(]'8,1,],

earpentarius. utitur ferra S D. ergo quando actu

movetur ferra , & actuillá atitur arüfex, tunc ferra

apemtur/e.

ibitmoti

e(t ensin a&u , quia ufus feu motuseft actus , deinde

eft ens completam in actu ; quia tüncei datur com-

toégetin

lïbiimpre(-

plct& virtus äget&di tefte S.D.patet etiam contra gent,

at

3.Cap.6 7.complementtum virtutis(c.catztcompletae,

M

Pcrmancx

li5

)agentis fecnodi,eff ex virztte [ (c. pat-

1 divinam,

ticipatä,fscuudo agenti intrinfecá , ud patecin num.

1 qgittelle

nili depen.

7. jagentus primi, patet. quoque M. principalis ex

3ue motus

hoc; dum enim recipit virtutem illam per motio-

"

;ï

entia mo-

nem, reaucitur de poteutia operandi ad opetari actu,

ergo debet pro priori adagere, effe completum in

,ncipiiz&i-

actu.

t covcipi

Arguo 10.virtss infirmmsentiin quantia bujmmadi,

l4 Pplica'l

D.599

(ecundis quod agit | intrumentü jed effecis ultra ;d,

qnod competit fibi [ecunduem [nam naturam , non ef

iprcrtts

ens completum habens effe fix um innatura, fed quod.

n nihil

dam ens incómpleziem. num. 18.ergo virtusignis, at-

menum 4

boris, hominis , feu omnís caufz, Íc. necetfariz, con-

z,q,17.1.

tingentis & liberz ,in quantum funt Det inftrumen-

l principi—

ta, in quavis fua actione , pro ut fc. caufantrationem

g5

entis in quovis fuo a&tu, qui effe&us iplis non com-

y.on eti

peritíecundum fuam naturam , fed foli Deo eít pro-

nodaï dl

prius, uti patet fupra ex meoarg. primo & inartieu-

um ipte

lo12.illainquam virtus ignis , hominis &c. uon eft

ens completum,habens efie fixum in natuxa ignis,at-

lao

boris, hominis;. fed quoddamens incompletum,

d comïïk:

ergoignis,arbor, homo &c. preter omnemfuam vir-

tumens

tutem completam , habentem eífe ratum in fuisna-

j fCClmdum

turis,neceílario exipunt ac przrequirunt adagen-

» lum p

dum virtutem incompletam , non habentem cífe

CXS'D'4!

fixum in naturis ipforum ; patet hzcconf. patet eti-

ia

am ex num, 6.7. 10. 1 1. &c: fed hujustnodi virtus ,

Dll"x)fwn.

eft victus inftrumentalis , ecgoignis , arbor, homo,

.

prater omnem &c. neceffarioexiguntac przrequi-

£unt

34

quo tf

runt ad agcndum , vittutem i1cftrument. &c, mi,

um E

patet ex $. D, elt enim victus qu& elevit viruxem

completam inftrumenti ac ratam feu fixam ; ultraid

phylïcic

dumagh

uod fibi competit fecundum fuam naturam tefte

Dto j]cl

S. D. fubs. ergo ignis &c. exizunt ac necellarió pra:-

laptati

requiruntad agendur phyficam Thom. prainotio-

mota ef

nem, prob.imprimis pearequirunt necell;rio ad

fedusa

agendum . virtutem incompletam iuftrumentalem ,

probam:

quz fit iíolo Deo pur&'paffivein ipíis ; que-

Átg

que non habeit eife fixum in ip(ïs uti patet ex

S. D. fecundó , virtus tlla inflrumentalis acquiritur

hij

Mn- 1

Snflrumento ( ipis) ex bocspfo ,quod movetur à prin-

alud

€ipal: agente 3. p. q. 6 2. daturque illis, quendo a&u

moventur à principali agente, , ienc. dift, 1.2, 4. qu.

filw 4

4.2d 2, & per divinam motionem datur illis tefleS,

at r

D. pro prioriad a&tionem elicitam ; utpote phyficum

propriü

Voidtas

efficiens inftrumentale hujus principium , à quo on-

nis dependetactio creatuti, T'ertio; motio illa divi-

nisciigc

na ett applicatio feu ceductio principii cuju (visactivi

Dhàtura h

traafiens

(ecundi ad fuamactionem faltem aliquam tefte S. D.

UT

ergo finehac actione. nequit fübfitere. an non hic

evidenter phyfica Thom. pramotio ex puro plano

ttia]o a]

D. À. eft deiiocftracz ?

ptopoti

aQusim

Arguo 11 Zoffrimentum agit ut motim &b alio ,

luntater

€$ ideo competit fibi. wirtus . proportionata mo-

Eui yTIOLUHS. autcm non eff ens completam y fed efe via

velalia

m ens , quafi miedinm qui dinter potentiam puram,C$

Vittüten

alium purum, ut dicitür im y.pbyf. S. D.in num. 18.

& dpe

Wtmorj

ubi NB. quod S. D. loquatur de omni inftrumento,

etiam impropriétali , utiliquetex art. meo 15. ubi

$].

exprefse loquitur de mente humana , qua eftab alio

Atgq(

[ DEO ] mota; ita tamen quod feipíam movet.

a inqu.

Hirty j

jam fic , ergo etiam Voluntas agit ut mota ab alio

[DEO ] & fic ibi ( voluntati ) competit virtus pro«

portionata motui , fcilicetincompleta ; quia motus,

Üovetu

quo

t' &c- m i.

quo movetur ad agendum à Deo , eftens incomple-

Vitatem

tüm. Eroeo voluntas totam eílentiam inftrument

o

m,ultiaid

phyfici communiter di&i intrin

fect participat àDeo,

tucacs tefle

dum agit ;agit enim tefte S. D. ut motaab alio [:

dario pia

Deo |idque per virtuté incompletiá,;fuperadditá vo-

luntati per motionem divinam , quein voluntste

præ'.no:io«

cellario ad

mota eft motus divinus, & actus in effe entis imper-

menulem,

fectus ac mcompl.ctus, evidenter ergo numis manet

probatus hic 1.meusart. ex À. D. de puro & plano,

i ; quz-

Atguo 13. X confirmo ; qurezss princtpalzs agentté

t patet ex

arqm'rlw

babet ejfe-permanens.ac completum in natura, virtus

/trá prin-

autem. inflrumentalis babet. effe tranfrens ex uno in

aliuid & ucompletum , ficiit C motns eff atbus tmper-

yu;ndüxäu

feséus ab agente sn patiens. S, D. n, 28 virtus fronifr-

) !-71 4' QU.

Ilis tefleS,

cat principité mottis vel alionis.1.2. q.26.a.1. ad 1,

cphyflcum

proprisi lb.arb.eft elettio x.p.q.83.2.5 .O. jam fic:ergo

voiütas utpote virtus principalis agentis,id efthomi«

j quo ol-

ioilla Q*

nis eligentis, habet effe permanensac completum in

fur&"kdff&'i

natura humana,virtus autem inftrum, ejus,habet efTe

telteS. D.

tranfiens ex uno ( Deo) ceufolo ptincipio efficienter

motus ejus. eff ab extrin[eco , ficnt a principio q.G, de

4n non hit

malo ad 4.)in aliud; íc. voluntaté; uti & motus[ cui

puro jlano

proportonatur virtus illa infteum. imperfecta :jcü

m d i

actus imperfectus ab agente ( Deo ) in patientem vo-

luntatem ,ergo pro priori, quam voluntas eligat,

tl d P

vel aliquid agat ; debet recipereà Deo motionem ac

: /Edf/f 'Ufü

virtutem illam , idque meré paffive; quia implicat

| Pnrm;'

eam agere aliquid,nifi dependenter ab illa virtute

h numolx'

per motionem folius Dei, fibiintrtnfece datam; cefte

(rramento,

S.D

neox;.ü l

À

.rgao 13. de perfettione in(Irumentieft , quod a

z tibali

m movt

at in quantum movetaur $, D, inn, 10. €2 ztaper vir-

tutem incompletam L. C. ratio inffrumzzenti vonfifhit

004 ib o

$n boc , quod ab alto moveatur n. 31 fed qdod ab alio

virtus 0"

u$j

movetur, tecipitinfe motumab alio , ergo ratio

luii pot

Ca

inftru«

qüG

36

inftrumenti cenfiftitin hoc , quod recipiat in fe mo-

litetapat

tum ab alio. Mi. patet, ssotws enim eff a£fus saobilis

(ionemi

à movente ; Maj. S. D. eftde inftrumento commu-

hicpenþ

niter[ ide(t utfic Jdicto ,. pro utfüb fecontinet

cum yetc

tü intent

tam imp. quam proprietale , uti patetex art. 13.

rutíus lic : De perfeilione imflrsmentiefl ,. quoda-

quæin(ït

g^ n quarztüm niovetur ;L- 4b aito | €$ sta per 'arti-

veturab:

tem incompletam , Sed quod agit ,in quantüm mo-

Conf

veturabalio , & ita per Virtutem incompletam ,

(n, h

illud recipitin fe motumab alio , & ita virtutem in-

moverc

complet& ab slio;jergo de perfe&ione inftruméui cít,

Ciexead

quod agat ,in quantüm in Íe recipit motum ab alio,

aCtudde,

& ita virtutem incompletam abalio. Mi. patet, n.

dudioca

2.6.7.9.13. 15 18. 24. 28. 2 9. 3 0.

ereoatí

Ecce modum przvium ad omnemcujusvis agen-

DEU

tis fecundia&tionem elicitam, uti & virtutem phyfi-

quontit

cam P[æViä m in&mmcntalcm PCI'CU'Jï motum de-

Gijuidib

tivatam intrinfece. in quodvis agens fecundü , pro

Virtusdi

priori ad actionem fecundi agentis elicitam ; quod

motionel

autem motusis& vittus íemper conjungantur actio-

pet acf

nielicitz, patet ex S. D. de perfettioze enim imf]ru-

cumfuo.

sentieft , quod. agat , in qnantum movetur , €$ ita4

quàad

per virtutem incompletam agat in quanium enim

pateteti

movetut inftrumentum , reducitur de potentia ope-

Iedüäun

tandi ad ipfum actuale agere ; ücque fine actuili a-

de Oi

gere effenon poteft, patet ex S. D. inférumentum

pottatin

dicitur aliquid agere ,ex eo , quod movetur à princi-

pi&

pli agente.3. p. q. 1 9.2. 1,. ficutergo lignum v. g.

quando moveturà fole igne &c. recipit, feu reduci-

tur de potentia calidi , ad eífe calidum a&u , fic in-

ftrumentum; quando movetur à principali agente

ad agendum; reducitur de potentia opcrandi ad o-

perari a&u ; clart id fentit $, D. q. 3. de pot. a. 7. ad

9. ubi; id , quod à DEO fit inre naturali,quo actua-

liter

:5

infemo-

litet agat , eft intentio &c. Xäiïle totam S. D. refpon-

( mobilit

fionem inart. meo17. Quid vero S. D. intelligat

tommu-

hic per tó intentio; habes fupra poft num. 19. vers.

« Continet

cum vetó.S. D. dicat, de pot. &c, clár? enim hic per

X qttn u'c

£0 intentio ,. Virtutem ínftrumenralem intelligit ,

, quia-

quaz in&cumento acquiritur ex hoc i pío, quod mo-

y V'irtt-

itüm mo»

vetur ab agente principali. 3. p. q. 6 2.

Confitm. Movers eff aliquid de pot.veduciim . a-

pletam ,

Gpm. patet Y. p.q. 3. 4. 3. 0. C 2. 105.4. 1. O. etgo

tutem if

moveri caufam eff. eft eam reduci de potentia effi-

tuméd efl

cientead actum , fed actus caufz efficientis eft agere

mabalio,

actuale, ergospstet ergo evidenter,quod paffiva re-

j pattt, D

ductio caufz eff.nequeatelTe fine actuali agere,bene

ergo ait S.D.2. fent.difl. , a.40. menexcluditur quin

ivis gt

DEUS immediate im. vebus omnibus operetur , m

tem pl

quantivirtus fna e[t licut medii conjungens virtute

sotum dt«

cujushbet canfa fecunde cum [uo effettu. S.D. id eft;

yndü , pf

Virtus divina , cuilibet cauíz fecundz ,per divinam

im; Qu

^

motionem commtnicata, con jungit actualiterfem-

tür adio"

per,acfemper , Virtutem ratam agentis fecundi

jm Wa

cum fuo effedu ; ficenim àDeo inre Virtusilla ,

"AL

qua actualiter agat de pot.q. 3. a. 7.ad 7. quod hinc

atet etiam omne enim agens agit , in quantum eft

tenttà ope-

redu&um de potentia operandi ad actueliteragere;

A

li4

Zavi'*-'

fed omnea

o

gensin quantum fic eftreductum ,. im-

jyyst m

portat in fe paffivam reductionem ab agente princi-

"7 an-

pali , & Virtutem inftrumentalem &c,

l( num 'v".go

fen redic

xli gt

jndi 4v

)Otl 4 7'2

(uie

,quo i

litet

C ;

ART,

38

f Lyrmi

u

p módti

ARTICULUS

mel

damttntie

Virtus inrumentalis alia eft infieri & moveti;

f ;wzm;;( :

exiftens ; alia in faéto etfe , feu in elle quieto; proba-

inata Q

tur ex $. D, de puro ac plano , ac rutfusconfirmatur

art, Imus.,

ubi: ejffe&u

sti, ftci

1. Jn Sacramentis , quaindigent materia [an-

wl ,&

Elificata ,manet F irtus Sacramentiin materia po

Wndo f

u[um Sacramentt parttaliter , licet nem complete ; m

£j MAU G.

Sacramentis verü,. qua non mdigent matertá [ane-

silitudmt

tificatá sibilremanet poft u[(um | Sacramenti ... nec

fumsem

boc eft inconuentens , ut virtus illa(latim ce[fet, quia

telleuali

Virtus ilafe habet ut in feri C maveriextfiens , .mt

od in

ditlum efl [ fciicetad 4/— j 69 bujnfmod: ce[[ant, cef-

LT T

fante motiane moventis s fLatim enim quando movens

«effat movere C8 snobile ce[[at moveri, de ver. qu. 27«

8,4..ad 10.

Mfihen;

1.4Jlla que movent ,pro v2 funtinipfomoveri,moe

tet mobile

ventper virtutem iucompletam , €8 buju[modi vir-

l:m, qui

md:um 1

pnus eff n «ere ad movendum vifum , (ecundum quod

fit (Y.G

smmutatsy àcolore parietig , ut ia fiert , s0n autem

t in falto effe, L. c.ad. 4. idem habet 4.fenc.difta.r,

quodeft

04-00

menralem

3. Forma l fpecies vifibiles ,uti patet. ex obi. ]

fecipit p

C05 virtnje

won [unt tn aére , mifiut n fiert , non [nnt eutm ineo,

ut inmedio differente L. c,q.8.2. 14.2d 8. formz

Ihto 1,)

l)(

autem przfate , funt virtus ur in fieri, Patet ex L.

Wiiug j

LU

Proxi mé cit.

jdtto

4. Specie: fenfibiles , qua [unt in medio deferente ,

funt ibi per modum difbofitionis [ id eft virtutis , ut

Hnttir(es

in fieri ; patek ex num.2. & 3. | $ wonper motum ul-

& conf.s

pime perfetlHoni,quia [unt 1bi [fcut ip quodam fluxu,

0C ipfy

tle$ )

quedl. 7,a, 2.ad 5.

$. Forma

j

s. Fovma introdutla contcnetur in eo[ inftrumento)

v modum sntention:s.,.s0n comple:? fed incomplete,

quanti ad àuatuor...Téytio quta mon efl in eo per mo-

X moverd

dzinutentiong quicfcmtis fecut funt intentiones rerum

wmïproba.

in animaa( juid þic mcelhga tS.D,per intentiones retü

nficmatut

iu aniia quiefcentes clire patet de ver.q. 27.a. 7,0.

ubi: effeétus dicitur effe tm canfa.... per fui fimilitadi-

nesa , fecundum. quod caufa producit effe&ium fibi fí-

gria[em-

mile» ,€8 quatuor snodis boc COBUIg't ... tevtto zoodo

Atria PO

»mp/aä; n

quando fimilundo effetlus eff in cau[a, non [ecundnm

uemi fam'-

e[fe naturale , [ed jpirituale,tamen quietum; [icut fi-

militudimes : artificiatorum [unt. $n mente artificis ,

jesit , M0

forma enz domus in adificatore...eft quada intétio 1m-

qefrt, g

telletbnalis im amima quie[cens | fedT quarto | per

lfent ,

modum intentioris fluentis duplici fluxu , quorum

:fjfxn:,cef-

gáo um

untu s eft de potentia in atlum , ficut ettam in mobili

eff forma , quaeft terminns motis , dum movetnr,

vt qu 27

utflnent de potentiain abburn , €$ inter bac [ Íc. in-

ter mobile & formam , feuvirtutem inftrumenta-

um

imodi uf*

lem, queeftactus ipfius mobilis& forma j cadie

medium motus, cujus virtute ivfirumentum a-

d (

git (WV.G. . inter potentiam, feuacumen fecuris ,

, Itf um

quod eft potentia mobilis; & inter virtutem inftru-

( d

mentalem quam in fe mobile, íeu (ecuris acamen

recipit àprincipali , mediat motus, incujusmo-

p 0X Obi']

tus virtute agit in(trum entum, uti clar& patet ex art,

quitti i s

meo t.) alits deagente in patiens , inter quacadit

d8. Íorme

medium imflrumenti prout unum eft movens,C9 alte-

WMaL

vum motum. Coníonat S. D. peromnia dever, L.

jam citato q. 17.2a.7.0. inftrumentumenimrecipit

, M'mntl-,

intrinfece ab agente principali fluxum ,feu motum,

virruns,

& coní(equenter virtutem incompletam , quz ex

m

hoc ipfoacquiriturei, quod moveturà principali

gl fhh

teíte S, D. ücquc infrumentum dicitur; & eft mo-

C.4

tum

s.forN

o

tum,priacipale anté dicitur,&.eft agens feu raovens;

st

& fic luit feu tranát virtus inftrumenzalis de poten-

Poün.m-f'

Gia in actu, in quantum per motum educitur é mo-

temotione

bilià principali,

1 Dip

e0 tl

&. b awtmA generastis deviuatur qwzdam Vr -

1us alliva ad ip[ums [eusen snimalas, vel planta (qua

tj fimnla

utique eft virtus in facto elle; manerenim, etiam

Mnde prämu

aniali mortio, vel plantà generante in ciheres re-

LT .z/za.q

dadà ) uti 09 aprincipali agente derivatur quadam

$D. vt

vis motiva ad infirumentum. i. p. q. 119, a. 1,0.

prnm Doy

hzcautem visinftrumenti motiva , ut plurimum eft

exobj, fic

vittus ut in fier1 & moveri exiftens; uti afatim pacet

l relinqu;

€x art.meo r.,

/

OVMMJLCII

7- Charatler e[! ia anima ficut quadarm wirtusim-

I 4 pr:m |

Jirumentals , cbaratier non remttetur propter im-

primo i

ssobilitatem. principalus: enowentis 3. p. q- 63. a.

Pïm mo

$.ad 4.

pet dilpo

Clarzergo datur cx S. D. de puro ac plano, duplex

D.inotio,

virtus inftrumentalis;üna infacto & quieto eíle,

ubi,

V.G. character; alia infieri & moveri exiftens ; pa-

tetex n. I.

O'bs.gu

frimimy

moiburfe

ARTICULUS TERTIUS.

D'enadmy

Qu qoy

Virtus infttumentalis in facto effe, non fufficit ad

quantüm

hoc, ut inftumentum poffit ultimo complet&a-

monetine

gerc, fedinfuper requiritur virtus inftrumentalis ,

vituofo

utinfieri & moveti exiftens;qua fc.ceffet ceffite mo-

Confir.

tione moventis, utipatetn. 1. inart. meo 2. ficut &

m

N

V hr

tunc ceílat ipfum fieri virtutisac moveti,

mfnem ;

1. 4d quod & Deo fit inre naturali, quo aualiter

" mdpn'

dgat, e5E intentio de pot.q.3.a.7.ad 7 ideft, eff virtus

Mnum)ö'

€$ formaimperfella , qua noti permanet mfi ad pra-

fentinm ageniis principalis, ficnt lumen sm aere ,c$

W /fm'x /

?20-

h fn /ï;

I

l tfoyens;

motus in ie[ivumento L, c.q,6.a.4.0.vide fupta art;r,

de potene

poft n.1 9.live eft vittus & forma, qui cetfit ceffai.

itüté o«

te morione moventis,

2. Difpofitio prinai moventis manet in bis,qua ab

ii MY«

€0 myventur $n quantum moventur ab ipfoy fic enim

wlunld(quæ

ejus fimilimdinem: recipiumt noy tamen.. totaliter ,

lg, eügm

unde primum principiut ynoVens e[f sssm obile nontae

Clhetes t«

72:9 &lia. q. unica de malo ad 1 l.inceli;git autem hic

" 7usdän

S.D. pet difpofitioncm primi moventis,motionem

|9,2.1,0.

pria movenus & virtutem inftrum.ubi clave patet

ximum ek

exobj. ficenim fibi objicit: Difpofitio primismoven-

t patt

ts relinguitar ia ammämj&qq.quod fic proba:: quia

omnia [ccunda ageatta moventyn guantum funt mo-

It tl

Fa & primo movente.S. D. (édin quantum fünt motaà

primo x*ncveme,rccipiunt & habentiníe motionem

pNPI [

" q. 63-3-

primi moventis & virtuiem inftrumentalem etgo

pet difpofitionem primi moventis , intelligit hic $,

ino, dupler

D. inoüonem primi moventis & virtutem inftrum,

lo elit,

ubi,

ülenss pte

Obs. quod arguens velit ac probet Aifpofitionem

primi moventis relingui in omnibus fegq. id eftin o-

mnibus fecundis moventibus,quod S. D. infu reíp.

J

nen admittit abfolute; (e4 docet,quod maneat in iis,

que moventurà Deo , in quantum moventor; in

nfoftcitad

quantüm e«rgo non moventurà Deo, fic etiam non

Complcfe .

manetineisprefata difpofitio , feu motiodivina

amenalisy

yirtuo(a,

ce i moe

Confir.4.dift.49.2.5 q.1.0 4 omsi ordime mobili-

um C morerum , oportet. [ecundos ssotores ordinave

1oz. ficr&

in (inem prumi motoris per di/pofüionem impreffans

0 nmi

$n eua primo motore , [icut patet ,cume anizoasuovet

&,,pwm

gsanum.C vanusbaiulum, 64 baculu: pereutit quod

eff. finisintentut ab animay baculus €$ manus ten-

M,Mm.

n Ai!t»

dunt in finem ab amima intentis , per (:ac quod anma

n

j

35

41

in eis Imprimut ipymediate uelmediate ,S. D.ie pri-

l,ntut quia

L31t aütem eis motum , uti patet. per difpofitionem

didisin att

hicergo S. D. intelligit motum mobili imptelium à

jupens virt

pïincipali movente. Petes.cum 5,D.diczt L.c,de ma-

efiedo, l

load it:fícenim ejus [ DEI ] fssilitudinem vecipi-

aCudite à

j Inin

gnt non tamen totaliter jn quintum (c.áDeo mo-

veniur moventia fecunda; peres ( inquam ) per quid

lr duplm

ercoilla Deoaffinilentur?

e

jbz:fi.rwm,

R.ex 5.D. depot. q. 3.2, 7 o.£onitas divi«a eff

plm quiti

f comunicativa,ex quofatlum ff.quad ves. Deoft-

7uazdo W

z.adz,

sulesfierent.non [olum in effe,[ed etiam in agere.Yten

L. c.ad 10.creatzra babet Dei fimilitudimem, parti-

& Impi

cipando bossitatem tp[ins m ouantum efl &f apit. 88 in

maitd d

arg. fte babet: ereaturaan fe confiderata, Dei [imili-

6 6j 0.

tudinem babetun quantum atlu eft Cdaila agtt Tcem

j Om

L.p.q.10 3.2.4. 0. ereatura affinadatur Deo quanttm

virtie ij

ad duo: fc. quod Deus bonuseff ,a quantum creatu-

éJirá

ra eff bona, Ó auantum ad boc, quod Dens eft caufa

Mmm:,o

bonitatis , tnquantum una creatura movet aliam ad

veri xl

bonitatemidei habet 3. cont. gent. c. 70. ex his,

tto deln

Infero , ergo moventia fecun la, in quantüm mo-

verbum d

eniu rà DEO , funt DEO fimilia , non folüm

7. Dt n

quantüm ad effe a&du , fed etiam quoniüm

um ov

ad agete a&tu. patet ex S. D. fubs, fedin quantumà

Y6q. 17

Deo tecipiunt motum, & virtutem inftrument.]em

$ Sicyi

pet illum,(ic moventur à Deo,ergo moventia fecun-

l'fdl*lf ;Mäg:

da inquantüàmà Deo recipiunt motum & eam vir-

[irimpius

cutea, (unt Deo fimilia, non folum;quantiü ad effe

. If

actu, fed etiam quantum ad agere atu. Mi. patet ex

tomy f

terminis,in quantü enim aliquid recipit motum ab

l'lpentg

alio, etiam movetur ab eo.cons.bona eft.Patet ergo

p )

evidenter,quod moventia fecunda agantactu,quan-

4' 7-1-0&

doactu infe à Deo reci pinut motum & virtutem in-

IO. Ag"

f&rumentalem ieu przfatam Dei difpofitionem ipfis

affimi-

Wltm M

imptel[am, uti ïoquiuïr $. D. fic enim Deo

lantue

4j

». D.it—pri-

lantut quantum ad sgere actu. patet etiam ex fupra

xilonem -

dictis in àtt. 1, Virtus enim pïæf,m eft inedium con-

n uiümà

jugcns virtutem f:' ratám jcujusvis «gentis cum fuo

Ledtm-

effectu, cefte S. D. eftq; id quod £ici; Deus inre,quo

n ntp-

actusliter agat &c, uti loqr:itur S.D.

AADeo mo-

3- In[irumento datur virtus agendi infirumenta-

;)pet quid

liter duplicuter eno modo quafi tnchoative gando in-

Jhituitur im (pecte inffrumenti...alio modo datur qom -

divin (f

pletä quando atiu movetur principa!z' 4gente; fwt

( Doj-

quasdo Carpentarus utupr. (erra 4 d. 1.2.4.q.

agm*.ï"m

2.ad .

m parti

4 Joipoffibile eff, quod fieri vel moveri alicujusrei

manaeat ceffaute motione mouentis 3. cont. gent

",ngffin

A

Do Ími-

€ 65. D. 4

r 4gu,!tcm

$- Complementum virtutis ageutis [ecundi,eff ex

S

7) anm

Virtute agentiu primi. L/c.c67.

um r«

6.Firbum [emper eff «t infieri & ut in ggredienda

7 tjf (4/]À

á dicente,opus 14.€rgo etiam virtus utin fieci & mo-

"T.

veti exiftens lemper eft ut in egrediendo à movente;

y ex hs

ergo defiuitelle dum movens definit movere, ficuc

u

Y

ere,

anrüm f0*

verbum definit effe, diim quis defiuit

non folüm

7. De perfetlione w[Irumenti eff ,quod agat in qua -

ium moverur, C sta per virtutem incosapletam. de

| qunum

j nintimd

ye:. q. 27-2, 4. 3d 7,

gmocdem

8. Sicut [e babet completaforma ad pev fe azentet

a fecute

$ta /e babet motus quo movettr à priseipali: adin-

&emvit-

( rimenthm. L6 9

an[ü Qd Cl

9. Jnflrumentum agit ut. motum ab alio, €$ 1deà

compeut Jfbi virtus proporttonata motpi,.. gytvtus ta-

Mi, pittt

.motum à

flrumenti in quantum buju[mads ... non efl ens coga -

j poteter?

pletum babens effe fixum . in natura, 4, dift, 1,5.

du

4- 2,2.0. Vide num. 18, inart. meo 1.

viraem-

1o. Zdgens in[Irumentale babet virtutem agmdi pe*

:ioncmiph,s

modur vitétionis 4.Cent,L.c.q. 4.vide art, inet u.17,

DCO j 1m!-

DI47777

j

44

nder el vi

Li. Ratio inffrumentiiu boc confiftit, quod ab alia

7ROUECAIUHY. 3. D. q, 63. at $. ad 2.

eto Ci& jÍ

1 2. Canfa inffrumentals eff auodammoodo effetus,

otdinis. fic

D

victus aütem

ii qUAHLUTI BIOVELUT & princtpals Agente. 3.p.q.62.a.

i flert & a

ad 1. vide in art, meo z.nuc, 3 r.

4ad10.qui

3. Pirties inj?rumcnm!if acquiritur wffrumen -

remanet L.c

po ex hoc ipfo quod movetur 4 principali agente, L.c.

&.4. ad 3. ex his fic

pt'm:ipiun |

Arguo t . i2 quod À Deo fit in re natitr li, quo a-

deinde eltn

enim'ac L

E naliter agatyefl intentio d efl vis,quá agtt ad effe wt

neceltciis, v

il vumenium prima can[a,eflque vis illa forma 1m -

itcdarsq

pérfecla ac virtus, qua non duvat, nfi adprafentiam

Agentis principalus led intentio, (eu vis qua res natu-

tarionem en

ralis agit ad eile ucin(trumentum pumz caufæ,quæ-

diviiacvit

ex at meo T

que vis eft virtus & forma impctfe&a non durans

nifi ad ptzfentizm agentis principalis, eft vis ut infi-

nempurt w

eri & moveri exiftens; ergoid , quoda Deo fit inre

pio ïgïiorä 4

TY

naturali, quo actaaliter a

e

gat eít vis utin fiet1 Gz mo-

terh

I di

hn

veti exiftens.maj.eft S. D. L. c. de pot.partim qua'ft.

Aïguo "

& virus ll

3.articul. 7. ad 7. partim qu. 6. artic, 4.. o.' for-

malia funt heca. 7. ad 7. id quod à Deo fit inre na-

quantàm n

parali quo atlmaliter agat , efl intentwo babens effe

aliqi.m,qu(u

quoddam incompletum permodutia quo colores [uatin

Qut abipfo,

aéve, CO virims avtis tm infirumento artificts...ecuri

crgn. Aw;jm

per artem daripotuim acumenyut effet forma in eaper-

potiteffe v

Danet in 4]

"auens , non autem ci daripotuit, quod vis ( habitus)

artis effet in caquafiquadam forma permanens , nifi

alio, Con(

haberet intelleflums staves naturals potuit conferri

moererit

qurtus propria ut formasn tpfa permanens,non 4ntem

ii?, quæ ïbc

qis quA agit ad e[Je ut inirumentum prima cau[aynifi

ht ag

daretur es quod effet. uswver[ale ef[endi principsums

Aïguo !t

eauure id eít nifi eflet Deus. mi. patet ex differentia

virtutis ut in fieri & moveri exiítentis à virtute ut in

m

fa&to effe &quietoshzec n.permaner fublato fieri,illa

petit.patetetiam exS.D.inartmeo 2.numa.fic cha-

tac&ter

$

44b dlio

racter efít virtus inftrumencdalis in fado & qui-

^

ij

UID Cl

.

jvumi

eto eíffe , quia petmanet po& ul

ordinis facri feu poft finitam. otdinationem ,

ts tfelus,

victus autem facramentalisin aqua baptifmi ; eft ut

i

Mpaaa,

in fieri & moveriexiítens tefte S. D. o 27.de vet.a.

infrumun.

4-ad 10.quia poft uíum Cacramenti huJus, nihil in ea

agmrc.L.c.

remanet L.c.confq.eft bona, fübs, ergo imprimis eft

principium motüs vel a&ionis tefte S.D. 1.2.ad I.

l, qUM -

deinde e(tnecetfariaum principium 2Gtionis , nattita

enim[ait $.D.1e pot.q.3. 2,7.in obi.1. jneq;deficit in

puadtfo

i formatim-

necelfaciis, nequeabundar in(uperfluis , patet etiam

iprefentium

|/

hine clacé; quis nulla c«ufa fecunda potelt attitigere

;uärcsnaw-

rationem entis in ulla fua actione five prafatà vi

cutíequee

divinàacvirtüte (eu formá imperfectá,uti clar? patet

non dutatt$

exart.meo r, & 12, qu datur per Dei folius modo-

( visucinft-

nem purt paffive receptáin quovis agente fecurido

Deofitinte

p:o priori ad fuam actionem elicitam. clar& ergo pa-

fieiimo-

tet hic atrt, meus tertius.

Ateuo 2. difpofitio primi moventis, id eft motio

rtinqued

4, 0, 10

& virtus illius manet in his quz ab eo moventurin

)ïz inrt nd-

quantüm moventut ab ipfo;fcd virtus que manet in

babens tft

eliquo, quod movetur ab alio, in quantum move-

tur ab ipfo, eft virtus ut in fieri & moveri exiftens,

[0-,-[5"(?.'[ lïf

etgo, Major patet ex num. 2. min patet, quia non

,:ici:.../fw"

g inta ptr-

potett effe virtus, ut in facto eíIs exifteas, hec enim

j (habitus

manet in aliquo , in quantum non. movetur ab

paent, n

alio, Conf. ett bona. fubs, ergo vircus utin fieri &

u aufern

moveriexi(teus, que età primo movente, e(tq; in

iis, quz ab eo moventur &c,prarequiritur ad hoc ut

, m

actu agant moventia fecunda,

i CW:W j

Arguo 3. diJpofitio pritmai moventis eoAne

jb

P d

que ab eo moventur, in quantum moventnr ab ipío.

1 dllïclfn[lh

vit

um

fic. enim ejus. [smilitudine

"s rec

r eucn

Ppiint, S,D.. crg;

md.üccn.

[;&H

6

car(cil.movcntia fecutida p:itctL.c.]qm- movetta

inipotg

tiafecundi,

turà Dezo , in quantuam moventut ab tplo, habent

infe m

«l

4311

virsilac

entem Dei. difpofitionem [ id e(t moti-

onem Dei, & virtutemincompletam infirumenta«

Arguo :

lem jergo inquantum non moventur à Dzo, non

/?rammml

hibentin fe manentem Dei difpofitionem, proba-

Prmnpa/i í

tar, ff moventia fecuuda in quantum non moveutut

n e otü

o inlrum

à Deo,haberent in fe manentem Dei difpofitionem

ergo etiam tunc teciperent Dei fimilitadinem; fed

compleiy

hanc tünc non recipiunt ,ergo mai, patet ex S.D.mi,

àpticid

t meua a.

Probatur; fimilitudo moventium fecundorum cum

Deo, non tantüm elt, quod actu fint, & bona fint

teciptsfeu

(hancenim habet omne ensadu exiftens , licet

nonelcor

movens(íeuagensnon fr, nec effe poffit ) fed etiam,

qu motic

quod.adu agant; fed hanc fimilitadinem non ha-

e :u'iquali:

bentdum actunon moventur ,à Deo; ergo. maj.

n b(

teinlrum

patet Po& num. 2.in petes &c, ex his jam evidenter

atet

tng qua

Primó; quod moventia fcamda,in quantum i

firumenta

Deo moventut ,in fe habeant dilpofitionem Dei ,

8211 ],

id eft motionem Dei,feu motum, & per confequeris

verixinf

vircutém Del in'complctam illis inexiftentem, pet

per confe

quam cæczcntcr agunt, dicitu£ difpofxtioäS. D.

lirameng;

quia non e(t forma permanens & fita. Patet fecun-

t lainf

do ;quod moventia fecunda , in quantum non mo-

Pïïncif');li !

venturà Deo , etiamillam Dei difpofitionem , íeu

ititumen

Dei motionem ac virtutem in fe non habeant j

&qiietoe

et

od non hibeant infe Dei motionem , con-

kiu

i

OTl

ftat

H

Ratim , enim quando movens ceffat mo-

Tl tunen

vere,88 mobile ceffat r»overi, $. D. atticul. 2. nna,

*tgo [tcin

i .íed quando mobile | moventia fecunda | ceffat

Omnibyyi

moveti , cefíat motio moventis in ipfo ; €rgo quan»

nullamfæl

do movens celfat movere, cellat motio moventis

0C atf

in

1

t troyete

in ipfo; ergo quando DEUSceffit movere moven-

tplo, habent

tia fecunda, ceifit moto DELin ipfis. quod etiam

[ éelimori.

virtus illa cefiet, patetex cit. meoart. 2. n. z.

inlltumenta«

Arguo 4. Zmfirumento datur virtus ageæd:, thü-

1à D non

rumentaliter completó, quando At movetur à

ber, proba.

principali agente; ied dum actu (ic movetur, recipit

On moyelitüt

in (e motum & virtacém in(trumentalem ab eo; er-

ilpoftionm

go inftrumento datur virtüs agetdi inftrumentalitec

todinem; fed

complete,dum actu in fe recipit motum & virtutent

'tex $,D.mi,

aprincipali agente.maj.patet exn,3.imin.patet pet to«

xdorum cum

tü meunm a. r,conf.bona eft.erzo dum actu in (enon

& bona Áunt

tecipit;(eu d a&u in fe non habet motíi à ptincipali,

flens , icet

non el completé potens, uti patet. Patet etiam hinc;

))fedetiam,

quia motió moventis recepta pure pafïïvï:in mobili,

em tion f«

eft aliqualis caufa effe&tüs ab hoc eliciti;patetexai 1.

; etgo. aj

n, 13.fuh( fed quando definit principale actu moves

m evidentet

re in(trumentum,non habet in (e atu motum ab eo;

ergo quando principale definit actu' movereia-

quantim i

ftirumentum, non eft complete potens, mi, patet cx

ionet Dei,

att. 2.n. 1. ütergo fiat compicc?:* poteuss debet mo-

coníequenis

veri &infe moiam recipered principaliagente, &

encem, pet

per confequens debet ab eo recipere virtatem |in-

ftcumencilem; patet ex hoc art. n. 13. Vel ergo vit..

)üthïS.D.

tus illa inttumentalis quam debet recipere infeà

m non ino

principali agente; quáfiat completé potens opetati

onem, Itl

inttrumentliter, debete(fe vircus inüruim. infac&to

| habeant i

& quietoefle , quaíc, manest ceí/anre motione

em, Qv

moventis, & motuin mobili jvel debet effe virtus

N/M [

infttumentalis in fieri & moveri exiftens.non príaia,

U!- REO

ergo fecunda. quod non debeat eííe prima , patet in

yd; J t

omnibus inftrumentis,qu& ab attifice movéturqua

ergo quan

nullam fzpeformam ratam ac fixam accipiünt ab

jorem

hoc artifice; (ed folum motum, & virtutem ceifou-

N

tem

3

tem mox, dum defiait movere artifex, P

"VT

ia

titem

etus di

eipo yolü

clare ex art, 2. n. $. ubi: ürma tutrodutlacontinetur

mentalite

$s infirumenio incomplete non per modusm tutentio-

nts qUie scentis, fed flaentis daplic: flaxu &c. pateti-

vinumac:

temin hocart. n, $, ubi : complementum virtutis

vinusac v

IDnovere Y

agentis [ecumdi, eff ex virtute agentis prumicomple-

tur efgo virtus agentris fecundiex virtute agcntis

quodnov

divipa vit

primi mrt:cipatä per motam tetteS, D; virtus enim

Cte, ütal

ii &rumentalis «cquiritur inftrumento ex hocipfo ,

anod

i

mo vetüráptincipali agente,(patet ex n.13.)non

li deqt

tata , fixaac petmanens in iaitramento, uti patet;

in hocar

7

ergo virtus ut infieri & movetri exiftens; per hanc

huj

ergo inftwmentum fit ultiimó cozmplere po-

&t 4

terns.

permám

Ex his jam evidenter patet, quod pro quolibet

PU $ erä

fiovo effectu inftrumenti elicito, nova femper prz-

Íeniam à

tet hicin;

requiratur motio agentis principalis, & nova virtus;

quod eiiam verum eft de voluntate , rado enim in-

Conftr

fttumendal atfic, feucommuniter didi |in hoc

pl

confifti,quod abalio moveatur [ motuíc. in elfe

lng ! j.P

tutabto,

entis incompleto, tefte S, D. ] patethicex num. z

modo -'ib(

ergocum volunras fit. DEI infttümentum in om-

nituoactu.Ratio voluntatis, ip 'quantum DElin-

Mu

&rumentum eft, in hoc confittit, quod moveatur à

Qmpletg

DEO; motuíc. incompletoin effe enus,& vircute

TAj utilo

fimiliter iicompletà, qua (it à (o01o DEO voluntati

ttiliter d

data , pet itam DEIfolius motionem puré pafli-

IU ito

ve in voluntate receptam , propriori ad a&um

voluntatis elicitum , uti affatim patetex art, meo

fcm inüru

W ngu.

1. quando ergo DEUS ceífat movete volun-

tatem , ftatim mobile( voluntas ) ceífat mo-

Temaner i

veri

3

per confequens ftatim . cetlat

mio-

infirume,

tus

qUod pij

"

49

Pietitem

metus divinus in voluptate , patetexarr, 2, n, r. ut

A CUMUIY

ergo voluntas fiat complet? potens operari inftru-

m itéatto

mentaliter , nece(latió prarequitit infe motum di-

Ke, pitet -

vinumac virtütem divinam ; cumque hic motus di«

Vi ciruittt

vinusac virtus ftatim ceflent,dum Deus rurfus cetfat

inicomplee

movere voluntatem ad agendum, patet. evidentet

"

p

Qte agcnns

quod nova& nova

ici

nper motiodivipa, novaque

vittas enim

divina virtus infterumenralis prærcquiratur in volun-

^ h'öcipfo :

tite, ütaliquid complete poffit azere inftrumenta-

etn.g)mon

lier.dequibus in art; $. Patetetiam evidenter

, Ut pitet

in hoc art. 3.n. g. virtis infirmenti in quantum

n pcrhznc

bujnfmodi [ ait S. D. | von babet e[fe fixum im natura.

nples poe

& n. 10. agens infIrnmentale babet virtutem agendi

per »odum intentionis, won quie[centis , ut docet art,

i quolibct

2. D. j. ergo trafeuntis, quz tantum durat ad pra-

n p

!

fentiam agentis,ficut virtus artis ininftrumento; pa-

fv vittS

tet hic in arg. meo 1,

jo ehim lt

Confitm, ex n. 12. canfa inffrumentalis ff quo-

?U in ltoc

samemodo effellus ,im quantum movetur àprincipali

ulc n eue

gente 3.p. q. 62.a. 1.ad 1. ergoin quantum move-

tut ab eo , fit quodariodo ab co ; vel ergo fit quodá-

£ n Il

tüm in oftt«

modo ab eo , ut res quadam eft , uti loquitur $, D.

3. P* q4 19« 3. 1. ad a, id eft quo ad fuam virtutem

üm DEHR:

completam , ratam, permanentem , fixam in natu-

m()VCïmf à

ra , utiloquitur de pot. q. 3.a.7,ad 7. videforma-

s vitttt

lia in at meo 17. fic enim eft inftcumentum , ma-

Ü voluxmfi

tetialier duntaxat , nonformaliter, uti patet extoto

.Exuräpï L

art. meo primo., vel (ecundo fitab eo,

uo ad virtu-

d aGum

tem inftrumentalem incompletam ,

d

xam tamen

x art, meo

innatura, & in quieto feu facto eíIe , quz (cilicet

(f mo-

remanet, dum deíinit agens principale movere

inftrumentum , qualis virtus| tete S. D, e(tcha-

[ár mo

i

racter; fed hoc,dici non poteft uti necprimum.

ntum

guoi primum dicinon poílit; patet;in qua

enim

o

enim inirumentum V. G. dolabra , homo. &c,

utrodudd.

moventur à pïincipali agcntc,præülpponun-t habere

Mentiom

elfe ,cum motioin ipfis ceu fübjectis recipiztut ;

Angidel

quod fecundum dici non poffit; patet in omnibus

"ide pote

in(rumentis artis ; ergo inftrumenta inquantum

dianem

movenrur à principali agente , fiaut ab hoc , quoad-

expoten

eífc in(trumenti , in quantum hujusmodi; fed inftzu-

gcntein |

mentum ,in quantum hujufmodi formaliter com-

i indrua

plet? con(tituitur , fitquecomplet? potens per inten-

inV.G.l

tionem, ideít per formam ac virtutem imperfes

Contr

&am , quz non habet e(lefixim in natura mobie

quitto, a

lis,(ed tantum duratad prefentiam movenus,quam-

ti0to er

diu movens pergit movete , ergo. Patet ergo evi-

fcu in(km

dentet , quod inftrumentum fiat ultimó completé

QUOngz[

n-

potens operari inftrumeritaliter , per virtutem i

Cóplerta

ftrumentalem ut in fieri & moveri exiitentem, £

pletinf

bujnfmodi ( ait S. D.art, z,n. 1. ) ceffant ce]Jante mo-

4!!?1[! t

fione moventis,

WUO, 7

Atrguo $. de perfeélione inflrumenti eff , quod agat

inn, 24

8n quanmm 72D0'Uet Hv , z'dqu: Plr ViYIMECÓR IECOPS

quodalla

letam , hicn. 7.ratioinffrumenti $n boc cenliflit ,

W [lbl int

suod «b alio moveatur.Hic ü. 11, etgo admilfà vir-

Áint o

tute inftrumenctali incompletá , in aliquo , qualicun-

& per,

ue agente fecundo, quag Íit virtusin fa&o X quieto

Và &CQui

eí[e, ideft, que remaneat cellante motione mo-

00 ageti

ventis , adhuc requitit , quod agat , moveri ab alio;

& Qüieto

ficque motionem íeu motum 1n fe ab. alio requi-

Nlter &

zit agens fecundum , uci patet ; patet quoque ex art.

meo 1. in atg. 2, & 3.ergo etiam adhuc requirit

Addo;

tionem

virtutem inttrümentalem ad hoc quod agat.Si,

i

$D.

4

Dicas; id efIe verum ex S. D, íed hanc neceífario

ün &

non eífe virtutem inftrumentalem , ut in fieri &

moveri exi(tentem, fed.

Clltens:

ij

Contra ; neceílario ha eífe debet ; quia ferma

énirée

u5 ld ei,

ji

homo. &e,

unt habere

sntrodwtl a continetur 1n znflrumento nou per raodum

antentimis quiescentissfed flueutis duplicifluxp,o art.

.rccipi:cur ;

n ocnibus

2.n.51d eft jntentio,feu virzus inftruméti uit (eu trá-

fitde potentia paffiva mobilis is actumexiftendi, me.

n quinum

diante motu; ficutealor, mediante motu exiftendi

C ,quod-

t fedinfcue

ex potentia paffim lignis alius luxus virtutiseft de a-

jliter come

gente in patiens; quia egreditur

adlive à principili

in inftrumentum , ficut & càlor

j pcrintcn-

duitab igne activ&

in V. G, lignum patiens.

mim perfc-

tuca mobie

Contra eít 2do; (ienim virtus przfata fitin eife

ts quame

quieto, ac maneat in fubjeéto, celfante motioneac

'

motu, ergo jam non e(t motio feu motus in fübjecto

& CIgO n

Ícu in&umento;ergo hunc motü przrequiritad hoc,

Q compict'c

jrtutem il«

quodagatficgsprzrequiritnovam virtutem,ut poffic

lentem, 8

cóplete agere,virzus enim infirnumentalis datur com-

cijane m

plete infirmmentos quande aln movetur 4 prineimpals

agente teíte S, D. ex Pocepfo acqnivitur tlla infiru-

mento , quod movttur à principali 4gente. patec hic

NU d

itelt ia

inn, 3. & 15. evidenter itaque requiriturad hoc;

quod ulla creatura agat, &

7 conW':' ,

imotio à ptincipali agen-

te libi intrinfeca, & virtus

pet illam data,qua cef-

dmilla vit*

fant motione moventis,

imó ceflire debent; aliàs

), llthïun'

lo quieto

cum per qua mli bet motionem nova fcmpcr 4c no»

va acquiratur inftrumento virtus

otione móe

qua fit ptinci pi-

um agendi,pró!'quod virtutes inftr

umentalesin facto

ver ] i 2110)

& quieto eífe reperirentur in fecundis a

;lio tequi"

gentibus ,

novitrer & noviter (uccefTive agentibus,

yguie exatt

Addo; quodS.D

.virtutem illam nomínet difpofi-

Juc f'qmm

tionem, quz non habet effe fixum innatura codem

at.Sï-

j

S. D. teíte; ficut visfeu habitusartis habet effe fix-

cnecdar

um,;& acumen fecuris; habet ergo effe tranfiens &

definensad defitionem motionis moventis,

bujit-

modi enim ceffaut(ait S. D. )ceffante meotione

729 UE8N-.

1

n (nmá

t5; id eit, celiante hac motione, & ceílat motusin

piri

Da

snobili

X

mobili, & vittus ceifat ; quod rurfus liquet 4. dift. x.,

Janitris

2.4.q. 2. ial ait $. D. || f[aeratmenta nonfacinas

Lj

efeilam [piritnalem ,nifi. i& quariim [unt vfira-

4OpM

3:,enta y ideo virtrs Sorunalisest in eísnon quafieng

f ]

fixum. Inftrumentum itag; in quantüm hujusmodi

il mtt

exigitin fe habere vittutem aliquam,quaz non áit ens

dbec[ecum

fixum in fubje&to, cui ineft. '

! J"uperz'm':

r:sfpräm Á

ARTICULUS QUARTUS

Mmorlæ i

ixe acf

Deus phyfict , (euactive previt movetomnes cau-

g, |

fas (ecundas ad apendum. Datet ex art, 1. & 3.& rut-

mvf

fus de plano ac puro ex D. A,confirmantur illi ex act.

dun, qM

ii frca

hqc ; &hic ex illis,

Qumonty

EX OPUSCULIS.

jormam 4

totncn

1. Opus. Tertio c.x 3 9.taps im clinatto naturalis,

quam voluntaviaeft A. Deo,utramque pravenzens

DE M

fectndrem cenduionem vei,cnjus eff; fic enim. DEUS

fes movet [ectindum. quod competit matura eursam,

Idem habet $. D. x. 2. q» 6.2. E. ad. 3.

T

2.Op.cit.Cap. 130. quia can[e fecunda mon agunt

gutkoim,

nj virtute primecat[a,ficut viflvuamenta agunt per

r

üirellionem avtis... oportet qtod DEUS cuilibet d-

tf

genti ad fst ixterius, quafi sn ipfo agens, dutm ip[um

q34]

ad arendum movet. Ex de ver. q. 27.art. 4. in arg.

N^

Íed contra : Dess son dicitur to'vo modoelfe in crea-

Mtt ipit;

NY a, if per boc, quod nounm cffeiimm in ea. facit,

H ye

3. Op. 20. lib,feutractatu . 3tio.. Cap. 2 . omeis

ertiii

ean[a primariaplus eff infiuens in fuurm. cau[atum

intclligzl

quam can[a [ecundariaycau[aautemprimae[i DEUS

pot n,

ergo fyitn viriute primacan[eomnia moventur , — €$

7.0

Of ANTIHLATO pYITIOR UOLU VRUA t 6CYpiHt ; CÀ. morug

iDominorute

mtfr ,;;

Itt4 difl t

Dominoruse trit ex viriute DEI €8 ex Deossoven-

Lnfacind

Je

t vfirs

4« Op.34-6irca principium,z4fawod agens infevius

v qufieng

fecundum [Mperior:s agentis virtmtem dmplicuter a-

1 hnpsodi

itVel movetur: uno anodo $n guntäm atfio procedit

z hon(t en

db eo fecundmm fovmam vel sirittem bbismpre[[am

à feperiort agente, [cut lnga wnpsinata per lumen

U

receptim À (ole;alio modoagit per folam. virtutemm

fuperioris agentis, nulla formavecepta[ (c.. perma-

nente ac fixà , uti patet in fine hujus textus ] ad a-

ormnes caie

gendum, fed per [elum motum à — [üperiors agemte

l& 5-&"]['

sovetury ficut Cavpextator. utitur ferra ad. fecan-

ut i ex at

dum, qua quidem [(eliio eft. principaliter. artificis

atlio ; [ecundario verà. ferra , inquantum ab artifi-

ce moUetur , non quod talis atlio fequatur. aliquam

Jormam *el virtutem , qua in ferra vemaneat poft

motionem artificis,

TA

;m/m!m

DE POTENTIA ; DE VERITATE

um DEUS

ex quodlibetis ; ad hannib.

urü sérttis -

'

f . dn operatione , qua DEUS operatur movendo

m t

naturam, non operatur natara, fed ipfa naturaope-

rattocfe etamoperatto Virtutis dvina , ficut opera-

u n p

Palhtt f«

tio inffrumenti eff per virtutem

Agentis principqlü

n injit

q. 3- 4. 7. ad. 5.

6. Id quod à D EO fit in venaturali , quo atluali»

d in ng'

jfe i t

ser agat,efl intentio, babens e[Je quoddam. incomple-

] " fdfi: [

pum, per anodis , quo colores (unt n aeve, À virtus

artis ininfirumento ariificis l. c.ad 7. quid hic $. D,

qu[aim /

intelligat per £o: intentio ; habesinart, meo. 1.

,,,prEUS

oft n.19. vers. cum vero. &c.

if

7. Operatio quam Dens in libero arbitrio . ope-

mhutande , non prejudicat

ratur ; sp[nm vertendo C$

T ii

3

$jus

$4

Jus libertati, quia DEUS opevatur. . in libero arbi-

mim ij

trio [ecundum. modum ejus , 9?

cut 59 £n qualiber a-

DURZM(

lia re. 2,ad Hann. dift. 24

à4/2. d5 i.

fiprimm,

8..Deus movetomnia fecundum modum eorum,

p;—,acbm

€$ ideo divina motto 4 quibusdam participatur cum

táali m

nece[[[1tate 3 amatura autem vationali cum libertate,

lier , jed

propter boc ,quod virtus rationalus fe

babet ad op-

pofita. quodl. z. a. 7,24 2.

aliquid a

9. Operari aliouo frve movere dicitur d

d

lici-

gui n Í

.

buritin p

ter. .. 4lio »22do ficut. inflrumento

,

Cj fic mmotia

li arb. f

movyentis termnatur 4d . id [ fcilicet utad fab-

jeum (aum , uti patet ex feqq. lasmod movet; ficut

,bu'.z.Df

fiet, led

PAHUS 6aculomowtlapidem,€9' baculum — movet,

Quodl. 1o. a. 7, ad. 2.

TINT,

Io. Densoperatur. in uu0g9808uc agente [ecunda

fMl Dal i

bomo o l

modum tius agentis ficut can[a prima operatur in

bemtemx

operatione caufe [ecunde, cum. cau[a fecunda non

po[fit in a&lum procedere , vifi per . virtutem. caufa

014

prima. dever, q. 214.2,.1 » ad, 3.

nmg.qoif

tÁtWh C

EX COMMENT. SUPER

G Uren

vt 8 u

EPISTOLAS S. PAULI

hemins

ft $, D,

sntell

11. Quomodo aliqui aguutur à Jpiritu , potefl fic

DN

ii quicunque [piritu DEI aguntur ,ficut 4uo-

punti j

dam duclore €9 directore , quod qidem in nobis facit

14

II S.in quantum nos Mluguinat interius , quid

4Wut ad

facere debeamms [ ecce gratiam moraliter talem , fi-

109 huj

tamininternis illuürauonibus mentis |fed quia

0uriet (

ille,quiducitur , ex fe spío nom operatur , bomo au-

€IH tl igg

tem [birutualis non tanium infivuitur 4 Jpiritu. fancto

?Mtll?';u;

quid agere debeat, fed extam cor ejus A [iritu fantto

Vilusta

movetur| eccealteram motionem phyficam prz-

vv

viam ut patet ex att.meo . 1.& 3. Jideopins intelli-

gendum

$

lbranhi.

gendam ef i& boc,quod dicitur : quieusque f[p:rita

qulibera-

l.

DEIaguntur iilla exim ag dicuntur, que quodam

i5n

hinkla moventur....

lum tirim,

fuperiori

*J

[quxd fichicinftinctus

:z'pamr D7

;tebitex duobus (cqucntibus texabus j homajþa'rz' :

thalis nou quaft ex motu propria voluntatis privcipas

m ltrtutt,

liter , fed ex mnflintla [pritus [anfliinclinamur ,. ad

at dd r

aliquid ageuduus ... aon tamen pev boc excluditur — ,

r duid.

quia viri fpurittales per voluntatem €CÀ liberum «av-

bitrium opeventur s quia ip/um potum voluntatis €À

Jt m

lib. arb. [piritus fazttus canfat ineis fecundum illud

t utadfib.

phi a. DEUS eff qui operatur in nobis velle C5 per-

mict;feit

W ",

ficere. lect. 3.ad r0m. 8

12. Sivon eff volentis velle yneq, currentis curreve

fed DEI svoentis ad boc bominem , videtur quad

1071

bomo xon fit Dominus [mi A&lus , quod pertiret ad l-

0!)!?4!1!? n

TT

bertatem arbütrii $ ideo dicendum eff quod DEUS

omnia movet ,fed dyver[snodé , an. quantum [c. u-

T37

nuaiquodque movetur ab eo fecundum modum | [ue

natura ,€8 fic bons seovetur a DEO ad volendwm

€d currendum per modum libera voluntatis, fic ergo

velle & currere. eft honnis ut lbere , mon autem eft

beminis ut principaliter amouentis, fed DEI. pcgmi-

fit S. D. volustas bomiis movetura DEO ad bo-

pf

nut ,unde [upra Cap.8 itum e[H: qui (aritu DEILa-

fuit i

untur ii [mnt filis Deil.c, le&t, 3. Cap. 9.

13. DEUS €&$ bomines movet , €9 omnia qnma

, npäi! flwn

agunt ad atliones fnar, fed aluter CÓ. aliter y cume-

fl y qm.

rtilem , t

nim bujusmodi mottti fit quoddamveceptum in moto:

U fgd qm

oportet quod boc fiat Jecundum modum [na natura, id

4

hum d-

efl veimota s. €9 ideoomnid movet fecundum — [uas

T

maturassea ergo, quorum natura e(P ur [int libeva

voluntatis dominium [uarum aitunum . babentia ,

t M&"

"sevet. libere ad operationes fuas .. alia. autens

505

lt i

D 4

Zmdum

soh libere fed fecundum modum [us matuva.Corint.s.

Hicraru

fuper illa verba non fumus füfficientes &c.Ex /his

ficum ens

nemDElfo

jar pátet, quid fit fuperiori infnctu . moveci cor

hominis ; moveti, Scilicet à [piritu fan&to ad bonum

entis purbp

motione tah,quæ recipitur in moto homine , quz

do, ttnc dt

nomef? qualitasl ergononefta&tus intellectüs. vel

PQFSPHCCC g

voluntatis elicitus : patet ex attic, meo 8,)./cd motus

euim quoä]

guidam agina. i, 1 Q 110:3. 2. 0. À quo veró prin-

candum x

cipio fitille motus inhomine moto, mox addit $

que hec p

aas enim movensis [ DEI j £s zeotoefl motus; eff

to, &nonf

ab exerinfeto (DEQ ) ficut principio. q. 6. de malo.

piotojeum]

ad 4. omnia clate habesin ar

1

t,meo 1,Inarg. 7, &

Cientemad

8.

tivus divint

Patetetiam hinc clate; quia motio illa divina, feu

piicat:'o pri

motus; eft quoddam receptum ( aitS. D. ) in moto,

petcon n

ideft inomnibusque agunt, & quz Deus movet ad

dv yel

sCuonesíuas, five immanenter agant, five tranf-

dædcpoccn

eunter ; non ergo poteft efTz actio ab hiselicita, feu

ltotrzofp

-concurfus fraultaneus, hic enim reci piturin omnie

fimsoure

busagentibus, Deinde omnisactio agentis (ecundi

Rttst ope

elicita , pendetrealiter ab illa DEI (olius motione,

$ D.duma

fub ratione motüs, in agendo 1do recepta: prare-

frnmesies

quirit ergo illam DEI motionem ceu füam phyficg

LUE TT

caufam efficientem uti affatim patetex att, meo. 1,

qn 19. al I

; tió; per illam enim Dei motionem fit , daturque

froVeturt jn

virtus productiva entis ut (icagenti fecundo; impli-

itfemotur

cat ergo quod (it ab agente fecundo. 4tó, a£fio Hhws .

itente,

quod mouetar «b alio ,uon effab eo in quo eff , fed

Iplt oper

d movente.S, D. ergoactio omnium agentium fe-

dliqtlun

cundorum, que à DEO moventur ad actiones. fuas

qwd,guodg

tefte. S. D. non eft ab agentibus fecundis, in quibus

l. l.qlg'z'

fü,fedä Deo movente,

Hic

fadun.

LCratas

- Hic rurfus habes dc pfxro & planoex S. D.phy-

(CEr. his

ficam feuactivan: DEI premotionem , eu motio-

Overi qot

nem DElfolius orzviam per modum caufz effici-

adbonum

entis pure paffive receptamin quovis agente fecun-

nite ; qua

do,tune duntaxat, quando agit actazliter. prima

edüs vd

pats patet exS. D. fecunda patsevidens eft, implicat

1217

enim qmd DEUS movet qualccunque agens fe-

Yetüptit.

candum motione phylica przvia przíata, quod-

ox ddit

que hzc pure paiïïvä recipiatur in mobili (eu mo-

us d

to,& nonfit operatio aliqua ab agente (ecundo

. demalo,

moto;cum illa divina motio,qua movet czufam effi-

7 &

cientem ad actionem fuam fiteífentialiter u(üs ac-

tivus divinus tefte S. D. ufus autem divinus eft ap-

liv fe

plicatio principii a&ionis ad actionem , e(tque fem-

Jin moto,

perconjun&a ac&tioni agentis fecundi; five motio

movetad

divina prafata , eft reductio caufz eilicientis fecun-

we tranf.

dz de potentia operandi ad ipfam operationem ;in

licit(eg

Íuo ergo formali conceptu importat de obliquo ip-

]n ottül«

füum sgere exercitum ,ficut. potentia operandi im-

s [ecundi

portat operationem poflibilem, clat? idem habet

motiont,

$. D.dum ait; infirumentum ( movens motum eff in-

, ptatee

Jirumzentsim, . p. q. 70.2. 3, ad 5.) dicitur aliquid

agere,ex eo, quad movetur à principali ageute. 3. p.

1 Phyficï

i mCO. XO

q. 19. a. 1. ad 2. fed quare hoc?ex eo enim quod

diturque

movetur inftrumentum à principali agente, recipit

in (e motum, & virtutem inftrumentzlem per illum

; itplie

"m

abagente, ficque reducitur de potentia operandiin

j .H

ipfum operationis fuz actum; moeveri enim ut fic,eff

lum f

aliquid extrabi welrednci de potentia in aCl per ali-

u us

qiid,quodcff aclu. 1.p.q.90.3,2ad 2.&q.16f. a. 1. 0.

1. 2. Q.9.a, r. ergo movericaufam efficientem ad a-

1 qüibm

gendum , ef eam red

uci feu extiahi de potentia

li

D j

ope-

8

aliquid dete

operandi ad operationem fuam,ceu actum fuum pet

wurnlilet

aï—iquid r DEUM-j quod eít actu; quod hincliquet ,

quia motio - prafata fupponit cau(am . efficientem

;jpm:rpzm

dialuma

actu effe , cum in ea intrinfec? recipiatur , illàque

Ind, od

tete $. D. DEUS moveteam a2dagendum adu,

facitenim DEUS virtutem przfatam per illum mo-

19:,5,40

TA

t min cau(a efficiente quà actualiter agat.ficque ea

virtus eft medium conjungens ? (cilicet actualiter ]

fuPerior:':g

7077 :pf.zl

virtatem ràtam agentis fecundi cum fuo effe&u , uti

loquitut S. D. 2. fent.dift. 1,a.4.0. 20 non hxceft

m Y" "

przmotio phyíica Thomiftatum ;

fed hzc per

Ad p

dit ,att 0

tranfennam: inart. enim meotrz. 18, 2 1. & 22. ex

profeífo oftendeturclar& exS. D. infallibilis con-

" guad ,

p virut

jundtio divinz motionis virtuofe cum operatione

elicita agentis fecundi cujufcunquc.uti ergo im-

fupcmrum

plicat quodcunque mobiléab alio moveti ,' & non

& frut 4

89 14

extrahi , feu reduci de potentia in acdum, itaim-

&tlyaad

plicat caufam intrumentalem à D&£O moveti ad a-

gendum ,. & non reduci feu extrahi de potentia

f at

opérandi ad ipfam fuam operationem , alias enim

t [e.feis

maneret inftcrüumentum in potentia operandi ; fic-

at ergo n

que non reJnceretur de hoc ad füam actionem ,

( C g

TT

per confequens nec à DEO moretetur, quod eft

contra fuppofitum : fupponitur enim moveri à

ori 4357.'!6

Á

à

DEO.

Al

Q 4i

Teoàq,

CONTRA GENT.

Guf fecg

uppofti

14« Quid indifferenter fe babet ad multa , wom

a tone

"Agis un um eorumoperatur quam aliud , unde a

vittuts

contingente ad utrumqauo non [equitur aliquis effett-

Yintm

x5 , nifiper aliquid ,per quod ad unum detevminetur.

PU0 pri

ib, 3. cap. 2. idem habet S.D. . phyf. le&. 8.

operztio

wibi ,quodef) adutrumlibet , exit in aHumnifi per

0016

4 lt-

firim (

59

f pet

l

aliquid -determivetur adunum :qUÍA d 904 eff ad

hinF

quet,

urtmlibet eft ficut ens impotentra ; potét

74 autem A0

efcimtem

ejfprincip*z'wm ageudi.fedfolim actus z5

d& ex eo quod

itr, iaque

efl a utrumlibet, mbil. fegustur , n

/fi per atiquid 4-

ltud, q40d determinat ad usum.ide

um a,

^

m docet. L piqe

tillum mo-

19:3. 3,ad, .

r ficqutta

Lf Firtus inferioris agentis: dependet avivtute

| :&uaiiter]

fupersoris agentts imquartuma [uperius Agens dat vir-

veffedtu, u

ptuten ip[am imferiori,velconfervat eam vel applica

tonhacet

eam ad agendum ficut avtifex applcat iuffrument um

[« hac ptt

ad propraum effetlume cti tamé mterduim forwam von

LL

dat , uec conferoat, fed dat ei foluss motum ; oportet

Ilibiliscon«

evgo quad atdio infertoris agentis, non folum fit ab eo

opcmionc

per virtutem propriam , fed peü virtutepma ominum

tietgo i«

fupersorsm agenium y agit euim in Viriute omninm

rcti, &'nnn

€$ ficut agens anfinium tnuenitur. inmmediate alli-

um ii

VHPS LA VITEAS Drimi agentis Inyeutiur tinmmediate

yoveti d«

atliva ad P,:"oducendym cfl;:&h'?n, TIYIUT entm (n-

fimi | agentis non babet,

auod Pradzcat bunc effetturn

Je potcntia

ex fe,fed ex virtute [npeviovis proxtgi Agentisr.. ft -

, iliosentm

radis li

€ut ergo non eff mconveniens, quod vna attio produ-

4Ctinem ,

catuy ex alio agente ,. €8 ejus virtutes fic non eff $n

[; qEïOd CR

conUeniens quod producatur idem cffeílus ab Uiiferi-

ori Agente,C$ 4 DEO, ab ntrogue inmzseciatà, licet

, moret à

Alio Cj alio modo lib 3.cip.7o.

IHeoautem immediaie,fed alio& alio modo quia à

I

cau(a fecenda infima eit immediat&: immediatione

4

!

fuppofiti F'quia- nul

um aliud mediat,alias infi-

r5a

$

noneifet | à DEO iumedist? immediitione

mh/M» WP

Ud, Wdf /

virtutis; quia inter virtutem divinam per motum di-

vinum caufz. fecunde communicitam intrinícce

[ihi! ff!& i

st

pro prioriad hujus cooperationem& inter hanc co-

operationem nullaalia virtus mediat, Patetex art,

hy[ d. $

WMW,"

t3eo 16. & opus. 3. cap. 3 1. £ omni. ordie poten-

"d

,

diarum €$ atluum 7uad eff prius

eff poten-

tiale

*

6o

BalevefbeHin fequentis, &iultimumeft eompletivum

d pl

pergi $.. D, L. c. parer AMUtem ,quod non idem effe-

i nf d

us cauja naturali 84 dvuima virtuti attribuatar ,

teu, i i

quefipartima DEO partim à naturali agente fiat,

Vintutit, f:

Jed tatus ab utroque [esundimaliuns modum ,. ficut

wujn r

sdes effecius attvibuttur totztt infirumento, 6d prin-s

af fan

tir od at

€tpali agenti etiam rtotus.S, D,

Viluniat:

16.50/4s D EUSpotefl movere voluntatem per mo-

eluss. agentis ab[qne violentia, binceft quadprov. 1 1.

j hf

dicttur. Cor Yegus én manu Dosuni ,6d quocunque

snxidium,

Voluerit , inglinabit . alud. Phbil. 2. DEUS eft. ,

gendum, a

qui operatur n nobis vclle€9 perficerepro fona. vo-

edmenf)

[ntate, lib. 3.c.88. pergie umenediate.cap. 89. qui«

qmddzc:m

v1A72 Ueràó 05 intelugentes qualiter mottess volunta-

/;Mtjf/ll D:

ts DEUS in nobis causare. poffit abfque prejudicio

trabienm

Lbertatis voluntatis comatifaut. has agtboritates

dentw, l

Nfpot

smale exponere , ut [culcet , dicersnt, quod.. DEUS

cap.it n nobis velle €9 perficeve ,suquantum dat no-

if

bis virtucegs volendi, non at.emfe; quod faciat uos

himigi ad

vVjelle bac vel ilnd, ficut origenes expoutt in. 3tio peee-

mfruger

& bon ,liberum avburium defendent contra auiha-

Yátientsca

vitates praditlas... quibus antdem [fc. vérbis orig.a-

WALTUT

liocumque | refsfitur evidenter - authoritatibus $,

60 at ope

fer:ptwva 5 dicitur emim 1:. 26. 0mnia opera no[-

L ipfu;;

rA opevatus es ia wobis domine : undemon [olum v:r-

LT

iutem. velendi à DEO babemns, fed etiam opera-

O nrous

ponem praterea boctp[uzs, quod[alomon dicit:

aupitgr, ;

quocungue volyerit, vertet. ilud : offlend.t non [o-

lum n

lum divinam | canfalitatems ad potentiaum | volum-

Pf"f"mcz

tAtis exte nds, fed etiam ad. a&um spfus.... DEUS

d* h

wow folum dat rebus. virtutem

3

fed — etiam

&c,

n4/a ver petefh propria wirtute agere. ,

»f

$. 4

agab i» vuriwte ipfwr ,

&t ofupre offenfuma

fire &

ej,

;

*

61

omy/nim

eft ; ergo boro non poteff vnvtute velumtatis fbi datá.

d e')f:.

nti, nif in quantum agitin Virtute DEL . lud aw-

itbuatur

tem , in CuJUs vivthte agens agity eff cau[a won [oirims

Apeit fat,

Vartutis,fe d ettam acl&5, quod in artifice apparer ,im

m , feut

eujus Virtute agiz infivumentum, etiayo quod. aó hot

artifice formam non acctpit, fed [olim ab tp[o appliza-

£ur ad atium; Degs ipitur of caufa nobis ,non foiam

t pcr It«

Poluntatis ,[ed etiam volend:.

17« Poffet autem vderi alicni ,quod per divinum

!Mprow. M.

| quitumu

anxilium,atliqua coatto bomios voferatur ad bene &«

EU5 d ,

gendsm,ex boc , quod diélum eff imemopotefl ocnire

t lt d

ad me,nifi pater,qui m fit metraxertt s m.C ex boe,

guad dicitur Rom.8.

i5 fpiritn DE! AQHRIHY , gí

pb

»

i vohentte

funz fa. DEI.€8 Cor $ C haritar Chrift urger not

$

T

trabà enim $ agi C urgericoatitoness mportare 9-

i

qibontatel

&enzur.l.c. Cap. 148.

u- DEUS

RefpondetS. D. boc autem — efje vernm , ma-

YU YT

eiifeft 2 offenditur, devinum. auxilsum fic sntedio: tv

d fmmw

bomini ad bene operandum adbiberi ,| quodinnobss

" 3tiope'rz-

nofira operaoperatur ,uti prima cau[a operatur ope-

atra qti

vatienes can[aruu [ecuudarmm ,C$ ageni priscipale:

sibisonge

eperaiar aUtonem inflr amenti.,. Cau[a antem prima

vitdtibit $

cau[atoperationems cau[a Jecunda fecundum . mo-

1 oy:m LL

dum ipfus:ergo C9 Deus can[at in nobis , woffra ope-

ra fecundàm modum nofirum ,quieff ,ut voluutarté

sf"(um Vre

.

u opei-

Q3 non ceadé agamus

L

non evgo divino auxilte quis

o ditit:

cogitur. 3. Cont. Gent. c. 148. & l. c. drveum a.

vilium non excludit à nobes atitm. Foluntatis , fed «

44 ]

tl WIW'

pfmpracipue facit in nobis ,. unde C zdpoff. dicit

;!.n DEUS

Phil. 2. DEUS eff ,

«&c.

qus operatsur in nobss ?elle.

i

j WM",

18. dMotio moventis precedit motum mobilit va-

M. s

"

tione C causá .. ampo[fbileefl ergoe[fe aliquem ve-

, if

tjh

G vvotuma i ipsa | animá ] quem mon prevernia

ao

6 2

acito drvina, unde €d ]»a g« dicitur. Sine me mibil po-

f

p 4

tefli facert ... epertet , quod ad beue volendupa e$

quidim h

operdnaum, bomo divino praventatur auxiliol.c. C

*

194«idem docet. 1. 2 q. 111.3.2.82 3j

.

TTE

19- Cumi ipfe D EUS ia onnibns opevetur , €4 pre

q 10j*

TP

fno arbitvio voluntatis.., ad ejus providentiam perti-

mportat l

net, ut Cat/as defetlibiles quas4oque frar deficere. ,

quandoque eas. à defellu cünfervet.. l.c, C:9 9. in

inte!b'gm |

hine,

1110

IN TA

CONSONAT. PER OMNIA IN SUMMA.

7!7!1!)'!!1/?' ?

?W LTA

10.(( ) Zne quod movetur , oportet ab alio move-

pf u

vuity 4 D.

Tl« PH0VERELA [ecunda non movent , vifi per

boc,quod [(unt meta à primo mavVente.. Sicut bacm-

dioma g

MUAET

Is non movet, nft per bec, guad eft motus ATRABH.Y.

Atmelle

D. quaít. 2. artic, 3. 0. conlonat opus. 1$. C. a. ; ex

ariít,

dcaDEO

d Jno la

A. Movens motum babet vationem inflrumenti,

quod agit m Virttte principalis agentis ( Foluntas eff

apiaom,

movens motum. de Ver,q. . a. 10. I.p-q. $9. a. 1.

dzm(& w

ad 3.) 1. p. q.70.a. 3. ad 3.

nem diving

22. Ferbum illnd AApoff. ( Rou. 9.noneft voleuti

sgendi ,J

€c. ) non fic eft intelbsendumy . quafi borzo nou velit

W)chunq', |

yina motr

€$ nancurrat libero avb fed qHia liberum arb, ad boc

noneft (nfficvens, ntfi moveatur C2 jnmvetur 4 DEO. 1.

AT IT

P- d. 83. a. 1. ad 2. Patet autem ex num. 1 3. & ex to-

15. u

to art. ineo 1. quod illa motio DEI fit quoddam te-

LE

cepium tn homine liber? volente , per quam datut

dottt d ,

X

Virtus divina hominiincompleta , quá fit complete

potenselizere, quz motio & Virtus fiunt à folo

Qd vi,

DEO, femperque actioni funt conjunc&ta, ad quam

eliciendam agenti fecundo dantur.

&3. Ó5 fant mMlta ngerzt:'4 erdinata , femper

fecndum

63

2778

fecnndum agens agit. 1m virtute primi agentis; nam

Witdyyg Q6

primum ageni mouet fecundum ad agendum ,&9 [es

ktlli.c, C,

cundima boc ompnia ajuut in virtute ipfras DEL,CS

ita ip[e eff caufaomnim, nilionnm ageutium. V. p

q. 105. $. S.VO- À

etur , Pro

24. Zdd motume ( m[us quilibet quendam motum

Wtf pem'.

at aof ,

spoportat large accipiendo enotum. , (ecundusn quod

motus quidam e[fe dicuntur.

o 699 in

sntelhgere C3 velle ,

1. 21«Q. 109.2. 1. O.),502 tantumrequiritur tr(a for-

aena, qua eff principium vootus vel atiionts, [edeziam

SUMMA,

requiritur motso primi tUentis ; 1deo QHABEHIHCHA -

que natara alz'qrm corpora/i: vel sjözirztudlu ponatur

perfecta, non poce[? m [(aum atlum procedere, nift na-

Pal wwt-

veatur 4 DEO, qua quidem motizo e$t fecundum [ua

t r

Siut báct-

divina providentia rationem ,uon [ecuacum uece[fi-

urämnu.l.

tAtem natura ,ficut motio corporis carleffis...licigitur

Ablio tmtelletlus, 9 CHjMsCHnque euits creats depen-

;5,C,z.,cx

det a DEO quantum ad duo y uno modo ,im quantum

ab ipfo babet perfzélionem [en. forsaam ,per quam

xkz/lrurzz:zm',

agit; alio modo , inquantum ab ipjo movetuir ad agen-

Viuntal :j?

dzm(& pet confcqucns in quantum per eam motio-

(1,,59 &l

nem divinam accipit virtutem previam phy(icam ad

agendu ]...J/c sgitur dicendwm e[f qnod ad coruitionens

sb onentii

-

eujM[cungy veri,bonso indiget divino auxilio l'ideft di-

s u

vina motione, uti patet hoc]. ju mtelleiius à DEO

jarh, ad t

i DEU V.

moveatsr ad attum [utta Y. 3. q. 109. a. 1,0.

a $. IVnllares poteff in quemcunque acinn prodt-

jj &&X

ve, nifs. UirIHLE maolionis divine.l, c,a. 9. o. idem

goddam t

docet de. ver. q. 24.a, 1. ad 5, &. a. 14. 0.

" datut

26. It omnibns moventibns ordinatis , eportee

quod virtns fecundi. moventtis derivetur à virtute

fünt à I09o

primi

, i qun

la/&

qper

[

/mn um

64.

primi moventis quia movens (ecundum non movet

tefpondt;

W a/iqæid Í

nifiin quantum mevetar à. primo. 1, 2. quait. 9 j

art, 5. O.

máofutg

17.Masifefinm eff quod can[a (ecunda moventers,

repighit à

nonmoevtut, nififecundum. quod muveniur à yrimo

p

mevente.l, c. q. 1. a 6.

mioveraur

infoumal

28. Mantfefiume], auod wsnmquodque, quod

exneceilt

perfetlà babes natwram aliquam , vel formam ali-

Íe Íolimex

quam,vel virtutem;potef! per [e [ecumdsim illam ope-

rari non ramen exclusá motioue DEÉ ,. qui inomni

movetcon

naturat$ volustate sateríns aperatur. 1. 1. q.68.2.

ive u eo.

2. o. Operatiautem polle períe , eítpoíle operari

Ineyet HCE

principaliter. Patet d Ver. queft 27.artic, 4. 9. &&

fcq. iem

Ad. 2,

&no d

19. Ex gratuita DEI voluntate bomo adjuva.

(cquznmt |

EuT... $n quantum anima bominis movetur 4DEO 4d

pettonfec

«lignid cogno[cendum, vel voleadutm, vel apendum ,

Ptoram e

€2 boc modo ipfe gratuitus effeBlus in bonine , non eff

illt Deim

qualitas, fed motus quidam animay acius enim mo-

ChCIU, P,m'

Ventis p 7010 6fe moltis , ut dicitur 3. pbys. Y» 2.qu .

fict ton ta

Il0o.2. 2. O.

etiam :l De

30. Sicut Dion, dicit (de dru. momin.) adproviden-

Cundo dit;

£l diotá son pertinet naturas rerut corrumpere ,

W0 , pgr

[cd Jeruare, unde omaia movet [ecundum eorum con-

Ieum art,

eitiogem, ita quod ex cau[is wece]Jartus per motionem

quoit , ;

divinam [eqnantur effe&us ex neceffitate , ex caufi

quompdo

atitem contingentibus [equmniur ejfecius contingen -

Dentg ,

£6. 1 2. q: 10. 2« 4.

Wa

3 1. Ovone agens, cni vefifHinon poteft, ex necefita-

te zmovetar. Sed DEO cum frt infinita Virtutus vefifls

L mi(m) 1

wom potef] Rom. 9. PFeluntati ejus qui refi-

qu Ogl

jis ? ergo DEUS ex neceffitate movet. Folunta-

31. I

écm. lic ebjicic fibi l. c- $. D. ad 1. &

4 Etmuf

ref; pon-

Mi däimgj

65

Wt

tefpondet: eviurtas drvina non folim [e extendit,

qua. 95

ut altowtd frar per veu quam imovet , fed ut etian co

emodo fat,quovonermit natura tpfiiss C8 ideo magss

h tnolentety

repugnat drvina motioni ,. fivoluntas ex neceffi are

271 ;i,mm

moveretir , quod [na natnva non competit , ouazz f

euoveretur beró, pro wt competit futna'nra. S. D.

tiput, qud

in focimna fic ïci*yondcn dift. . mai. omne &gens &c.

ormam alie

ex neceílitate movet ; fiillad 3peus ejaíque motia

auilam r

Íc folàm extendant , utaliquid fiat per reim , quam

g um

movet,concedit : fiultro fe extendapt ad modum,

' z,q. 684 3-

five ut eo modo fiat,

do congruit nsturiereiquam

i

vlleopetdi

movet: negat: & fim

iliter ad mi, iicqueneg:z.t conz

14 0. &

feq.idem habet z. p, q. 19. a. 8. ad, 2, an hon hie

&1n, o, clare docet. S. D. motionem DELper quam

n AJ/'MM-

fcquzntur five neceffarii five contingentes effectus?

lr äDEOäd

pet confequens motio ill Dei ef principium pre-

l agmdnm,

fatorum effectuum : patet ex art. meo 27.quodque

jjnt , Mf

illa Dei motio non potlit efle 2ctio agentis fecundi

q um m

1

elicit, patet, quia omnis actio elicita dependet phy-

f, h z,qü D

fic& non tantüm à forma & perfectione ejus , (ed

etiam à Dei motione & virtute pet illam agenti fe-

;dprwidw-ä

cundo data à Deo , pro priori'ad operationem elici-

yrimptrt y

tam , patetex num, 24,2 j. 28. &c. & pertotam

j euit o

meum art. 1, quid autem fit illa motio divina, &in

r fotiontm

quoft, patet etiam ex, n. 13. 29, && — Ecce

n mll)lf

quomodo $. D. ipfifïima adverfariorum . funda-

j qntingh-

menta , quibus precipué innituntur ad negandami

phyücam Thom. premotionem - ['eó 3uod.c,

e.vrl!"/þ"'.

tollat actüs libertatem |fibiobjiciat , hectamen ea

qud t

admitiat , fed [ ut vidimus ] diftinguat,libertateme

Mä (üv

queoaniuo cum illis falvet & conciliet.

T

j fl

32. Inftat $ D. L.c. 1. p. q. 19. a, 8:8d 3. o

"NT

babet neceffitatem ex priori, eff neccffarium ab[elurà

mpon-

Wti animal myori e[f nece[Jarium,quia cop[Hat x cóna

AT AF ibl,

66

trariüi , fed res create. comparantuy ad divinam

"od $

oluntatem , ut ad aliquidprius , — & quo babent

*

L

cum volumt

nece[fitatem , cum bac condutonalis fit vera

5

gud t f

DEUS aliquid vult jllud eff , omauss autem conditio»

dz/þofutr d

nala verayeft necc/farta , ergo omne quod Dens vnlt,

eft neceffarinm ab[olute ; bhic

bet de vtt,

. Obf, bene; quod prafatum S. D. argumentum

P2

n /:q:

per omnia applicati etiam pofïïc ac debeat divi.

mods cont

nz motioni, de eaque debeat ex mente S. D.intel-

J D ,

ligi; quia efíe&tas tain neceílirii qüäm contingens

tes , qui fiunt ab ulla creztura ; imó omnis actio

9 Micp )

caufz fecunda comparatur «d illam motionem di-

prom]orum

quod & di

vinam, ut ad aliquid prius, àqua habent neceffita-

tem.

purtami

Pstet ex nuim. 14. 2 5.28. 50. & per tocum

meumart, 1. & exart, 18 num,i 4« fed..

reccpumü

.. Refpondet S. D. L. c. ad 3. poflersora babent ne-

vt exato)

seffitatem a prioribus fecundzm modum priorum $

pendeit ;

temidus,

unde€$ ea que finnt À voluntate divina. ,. talem

eitendat;a

habent veceffitatem , qualem. Deus vult ea habe-

re , (cilicet,

Fel ab[olutam, vel cond:tionalcm ,G$

33' COA

fic non omnia f«nt necef[aria - abfolute,

In forma

ibiobici

AMECIR, 0j

fic relpondet S. D. N, Mai. vel dift. quod habet ne-

lF/ à per d

ceffitavem abfolutam &c. eftnecefDrium abíolutt,

'Ulh*dopem;

concedit ; conditionaleo, iiegat.& fimiliterad Mi.

& ejus probauonen:.

mf r

Divisa voluntas r ait $,D,

L,c.0. | quibu[dam woltis neceftatem waponit ;

A,E

f'"f?xmdb

nom amten, ommibus .. ..quod . contingi ob drvind

effcaciam voluntaiss , cum enim aliquacau[a fue-

Itff dgrre ,

R Agund, :

ritefax ad agendum , effetims fequittr can-

$, ergü (

fam,non tantim [ccundium id , quod fit;. fedetiam

Vante,

fecundzm. madum . fiendi wel effends ,. cum

ergo volumtas divina f efficaciffima

]

507

3sErh

fl

gantum [equitur , — quod fiant ea qua DEUS vult

o

Bustione

Ms eá fl:—

p , fcd quod eo modofiant ,. quo De

ríá 'Ulko

ad du

ri 'wllt. S. D. &*1 .ad þl—inn:

EE

dii

i m babent

n 47. q uhicä 3.4:

Iwai f

cm volumtas drvina efficaeiter ompleazar eportet,

um Cnditioe

quod res fiant .€9 eodem modo , quo voluntas divina

d Deurb,

eifpofut . . . . nece[[arió,vel contiagentev ; idemha-

et de ver, q. 25. art, $. 0, rationem dat S. D. «.

P:q. 22. a. 4. ad 3. meceffarium vel COREIBngens ,

:rgumentum

debest divi.

proprie fegquitur ens n quanim buju[modi, unde

e$ Dintil.

modus contingentia , C5 necef'itatis cadit fub provi.

1 contingcn-

Jiene Des , 9 eff uniuerfalis provifor tottus entir;

omois ao

nen autem [ub provifime aliquorum particularium

Qtionem di-

proviforam.

$. D. patet ia evidenter ex S. D.

ntpecella«

quod & doceat prezviam DEI fíolius motionem

X pectoum

phyficam in voluntateliber? operante , pure paffive

receptam fub ratione motüs, à qua pfiyfice effedti-

1771

vé exeat operatio ejuslibera, realiterque ab ea de-

j prionm j

pendeat ; fecundó quod motio illa divinalibetta-

tem actüs non tantüm nonexcludat , fed ad eam fe

Ó M!(?U

extendat,ac caufet,

7717

undim d

33. Confira. q. 3. de pot. 2. 7. ubi ad 15, fic

^

[n jort

fibi objicit S. D. volunta: eff domina f*t a& s. boc

autem. non effet. , fiagerenon poffet , z'fi D EO in

d hgbö[ ])fe

)

sp[à operante cum volumtas noflra non fit domina di-

mabíoltt

litezd Mi

Vin& apemttfani.r,ergo Dens 205 operatur i2 voluntate

no[ira eperante.

N ('Aïls. ,

34. EcL.c. ad 14.. Liberum eff , quod fui cau-

g p

f eft , t dicumr in principio Meta. guodetgo non po«

; il diim

Hft agere ,niff CAMsZ 1m ipfo agente , mon efb liberums

ia [

uitor h

s agendo y [ed volumtas-mofira eft libera im 4gen-

; /,x«mm

elo , ergo potef? agere , nulla alia canfa in sp[ epe-

Vyante.

vll."

um

qum

35 Ex his manifeft? patet,quod S.D.per modam

M

fibi ipfi objicientisiimr ugnet ( primo ) divinamo -

pgjswi

p a f

perationem (fecundo, Utpóte, quz vidctur liber-

E

Saus

n w

68

qufa ao

tatis deftruétiva ) inipfa voluntate ; tertió5 cujus

& applian

«oluntas non fit domina $ quartó ; fine qua operari

d unun tl

nequeat ; fiergo eam neget , triumphabit pubiice

Suariíta. Vafquiüa, Molinifta &c, í1veró eandem

ln

de, ttiümi

affirmet, & cum libertate volunzatis , ejufqne a&tas

allugi vel

Conciliet, utique viucet , & publice plaudet Thomie

t $ D.

fta, Pro folida itaque inrelligentia,

36. Obfer, quod S. D. L. c. o. fic concludat?

fetim n

gi f vl

fimpliciter concedeadum eft Denm operari in natura

ejctu ;

&4 voluntate operantibus , ..non fic. wtelhgendum

eff. | Quod Deusip omnire natisali operecur .quafr.

AE 4l

cu diabr.

res Bauralis gbilopererur , fed quiain ip(a natura

m v 1

velvoluntate operante Deus operattr , quod quidem

t if

qualiter onteligi po[it.offendendum eff. - Scienduri

namaue e[t, quod alliosts alicujid vet , res alta poreff

di pirtiaip

dici cau[a snitiplictter uxomoao , quiairibmt ei

atef n en

ennit al

virtutem operandi..,CÀ bac emodo Deus agit omnes

Aliones natura. .. fechndo s [icat Continuo tenens

g diym

irtutem in e(fesgita e[t cáufacollara virtuti , non

16. übi |

QU

folam ad Feri ficut generanss [ed eriam quantim ád

effe .. . [ed quia nullares per fe ip[am movet,uel agit

370 Adc

n fét movens non motum s tertio yzodo d ettur nnA

Dui i

res effecau[a atlenis altertus , in quanthm movet

uLH

tam ad agerzdum 1 quo non uitelligiur collatia,aut

Vrttit d

een/ervatto virtutis atbvva y. fed applicatiw virtutis

Tutei df

ad aclionem , ficnt bonso eft cau[a incifienis enltel-

W. E

li [ qui etiam. propriam formarm non accipit 4b eg.,

Wralibys

1. p. q, 10 j. att. $. 0. ubi idem per omnia docet. &

Waam f,

j:cont, gent, cap.89.. vide r. 16. Jex bocipfo.quod

M ffd

l&ua!:rfr |

applicat acumen culrelli Ad incidendum , movende

áp[uma .. €$ quia natuva inferior agens , non agi mf

meMplnw

9H0LA - - - - C boe non ceffat , quon[que perventatur

ft,ö'

eus fit

Wt ügmml

ad' TDfmr)) ; Jjeqnümr de neceffitate quod D

canía

"mllt?jq

69

65 eujus

eauía a&lionis cujuslibet rei naturalis , ut movens

quioperari

€$ applicans vintutem ad agendum... quarto mo-

übi ub

do unum eft cauía ablionts alterius j ficus principa-

t eande

le ageus eff caufa atHionis infirumenni , &$ boc mo-

de , etiam eportet dicere,quod Deus efl cau[a omnis

Vonesdas

det L'homis

atiuuis Yei naturalis, S. D. rarionem pramit-

tit S. D. casfa fecunda (ait) mon poref? 1n ef-

conchudat:

feclum can[e prima per virtutem propriam,quam-

^ n nát MT

vis fit Vaflvumentum cau[a. prima ve[peciu ilhug

'tc//zgmä:m

efelus y — fed in quantm partieipat aliquid de

-

»n'::yr:gm]ï

«urtute cau[a primcipalis per motum: ejus 5

cut dolabra non eft cawfa vei urttificiata per for-

Apfuntira

mam vel virtutem propriam , fed per virtu-

zai'guzdfm

umdini

tem artificis , aguo movetur , C8 cam quique mo-

j la peaf

do participat .. iatelligentia nou dat cffe , nifipra-

ut eff in ca virtus divina 5 fíc ergo Deus eff caufa

"1777

omnis alionis . prout quodlibet agens e. inflrumen-

rapit otmtt

ii dentnt

uum) dvViud VAYIMELS operantis. Vide art. meüm

16. ubi fufius omnia ex. S. D. retüli ex hoc L,

u) , T

C1t,

uanem 44

»

37. Ad. 3. L.c. fic habet

.

iM operatiome quá

yttlinit

d ul

Deus operatur movendo naturam , sàn operatur

UL

tratura s fed ip[anatura operatio, ef? etiam operarjo

collatia i

qurtutis divisaa , ficut operatio yafirumenti :/Z per vir-

turem agentis principalis.

qiiriitit

ais lt

38. Et ad 7. Virtus naturalis que eff vebusna-

p d t

, euraltbus in fua in[litutione collata , 1neff eis , ut

quadam forma , babens effe vatum ac firmum in

llà doctt, &

1

watura fed 1d.quod & DEO fit im re naturali , qua

W;pfo,qm

atiualiter agat,efh. intentio , babens effe quoddam

, nirtti []

áncompletum , per. modum quo colores [unt im ae-

YéÉ .

E$ wirtus artis in inflrumento. artificis «

P"W:'IMDW

wei naturals potuit cenferri virtus propria ut for-

u D fï ,

UL

ma inipfaper manens non autem vVis. , quá agit a

E

e]]g

70

effeut. infirumentum prissecanfo , nifi daretim ei,

opeutt i

quad efíet umver[ale principium ejfendi natura . ..

ob fepti

ficut patet ,. quod infirumento artificus conferri n

jim reti!

potust,quod operaretur ab(que moii artisataveinae

It o;erem

turali confervi mon potuit

» $0 operarctur ab(que

b ril

aperatione diviza, Ex bis jam

:

U.

3 9. Inteto ; ergoS. D. docet primóoperationem

rante aliq

divinam,nontantüm in natura operante ; fedetiam

énimt d

in voluntate operante.patet ex o. jam cit, & clare ex

Vr apts

ert. meo , inarg. 7.8. 9. 12. &c. docet fecundó,

hancDei operati

gu.ä. ipit i

oneayquá operatur in natura & vo«

juntate operantibus

ttttoo Q

,nontancüm effe divinam pro-

écvolunit

du&ionem,& confervationem naturz ac voluntatis

o fervet

operantium;led etiam elle motionem ac applicatio-

attifexto

nem divinam virtutis creatz ad actionem ; imo,

ex hoc q

ex hioc quod DEUS caufam producat & confervet,

catineo

non dicitur operari in ila ; quod pulchre probat

vetillud.

L. c. dum ficad é. objicit : so» e/f idem eperari ad

lm eit

rem , C$ operari in ve fedoperatio Dei , quavirtu-

quod ftà

tem naturalem vel facit , vel ime[fe con[ervat , eft

Tet

eperatio ad. illam viviutem conflutuendam ,. vel

tionemi

con[ervandam y zone

53

»ga propter hoc potefe dicé, quod

facistint

US in virtate natnrali operante,operetur.. $. D

4

effe inco

1 INB, quod tatum hoc S. D, concedat : fic enim

] iis p

refpondet : a4 &. dicendum , quad Dess non folim

itmatt

€ft caufa operationts natura, ut con[ervans virtutens

verl. n

natiralem ineffe , fed alizs modis , us di&ium eft.

Quat

$. D. (cilicet in o. in quantüm fcilicet eam appli-

tiotiont

cat ad agendum , movendo iplam ; & quarto modo,

ficut cauía principalis eft cau(a a&tionis inftcumen-

sgttt,

ER

tl , qua prazvium motum ac virtutem imprimit in-

Quin

Rrumento pro priori nature ac phyfice cau-

ialitatis ad hujus operationem celicitam ; . & fic

&vimg

opcratut

àput, [

I

J darttun w

] HAlM/A ,

op eratur

in ipfo ; quod rurfus Liquet ex S.D. ih

obj.feptimà ,

ubi fic immediat? poft obj. fextam

Qufttri nig

jam relatam, fic urget : // Dests sm marnra operan-

L MA YO de

te operetgr , oportet quod operando , aliquid res n*

t du

parali tribuat , €$ aliquid atiu faciat 5 & refpon-

det $, D.ad 7. quod DEUS agendo in natura opee

opcrztion-m

rante aliquid ei tribuot , & aliquid a&tu faciat; ait

tes fedetiam

enim i idquod a DEO fit inrenaturali , quo eua-

it, Kclare et

liter agat,eft intentto, feueff vis T inftrumentalis ]

tet ftcindo,

qua agit ad e[Je ut inffrumentum prinaa cau[e. Da-

natüra & YO«

tet er;o quod Deus non dicatur operari in naturá

livinam pro»

ac voluntate opecantibus,, ex hoc quod producat &

iC voluntats

confervet ; fed quodin iis aliquid a&u faciat ; ficut

capph'czzia-

artifex non dicitur eperari ininftrumento operante,

m ; 1m0,

ex hoc quod formam ei dedit ; fed ex hoc,quod fa-

&confavet,

ciat in eo virtutem inftrumentalem , dum actu mo-

|chrt probu

vetillud ad agendum ; imó,operati in te , eftrem il-

h o;emri á

lam exiftentem fupponere ; quz id in fe recipiat,

*

; gtl

uod fit actu per operstionem,

'nJ/HW 6

Tertio docet , qued per illam divinam opera-

tionem in nstura ac voluntate operantibus , DEUS

f dáuud

faciat intentionem in iis,quz eft visad eTe, habens

Til f« S' ,

e(fe incompletum,nec habens effe ratum ac firmum

: ficenm

in iis prout v. g. habitus econtra habetetle firmum

TL [0/;4"'

in natura ac completum. Uti patet L. c. ad2.&in o.

i r

vetf. ünde quarto modo &c.

DEI operatione f&

um t

Quartó docet,quod fine hac

p ayph-

motione ac virtute nullum agens fecundum poiïjt

uto nodo,

:gcre.

Patet ex o. verf. unde quarto modo

'&c. &

T

ad 7.& ex toto art, meo 1.

moriait ilv

Quintó docet,quod hzc motio feu divina operatio,

z l

-& virtus per eam fa&ta à Deo inre- , quà actualiter

&

n

ceu efficiente , & inagente.

-agat, fint àfolo Deo

B 4

Secufi«

opcrawï

[i

74

Secundo pur& paffive. . Patet T. pats L. c. ad. $,

habeant, i

stet etiam hinc; quia virtus productiva entis ut fic,

Citeteo5, t

e&. foli DEO propria tefte S. D. deinde. omnis

pcrmodun

omnino operatio egentis fecundi,, dependet effen-

nifeli qi

ti literab hac DEImmotione,& virtute, tete S. D, &

tradidoma

fine illa motione ac virtate implicat operari adtu

D. pecmo

agensfíecundum, — DPatet ex srt. meo i. inconfirm.

p modur

argumeati primi , & inarg. , 8. &c. quod autem

4J, V

motio illa (eu opetatio divina in natura ac volun-

pon'ieatad

tate operantibus;(t in ipfis, uti & virtusdivina ad

lt dia

eíIe,facta per eam motionem à DEO,patet ex $. D,

exinin

I.c.o. vers. intellieentia non dat &c; & l;g.ad 7á

im.«gz:mz

pa!.et qtmquc €eX toto art, meo t.,

determimt

Sextà, quod autem voluntas domina no

'n (it di.

BO mati

vinz illtus operationis ac motionis virtuo( in na-

suluntatts,

tura ac voluntate operantibus,evidens e(t; quia pu.

Mai.Volui

r& utramque in f& recipit patiendo , non adtive

L]

Guf ytin

quidquam ad eas concurrendo

L]

deinde omnis

cauf pri

omnino operstio cau(x (ecundae prafaüpponit ceu

eeltiteac

cauíam fui efficientem , prafatam mottonem ac

a mi Sed

vittuterms neutta ergo cadit quó ad fuam entitatem

POHE(' , |

fpectata, (üb dominio voluntatis; non ergoeftina-

qui D

Ctiv« pote(tate hominis habereillam, nec abjicere

Concedit.

eam;quia folius Dei eftdate illam , ubi , & quando

|

Qatfi prim

vult,& (imiliter negare eamimo fineilla praeunte,

Clltate a

nec poteft homofe prepararead eam , potentià (ci-

dilindtion

"

^

licetultimó completá;ut affatim patet ex art, meo r,

Dhita [ulac

Ex his jam mauifeft? vides , pubiice viumphare

nio DEU

Thomiftam ex D. A. ac mifere faccumbere Susti-

M volünra

ftans , Vaíquiftam &c. uti dixiin n. 35. verf. ex his

manifeftà &c. ubi bene.

It ad]) E

40. Obfer. quod adverfatii noftri prefatostextus

it ngfd 42

S.D, in n. j3. & 34, tanguam. doctrinam an-

j 4pplicg

&clicim audeant defendere có(que pro veriffimis

QPWHW

habeant,

3

Cad, 1

habeant , ac mordicus defendant ,cum tamen S. D.

Jisut(c

citet eos, tanquam fu:z doctrinz contradictotios; ac

. omuit

per modum fibi objicientis tantüm, patet ergo ma-

detef[en.

nifeftz quod do&trina adver(ariorum , hic fit cop-

eD,&

tradictoria doGtrinzangelice, quod enim habet S,

t adu

D. per modum obje&ionis , hoc habent adverfarii :

conficm,

per modum conclufionis,

yd autem

41. Videamus nunc quid & quomodo S. D. reí-

( volün«

pondeat ad fuam object. ad t 3. dicendusm , quod vo -

livia ad

luntas diciur babere dom nium [mi aE5 , nom per

e $.D,

exclufionen cau[e prirsit ,. (edquia casi/a prima nom

i. 2d 7,

éta agit in Voluntate , ut eam de nece[fatate ad umurm

detevninet. ,ficut determinat naturam . $ ideo de .

on t di.

perminetio a&ljes relsnquuur im poteflatoraztomis. &2

L]

z inte

voluntatis. $. D. lic ergo refpondet in torma

*

dift,

wquia pl

Mai, Voluntas e(t domina fui actüs per exclufionem

n adtive

caufr primz,negat , c(tdomina &c. ex hocquod

e opni

caufa prima non ita agat in voluntate, ut eam de ne-

.

onit ceu

ceíTitate ad unum determinet

,

concedit, aoilitee

onem t

ad mi.Sed non effet domina fuiactüs, fiagerenota

titstem

oflec: , nif DEO inipfaoperante; non eífec T in-

yveltinas

quic . D. J domina pet exclufionem cauíe, primz,

concedit , non effet domina füia&tüsexhoc, quod

ibjcte

cau(a prima non ita agitin voluntate , uteam de ne-

Tqumdü

reeunte,

ceífitatead unum determinet;negat , & fub datà

ntiá ci-

diftin&ione negat coní, ideo erco voluritas et. do-

'. meo [

mina fui actüs , non quod excludat ab illo (uo domi-

ImPhZW

nio DEUM ,ejufque operationem ; feu motionem

e Süti«

in voluntate [ qwia enimz natura tnferior ageas san

[.exhis

agit nift mota ,€$ boc nonte|[at , quausque perventa -

tur ad DEUM , fequitur de ueceffitate , quod Deus

j textus

fit cauf/Aathwnis cujmslibet vet naturalis , me movens

um

€$ applicans virtutem ad agandum.. c. 0. & ad. 3.18

xifims

eperationt , quA D EUS operatur movendowaturam ,

yibet

j

4208

*

ineoad |

»on operatur nattra |(ed quia DEUS ficagitin vo--

"rt

(437.d

luitate , & fic moveteamad agendum ,

A

L:

novene

e[Lvisinl

do, vimad effePrviam , phy(icam,incompletam,

tranfeuntem , ficei communtcatcinzcinfece ; utta-

e(t Virtu

at meo

menhacíuá a&tione , ac motionef cujus voluntas do

t Ted

mina noneft | eamad unum de neceffitate non de-

ftctint

terminet , ficucfua actionein nacura ac motione

?

de neceífitate.

du&oa.

eam detetminat écontra ad unaa

tioilaa

patretergo , quod tamin voluntate operante , quam

niselicit

& ope-

inoperante. natura, operatur DEUS,

tioil

à &i

tfandoin ütraque opetante

,

facitim utraque

elicitza

intentionem , (eu vimadeffe , quáutraque actua.

&ex$l

titeragat, Quodrurlushinepatet, frcur principals

tvidente

ag ens eff cau[aablunia inflrumenti , boc modo Deus

efl cau[a om;As.

D:ot03.

4

42.AMilionis red natur alis l.c.o.fe3 pincipale agens

1

j

RHJ'WTU

e(t cav(a actionis in(tcramenti

,

operando inip.

hi dzz

foinftrumento Virtutemphyficam , previam,

fhéntun

tranfeuntem , à qua operatione , feu motione in in-

&rumentoreceptiinttinfece , uti & ab illa Virtute

t

produc"ti peteam , effe&ivt femper exit atualitet

Virtote

.

operatioin(ttumenti elicita , aliqua faltem

,

crgo

itiquy

f omiy

& DEUS eft caufa omnis actionis rei naturalis, ope-

Cipitin

tando inipfà re naturali Virtutem phyíicam pra-

viam , tranfeuntem ,à qua DELoperatione íeu mo-

quem

tionein re naturalireceptaintrinfece — ,

uti &ab

tationy

eífectivé

illa virtute divina produää.pcr eam

,

S.D.in

femper , exitaétualiter operatio rei naturaliselicita,

V vens

e Mi

aliqua f2ltem, Mai, eft $. D. Mi.. patet tumextoto

att, 7. de pot. l. c, tum ex meo totoart, r. Cons.bo-

omnis;

na eít. quia non fit preceffus ab una.. particulari (i-

[arnc]

militudine ad aliam

3

(edabeademad eandem.

me[ |

DEUS eni m in omniagente fecundo operatur vim

Vittti

Lflt

ttigc

'ad-ell"c, utiin inflrumentofüo, qua prarequiri

in

:Egitin 0.

ineoad hoc ,utcomplet? fit potensagere; patetl.

X moven.

c. ad 7. deinde Virtusilla et phyfica previa, quia

ompetom,

eft vis inftrumenti phyfici. 3tio eft tranfiens, quia

ces ütti-

eft Virtus ut in feri & moveti exiftens , utipatetex

voluntàs do

art, meo 5. nec habet elferatum ac firmum in natu-

atenondte

ta , TefteS. D, Quartó motio illa divina eft intrin-

motlont ,

Íect in re naturali mota , uti & Virtus per illam pro-

necelftate,

ductaà DEO , utiaffatim patet ex dickis. $tó , mo-

tioilla ac Virtus funt aliqualis caufa omnis opratio-

nte, quam

)

&opt.

nis elicitze à re naturali , uti fimiliter patet ; 6tó. mio-

n U[FR&]UB

tioilla ac Virtus femper funt copjuncta operatcioni

Qu adui.

elicitz ab agente fecundo, ut Ízpius eft probatum ,

&exS.D. &exnatura hujuf motionis. annon hic

r!princip.dc

m Dun

evidenterprobataeft phyfica Thomiftarum prz-

n:otio? deinde fic.

:ipaïc agens

43. Atguo : fit ergo. DEUS eff canfa omnis

48«707715

3

ando inip

prout quod libet agens eft inlirumen-

tum divint Virtutis operantis $ fed omne inftru-

prmim:

jone itt It

mentum divinz vittutis operantis recipitin fe mo-

ia Vircue

tam & Virtntem ad effe;à Deo, per quem motum&

vacbualitet

Virtatem | caufat rationetn entis in&rumcntalitgf

3

»; u

in quavis fua operatione

ergo bcDeuseft cau-

fa omnisa&ionis

,

uralis, opt*

pro ut quod libet agens re.

cipitin fe motum & Virtutem ad eííe 3 DEO , pet

iam p

^

pe leu mo-

quem motum ac Virtutem caufat in(trumentaliter

üi 4

rationem entisin quavis fua operstione. Mai eft.

1

efedivi

$. D. in o. Mi, patetl. c. o. vers.

$tio, modo &c.

& vers, unde 4to modo &c.

& ad 7. pstet etiam

ex Mai. hic enim fenfusejuseft. :

Deus eft caufa

tum t

TO

omnis actionis etiam illius, quz eft ab intelligentia

qricalart U*

[ angelo ] uti patetimmediate antecitata formalia,,

ad n en

prout quodlibet agens eft inftrumentum divinz

Virtutisiticreatz

,

etür i

feu DEI operaritis in quoli-

betagentefecundo , — ceu fuoinftcumento vimad

g gt

n

eífe

76

eius, qu!

e(fe, qux eft virtus divina cceata. , per operationem

sc DEImotionem participata ab adente Íecundo

lbertát:

PJICE €x/o.vers. nec uaüf»l [C"'UD la DOE"*G: &c. .vid

;

cogens Vi

foraaliainart. meo 16. patet etiam ex jart. neo t.

Wi Ol"CP

( )bíer

num, 6. 7.9. 10. 12. ) 3. &c, copf, pstet, Ecce pra-

viam DEIiolius opecationem ac motionem, in qua

deusnull

nihil operatur ullumagens fecundum, (ed pure paiïi-

adhus UO

verecipitin fe fub .ratione motüs;ecce previam

tem at nf

phyhcam DElíolius virtutem inftrumenialem ,

JUSMIOC

virtuti rátz ac firma aoentxs (ecundi

iil

apcmddl

chnátin

tàm, äqm ous ommnis chcua cu;.llvxs gcncxsiecundl

a&tio , ative ac pet modum caufz eíficientis exit;eft

Q:)mun

etgo motio virtuofa previa ,eftque necelfarió pra-

Cuin JIF

thuxfta in omni [ecundo agente ad hoc , utactua-

ia

git , imóut complete polfit agere , fitquein omni

Ht qilt

agente fecundoà DEO , quaaaataduahrcr utpo-

mn"q

tc mcdmm ex fua natura , aceílentia fua conjungens

Bb Ckte?

vittutem cujuslibet agentis fecundi , ratamacfir-

QHO(

piam coinple:amque cua adione (uà, an non

tatfatig

hoc eftad vivum Hcpmgcrc preaotionem phyil-

proucidi

I6l

l

cam Thomiftárum ex D. A. de puro ac pla-

R

celrte

Videamus nunc etiam refp. S. D. ad are. 14.. fu-

ïS l!u

prainn. 34. citatum.

n üümer

44. 2dd 14. dicendum 5 quod mon qualibet cau(a

thliterin

excludiu hhbertatem y[ed [olgm cavíavogens: . fic au-

dmma

teto D EUS non efd eau[Aoperationis noflra, xe(pon-

temimm

duergo*. D.fic informa:(. antecedente . ,

ecat

teeldca

primam conf. & hzc eft ratio negandi ; quia licet

Dd atcm

Deus debeat operari in voluntate , ad hoc , ut poífit

CIU QOFc

agere hxc

,&licet (ic DEUS operando in volunta-

Dec(fa

te ceam moveat ad agendum , ac pet confequens

minasa

vimi ad effe deriver in ipíam te&e, S. D, perhoc

Tatüram

tamen non excludit libertatemà voluntate , & actu

Aaterr

ejus

tfatlopem

^

ejus , quiaf ait S. D. ] folzme caufa cogens excledit

fecundo ;

lberzatem , fc autem. DEUS non eff caufa Lciicet

K -vide

cogens voluncitemnoitram . proin nec (uà ope-

[L, 60 (

ràcohe præfatä libertatem excludit , ubi,

Ece pte»

Obfer. bene , ex S-D. q. 22, de ver.art, $. quod

e

ere voluntatem quo ad

emjinqu

deusnullatenus poílit co

lr

puropad.

4

actusfuos elicitos ; DEUs peteff iutare voluntá-

F"CEVIim

sem de nece[[itate ,non tamen pote[l eam cogere. , Cd»

entlem ,

jusratio e(t : quia zpfum velle aliguid , eff inc'tnars

fnperzddi'

inillad , coattio autem,vel v:olentia effl coatrarta ia

tis(ecundi

climatum: illiusvet, qa cogitur. & t 2, q. 6 3. 4.08

yisexiced

Quanuim ad um proprismattam voluntatis [ eli-

f.rio -

eiiüin 405 pmfz* ei Utoleat:a ta fc»'-)&z' 369 bujus ratio

ütacluade

eft , Gma allus voluutatis nibil eff aliud, quam taclt-

ein omi

natio quadam precedens ab interwri prinzipio cognof"

r utpo-

tente .. quoa autem e[t coatlum , velviclentum , e

onjungens

nb exteriori priuctpio. S. D. ex his jam evidenter pa-

m aC f*

tet: quod cum S. D. dicat de por. i. C ad 14. folum

, 4n nol

cau[a cagens excludi libertatem, lümatto cogeus,

" 'Ph)'ü'

pro utidem elt , ac iutans voluntatem de necelfi-

tate , feu determinans voluntatem ad unum de ne-

o àc pAt

*

ceíTizate , ficut determinat naturam

$

uuin ter-

minis habet S. D. loco citato de pot. adi3.

)b f

in numero. ceo a1. aliüs enim coactionis eft cífen-

Mbetcanft

tialiter incapaxtéfte , D, fic itaque refpondetS, D.

folüm cauía cogens , id'eft , de neceífitate volunta-

j f

Leiimmutans , CQ['D(.]UC determinans ad unum de

] [C(POH'

neceffitate , ficut determinat natutam , . excludit li-

i ncgzt

ui Lcet

bertatem ;ed DZUS operans in voluntate, non eft

, polt

caufaoperationis voluntatis noftrz fc. libere , de

neceíTitate voluntatem immutans , eamque detér»

; volüt-

minans ad unum de neceífitate , (icutdetermin:t

On(cqucns

, naturam , ergo DEUS operans &c. non excluditli-

) p

bertatem. DEUS ergo & determinat voluntatem 2d

NT

P

urust

n

8

muim fid

unum , ficut natazam , fed ianc de n&cc(ïïcace fe«

"n

cusillam ; f ergo determinet voluntatem ad urium;

vum fuit,

& non de neceíTicate

*ogsr

; &i

go libere , uti patet ; quöd

m ereatlini

autem ad unum eam detecminet , in terminis docet,

fer matera

de vet. q.8.a. 12. 0. patet ex toto meo art, 22, & in

sfv

hoc meo stt. n. 14.

q:;od Vi

Dixi & oftendi fupta n, 49. quod adverfaty no.

quod p

ftri id habeant per modum (uz conclufionis & a.

ortel 7!)01

fectionis , quod habet per modum purz obje&tionis

pruïoa:;'d |

idnuncrurífusclaré ad oculum omnibus demon-

Quahe

ftro.

exho: .ilpfa

Q1 [01 D

De potentia l,c.ad 1. fic cum,& ex adver(ario fue -

um

)

arguir. S. D. impugnatquedivinam opetstionem

inipfisrebus hoc modo ; »atura neque deficit in ne.

hrs,

ceffariis , neque ab nndat in [nper finms , fed 44 atlio-

Sed hur

mem naturalem [ufficit Virtas aclyvaex parte agen-

hüiceltco

tis €$ paffrva ex parte recipientis ; eYgononrequri-

ZUP T

lur l'irtusdtoina mnvebus operattvis. Ecce ob;e&io

f/äf? !)/*' 6'/'7[ i

matürdles]

$. D. quz eft ipfiffima adverfariorum feutentia ; ted

audimentem Ang.ad 1. dicesdum quod V'irtus athi-

tátilali à

va €4 p4[fiva rei naturalis [uffieiunt a agendum in

evidenter

ordine [uo :vegquiwritur tamen Virtus divina, ratione

turam &y

jam dilla. S. D. feilicet in 0. id eff Virtusdivina in-

Yet quod

creata ut producens ac Confervans vim operativam

luntatem [

ratam ac fixam fecundt agenüis,& Virtusdivina crea-

geidum,

taincompleta , a Deo folo patticipata per divinam

i qua r

1

motionem , ac inftcinfece fuperad dita Virtuti rataey

Vione

quà motione Virtuo(3 formaliter caufa fecunda ul-

Omhis op

timb completecon(tituitur in efle divint inftcümen-

Vaté [

ti; pari planà modo objicit fibi t. p. queítion. 10f

H

lttüt v

2. s. Ob

)

j. ubi : factemsdicitur effe caufa

ll C O'W

in quantim dat ei formam , per

oper ationts fatti ,

qUid [1;

quams operatur.fiigitur DEUS e5Í caufA operaronis

^

re-

9

rerum fatlarum abipfo-,. boc erit ,in quantum dat,

(ate , f

eis Firtutem ojper.mdz;fed boc eff dprinc:þio,gm;xda

adunum,

vem facit , ergo Videtur ,quod ulterims mon operatur

U qaldd

$n ereatura operante. inftic S. D, de pot. l. c. F'irta-

imus docet,

zes naturales nonpofrent davare , ficut nec. nlía entia,

tin8n

nifi virtute divina continerentur.ergo ex boc ipfo . s

quod Firtutes naturales rebus sudidut . , dediteis ,

t no.

quod afæmtionu naturales perficerent . non evgo 0-.

3is &t

portet quod ulterius i vebts naturalibus operetur. ,

Vojedtonis

probatid licex , & cum adverfario fuol,c. de pot.

5 demoft«

Quandocungue DEUS naturam aliquam inflituit

ex boc ip[o dat eislla qua [unt de vatione illus matura.

eratio (ü

an non bzc do&rina , e(tipüflima adverfario-

et;tionem

ruam

?

patet evidenter ex eotui [cripcis/ & !

fcit im t

bris.

dad al

Sed nunquid eft ad mentum A. D. ? ab fit;. quia

$

at ngm-

huice(tcoatradictoria ; fic enim aigüit contra

L]

i reqmr:'-

non eff idem operars adrem ,C8 operari inre , nom

* ob;e&io

ergo propter boc poteft dici [. 1iicecquoó Virtutes

tontia; ld

naturales in elie contervet jguad DEUS i Firtute

r d

&atur ALE Agenre operctur W IN quod.ino. probzt

( mdwm m

evidenter ;quia prater hoc

3

quod DEUS na- .

TA f[f/þM

turam & voluntatem in efle producat ,

& confer- -

divina I

yet quod eft operariad rem , ide(t nituram & vo-

permvzm

luncatem 5 ad liuc debet utramque pplicare , ad a-.

i Cred

endum , movendoillas; deinde hac iuà operatione,

ardivinm

inquanihiloperarurnatura , reffeS, D. feu mo-

ia tatt)

Hone , que cftmotusin illis, & aliqualis cauía

«cuoda U

omnis operationis ab illis elicitze

$

debet deri-

afteumete

vatre , feu flacerein tentionem ir illis fuperad ditam

tion, 107

Virtuti naturali ratz ac firmae

r]

uti clar? patet

, n

l c. O.verf. unde quarto modo, &c. & ai7.

p AT P"

quid fit illa intenuo,

patet clare loco citato

— feilicec

apff Á

T

n

80

Eiiicefe[ic virtus incomp

)

leta feu visad e(fe , qux fit

u e(fc'inu

4DEOinre,quáadualiteragát, quáque fic ulti-

G pe

mó €omplete potens operari ac tantüm ad Præfen.

nem, qi

tiam DEI moventis durat, ficut virtus artis. in 1n-

duc i

Brumentotantüm durat ad præfcntiam moventisare

tentiasg

C ficis; & colores inaere , id eft Virtusà colorel'ime-

Quod

dianteluce jimpteffa aeri ad prafentiam' corporis

$. D. t

luciditete.5. D. omnia hwc clat? paxent ex art.meo!

tioner

myordicu:

1. & tertio. videantnunc adveríarii quàm gtaviter

etrent in S. ac A. D. agnofcant tandem , vel(zro co-

tiona a)

acti, ac clace convidti non tantüm authotitate ange-

qu titdo

licá , fed & authoritate divina. [' uti probacS. D. ]

8 apit,

quod negando hanc DEI motionem , feu cau(alita-

exdifa

tem fentiant malecumerroneo Origine , ac inale

DEUS £

fcripturam interpretentur , utipatetfupra exa. 16,

conplet

qpod fi tandem adverfarii hancDEI folius motioné

gens Vin

virtuofam in omui agente fecundo agnofcant , evi-

üseumí

denter íequitur : ergo datur. phyfica Thom. przmo-

7277

tio,uti patet parti mex pmbatis,partim ex pmban-

atf

disinatt, meis 11. 18. 21. & 2a. eítenim Virtus

Advetfar

illauc infieri & moveri exitenstefte. S. D. ac cef-

tecreatui

fante motione DELinagente (ecuudo , ceffac & illa,

féttina

üCqUC noya 3C nova if:.npcr præfequiritur ad

Attideyg

quemlibctactamab sgeute fecundo elicibilea; ett-

la ad;

t

que etiam femper conjanqta alicui faltem adtioni e-

TiWrg :

liciteagenusíecundi , tefte. S. D. Ecce phy(ica

Ytohirit

'Thom. præmntio.Sanä przviailla DEI folius mo-

Ica ad

tio , feu applicatio Virtutis cteate ad agendum 5 nec

V&fque.

non previa Vircus divina pecillam motionem divi-

4

nam cutvis agenti fecundo adagendum nece(lirió

DWf t

prerequifita , evidenter etiam patet l, c. (cilicet 1.

taufurm

psqu. 10$»2. $, 0. & ad 3, & extoto art, meo, 1. 3.

Glelt.

&4.operaiergo DEUM in. Virtute naturali ope-

tante,e£ t DEUM facere intenionemin ipfafcu vim

ad

8r

,

quefi

ad eeincompletam , intrinfecam , ac communi-

üe f?C lx!ïl'

Catam per divinam illam motionem feu operatio-

il prefen.

nem , qu3 ficipfam actualiter sgere, cum fic fit re-

"s n i.

ducta virtus naturalis completa firma acrata de po-

W

Y

u

v

en

(lsafe

tentia agendi ad aQtum ipfum o»erationis,

uïorcf (ne

Quod rurfus patet L. c. de pot, ad $. ubi curfus,

1 Corporis

S. D. contra adverfarium probat divinam Opera-

exáttmety

tionem feu motionem ac virtutem in ipfis, quam

n gz'aviter

-

mordicus nezat impugnatque adveríarius, de ra«

a

1

v

L

[0 CO«

gione | at S. D. | vireutás inferioris eff, quod fit ali-

Itatt

[

1gt»

guo tnodo operationis principitam i f[uoordine id eft

nt$, 05]

Ht agat,ut vofirumentum [nperioris F'irtutis. Unde

!catlitae

exclufa fiperiore Firzute. ( (cilicet il!á , Quam

, ac mdlt

DEUS facitip illa ut actuáliter agat , qua eft visin

68 16;

completa divina ad efle , eftque medium conjun-

witotoné

gens Virtatem completam acrataim fecundi agen-

eat , eni-

tis cum (uo effe&tu uti loquitur S, D;) 'irrus infe-

1 Præmo-

vior operarionem non baber.

j Pf()bm'

Rur(usad oculum patetl. c. ex obj, 8. ubi rucfus

aim Victl

advetfarius impugnat DEI operationem in Vitcu-

), ac C

te creaturze; fic emim arguit X po//t4 caztd ex. neceJ-

ff &l

fitate natura agente , fequitur ejus ailio , uf per

utitut &d

accidens impediatur , eó quod natura eff dertergai-

bieayell*

siata ad untm , fí erpo calor tnis acgit ex. necelfitate

y atlioti t*

natura : ergo pofsto calore fequitar. Calefatiio , gec

requiritur aliqua Virtus fuperior agens i ipfo.

lus -

Ita adveriarius fancti D, ita & moderni (aatiftas,

yduum jnt

'Vafque. Molin. fed teípondet $, D,

r iiv

44 8. diceudum gnod neceffitas matmra , per

nCClel[iö

qguam caler agit , conflituitur ex. ordme omuimum

fcilicet l

caufarum pracedentium ( Qu füunt Deus, & corpus

IWIEUI !'3.

Geleite, 1,c0.) wnde non excindimr Virtus caufa

mtih URC'

F

Prömäs

J&,(t'»l ym

à

$2

giudivimt

rim&, S. D.ergo DEUS operatur in calote ignis ,

ftm agtti

dum calefacit, & hec DEI folius operatio , feu

&eade«

motio in ipfo calore,eít motus,fine quo non fequi-

&limuld

tut calefactio , eftque hic motus ac motio Vera

OPCHHEU

phyfica aliqualis caufa calefa&tionis ; feu potius ,

verfis;og

Deus perillam dicitur Vera phyfica canfa illius , &

czdemqu-

pet illam motionem divinam communicatur vir-

OPCMUI

tusinftrumentaliscalori , quáfit completé potens

prævizm«

erati ,& femper aQtu calefacit; ficque Deus eit

ab elicita

il

us vera phylica caufa principalis, uti artifex

non hicd

per motionem Virtuofam eft cauía phyfica princi-

feu moti

alis a&ionis fui inftrumenti , quo.utitur, five for-

fütem PKZ

mam habeatab ipfo V. g. acuitatemfecuris , five

plctæ ?

non ,tefte$, D.

À id

Ut adhuc amplius pateat , && omnium palpetu

diveríy o

manibus quod objedtiones S. D. (int adverfario-

um te

rum conclufiones, addo duas objectiones fequen-

mum f

tes. $. D. l. c. ad 3. (ic Objicit contra divinam ope-

Iius ; fe

rationem in ipfisrebus; ff DEUSoperatur in quali-

m

Let operatione Natura , aut Und C$ cadem operatto-

lent ordi

ne operatur DEUS C$ natura , aut dwerfis , fed non

quim và

hmá 54 eÁd£ umtas entma operationts attef atuy u-

hitur at

tati natura... creatura autem €9 DEI conflat non

HLATÉ,

elfz unam naturam fmiliter. son eft poffible , quod

"WE Y

fint diverfa operationes 5 nam diver[e operattones

son videntuy ad idem fatlum terminavi , cum me-

duis ope

t45 CÀ eperatienes penes tevmos difhinguantnr ; er«

altetum

ge nllo modo eff poffibile , quod DEUS in naturao-

Operantib

Rcrpo

peretur. ce(pondet S. Ditmoperatione , qua Deus

hm DEI

eperatur movendo naturam , non operatuy naturá s

u.—

LT

Jt ipla natnra operatio , e(d etiam operatio Pirf

LE d

1

*

$5

tis divine , fscut' operatto inffrumentieff per F.irtu-

cigniï ;

zem agentis principalis. Patecergo clare, quod unà

0 , ft

&eádem operationeopera ntut'DEUS & natura ;

:mfequi-

o Yen

& fimul diver(is; ficut artifex & inftrumentum ejus

operantut unDa cädemque operatione ; &fimul di-

potlis ,

verfis ; operatio enim inftrumeni elicita , eft una

lios, &

itüt vit«

eademque operatio quz artificis , & artifex infuper

& poteni

operatur in inftrumento Virtutem inftrumencalem

praviam &c. quz eft divería , & realiter ditincta

Deuel

ab elicita inftrumenti operatione , uti patet; an

| attilex

non hic clat? S. D. docet previam operationem ,

i princi-

(ive for-

Íeu motionem in ipfis rebus ?. nec. non Vir-

M [ive

tutem przviam füperadditam Viftlxti ratz ac com-

letz ?

Ad id quod objicit ibi S. D. quod fcilicet

lepcm!

verhnio-

diveríe operationes nou videntur ad idem fa-

€&um terminari ; refpondet , id non effe Ve-

fegutte

rum íi fe habeant fecundàüm prius &. pofte-

nmope

L

o

rius ; fed ruríus fic. fibi objicit

€a4 qu& im-

jpghit

sediaté [e babent ad aliquod unum , non ba-

etittta

bent ordinem ad invicem , fed tam DEUS

, [:d um

quam matura immediaté — eperautur — effzclums

iur -

&Baturalem

L

.

erge eperatio DET, w operatto

, 34,1; j

natar& non fe habent [ecundmm prius €$ pofle-

i, qind

YIMS j

Vides quàm clart fibi objiciat S. D.

!NHMU

duas operationes DEI , unam fimultaneam ,

cium m

aleram previam in ipfa natura & 'Voluntate

jur : C0

t

operantibus. fed.

R efpondet S. D. l. c. ad 4. dicendum , quod

u Dui

zam DEUS quam matura imnecdiate " operan-

satit

£wr dicet erdineniur [ecundam prius C9. pof-

7) WW"

&

£er 3'4:.

d

v

$4

Berits,ut. ex diclis patet S. D, (cil

icet o. uïai:þcär o

/;' [g])*'ïrxit

DEUS eff caufaómhis atlionis pront quodlibet agens;

4l

éff infivimentidyviia uirtutis eperautzsfi evgo Confre

'quad i

deremus fWppofíta agetia;qusdlibet agens pavticulare

oport'rb:z

efl immediatum ad [uum effeélum: fi autem coufide -

qonttut

reinus Virtütém (cilicet 1n(trucentale feu vim ad

rf

aluditi

elio |quà fic aibio,fic virtus [aperiaris cauft, erit

imtediatior efetlui,aqna virtis inferiris .ua virtus

Á

D

l

[2 EV

vd f

düferio! non conjungitur. effetbui sufi per. virtitem

crg [ j?zm

fiperioris. S. D. &l.c, ad. 2.24 q«6d & Deo fit in

taralir |

fe naturali, ub a&lnalier agat, efl intentio leu vis y

qmïDl

Qguá afit ad effe ut infirumenium prima caufa.ldem

$ D.q

bhabet S. D. Cont. Gent, Vide fapra in. N, 15, Ubl

verfario

oftendi ,

tiomodo Deus & natura óperentur im«

i

[ formi

tnediate,

a

ed al

io & alio mado ,uti docetibidem $,

þcrxndo

D. patet Íta evidenter quod S. D. neceílarib pratre-

Welt,

jüirat,ad hocut operetur quaecuaqué cauía fecunda

tl2

inipía virtutem divinam, feu vimadelle,quz da.

ficoteft

tut cau(z fecuride péroperationem DEÍ , quz rno-

tiit con;

Vetagers fécundum ad agendtim; in quà opetstione

f

:

[

"

x

iion operatur 2c0€ns (QCllndüü!-, uecea virtus eft ab

QUP

Fa lict

ullo agente fecundo , fed à folo DEO, quia fit

Quod br

quod actualiter agat. S. D. fané hzc eft. phyfica

omnibu

premotio Thom. & hzc doctrina ang. in teruii-

millam

his contradicit fententiz fuariftaru, Vazque &c,

thim do

Confirmatur ex obi, 7. fic ibi ex & cum adverfa-

Contpa j

tys objicitfibi S.D.im pugnatque opetatioftiem DEI

Quods

Ín haturà operante,

m

JSSDEUS ii naitraoperante operetur ,. óportet,

lic

quad oper ando Aliquid rei naturals tFibhat , nama-

gens agendo. aliquid atiu. facit s amt. ergo id [uffi-

Argu

cit ud boc qiiod natutapo[it per [e operars, aut nom;

$tn dU

M(lgt;m

Glibe;

dumtpj

85

li fe t

fi. fufficit eum. etiam Virtutem naturalem DEUS

1

iet dftnly

nalura tribuerit , eádem tratione potest dici^ ,

ho tf

quod Firtus naturalis [ufictebat ad agendum , nec

av ticularé

oportebit , quod DEUS po[flquam Firtutem parura

jj co;;fi:.

iei vim ad

couttlit , ulterins ad ejusoperationem aliquid ope-

retar ; fi autem mon [uffrc i& ,oportet quod ibi altquid

ànft, erit

aliud iterum faciat , C8 fi dllnd non fuficit , tterum

ia dirtti

aliud , C9 [fc im infinttum , euod eff. ampo[fible....

Vurtited

evgo f andam eft 15 primao ; dicezdo , quod Firtus 24-

Da ft i

turalis fufficat ad. alznem nataralem, fine boc ,

4 Íenuid ,

au04 DEUS ineaulerius o];arcmr.Eccc objectioné

afaldem

s. i? que eft iphifiima doctrina & conclufio. ad-

Y uj Uil

verfariorum :meorum. Refpondet autem $, D,

entur Ht

[ formalia vide in art. meo r7. ] quod DEUS o-

ibidem $.

erando in natura, aliquid ei tribuac , fcilicet vim

20 prafte

ad elfe , quz eft intentio durans tantüm ad prafen-

Óa fecanda

tiam 2gentis , eüquc forma ac Virtus incomplc&a ^

yqu o

ficnt eft virtus artis ininftrumentoattificis , nec po-

qUæ IfiQ»

tuit conferri naturz , quod operaretut abíqueprz -

pc-:;tione

fata operatiohe divina , quà fit Virtus in ipfa natu-

us elib

ra ; ficüt in(trumenro artificis conferri non potuit,

; quia ft

quod opecaretuc abíque motu artis, án non ex his

"

Fh)*üca

'

omnibus evidenter patet, quod sdverfarii Tho-

jn (éti

miftarum , (int & adverfarii Do&orisang ? Quod

iu &

enim docet Thomifta , docet doctor ang, quod e

udv*crfa-

contraimpugnat Thomifta; impugnat & D. R,

fiem DEL

Quod S. D. fibi objicit; hoc meus . adverfzrius

pfo fua conclu(ione ponit.

-

.

11C0

ex pramiffis tcxtibg;

t

, ppamt j

ngt

Atguo I. ex opus. 3. c. O. qttia canfa fecunda

quon agunt , mfi Firtute prtma caunfa, rcut inflvuemen-

:oidj .

j A qnn

taagtnt perdirethionem artts.... oportet quod DEUS

euilibet. agenti adfit intevius , quafi in ipfo agems ,

du tp[uns ad agendum 1oUet. n, 2. tatio patet ex

?

S.D.

86

& Deust

S. D. quia DEUS [ uti & quilibet artifex interiüs

rndiadà

agitin inftramento dum ed agendum m ovctj tunc

Breviterl

debet ei virtutem imprimere, quä actualiter agat ,

Àrguo

qua virtus dicitur intentio , de pot. q. ;.a. 7, ad 7-

"du

quaque non permanet nifi. ad przfentiam agentis

stu: do

Principzyli's , icutlumeninaere, & motusininítru-

exirtut

]

mento artificis l. c, & q.6.2.4, 0. Item dever.q.27«

Pïlïl]lf (

a. 4, in arg. fed contca : Deuws non dicitur govo modo

$, D. ut

e[[c ia creatura , nif per hoc , quod. novum effeclum

potus d

facit 14 ea; Ergo dumipíum ad agendum non mo-

tione.prc

vet,non etiam oportet , quod DEUS cuivis agenti

pulr

adíüt inceriüs qusflin ipfo agens : ergo operatio

e phy (

DElad intrain quovis agente , tunc tantüm eft ,

horum,

quando actu movet ad agcndum. Secunda conf.

te,ete

patet ; prima probatur; movere agens ad agendum,

ibus,

e(t intecius in ipfo operari,ergo dum DEUS ipfum

nitione

ad «gendum non movet, non oportet etiam quod

elex v

DEUS cuivis agenti ad fir interius , qus(i in ipío a-

gens. prob. antecedens, quia eft imprimere el motü

quem oí

cä,utip

&Virtuté intrinfece,uti patet ex art.meo y.3.4.6.&c

tticuli

Arguo 2dó ex n, 1. ergo DEUS przvenit incli-

Ateu

lV

nationem tam naturalem , quam Voluntariam Íe-

cundüm rei conditionem , cujus eft inclinatio; ideo

tipulu (

Ht [//fi]

autem prævenit uttamque fecundüm rei conditio-

[Lilice

nem ,cujus eft inclinatios quia DEUS res movet

mto £,

Íecundàm quod competit naturz eacut, teíte S.D.

C& Cotl

^

erg? DEUS movendo res ad fuam inclinationem,

vel naturalem , vel voluntariam przvenit utram-

Cauatq.

mentis

que : ergo illa Dei motio przveniens eft prior utrá-

ts

queinclinatione, eftque prior caufalitate phyficá j

tüm (;

quia utraque phyfice dependet ab ea , uti fatis patet

ex hoc & antecedentibus meis atticulis : deinde

Opetat

etiam fe mutuo infallibiliter inferunt ;; bene enim

Omtii

fcqm'sur :creatura operatur ,erzo Deus operatur.

87

x Mteris

&: Deus operatur movendo eam de potchtia ope-

randiad actum opctandi: ergö creatura operatur.

wvctltunc

Breviter fic ex n. $.

ilterapat,

A TdT.

Arguo s. Suim 'irtute prima can[a omnia moven-

tur ,C9 influentiam prlmi motis omnia recipiant,ö

am agcmis

iT infttüe

motus dominorum (Acilicet liber , uti patetl. c. ) ers£

ex virtute Des £ ex Deo movenute. Sed in Virtute

EW 27

ao moda

primæcaufæ omnia moventur &«c, C['gO. Mai. C&

$. D. uti & Mi. Patet l.c. confeq. eft bona : ergo

lü efeäum

motus dominorum erit ex phyfica Thom. przmo-

d non m«

tione.probatur : motus qui eft ex Dei motionc-pufc

TU :gcnti

paffive receptá in omnibus , & ex Dei Virtute, eft

) operatio

ntüm elt ,

ex phyfica Thom, przmotione ; fed motus domi-

norum , qui eft ex Virtute Dei, & ex Deo moven-

anda conf,

te , eft ex Dei motione receptá pure paffive in om-

hgcndum,

nibus , & ex Dei Virtute , ergo. Mai, Datet ex defi-

EUSipfum

nitione premotionis Thom, Minor Patet ; quia

tíam quod

eftex virtuteDEI, &exinfluenti

a primi motus ,

T iplb l«

quem omnia recipiunt pur? paffive(cilicet inttinfes.

r

xe l otd

c€ , uti patet ex S, D. uti & ex antecedentibus meis

!. .4.61&6

árticulis & ex articulo, 6.

;cnit inc!i-

Arguo 4. Breviter ficex n. 9. quando eau[a prin-

variam lt«

moti;idto

cipalis operatur aliquo, vel movet ficut ifhrumento,

tunc moliomoventis !:principalis j terminatur ad id

i condio«

( Ícilicet utad fubjectum motionis , pàtet ex art.

[ movet

meo 6. Item ex 1,2. 3. &c. ) quod mover, Sed Deus

,edeSD.

Ceu cauía principalis operatut opcrationcs omnes

mationet

caufarum Secundarum , caufis fecundis ceu infttu-

nit o

mentis. crgo.Subfumo: (ed motio DEI moventis

rior us

cauías fecundas, eft reductio DEI activa caufa-

rüum fecundarum, de potentià operandi ad actum

fitispattt

operationis fuz : ergo redu&tio DEI activa &c.

' äcln e

omnia patent ex $. D. íubf. : ergo etiam

redus

;ent enitt

F 4

T

$8.

teductio paífiva caufacuin. fecundarum terminatue

p ficqu

ad hasceuad fübjectum; patet ex arc, meo 6. Sed po-

fi, qmm

fitá paffivá reductione caufarum fecundarum in iis

»

flc*cdcpcn

emper agunt;ergo, Vides ergo quomodo pofitá

dentecer

DEI motione fübratione motüs in. caufis fecundis

præviïz [

( ntpote DEI Inftramentis inomnifiüoactu) hz

Qundas,

Omne

femper a&tuagunt; & (ic DEL activa redudtio eft pri-

or caulalitate phyíicá quàm actus caufztum fecun-

t

phyácun

darum ab his eliciti;en phylica Thom. Premotio

*

feutdoa

antehanc enim virtualiter duplicem reductionem ,

vephyíic

nulla caufa fecunda et completz potens operari , fed

phyci f

fit potens completz perillam & limal illà pofitá in

apendum

quavis caufa fecunda, actu fetoper operatur ; ficque

&Mi.co

indifolubiliter prefatareductio divina pur& paf-

am Nj

five in agente fécundo recepta & hujus ope-

I

ratio. elicità mutuo ipter íe connectuntur

Hicol

Atguo quinto ex N. 8. Dívisa motio à quibu[-

adtemin

dam parttetpatur cum nece[[tate: 4 matura. auten

Toneo 0;1

fatienalt cin libertate. S. D. Ergo imnotio divina

cphylin

eít in agentibusnece(lariis, & inliberis,cons, Batet

velle (ex:

ex N, 13. & toto art, meo. 1. 3. 4. deinde , cauf(á fe-

tealiter d

cundanon poteft in adtum procedere nifi per Vittu-

fit & dic:

tem cau(z prima: patet enimex IN. (0. Ergo Victus

k&mm

cau(z prima prarequiritur ad hoc vt poffit caufa fe-

310&[1 vl

cunida procedere in actum : patet ex att, 27,& ex att,

fecündo

1,3.4. &c, Tertio. Nontantüm precequiritur Vit-

Kterto,

tus caufz prima increata, fed etiam creato , eáque du.

Hüü[l il]q

plex, Ícilicet rata; firm a,2ccompleta; necnon Vir-

Wüm&

tusincompleta ad efle non habens ele fixum in na-

turà &c.

Qattwran;,

Idl

Quartó Virtus hecincompleta acquiritur omni

Tb g

agenti fecundo (utpote DEI in&rumento ) ex hoci-

Tlepeticin

pío, quod movetur à DEO , te(te S, D. firque per il..

làty eqy

lam DEI motionem in re naturali , quá actualiter a-

* ehim

gab

$9.

etminatu

gat; ficque prior eft motio illa divina, ac virtus divi»

6 Sed p

na, quam operatio caufz fecunda cum omnis phy-

tminis ,

fic& dependeatabilla DEI motione ac Virtute ; evi-

do poli

denter ergo patet, quod DEUS phyice, feu active

s ecundis

przvie moveatad agendum omnes cauías (e-

iQu) ha

cundas.

ioefl pri«

Omne enim quod imprimit przvium motut,h

im (ecun-

phyácum, phyficamque Virtutem praviamagenti

»motyo !

Íecundo ad (uam operationem, À quibus haec effecti-

tionem. ,

v phyfic? exitactusliter ac dependet, illud previe

etaci,fed

phyfice, feuactive movet omne agens fecundum ad

poliin

agendum, fed hoc facit DEUS, ergo Mai, patet uti

^

& Mi. cons, eftbon

[4" J.v

n

I

N

f ficquc

.Iy.per omnia confonat

Qu(C

Dil«

cum N.54. & fcquentibus, üti & cum art,ineo, T«

t«

Jis .0f

$40X€,

n

fl

l,

Hic obfervo ex num, 16. modetnos Neoter. quà

Á gmþkfl

adrem ipfam fentireidem ; plan& ac docere cuim . er»

4 at

roneo orig, Nil enim aliud admittuntà quo reeliter

'.

jadivia

ec phylice.,. feuper miodum caufz cfüicientis exeat

, Pt

velle (e: concurfus voluntatis fimultaneus , «c d quo

ciuflte

realiter dependeat;ac per confequens vi cujus DEUS

r Vittüs

fit & dicztur agens & efaciensinnobisnoftrum vel-

.

goVil'tps

le & perficere cum reali phyfica dep

v

h

adenua hu

] us

^

cafa lt

noftri velle à DEO, nifi primó;in quantüm dat; &

.& exatt,

fecundàin quantüm confervat virtutem volendis&

jur Vit-

& tertió, ut pauci aliqui volunt,in quantüm dat Vo«

iqucäü»

luntati inclinationem boni univer(ilis , quz ftatim

yon Vit-

ipíam (equitur; uti & omnem formam, poientiam s

m Inht«

naturam, Virtutem &c. (uti volunt ) tatim fequitur

inclinatio ad fuum obje&tum, tanquam fibi bonum,

yr omni

Ita P. Kir(ch. S. J.In primo füolib. pag. 23. Idem

repetitin fecundo; fed omnia fruftra ; fruftra. et«

ex hOC!'

jam recurrünt ad concuríum fimultaneum , vel«

(le PCI ]

ulittt 2*

le enim nofirum .eft concurfus fimultaneus

gati

F ;

nec

nechicalio modo dcpcäït phyfice à DEO['ti vo-

dumage

lunt adverfarit |quàm hisduobus modis;in quan-

voluntat

tümícilicet DEUS , dat voluntatem , & confer-

viraofa

vat; unde totus punétus difficultatis hic ett; a con-

firumen

curíus or&nis (imultaneus caufx fecundz , non tan-

qum fs

tüm realiter phyfice dependeatà DEO , quatenus

ct ad

dat Virtutem agendi. (ecundà; quatenus eam con-

pzfïlvc 1

fervat, uti volunt adverfarii; fed ulterius, an euam

effedtus

realiter phyíictà DEO dependeat ceu motore pri-

operzri(

mo ; imprimendo(cilicet previum motum pl;y(i-

teteX ar

cum acphyíicam Virtutem pure paífive cuivisa-

imloq

^

genti fecundo, pro ptiori ad fuam proptiam actio-

CAl pt

nem,quod com munitet adveríarii contra D. À;ne-

€

PC[ZH(C

o

7ant, ac pernegant; confugere itaque ad concucíum

ex st

fimul

taneum non eft (olvece propofltam difficulta-

(olumd

tem ; imó hunc non negavit, fed docuit Orig; utiin

prgfata

principiolibri füi l. c. et videre: deinde hocipfo ,

d 1

"

]

&

quod quecunque cau(ía dat Virtutem activam rei a-

DeüS, C

licui, dicitur influere in omnea ejus operationem ,

Cündüm

efto non confervet, uti patet ex S. D. inart, meo 16.

agendu

& 19. Item inhoc numero 16. Vers. peus non fo-

uti ub

lüm &c* Fruftza etiam recurrunt ad prafatam incli-

confon

nationem, nec hasc enim [ (cilicetin vero fenfu in-

Vidc

tclle&amjncgavit Orig.imö nec negarcpomit teífte

telator

S. D. uti patet exopus. 69. c. 5. ex Boet, ubi: zemet

DELelí

omois fententia DD.omne quodeft ad bonum tende-

D

ye &c.Vide art.meum 7,& quomodo tantusDoctor

lm uti

negate potuit Voluntatem inclinari in bonum!inte-

qui i

rim aperte falfum eft dicere, quod prafata. inclina-

tio,ftatim omnem formam confequens, íit motus ,

irazmp

thigg

uti patet ex att. meo. 7. 9. & 20.facitergo peusnos

tulnyz

velle, eligere, operari &c. in quantàm movet. Vo-

palliy

juntatem, intelle&um, potentias &c. ac reducit de

fltï fy

potentia operandi ad actu opetari ,

idque per mo-

&il

dum

IOI(ïm

9t

E

Ofutive.

dum agentis , efhicientis facit, itmprimendo przvie

;ln quan

voluntat &c. ad quamviseJusactionem , motum

& conlet.

virtuofumsficut artifex facit per modum agentis in-

*|b amcon.

ftrumentum opetar! ex hoc przcise, quod formam,

. 10 Lal«

quam fzpius abalio habet artiücc,.mo veatacappli-

, Quacents

cet ad agendum motione pravià virtuosá , puce

eam ol«

paffive imprciïäinürumcnto ad quam , ceu verus

, an etiam

effe&tus phyficus motionis , fequitur aliqua faltem

otote pti

operatio, [eu potius cooperatio inítrumentui, uti pa-

u phyl

tet ex art, meo I . & aliis,fcilicet. 1, 2. &c. ita eti-

i culvi$a«

m 240

amloquitur s.D.Spa.r [im, paflim, ubique de neo,ceu

caufa principali,re(pe&tivead omneim creaturam o-

4 D. Àat-

perantem actu, utpote DEI inftrumentum,uti patet

'oncüríam

ex antecedentibus meisart, rite intellectis; cum hac

diffclu-

folüm differentia , quod libera agentia participent

g, uii

Præfatam motionem libere,feu cum libertate agen-

hacipfo ,

di; neceffaria vero cum neceffitate, tc('tds.n.qtiia

vatn fel -

peus, codem $. D. ceíte operatur in unoquoqueíe-

rationem ,

cundüm exigentiam fuz naturz,libera znovendo ad

r meo 16.

agendum libere , necetfaría ad ageridum neceflzrió,

« non 10«

uti ubique docet s, p. & fic operati in quovis agente

j indie

conformiter fuz naturz, eft [olius pz1 eodé tefte.X.

o fenfuin-

Vide ftupens prz gaudio do&trinz Ang.amator ac

votüittelle

zelator,quanti faciat dodtrinam Ang.ec:clefïa fancta

qbi: tentl

pnELeifdem enim formalibus utitur in Cath. R oma-

L gt

no 1.p.de primofyaboli art,quibus paffimac fpat-

msDo&ot

fim utitur D.A.ubi;wazver[a, qua woventur vel ali-

mumlinc-

quid agunt, intimá virtute ad motum atque. atluoné

; incinz

stampellt,ut quamvta cau[arum fecundarum effics-

[.1[ mOIUS,

entiam non impediat, praueniat LAmen, Cum ejtu 06«

eultifuma vis ad frogula pertingat ia ibi.an non& fic

o V*

pa(ïim in ip[xs tetiminis D A2cü ergo adverfarii pra«

fedüfjf [-

faii (ymboli expofition£à 3.pp. pominicanis facta,

mo

Jé PC[

& à (an&to pio.v.approbatam perfequantur,ac male

quri

torqueant;neceíle cft,quod & fan&to p.adverlentur,

Obs.

L

(.16Q

5f hic bene, quod evidenter in omnibus füis

libris (uti patet ex jam citatis meis 2tt, ) docezt S. D.

ulus s

«:)Hl-t

M

motionem, operationem, feu caufzlitatem qua fità

cotijor

&exart.:

folo DEO per modum cau(z eff, puré paffive rece-

o dici

puam inomni fecundo agente , cum phyíica depen-

dum, dun

dentia omntis actionisab agente [ecundo elicita : de-

jnde perülam motlonem &c. derivatur in omne a«

fotmam;

gens fecandum Virtus incompleta , non habens eíle

varido It

um fclli

fixum innatura, fenvisadelle; quxz DEO folieft

)

repria, queque acquiritur omni agenti feciindo, ex

c&ympriu

i

OPCfatior

:oc iplo, quod à DEO adagendum movetur , quá

fit potens complete ultimó operari ; an autem hac

tüm a

divina virtus fitinipfa DEI motione, (eu motu ( uti

ipdirumei

videtut docere Sandtus D. de pot. q. 3. a. 1 1. ad' 14.

liqaid Ia

to, düm

ubit Portns fubflantia [pwituelis moventis, velinqui-

dim,dur

p i5 corpore coleffi, $ motu ejus... ) An veró (itim-

errequä

mediatus terminushujus motionis & operationis

[ quod multo puto probabilius ; fit enim illa Vir-

K

Id mov

t5, utpote inftrumentalisin re natural-à DEO per

daredoà

illaaoperationem, ficut Virtusattis fit in inftru-

pditepe

(icamenti

ipento per motionem tefteS, D. |parumrefert; mo-

do prefata DEI caulalitasac Virtusadmittatur. ab

bücimels:

adveríariis,

t iDEO

Arguo Sextó,n. 16. Selus Dess potefl movere va-

du mow

Iuntatemper modum agentis abfque violentia,cd abf-

htt) qu

que prajmdieie libertatis.Sed Deum movere Volun.

tl Qper

tatem per modum agentisl caufz efficientis , ut lo-

li hocen

quitut 5, D. deVer. q. :.2..;] noneft DEUM volua-

Inchogtiv

tatein producere, nec productam confervare ted eft

infrüme

DEUMvoluntati imprimere previum motum phy-

tiCülO fe

ficum & Virtutem previam ad quemvisactüm Vo-

Quandof

mam]u

luntatis,ergo DEUS . Voluntati imprimit &c. erga

phy(üce premovet. Mai eft $. D, mi, patet ex cit. te-

Detrane

ia

xtu; Item ex hoc toto meoart, Item ex att. 1.3. y.

'6. 16.

ibus (üs

6. iä* Quod autem divina illa motio virtuofa , feü

xezt . D,

uíüsasctivus divinus voluntstis creange izfr::-pcr fic

1 que fir]

cobjunctusactai Volunzatiselicito. Patet ex dictis ,

(['vt rece.

& exart, meo r1, & 18. Sicutergoartifex ,. ex hoc

a depet

non dicitur ptopri? movere inftrumentutm ad agetne

lictg cde-

dum, dum dat ei fuam foriam propríam , fed dum

4 OCntC d

formam applicat ac inóvet ad agendumadctü , ope»

bens elle

rando intrinfece in ipfa fotma & inftrumento , mos

01

liet

tum fcilicet phyficum przvium virtuofüm intcinfe-

'críndo, ex

cé imprimendo pro priori caufalitatis , 6 natura ad

t , quä

operautonem, quam initrumentum jam pravie mo«

utem hac

tum cadlicit, queque motio ac Victus ( nam fiunt in

noxt (ut

inftrümento à movente, quibus actualiteragat, 4e

Lad 14

liquid faltem tefte S, D,)tacim cef5nt ininftcumen.

rl

to, dum artifex celT;it movere illud ad actu ageti-

ero [itime

dum,dumque ceffat hoc opetati j (icque nova feme

:

erations

er requititur motio & nova Virtus, dum noviter ila

l

21l Vit-

id movet ad attificialiter operandum actusita euam

DEO per

clare docet ac (entit $. D. de DEO ceu caufa princie

Ín m&ïu-

pali refpectu omois éreatutz operantis,utpote fai ine

ftcumenti in omni füa operatione, ut patet ex omni-

fert; mo»

([AU[ 8

büs meisarticulis, Fizcenim Virtus cunc comple-

tt à DEO datur inftrumento fuo cuilibet, quando a«

TUTTAT R

&u movetur à DEO [ eftenim id, quod à DEO fit

7'/' :Cj ;lþ/ ;

inte, quo actualiteragat ,. non quo ptacise fit po»

tens operari potentià ab actu feparatá, vel feparabis

li; hocenim habet pet Virtutem rátam, Tette S, D. ]

j5, Ut -

iuchoativeautem daturei Virtus quando in Ipecié

! volun-

«ll

inftrumenti in(tituitur, tefte,S.. D. uti pater e& áfe

ticulomeo 3. Sicinchoative daturíecuri Virtus ,

me?

quando fitfecutis , feu qiiando. accipit à fabro fote

n Vo:

mam fuam propriam, quz eft forma rat, completa,

&c, em

permanens, te(te S, D. complet? autem datur ei Vit*

ex Ciï. ((

tus inftcumentalis, dum actu movetur , ex hoc enim

VISDL

iya

"MU

94

ipfo quod movetur à principali , acquiritar ei Vir-

i

ft a&ivï;

tus hec complete , uti per omnia habet S, D. ita à

gt

pari homo inttituitur 4DEO in effe intrumenti di-

vndi redu

viniinchoatve,dum accipit formam fuam fubftan-

Voluntas

ad volend

tialem & accidentales , potentias(cilicet operati-

vas; completé autém in eíle divini intrumenti in-

z,quæ&.!

ftituitur, fïtquecomplct?: potens operari, duma-

quodcogx

&u movetur à pzo ad agendum a&u, fic enim &

gnofccnd

femperrecipitmotum inirinfece à folo pzo ac Vir-

tiqlmm Q

falitate vit

tutem inftrumentalem , — qui mozus virtuofus in

homine, nequit effe fine hominis coopemtione,fed

ulrimb coi

hanc (emper (ibi habet conjan&am ut effectum ,

mulsduc

uti & hzcillum ceufuam phyficam caulam. San&

peehuoin

hzc omniaad oculum patent ex his meis art. ex pu-

tur, cert

cumaQu:

ro plano p. A, deíctiptis fineulla fraudecum omni

fidelitate,

niselt T

Contonat per omnia S. Aug. de Correp. &gra-

quDEU

tiac. 1. non fe fallaut, qui dicunt ,ut quid nobus pra«

dunl.c.

dicatur & precipitur,ut declinemns malum,7$ fact-

"trrati

amits bonum, fi boc nos non agimus ,fed ud velie G o

I.Z.q. IC

peravi Déeus operatur in nobis , fed potund inteligant

Tottm

9277 DEIfunt, fpirita DEI fe ags , nt quod agen-

lo,ubi f

dum e[t agant... aguntur enum ut agAnt , non t 270

Judbexr

snhil agant. s. D. thmodo autem homines à DEo a-

prooden

gantur, ex plicat c, 2, 1. de gratia & libero acbitrio: a-

hibet lg

git 0malpotens in cordibus bominum , etiam motum

Qtts.5.4d

Folnntatis eorum ,ut pereos agat, quodper eos Age-

fttam,

ve voluerit, s. p.etgo ipfwn agete DEI eft in cordi-

m',!;*d m

bus, & intrinlecein eis recipitur, & tanquam DEI

á :xrrm(g

folius phyfica caufalitas & operatio przvia virtuo-

14, $, ub

faimmediateterminatur ad motum voluntatis, di-

NB. Wt

citenim s. p, agusrur a DEO,ut agant , non wut 'Pfi

extripfeco

aibil agant; quo ad ipfum ergo agi divinum , fe ha-

DEO (

bent paffive tantüm, quó ad ipfum agere feu coage-

[6;

weYi. |

re; ackivé; & prius naturá eft ipfum agi ac pati,quàm

$ D,iad

mentidi«

ageresaguntur enim ut agant, id e(t de potentia ope-

randi reducuntur i p&o ad actu agenduinjlicet aü:em

ubftan.

Voluntas ex hoc,quod vultfinem, fe ipfam moveat

| opct:ti.

ad volendum ea, quz funt ad finem tefte. S.. D. 1.

menti if«

2. quaft. 9.a. 5. o. fimiliter licet intelle&tusex hoc,

, duma-

quod cogno(cit principia , (e ipfum reducit ad co-

cenm&

gnoícendasconcluliones eodem S, D, teíte , neu-

E) acVit

tiquam tamen hoc facit fine prafata nzi folius cau-

tuofüs in

falitate virtuoía; per hanc enim fit utraque potentia

tione f&l

ultimó complete potensoperari , tefteS. D. & fi-

fedtum ,

mula&uoperatur : mediatque divina caufalitas

m. $unt

.pcæfata intet volitionem finis & volitionem medio-

rtetpue

rum, ceu medium conjungens potentiam volentem

im ormni

cum actu electionis ; fane hzc cxplicatio in termie

nis elt S. D. depor. q. 3.a. 7.ad 3. : operatione

»

) gt

quà DEUS operatur movendo naturam (ad agen-

hi prte

dum . c, 0. ) nonoperatur natura, ip[a tamen nattt-

,f

r& operatto eff etiam operatto Virtutis drvina.S, D.&

7 óu

1.2. q. 109. a. 1. O.

Totumn brevitercomplexus eít s. D. q. 6. de ma-

yeigant

)d aqtt-

lo, ubi fic arguit: j voluntarie elettionis principium

gt ip

fit ab extra , (cilicet DEUS , videtur quod F'áluntas

; DEORe

per violentiam C9 ex nece[fitate moueAtur 5 mon ergo

bitrio:4-

babet h&eram eleclionem [norum atitum. Reípon-

7 momm

det s. D. 4d 4. dicendum, quod Volnntas aliquid. eon-

r p

fert.cum 4 DEO movetur, ipfa enim efl, qua opera-

n tordi«

tiir , fed mota a DEO,€9 ideo quamvis ejus motus fit

yuam D

ab extrin(eco, icut à principio, nom tamen eft violen-

E

; Virtuo-

8us. S.D. ubi.

ytatis, (i-

NB.quods. ». dicat : motum Voluntatis eífe ab

"n 'f'

extiinfeco , fcilicet DEO , — & quidem à íolo

n ,iC l'll'

DEO ficut à principio , quia actus moventis

00f*

n

Ie

d

i? moto eff motis; Te ügc'

S. D. .AE:o autem Wü-

eutedc

U5 , quod moverur ab li, non efl ab eo, in qmo

qu voli

ef , [fed à movente.

Vide àtt, meum 6, Pa-

tecipia j

tetltem 3. p. quaft, 1 9. attic. 1. 0. Videatt, meum

dem., t

1 $. príus ergo eft ipfüm moveti ( uti loqui folet

wild pa

D. A. J ipfüm agi ( uti loquitur D. Aug.) Volunta-

totio, cot

tisà DEO, quàm hanc aliquid eonferre, feu coope-

intelipat

tari; agitur eniui & movetur à DEO acagat , & hoc

e tillu

moveri feu agidivinum , nonellens completum

ciC,jnqi

l'ergonon eítintelle&io, volitio&c, uti patetex

Cüs motio

att, meo 8 ]Sed eta&tusimperfe&tus, incomple-

nomimtg

tus inelfe entis , eft ens diminutum , & Via in

nimqui

ens , qna.fï medium quid inter potentiam putam

toterio

^

(completam in elfe cau!

& principalis ). & a-

t laber]

Qum purum) cooperatio non caufz fecundz , u-

ä.fupcril

ti affaum probatum eftin art meo i. 2. 3. 4.

piitnc

$. &C.

ài h it

Vi

Ex his omnibusutriufque' S. D. Teftimoniis lu-

Cicere

2

cet fole clariüs vera & fana intslligentia $. Cone.

d

Atl iuæ

Trid. feff . de ju(, c, $, & Can. 4. Solüm enim

Nnte G

negatll, cé, quod tàangente DEO cor hominis per

onfenfis

illuninationem & DEO movente liberum arbi-

ftntunte

trium homo ipfe nilul omnino agat , nihilque

limum in

Ccooperetuc , quodque mere pafífive fe habeat ,

Diüfleptie

*

]

nec dillentire poffit i velit

qui ergo dieunt

EW .*.7":[.0 &

€um D. a. quxfít, 6, de malo, ac ubique fpatfim ,

Criptzm f

& cum S. Aug, ll. cc. quod Voluntasaliquid con-

IDotioren

fert, cum moveturd p£o ad ele&ionem , ipfa &-

* Qd

nim e(t quz eligit (ait $. D. ) Sed mota à DEO,

Vidc::m ;

feu cum dependentia phyfica electionis ,' & abi..

Qàc Dg]

pfa p,hylïca pr&via DEI motiene Virtuofa , ità

ut hec nmotió , íeu opetatio , feu caüfalitas

üm»

BEI, quéoper&ur in Voluntate eligente ",

Uïteria

eu

Witrtuy.

utp i.

eu reductio activa Volun;:'a.tis fit à folo DEO,qnod.

04 W 6]30

que voluntas intrinfece pur? paíffivé eam . à DEO

n 6, Pa

tecipiat , hancque abjicere poffit , non directe qui-

i, meuid)

dem., uti pülchré docet R everendusac Exi, P, Ofz

oqui (olet

vvald pag.mihi 364. in celebri libello fuo tefata«

Volütj-

totio, coutra P, Aler S. J, vel etiam dizectt , fi fola

(euc'oopc-

intelligatur motio moralis,que fita eft in infpiratio-

t ethot

neé tilluminaátione , uti cxprcfs&* loquitur $. Con,I..

amgletum

€. C, $. quamque L. e. docet nos poffe abjicere ; [e«

d patttet

cus moüoriem previam phyíicam DEI folius,quam

tIcomplee

& Vi in

hominat gratiam excitantem & adjuvantem j gratia

enim,quà DEUS nos trahit,non folüm eftilluminae

im pu['am

tiointerior,fed etiam motio DEI moventis, uti cla-

)&a-

r& habet D. À. füper Epiftolam S. Pauli Rom, $.lect,

unda , t

3. fupet illa verba : quicunque Spititu DET aguntur

-.2. 3. 4'

[ viden. meü ii | qua tamen motione non obítánte,

ac ftantein voluntatej

poffittamen non eligete, vel

uoniislte

eligere oppofiti;quia liber& à Deo movetur fecun«

$ Cont,

dàm Íuüznaturize exigentiam , tefte S, D. & cum vo«

li enim

luntate,quz liberé movetur à DEO , omnino libere

yminis pet

&onfenfus voluntatis conniedtitur ; qui inquam fié

rum atüle

fentiutit cüm D.A, ac genuina fchola Thom, verif-

, tihilque

fimum int-& externum $. Conc. (enfum , üfquead

: habeat ,

minimum jota ac apicemaffequantür, neceííe eft;

o dicun

&n *ero eundem affequantur , qui przfatam ac de-

c[þat(lm )

Letiptam DEI folius caufalitatein , operationemy

quid cot

motiónem vittuofam ad omnem voltüntatis actum

ly lpfa "

fe excendentém immediate negant , ipfi deinceps

DEO,

viderint ; (an

e tefte D.A,male S. Scripturam negat£

j

P, &ab

hac DEI (olits cau(alitate vittuoía exponuntcurm

;uOfl ) 1[&

Orig.ergo etrantin fcriptura x cum Orig. pece

caumifls

Cant

lgt

Ulterius fic arguo: Polgstàs alisidcosfert cum

e

Wovereraá DEO ; ergo 'Vqlgnca's operatur cum mo-

Yetur

98

T

vecur à DEO.

Antecedens eft S. D. Conf. patet;

n 4

& confcquens e(t S. D,

pergit enim im mediate.

vera el&

^

S. D. ipfaenim eft,qua operatur, fed mots à DEO.

contcrth

Sub(. ergo voluntas operatur cum reducitur àDEO

de potenria operandi ad actum operationis ,

e

me 1.

ERE

femper tünc operatur,uti patet , ergo datur phy fica

Trenda

Thom. premotio. Probatur coní, quia e teductio

divina activa voluntatis &c.efta folo DEO , & pu-

tur prmcq

coopcmti

[e pvfïivä in voluntate , uti patet exarticulo meo

6,ct enim motio primi moventis , & ab exirinfeco

abagcntc

ficutà principio tefte 5, D. & femper conjuncta

(itergo

Deinde $, D. 3;

ahquid (

eít actioni voluntaus elicitz.

^

Alb . AMHLCTH qteoa' 7105

lo princiï

contra gent. C, 7Q. ait :

r

[ icenim

fic ider effcélus cau[a naturali & virinri divi-

»& attributtur quafi partim à DEO. , pavum á nd«

tommäpw

lustas al

inrali agente fiat. , [ed totus ab utroque fecundum

DE mo

alium modsm — : — fient idens effe&dus. toruts attri-

b

/

! agenti ettAm ta-

& Dam

buitur inflrumento , €9. prinemp

ins 5. D. ergo impïimx's omnis operatio cau(* fe-

iade hoci

divita vo]

cunde ( qua fcmpcr eít cooperario DEI) e(t to-

& fimultota à DEO ,

t.lls moti

ta à caufa fecunda ,

& Gc voluntas dicitut conferre aii

quid

$

deig-

fitio nece

4

(X fat

de confert præf.atum aiiquid,(eu cooperatur OEO,

cum moveturà DEO , feu cum mota et à DEO,

iT

ergo omnis cooperatio creaturz præiïappo-

Deniqi

tum DE]

nit motionem DEL, | ceufui cauíam phyficam ef-

ficientem teíte . D, denique pofuá illà divina mo..

I j4po«

tione in voluntate

3

& in quavis caufa fecuns

demots

da , infallibiliter opetatur , quia fic eft reducta

äprincipi

de potentia operandi ad ipfum operationis exerci-

voluntri

detlnig

tium,

mot ef

Deinde ficut hzc propofitio eft vera tefte S. D,

inen-

"t affatin

veluitas (quein omni Íuo actu et DEI infttu

tum)

o

nf pste

tüm ) al:'qüia' comfert cum ;aa.wmr 4DEO , tpfa e-

nmecite,

nin eff , quaoperatur fed motaa DEQ . ; ita & hec

23 DEO,

vera efteodem S. D. tete : initrumentum a!iquid

utà DEO

confert cum movetur à principali , [. patet ex art.

us«

meo. . 1. | ipfamenini eft,quod operatur , fed mo-

i phylica

tum à principali; fed per hoc confert aliquid inftcu-

? tedudio

mentuoscum movetur à principali , quod coopera-

0, Xpi-

tur principali cum dcpcnc—lcm—.i;ï phylïca fuz htjzju's

culomeo

cooperationis à motione przvia phyfica virtuofa

ttinfeco

abagente principali in fe purt pgiïivï: recepta,ergos

ficut ergo falfum effetdícere; quodinftrumentum

con)unäz

S« D' 3'

aliquid confert cum movetur à principali , fiea mo-

guod fin

tio principalis agentis fimul ellet ab inftrumento

«t diti

[ fic enim S. D. tefíte totum elletab inftrumento , &

TTTE

totum principali | ficetiam fz!fum effet dicere: vo-

Iustas aliquid confert,cmm movetur à DEO , fiipía

fetiutm

v at

DEI mozio ellet fimul effe&ive à voluntate ; ergo

It

e3 Dei motio pur paflivé recipiturin voluntate; de-

n,zqm

^

CAU

Íg i&

inde hocipfo, quod (icrecipitur , '"àcquiritur virtus

D d-

divina voluntati,te(teS. D. deniquehoc ipfo , quod

t:lis motio & virtus divina fintin voluntate , necef-

|D

L

fario neceffitate confequentiz, hzec operatur,uti pa-

m

ierex naturaac eílentia motionis virtuofz.

Ecce

i OL )3

3DEO,

phy(ica Thom, premotio.

k.b

taluppo

Denique certum eft,quod voluntas fit inftramen-

il

[iam d*

tum DEI communiter dictum,uti patet ex art.meo,

láii»

fYa

viria 10

1 3.ergo eft movens ab aiio motu

patet L.c. dem-

de motus is voluntatis abalio,e(t abextrinieco fict

f (ecote

à principio ( DEO)q. €.de malo Ad 4. ergo motio

telida

voluntatis elicita,quà fe ipfam movet,phylice depé-

; erttt*

det 3 motiorie aliüs,fcilicer DEI. ( quzin voluntate

mota e(t motus) idque à niotione DEI virtuofas

fs. D

"uüaffadim pátet , quaeft ipla Thom. preimotio.

r

us

g

100

eum dicitur ( q. 4. de malo a. 2,ad 4.) aliquid ma-

Princiyaiis

vere feip[um , penituv. idem t/le movers Ó thatunes

cum aktem dicttur, quod aliguid mavetiur ab altero,

primum Y

beretcrea

ponitur alind effe movens , C aliud motum. D. A.

qualis a

cum ergo diótur ; voluitas movetür à DEG, pohi«

tut aliud effe movens,Icilicet DEUS, & aliud mo«

t pot. l

tum (cilicet voluntas ; ergo tunc motio eft à DEO,

Mi

vmtiem.

& folo; ( fi enim fimuletlet imotio ifta à voluntate,

effecidem movens & motum,ficüt refpectu electio-

firmamu

fis voluntas eft fimul movens & motaj tovens in

tiperfa

ggmti;,ut

quantüm eft in a&u per finis intentionem, qua eítà

voluhtate, mota vero ín quantürn recipit in feele-

at

Ctionemiaczo aütem i/liu:;quod ioUetuy ab alio.non

/fm aC

m ip

&f ab ev in quo cfl, fed à movente. S.D.) & motio illa

Dei folius eít in voluntate pute peílive;ac receptá eà

Heman

( TET

in voluntatejinfallibiliter hzc operatur, lJti patet.

"

nemnell

Ex n. 16, Vec. DEUS non folüm dat rebus virtue

tem &c, liquetquod duz virtütes in omnibus catts

a& ecu

allimilant

fis & fingulis téquirantur , ad hoc ut poffintzgere,

LIRLTIR

ubia,qui crezturis eft propria, quá fiunt caufz per fe

agentesid eit principales fuorum actuum , éftque

prnapal,

eirtgs,

vittus firma;tata,completatefteS. D. de ver. q.2 9.2

Tioionen

. . Irem de Pot; q; 5,2.7. ad 7. alia eft virtus Dei,

&àiíolo DEO, &nonab ulla creatuta , fed in ea;

quiþus nij

Itfe tec

hullaque cteatufa poteft uti virtute fua ptoprià nifi

agatin virtute DEI ; & hac vittute fiunt complete

aftuagit,

caufz ipftcumetitales DEI; complett fcilicet in effe

Usque d

inftrtimenti,fecus in effe entis[ de ver, q. 1 7. a. 4.ad

àDiOs

inquag

7.de perfetivone im]lrumenti non ed , ghod agat per

quriutem completam ,[edquod agatin quantum mo-

quam tel

vetur. C naper virtuleman completam. , uhdé &on

hic;t;m ;

fequitir. facrámenta, e[fe imperfetla imflrnmenta,

ifilii

j

r L

APVl VITUIA eorum nón [it ens Cotopletüm ] Gcvi

Cfcaturæl(

)

hu

us vitutis DET, DEUS eft & dicitut. vera caufa

prins

Khter

d'uidinte

1oi

T ftifNs

priucipalis actioniscreature , licet per impoffibile

it ab altno,

primam virtutem,fcilicer propriam à DEO non ha-

tuma Dl Al

berccärcatt*gra,patct etiatu de potentia L. c. item o.

2E, o

qualis autem fit hec DEI virtus; pulchre docet S.D.

X aliud imos

de pot. L. c.ad 7, ef? enim id , quod fit 4 Deo in ve

( DEO,

naturaliqito atbualiter agat. , ellvirtus conjungens

volttatt,

virtuteum cujusiibet Canfa [:*mndng fcilicetratam ac

a eledto-

firmam cnm fuo effeEin.eff VirtHs qu& forma dicitur

tiovens if

ttaperfetl a qua mon durat utfíad phyfica prafenttam

Agentit, uti morus anapfirumento artificis £9 [uman

5,qut d

jitin feele.

t» aereyefl virtus ut in fievit$ moveri extflens,Quod

T 7)

fiers ac moveri C9 virtus ceffant , dum moveus cefíat

V motio l4

movere iplüm mobile e/f diffefrtio primi moventis,

cretejti d

qua manet in bs,044à Deo moventur ; M* qzmntïan

Ut pttt

moventur ad agendum ; divinam enim fimilitudi-

nemi

:ebus vittle

n effe agentis recipiuntcreaturz , dum agunt

vtibus Gade

actu, fecus düm tantüm poffunt ; fic enim tantüm

lntogt

alfimilantur DEO,in quantum acta exiftunt,eff vir-

aile ptt r

I15,282 cotnplet2 datar agenti, dum atlu movetur à

princtpali; G ex /a-ocz'p/a,quad movetur abeo , etiam

€a ViTIHs acquiritur ez,eft virtus,qua per foliusDei

1

motionem , feuo

virtus Dtly

peradonem , feu cau(alitatem l'in

, fedinens

quibus nil operatur creatura , fed pure patfiv$ eam

) r tll

in fe recipit ] communicatur omnicreatura , dum

j omplee

actuagitquà fit quod actualitet agat , ficque eft vit»

tus,qua datur omnia

licétii eu€

genti per hoc,quod reducatur

à DEO de potentia o

54

perandi ad actum operationis,

inqua activa reductione folus eperatur Deus , ad

j gt p

n m

quam rcdu&ioncm & vittutem divinam commues

nicatam per ipfam motionem ,

DL

fequitur femper ac

infallihiliter ceu verus phyfi

cus effectus coo

peratio

/

í ";mmM»

&j

creaturz,quz eftacrio etiam DEI

; utpote per illam

,'IWIIJ

qe ia

divinam virtutem effective proce

dens, Omnia pa-

yent exS.D, in ipfis terminisjin atticulo meo r, 2, ;.

'Prm'ä

e. 3

4 j

1602

fituin Cat

4.5.6, 11. 16. 38. &c. Ecce phyfica Thom. pre-

motío ex püro pï&.no A. D.

taquà

Ulterius ficarguoex IN, 16. cit. drvina canfali-

D'rooas

'

[ur

t4tn02 tanium [e extenait ad potentiam. voiumta-

VIriao.

tis,fed etiam ad allum ipfins S.D. exgo una in volun-

julavisc:u

tate intrinfece recxipimr operante, altera non ; ergo

alignad.

vealiter difl unguuntur : confequentia ultima p:tet,

um ( ]

prima patetex n. 12. & ex toto art. meo t. proba-

dudtio;d

Ü 3. izwprinf.isprim;;zlla pei caufalitas.non tecipi-.

apphcati(

tur intrinfece in voluntate ; ptobatur;priuna illa cau-

&usa&ui—

(:litaseft creatio active (ampta;fed hec non recipitut

r

docet

$

»

1

n te creata l volunate jcrzo mai,patet,iii.eft S.D.de

complet

Ot,q 3.2. 2. 0. ereatio ff (umatuy atlwe, fic defra -

t Datet]

»at DElallianem,quaeft ejusefentia. 1dem habet

pendum t

L. C.ad 2, Item 1. p. q. 4.$-2. 5-ad 1. creazio attive

Argno

figaficata jigmfcæt atlionem dvotnam ,. qua c[e ejus

abitris

e[jentia, — Probavar 2. pars caufilitas divina Íe ex-

Spiritusf

tendens ad actum voluntatis operantis , adequateé

,

Ícilicet

Wttütem

fuxpta,el motio divina virtuofa,fed hzc (

puetaxi

mortio divina, & virtus hujus motionis) recipiun-

[ubf. f&

tur inttinfece in voluntate operante : ergo. imai, pa-

Thoà, i

tetex art, meo

*

$3

Item ex att. prefenti, mi. fumi-

Obf b

liter LL. cc. fubf, ergo divina cauíalitas virtuofa me&

VChS Qu

diat inter potentiam voluntads, é&acumomnem

phy(irz |

ejus elicirum,ac immediat? terminatur ad eum, fci-

Primu;t

licet ut effectum fuumsad voluntatem enim etiam

Probatur

Wädm,il

tern:inatur,fed nti ad fuum fubjectum.

Quantüm

prims pars ; divina caufalitas eft (icut medium con-

tcnigiï,m

jungens virtatem; cujuslibet caufa: ( ergo & volun-

Íed il

tatis ) cum (uo efíe&tu, (ed medium conjungens &c.

Cift in

mediat inter potentiam [ voluntatem j & ejus effe-

ACUen

Cumsergo. peinde proximius influir. dicta caufali-

tasin actum voluntatis , quàm ipfa voluntas; quia

LT

pra-

voluntas fit in actu Ptimf) completä potens per

PC

-

107

fatam caufalitatem, uti patetex articulo meo t. 1.

Thom. p

3- 4. &c, Item art. 16, verf.. (1 confi léremus virtu-

tem,qua fitá&io &c.

14 CAj

Probatur z. psts quia inter caufalitatem diviaam

f Aulntá-

ii in volin«

virtuefam,& actum elicitum voluntatis ( nti & cu-

jufviscau(e fecondz ) nullum aliud medium poteft

0D j etgo

affignaciad quod immediat? terminetut , parec LL.

ltima pittt

jam cc, Item patet ex hoc,quia illa caufalitas eft re-

0 I,P*JO 24-

ductio activa principii operativi ad operationem feu

nontecipte

applicatio,& ufus activustefte S. D. (emper conjun-

iina il Cal-

Ctus a&tui ejus,quo quis utitur ; iioóhoc in terminis

onrecipitut

docet S, D. n. 15. wirtus primi ageneis [ (cilicetin-

ist s. Dde

complcta per motu:n agcnci fecundo commiünica»

y., fc df

ta.Patet L. CJ inueuitur immediate attiva ad pradu-

Tjém habet

seadum ejfztium &c. ecce Thom. przmotio,

i

Átguo ex n i11.i pftim motum voluntatis & liberi

u du

A

arbitcii Spiritus S. caufatin viris fpiritualibus ; fed

livina de 6f«

Spiritus $. caufst eum per caufalitatem divinam , &

, adauti

vittutem divinam , intrinfeceineisreceptas , mi,

ac (fciücet

patetexn. 13. & ex art, 1. 5, &c. ergo ha dantur,

J feciptte

fubf. fed in his z. fita eft formaliter adequat&

20. Q pe

Thoin. premotio;ergo.

yi, n dumie

Obf bene hic amice Lector,necunquam oblivifci

aof me

velis , quod quatuor modis Deusfit & dicatur caufa

g amnffn

phyfica efficiens cujuívis actionis agentis fecundi.

.

P tum)w'

3

Se-

Prünus eff quiatribuit ei virtutem operandi

enim eam

csndusjn quántüm confervat in elleeam.7ertius;in

Drobatit

quantüm movet eam adagendum , in quo nonin-

dium con»

telligitur collatio vel confervatio virtutis activz ,

o & volune

Íed applicatio virtutis ad a&ionem , ficüt homo eft

cauía inícifionis cultelliex hocipío , quod applicat

ïun ens &C'

&ejusedt

acumen cultelli ad incidendum,movendo ipfum,li-

hd 63"&5'

cetformam accuminis nonhabeatab ipfo. Qwar-

tss QU

pus;icut cauía principalis eft caufa actionis in.

ftcus

as p p

a

104

. fltumenti.Totum patet ex att,meo 1 6:quodautem

prncipli

hi quatüior modi neceffario femper requitantnr, ut

vilio 1

operetur quzcunque caufa icce.zxida,patet L:jim cit,

(ei lat

Jam patet quid S. D, intelligàt per caufalicatem die

(ccond

vinam , [ quam male negavit Ofig. quamque ne«

tatii ceü C

gando,n:ale S, Scripcaram contra A.;":afïolunï ,& Sas

f ia

lomonein eft interpretatus tefte $. DJ qua fe ex»

ile fatan

tendit ad aCtum volunistis liberum;pater item quid

doip(zm

fit operatio, qua DEUS operaturin voluritate( uti

vam virtü

&inomntagente fecundo) movendoi jgfza.m ad 24

fue lr

gendum adtu,

princigale

Uiterius ficarguo ex

I

—

.C.de potentia q. 3.2,7. 0.

firumenta

Jfcut printipale. ageus eff caufa atbioms wuflfrumens

ratio ferta

z . hoc modo Deus eft cau[a omnis aclionts rei

qü(] &f

satrAlis 5 fed principale agens non eft cauía a«

Tyonac

d

Cionis infttumenti , ex hoc, quod detei formam

aïïit;xd&; l

ratam,firmam, ac completam ; fed tanrüm ex hoe,

piemn

quod formam ratam, firmam , completam applicet

Ilemom

adagendum,movendo ipfam,ac movendo,in ipfain

completa

^

derivet virtutem — inirumentalem incompletam,

Caula prin

non habentem eífe fixumin ipsà ; ergo & Deus

fotmam:

non eft cauía a&ionis inftramenti fui

?

ex hoc

Vi[tutem |

quod det ei formam ratam , firmam, completam;

PPIHL&[ |

fed tantüm ex hoc,quod illam virtutem applicetád

;

PUI]C:P..

agendum movendo ipfam , &c, Mai, cft $. D. mi,

du

patet ex art. meo r,quia inftrumentum , in quan-

denseffe

tàm hujufmodi,non conftituitar formaliter , nec fit

Dom vurt

potens operari inf&rumentaliter per virtutem ra-

peniomr

tam,completam &c. fed tantüm per incompletam,

Vittüreat

fÓonratam &c,

& per motum pur? paffive ei im-

F perm

pretfumà principali, Patetclare in fervario facien-

dendin.

te ferram, hac vi fuz formz przacuum , precife

tenon h

habet,quod poterit v. g. dividete lignum , refpectu

SDaui

cujus divifionis ; noncít inftrumentum , fed caufa

Argnc

Pl:in-

o5

wdzutem

principalis tefte S. D. de ver, q, 27.2rt. 4

0 nec di-

EDtn , at

vifio i

il

n

|

a eft ejus uc inttramenüa refpectu ferrariis

M

jm dt,

fed e(tutrinfque ut caufe vel fimplicier — ,

el

Litarem di

fecundüe quid pripcipalis ,. ut ergo fit ipfius fer»

M QU Q«

rarii cen cauiz. principalis

3

& igfzus (erre ceu

lum K Gs

^

fui inftrumenti , necellario debet applicare ferram

que l£ 6s

à fe factam ad fcindepdum artificialiter,

movehls

j quid

do ip(am ; ac movendo debet derivsre in eam no»

vttate(ut

vam virtütem incomoplet

^ U

* AA

H

|er

*

&c, nec onquam actio

;

a

4

14d d«

it

&&

.. 41

n

L

rariuim ut Caufam fuam

fug fercz elicita refpic

principalem , ipfamque tertam ut füam caufam i«

r

d £

-.-

i. 5-107- 09

ftrumentalem , fine p

-«l

ata mo

tione virtuofa à fer-

frumete

rario fertee (uz fuperaddita ; e contra Lignarium ( à

Knit rt

quo tamen fuam formam ratam , completam &c,

Eaf as

;

nonaccepit) cum hac przvia motione operantem

a foraum

artificialiter [emper refpicit ut caufam fuam prinei -

Y

r

mex hot,

palcm;pfæmquc ferram refpicir, ut i

iccum

entum,

n :pplicel;

Idem omntno ett de DEO ; per formam ratam,ac

oj iptaty

completàm,, quam datcuivis fecundo agenti,eft

mpleam,

caufa principalis actionis,uti & agens fecundum»et

0& Deus

formam antem ihcompletam &c, quam derivatin

)

u hoc

virtutem rstam,completam agentisfecundi ,. dum

$mplc£am3

applicat illam adagendum movendo ipfm,fit caufa

a pliCCUd

principalis , cum refpectu ad quodvis zgens fecun-

1. D. tl

dum,ut caufam inftrumenralem actionis ; ratio evi«

, inque

denseft exS.D.l.cit.per illam enim motionem divi-

t ec at

nam virtuofam , quodlibet agens elevatur ad attin-

"ücem I

gcndam rationementis in fuo actu , quam propria,

ynpletith

virtute attingcre AC Pï()d ücerc HOH-POCCESt,GCut Rïï-.—.

(Hvï:ciim-.

ra pet motionem virtuofam attis elevatur. ad fcine

dendum artificialiter , qnod propriá formá ac virtu-

rofictte

pacit

te non poterat.Evidenter proinOriginiftz funt teíte

;

l [cf e&ü

S,D.qui hanc Dei motionem negant,

: [gd (aui4

Atgno ex n.1 $. virtes imferioris agentis depesde

^

4 VIF«

gcin-

?

s

156

& Virtute (uper:am ærrenm i quanttm dpplzcat £ATÉ

d-c.L Cl

st

ü'ir/läf?ldü;*?ï ; fedin quintam applicst &c.

tnodo x

ioum.ergo.fubf.fed in qu.n:xtu ndat ei motumdat,

du eit 0

etiamei Virtutem i mconpæmm ; ergo. Mi fubf.pa-

feriote,e

tetexS. L

D. ex hoc enim ipfo , quoqucusmfrnous

tedücit de

agentis propria , movetur à principali r iupcr;oxe Y

hvlica d

acquititur ei Virtus tefte S. D, ]a.ufc,:wao

eceo

Citz 29 1l

DEUS [ primum meusj datmotumac Virturem

incuiat

cuivis 8. zenti ( cundo ac C]"S Virtuti rIatt , dum RP-

Motio

phcgïna,hf'cm'um j pitetexS. D. etgo pnyhcc

CCPIHS ii

pisaovet, quia motus Is divinus, ac divina Virtus

dem , oii

PCL eum communicata oqi Hl äüäïlïl ffï cunao Cü'.

alterius;,

prior caufalttate phy licà quam cooperatio caufz fe-

cundz,

W5, cOmp

filn (n0

Argao ex n, 17. & 18. breviter fic: divisgum au-

necexita

xxhu mqu odà DEO datur hominibus ad bene agen-

dum, eperatur in lls opera bom,nm excludit actum

?uusw [

O0S,

vohnvus fed przcipue ipfum innobisfacit ; fed

Commui

Pt':*l

ivinum auxilium , hic intelli gitS D.actionem

tibus me

di vinam Dm:vemcnt' m

, Ícu divinan motionem;

ä.h

tit,utite

/Lu e& S. D. un&mx. patet llcc. ergoalis

x

,talis divina niotio lcu auxi-

tar ll;

FEI Lö:o prxveniens

&S NU

lium pzævemena actus noüxos bonos datur , idque

$D,

(ecundüm fifemte(te S. D, ex S, Daulo apoftolo, fed

Àtoü

in hac formiliter fita eft praemotio p hyíica' Thom.

ftcisdà

ecgo, Min, patet , quia illa divina motio , actio , au-

1n Vi

xilium , &c. prevenientjaactusnoliros , in moto

(xC acit

| mrelh&u vohrmat.e&c.quntmotus, & phyfice

&undy

DEUS per illos motus caufat actus noftros , cupi hi

*

realiter dependcmc ab illis

EH

funt & illa motiones

Omne .

DE

effe&tiveà DEO folo , & puré paffivein nottro in-

Omne»

telle&u , voluntate &c. & eo inftanti , quo ett divina

Tiem e

inotio & motus in voluntzte, haec fcmpeL ahqmä d-

git , uti probatum eft ; & fic probat S, D

qllli motio

m0-

DEUS

—

107

Bub 4my

G QG

moventis præceäz't moti molalis vatione Cd can[a, id eff

motio moventiscau(ani inferiorem ad ;zgendum a-

frotmdát,

&u , eft operatio phyfica, quà operatur in caufà in«

xii.[ubf.[)z.

feriore; eam movens ,. & eam hàc fuá opetati(mc

üsibferiocis

redücit de potentia agendi adagendumactu , cum

fupcriorc j

"U0 j ego

phyfica dependentia actionisab inferiore caufa eli-

ciue ab illa motione , feu operatione moventis, que

l'irtütem

in caufa inferiore mota eft Phyiicus motus.

: düm ap-

Motio ergo moventis. & motus pure l.müïv?: re--

qo ph ylicö

liter i-

CCPCUS in CQU[Q inferimc mota cum iïlïï rea

vina Virtus

dem , unam non poteft eí(le caufa cfiectiva phyfica

«cundo elt

alterius ; (ecus autem eft de motione & motu prata-

1o cite fe.

tis, comparative ad motum effective elicitum à cau-

H

)

o

fa in

fecioreu

3ota , ficenim realiter. dif

L

æguuntur

-

»

VN dl«

ni(-

nec exit aCtive ulla operatio ab ulla creatura ,

bene gtl

priusin fe habeat inotionem di

vinam fub rztione

udit adum

i

H

motüs,&V

irtutem PCE L

lam fibi previe à DEO

adt s. fed

communicatá uti omnia patent ex hoc& anteceden-

adionea

tibus meis articulis ,hzc duó fi adaxife:int adverfa-

otionen y

1dü

Iwl

m fidem adinittere tenen-

rit ,uti teíte S, D. fec:

E tulis

tar ,falua res e(t ; i negare deinceps pergant, errant,

) ,ku Z*JXi-

&S. feripturam cum Origine . male explicant teíte

r , idque

$,13.

;gfmïo, [Cd

Arguoexn.z3. breviter fic:ergo omhnis cauía

í

f

1

3 Thom.

fecunda[ ütpote DEO

&

ubordinata

x

fem] erazit

; aäiö :Qu"

in Virtute pimi agenus [ DEI j ideo sutem

i moto

fic agit ; quia primum movkens*f DEUS | movet

fecundum ad agendum , & ex hoc ,quod n;ovet &c.

; , a

omne agens fecundmm agit in Virute . ipfius

p motionts

DEIL, & ita DEUS ,

Ícilicetex hoe quod moveat

noftroi

omne agens (ecundum ad sgendum , & per motio-

nem derivet in ipfum Virtutem j e(i caufa omnium

;aliquiéd

aC&ionüm agentium, patet clate ex . $. D. ergo

E]

unii mitit

DE"US e(tcaufaomnium actionum 4gentium

€a

"n

108

Drevitet

e» phyfice Thom. premovendo; patet ex ho

C, quia

suluicatt l

ea Piu..('nütio Gt3 Eaj adæqug!'&, ïn m

ottone pivia

miti) t

phyüca foliusDEI , ,

& virtute divina per eam

QH ,

communicata agenti fecundo pro prioti ad (uam

minis mov

Qpcmcionæm,&n melius CoDperationem , has:q alua

il in.

gem motionem & virtutem abique docet. D, Á,

quähomo:

Deinde fic arguo : primum egeus movet fecun-

dum ad sgencum ;

31*

1ki

ergo feci

dum agit in virtute

Ptimi ; patet cx S. D. ergb fecundumm a

r,;*;P

IU

lonine,nó

o

,dum pri«

mum movetillud ad agendum , &inv

7:

liiopatet

tie

irtute Ptimi

egi

-3*

rgo phylice Thom, premotum agit

*

.

ula ea

t xeltia

motio ac virtus divina funt prtores cau(alitate phy-.-

Ut qui h

ficáquàm operatio sgentis fecundi,& hoc sgit fem.

Vétsania

per actudum moveturà Deo ad agendum, Ecce to-

confcquem

n

ta quiditas pliyfice Thom.premotionis,

EïgOCX MC

Quoad n. 35. confonat S. Aug, decorrep.& gra-

tia C. 2. fige gratia nullum pror[us facinnt bomi-

DEL eno

us benuus , five cogitanda , — (fue volenda [rve

tll tio

agendo, Quid vero it gratia Clar? explicat L. C,

iitcripfall

ipteliizant hii DEI, Spirith DEI feagi , ut quod

t ply

Ciprior l

ageudum eft agant , .. AfHRUHY EH AE AT ARE MOA

gt tp[i nibil azant.

tlióto u

tem de gratia &libera arb,

agit omnipotens. i cordiéus bomigum

3

ettanm

Ihesart; t

quotum volugtatis eorum S.D. operariautem Deum

Guía fecy

in cordibus moium 1pfüm voluntatis

,

homi-

quaeftuf

nesà Deosgiad agendum &c,

impottat intrin-

Adueys,

ImeoX] n

fece motum folius Dei 1n hominibus ad quem ceu

caulam phyficam fequitur ipum agere hominis,(i-

COQImunic

elilcaciam

cutad agi & moveri caufz: inftrumentalis (quod

PT

importat phyficum previum . fibi impreflum à

principali motum ) fequitur inftrumenti coopera-

tio,ceu phyficus effe&tas ad (üam phyficam cauíam,

a virtutem phylicam,

Breviter

169

: !'.GC) qml

Breviter fic ateuo eX cit. n. 29. ei ki;rm*txif;a DEI

Wolnntate bomo adjuvatur , in quantum amma bo-

Ofit pievia

] pfr am

minsoversr 4DEO ad aliquld aogm:cmdnm-,?:d

l ad qum

Volenaum , vel agendam;Sed 1n quantüm anima ho

j lï&älc As

minis movetutà DEO ad &c, importatur gratüitus

effe&tus in homine,ergo ex gratuita DEI voluntate,

:t D«Aï

vet fecun«

quá homo adjuvatur, importatur &c. Mai , e(tS, D;

tin virute

uti & Min, fubf. fed gratuitus prafatus effectusia

i

impa»

homine,0ó eft qualitás| ergo non e(t iatelle&uo,vo-

litio;patet ex art.meo8 Jfed actus DEImoventis ani«

ute primi

mà,&eft ia anima motajergo éx gratuita DEIvolunr«

x quiz "u

taté, quà homo adjüvatur,im portatür actusDEImo-

[tatephy.

vétisanimam in ariima mota, Mi. fubfpatct e& S.D,

:;giafsm.

,E« to-

confequentia patet , (abf; (edactus DEI. moventis

2nimamiuanima mota , eft phyíica Th, premotioj

ergoex grátuita &c, probatar Mi, imprimis is a&tus

p Agtie

um bottt-

DEI. emoveuütis animam ad aliquidcognofcenduia

&c,eft motus inanimamota teiteS. D. Deinde eft reas

denio fW

liatL. C

litet ipía Dei movencis motio,patet ex art;meà 6,elt

, itqud

etiam phyfica DEI motio ptevia , cau(alitate phyfi-

€&à prior quocunque actu intelle&tás , voluntatis &e;

ipintytot

elicito , uti patectam ex lioc , quàmn antecedentibus

IDC'(O iïbv

qtiam

tcis art; tanidem eft infeparabilis; düm ititrinfec? in

)

m Det

Cauía fecunda pzflive recipitur ab hujus adtione

$

fomi«

quia eftufüs. DEI activus iämpeftonju'n&u's cum

t TottIne

actuejus , quoquis [ Deus | ütitur &c. patet ex àtti

meo XI, nec Virtis divina per ufüm illum divinum

jueda Cgü

commtnicata Cau[e fecunde potelt deficereproptet

ymins,l«

eflicaéiam Virtutis move

^

ntis telie S. Dï, vide aít,

is ('quod

ineuin 13.

vellunt

Coopm'

] CZU[W;

Brevitet

ARTI.

i9

at ex

a

ARTICULUS

v od d

QUINTUS

lutatems

aliq'mrff

Proquohhcfnovo e&actuin, &abanima requie

fequent h

ritur novaDEUol/us ol) lica przvia motio, patetex

tat voltit

afthUlO meo Fl imo, terilo qu-idïCD d zurfus ac

quardaw

quléjat :

p'anoac putoex D. A. contirmanturilli ex hoc arü-

culo 5 & hic ex illis.

fcllicee co

i ff'h

—— 1. Opüs, 9. q. 38. fal/ue ejf.quod DEUS non agit

4; LCH

$" anima, nift pernovi infiuxum nim novus qjle&m'

modo pote]

paw/i provemireia anma ex nova di fpofitione reci-

eficoni

ptentis .. mautfeflum eff enm g;.;ad Dens agit in a-

dirtlla ant

nima tton folum cau[ande s2 ea aliquem babiiea pa-

tejfirio

ta gratzæ vel yivtutis ,[ed etiam incluauda liberun

Du,

arbutritem ad boc velad illnd j,4uod mon proprie di-

f. i

.

Citür infinere

?

fed puugis tnoUere

e «d alum,

( dicit

s. D.

melinanda

Ali-

2 Hen opus 16. mu Ó po ïmempxu d.

ti rgcrdt :

quid potef dm atfnale ad prafent:am a[zcwm , "on

':lmim (

folumfi fet forma, Sed etiam fi fit motor. . ficut eombn-

:*?!16 Wf[

flibile ad prafentians comburentis alla comburitur ,

'Uäl'/a,g L:

e$ quailzber mebile ad prefentiaye rmioventis aíism

Wi volm

99807U70t MY*.

$.1.0, d

3 De.ver.qua(t. 2 2.5. 8 [777 Dem voluntaten

Til doggn

inymutat ,facitut pracedenti inclinationt , fnctedat

Phytetit a

alta inclinatio ,

[ operatto voluntatis eff saclinatie

L 0 quid

quadam volentis in volitum. v.p.. quxition, 106

diplicitg

atticulo 2. C.

velle nibil efd altad quam ieclinatio

Thr LT

guadam in objeilum voluutatis.

loco »ltato quz-

4 DEQ j,

fion. 10j.articulo 4. O. jsza qundprzma aufevtur,

(tháy;

G fecunda manet .. . poteff. autem voluntatem tn-

LT E

nI1

mutareex boc

?

quoa zpä' 12 UVoluisitate operatier

.

$

fécut innaiura

. LIPITRHIAE AntOPI d"!*l Cuexv

N

uno m2é2Hdo movendotasutum

E]

7.»1u?ru0j('zm & q0-

Joigd

luntateza smovet ad x!zqmd volendwm fiue boa

aliquam for mam | fc Íciltcet completam , uti patecex

^ l;

1hà [Cqül-

fequenuibus

$&

Dra cxamcrio meo 1, j dmpri-

i0 paecer

mat valgatati .fcus frme apprwrzare alicujms babitir,

itlusde

quandoque facit vt o hi bor , Qquodprins non

X Q0C at

volebat : atio modo igprimenda aliquam formam U

fcilicet completam ac rataus.|

n tpÍAm volunta-

, .. [rent efl gratia velVirtns.

Sunapi

4» Item loco, citato articulo 9. o, volestas alro

n d

modum cas[t

modo poteff imr,stavi ab a!zym pe

Ipue- féc-

efficientis C$ [ic diciomtus ,

0:40'1 »nsilacreatuva "*r—,f

mm f«

dircále ageretn 'ua/;mt.arem j

BÍ CAWAIPLEADHMICIP»XG-

:M*a p

cef[ artà

?

vel. quabtercenqae . quod , potcfé

h hbctum

Dezus.

tat

RO

r d

$

Itemloco ci

oarti CLlh $ d

a fciendum:qued

4 «dum

€ne dicitur Deus UPC,"';I!FH' D C()//Zz"üæ ;JOWHH!/IH (ZCZ

inelinaudas eoruz voluntates ia malum ,nonef] in-

1 all

telligendusm , mglrjff ibidem dscit , quod Dess mali-

4 , n

El

tiam ippartatur y[ed quia fscut appontt gratiam

; cmbt-

udeizelmatür bominum voluntas ad bonurs ,

:t4

m [f y

fnbtr abit 5mämdym ;quá fubtracla iuclinatay. ea-

IT ATA 45'

Yum voluntas ia malmui, S. D. gratial [*

k! ife

a.2. 0. idiitur duplzczter

quandoqrte ip fum babi-

olugtattt

t£uale doxsi DEI, 7uandoæm' autesm Auxiium DEI

f 1777

(moventit auimam ad bouun. idem habet] C.q.100.2.

m

2. 0. quid auteni (it hoc auxilium, patet l, c. ulairó,

on, 109

supliciter ex gratuita DEI 'vehmmte bemo' adimva-

TL

tMY ,Hn0 modo ,1n g;mntum ARA borigis movetur

itato Q

4 DEO adaliquid cognofcendum , veluolendusa ,vel

| 4;4][!7!57

agendum ,& boc modo ipfe gratuitus effe las m hoeni-

BRj

um I

gn

152

Qbs.ex n.

We ,non e[f qualitàty fed motur qiid m asivas allus

Tif , ufic

eütm motvEntis t moto eff mobis,ut dicit iiv in 3,];*!?)'5

düm , con

adto modo adjmtArur bomoex grataitaDEIvolaita-

motu, ]

te. fecundinm quod atiqnod babituale donus 4 DEO

amima infanditur,

endiad

detvído

Itern 4.. 6. de malo ad 4. morss volustams quo

movetur à DEO , patetl. c. 1 eff ab ex irisfeco , ficnt

tumen p

jus habiti

" Printi,cioa

VA

5.Item l.cad XL ;

J

f be

i

4

u

2

pemane

2 b:

J

W.

,f.ntotio Przga mové

Lismiaueti

L" u-

, QU& db eo ihouthtu? iInquantim

fluendo,pr

pioventur yfic enim ejms fenilisudimem fecipiunt. S,

movete&

D. ergo in quantüm non moventur , ficdifpofitio

tütécompl

eanon manetin iis;fed de(inicelfeinüs , fednon

.

Árguo.

sundolibe

*fempf':'i' Qaoventut ,etgo. zlc*i'oi-n ut novitet agant agä-*-

ac novà

Düm parti

tia fecunda , novà réquiricür DEI motio

?

qo libetun

Virtas j quod auteih $; D.hic per difpolitionem in«

tellicat motioner primi moventis , patecclaré ex

cularis ele

articulo meo 5. n. 2 per totüm.

do&c, no

8. r p.q» 19.a: $. ab eo guod eff ad 'mr;m!iäet,

àgensinar

in&aere p

Won l'equitar aliqua acito , miff ab aliqgó alio Anclige-

doinanim

inrádunum ,ut dicit comim. in fetzsdo Fh)-/ï::o. ref-

dicitirme

p(m.iet S.Dn. quüd cali[a, j

d e/? c'."&:'/ä Contix

-

fzam , 6*

porte? , quod determinetuy ab al

hoyum fe

quo M*tæ?*:wi d ef-

fesium.

& libeum

9. Itéml.e, q. 160 $. 2, 3. ii ob). prima tadoo il

Ihotioneg

fins, 'quad:izawmr Ab 4lio noua eff 1b eo , in que eft ,

ttlibero:

fed À movente. Quod $, D. approbat && ex iplis tet«

Pfïä Ihoye

tninis patet jpatet etiam hm»:,quia in operattone , quÀ

Qum i

n anima ;

DEUSapärmzP Hovendo naturam , "oA operatur

Hatira , de pot. q. 3.a. 7, ad 3. deindealfas mevthis

novum aa

E 1R motb eff Photat, 1. 3. q: ! 10, 4, 2. 6, ergo éftin

-D.(Cdp

moto & non eft à moto, fed ab alio, (cilicet movene

ic $D

te.

lIt noy;

10. Firtis infirumentalis acquiritur irffrumeh-

Dentaen

bé ex bocipfo , quod inovern Aprintipali agente.

j

BR totue

pq.63 aL 4.ad j«

O

»

I1j

DT

Obs. ex n. . & 4. quod DEUS dupliciter

-agit ih a-

nima, uno modo movendo tantüm eam ad agen.

Mi

E Loolta

dum , confequenter imprimendo ei pur& paffivé

in 4 DEO

motum , feu reductionem paífivam de potentia o-

perandi ad actum operationis , & per hunc motum

derivido Virtutem incompletiineam,fine influxu

zäzzrry[quo

f

i

for.

?

,

a

tamen proprié di&to. id c&fiucxmprcfïionc alicu-

jus habitüs, vel formz, aut Virtutis complet ac

Wi

permanentis ; alio modo agit in natura, proprie iri-

,

4

vtf

fluendo;prout proprie influere opponiturtó proprie

movere;& fic imprimit ei aliquein habitum vel vir-

ïzlslMï;f. Sb

tuté completam,ratam &c.his przmifis fic breviter,

:u,:!þoïïcio

, (dnon

Arguo ex n. primo ; Des; Agit 18 Anima , incli-

zando liberum arbttrium ad boc vel illud (cilicet bo-

atabtads

Ü. 0.

n

, &

0v

num patticulare, uti patet ; confequenter inclinan-

uUliv

:H!*'WG

dl

do liberum arbitrium ad hujus vel illius boni patti-

tecclart t

cularis ele&ionem ; led agens inanima , inclinan-

do &c, non dicitur proprié influere , ergo DEUS

ii i

agens in aninia , inclinando &c. non dicitur propri&

jig jnchat-

influere Patettotum ex S. D. fübf; ergo Deus agen-

do in anima & inclinando , magis &c, feu proprie

hfa.

dicitür movere eam acliberum arbitrium ad actum

r;w;

t ,

und d.

novum; fed magis feu proprie movere DEUM eam

& liberum arbitrium ad actum novum dicitnovam

motionem DEI folius , & novum motum in mobili

à ïäæï-" 1ï^

2l & x

Íeulibero arbitrio ergo. Probatur mi, DEUM pro-

UT

1

; üfe

prié movereanimam &liberüm arbitriumad a-

cipt

iif

&um novum, dicit novam difpofitionem à DEO

in anima ac libero arbitrio ad novum effedum, (eu

j afwmmf

novum actum animz & liberiarbitrii elicitum tefte

ai od

S. D. íed per hanc novam difpofitionem intelligit

c(go C&m

hic S. D. novum DEI folius motionem feu actio-

et inortle

nem novam in anima & virtutem novam inftru-

in/mmm;

mentalem, uti patet tum hic tum ex art, meo 3.n,2.

per totum,

: Ar-

j

i

^i

"Á

D

114

tio DELQ

Arguo 2. , D. fic probat hanc fuam conclufio-

illadbonu:

nem :ergo fut, fumeft ,quod DEUS non agit in ani-

motio D]

a nifiper nxyyum proprie mfiuxüm : DEUS agit 4n

eítptincipi

anima tovum cffetlum per novam disbofitéonem re»

Cipientts amima; (ed falium eft [ ait S. D. |quod no-

Ma,eS.

mCOI.j.A

vailla difpofitio anime rccipicxlcis (it novus pro-

Exo t

pri influxus ,crgo falfum e&, quod Deus nonagit

&c. Mai, fic probat. Deus agitin anima inclinando

cipzh'somx

G8 ot & n

liberum arbitrià ad hoc vel illud movendo ad actü

u & t

fcilicetliberum , uti patet; fed inclinando. &c. a€

movendo ad actumliberum, agit novum effectum

hicqimi

rnoyvum animz rccipientis dxfpo(ïtioncm : ergo

net lubs. f

M

Mai. eft $.D.uti & Mi.& hinc ulterius prob:tur Mi,

quandoqu:

eigottiam

imprimis DEUS in clinando liberum arbitrium &c.

& movend"o ad actum, agitnovum effedtum 1n ani-

mentalis, f

ma;quiaagit in ea actum liberi atbitrii qui apte

Acquiitar:

tuc Virusi

mon erat ; deindeagit eum per novam difiþofiticbö

anima recipientis ; quia novus h iceffectus, quem

adu agunt

DEUS agit, provenitin anima ex nova 2nim reci-

ptobiturp

Thoventur:

pientis difpoiïtionc; fed nova illa difpof:tio eft nova

ínclinatio liberi acbitii, fennova DEI motio virtu-

quindo m

ofa,per quam fit effe&üs novus; ergo per eam novà

Mi D

DÉI motionem Virtuofam, fit novus effe&us, Mai.

him fhiOvel

edacunr,

eft S. D. Mi. fiiiiliter ; pet difpofitionem enim hic

( provenit novus effe&tus in anima ) intelligit S. D.

nis i&um;

inclinationero liberi arbitrii ad hoc vel illud (idque

& nonacq

per modá caufz efficientisuti patet, N.4..) feu mo-

pilapente

tionem,(eu ativam DEI folius reductionem ad actü

& d

biberi arbitrii : ergo non difi po[itio anima recipien-

eü ScD-df

tis ad novum effectum, e(t novainclinatio activa ;

in 1 Winti,

nova motio &c. quod autem novus effe&tus anima

MT ag

elicitus fiat per motionem illam vittuofam novam,

Watarg

patet; quia illud fitperaliud, cujus illud aliud eft

QUod . hoy

principium; nam prepoátio per fignificat principiü

COneo qen

ghotds vel adionis uti & ex art, meo a 7. fed inclina-

—— —

ue

Fuïifvfe l

Il

tonclufioe

tio DEI,Quá inclinat liberum acbitrium ad hoc vel

ugs't YTR

illudbonum particulare eligendum , Íeu virtuoía

JUS qitin

motio DEJ, moventis liberum atbitrium ad actum,

fj QNtem fv

eít principium motis, feu actüs liberi arbittii : ergo,

| quuodno-

Mai. eft $. D. patet exart. meo 27. mi, patet exart,

10VU$ PIO-

meo I. 3. 4« c.

mmmy

Ex n. 10. fic fübfumo; fed DEUS eft caufa prin-

jnclinando

cipalis omnium actuumVolütaus & naturæ,Vohm-

doad 4X

tas uti & natura funt DEI inftruaienta:ergo Volun-

jo &t at

tati & naturz acquiritur Virtus , &c. Mi. patectam

neftedum

hic quam in articulo meo 1 2.& : 3.confequentia te»

em: etgo

net; fubs. (ed nonfemper moventurà DEO ,. fed

o.tar Mi

quandoque moventut, quandoque non moventurj

jtrium &o

ergo etiam non femper illisacquiritur V irtuginftru-

m In at

mentalis, (ed quandoque acquititur, quandoque nG

j quiantt

^

^

'

acquiritur ; jam ficInfto: ergo quando illis acquiri-

ont

tur Virtusin(trumentalis, íemper ac infallibiliter

iiponn

actu agunt , quando non acquiritur nec a&u agunt ;

ps, quem

nima red-

probatur prima pars quando iis acquiritur ea virtus,

tjo aov

moventur ab agente principali ad agendum ; íed

quando moventur ad agcndum , actuagunt: ergo..

ptio vitt»

[2 novi

Mai. Patet exS. D.1l. c. Mi.eft evidens; quando e-

nim moventur abagente principali [.DEO ] tunc

«(us, Mïxi-

»enim a

educuntut de potentia operandiad iplum operatio-

nis actum: crgo.Probatur, 2.pars; quando Vitrtue

ca non acquiritur iis, non moventut actu à princi-

ic (qpf

A

eumo«

pali agente, (e Quando a&u non moventur &c. &&

j

ema

de d

etiam actu non agunt : ergo Mai, Patet ex l; c. Mi.

cít $. D. de ratéone enim m[Irumentiefl , quod agat

$n quantim movetur ,€9 itaper irtntem imcomple-

hus a

t4m ,qu& ex hocipo datur infirumento , quod me-

m uovml

veatur & fuo principals. Tefte S. D.claré ergo patet,

quod nova virtus divina inftrumentalis [ & per

|lind d

con(cqucns nova DEI folius motio , quä' fit ea Vir-

; inopi

OC

ii

—tu;äfcio DEO tcfte S. D.g prerequiratur adlh

ut

U

116

(icacquit

ut agat , utque complete poffit agere quodvis agens

fice caifl

fecundum.

Arguo fecundo ex citato textu: & fubf. fed quavis

am ; PäECI

cauía fecunda five neceffaria fit , fivelibera , tivea-

vatuc T

visadelfe:

gat immanenter , five tranfeunter , quoadomnem

fuum actum , quem elicit , eft Dei inftrumentum ;

quod' Doy

turà DEQ

& DEUS e(t cauía principalis omnis actüs : ergo

'Virtus divinainftrumentalis acquiritur cuivis cauíz

U 2gc

fecunde &c.quóad omnem actum füuum quem

illümmoti

elicit ex hbcipfo , quod movetur à DEO Mai, eft

quzelt Yi

oniac (oli

S. D. patet etiam ex N. primo ; quia DEUS agit in

dte ac fa

anima V.g.uno modo movendo tantüm eam & li-

berum arbitrium ad actum , five ad eligendum hoc

(ecundotte

velillud, DEUSautem inagendo in anima & mo-

ex atücalt

vendo ; aliquid a&u facit tefte S, D. de por. q. 3. a.

AlþgUO t

tam moy

».ad 7.cilicet Vim ad effe, mi. patet ex toto articu-

lo meo 1. 3. 4. &c. con(equentia eft .bona, Jam

moentis

Íubfumo , fed Virtus inftrumentalis (ïgniücat prin.

ad preíen

cipium motus vel a&ionis , 1. 1. q. 26. a. 2. ad 1.

voadun

movetra

patet etiam exorticulo meo, 1. 3. &c. ergo princi-

pium motüs vel actionisacquiritur cuivis cauíz fe-

vetücactu

cundz &c. quó ad omnem fuum ectum , quem eli-

femþct ha

cit ex hoc iplo qued moveturà DEO: ergo ex hoc

quadoqu

ipfo quod voluntas movetur à DEO ad electionem

etiam non

eledionc

À. acquititur ei principium mottis (ui , vel electio-

nis , quemtune elicit ; & ex hoc ipfo quod movetur

que , quar

àDeoadelectionem B. [idem e(t. de ele&tione

quentia p

C. D, E. ] acquiritur voluntati principium fui mo-

DELis

tás vel ele&ionis B, pro quolibetergo novo a&ufeu

mOlüS, fc[

actionetam caufz neceílariz , quàm libere ; tam

Oiownn

trsxïlï:untcr,quäm immanenter agentis préerequirie

äDEO t

tur in eis prafatum principium ,id eft Virtus divina

5nor

infttümentalisad eífe , & per confequens motio di-

h'bcbat',

vina nova ; feu divina operatio in quovis agente (e-

&

mentyleg

iVimmC

: :undo ; per quam vitus ea fità D&o tefte S, D.

fic

117

drigagets

fic acquititur cuivis agenti (ecundo pro priori phy-

ficx caufilitatis ad quamlibet füam actionem elici«

& qpævis

tam : pacecenim ,quod voluntas fcmpcr non mo-

12, live4-

veatur à DEOad electionem ; nec ergo femper ei

idomned

visad effe acqniritur ; Sed acquiritur ei ex hoc ipfo;

mentum ,

quod movetur à DEO ; & ex hocipfo;quod move-

lls 1ergo

tur à DEO [idem eft de qualibet cauía, etiam trans-

ivis caul

eunter agente Jaccipit motuminfe à DEO , & per

um qucm

illummotum acquirit intrinfe. $divinaa Virtutem,

) Ma, f

quz e& Virtus ntiu fieri & moveri exiftens; & ef

Jj agit n

uni ac foli DEO proptia id eft foli DEO e& propriid

em &li-

dare ac facere illam Virtutem in quolibet agente

viüm hioc

fecundo tefte. S.D.patet etiam hic arciculus meus $.

3 & mo«

ex atticulo tertio, Numeto 17. 18. 20. 21, 2.2.

Dl'uq'g'a'

Arguo breviter fic ex n. 2. quodlibet ad prafen-

Xto articts

tiami moventis ( ícilicet foraeliter talis, feu actu

n J

moventis ) a&tu movetur,S. D. ergo etiam voluntas

fictprit

ad prz(entiam DEI , movencisillam ad electionem

v 3d I,

v.£4 àctu movetur ad illam ; atque femper actu non

movetur ad electionem 3 DEO,fed quandoque mo-

;0 princi-

cafefee

vetur actu, quandoque non ; ergo Voluntas non

uem Cll

fcmpcthabct przfentiam DEI moventis , &c. íed

Q £X hoc

quandoque habet eam , quandoque non, Subf. ergo

etiam non femperin fe habet motionem DEI ad

e(tionem

Jeledio-

ele&ioncm fubratione motüis; fed tantum quando-

|movetut

que ,quando Ícilicet a£&tu movetur ad eam ;confe-

electione

quentia patet,& hinc ulterius probatur; quia motio

DEl activa Veluntatis ad electionem fub ratione

w u me-

motüs, feua&tiva divinareductio voluntatis ad ele»

j u

&ionem ne quit eíTe &ine electione: ergo dum acta

:æ[cqllirl'

à DEO movetur ad electionem , importat Volun-

tas novam DEI folius motionem , quam ante non

us divind

habebat;coníequenter novam Virtutem ínftru-

yotio die

nte

mentalem,& novum, per hanc motionem Virtuosi

g

ISI

divinam caufatum effe&tum,fcilicet ele&ionem.

D..B:

H 3

Argna

118

Arguo breviter fic ex N. 3. Deus dupliciter im--

tatis ad n

mutat Voluntatem ['uti & naturam j vel tantüm

Prædctm

Cv divi

movendo, idque fine impreffione alicujus forniz ,

liberume

Ícilicet, ratz ac completz, uti patet hic , & ex toto

art,meo R. vel movendo cum hujus imprcfiïonc b

tjo divina

fed càm DEUS facit , ut precedenti. inclinationi

aC lib

fuccedat alia inclinatio ita quod prima aufertur , &

fici t

fecunda manet , tancimmutat Voluntatem : ergo

Q quac

vel tantüm tunc movet fine &c. vel cum &c. mai.

potmtia c

eft S. D. uti & 1.2.q. 110.2.2. 0, q. 112 2.2.0. Mi. eft

a lib

Ob h

S.D. confequentia p:tet; | fuüb fumo; imprimisnon

femper fic immuta: [ (cilicet per motum caufz eff. ]

C u qud

movendo cum imprefTione prafata,uti patet exS.D.

ags:e]f f

Item ex opuf.9.jam cit.ergo faltem ficimmutane

perimdi

do eam per modum caufz eff, ac movendo eam ad

vfrime

adbac d

sgendü,imprimit ei tunc motum ; actus enim mo-

ventüsin moto eft motus,confequenter quoties Vo«

tentionei

luncatem effective immutat;movendo cam ad agen-

suraculi

dum, toties eiimprimit motam & Virtuté , per qua

tiartin j

fit completé potens agete , & limul a&tu agit,

1/!0 Pm y«

Atguo breviter (ic ex N. 8; cawfa qua eft. ex fe

eipalu f

€ontingens,oportet ,quod determinetur ab aliguoex-

$D.exh

teriori ad efe&ium led voluntas creata eft caufa ex fe

quálibe

contingens refj pc&u cujufvis a&tus liberi : ergo.Mai,

of p

S.D. mi, patet ex S.D. 3. contra gent. ]. 7 5.9wod vo-

CtCiufeg

luntas fit eaufa contingensex ipfmms perfetiione pra-

dptitis p

UEl QMMA Dn0h babet virtutem lunitatam ad unum,

fed habet in poteff ate preducere bunc velillum effettíé

'D'A.Pu

"

propter quem efl contingens ad utrumlibet. Patet «u-

VLTTM

tem, quod voluntas ex (e non habet virtutem linita-

qHts

tim ad unum &c. eft ergo cauía ex fe contingcns [re-

tentigs

ípedu a&duum liberorum: ergo fubíumo:; ergo

fená, g

eportet quod determinetur ad quemvisactum libe-

&iSPCf[

rum à Deo, idq; adtive & effe&tive,uti patet ll.hic cc,

Velitis; o

fed in hac adtiva divina predeterminatione Volur-

CPNIN

tatis

1l

liciter m

tatis ad unum actum liberum fita eft formaliter Th.

id] tantüm

^

pradeterm. ergo, Mi. Patet quiaillaadtiva & effe-

us fotme,

&tiva divina determinatio Voluntatis,ad ununa atü

&ex toto

liberüm eft caufa phy (ica «&usliberi; e& enim mo-

preflont ;

tio divina a&iva & applicatio Voluntaus adunum

nclinationi

actun liberum; ficque prior eft illo caufalitate phy-

fectur, &

ficá, cftque infeparabilis ab a&ulibero , quiaim pli-

tem 4 crgo

cat , quod DEUS Voluntatem indifferentem &in

y &c, mái,

potentia exi(tentem moveat , determinet.ad unum

10 Mi.et

actum liberum, & non fitin Voluntate actus liber.

primisnon

Ob:, hic bene quod S.D.de pot.q.5.2.7. ad 7. di-

caeef.]

cat. u 4404 à DEO fit in re naturali , quo attualiter

uecexS D

agat e[l vntentio, babens e[fe quaddam incompletum ,

'

Apimutarne

per modgm ao colores [unt in aere $ F'irtus avtis in

jo emad

énflrumento artificis, Ivem l. c. q. 6.2. 4.0. explicat

enim mo»

adhauc clarius, quid l, c.intelligat per prafatam in-

luoticsVo-

tentionem ; ubi ; 'irtus ad cooperanduwm DEO i

mad gt

anir aculis in [antlis sutelligipotefl ad modum fow-

T pet que

r

marnm z'mperfe&grum ,qu& intentionts vocantmr ,

4glt

gqua non permaneut nifi ad pra[entiam ageutis prín-

zï/?:xft

eipalis ,ficur lumen iu aere $ motus in tnflvumento

hgt

S.D. ex his jam patet, quid velit S. D. dum docet ,

;caulä u fc

quodlibet molile ad prafewttam moventis atin. mo-

vetar, patet etiam quid velic. dum docet; 44« ['ícili-

ergo.Mii.

cet intentiones |non permanent , vifi ad prafentiams

Wlod tUt«

Tut pf*

agentis principalis ; quia licet DEUS (emper fitin

Sanctis,imoin rebus omnibus triplicizer , uti docet

S. D.A.p.q.8.a. 5.0. fcilicet per potentiam .in quantié

i fell

; Daret at

ejus potej atiomnia (uebduntur : pev prafentiam , in

m liniti"

quanitmomnia nuda [unt €4 apertaoculis ejuss per

jogetstt-

e[fentiam,in quantum ad eft omnibus ut cau[a ef-

fends , S. D. non-tamen femper prz(ens eft fan-

30 ; t(f9

&um llbc'

&is per modum agents pcincipalis , feu a&u mo-

il hic t

ventis; opetantis fcilicet in illis intentiones prafa-

tasad miraculafacienda , tete S. D, l. c. fed fic

y Voht

as

H 4

[2

I20

eft abíensillis dum ceffat opetari eas in eis: proba-

cmpleiei

tut inartifice 5 licetenim hic V. g. pedibus ftet fu-

aipdligen

pra fuum inftrumentum , vel portet in. dorío, fi ta-

turi DEO

men non operetur in eo Virtutem artis feu non ap-

]ib, (enne

plicet ad fcindendum artificialiter movendo illud ;

tunc dtüt

fic veré eft & dicitur abfens illi in ratione agentis

idque pe

principalis, ita & DEUS vere eft, & dicitur abfens

?r'mcipiun

à caufis fecundisin ratiene agentis principalis,dum

25 1nmit

divingm m

actu noni movet eas ad agendum , ncc actu per mo-

tum fuum iis Virtütem ad elfe imprimit quá adtua-

ut4,confe

liter agant : ficut ergo motus non manet in. inftru-

piyücam

mento , quantumcumque artifex fitei præfens , nifi

præviam p

actu moveat;ita & Deus non eft praíens caufz (e-

Arguo j

cunda (fcilicet ceu inftrümento fuo) tn ratione a-

guraman

gentis. principalis , feu moventis , nifiactuagat in

COntra gCll

illa, & hzc ad agendum adtu moveatut, patet clare,

quodfer'

opus 3. c.130. oporter quod D EUS cuivis agenti ade

&itceffar

fit intevius quafí inipfo agens , dum s[uns ad agen-

quzeltati

dum movet. & q. 27. de ver. a. 4. in arg, fed contra:

neres cel

[

$

i

Dens non dicinr effe novo modoin creatura, mfi per

tüsut in fi

boc ,quod novum effetlum inea facit. patet etiam

riörcqnirit

l.c. depot.q. 3. 7. Ó Vide art; meum 16. ubitefte

Qu Poten

S. D. DEUS cuivis rei eft quidem prafens , ut con-

tilis m

fervator, quamdiures eft , non tamen ut motor 5

tetiomni

nec confequenter ut caufa principalis. fuo' inftru-

Hitamacp

mento ,nift dumactu movet id ad agendum , &

temqrinf

a&tu per motionem illam, ei Virtutem ad effe com-

municat, fic enim formaliter eft in&rumentum

ido,que

DEE, feclusà autem hoc DEI motioye Virtuosá,eft

Qpmi p

Oe ii

res quzdam [ ait $. D. 3. p. q» 19. . 1. | feuinftru-

U5 cefan

mentum inchoativt ( (eu cauía principalis per for-

üsütin f

mam Ídüam ratam ac completam) fecus proptié for-

( intqye

malitec accomplete.

[ttt, du :

Arguos Pirtus agendi n[flumentaliter. , datur

Átguo

complft&

121

i probz.

complete fuffrumento , quando atiu movetur àprin-

J5 (te: (

eipalt agente; érgo quando Voluntas, aétuimmuta-

otío ( a.

turà DEO movente illam ad quemvis actum feu

elinon ap»

lib, feu neceffarium (idem eft quzlibet slia cau(a)

ndo illud;

tunc datut illi complete Virtus agendi, eligendi &c.

ne agcntis

idque per divinam morionem , fed illa Virtus eft

Itur abfeni

principium a&üs Voluntatis,ergo quando Volun-

palis,dum

tas immutatur &c. psinde hzc Viruis ei datur per

tu permo-

divinam motionem. Mai.eftS. D. uti patet fupra

quiadie

art.3. confequentia patet.Ecce predeterminationem

jn infitu«

phyficam Thom. Eccenovam motionem DEI

eíens, nil

prazviam phyíicam pro quolibet novo a&tu.

s catie .

Árguo z'mpoj;'bzle'fjl quod fieri vel moveri alicu-

t 4UOfe d«

juiveimaneat ,ceffante motione moventis ; ertio

u gnt n

contra gent. c.6 . n,4...Ergo etiam impoffibile eft,

atet Catt,

quod fieri Vircutis inftrumentalis cujufcunque ma-

at a

neat,ceffante motione moventis,ergo etiam Virtus,

771 at

quz ett utin fieri & moveri exiftens,non poteft ma-

d cont:

nere, ceffante motione moventis;aliàs non eric Vir-

; m;/f Plr

tus ut in fieri & moveri exiftens;bac autem necetfa-

tet etiam

rió requiritur,ut formaliter complete fit inftrumen-

( ubitete

tum plotcns tefte, S. D.nec fufficit Virtus inftrumen-

5, üt Cofl«

talis per modum quiefcentis, eodem S. D. tefte: pa-

t motor s

tetinomnibus inftrumentis; praeter Virtutem enim

o inlti

ratam ac permanentem, eflentialiter exigunt Virtu-

jum ; &

tem ut in fieri & moveti exiftentem,ad hoc,utagant

elfe com

actu, quz Virtus diutius non duratip inftramentis ,

umenturm

quamà principali moveantur , ceflànte enim moti-

nuosagk

one ptincipalis, ceffat iu mobili l'infttamentó jmo-

u inftti

tus; ceffante motucellat efle & Virtus; quia eft Vir-

tus utin fieri & moveri exiftenste(te S. D. -ec boc

; ptt f

opriï fot-

eff inconveniens (ax S. D.) wt buju[mods fFatim cef-

fent, dum ce[Jat mowens moverc.

Arguo ficif DEUS mover Foluntatem a

d ali quid,

f Mm:

;Mff[m

Hj

12pojJi-

122

ampoffibile eft buic pofitioni. Quodad . illad Foluntas

g mb

50n (oVEAEUr . 1.2. Q« 10.2. 4.. ad 3. erge cüm fem-

c[guctiam

pernon fitíu Voluntate ele&io &c.etiam Íemper

quccau(an

non erit motio divina fub ratione motüsim ea. Sen-

movetiad

fus ergo hiceft: (i DEUS per fuam motionem , ac

lcunque

pet Virtutem communicatam illà motione , movet

motus n

Voluntatem adaliquid. v.g.ad primam velitionem,

quando D

eledionem &c.. impollibile eft huic pofitioni, feu

Jmta

motioni ac Virtuti divinz , quod ad illud Voluntas

tusinítrua

nenmeveatur,

fleas telle

AMMovere enim Foluntatem ad volitionem , e/eíts-

infacto d

onem &c.eff educere Foluntatem de potentia volen-

denoyo l

di, eligendt , adipíam volitionem, eleffionens &c.

pere nece

atque eo m[Lanti,quo D EUS [ic educit Foluntatem ,

vittülem]

sp/a volido, eleclio &c.fit €9 exiffit. quia edutlio po-

ftentemc

teptia ad a&ium non pote[f eff [me atiu:tum quia a-

f o

lias Foluntas maneret inpotentias tum quiamovere

bili evide

bic éff applicare ad operationem , apphcare adopera-

Ob

tionem c[E uts, ufus autem vei [emper eff conjuntlus

phyfciT

es1 atba ejus, quo quas utitur.. Icain terminis pul-

171][ Y

chré argumeutaui D. Kitíchex D. À. pro me , &

LUE À

contta fe; & fic evidenter in primo fuo lib. pag. 68.

Virtu r')z

& 69. probat phyficam premotionem Thom.

h tPj?; ,

quam tamen à fe erronee putat fünditus ex S.D. de-

quel ó

ftrui annon hic patvulus David [. Blacidus ] pro-

pndi i,

cerum ac famoíüm illum gigzntem , univerío Tho-

d quap

miftico agmini formidabilem , acinfultantem ,ad

(it inf

bellum provocantem , in fronte , pärvuïo lapiilo ex

quando «

limpidiífimo fonte ang. accepto graviter ferit? an-

0s (

nonin tetram profternit? annon proprio fuo mu-

Q d

-«tone proptiis fuis formalibus &zput elabícindit?an-

,

non ptofttato hoc gigante totum pteudo Thomifta-

Ul(dmp]c

rum agmen in fngam fe vettit?

gm: agit

Arguo ultimó; ff atim quando movens ce([nt ma-

vVtEYEs

1213

Y

id ol

vere, mobile ceffat moveri. never.q.27.2.4,ad 10,

5 Cüm fem.

ergo etiam quando peus cellat movere qualemcun-

àm (emper

que cau(am fecundam ad agendum,ftatim 1illa ceffat

j ea, Yett-

moveti ad azendum,fed (tatim quando mobile(qua-

iontm, 4c

liícunque cauía ) celfat moveri ad agendum , ceffat

he , moyet

motus in mobili r qualicunque'caufa ; ergo ftatim

elitionem,

quando peus &c. Mi. patet ex att, meo. 6,

vitioni,feu

Jam fübf, ergo etiam ftatim ceffat in mobili Vir-

d Voluntas

tusinftcumentalis divina , utin fieri & moveri exi-

fteas teíte S. D.(ecus eft de Virtute, inftrumentaliut

em d-

in facto effe teftes, p, ergout mobile fiatcomplete

itia volette

de novo potens operati in(trumentaliter,debet recie.

honem .

pere neceflario in feà principali füo agente; novam

pntatet y

virtutem inltrumentalem , ut in fieri & moveri exi-

eiuftopt-

ftcntcm;confequcntcr novam motionem fub ratio-

/ qm f

ne motus, perquem fiat przfata Virtus in ipfo mo-

uanniutrt

bili evidenter ergo manet probatus hic meusart. v.

TU

Obs, bene quod in feqq. textibus claré pateat

nj

phyfica Thom. przmotio fi bene intelligantur.

munis PUL

Infivumentum dicitur aliquid agere,ex eo, quod

IOHIC:&

movettr à principals agente 3. p.q. 19.2. 1. ad 2..

. P;g.68.

Virtus inflrumentalis: acamiritur. znfirumento exe

» hom

boc ipfo , quod movetur 4 principali agente 3.p.

X5 D.de-

quatt.62.3. 4. ad 3. inIrumento datur. virtus a«

dus ] pro-

gends - inffrumentaliter - dupliciter ;

40 7"H0-

A:grfo Tho'

do quafi incboative y - quando snflituitur in fpe-

antensa

eie . inffrumenti-.. lo modo datur. completé.

)pilost

quando atiu movetur à principali agente , — ficut

j fc[ii.? 4

quando Carpeutarius utitur ferrá, — 4 dift. 1.2.4.

o [uo u«

Q- 2- ad . de perfetlióne infirumenti eff , quod a-

lfcindi[?m'

£4t, dnquantum movetuy , idque per Virtutem

[homita-

incompletam. de ver. q. 27.à, 4..ad 7. Omne a

ua &o

qum

ge agit , n quanfäm eff in attu. dcfpot. q

9. 3.

«t

I24.

$. a. 1. 0. fecindum boc aliquid agit , quod comple-

principium

um eff ens in aclu : de Vet. q. $. à. 9. ad 6.

Rcfp,:d L.

ANula res poteff ia quemcuuque atium prodire, ni-

4DEO d.

fi Firtute motionts divina. 1. 1. q. 129.a, g.0. dem

agendum )

qune, n t

docet de Ver. q.24.a. 1,ad 3. & à, 14. 0. AMovens

C enim n

motum babet vationem m[Irumenti,quod agit inFir-

£ute principalis agentzs. y.p- q. 70.2. 3. ad 3.//olam-

j«

144 fl movens tiotum. . p.q. $9.2. 1,ad 3. de Ver;

:rgum:lnfl

Q. $. a. 10. Ratiomirumentiin boc coufiflu, quod ab

quod mov

movetur &

alto moveatur. 3.p. q- 63.2a. $. ad 2. Deuseff cauía

omuts achunis, prout quodhbet. agenseft infirumen-

tt,ergoiní

tuim divina Firtutis operantis, de pot, q. 3. 2.7. 0.

quoä t

primum. ageos mover [ecundunz ad agendum; G9 fe-

t prindpäl

enndnune boc omauta agunt ii Firtute (Acil. incomple-

3ti totoatt,

tà inftrumentali, 442 acqmiritar inflrumento ex boc

F i Quv

apfo, quad movetur Aprincipali agente. 3. p. q. 62. 2.

m y erg

4- d 3. ) »pfins DEL, 8 ita ipfe eff camJaomnium a-

tüt ahqmd

&ionum agentium.. 1. p.q.10$.a.. $. 0. Manife-

quiritur

Jfum eff, quod. unumquodque, quod perfetie babet

Ya phyfic

naturam aliquam, velformam aliquam, vel Virtu-

tdis preu

tem ,poteft pev fe ( princiApahccr) fecundam wlam

Dtt conjun

epeyari, non tamen exclusa motione DEZ, qutin a-

fndz, a

mii naturacó Poluntate interims operatur. 1. 1. q.

Setuhdo

68.2. 2. 0, DEUS€$. bomines movet, €$ omuta , qua

Áirimento

&gunt ad at iones [uassfed aliter CÀ alitev,cum enum

Cptl R)

Dbuju[modi mot us fit quoddam receptum in. moto , o-

iP[o » Ql

portet quod boc fiat fecundsm modum [ua watura,id

tün aliqu

eff vei motz. Super illa verba Cor... 2. non fümus

tür dliquid

iufficientes &c. i& operatione , qua DEUS operatur

Fitut « Vi

seovendo naturans, mon operatur natura , ipfa ta-

Tetio |

meu uature operatio f etiam operatio divtns Fir-

TT

Euti5. de pot. q. 3. a. 7. ad 3. Zdélio iil quad mo-

nem h;m'

vetur ab alio , mnon cff ab eo,in qua e[t ; (ed à mo-

r hag

Sente, 1. p. queft, 10$. a. 3. in object. 1, quod

prin-

I

4

L

j

7 üuplie

principium evidenseft, nec . S5, D. illud negatin

[f

Refp, ad 1. fed concedit. Zgizsa bomui»ts. movetur

iridin n

à DEO ad aliquid cognofcendmm vel'uolendum vel

, 9.0. tl

agendutm 5 €$ hoc modo:pfe gratmitus effecisus 1n bo-

o. AMatent

mine,non efl qualtas; [ed uo:us quidam. antma ,a-

1 ancmfir.

&uus enim moventis in moto eff potu , us dicitur in

ad sJl

3. pby[. 1. 3. qu. 110.2,2. 0. Unüm tantàm pono

d. deYet;

argum; Inftrumentum dicitur aliquid agere ex eo ,

fu,meta

quod movetur à principali agentes íed ex eo, quod

ul caja

movetur &c. acquiritur ei Virtusinftrumentalis ab

^

tfrrimiete

€o, ergo in(trumentum dicitur aliquid agere ex eo,

?,3.3.7.0-

quod ei acquiritur Virtus inftrumentalis ab agen-

du [t-

te principali.Maj. eft S. D. uti & Mi, patet euans

in toto art, meo. 1. fübs.. Sedomnis omnine caufa

incomple-

ento ex nt

[ in quavis fua actione . | eft DEI inftrumen-

tum ; ergo omnis omnino cauía íecunda dici-

p 1.2

ii de

tur aliquid sgere ex eo., quod. ei à DEO ac-

uifitur

Virtus

inftcumentalis,

Ecce

o Manife-

pra-

ftde huhtt

via phyfica DEI motio ,. & Virtus. inftrumen-

talis previa in quavis cauía fecunda |.,.. fem-

j vtl P'rti-

dun ia

per conjun&ta cum- actione elicita cauíz omnis

, qmrz l«

fecundz, aliqua faltem.

W.LL q'

Secundo , Virtus , inrumentalis acquiritur in-

ul ,

firumento ex hoc ipfo , . quod movetur à prin«

j ( euim

cipali agente. 3. p. q« 62« a« 4,ad. 3. fed.ex hoc

ipío ,. quod movetür fic , dicitur in(trumen-

1 mow, (.].

3

At ts

tua aliquid agere

ergo inficumentum dicie

^

;on lii

tur aliquid agere ex .hoc ipío. , . quod acqui-

xitut e Virtus inürumentalis.

Soritf!

Tertio. , Ufus wtentis conjuntius ef. cum. aiiu

; ,'P[a ti

ejms , qHo quis utitur 3.2 Q, 17« 2« 3. 0. Ratia-

um Tif

neimnhanc mox fubditS. D. JVon ezig ques uts«

, uid t

u im-

tur baculo , antequam aliquo meodo [ ícu. ut ali-

as

tl I' quo

Pflü'

126

as habetaliquid) per baculuzm operetur.. fed motio

^ lm

DEE phyfica pravia 1, eftu(us 4. DEI utentis; ergo.

gmd tover

Mi. Patet, quia eft applicatio principii actionis ad

gtim s t

actionem, uti patet hic ex argum. meo ; quod inci-

ahalictis

pit: fi Deus movet voluntatem ad aüquid &c. vide

Ti

$, tem]

act, meum XI n. 1.2,3.4.

ficientes &

1015,

: ARTIC-ULUS SEXTUS

,. Iem

,miDäUSo

t waturat

. Motio Moventis Recipitur inttinfect

in mobili. ^

roTem

enmordie

1. Opus. 3 2. c. 1. motus in vhobili eff , ut ia fu.

putche tyd

je'lo , (icut dicitur. 3. pb)s.

thoncin im;

2 ltem ópus 3 7. C. 5. 4&fe ( creatio. ) wom eff de

puttpafiv

genere motuumcum non babeat aliquod [ubjetium

difpofti |

tanguam principitps [ui moris , mons eutn femper

Yentis & m

€ff in mobili ut 15 fubjeclo,

eXmelsatt,.

3. Phys.leG. s. lit, Gwsbilprobibet unum a&lum

ftem Qf

effe duorum , ità quod uon fit nnus C$ idem fecundum

Pa i

rationem , [ed unns [ecundum vem.

LT P

. 4. Iteml, c. le&t, 4.. lit. H edem eff ais moventis

pms.

€4 moti s moventis enim dicttuy ,in quantum ahqujd

htj o

&git ,motiautemin qu antiem patitur.

ftittligg

$. Iteml, c. ledt. g. lic. L. motes fecundim unam

MOUtsf S

rationem e[f atlio ,€9 fecundum aliam rationem . eff

&t Virttis

puffto ; altevum enun eff [ecundum rationt,e[[e asb um

Drtione m

bnjns t inhoc ,C9. effe aciuem bujus t ab boc.

Ih ipente (

é, Ixem l. c. lect, 4. lit 1. motss . fecundzm: quod

Cütdà non (

precedit à movente in molile , eft ainsmoventis y fe-

Opetzndi 4

cundnum quod autem e[t ia enobili A movente , eit a-

Wt & ;

Gs mobilit.

7. lem

p

(td motig

, 7.ltemq. 3. demalo a.2.ad 4.cwm dicirur ali-

tcntis;etgo.

quid movere fesp[uem . ponitur idem effe movens €à

aConis ad

merum y cum anter dscitur quod aliquid msvetur

', quodmci-

ab alievo , ponitur aliud e[Je emovens ,. €9 alind ma-

id &c,vide

um.

8. Item lect, 2, (aper il'a verba S. Pauli. non fuf-

ficientes &c. vide in art meo quarto , numee

ro 13.

U5

. Item de. pot. q.;.ä.7. ad 3. im operatione ,

quà D EUSoperatur ,movendo naturam ,non opera-

Ye

tur natara C$c.

16. Item 4. fent. dift. 94.2. 3, qua'ftiunc, z. O. im

enani ordine mobilium 8$ motorum , opertet fecundos

L

enotores ordiuarc in finem yrimy moterisper. difpo[r-

pionenz impre[[Jatu in eis a primo motore. S. D. exgo

Jf

pute pafTive (e habent ad eam fecundi motores , illa

difpofitio, impreffà eft motio virtuofa ptimi mo«

d jj

T2 jcmplf

ventis & motus in fecundis motoribus motis. Pat:t

ex meisart. 1,2. 3. g, &c.

um a

Item q. 6. de malo ad XI. dt]þ(yïtia primä moven

j /Wdim

Bis manetán bis qua ab eo moventu? , tn quantsn

mo'ventur a& tpfo ; fic enim ejus fisndlitudinem reci-

m

pmnt.

Item 3. contta gent.c.& f.n. 4. rrpofibile eff quod

eitmaltq!ffd

fieri vel moveri alicujus rei maneat ,ce|[|ante mortone

Àjm w

emoventis. S. D. ergo euam impoflfibile eft , quod

fieri Virtutis divinz inftrumentalis maneat ceflante

p f

motione moventis Dei , fed fpius ceffat motio illa

jf iim

12

inagente fecando : ergo. Mi, Patet; quia caufa fc-

ndkm W

cunda non femper eft mota feu reducta de potentia

opcrandi adactum: ergo noya rcquiritur Virtus ut

Wmt if ) "

gt o

infieri & moveri exiftens (ut. creatura actu a-

$9

; It

r:8

gat ] & confequenter nova divinamotio, Patet ex

AR

att. meo 1,3.4. & f. Dreviter fic: 2403o illuest, quod

sovetur ab alio,non e[ft ab eo in quo eff, fed À nta-

vente, S. D. ergo actio ignis, Voluntatis &c. qua

Taclinatiot

moventur à DEO adfuum quemcunque actum e-

coniq

liciendum, non eft ab igne, Voluntate &c.in quibus

eít,fed à DEO movente, coníequentia patet, füb

fumo; fed hujufmodia&tio eft pbyfica Thom. pre-

motio, ergo. probatur mi. pure paffive enim recipi-

0

tur inigae, Voluntate &c. fub ratione motüs teíte

tibpatar, v

$. D. Deinde eít prior cauíalitate phyíica quovis

ZMWM If

ignis, Voluntatis &c. A&tu elicito , uti patet ex arti-

enmmoyt

culo. meo 1. 2. 3. 4, &c. Deniqueimplicat quod fit

hubtret p

DElamotio in Voluntate, igne &c, ad aliquema-

tasin tecia,

étum eliciendum ea moventis, & quod non move-

propertior

antur ad iftum, feu quod nihil agant,uti patet ex art.

locum deo

meo, 1. 3.4, 1 1. 18. a1. Ecceratio formalis phyf-

&ip*fngm

ce premozonis , omnes prafati textus D. À. (unt:

proportio

clari. Motus enim fempcer eft iu mobili. n.2. Motus

quencibus

autem & actusmoventis ,. feu motioidem funtfe-

ertimf

cundim rem. n, 4.Etgo motio moyentis íecundüm

HWregy ( g

rem feaper eft in imobili,

1l

Secundó; moius e(t a&us hujus [ mobilis ] ut in

f'" di'üi;fo

hoc, & eft actus hujus [ moventis jut ab hoc; n. 5.

"Af2, ol 4

ergo actus rnoventis ut ab lioc,& actus mobilisut in

Whty j :

hoc, funt idem realiter a&tus. n. 3, ergo & idem ba-

grwagf di(!,

bent fubje&tum ; (ed fübje&um actás ut in hoc , eft

Wgïanäg/f)

mobile, ergo etiam fubje&um actás ut abhoc.

P " lf üh

Tettió ; motus fecundüm quod procedit à mo-

With r N

vente in mobile, eft adtus moventis. n. 6. fedactus

um G'ng(h

moventis eít motioergo motus fecundum quod

an&u;n h

procedit &c.eft motio, patet ergo quod motio mo«

o ibgl,

ventis ficin mobili,

eller Vati

ARTI.

"Va/fm /f(

pE

129

) Ditétex

il qind

ARTICULUS.SEPTIMUS.

t i.

s &c Qu

Inclinationes omnem formam fub(tanialem ftatim

t aQ e.

coníequentes funt ipfius proptietates phy(i-

cinquibis

ca,feu potenciae

i patet, (ib

hom, pie-

i Pus: 2. C. 1 3.f5 motn naturali, primo cog-

nim recipi-

fideratur aliqua propietas,per quam propot-

notis tele

Uonatur, velthclinatar usobile ad talcm fiuem ;ficut

(ica quois

gravitas in terra Ad boc,quod feratur deor[um. ,uom

jtet exatti«

enim moverettr naturalier ad certumfinemo , fs

t quod [it

baberet proportionem ad sllum &c.s, D. Etgo gravi-

zliquem )

tas interra, e(L aliquaterre proprietas 5 per quam.

1on movee

propeztionaturvci inclinatur terra [mobiic] ad

xtet exatt.

locum deoríun, five ad hoc,quod feratur deortum;

vlisphyb

&ipfagtavitas terreadlocum deoríum , eftterrae

|D, Á. lunt

proportio ac inclinatio ad illum locum; patet ex fe-

p.2, Motus

quentibus; H6n €nu ao veretur aliquid [ terra j «d

^

em luntite

certum fieera (locum deoríum ) «iff baberet propor-

econdüm

iiokerp ( gravitatem ) quá gravitaret ad sum.

2 Item Opus 43. C.6 . imeellecliva potentta primá.

Joi divifione drviditur ia apprebenffvam. C$. moti-

ylis ] ut ia

)hoc;l f.

vaim, vel appetitiuam s badue potentia folim 1ve-

vobilisaci

ninotur n [nbfl antizs fpiritunlilus €9 witelleiluati-

kidem hae

bus , nt dicit Comm.[nper & 1. onetap.ratio bujyts di-

viionzs efl , quia quamlibet formiam. . Veilicet füb.

inhoc,d

1bh0C.

ftantialea: ud patet j fcquetnr aligua variainclina-

cgdit jmo«

natio | INB.ergo inclinatio illa non eft motus ad (u-

í, (edadus

um objectum, . tanquam fibi bonum ,. utierronce

fanctum ». intelligit ac explicat D. Kirfch in ptimo

jum qU

motio o

fuolibello; pag. » 3. fed funt potentiz ipfius, aliàs

elfet vatius & multiplex. ] ficwt ergoformam: wa-

twralem [equitur inclimatio - Vel appetities Wa a

AKX

130

l v.

formam tertz gravitas )foormam/'enjïät-

satimim |

lem Jequitur (enfitvuus eppetius. ( Ícilicetforoiam

um od

bcuti feu aninalis potenuia fenfitiva feu appetitiva)

talem locs

sta formam umwrfalem vel ietelleí£lualem appre-

qnyrr n

ben[am [equitir appetitua iniellecinalis id eitvolun-

honedenr

ationilis.

tas quae "ais potentia aniqe c

fupm nat

3.1tem Opus6r. -comrmne eff. (Ac. asmare l. c.)

[erR A. H

vattonalibus 4 brurzs, cd guolammoda in AHIPIALIS ,

folimy

qma/:qmmr "UALTHIFT AW COT ECYRA S. D, Hic taimmen

IIP/W!M 1

amot fcqucns naturam communem non e& motus;

tura bomo

fed naturalis appetitus, v

e,otavitas n terra,uti P

CBMWJQ

tet n, 1 7.

d n

4.ltem Opus,. 69. C, 3. ex Boet. Zeret omnis fen-

lust fiiem

tentia DD,.omne quod elt ad bonutma tendere .. cum

burdu:

cujmlibet veifit aliquas appetuus , vel intelle&ivums

Wt erus

((c. Voluntas,que ett zuima rationalis phy ica pro»

tia a char.

pnctas& potentia phyfica teftes, D. 1. p.q.77.a. T.

hlwrrul

$. &6 wlfenjmwæ'k pocentia feníitiva) ve/ a«

tio radic

turala v.

bb

ytavitasin terra /| confegnens eff , auod

—Wï-q 11

qu&hibet ves appetat bonum ,cfeenim proprium objes

Wetn qtm

édum JPP!t!tn! bonum [iest fonus próprism ebjettum

auditis

tU:lnl; 201

[

$. I:em de Ver.q, 22.2.5. 0. Cum ipfa Voluntas

Eu ULICXP

fit quadam inclinati, eo quod eff appertus quadam.

$L0X

G.Dever. q. 2 s.a. 1. 0. Vil alind eff appetitus

dCP q

naturalis,quam quadam inclinatio rei Cdordo ad alia

Di$ de [.Pm

rem fibi cemvemenutem.ficat lapidis ad loéum deor|8s.

$ Dtem

7: leml.c.q. 22. a. 2. 0. (f diver[arum natue

Mnmqte,

varum diver[i frnt fimésy ad confecutionem alicujus fi-

rditti

ss snvebus naturaliós triarequirunturifeilicet na

i)ah"ea

turapropertionata ad finem sllum C$ inclinatio ad fi-

Wtwmq["

nem ullum,qua eff naturalus appezums finus, $ motité

9. iten

in finem.ficut patet quod in terraC$ naturaquadam,

FMM/& h

perqmm fibi competit effe im medio centri , 9. bane

uT

nas -

1351

im[nli.

naturam fequitur inclivatio ( (cilicet gravitas )un dp-

etforoam

;Dp

CH m wiedisim , fecundim quamm appetit naturatiter

TE

ediyo)

taleim locupm, ctuata Cumo extraventrum per veolentz-

leni apre

ellvolun-

«m per violeutiasm detinetuy ; €4^ ideo rempoto probí-

benre deorfum mmovetur,.. Homo praparatur a DEQ

fupra natura bumane proporttonem. : [édlicet véta -

wrt l)

Lerna...-unde oportet quod bonzii datur aliquid, um

dlfudli

folim pev quod operetar,uel per quod inclinetur ejus

Hic tamen

appetttius in finemlum , fed eziam pev quód tpfana-

t motusy

tura bominis elevetur ad quandam dignitatem; fe-

TLa,UU pie

cundau quam talis finis fitei comprtens, €8 a boc

datur gratia y - ad inclinandam. autems affeElum im

m t

bunc finem daturcharitas... C8 ideo fnutn maturats-

t CH

bis vebus eff alsud naturaquam viclinatio natura,c8

veliicm

Wa0t Hs eyus veloperatioy ita in gratuitis eff aliud ara-

';)'Li.c.a Ptoæ

tia 4 charitate &c. S. D/ Vides ergo quod chzrítas

umb

fit fotir alis inclinstio, ipfa autem gratia' eft inclina-

;jwlne

tio radicalis. Pozentia pote[? covfideraré (2it s, D. de

T 5(494

Ver. q. 12.2a. 10.ad 2.) im'erdine ad effemtiam ami-

n dbjte

ma n quavadicatur. s. p.cadicalisergo inclinatio eft

j 66]?&"7"

anima feu Forma fabí(tantialis ;; formalis inclinatio

eítipía potentia realiter diftincta À orma fübftanti-

J Vilyntai

ali,utiex profetfo docet s,p. r.p.a.59.2.2 , Item q.77.

quiut.

a. 1,0, & r.5.0.& a.G.Item de Ver. q.2, a. 14.. 0. ltem

; Wmm*f

de pot, q. 1. a. r. ad 1. ]Jtem ex

protetio & in tqemlaik-

1

ji d ld

nis de fpitit, creat. q.rt.

8. Item de Ver, q. 23. a, t. 0. quia cujailibet rei

qm m

tam materialis quam immaterta'us,eff ad vem aliam

jlio jl*

ordinein babereinde fl quod cutlibet.| vei competit

[u!.'m nf

babere appetitum, velnaturalem, vel amimalem

2

;Ofi

guti de

rationalem,[eu intellettualem.

:, ejmarw

9. Item contra gent. 3. c.8 $. Sict ia ve inan-

4 Wdüma

mata t babet. inclinatro naturalis ad proprium fi-

$

*

a p

Qem , qua napperitug natmralis dicitum

ua fe

gt

la

!:oiäe:-

132

16. [te

halet in fubfl antia intelletinali F'olantasqua dicitmr

tur n u

appetstus intelleéluaius,

10, Item q. 6. de malo o.

in rebus naturali-

qltf ngu

bui wvenitur forma ( (cilicecfubftantialis ) qwaeff

ul mclit

principium achionus CO tnclinatio con[equens formam,

Ik,qm(m

Hone d

qua dicitur appetituá uaturalis ,ex quibus. fequitur

Atl:;.

diatar ip

bonum u

1 1. tem f, p. q. 19,2, 1. 0. Queliber reiad f[natn

tisdicituf

formam uaturalem , banc babet babitudwem , ut

quando non babet ip[am,tendat n eam , C9 quando

atadua;

babet ipfam, quiefcat in eA , & ider efl de qualibet

dnanad

n af

erfeilione natur ali,quod e[fl bonun natura , C2 bac

ad L ltem.

babitudo ad bonum in rebus carentibus cogmione

vocatur appetitus naturali.

tia)tumen

I2,Item l.c. q.81. a. 2. 0. adppetitus fenfutvums

diitur etis

dhthr comt

eft inclinatioconfegnens apprehenfsonem.[enfitvvam ,

ficut . appetitis natmralis eff mclinatio: confeguens

bitudnes

formam naturalem neceffe eff quod imparte ferfiriva

atlum,

fént dna porentía appetitrve , unaper qwam autma

17, Ite

frmnpliciter taclinattir ad profeguendum &c.

[ 5uid4m

1 3. ltem l. c. q.60.a. 1,0. Natura cnjufcunque

quim quu

reiefd ejus e[Jentia .. efl autem boc commune omni

totdrray

natur&, nt babeat aliquam inclinationem,qua efd ap-

quitir d

pmnu natuvalis oelamor.

Muitur fo

14« Itém l.c,q« $ 9.2. 1. 0. bec. tmclinatio ( t2 i-

Mi W

píwm bonum nnvoer(ale l c. ) dicitur Folumias.

IU! WMM

1 $. Iteml,c. q. 80. a. 0. Quamhibet formam

eem,

feaniriir aliQua inclinatio , ficut ignts ex fua forma

Tem i.

ifncliüamr[ Ícilicet perlevitatem, qua phy(ic con-

émihuy

-fequitur eam | i& locum Juperiorem : €$ ad boe, quod

tibiu Qrpi

generet(ícilicec per calorem,ceu caufam proxiniam)

poetiam i

Jibs fsmile .. farmam naturalem [equitur maturalis

dhclinatio,

te & )

1 6.I:er£x

133

qudiiur

16. Item 1. p q. $9.2 1, 0. Quedam inclinan-

tur tnbonum per folam naittralem babusndinem ab[-

! ial

que cognitione ficut planta 9 corpora wnanimata C$

talts inclinatio ad bonum vocatur appetitus natura-

is) qudf

i formam,

Iis,quadam isclinantur ad bonum cum aliqua.cogni-

i /Egmmf

tione ,. inclinatio autem banc cogmeiones fequens

dicitur appetitus [enfitvums: quadam inclnantur ad

bonum cum cognitione .. ontellellias , €9 bac incltna-

t ad um

w , ut

tiodicitur Foluntas; li forte dicas : inclinatio fignifi-

& aund

cat a&um; non potentiam. Refpondet S, D.1, c. q.

t c;tmhbe:

83.2.2.ad 1. con(uetum eff potentiam frsnificari na-

r 8 u

nmine aGas,idem habetS, D. 1.2.q. 8.a,2.0. &

ad z. Item opus. 4 3. C. 7. Polwntas ( licet fie poten-

ügntont

tia) tamen per atlum (uum quandoqnc HOTKIBATMY. ,

ff

dicitur etiam babitus à Bexn.non prout babitus divi-

] J/iuwm,

ditur contra potentiam. (ed pro ut dicit aliquam ba -

qojeum

bitudinem per quam aliquis fe babet codem modo ad

7 f:rjïfiw

atium.

n aitttá

17. kem 1. 2.q. $. a. T. o. Poluntasef? appeti-

(

t quidam vatianalis.... appetitus nibil aliudeff ,

quam quadam inclinario appetentis im aliqmid.... fed

;J';'ff""7"'.

qune t

confiderandum efT, quod cum omnis snclinatio confe-

gt

quatur aliquam formam s appetitus naturalis. con-

fequitur formam in natura exiflentem

L)

.

appetstus

"m

autem [enfitivus, veletiam intelleébvous, feu vationae

ul

lis, quidiitur Foluntas , [equitur formam appre-

, firiim

ben(am.

Kem r. 2. q. 26.a. 1.ad 3. Zdmor naturalis eff ím

uf

emnibu potentits amime: €8 etiam in onimibius par-

y (ictcot

J ju, t

tibus corporis. C wavver[aliter inomnibu rebus ( et-

[0Xl'n'1im-

goetiam in materia prima , quantitate; relatio-

yait d

ne &c. ) cum . wiragueque ves habeat connotura-

13

lita-

1 m

4

L34

dtatem ad id, owod eff fibi comveniens fecindium ma-

u indlin

j !hï:isïm-

flcimeon

19. Item a. feq. o. spfa grauitas , qua eft principi-

[ice propr

um qotts adlocum connatur aleg, propier connatu-

$1414

Yalita'em poie[l quodammode dici amor maturalis,

1417

forim lu5

20.Iieml.c.q. 2 9.a. 1. 0.2 appetitu gaturaht ,

- boc dmani fefle apparet ,quod ficut auumaquodque ba-

mn.7c

bet natur alcin coufonantiam vel aptitudinem ad id ,

quod [ibs convenut, qua eft amor naturalts cc. S. D.

Al

nectamen hic amor, r.m;ibm.mciz,z?ajmdo &c. po«

lotelledtis

teft e(le motus, utiad oculum patet ; aliàs cum ma-

teri2 prima. relatio predicamentalis, quantitas, ha-

pletus,

bitus, sctus, feffio &c. habeant talem amorem,cons

Qus

fonantiam, aptitudinem, haberent etiam motum fi-

biàDEO ftadim imprelfum; quod omnibus adver-

Íatur phile,

L( N

NB. Omnes prafati textus funt clari ; gravitas e-

J

nim eft ptoprietasterras Voluntas eft proprietas &

QAtur thh

potentia phyíica naturz rattónalis;levitas,calor;&c,

jonfcha

dam thodh

Íunt proprietates & potentiz ignis , quz ftatim. fe-

quuntur formam naturalem terrz, hominis , ignis ,

tnmS. D.

&c.&hg potentiz phyficz,ac proprietates dicuntur

aCum n

3S.D.inclinationes;vel naturales, vel rationales, vel

1. ]tec

tur àS. D,(cutiu brutis appetitus fenfitivus nomina-

o fecin

fcniïLivæainclinatio,proporciü,habitudo,amomatu-

Waátomte

ralis &e.uti patet ex ll.cc.quia eonfuetsm ff (ait s.p.)

n c

poteutiam frgutficari semine atius, patebit etiam ex

dfp()f:n[;

art. 9. Probatur brevirterinforma : omnis forma

d 7

fubftantialis, vel eft forma naturalis: l'uti fórmai-

dlli.s.

gnis & arboris j vel ef Forma fenfibilis [. uti forma

Pf ( læï[ds

aninialis | veleft forma univerfalis feu intelle&tua-

tcihgimh

lisuti fotaa hoaiinis ; fed per. inclinationes tripli-

P[ic&[ioE

ceim prafatam formam ftatim confequentes intelli-

't (4ts,

Ll

gïtS. imA ip[ius phyficas proprietates & Potentias

,

WTMEQ

C['g ie]

*

d

"PUOL a«

t**

ia*

nemformam . fub(tantialem

eigo inelinationes o

fticim confequentes fscundiun S.D.(unt iphius phy-

i rangie

Áce proprietates & poïcmiæ. Mai, patet ex S. D. n.

LY Cs

2.14415. Mi paterex S; D. N.. 1. 2.447. 9. 9. 10*

"tatirali,

14.17. &c: quod potentiz realiter diftinguantur à

L haturad ,

forima tu5(tintiali, docet ex profciiï;) S. D. ll. citatis

gt bne

inn.7.

"n Md ,

ARTICULUS OCTAVUS.

ut$; $D.

100 &t. FO-

àscum mi

Intellectio [ uti & volitio j non eft a&tus incom-

vuntitas, hd«

i lccu-s,,im—þcr?echls; fcd completus & perfe-

norcm,con.-

é&tus e(t contra P. Kirfch in fecundo lib,

mobtm ls

pag. 34.

jbusadwete

Puss.c. 83. cum intelletius po[fibilis jem

"O

| nr:X'i[lS DL

fuerit per [pecses antellgibiles pevfetius, vo-

optittas &

catur imtellsilus in babitu, cum fpecits inteligibila

$ alort,

jam fic babet mt eis po[fit uti um voluevit medso quo-

» lum t

dam todoister poteutiam param €$ atfum comple-

tum S. D. Sed pecactum completumintelligit S. D.

nis,ignis s

eg dücüntut

actum intellectás elicitum, uti patet ergo,

ionales, V

2. Item opus, 14. prima attio ejus l'intellectüs ]

ys pomiltá-

þer fpectem, eft formatio [mi objecti ( verbi) quofor-

lamotlä.atu-

mato intelligtt ,fimnul tamen ipfe format. & forma-

um eft. $ fimul mtellugu,. quia uba non [unt motus

;gj*z(&iIS-D'

jrenam 6X

de potentiaim allum , quuajam fatlus eff ymtellettus

m

yis formmà

in atb per [peciem, fed prace[]us perfeétus de atiu

.

atlum.s. p.id eft Formatio verbi & inveliectio , eft

uifümi-

^

pmcelfhs Íeuactus perfectus de intelledu Ípecie in-

- i EorTma

telligibili informatoinactum , idet verbum; ex»

y.eledue-

pes mP »

plicatio patet l. c. & ex his, qua hic fequuntut, dzce -

te intelll

re ( xits. p. ; c. circa principium ) eff proxima can(a

yotenti

verbis na[citur enim verbi ex notitiaalicujus babut

DA

a

ag

136

pud memoriam noilram. Iem. 1. p.q. 93.23.7. ex

M!t inlzm

notitia, quam habemus comitando interins ,verbum

tiurtt d

formamus 1S. D. zealitet ergo diftinguntur verbum

pormm t

& didiio, quod tamennegat errone?. P. Kirfchin

dfailitr

fecundolib, pag. 81. idem clat& docet opus. 5 3.

'Wïfia jl

Item de Vet. q. 4.2.1. ad 1. Damas. dicit: Feybum

prinem fo

Auaterius effe mottm mentis [ Íc.non motum imper-

COLporto,

fetli , fed pevfetls l. c. i ut tàmen motus. accipiatur

in d qu

pro eo ad quod motus tevminatur tdeft aperatio pra o«

dilpoftio :

perato, ficut intelligeve pro satelletio.,, a&ius Betelle-

telle $, D.

&lus tevmiaatur advevbum usterius, 1tem 2. 2. O.

ipieopeta

Verbum ncflei matelleBlat... ef illud ad qiod eperatià

dchr.q.:

12teletClue uoffri terminatur , quod eff ipfumintelle-

tatit litet

Gum , quod dicitur conceptio intelietlas , spfa een-

timediul

eeptia eff effeéius aciás intelligeuae evidenver evrat

Jprnal,

etgo P. Kirtch, dum docet, quod intellectió & Vere

pert'm-ez X

bunm resliter non diftinguantur.

f. Iten

;.]Icems Opus.t4 Ferbum femper eff st i fievs Cf ut

l?u'äf! r U,'

in egrediendo ab aliquo & diceute S.D. ic etiam tefte

u ff dzfpaj

S. D. Virtus inftrümentalis (fcä!icct que ultim&

^*

Vs rj

complet inftru:

Al

eitum , & facit illud complete po-

intclligatp

tens operari eodem S, D. tefte ) e(t victus utin fieri

& moveri exiftens, & utin egrediendo ab aliquo

3

*

feuats [.

€[90 4610

Ícilicet à principaliagente feu miovente , (icut ergo

&'peIF u

Verbumi ceffat , dum cetfit dicens dicete ; fic ceMat

C indivi

Veittus ez in iobili , dum movens ceffat movere il-

6.]tem

lud, ac per confequens nova requiritur . przfata

f'dfff ddi

Virtus in mobili id e& quovis agente fecüdo; ad hoc

g

ut poffit complet? agere , chue prarequiritar &

qodily |

novamotio , per quam derivatur virtus ea in ipfum;

Oteviter(

Ecce phyfica Thom. pr&motio,

Rim d

4« Item Opus. 4.2.c. 9. nane. fapereff de novem

geueribus accidentium tv atlare. pevgiv S. D. c. 2r.

fcd illuj

ïmmancm

nuncreflat: dequalitate aliquid diceve , ... per natu-

vau (utjccli agendum eft de qualitate , fscut. de quo-

lbet

137

07.

libet inbarente agtzza'xm eff ,per naturam ilins,eui

t Vr

inbaret , illud auteea cuiinefl qualitas , vel eff cor-

üverbum

poreum 'vel incorporetem ff incorporenma , aue ef

Kaf

de facili tanffens , aut de d/fficilu : ff de factls, eff dz-

Opt, $3.

fpofitio , f de difiei eff babitus.. ..CÀ tta pertinent a

.

t Verbum

Pïl

mam [peciem qualitatis S. D. ergo (ubje&o in-

7 imyer-

corpoteo, v. g. anima , intelle&ui , Voluntati &c.

HCHPWW

jn eft qualitas, & de facili tranfiens , (icque ef

'm:'g p

difpofitio pertinens ad primam Ípeciem qualitatis

yrtattlle.

tefte S. D. fed hacalia affignabilis non eft , nifi

n 2! 2' ol

ip( operationes ; ergo. gratía l'ícilicet fanctificans

" :pm:iä

de Ver. q. 27. . 2.ad 7. j eff imprima fpecie quali-

aminttllt.

tatis , licet proprie non poffir dici babitus quia won

ifa at

smimediate ordinatur ad acbum, fed ad effe qnoddasa

wter ertat

Jpirituale , quod in anima facit. S. D. non ergo haec

io & Vet«

h

t

itum,

pertinet ad difpofitionem , fed ad ha

$. Item Opus $ $.. per comparationem , quam

| jïer:,(fxt

baber [ Univec(ale l.c. ] ad auimatme , cff aceidene ,

timtelle

€$ eff difpofitio quadam m Anima , C6 noum de indi-

» ulimb

viduis [cientiarum ,vel formatioxum. quid S. D.

pleepe-

intelligat pet formationes, habet opus, 43.c. 8,

utip fedd

fermatio generis $ [peciei , efl aclio intelleélss.S.D,

aliquo j

ergo actio iutellectus et qualitas phyüice completa

qcut erqo

& petfecta, utpote ditpofitio animaz acintellectüs,

fic t

acindividuum fcientiz tefte S, D.

ovete l-

6.Item 3. phyf.lect. 5.litt. e. motss eff. atlus ,

^

Præf&(ä

fed eff a&bus tmpevfetlus , medius intev poteutiam G8

o,gdhOC

attum 69 quod fit adbus umperfetlus ex boc patet. ,

r &

qued illud , cujus eff a&bus , efl ens in potentia. S. D.

breviter (ic : qwod motis fit aCbus imperfetbus ex boe

mipami

r]

patet quod sllnd , cujus eff atius, ef ens n potemiia

3

j um

fed illud, cujus intellectio ; Volitio , & omnis actio

[, c 2f

immanens , eft atus , non eft ensin potentia : ergo

yr u

I ;

ex

TT

ib

138.

exhoc patet , quod intellectio &c. Mi. Patet , quia

eftens in actu tefte S. D. uti patet in hoc mto att,

]tem exart, meo 2 x.

655

9254 ,

Jachno

7.Item 3.p«

.;-4

4-virtus infIvumentalis lmä?t

effe tranfieas cx uno in aliud CÀ. anconzpletum 5 ficiet

1100

€$ motzs eff. a&ius taperfeG]us. ab ageute im patiens.

S. D. clarefe explicacS. D. textus hic feq, breviter

P i

fic tergo motus , qui non habet ellztranliens ex u-

fecandol

noin aliud, (cilicet ab ageptein patiens , non eft

J.OP'J.

actus imperfe&tus,

n qf!M

8.Item x. p. q. g 4.a.2.0. dwplex ef? athwnis genus,

quief n

nt dicituy 9.Metap.una [cibcet qua rranfit in aliquod

1. tea

extevius viferens, evpa[[ionem, [icut usere €$ fecare;

i/lhd 0V

alia veróatlioeft , qua non. tranfit in vem exterib-

tura &c |

yeui,[ed mauct in ipío agente s frout fentire , intelli-

$.Ttea

gere & velle sper bujufmodi egim allwnen non im-

QQUSQ;U

mutatur aliquod extrin[zeums [ed totum n tpfo a-

notat*fuu

gente agitur. idem habetS. D. l. c.q. 18.2a. 3. .ad 1.

inli,

ubíaddit: quia motus efl acius mobilus: , [ecunda

* 4.lten

atlio (immanens) ia quantzm efth atlus operantas ,

HiY 5qzwd

dicituY attus ejus ex bac fimuitudine, quod ficut imo-

Fune al

s efl allus mobilis , ita buju(modi atlio eft acius a«

Pü'flim if

gtntis s licet motus fit acbus imperfetli , [ctlicet exe

j.ltea

sffentis ig potentia , buju(modi autem atfu est atfus

W'!,/c*g:mz

perf: us id eff exulentis in atlu ut dutiuy in. 3. de

qud lj

anma, dem habet de vet. q. 24. a. 1. ad 14.

Pufit m

ltem t, p. q. 83. a, 1. ad $. qualitazes [uperventen-

«ifulfi,

tes funt ficut babitus €$ paffiones ,fecundum quas a-

quüddat'-

liquis magis inchnatur in unum ,quam 15 alterum ;

:"56077/69

judiciratiams bujnfmodi quahtates [ubjacent , l. c.

6.De

ergo palliones concupifcibilis ac irascibili$ funt

hp

qualitates tefte S, D. er

o

cofunt 3c&tus completiin eí-

Doteni;

fe natürzac phyico. Evidens proin manet ex S. D,

In eisey,

grt, rneus. à.

ARTI-

9

it , quia

C fhco atf,

."'AART;CULUS NONUS "

ial Met

Ea In&hnatiö onihem formam ft:tim confequens

tun s f

-n(m e(t necpoteft effe motus. eft cdntra

n p»mem '

inane Hgmencum.

j bitvitt

p, Kirf&& inp

rinio fno libello Pa

Miens ex t«

g. 23 Item m

fecundo.lib Pag. 67. & 68.

, non dl

1. Opus, 44. c«3. Vers,ex his &cenon oportet,guod

emne quod eff in tempore , a&l moveaturs frcut omne

5

at [

quod eff m imotu yuete]fe efl altualiter moveri,

TU

^

?. Trem 3. Phys. lect. 3.0.cuicusque tneff motus,

É öjfflf"i

illud eovetur.S. D. (ed omnisforma:

poccþtia ,vvna-l

g exttr

türa &c. gon femper movetur , ergo.

:

-

; , iitll

3. leml. c, litt. e motus of atfus, S. D. utiq

ue

n n M

a&tus fecundus , uti & curfus V.g. qui femper de-

notat fuum fub

if

jectum a&u ;urt;ms ; fiactu fep? pe;

ggädfc

infit. '

, J/mmdz

4. Item 3. Phjs. le& fecundalitt; 4; illud'move-

opeMW ,

uv ,quod medio modo fe babet tater potentiam pu- —

? þfm fill*

ram €$ attam , quos qu

;ldem pa rt,:m»iej? ín potentta ,

jf

artim in atíin.

[cilitt t

j ltem 3. contra gent. c, 99. n 3. um aectdentia

copfequautur princtpia fubflautialia vtl , oportet

r j

quod ille , quiummediate [nbfl autuam vei prodacit ,

po[fit ummediate circaip[am rem operari quacunque

rü

st

aa fubflautiam ejus tonfequuntur , genevans enim

iil qml! f*

quod dat formam ,dat emnesproprietates , C$ mao-

t5 confequentes,

«

i d[[(rfm;

6. De Vet. q. 2.a. t.ad 4,0morus gon eff. nift exitus

ts lG

ibilis um

*de potentia tn aciums. S, D. ütergoin omni forma ,

lPlC[iinC 4

potentía &c. femper fit motus ; femper debet effe

in eisexitus de potentia in actum

etex D.

; hic aut;mv.fem Pbt

E

f:oncft in iis ; ergo,

AT

- dtem.

146

7. Item t. p.q. 9.2. 1.0.. omnze quod movetur

winrsdie

þa-o "motu acquirit a!z'gmd. S.Ih er2o quod non ac-

türm [eU

quirit aliquid , non uiovetur aliquo fuo motu,

reduciiar

$, Item . c. q. 105, at. 2,0. ejufdem eft . impri-

uisalicujo

meve fovmam,€$ difponere ad formam , €$ dare ma-

ent V.t

tum confequentem formam. $ D.ergocum agens

moyendui

Íecandun; imprimat formam ; & difponetad eam,

but ; hicn

dat etiam motum confequentem formam.

gliquomo

tetexaric

9. Iteml. c. satarahis motus nop caufatuy nifi ab

eo, quod cau[at naturam: unde dicitur in 8. h]:.

vert,icqi

quod generans mmovet fecundum locum graviaCó le-.

tendat o

Viayutergo po[iint complete ac proprie agere , ad-

non feqmt

hucrequiritur in iis motus & Virtus, qua int a folo

ob teliller

Deo,

lum Opety

10.Item2. p. q. 19.2. 1. ad 2 . 4vf/rumentum di-

Vdive;

eitur aliquid agere ex eo ,quod movetur à principali

quequeel

4gm:e.S. D. quod 1. 2. q, 16. a. 2. 0. fic probat. :

Opetation

movere euim bic fumitur pro uts s uti eff. applicare a-

qua l

liguod principium atliants ad atliuanem , n[us antem

pulircec

urentis conjtntlus efl cum acku ejur, quo quis utitur,

perandisl

son entra utitur aliquis baculo antequam al'quo mo.

Arguoc

do per baculum operezur. ].c.q. 17.3, 3. 0.

gä?m!zr:r

Btevitet lic ex n. 1o. inflramentum dicittur. ali-

formm -

quid agere ex eo ,quod moUetur 4 princz'pgli agentt ;

iaform;

Ííed ex eo quod movetur ab eo , iníerecipit ab eo

petelletin

motum ; Cl'g().

petct ff

Cum ergo voluntas aliæquepotentiæ acnaturae

Arguof

noh (emper aliquidagant, fed. quandoque fint in

qütitsfo

potentià, patet evidenter , quod femper non. habe-

fed t

antaliquem motum fibià Deo impreffum, ubi.

fubüamia,'

. Qof. Ulterius quod motio DEI movenüs , quz

: toptis

in moto eft motuse(tque ufus DElactivuste(te

QU intrin

S. D. femper fit conjunctus cum aliqua faltem ope-

Q'À Qper,

ratione natura activz quam movet , quáque active

DEUS. Pi

ütitur.3

I4I

"d totet

utitur ; fi enim nulla omnino fiatactio per illam na«

d üon dC«

tütam feu cauíam, eiiam non movettur

)

à

€

'uià non

1

Totu,

reduciiur de potentiä operandi,ad exercitium actio-

( imn-

nisalicujus, chtïe manet 11j potentia , pro ut ante,

06 dare m«

erat, V.g. puecinfirmus exerit omne robur füuum ad

£um 4gtns

movendum malleum excedentem omne. fuum ro-

hatàd eam,

but ; hic non dicitur movere malleum , nifi faltem

m,

aliquo modo per illum operetur tefte. S, D. uti pa-

at mf

tetex articulo n:eo XI,Si tamen illum localiter inos

i. pky:.

veat, ficque V, g. aerem dividat pet illum ,efto in-

UTR

tendat movere cum sdartificialiter cudendum ,^ &

apttt, M.

non fequstur hzc cuffio ob infirmitatem pueri, &

vlintalolg

ob reíitentism paffi majorem , Vere diciur per il«

lum operari tefte. S. D. (icque vere dicitur moveré

t d

active ; motio ergo aCtiva , qug in moto eft motus,

quazque eit reductio principii operandiad sctionem

! prmcipali

; probat :

operationis, Íemper tequirit cooperationem ,ali«

applimrea-

quam f.ltem illius , quod active movet ,feuin quo

s[uranum

paHïvE recipitur 5 aliàs manererin puta potentia o.

pcrandi ; i.ïcque nonreduceretur , &c.

| 4,/f7:/örno:

Argao ex n, 1,072e quod efl in moth , neceffe efé

0.

aliualiter moveri:etgo fiibclinatio (latim omnem

IJ:c:'mr 4l«

formam coníequens , eífet moius, & effet in

ipfa formz, jam neceffe eft; quod omnis forma feme.

W/;agcnlts

per eilet in motu & actualiter moveretur , quod a»

jpt ib t

perce falfum eft, uti patet ll; hie cc,

at natute

Arguo feu infero ex num.$,ergo motus coníes

queniesformá3 fubftantialem,non tunt à(oloDEO,

yefint i

fed etiam à generante ; ergo ut poffit proprie apere

;on hibt*

fubftantia,requiritur przter formam fubftantialem,

!m, ub['

s , qu

& proprietates ejus (eti accidentia , divina operauo,

qua intrinfece recipiatur in fübftantia operativa, in

ieemop

qua operatione non . natura, fed folas operatur

que à Y

DEUS, Patet ex att, meo 1, 3. 4. 5. 6. &c.

Átguo

Qtitut

1a2i

: Arguo acinfero ex n. 6. (icrgo fi;(cmper motts

inomniforma,uti vult D. Ki riri ,fempm erit exitus.

ÀR

&«c. quod apet'e £ilfum eft.

Arguo'ex n. 2. lüb( etgo pet mcl.xmtmnem,quæ

ftitiin

Quundo

mnem tormam ab(*mt ilem irqmcm

outtatii (

te(te 5.D. uti patet exart. meo 7. nonmmimtS D

Wuniincp

motum aliquem , fed ejusaccidenti amopda, (cu

QIto,ell cor

proprietates , quz iunt; Otentiz activz.

hp u

GConE ex 1/p04. 79:4.«197 6. tntel/e*?m' paf

forzm putt

fehbues 7:14,261007148 eff 1n potentiatastum 1S. D. ergo

(uuc

»on ibeft ei motus, Pilwatas [ ait P. Kirfch c,

qumjii h

tta il

8.p:g.89. | quandogne eff in potentia tantitm , boc.

prabatzom non indiget , um C3 experzmttä Hou

u nglM/

tin Xinlil

fits ex ponra potentia intellcülus enim infevtur. ,.

tj antuto

nam fintelletius quandogue eJf a&fqne fpecie sntelli-

gibil boni apprebenf , neceffe eft voluntatem effe in.

(inne, it

ura patentm "volendr,icaille. ergo tuncnan eft in

ullo àctu ; quifit motus ;anamquoque enim sgit ,

7

Pïcffm

in quantum eitin adtu id eft motu victuofo , ur: pae

- Mrobu

tet ex art. iDeo 2 1. patet Item de ver. q, 21. a. ;; ad

XL primtm bonum e[f per fe volitum , €$ voluntas

&nicedent

natuvaliter 64 per fe ulud vultnon tamen femper it-

1. Dtoba

dnd valt u aíiny nonenim opartet ,

qua(/ €A4 , qme

ettl m

jimt nammlmr aninit conententia ,femper ia atin

! fithys À

u MM?M

in Anima effe , fcut principta , qua [nnt. »aturaliter

cognita , non femper aclw cowfäeränmr. 5. D. ergo

tttj 7;;4/* F

non datur inclinatio ftatim conlcqm,ns Voluntateim

uti & omnem formam, potentiam &c. qua fit mig-«

ehmay.

v5

tus uti prorlus crroncc vul: P. Kirích, -

COP r

t $ p.

ehcuo

chc:tum

Wum ) nc

flttd. coni

ARTI.

143

Iptt motus

TODC CXLUS

.ARTïCULUS DECIMUS.

io.ncm,quæ

t

leqtitut ;

(luändö S. D. ait 1. p.q.20. a, I.0. przomnsts motus

voluntatis 8 cuustibet appetuiva virtntis eff amor

teïligiIS.D.

boni in Copas n , ioquitur de folo motu 25 his eli«

topna, f

€ito. ett contra inare figmentum Neoter, P. Kicích

:l/ef?z: nf

inprimo fuo lib pag.2 3. ubi : primus rmotus narava,

$ D.ereo

ferma,potentia eff inclinatto ad [uum objeclum, tan».

quam fibi bonumi s cum itaque volumtas [it aliqua na«

?. Kifth

txyrat , sllins vero objecium fit bosum nyiuer[ale fl«

at ht

utià wotum

tim [equünr inclinatio boni umiver(alus , qus eff ma-

iferiir ,

tu5, & in lib,fecundos. ID.EUS inchaationem , qua

i ntellie

eff motus omnem forgsam confequens: in. (tà. prodp-

Giore , imprimit, pag« 67. lem DPag. 94, primus

t cft i.

cnon eft ia

AGEus [ voluntatis. j eft amor 689 motus nec. «f

(pig. 91.) 4 voln

enim 1gtt ,

5

ntate elicuus , fed a. D-,EO -

j[o Ut pte

prefus.

. ,Probatur pri

D a.f;id

;nök& pa'te; evi-äenvtcrrc exxþarticuïö;

antecedente,

"

$ ol idi

2. Ptobatur fecun

dó ratione fandli D. quam af.

fert], jam cit. l. p.q.« 20. a. 1.0.40f* naturalitep.

il t ; ?M

TT

ejff primus aGins voluntatis,Cà 4,vpetj:z2.r, 9 propter

supiralitt

boc omnues alii motus appetttsi Præfuppanunt Amo-

rem quafi primam vadwem. unllus euim defiderat

$ D. etgo

aliquid uifi bonum amatum , nec aliquis gaudet mfi

'oluacocei

de bono aemato , edium etiam nón esl wifi de. eo quod

jit [it o

contrariatur. reiamata. S. D. clat& ergo loqui-

tur S. D,. de. motu pumo , & primo amote

elicito. , ad quem ícilicet- fequiur. defidecium

elicitum-, :& tandem gaudium fitiliter clici.

tum. , nec non odium elicitum de malo ,

mi

quod contrariatur objc&o; prafati motüs pti

&

AMIÁ

I

& primi amoris, deinde fic probat S. D. quod amor

fimtim

nauitaliter fit erimus a&tus voluntatis & 2 ppetitüs ,

fmplet

quia ( inquit)bmne; aliz »notibs appetitivr zræfzp.

at

ponunt amorem quafr nrimam radwem j coniequene

$. lt

cer PFR.*.(LIPPOHLIUC tnotum tanqu*zm primam radi-

plfnh/ü [

cem (amor erim motus efttette D. Kitfch. ) fed hoc

defdrim

aperté falfum e(t demotu à principio productionis

autem hal

formis, poteatiis, naturisà DEO impreilo hicenim.

guutein

motus eftchymara uti patet ex art, meo. 9. ergo de

d lier

illo non ioquitut S. D.apert? ergo loquitur de ino»

lol

tu elicito à voluntate & appetitu , hic enim eftamor

Dundao j

boniin communíi,

tithepu il

3. Iteml.c. fic probat S. D, prafatam ptopofi-

dll b ]ïnm

tionem: eportet zsatnYaliter effe prioves actus volmn-

Widitad fi

tatis C8 appetiuus ,quirefpicinat bonum , bis , qui

tWálntm [e

vefpiciunt malum ,ur gandim, quam trifltia,amor

ditin fiey

guam odmmi,5. D. ub: claré loquitur de a&tibus van«

al f

tüm elicitis,

4

fnp]oo)

4 Iteml.cad 24 paffiszibus fenfitios appeutits...

Mepripimt

guadam npllam. imperfecironem difignant , nv A-

elictus u

»jor €9 gaudinm.

P'optie p

j. Kem z.2 2.2. 0. cum amor confiff At ia quadam

Untatiy,

inpmntateone appetirss ab appetibili... mamfe[T aus

ultimitto

cf , quod ataor eff paffio proprié quidem, [ecundnm

Wi fM cey

quod eff in concepifcibili, commnmiter aute»s C ex»

derimyv,

gen[o momine , j'»:cündäm: guod eff n Voluntate.S.D.a-

fl(udmm j

mor auteim,qui eft paffio propei? in concupifcibili ,

d!nrm T

eft actus elicitus( patetex n, 6.) in voluntate antem

pridid,

umor non dicitur propri? paffio, fed lat&tefte S.D,

Wij ,

6. Iteml.c. q.82,a.5.ad 2. 4 primume ditendum,

fitdiidg,

quad amor, conctpt[cemtsa €9 bujnsmodi , duphtciter

Hf 60;7;'] /

accipiuntnr quandog, quide fecundgi quad fant quada

t S ]

paffiones , um quadaá [cilet aninet concitatione pro-

wenientes $ [f communster acciptmnturyCiboc modo

Kiipas

[ust

j

quodator

^

fnt folnsa im appetitu jän/ïln

vo : alto»podo fignificant

ADpettis,

[implicem affectum ab[que pajfione , vel ammiconcie

! ,ïm[up.

ratione , CÀ Jj [(unt atbus voluntarts.

wnicqucn-

7. kemr.2.9.25,a. 1,0,. mpaffonibus concsie

mam tadi«

piícibilu trvenitur aliquid pertiuems ad votum.ficut

ch.)(edhot

deiderinm| quia Ícilicece(t de bono habendo ,Jnon

toductionió

lo hicenim

autem habito ,feu poffeilo | &$ a/iquid pertinens ad

Qutetera ,ur gaudinmm,

. 9. egod

$, Item att, (equentio pore/f ovdo pa[fronum con-

itürde ino»

enpi[csibilis attendivelfecundim intentumem, velfe-

imeltamot

&uhdum Conlecutionem, [ecundm quisem. ccnfecue

ttopem illnd eff prims , qnod primófit s eo , qnodten-

n ptopoll

dit £» finemmanifeflnm eff autern,quod omne , quod

(dür ol

pendst adfinem aliquem ,. primü quidem baber apri-

ULN.

thdinem [en proportieseps adfinem ,. mibi! enitm ten-

jftiamr

dlit in finen non proportionatums : fecundo movetur

idibus ul

ad finem | fcilice: per de(iderium ] rerrio gmiefcit i

fine poff ejms con[ecmtyonem : ip[a antem apsitndo , fi-

ve proportto appetités addonum ,ejt amsor [ íciicet

a u

elicitus , uti claré patet in materia prarfenti ; quia eft

proprie pallio appetitüs concupifcibilis. fecus vo«

1 guam

luntatis d quam fequitur defiderium , & tandem

nf

ultimaté quies j te&te $. D. gs nebil eff alind , quatm

| /mma/lm

somplacentia boui, motus autem adbonum e[f defide-

us & o

derium vel contupifcentia 5 quies antemin bonoeff

st SDae

gandtuim , vel dele&latso ,.€9 ideo fecundmm bunc or-.

dlinem , &mor precedu defidevinm , — €9 defiderinms

icugi*.hiblliq

pf aaem

pracedit ácleclationem y. [ed fecumdum ordinems inm-

t ree A

pentioniy ejl 0 conver[oy mam deleitatio intenta,cau-

fat delideritim €$ amorem . deleilatio enim eff frms-

yääömd'""'

i Mpl

&io boni , qua quodamodo eft iv5 , jficur C ip/nmm bo-

j d

uuie 3. D.an nonhicaperteloquitur S. D. de an;a-

jgutittt "

xe , complacentia , aptitudine &c. qua funt actus e«-

liciti ? patet jam claré mens S; D. dum 1. i. 2342

L

4. o, al

t46

sut r

4. 6. ait. omie snovens x trabendo| patiens l.c, j 4d

y a

fe i tria facie imapfos namprimo dat ei inclieationem

jam fi

fen aptitudisem ,7— ntinip[ern tendar .. dn paotibus

autem appe ivapartis , bonum babet. Firviutem at-

quämincl.

üsmocd

traflivam , malum autesa Piriutemrepulfivam s bq-

dinatio v

»m evgo p fciltcet omne, utpote movens jprimó m

hanc Deu

petentia æppetättva cau(at qrmndam inclinationem ,

f

elt, ltad

feu aptitudinem . [en convaturalitatem 4d borium ,

flatimom

quod pertinet ad [msjïo;zem ATROY LE CH! peY. ConirariM

detruetet

re[pondet oditm ex parte maly fecunab,fi bonum non-

Cete creat

dum fit babitum , dateimotum ad. e[[cquendus ba-

,

]

enimadv:

— AVIALUMRTS er boc pc*rtimt ad p aJ[Z

[

onem defiderzi ,

pitetex $

€$ ex oppofito eff fuga velabom»inatio ex parte ma-

G hcefha

li: tertio ctitm adeprum fuerit boumdat .. gaudiucóe.

taubony

Itemic. q. 26,2,2, o.appetibule movet apperttem

tücralisir

faciens quodamiodo in co ejns intentiouem ,Cf appes

adhücin

titus teuditin f-'p;enät!e realiter ca:a/?gacr;dh.-.:z AA

prima ergo msiutatio .zl,v',w:z'fä.r ab appetibili: voca-

üt compb

À

tur aiior ,quimbil alitd efl, quam complacemtia ap-

Motio D)

peuibils C& ex bac e«mplacentia feguitur motus i up-

petióile qui eff defiderinm , C nitmo quies , qua 7:

d :äui?

h

Á

audium yclare ergoloquitur S, D. deairoreappe-

titüs elicito., & hiceft apertus fenfus : omneappeti-

bileappreheníum trabendo a ppetitum;a:ovet fina-

x.Ip

Bteutia ;

literappetittnrad futelicicndnm amorem patet de

IMIR

Vét. q.2 2,2:2, 0. freet mfiuere caufa eff- eff ageve ,

POtemin);-

ita ifluere cau[e finalis cft appeti C9 defiderari.S.D.

&H)ä ]066

ergoamor eftfibaliterdfine, à voluntzte cfhcien.

Y

lts

ter , uti patet l. c,

- ftem i. p. q. 111.2. 2. 0.€4i motss voluntatis n9n

pïint*t?i;;;

4, lg

fit 4!iquid quäm inclivatio voluntatis in rem volitam,

CI/PWW

foliu: DEI ef fic imautare voluntatem,quidat w«

guya iutelletiuah Virtutem talis inclinationis z. [rcut

iputls

P" mü"

enim inclinatio natMralis , non eft n1fi abeo, . quidat

LL d

147

natu?um;im itnclinatio voi

/;

intariA 40n eff nift à Deo;

rsï.c.*;jad

j

]iationem

u can[at volnntatem.S. D.

D ETH

. Jam ficarguo : motus voluatatis non eft aliud,

dU TR

quàm inclinatio voluntatisin rern volitam;ergo pri-

fu.

mus motus voluncatis non eft aliud,quàm prima in-

clinatio voluntstisin volitum.id eft bonum ut fic;&

j Mn

hanc Deus poteft immutare tefteS, D. fed hoc falsü

KablRETO y

id bnium ,

eít , í1admittatur inclinatio íeu. iotus coniequens

-

Conirári

ftatim omnem forimam in bonum utfic ; ficenim

( 0

de(lrueretur naturajnon enio poteft Deus uliam fa-

m l-

cere creaturi , qua non inclinet in bonam ut fic, hoc

»'dljw ii ?

enim adverlatur effentiz appetitás cujuícunque,uti

petetex S.D.-füprainart.meo.7. item de ver.q.2 2.a,

t Ils

6. boc eft nat ura cmjuslibet creata,ut ADeo fit ordina-

;audiïafö-

ta in bonuta natHr aliter appeteus siliud,Exgo non da-

Wc:t/l:m

tur talis inclinatio &c,qua Íit motus. requiricut ergo

"C a

yi;dk,.'l ;

adhuc in omni agente ecundo,ad hoc utagat, imó

ut complet poflit,Dei folius motio,

hili vuct-

AR TICULUS UNDECIMUS.

iettia -

Motio Der phyíica previa in£allibiliter conjuncta

o p

eft actui ad quem dsturà Deo.. Eftcontra ezrorem

d

Neoier. P. Kirfchin primojibello

ortippe

pag. 96.n.52.

pesppte

ovec lbt

i. P.peq. 2.2. 2.0. novere eft educere a/z'rjäzïd de

pateiztiæ :n aiinp,

jpitt dt

2.Ótém 1.2.q. 9. a, 1. c, opertet wr id,guod eff im

fþ,'lä(",

potentia yeducatur i alum , per aliqnid, quod.eff a-

fïdïi.S'D'

éMu,S boc eff movere,

eclhae

3. ltea 1. 2.q. 16,8. 2 0. 6tl efl applicare aliqnod

principium aclwonts ad atlionem.

»

st n

4» lemn L.c. q. 17.a. 3. 0. Ufns ntentés coujpuntlns

, yuhitttt

eff cum actu ejus,quo quis ntutwr Mon entm utitur. a-

i t

Iiquis &achloamiequam aliqua modo per. baculuta o-

u f

Rt'ï'flüï,

) qw *

K

A

j.Irem

i

I48

$. Ttem 3. p;q.xg.a. l.

ad 2. Iofirumentum dicitur

nim ov

aliquid agere cx es quod motetur à principali agente,

quod pulcl

6. Iem 1. p. q.82.a. 1. ad 2 jovens tuncex ne-

(fe&um/h

ceJfitate cau[at tnotus «h mobili ouándo poteffas mo-

[ed (ectünd

ventit excedit mobile sita quod tota ujus. po[fibilutas

suo'UcAti/ubdatur.

prpr

efeäm (á

», Itemlc. q. 165.a. 9, 0. »or f/'ufficienter aliquid

Gu Pirtg.

poteff movere aliquod mobile nift Virtus achivva agen-

-

eum drf

4is excedat vel[nlrem adaquit P

4

riutem pa[fivam

quanta D

svobilis,ldem habet $, D. q. 6.de malo. plurá habes

inart, ineo itfra 18,

ptprapur.

Árguo btevitet fic ex n. 1. syovere eff educere ali-

igu ia

qnircak

iid de poteutia in aclum ; ergo moverte principium

feittim|

operativum , efteducereillud depetentia operan-

LT

di iti a&tum opetratiónis fuz;fcd DÉUS movet phyfi-

ct omhía principia operztiva , ergo.Subs. fed redu-

quitr T

" moMa;

&io divina principioreim opetativorum ad actum o«

perationis (uz,nequit effe fine hoc atu ; erpo nec

lemal

UDEI

motio divinzprincipii operativi ad actum illun*, po-

telteíl: fine illo exhis patet, quodldmviza Pirtus,

tthh al

lr

giitex boc spfo acquirituy infirumento, quod move-

Pi," u Jpo

sur à principali ageste (DEO ) &dagendum ,. non

poflït deficeteab operatione inRrumenti elicita. pa-

tetfecundo , quod ea divina Virtus per motionem

Phrtntr,

cau(z (ecundz comnunicata, qua motio, eft active

Obf fe

3íolo DEO (m operatione enim.qna D EUS operarur

€xih(ipir

ineVendo natiram non operatur natura veitc S. D. )

à m,quæ

fitid , quodà DEO fit in re , quoactualiter agat. pa-

j to)cm

tetteítió ,. quod ea Virtus fitmedium infallibiliter

F&q-, itítn

€onjungens principium operativum cum füa opera-

Mrumeny

tiohe ; propter (uam enim efficaciam movet immue

conjunæu

tabiliter,neq; poteft deficere ab operationead quam

t conis

datur à DEO,tefte S, D. uti patet ex atticulo meo 1g.

Obf, bene hic differentiam inter Virtutem divi-

DEUSim

nagp

MC laptin

kin dicityr

149

ali qente,

nam moventem , & virtutem creaturz moventem ,

HC CX b«

quod pulchre explicac $. D, l. p.q. 19.a. 8.0. ubi;

ttrfrat m

effectur alicujus prima can[a(icilicet non lim pliciter,

po/þlnhm

[ed (ecundàm quid prima patet], c, ) eff contingens

prspter cáu[am [ecundam , ex eo , quod impediatur

ijer aliqm'd

effecius caufaprima per defetlum canfa fecunda , fi-

€nt lirtus (olisper defeiinna planta irmpeditur;nnilus

Éw at*

; pa[üwm

autem defécins cau[a [ecunda mpedire poteff , quim

Jurà hibef

voluntasDet [unm producar effeilu .... quod contins

K'! propter efcaciam divine voluttatis s cum enim -

éiqua can[a fuertt efficax ad agendum

duttre al«

»effecius :m/i?

qiitur cau[am ,non tantizm fecundss

mid , qnodfit ,

xrmcipmm

Jed etiam [ecundumm modurn fiendi v

el effends ...cym

2 opttan-

(qunr Voluntas divima [it efficacifima , men [olum fe-

)Vctphyfl-

«« DEUS vl

[4

fed redu-

quitur ,qued (iant ea ,2

feri, fed quod

ddum o

eo modo fiant ,quo DEUS:lla fievi vul

L

j erpo n«

Item ad Hann. t, dift, 47.q. unica, a, 4.. Volumta..

te DE/[nontantum resin effe Producuntxr, fed etiame

illum,po-

a& VirM,

vebus producendis modsm , quoproducentgr prede--

permmnavit , unae cum voluntas DEI efficaciter im-

w t«

Im , nonl

pletur. ,oportet quod ves fiant ,. t$ eodem modo ,quo

elicita.pä-

divisa voluntas difpofwit ,mece[farià fcilicet, yel con-

tingeuter.

wottonem

,)cü:aivæ

Obf. fecundo quod ficut Virtus, quam facitartie

fex in füoinftrumento(v. g.

Carpentarius in fua do-

'Saptmtur

labra, quz ab hoc fuam form

l: 3. D')

am non accipit , fed à

flbfo ) cü !d r

quo a&ualiter agat , aliquid faltem ;

[a a[l PI'

allibilitet

e(t4; neparabilis ab operatione feu cooperatione

inttrumenti, aliqua faltem tefte , D.c

um fit femper

fug opcra-

iecinmmite

conjun&ta ufui a&ivo inftrumenti(hicautem femper

Hd qum

eft conjun&us actui ejus. v, g. inftrumenti, quo quis

utitur )ita etiam Virtus feu intentio ,

quam facit

omelt

ken dl*

DEUS inre, eftid, quo actualiter agattefte S.. D,

n

nec tantüm femper conjun&ta e& cum aliqua opera-

tione

)

150

tionerei,qualicung;tandem ; ficuracciditartifici

4qim

IElïi!f(]'.i

ptopter defectum Vittutis moventis & refiftentiam

curii la

excefTIivam mobilis ;fed Íemper propter efficaciam

Ceni V. 9.

[

Virtutis divine moventis , & divioz voluntatis ; eft

quimae

conjuncta illi fpccifica operationi ad quamà DEO

[a6 C,

datur :genti fecundo,& in ordiíne ad quam à DEO

imprimitur ipf; quia voluntatem divinam, ejuíq;

CIgO u

moventis virtutis eficaciam fequitur effe&us tam

&usopex

d lä-.np«

uo ad füb(tintiam ; quàm quoad omnem modum;

4ctionis

unde ait S.D.f Dess voluntaté movet ad aliquid(v.g.

&utem m

ad primam volitionem, . electionem hujus vel illius

achot p

patcicularis boni &c.) rpoffibile eff quod voluntas

Ad idludnon moveatur.

Argu:

$i forte recurrasad cuam fcientiam mediam; inde

Buiut,

tte not

emendicando efhicaciam illamsdico;ícientiam illam

eíle igmentuminanein D, À,uüi exS. D. demon-

ada

Qionen

ftrauiin funic.meo fecundo edito r708.nec ullas hu-

luntatis

juíq; adveríatiorum ( etiam in publicis typisà me ad

praviav

reípondendum ex D. A. de puroac plano provoca-

tus) hucuíque potuit rcípondere.

'upe

Arguo breviter fic ex n.4.applicare principium a-

E j

fttumen

[iionts ad atlonem eff utiilla,ted Deus applicat om-

'

Mtehtur

necreatum principium actionis ad aCionem tunc

tantiim cum actu operatur;ergo.quid ficille divinus

60 quod

motum

activus ufus,&applicatio,paret ex articulo meor.3.4.

efgo "

$.,6.&c.deindequando principium creatum actionis

actu üon operatur , nec Deus utitur illo.probatur;ut

il de

DEUS utatur illo,debet ufusDei e(le cojun&tus cum

fcmpcrï

actionepra'fati principii,fed quando principiü crea-

uetnt

uim operationisa&tu non operatur, non eft uíusDEI

N

fascum

conjunctus cum operatione principii cteati actionis,

m omn

crgo.maipatet uti&mi.quia ufus ntétis cö]un&us eít

cuim actu ejus,quo quis utitut; fi ergo nullus fit elici-

iper,

tus actus principii actionis,etiam nullus eft ejus uíus.

fit mot

Arguo fecundójson ntiter aliquis baculo,antequa

* fo

Ali-

I$I

ditartfici

Aliquo moa'o—opæ*etm' per éaculis.S. D.(icut etiam non

üftentam

uricur quis fecuri mii aliquo modo operetur per fe-

curic fcilicet vel eife&tüm artis,vel effectum (impli-

elhesciam

cem v.g. divifionem ligni, " vel faltem dividendo a

vntatis , eft

43 DEO

quam,aetem&c.eïgo ecamDeus non utitur volun-

imi DEO

t«te &c, antequam a3liquo modo operetur per eam;

im, ejuig

ergo utus Det activus voluntatis cít icmpcr coniun-

ffe/tas tam

Gusopetationi elicitz voluntatis;ergo motio divitta

eít femper conjuncta illisapplicare enim principium

t modum;

&ctionisad actione eftutiillo,eft movereillud;active

iligud g.

autem movere principium actionis ad zctionem fu&,

jus velillius

d volkatdt

ac hoc patfive moveri ad eam nequeunt eíle (ine 1lla.

Árguo ex n. 4. sss utentis conjunéius efl cum a-

ediam;unde

Éu cjus.quo quis utituryergo u[us Deiutenüs volun-

ni;milam

tate noftrá , v. g. ad ele&ionem,copjun&us eftcum

actuf electione |

E

voluntztis,quá Deus utitur ad ele-

), demon-

&ionem,f[ed ufu

sDeiutentis&c, cft applicatio VO«

ec ullas ht«

luntetis v. g. adcle&tionem , feu eft motio phyfica

jisà mead

pravia virtuofa&c. ergo.Mi, Subf, paret, tum hic

0 PKOVOCR-

( ex art, meo 1, 3. 4. G&c.

Ex n. . NB. tó aliquid;non enim femper omne in-

-incipz'm Á

licat oT«

ftrumentum operatur effedtum à principali agente

intentum;uti patet ex di&tis ; Breviter ficSubf.fed ex

ouem funé

eo quod movetur äprincipgli agente , recipit ip Íe

iledrvimus

motum & virtutem à principali agente,ergo, patet

10 mCUI.;'4c

ergo , quod motio sgentis principalis & virtus per

um dionis

robatorgut

illam derivatain inftrumentum , feuagensinferius,

anduscom

femper fit conjuncta actioni moti,alicui falcem; fic-

que intentio1d eft virtus , quam Deus facitinre eft

ncipiüCï'"'.

id, quó actualiter agat :

Subf.ergo etíam volun-

etusDEL

tascum fitagensinferius ,

& Dei in(trumentum

atiadionls

in omni fua opetatione , dicitur ex hoc aliquid

óundust

agere, v.g. Velle finem, eligere media,quod reci-

lls fceid*

pit motum & virtutem à principali agente[ DEO ]

c&cjuSUIUS:

Íeu movente ; patetergoevidenter , quodmo-

'W/V;MWM

K

4

uo

M

1$i

tió Dei phyíica przvia & virtus prafata divina

od Deu

femper conjungantür 2tioni elicite agentis lecune

Qurpecm:

di moti à DEO ; patet etiam ex hisart. meus s. (cil,

Conf.i

quod pro qualibet nova actione prarequicatur no-

pl

va Dei moüo virtuofa;novusu(us DEI activus : no«

i Jehibe

vaapplicetio &c.

if rymem

Conf.exS, D. deperfzttiane inflrumenti e[t .. (

agens can

tamylta ini

quod agarl'ícil.actu,uti in hocartpatetex meo n.s. ]

sn quantum vaovetur , de ver(, q, 27.art, 4. ad 7, €$

pyctpaff

étà per Viriutem imcompletam, L. c. & 2. contra

tt;depat

Geut, C. 2 1. n, 4. énfirnmentum (etiam hoao, pa«

ipwinqu

tet ex art.meo 1,n.20.) «s»guam adhibetur ad can-

tontrario.

f[*ndum aliquid,nifi per viam motés ; id e(t per mo-

neinfhnum

tum vidlem eff ezim ratio m[frumenti,quod fit ma-

&t, meo |

vent metan.,

& $. contra Gent. C. 89.. Avdla rex

p

poteft proprtá véxtute agere , nifiagat m virtute Dei

( (cilicet in&umentsli,incemple:a,uti pztet ) erge

l

bomo non potefe vivtute volustatis fibidata us 5 mfí

(n quantiem apit in virtute Dei. & q. 6. de malo ad

Qmiis g

4« voluntas aliquid coufert,.cum movetur à Deo , ipfa

prrits, o

entmiefl queopevatur, fedrmotaa Deo, — Subf. ted

Wm, 1

eum movetur à Deo,2ccipit mozum & virtutem per

motum à Deo ; ergo cum voluntas accipit motum &

l DCI

virtutem pet motum àDeo aliquid confert.Uci ergo

fþ:'"/ip"

simfirzn:entum tvcfte S D, dicitur &liquid agere ex eo,

MLLTIT

quod movetir à principalt agente , ic & voluntas di-

huefini

€icur aliquid agere;& aliquid cenfert,id eft operatur

proPrmm

teftc S, D. cum movetur à Deo. Hazc ergo Coníeq.

h N d' f

eftbona : Deus movet voluntatem (ícilicet ut princi-

tf innni

paliscaufa fuum inftumentum ; imprimendo ei

& h

motum & virtutem intrumentalé [ videart.meum

PC

3 per totum j ergo hac operatur , feualiquid con-

/Pnfing

fert. Patet, & s. contra Gent. C. 92. femper bomo

ehgit , quod Deus operatur inejus volustate, — Sed

jlttn

quod

at divita

quod Deus operatur in ejus voluntate illud opera.

ts [eClle

gur pec motum,& virtuter: illius motüs;ergo,

u £, el

Conf.2 .fcut [e babet completa forma(ive una,five

üicatür hO.

plures)ad per fe agentém id elt caufam principalem;

divus : 00«

stA [e babet nyotus,quo vsouetur Aprincipali agente ad

sn[lrumentum.de ver.q.2 .2 4. O. id eft;icut per fe

titl u

agens conftituitur formaliter pet formam complc.

t

tam;ita inftrumentum per motum fibi à principali

.4.id7.5

pure paffive impreflum. — Uti ergo falfum eft dice-

: q CORX

re; de perfectione cauíz per fe agentis eft ,

uod

hono, i

egatin quantàm habet formam completam ; itat

A 4d iMl«

conttatio verum eft dicere tefte S, D. de perfe&tio.

[ ptr o

ne inftrumenti eft,quod agat [ fcilicetactu ; patet ex

d f m

art, meo r 1,num.,

N r

' J in quantum movctur à prin»

cipal,

yttutt D

a ) t

ARTIGEBRLUS XIL

TUERT

jemalo d

Omnis creatura five libera;five neceffaria , actu o-

TT

perans , operatut per virtutem divinam incomple-

Subí, d

tam , ac motionem divinam fibi intrinfecam;

tuuea pet

Íicque eft inftruazentum DEI.

'morum &

t, De potentia, q. 3. att. 7. 0. swee aligstid

4$i! ad

( rierga

effe,mifi per virtutem DEL: tpfurn eximi c[fe ff com-

!

urttx thy

munilmus effeélus , primus 69 imtimir omnibsus a-

voiuntasdi-

lus effeéibus y Cf sdeo [oli Deo competit. fecunasgm

i opcrifllf

propriam vir tuten talis effetlus , unde ut dicituy im

o Conltq

hibro de caufis 5 sntelligentianom dat effe mfipro ut

cutpfitt

e[t in a virtus divina. Gonlonat t. p. q. 4$.att, f. 0.

&3d lo

.imcndo du

r melm

2. Item de potentia L, c. art, 1. 6, wullares dae ef-

hiauid co!Y

Je nift n quantum eft n e& participatio divnavirta-

TA

u Y

aufa /l-

5.Item]. c, a. 4. 0. impa]ifilo efd , quode

€8»

qUO

1j4

cunda ex propria virtute fie pyiscipiisn effe ,in quan-

S.Itcm

tya buja[modi : boc eutsa eff propritim caujaprimas

i "fj

nam ordoeffettuum eft fevundim ordinem can[arum;

$. Te

pronus autem efettus eff ipfum cffo.gnod omnibus a-

[ala vt

lits effeéhibus prefnpponiuum , 8 mfum ionpra jférpponit

I inferin

aliquem aluum ejeitum, Cj idcooportet , 2^iod dare

particz'pal

efje in quantum bujufmodi , fieffelus prima caufa

7 len

Jotius fecimdum propriam virtutem , &$ quacunque

qmztïm

4lia dat effeyboc babet , im qtanimm efl ia ea vircus

$.lret

€$ operatia prima awffc » C$»on perpropriam vir-

WL

tuteio movenizi Coultonat r. p,L.c.

y It

4. Item depotenua L. C. A.7.0.. Quarto mede

tnferiri

uaum eff caufa abiionis alterius , ficut priuctpale a-

IiïWil'rIt

genseff caufa atlsomis sof/rumenticó boc modoetian

Baeth

l

eportet diere. , — quod Deus eff cau[a omnis atiio-

0

l

j

nis naturalis : quod $. D.fic probat : 4sazto enim

Ühm s t

canja aliqua eff altiovtanto eff communteor , $ e

^

"

[zzl

ptertot

cacior ; €9 quanto effl efficactor ,tanio prefundues ia -

fadioni

greditur in ejfecum , €9 deveenotiore potentia ip[nm

impreff

veducit ia acbtimn y in qualibez autem ve naturali in-

lii B

venimns,quod eff ens && quodeft ves naturals 5 €3

tatis tr4:

quod eff talis veltalis natura ; querum primum .63"/!",

gommnne omvibus entibustíecundum omnibus vebur

Tl:eolog

in lo

snaturalibus : tertium ia nua [petie , €8 qnartum , f

patit co

addamts dccidentua ([ciliceu has carnes,hac olTa, &

ptis pau

accidentia defignantia matetiam &c, 3. p.q. 3.3.

quz feq

3.0, ) eff proprium buic indroiduo , boc ergo indsyi-

Tiofe

duum agendo , monpotejl conflituere aliud qn frmils

Wütap

fpecie mf prout e[d snffvumentum ilius can[a' , qu&

ve[pictt totam [pectem , €9 ulterius totum e[fe natuva

Ints p

bO ïd Y

snfeviortsE8 propter boc nilil azit ad fpeciem im iffis

(ate D

anferioribus , ntfi per virtutem corporis caleflis , nec

annl AS:

aliquid agit ad effe nifi per virtutem Dei.

Vatürt

$. Item

þrritix

157

ft ytiqup.

$.Item L.c. o. JVuf/a ves per fetip[am movet yvel

( arma,

1 GÀ dPHUS

Agit nifi fit vvveus von motum.

6. JY:em de Ver. q, 5.0, 9.ad 7.. son oportet,quod

Loniibis 4-

0la virtus divina vmmediare movenat,fed ettam can-

iprafippont

f inferiores per virtutes proprias , /'fcundizm quod

; f/iad dart

participant virtuten [uperwi um can[arum.

m cawje

7.liem L.c. q. 27. 3. 4. 0. ratio inflrumenti efl gn

j quattitque

ua»tim eft infirumentum ut moveat maeium.

Ia CAUW

8. Ia L. c. q. 5.3.10.0.

Voluntas eft movens

;?mm U«

?350101:972.

9. Item r.p. q. 1 15.2. 3.ad 2.. quidquid in i/li:

)lgzrtamadl

inferioribus generat €9 movet ad [peciem,eft uti. 1u-

Vlï/(l?/l(f [

Érumentum caleffis corporis.

nodoetiatt

Pztechic atticulus ex toto art.meoT.3.4. $

'.& 6.&c.

um lt«

Ob6£ bene hic infadlicem adver(aricrum aftu-

Mauto n

tiam ; ut enim funditus collerent phyfieam Thom.

i, G nj

premotionem fatuerunt in fibellio fio de ratione

famdnitit-

ftudiorum compofito à fex Pauibus S. J. 3c Romz

iaf

impreífo in eorum collegio, judu przypoliti genera-

vatiliit-

lis 1586.qui pro regula Lectoribus omhibus Socie-

uniii 5 &

tatis traditur paragrapho deopinionum delectu: Ín

nimn d

Theolosica facultate , ubi inquam fie ftatuerunt:

uibus rtbut

in Theologia doGtinam S. Thomz , ut cavetur 4.

AF LE v ]i

parie coufticutionum C, 14. noftrifequantur,exce-

hecolla &

ptispaucis,& poftea explicans , qua 6nt illa pauca,

A

qua fequi non tenentür,num. 6.. inter aliajiftam S.

n inditie

"L ho.fententiam recenfet : caufas fecundas effe pro-

i fl

prieac univoceinftrumenta Dei,& cum operantur,

ltifäl ; W

in eas primüm influere,aut eas movete.Hxc de vet-

;f/]f MMM

bo ad verbü [ ait Gon.in fuo man,Tract,4.de volün-

RTE LI

tate Dei C,4.$.4.) ex exemplari hujus iibri,editionis

?li[q'l.f; n v

d

annii;j86 quod inconventu noftro Tholofano affer-

,

vatur tranfccipfi;ubi NB.quod quo ad aliquid aperte

errác in fan&o D;evidenter enim eft falsü,caufas fe-

( Iem

cundas

6

quodquc(

cundas (feilicet omnes) effe proptié Dei in&rumen-

ta,patet ex S. D. inart. meo 1 3. (ecundó ; evidentet

«65 q-l'rä

fallum eft. ex S. D. quod fint univoce Dei inftcu-

nel RPQH

menta ; hocinzternnm non ofteudent in formali-

ARTIC

bus fanc&ti D. aliud enim eft dicere : equaliter (ünt

Deiin&rumenta ; (ive: eque cay(à libera,quàm ne-

ce(laria debet recipere motionem virtuofam pra-

Indtur

viam pure pafliv? in fe à Deo pro priori naturz ac

n gkæda

hibere pr

hyficz caufalitatisad (uam cooperationem ; &a-

j

ud eft dicere univoce przfatam motionem vir»

mari,ut«

opecitioy

tuofam|tecipiunt, interim ipfi adverfarii-teftes funt

ac judices de fententia S. Thomz creaturas phyfice

ijntlgf»ilg"ü

Thom. przmovente,quod modo tam pertinaciter,

fueid |

inftrustr

licet luce fit clarius,negant ac pernegant ; patetau-

tem quod negato hoc influxu divino previo in cau-

àcens feu[

[üïipmgti

fasfecundas , cum operantur , ruat phyíica Thom,

premotio,admitlo autem illo , jam (uá fponte con-

& exaita

mentüm,

furgat, &tolleranda effet pertinax cotum contta-

&c&düp!

dictio, (inon tefteS, D, S. Scripturam cum Origine

Qum,

male interpretarentur ; & Eccle(iam (andtam Dei

in publicam acerrimam | fcholarum omnium dif-

tDei

fenfionem , non parum fcandalofain hoc ipío con.

dkp/iciter

4b altro

ciaffent,& concitare continuo nonpergerent, Fa-

teantur ergo,vel tandem convi&i luculentiffimis D.

Pe principy

A.textibus de puro ac plano allitis;quod prafatus $,

tribilte

D.dostrinz ipforum contradicat;fateantur idem de

Lcinieco ,

S.Aug.ac de cxtero in fuo fenfu abundare ac docere

H

boningj,

iis fan&iffimis PP. contradic&toria libere pergant,

idqueliberéacpalam edicant , ficque erit pax

qudpii.

magna in Ecclefia Dei (andta.

Intollerabile enim

ponoi

hod aj )

vifum eft & adhuc videtur , femperque videbituc

lat

enuinis Thomiftis Angelicz veritatis ac puritatis

qHd tap,

ematotibusac zelatoribus , tam finiftre duos hos

VAga,

fsn&illimos PP. ab adverfariis traduci ac explicari;

quod..

15

arumen,

quodque duoshosTheologorum principesac Due

; CVidenter

ces , quitantceu do&trina (uz patronos; quós ta-

etin(tny.

men aperté habent, tcntiuntque fibi adverfarios,

a formáli.

uliter (unf

ARTICULUS DECIMUS TERTIUS

quim at

ofam p-

Inttumentum Sumitur dupliciter uso modo &&

fIafürg aC

res quadaso efl. 3.p.q. 19.2.1,ad &. & ficpotett

m; Ki.

habere propriam opcrationcm fecandim fuam foie

nem vite

mam , t de igne ditum eft, l. c, qua átilla prop:ia

teftes funt

opersuo,explicst 0. opeParb quecfi alicujus vetfe-

as phylio

Cum,*;;ä'z/mam fermam ,efd propria ejus ... ficiit. calt-

tinacitet,

facere eft propriaoperatu sguis * ficautem fummue

inftruiientum meterialiter , & eft veva caufa pecfe

P&IC[&U'

10 n ctt

àgens [eu principalisrefpedtu opeérationis , quz cft

Á

(4 Tho[m

ffbipropria'(ccundüm uam formam; patetexl.c.

ontecon«

& ex art; meo

1.n. t t,. aliomodo fumitur inftru.

3 COnt d

mentum , in quantü: hujufmodiuti loquitur S, D.

n()riginc

& eft duplex , (cilicet proprieé , & communiter di«

étum.

(hum Dei

dum dif

1.De vet, q. 2 4. a. 1. ad j inffeumentum dicitur

ipfocone

dupliciter ,uga modo proprié , quando fcilicet aliquid

ab alteYo ita movetur quod non confertur e$à movVeno

rent f

iffimis D.

te printtptum talis motss (idelt , quoditamove:

f æflws SO

tut zb altero ut in vi illiusmetionisfeipfum ab ine

triníeco pon moveat Jficut feria wmovetur à Carpemne

yidemdt

satore 6f tale infirumentum omnino efü — expevs -

« docttt

bentis:alio modo dicitur snflvumentum comtmunitey,

quidquid eff movens ab alio morum , frve fit im fe ipfo

erit pit

principism (ini motás ,fivenon. ,. €8 f won oporter ,

bileeaim

quod ab lyIrwmente omninà exciudatur vatio liber-

videbitit

£Ati$

?

quia aliquid poteft effe ab alio smotuns . ,

u

quod tarmen [a ip/nus movVet ,. C6 iene]f o mente bu-

dior o

»4s54.

e licmi

In

q

158

;.In fupp. dift. 74. vel 7 6, 3. 3. ad 2. ao infira-

st balett

mentimagis manifellat virtutem moventis , quam

gæm*,jkd fá

s[nruraenii virtuten ; QHIA VITEUECHM P VERELS IA-

144,)fi

nifejd at t primtm operattorts prtuctptuma Virttttem

fuit xt

At injl'mmmtz "9n A«f fe at ii guatenus eff (uf-

etáti dglf«

ceptrunm ifineatta agentts prtacipalis fecundg 7uad

j

;

£^KL

stl

»14vztur ab eo .. Vs cale

J

PT MA

v (icilicec ipfiusiguis,

'mcæquahl

q habebit vim purgand) mundü lL.c.) so;j orttur

mecxgalin

£5 ip[o ex principus effeatialibus fed ex diviza virtu-

ficóperaci

te,veloperationerve dicat u quod illa virtus fit ali-

1.&c d

qua qualiutas ab(olnta figut calor ia aqua calefactasfi-

Dieas $.0

ve [it intentio quzdAm yficut deinfivumeni virtute

T

. fent. difl . V. ditinm eff ,& l'aucpraädbz(w; eff ,quiA

bulerdima

$gnis ille nom agit stufi ut inflrumentum divina virtau-

E.

Hic bieviter,

(untt f;fru

fimmad

Obf. r,quod intumentum Dei ineffeintczumen-

lusefedu;

ti non conftituatur per virtutes fuas, feu qualitates

betdopin

abíolutas activas,v.g.ignis per fuum caloré,qui Huit

[üatum-ele

à principiis eflentialibus ejus, fed per iniuenud Dei,

Cm.dg

t

qui decadl

feuintention

E

uambDeusin ipfo pravieo

Ü

'erattit,

mupiter di

quamque ín fe füícipitienis, fecnndàm quod mo-

a

* el

4 wAR

vetur à Deo,quà fit i

eimítrumenti potenscom-

À

Pletö opetari,

C.;U;a ner]

Obt. a. hic rurfus;quod S.D.perintentionem hicin-

telligat formam feu victutemimperfectam ac phy-

W petfor

inltome

ficam inftrumentalem ud patet.

d

Obf. 5 .evidenter hic rur(us patere,quod facramen-

Dey,

IG

ta novz legis caufent phy(ice inftrumentaliter gra-

algudiy

tiam; quia virtus incumentalis eorum eftintentio

teíteS. D. intentio aurem hic fumitur pro virtute

U CItu p

dgtre

TU

in&tumenti phyíica. É1co.

ïmnm t

5.Item 3.p.q.7.3.1. ad 5. bmanitas Chriftt efl.in-

Ptat il

firgmentum dvomitatis non quidem uti. infirumen-

W-'W j

ens inam'mämm quod nullo modo agit (ip[a animalia

8075

7 i

T$9

du infry.

non babent domininm [na iaclinationis , unde non a-

NT

VuentH ntá-

gunted magis aguntur [ecundum Darnaf.c Vei.q.

12.2:4.) fed tantutpo agitur;fed tanquam 1n[ivumtne

^ Vr

pum Antmmatum anmáAtonalo guod ita agiur qu.d

sf a

etiam agi. Confonat 5. Aug. aguntur Ht Aguut nan

u 7uad

ut ipjs aibagant NB. utiramqueinfirumentum :

iplusiput

hocamqualiter convenit, .quod debeit moveríà (ue

)mg aritar

9lzA QITLA-

priacipali motione virtuosaad hoc;ut completé pof-

fitoperari | Patet fupra ex art, ineo. 1« 3« 4« j 12«

ii fital-

I9.&c. ü

iil

-Dicas $.D., de Ver, q.27.2.7. 0. ait: effeclus dicitur

A Virtdit

in can[adupliciter 5 uno modo [ecnndm q10d can(a

u a

babet domimum (apra. Fffellum ficut acius nofiri di-

Id ITH

cantur effe in nobus, C5 fic nullus eff ii ts 1n canía in-.

Jirumentali ejj*x qui

i

[v

us fc arguit advetí(acius; nul-

inftcamete

lus effestas eít incsufa inftramentali,cujus cauífa ha-

quïimæ;

bet dominium,fed voluntzs noftra habetdominium

*

j

;c,»:,]ui lt

Íuarum eledtiionum ,ergo. Sed reí

i

ondeo $, D. lo-

entià Dely

qui de cauta infteumentali proprie dica,(ecus com-

t w?,»crawt,

muniter dicta, Pater ex L.jam cit. q.24.

quod mo»

Xtenscodi

Éu b 4 us

XIV.

Caufa perfe agens l'orincipalis jdicitar,qux opera-

;em Liclle

tur per formam übi inhzrentem completam; caufía

WmNWP

inltrumentalis diciturqua operatur ad effectum

pec otum ac virtutem incorpletam.

ficrumen-

De Ver.q.27.3.4. 0. ad aliquem ejjetlum operatay

alitet Qr

aliquid dupisciter y uuo modo [icut per fe ages (id.c&t

[L intenuo

ut cauía principalis L.c,ad 2,4.6.7.) €9 dacieur per fe

o vt

,Agere ,. quod: agit per aliquasa formam fibi nb

rentem per "u0du"m natura .':ompletæ

n /11-(,'6' ba-

yiþ evp lll*

. &eat iMlam formam à fe , five ab alio ,

55 ant t .

ufrumt-

lenter ,. aHt maturaliter , — per queta modam di-

"m

€9. calefaeere

mätur uingasuare Sol G9 Luna ..,

ul

g M.

160

igwis 8 ferrumignitum , vel aquacale[atla ; alio

i [rer

»modo operatur aliqnid ad effcéluam aliquem inirn-

ul at

mientaliterqnod quidem non tperatny nd effeilum per

DA päff:*l

mjï TU

formam fibi inbarentem ((cilicet pet modum nature

completa(ecusincomplei uti patet ar. t.3.4. &c))-

Dxsop

fed folàm in quantm ef! motum À per fe agentey bae

Joo2t ,x

Ql m

enim e[f vatio inffrumenti ie quatitàm efl vsrumen-

u

y

U.

LHPR t moUeat Phoram, tiudeficut fe babet completa

&

J"(

n

"TE

J'orma ad per fe agentemta fe babet motus quo. o«

"Vetur à principali ageute ad infirgmentum yfic ferra

paufapr

operatur ad [camntm,qumum enim [erra babeat a»

efiat s

& ideo d

liquam acbionem. , qua fibicompetit [ecnndampro-

VATOHIE Q

p'iar formaomn,ut dyoideve, tamen Aliquem eff-cinm

babet, quifibi non cempetit.vifs in quantum c]? mora

1 nl

»

ab artifice fcilicet facere relass incifionem C$conve-

r

yienterp formia artis, Patet ulcerius clare ex atc, meo

Aï.l*.'x*ü' :

1,3.4. . 6. Xc.

linfos

!"0].75'7;!1

ARTICULUS XV,

LUA

ffur,

Quando ereatuta operacur, DEUS illi cooperatur, &

&ttifcss,

fimul przvium quid phyücum phylice in eaópera»

Varis L.

tur, Patet exart, «e01.3.4.$.6. &c.

Pihe)

m

t. De pot, q. 3.a. ?. ad ym operattone,quá Dens

^ ![*iï

eperatuy movendo faturam ,non operatur natura;fed

WT]I;SJ* fa;

ipfA nature operattoeff erramm operario divima virtntse

Wd ,&t 7

1. Item L.C.ad 7.id,5s0d a Deo fit imve naturali,

LT y LIC

quo atlualiter agat, efl intentio babens e[fe quoddam

[&ïhïc[ :

tricosmspletum... ficnt yafl rumento artéficis conferri nà

ptitci

potutquodoperaretur ab[q; motn artis MATCl natH..

Qm,quæ i

vali conferri non potuitquodoperaretur. ab[3, opera

Véütisin.

tiopt dyvitayvirtus enum inflramentalis: , idett in-

Peratiog

tencio [ 3,p.q.6 2.a.4.ad 3. j acgiritur inférwmente

ht aj eru

eX boc tp/o,qtiod moverur à principali agente.

6, Tte

3.Item

Mies;

161:

DT ;:/io

s. Item de pot L. C,ad 15:5e contza (e arguit S. D.

i s.

Volnntas eff damvsa [m aGbisyson effet autem f agere

mf:&m p

nvn pofjet aifLDea du ea eperanteyetim voluntas noffra

u inmiturg

mon frt doyaioa diuioa operationtsl ícilic, iliusjn qua

xl.3-4l &CI)/

Dzusoperotut movendo natucans;: uti patetin hoc

NU

pui; hu

meo

AE u

ulo *FQI.S*: :.patetitem Auiïcq..w ev(.hinc ter-

ulniatie

uomodo &c. | ergo Dens »onoperatur za voluutate

&

g

oenudad

3

«tonmplttà

noffravberante.ix

*

9

2eluntas eff donzina

) guo W

fs acius usn l»ï»er:f-;cf?k;j?ünäm caufa prima y fed onia

mj

CaufAprivia somita agtt in volustate ut eam de. ne-

4 lubad i

eeffitate ad unum deteriminet sti detcyminat maturdis

znd))mpra-

C ideo determinatio alius relisquitur 1. potejffate

" :fr&?/m

VALOU QD voluntatis, Icem ad 12, dowimmm fni a-

I rjï thtl

As natura aon dedit , cum per [nasn formam fit de-

n w

termikala ad unum.

exart, m

4.lteQ 3.p.q.z9 att. T. O. ia operatio,ona eft vet fa-

lnm[ecundiin quod movetnr ab alio;nan fl alta pra-

Ler operaiinen moventts ip[umnficut Facere [camnis;

/

won eff feorffm operatio fecuris ab operatione ariifecas,

fed [ecuris parzicipat veflrumentaliter operationcm

pl

aviificis. L. c. 0. amotum participat eperationesa mo-

&optte

Veniis L.c.operatio r autem |(eu aQ us mioventis i

"

mietocí]. 1,2.q.110.3.2. 0. ex Phil. 5. phyf.

$. Fteth 0. sbicunaue movens €4 snotum babent di-

'C,qu D"U

-m!mäff

ver(as formas , feuvirtutes operatsvas , ib oportet;

"

qnod fit aija. operatto mo'ventisCÓ alia operatuo propria

ewairid

ysott , luet motum pavticipet operationeza moventis

T

[fcx'liccc i:am finulcnem, quara fimul elicit cam

gf m

principali (eu movente;quàm etiam phyfice przvi-

o d

am,quz in ipfo intrinfece recipitur ; actio enim mo-

Jlfr p

vebusin moto eft metus.S, D. | €8 mevent utatuy. o-

TL

peratzone »moti,C9 fac ütrümase agat cm conjuinilio-

ne alterius.

yirimn

6. Item l.c. aBfio ejns.quod movetur ab altero eff

TU

VLAP

z.ltcm

duplex; ?M quidem quam babet fecundszm prop

for-

162

wteaite

formam:alia autem gnam babet [ecundim quod mo-

vetur ab alio ficut [ecuris operatio [ecumdim propria

Pi[t[ 21

fermam eff incifiofecundiem autem quod movetnur ab

nudeitt

unde ute

artifice,operatto ejus eff [acere [camuumyoper atio igi-

sur qua eft alicujus vei [ecundzm [nam formam 'eft

liqmscq

operatso ejus.nec pertinet ad msventem , mf [ccun-

ütegm :

digm quoad utitur bujufmodire ad (nam operationem

determit

Jicut calefacere eff propria operatio

19505,non autefa-

e

Uumjà

bri nift quatenzs utitur igne ad calefacienda ferr um

trilione;

[iereno

7.ltem l.c.2.2.0.254 bonzo ejt id ,quod eff [ecundzium

rationem Mllaoperatio dicitur [mplsster efjc bumnana,

[ione

qua à ratione procedit per voluntatem , qua ejo vatio-

do quoj

741 appetitus.

tutz dete

Item i.c.a.1.ad 24sffrumentá dicitur aliquid agere ex

fim phyl

boc ipfo quod movetur A. principali agente,quod tame

poadioi

prater hoc potefl habeve propr:am operationetm fecun-

volunat

dium [nam fornua,ut de wne diciume[ft fW ypirsmr actio

tff('&u Y

Á

snflrusmentum quantum eft

inj

Irumeotum non eff a-

ln notio

lia «b aflione princspalts agentis poteff. tamen babere

minüs

dliam operationeta prott ves quadam eft.

quidquid

Atguo ex n.3.brevitec f1. ;ecgo unprimisDeus agit

elentia p

in voluntate,uti & in natura; patet hic; & exatt. meo

i Dtor,

£6.deindein natura ita agi;ut eam de neceífitate ad

Vatur f

unum determinet,ergo ad unum eam determinat;a-

Con£ (

gendo in ea;tertió in voluntate nonita agit uteam de

Tatür ï& 1

neceíTitate ad unum determinet,;ficut determinst na-

iPFæ Ctl.

turam:ergo agit in voluntateac determinat voluntae

petai [e

tem ad unum,fed non de neceífitate,fed de libertare;

Volintas.

motioenim divina à quibu[dam participatur cum li-

bertate,à quibu[dam cum nece[fitate , ai S.D. patet

Ding n

-Doctori

ulterius ex att. me0,2 2.

Conf.ideo determinatio ailés relinquitmr in potefl ate

lérmine.

vatieuisC)voluntatis (aS,Do&tor) quza canfa prima

iti,u[ [ICc

nonita agit in Voluntate ut eam de nece[fitaze ad us

eittinln

dleterminet ficut determtnat naturam,ergo utrumqs

loncm |

determinat fic agendo in illis,(ed alteram de neceíTi-

Late,

163

q;*l?d Wt«

tate alteram libers;quod utranique determinet,clarà

j pTOPTJZZ

Jittir ab

patet ex art.meo 2 2,patet etii ex hoc;Cajus V.g.ma-

nu dextrá trudicT'itium,& finullevá ttudit placidá,

Tátio ig/-

unde üterq; habens enfem in manu occidit fottem;

Titdt ?Jq

fi quis ergo fic ver? dicat: Caius non ita sgitin Titio,

nj m

ut eam ze neceífitatead unum [ occifionem fortis]

ALORCTA

determinet,uti determinat Placidum;utique dicit,u-

Véitit fs

trumq;àCaio elle determinatum ad occifionem illá

üfnm

trufione;unum tamen de nece(fitfte, cui (cilicet re-

eCIUnd Hf

fiftere non poterat;aliü liberé;quia non obítante tru-

Tibinh,

fione,& (tante inillo,non occidere tamé poterat; ad.

d Ti

do quod ea Dei actio in natura cauíat actualem na«

-

turz determinationem de neceílfitate ,terminatur e-

'ager: t

nim phyfice ad illam,ceu phyficum fuü effectum,er-

al tarié-

go actioilla Deiin voluptate caufat dererminationé

a etun-

voluptatis actüalem libers;hanc enim habet proífuo

wra&ia

effeXu vel immediato,fi virtus divina (fit fubje&ive

)l f/f L

ln motione divina; vel mediato; fi virtus ea fit tet-

a babert

minüs& elffectus imediatus ipfius divinz motionis,

quidquid dicatur ('ut dixi) parum refert ; tota enim

)ussgit

edentia phy(íice Thom.premotionis (. confequenter

atv meo

in Deo ratio formalis

primi motoris) rerfecte fal-

(fitatead

vatur,& faedus Originis error profcribitur,

rminatde

Conf£. fecundó;S.D. inftituit com parationem inter

üteam dt

naturá& voluntaté refpectuDei agents in illisdum

ninatnd.

ipía actu agunt,& dicit primo,in utraq; operante o-

voluntie

perari Deum;Secundó &tali quidé operatione,cujus

libertat

voluntas non eft domina l'NB,hanc operationé ome

TET l

nino negant ac abominátur ad vcrfarii,coni"equcntct

D. P:tct

S.Doctori adverfantur] differenter tamen.T ertióin

natura enim ita operatur;ut füá operatione eam de-

terminet ad unum de neceffitate;in voluntate autem

npa:e/ld"

m

ita;ut fic eam (uá actione non determinet;fi ergo nó

determinet eam ad unum de necefífitate perfüam a«

| mmei

&ionem , determinat faltem ad unum liber? quia

r

Tl

Wans

i

164

pradwm

utramque fadactione phyficá previá,quá Deus agit:

iniis,dum operantar actu,deteciinat ad unm;qu&

Iegigo |

ergo non determinat de neceílitate,determinatlibe-

COHEH']gä

$1

re;quod utramque determinet, patetex jam dictis;

patet item de vet. q.8. a. 12. 0. ex cabfa ad utrumli-

ftquod

bonu

bet.cum fet qua[i im potentia , monproducitur aliquts

unici de

effetlus nili per ahiquam aliam can[am magis deter-

spinetur ad upumyquáam ad aliud;patet etiam ex arti-

tücaes r

culo meó 12. Etlicet cauz naturales ac neceffacie

imöquo

Dicis,

fintdeterminatzad unum , quo ad fpeciem actüs,

ducat f

nontamen quo ad exercítium ejus. Paterex 5. D.in

art, meo 1,5. 4. &c, utenim ignis v. g. & calorignis

do t

agantactu , [upperaddi debet iis neceílario motio

OLtdeter

DELquz eftactio DELqui ggiï in iis,quáque virtu-

Itenc

tem in(trumentalem facitiniis, ceu medium con-

qui[unt

jungens virtutem ratam agentis cujushb-:t cum fua

mitat

füm do

actione,quàque virtute fiunt omnia fecunda egentia

complete potentia opecari, & fimuloperatur actu,

fis ínte|

utpote cum fit vitcus communicata per divinam re-

gan!m

du&tionen: activam caufz,de potentia operandi ad

tfejil

a&tum opetationis tefte S. D,

eo(üb

Obf. bei:e hic,quod licet S.D. r.p. q. 82.2.2.ad t.

quiia)

dicat ,voluntas .. non ex nete[fitate determinatur ad

fi diving

snum.ltem 1. 2.0.10.2.4.0. ftc Deus tpfam movet,

debuiff

quodnon ex wece][itate ad natima determinet &c.. pet

frovlii

hoc tamen non negst volüntaté determinari à Deo

(Ub]«*.&a

ad unum,íed omnino affirmat determinarieam fic,

detttini

fedliber&,& conformiter (ux natura;fi enim fuá a-

tatcm;in

€tione determinet naturam ad ünum,uti docet S.D.

isdic.

utique&fuá a&ione determinat voluntatem ad unti,

Ccipla

& ficut naturam determinatàd upum de neceffitate,

itautne

quia fic exigit ejus natura,ita voluntatem determi-

fC&Umg

natad unum , ( bonum patticulare ) libere,ficenim

Bobisid

hujusexigit natura.Deinde S:D.q.6.de malo;atticu-

M

jJfitate

lo unä;o,ad ] j.ait:canfa naturales nop ex nece

PrO-

16$

ais zcit

producunt [uos effsélus;ex quo tamen non licet infer.

nu

jua

re,ergo (ecundqnm,u.non producunt fuos effectus

Ia toe

CleUUQ":*nLC

A.JL

-1,

aà pari,li enim ex teftibus S.D.x.p. q.

medis

82.&1. z.q ,Lo.jamc .L»tis,lemtuncqms velit argue-

U^

uteumi.

lC,quO non deter

3à1

iactur voluntas àDeo lxbcxc ad

Vr altori

bonum particulare,euam ex pofteriori textu,quaeff

p dettr-

unicá de malo,leeitii & arguam ego quod cauíz na-

n exattie

tut4les non producent. fuos e£te&tus contingenter,

ecel

imoquod nullas omnino producant; frtorte

m a,

Dicas,S. D.paffim docet,quod cauía naturalis pro-

XS D ln

ducat fuos cärc&us cotingenter:reípodeosetiá paiïim

ilotienió

docet,quod cauía ex fe contingeus debeat ab exteri-

9 motto

ori detecminari s&d anü,uti pátet exarticulo meo 2 2,

Q vittllv

Item cont.gent. C, go. in fine: Damaf.dicut quod ea

üm co

qua [unt in nobis Deus prano[cu: , [ed non pradetere

: cumia

nminat (NB àxc propo(mo eít xpüüum adveríario-

rüm doctrina: fed videamus fan& hujus propofmo-

220 t

4[111 MLU']

nis intelligentiam ex S.D.) exposenda funt,ut intelt-

J 716'

gantur eaqua [untin nobzs divina determinationi non

aol ld

effe [ubjetta,quaji ab ea nece[fitatem accipientia.S.D

ergo fubjecta laltem funt. divinz. determinationi,

1201

quafi ab ea nece(Titatem non accipientia; aliàs enim;

fi diving determinationi non forent fubje&ta ; non

qat d

" IIWWI)

debuitlet S. D: didumS. Damas. fic explicares. fed

(impliciter admittere,uci faciunt adverfarii ; fiergo

J LXC- Pcr

RflaDco

fubjecta funt divinz determinationi , nec vi hujus

[eum uc

determinationis accxplant neceíTitatem , ergo libet-

1me" 4

tateijin forma fic reípondet S. D.ca qua funt in no-

bis &c. Deus non predeterminat,ita ut necefTitatem

oct $D

accxpmnt ab iftà Dei prædctcrmmatmnc Concedit:

mad ün

íta ut neceffitacem nonaccipiant ab ea,ncgat,nwu-

feftum ergo eft,quod predeterainet ea qua funt in

getertn-

nobis id ettactos noftros liberos;idem habet S. D, 1.

;10,3" av

p «Q« 23. a. 1.ad 1. Damas.nominat pradeterminatio-

L. 3

neu,

m:fþ"*"

FTO'

166

uteypt

gem impofitionem nece[fitarts fhemt eff. im vebus natm.

mf:jlum

valióus qua funt predeterminata ad unum. S.).ergo

faltem in rebüsnataralibus ett pradeterminatio,qua

Wrdin d

nil eft aliad,quàm przvia phyfica Dei motio quá re-

prfeje

ducuntur de potendia operandi àDeo ad ipsü operari

Dugui

I.l.q.GS

actu;idque conformiter [üx naturz:ergoetiam funt

Q re

pradeterminau àDeo caufz liberz ad unum;libere

tamen,dum a&tuunum operantur libere.

prrttir,

TT

Ex n.6, fic arguo: operatio,quz eft alicujus rei fe-

eundüm formá [uam eft propria ejussfed. electio eft

ifenda

ahcyytt

operatio hominis fecundüm (uam formá ergo, Mai.

mndt g

elt.S.D. uti & Mi, conf. patet; fubf.ergo ele&io non

pertinetad moventem [ Deum , fcilicet quá precis&

inbply

movens;quá enim creator & confervator voluntatis

Hiregu

eft,(ic utiq; operatio ejus pertinetad Deum ,uti patet

diFü

ex art.meo I&.patetitem in attifice,qui forimam non

huit g

dedicinftrumento fuo;ad hunc enim non pertinet o-

jota)

peratio,niíi quà motor eft ; fecus eft de artifice,qui

plid

etiá in(trumentü fuum fecit i uififecandüm quod u-

VEU

titur voluntate ad electionem,patet ex $. D.Subf.fed

prfn

]ertio:

Íecundüm quod utitur voluntate ad electionem;ap-

plicat & rcducit eam de potentia cligcndi ad actum

u.f,inq;

exercitu electionis.ezgo. Mi, patet ex S.D.ad illá auté

iiit://i |

divini motionem,íeu redu&ionem activam íe habet

al

mere pffive voluntas,quia per eam producitur à fo-

TWifoy

]o Deo virtus entisut fic caufativa; & feaper cójun-

[cilte|

€a eft reductio activa divina volwntatis ad. electio-

Confon

nem,pure paffive recepta in voluntate , cum ipfo a-

inriden

&u electionis exercitz. Uti patet ex antecedentibus,

4py

ecce phyíica Thom. premotio.

Werom

AR TIGULUS:.XVL

non ]

Quadrupliciter ..Deus ef cauía . phyfica efficiens

IT

omnis acttonis creator.

altejy

De pot.9.3.2.7.0. fmpliciter comcedendz ef? Deum

fff 0

eperari in naturaCS voluntate opevttibus(ipíe n volu-

ur /

£4tc 0](—'

167

hw watg.

tateyperatur ficut in natuza,q 22.de ver.a.8.0.24-

nifeflum ell auod unii quod 4 quad P:rfe&ä babet na-

S.D.crgo

ratio,qnæ

turam aliqua,ut formam aliquam;vel virtuté,potefl

oquare-

per fe fecundism Mla operari non anté excinsa motione

toperar

Deií,quiin omui naturató voluatate interizs operatur

um fünt

1.2.9.68.2.2.0 ) nà fsc 1ntelligendum eft , quod Deus im

icylibert

omhni ve naturali operetur quofi ves naturalis iil o-

peretuesfed quiaín ipfa natara vel uolnntate operane

s teifn.

Ltbuspens operatur quod quide qualiter utellig: poffit

ledtioeft

offendeadum efl. Scicendum namque eff ,quod attionté

alicujts vei,res alia pote[! dici cau[amultipiiciter,.nue

tro Mai

: Qrio not

modo,quia iribuit e Vir tutem operandi ; ficut dicitur

i pracis

$n 8.phy[....C9 hoc modo Deus agit omnes atlionts na-

jontatis

zurequia dedit vebus naturalibus virtutes , per quas

i patet

agere poftunt,non foliem ficur gencrans virtutemtri-

yam Bof

buit gravi 68 levi,&£9 eam ulterims nom con[ervat,(ed

'rtinetó-

ficut contusnà tenens virtatem im cffe, .. nt fie Dens

polfit dici cau[a atdionism quaatien cau[at&d con[er-

ifice,qui

nqnad l

Vat virtutem naturalem in effe : .... ed quta nndares

Sobfed

per [eip[am movet vel agit i fst movens non votums

Jertiío modo dicitur uma res effe can(a acliomis alteri-

nemy p

1547 qUAtUAm Tovet eam ad agendum , 5n quo non

x adunm

liléaué

intelligitur collatio aut cofervatio virtutis atiiva,fed

t hibet

applicatiovirtutis ad a&honem , ficst bomo ef can[a

inciftonis cultelli (qui tamen interdg formam [ecurts

iràfo-

[cultelli ] nom tribmt.1.p-q.10 $«2.5.0 ubi per omnia

r (ójlt«

confonat)ex boc ipfo,quod applicat acumen cultelli ad

eledtio-

incidendum ,movendo ipfnmaö quia natura tafertor

n ip[o j

entibus,

agension agit sifi mata ... £ boc son ce[Jat.quou[que

perveniatur ad Deum s fequit uv de nece[fitate, quod

Deus fit caufa a&ionis cujuslibet veà. naturalis ut

movense3 applicans virtutem ad agendum ; fed

chEcicn!

ulterius invenimus (ecundum ordinem can[arum ,

effe ordinem — effetluum. | quod neceffe eff. prap-

L

n

3

nec

4l W! E

eer — fomilitudiuem — effecits. Q eanfa

$

cau[n

u qu

(e6S

£An[A [ectnda poteff. im effcéIum caufe prima per vir-

rmnt?:?nf,

vacnleante

thtem propriam,quam-vis [re infirumentushcana pri-

qiit lia

masrefpetln illins effellusysmfirumcutum enim efl can-

Jà qnvastmodo vj us catt[a principaits pey euoltim

hu t

ts od

ejus ficut dolabra n eff catfavet avctficiata per for-

mam vel virtutem propriam, fed per Vivtuten arvti-

Conid F:öl'

fiuis a quo movetur . C$ eavn queqna modo participatz

Alix$

sunde quarto modo um cff cama allions alterims (i-

dumcaa

€ut principale egensej cavfa allionis: ivfirumenti,

nl n

€$ boc modo ctiam oportez dicere,otod Diusef cau-

mouarel

faomuts attionis vei natimalisquod palchre demon-

wvbl

fuat $. D.L. c, vidé formalia in'art, mco . i2. füpra

guácfent

D. 4. verl. quartó en:m &c. & 1. p. d. 4:3. 30.. 4i-

ujeejes

titer dv

bil . agit ad effe niff per vertutera DEI tp[nm eum

'VUM: £

P

effe cB conemundfisons: effetlus priseut C intimior

Ujï'w

!

J

H -,4

ogmibus alus effctlibus ,. €8 ddeo [c& DEO comperit

UrEAMM .')þ

fectindum . proprizma wirtutem talis « dfiéfus .. . fier-

u oj

n confideremms füppofita agemtia , quodliber agens

t abu

perticnlare eff wmediatum ad |uum effetium (quia

d HrotH

Ü

icilicet aliud iuppobitum non mediat) fj autem con-

4

c?m Fottg

"

fideresaus VN OH qua

7

7: at&ito, fre virtus [.'æperz'orþlc

IOT

CAHÍA evit Vamediatior effe&dui, qitat virtis inferto-

i

tX äïOC

r15 [ quia (cilicet mediacinter hane & actionem ; uti

pl

WE

l&l

patet fupra ex art. meo primo & Opus. 3. C. gr.

MP

u

172 omni ordine potentiarym C a uumetod eff pyíns,

W

n

eff potentiale vefpetlu feouentás.€8 ultimum eft com-

M

a GD Ctpe

plesvosi, Nam virtus inferiris non conjungitur effe-

toi

a Olï]

i mf pey vivtttem [uperioris. .. €9 ideo poteft ds-

Qt$ D

ci,2u0d Densin gttálibei ve operatu um 7:44;21*2137 e-

m[""h

Jts virtute qualibet ves indiget ad. agendum.. . . , f

patet hi

ergo Deuseff caufaatiionis cujushibes , sn guaattim

? qtet |

dat virtuten agends ((cilicet ratam permianentem

tion imp(

completam uti patet ],c, ad 7.) €2 s quantm Cón«

vationcm

Jervat eam, C8 ip quantm applicat a&lsoni , — €9 in

Braluppe

quanium

lm i

169

TAT tf

quaetiims ejus virtute. T (cilicet crestà,incompleta,

Mb jri-

tarnfeunte, uti patet J. c, ad 7. vide art, meum 17. ]

umf pe

omnis alia virtus agit .. . fequitur onod ipfe in quoli-

j Ptï Ml fg

bet aperante wunediaic epeYetur non exclusá opera-

At f

tione voluntatis C uaturaColonat peromnia tertio

'Hilent árti-

e.3

coni(a gentes. C. 70.ftem z. p.q. 16

J:»-.

j.Per cotum.

amczga::

Addit S, D.]. c. Cootra gent. quad per alias qua[-

1

raleng f-

H

ef

dam cánfas | effetius matuval

i. C. ] predncantur,

vfrmeati,

n0n ej? bac ex ia [ ufhicitana divina virtutir.led ex itm-

):m fj? (il-

1

mexfitate bouttatis v:(pJ/ï;:.rp,:':f quam fuam Jesailitudi..

hr

H

edetille

nen rebus coxuMunicave voluit ,nn tantzm ad boc,

) i2 füpta

quod effent yfed etiam

cuantuuL ad boc

5

gmd aliorima

u. 5!00 n!'

cau(a cjfent.hzs enm ducbus modte creasva commu-

tÜisi um

giter éivinam fimitudinem confeounntsur , ut fupra

3 miiar

offen[usoefh y — per hoc etiapa decorordiuis n rebus

Q com;eri:

Creatis appavety patez agtem qued aon frc idem effe-

i. . tf

&us cau[e naturah & divime attvibuitur , guafi par-

hbt at

Um a Dco,8 partim ab agevte naturali fiaz fed totüs

um (qui

ab utrogque fecundzm alinso umodum , ficttt idetm effe-

at ctt-

n totus attribuitur iafirumento ,. €9 pn:f'czþaü

L eriiis

&genti ettam totus,

H z'r,f:rw:

Ex hoc textude pot, claré patet primó, Vetf fim-

ofem ; ut

pliciter &c. quod quzlibet caufa fecunda , habens

1(-

.j«U

5!0

formam & virtutem perfectam , pofTit per (e id eft

ta

t

[f grits

prinicipaliter fecundüm illam operati ji

i V

imen,ut

j fa.

adhucegeat motione Dei,ut operari poffit,quz mo-

gimri t«

tio in omni caufa fecunda mota eft motussrationem

m/f dt.-

datS. D. quia nullaves pev fe ip[am maovet vel agit,

utilii t

nifr fit movens uon motutz , quod eft [clus Deus,uti

m,l.:fü

paiet hic verf, & quia natura &c.

p n

Patet (ecundo: quod movere rem ad agendum,

nenrefil

non importet formaliter productionem nec co nfer-

gfgm (tte

vationem tei : verf. in quo non intelligitur &c. fed

, ón

prafupponit ea,neque formaliter importat concut-

fum fimultaneum ; tum quia hicabftcshit ab hoc an

gt

j

fit

170

fic immanens , 2n trapfiens , motió autem moven-

: n DEI

tis , eft atio cranfiens vel in paffum füppofitaliter ,

od Deus

vel faltem realiter inadz quaté diftin&tum; eft enim

qpileagen

actusimperfe&usab agente in patiens ,. tefte $. D.

PatetÍex

Deindecócuríus fimultaneus eft femper actus perfe-

fiSic Tem

&i ,cum fita&tusexiftentis in a&u ; s475042; enim

tür adva ;

agit , prottt effensin atiu : & Lepeeft aGtusperfectus

tlorem üny

& coinpletus , uti patet ex att, meo. $.0 otus autem

gon tntum

in moto à movente , efta&us imperfe&ti , quia e&

pumac p

actus exitentisin potentia , & (emper et actus incó-

tfes f en

pletus; uti & virtus , per eum derivata in patiens te-

Pztzicipam

fte. S.D. T ertió quia concuríus fimultageus cujufvis

poretur i

inftrumenti dependet à inotione principalis agentis

Ptet fcp

realiter , uti & à virtute per eácommunictà . coope-

pzrttcipatq

ranti inftrumento, feu moventi moto;& iz operatia-

immediatk

»e; qüä Densoperatur movendo naturam ad 2 gendü,

VitS ftop

non operatur satura ,zp[atamen naturaopevatio, e[

nirmoti

gtiana operatio Virtutis diutza ,tefte S. D.hic de pot.

fungatur f

ad 3. patec item claté exairt, meo. 6.

Vittütem j

Date: tertio,quod inftrumentum in effein(trumé-

Putet od

ti formaliter conftituatur, & complete inftrumenta-

quæïibct t

liter potens fiat per motum, quem in fe recipit ab a-

Commupic

gente principali , nec non per virtutem inftruméta-

Vitttem t

lem incompletam , quam 1n ferecipit per motum à

movente;dixi inftrumentum formaliter;ut enim res

ten u (

tiomin.

quzdam eft, bive materialiter fumptum,?ormalitcr

at

conitituitur per formam & virtutem propriam, ratá

Queimmsq

ac firmam , uti patet hic vers,fedulterius &c. Item

Utotise r

€x att. meo. 17, patecidem exart, meo. 1. 5.

Pitetnos

Paict4.quod motio agctisprincipalis (it vera phyfi-

quodDui

€a caufa cujufvis actionis quam elicit resà principali

aCapit ]

mota ad agendü,;per hanc enim motioncmpzrtilcipa!:

.'U[Cm 2&[*

uoquo modores mota virtutem fui principalis, quà

[

!5; Patetc

t cöplctä potens attingere effectum fui—ptincipalis.

Patet quintà , híc vers.fed ulterius Xc.Item vets.

Untum t

undequarto modo &c. quod omnis natura creata a-

li,

mmlli Til

Cus

171

Ut movene

gens fit DEI in&rumentumin omniactionefua , &

ppoltaliter ,

quod Deus (it cauía omnis a&tionis natura,uti prin-

ts eftenim

cip:le agenseft caufa actionis fai infrumenti,

, $ D,

Patet fexto, hic vers, inftrumentum enim eft cau-

taQus pcrfc.

fa &c. Item unde quarto modo &c.quod nulla ma-

jl tnits

türa ativa attingat in actionefu: & [uo effectu ra-

Gosperiedus

tionem univerf.liffimaentis , nifi per virtutéDET,

Qott at

non tantüm increatam, quatenus fcilicet dat virtuté

m

u

li, quiac&

ratam ac propriam cuivisae

nti; eamqg;confervat in

d

rfhu

Ws

sInto«

eífe ; (ed etiam per virtutem divinam incompletam,

inpatäcns (

participatam ab agente fecundo per motum , quo

tecs cujulis

movetut à DEO ad aecendum.

ipal;'s agcntis

Patet feptimo , hlc ver, i ergo. &c. quod ea virtus

ictà- CO0DE«

patttcipata per motü À moto, & receptain moto , fit

MT qatie

immedistior effe&ui & ationi à moto eliciti, quàm

nid agtndü.

virtus propria moti , quodq;ea vittus fit cavíaz&tio-

iptrttt d

nis moti; deniq;quod virtus propria moti non con-

D.hicde pot

jungatur fuo effe&ui , ficque non operatur , nifi pet

virtutem inftrumentalem incompletam fuperioris

(leinttcumé-

Patet octavo,hic vers.& ideo poteft dici&c, quod

tntramentae

quzlibet res egeat virtute divinà per motioné divind

recipitiba

communicatá ad agendum;&ex hoc,quodDEUS eà

inframéte

virtutem cuivisactu agenti communicat per motio-

«t moumá

nem fui ( quzin moto eft motus) feu per fu& opera«

SI;U

ceniin ts

tionem,in qua nihil ulla operatur cceatura;ex hiocin»

) )füL'ïMlitCï

quam;dicitarDeusin qualibet re operáteoperari;id-

rppriam a

queimmediate , nontamen exclulá operatione vo»

g &c lm

luntatisac naturz.

l:

Patet nonó,hic vets. fimpliciter cócedendü eft &c,

T

: pl

quodDeus immediate operetur in qualibet re, dum

« principal

acu agit. Item hic vers,fequitar quod ipfe &c. dm

autem a&u non opcrantur,nccDEUSopcratur in il«

cnpntiapit

iil qa

lis, patet claré hinc,dü enim a&u no operantucDeus

j prircipa*

tantum producit & confervat rcs,crgo.probatur:nm

« dem v

eff :d£. operariré,Cfoperariin res(ed operatioD E1:994

irtuté naturalé vel facit velim e(fe cojervat:ef! opeo

tut:üW:'

fé-

$7*

fatio ad illam virtutesa conllitueudaus vel coferuan- ,

phedumc

dam. s 5soner

5»;-/

7fí f

t5 Cum

vopter boc petef? diciqnod Deussn

Qu ü£ ]L

quritiie satutr Al eperante operettir, Ia S.D. hicad €,

arguit contra advcr fatios. Patetfecuudoó hinc. dum

du a Ad

actu n()nOPClal]LUruJb[d,fLCl'üOæ , Deus eas non

opttaice it

movetadacendum,feunonreducit de poccnm ope-

rat wämb

randiad iplum operari a&u,[ed ut Deus operetur in

mm[h,(lu

exitens: r

illis,debet eas movere ad ape nmma,mv reducere&c,

at meo 1

Mai.patet; Mi.eft S,. D

. patet hic vert, fed qwanvll

À

resc. paunmmupla ex art, meo.

f*5*

Llaæ &

ursfil Deusoperareturin caulis fzcun4is

m Koonfo

Duplecvi

habetse

a2ctu non opþrznubum el operavetar in 1is intduédo,

vel proprié movendo ad: m.,.xdu ; neutrü pote(t dici;

P»'CLHSOPC

h hd,

Mai.patet ex opus. 9. l6 dc vet.Formalia,videinatt.

qll?l &f

meos probatur'Vix quod nen opsteturtunc in iis o

vendo &«c. patet; qucd etiam non operetar 19 iis in-

fluendo,norum eft;quia hou f*m perDeus 11**hutn')-

Ds Pt

vum habitum,vel novam formam rebus . , fed Jam

V1 i

ondacnm tantüm confervat , quml ett opcmuad

ltasnofl

rem, Jamex hisomnibaus fic breviter.

a WL a

lter aoj

Couc ;udn,pn) fica Thom. pra notio formal

adxat

--f,

iAVC

Danto

fita eft in previa motione, feu operatione

meorn

folius Dei; acvirtute phyfica mcompleta peream

tnotionemintt SH[CCC communicata cuivis -'M'f"*n"ï ic-

C!Uf!;);,

cundo,cuim infal

j" g. "'m

libili femper ac lnff'pzx..b!h cOrn-

1

ünctione motionis virtüoíz divinz ceu catifze cuns

€J/ tlll/r'ü

J

operatione cauíz fecundz $. íed hancmotionem ac

$utd vj

virtautem &c.docet S. D.cago probxturMi imyprimis

?Zfl'lsjrzf l

doce r.prælatam monox*cm,utl & vutvtcm,pate-. ex

püml! Vr

hoc art.& ex articulo meo primo; 3tio,quarto &c.&

ANECQS q

quod etiam motio illa divzna & virtus fint femper

mf dü/:[r

conjunc&ta operationi caufz fecundz , patet tum ex

th*æ »

eílentia motioni:s iquz eft ufus. fcil, activi principiis

W?Iffmm

tum ex definitione feu defcri puione vittutis illius;eft

M fei "4

enim id;quod facit Deus in re,quo actualiter agat;ett

4 fï)oP";

mcdlum

173

t tferoan.

medium conjangens virtutem firmá,zc ratam agens

wd Deum

tis cum füioetfectu;eft phyficus terminus & efrectus

D.hicadé,

divinz motionis, ftve eftintentio talis; qua cantün

hinc. dor

durat ad pezfeütiam sgentis principalis;ft ergoDeus

-$ $ D0f

opetari ceílet in natura; movendo eam ad acku ope-

atcntiaopc-

rariscelat & vircus illa , uti patet in omnibusinftru-

opcrctu.rin

mentis;quia tefte $. D. eft virtus ntin fieri & moveri

educetet,

exiftens : patet & jam intallibilis hec cónjunctio ex

äqæiamflla

att,meo 11.:18, & 21.

AuN TC UILOU $Q5 XVIRN

(isdecnnis

Duplex virtusactiva datur omni agenti à Deo, una

15 10

f

40,

habenseffe raturyac firmum in agente;per quaz fit

I uU

!

öï

A

. potel

jch

potensoperari potentia ab a&u (eparata; vel fapara»-

bilialia,quam D

2116

LU

facitin rel dumillam mevet ]

,,ï-m*-;-m atti

ncintis mo

quä iem

F

pet actüaliter agat. - Eftcontt2 etro-

tür io tsl

rei lNeot, P. Kirfch,

vinfuítnoe

De Pot.q.5.2.7.ad 7.. dicendtn;.ouod virtus natuz

H

valis qua eff vebus naturalbus in [ua ix]ltutianeco

b

; , ledgm

lataine[t ezs «t quada forsma babens effe vacia ac frrmsi

&()Päf.ï.!'j al

ex natttra:fed id quod a Deo fit in ve natuvali qto atin

formalitet

alier agat eff intentio babeus effe imccmpletzz (quiaS.

D.intelligat per tó intentio, habes fuprain atüicalo

mPefxïimzc

" Pf' m)m

meo r.poft n.9.vercum vero &c.) per modnum quo

calores [ast in aere,C9 virtus artis injivumento arti-

igapentilte

,rbli coré

Jicissfiene evao per arteus fecuri dari potuit acsimen ut

effet faruma w ea permanens,non autem ei dari potmit,

carlz catt

nema

lVv*

otio

quod vis artst efetin ea.quafi quadam forma perma-

nens,ntfi baberet ntelleBlum ita vei naturali conferri

i jmpim

vatet t

potuit vtrtus propriayut lorman ipfa permanensynon

n)

l

AMt€ Uis,quA agit ad effe ut infirmmentii prima canfas

j «

nifi daretur ei1,210d e[Jet uutver [ale effeudi princzpi;?-

finifepet

narura y wunde ficut patet,quod infivumento artificis

um

conferri non potsuit quod operaretur ab[q5 emotu av115,

" Pfinci?"'r

j il

d

starei naturali conferri non potuit , quod operaretse

jeci g

ab/3; eperatione divina.Conlonat 3.p. q.62 .2.4.ad 3.

gedit

vidg

174

videart, meum r. 3. 4. $. 6. & r4. addit S. D.l, c.de

motionem.

liberiati (

pot- vec iterum virtati saturals conferripotuit , ut

( ange

enoveret fe ip[am.S. D.[ m otione Ícilicet prafatà in

QO. VCI

i, d

i

1

T

ed quia nuila res &c. ufque ad vers, fed quia

uiterius |nec st con[ervaret fe in effeS. D. videart.

jn prip

meurmn ró.

son padent :

AR.11C UJLUS - XVIUEk

äquadqme;

BMie cónurt.

Virtus prcfata , quam Deus facit in re rtaturali , quá

eorpinire

actu.liter agat , eft infeparabilis ab actione rei natu-

ualis,

tiriDof

r.Probatur q.6.de malo;ubi ex profeffo;ac copios

Bhwrem [ua

f& tractat ac inquirit S. D. hisformalibus;sersz bo-

4 Quri

mo liberam fuorum atbuum cleilionem babeatyant ex

gl Qtiferet

neceffitate eligat?

prina;mm—j;

Et videtur quod son hbere ,. [ed ex nece[fitate eli-

lg

gt dicitum enim fev.oc mon efl bómiuis via cjus,mee

troon a

viri cff ut ambulet C dirigat gre][us [nos, fed id ref-

j Anteq

pectu cujus bomo babet libertatem, eff onafi an spfimes

funrquædg

donzinio con[lmtutum ,ergo videtur qnad bomo viarsé

C:Pm: in b

a5 ,ut dici

fuarum ac (uorum atiuum. liberam eletivonem. non

babeat fed.

mawitle

Dicebar,quod boc refevtur ad executionem elelHio-

mán f-.ppïrcf;

um , que interdum. non eff in bomias poteffate| i«

:10 n .fwn

ta hunc texci jer.explicatS. D.t.p.q.83.a*1.ad 4.( fed.

U JLUIT

12. Contra eff ; qnod dicit ZApoflolus Rom,9.non eff

ATIM] ! *-'(Cli

v«olentis, [ cil. velle,meqs curventis ,fcilicet currere,(ed

bUS l. (hif

wasfjerentis Dei ,fed ficut currere pertinet ad execu-

4rid. Qs

£nem alium ,ita vclle ad usteriorem eleclionemy,er-

prebeniug

9 etiame éoteriores eleéliones non [«nt n bominis po-

ter L [)MM

geflate , fed funt bomini ex DEO. fed.

Wirerus

4

l

Dicebat , quod bomo ad eligendum movetnr quod&

P

imteriori énfeentln fcilicet ab ipfo deo [/ quid iutelli-

d7

zat . D. pet inftin&um , patet ex art.meo quarto,

lknmt:m N

ha C a ^ EM um

Ícilicet mationem DEI previam phy icam,& virtus

73!4 H0g

tem moventem divinam , communicatam per illam

(Mttug í

mos

17

$ Dl ede

motionem ) €2 umobiliter, nom tamen hoc vepugnae

It , ut

libertati ( hocvefponfio c(t apertamens S.D, acdo-

tprofaiin

écin; angelica , uti petebitex re(p. ad 3. )fed.

t5 Íed quia

3. Conzra eff ,quod cum ommne amimalmovet fe sp-

D, videatt

jitm per eppetituon , alia tamen aptmalua ab lyammy

gon babent aberam eleflionem , quiA eorum appeuuus

j!i^

à quodam extertori movente moueturfcilicet ex vir-

turili; qui

Iute corporis celeffts , velex atitone alcujms aíterius

fie rel fatlle

corporis (iergo voluntas bomanis vzraobiliter. moves

tUr 4 Deo [equitur quod bomo nvn babet liberam ele-

[nactopite

&iozem [uorum atiuum,

sptrum -

4. Quartó, violentum eff cujus principsum eff extra

T

ml couferente vimpa[fo , fi ergo voluntaria eleittonis

principisimfit ab extra (ciliret Deus,videtur quod va«

e

Inutas pzr violentiam ,€$ ex nece[fitate »oveatur

e

cefittteel

J n

ergo non babet hiberam eletlunem [norum atiuuss.

,r,fedzd ref-

j. Antequam re[poníiones S. D. afferam,notand&

s !Wf

funt quzdaml, c.o. ubit aflivem ffve motivim prine

Wu quni

eipiim in bonzimibus proprie eff. satelletlus €$ volun-

um n

145 Ut dicitur im 3. de ani...1n bomime invenitur for-

ma intellechi ,C9 yaclinatio volnntatis con[equens for-

en didi

"am appreben[am ,ex quibns [equitur exterur A6-

mj?m! :- l.

Ho .. ferma intelletla eff unyver(ahs ,[ub quazaul-

ta pr[[ sut conprshendi ,mnde cum a&us fint v finga-

lariéts (£cilicet actus libert; uti patet ex his forinali--

")'9.71'0"'

quyrertjt

bus l. c cwum confilia $ eletEiones [nut eirca particu-

laria , quorum e[ft atbus, requiritur quod id,quod ap«

Bf

prehenduur , it bonum C8 conveniens , apprebenda-

m p

ter ut bonum & conveiens tnparticulari , $ nonim

snvver[alitantim ; fiergo apprebendatur aliquid ut

bonut C convenvens [ecundium opnia particularia ,

u qWä

yid inceu

qua confiderari pa]agat , ex neceffitate movebit Ua«

Ínntatem ,. .quanttm ad determinationem atlss . ,

2

mon AHIe€".

» & r

quia »on pote(? velle oppofitum

quanimm ad exerciimm . adins

2

quia pore[?

o

3!!-

176

aliquis nop uelle cogitare unc de beatitudiae , guia

al

etiamipfi atbus intelletins 69 voluntatis partuslares

ywier gtrdg

fent. ] dn quibus npliuss eft auod adaquat poteatiam

m joriyi

univer[alisresauet inclinutio voluntatts indetermi-

Jïæt Ü fo'rn

tutlináti d

nate fe babens ad muitat contforaiier habet 1. p.q.

82.a.2,ad 2. ficut ff artifex concipiat forma domás ia

futamena

unyoer[alofub qua comprebenduntur avuerfa figuva

jufeu d

domuspotefl ejus voluntas inclizari ad boc,quod fa-

DITTUM

dul

clat domum guadratavelvouunda,vel alterums

4

fz:gune

J relinguunr ergo,quod ficut conciudi Adrifloan C,

jrmiw ,

man l, C.0

de bona fortuna,gnod id.quod prim mover voluntaté

V

$.

mantabil

$ intellctlum.fit ahautd [upra voluntatem &$ intelle-

vv

f

"

&um,fciluet Deus.qui cum omn

moveat fecundim

^

quedtltun

vrationem veobil

&

* g

A 9R ,

Ratirmie,

p,tt lavia furíum aravia deor|

etiom voluntatem movet fecundism e]n$ conditionem

liet prognä

aon ex nece[fizate; [ed ut ideterminaté fe bábentem

Ut at ex

ad multa. S. D.1deo autem 1nd

DL

are

minsie [e habet

vt bberta

admu!

pesvt

aurfalj)

Czïg(ïas:—:( 'L

ormaintellecta ett aniverfalis;ud pa-

tet €x

gentihu p

Formalibus jam cit,

tin DE[

6.ké r.p.q.82:9. 1.0.meceffe eff quod bomo [it ib.ar.

bitrisex boc apfa quod vatumaits ejf. Fs praevnitfis,

quadque /Et".«

detS&

i

Co0]

D.ad 1 ergo dwemz'um,qaod astba-

832 1]

7.Reipoü

As

ritat ida poteft

c u

E

plititer intellizsuo modo,

&f ;'a-a;zm .

f/i" P&/mm;

pnur Propäwt.ra qmæmäw Ad executinem eletitonms,non

ho 1 ,

enign eff im poteflate bominis ut expleat in effeciu quod

bemzc;trlæ.,

naiente deliberati lio modo potefl :nteligi quantum ad

JitpaT

hoc,qmd etiám Iuterior voluntas moveatur a& aliquo

$4i.

EKS f

fépersori principio, quod eff Dets ,

d

cundam boc

Uj mg"[:m

"poffolus dwrt 5 non ejfd volentis fcilicet uelle,neque

ftdm;

Curventus currere ficut promsprincipt, fed Dei inffi-

exirij

i

|

gantis. Unde patet [alutio 4d 2.

g,

8.24d 3timm dicendum,quod animalia bv uta moven-

IQI Aäl

tur per Inflintbii [upervrzs agentis ad aliquid deter-

minatum [ccuudzm modum forma particularts,cajua

MM [ecgyd 4

conceprionem fequirr appetitus (enfusuns ( principisi

4 s-

177

st , p

atlivum n brutis: animmalibus medso nodo [e baber

potesdares

inter utvum3ue id eff wmter res narurales €9 bomung ,

[ pueattam.

nam foreia appreben[aper (enfuta efü yndiotdualzi ;

fk:mä::ermz-

ficut $ forma res naturalzs , 68 ideo ex en fequitar

TP UM

snelindti ud uun acium.ficut tn vebus naturaiibus,

T m t

fed ramen uon [emper eudem forma Vecsptiur n fen-

")rít figræm

fs fiemt eff m rebus naturaltóbus , quiA qguts fepmper

bav;guod fæ-

eff calidus, fed nunc uma, nunc alua, puta nimmnc forgna

lerus jz:gure

delect abilis, nuoc triflis , umde nhne fugtr ,munc per-

,' A?g'fa.m Ü

feguitur ,. in qno vowoeni cura prencipio acfrvo b

t vlunate

mano l, c. 0. ) fed D EUS mevet quidem Foluntarem

an P tele-

imoutabiliter propter e[licaciam Fartutis "VIOUEABEUS,

7 /emna'!m

qua acficere non potefd yfed propter maturata voluue

z deit u

FAL5 thote, qua iedifferenter fe babet ad drverfa (Ici-

conditinem

licet propterforn'am univer(alem apprehenfam

fehimm

uti patet ex di&tis ) mom ioducstur. nesefitas , fed ma«

; fehabet

net lbertas ficut etiam inommbus divina proviseg-

xflistd pi-

tnaanfallibiliter operatur, €8 samen acanfit contig-

gmtilmf provenmnt effettus Contingenter , iBiquan-

w tlb

a

£m DEUS omnta miovet. proporcunabiliter nsunm

Fm»:æ;:ixs

quodque [ecund;mm fuuns wodum, s. D. Item 1. P.

q.

mET

( &ewms. 9. non

1

l

83.2. 1. ad 1. Perbum ilndl Aoffoli

],

j

n

(/.-'H/J

eff Foluntatis G$c. ) non fic eft mtelhpendum ,' ouafs

duj

bomo son velit C non vurrat libero arb, fed smia h-

beruse arb, ad hoc non eff fuffiziens, "ii moveatur g

Jj&vetur a DEO.

n 4

9« d. t.dicendum gubd Foluntas aliouid confere

gund t t

a movetur à DEO , ipfaenimcfi quaeoperatur ,

T d

fed motaà DEO, €8 ideo naotus eji guatm'ues fet. ab

extrifeco [icut d principio ,. uon tamen eff

4 Duif*

£ÓÁ.

ilen-

u m

19. Ad 1 1.l. c. arguit S. D. D/pofítio prii vino-

jl t*

Ventas relquitur in omnibus [éguentibus; guiA 09«

]

ais a

a fecunda meventia "IVVERE, 1fI QUARERP fuvt s

ta4

j (l

'

;-

175

14 lt

Mäp'rimü movetnte. Re(pondct'S. D,ad t1. dcicen.

dum, quad difpofítio primi mowuentis manet. 1n ha .

luntaten

"m

qua ab eo moveutur, in quanittm moventur ab ipfo ,

fic enim ejus fumilitudusem veciptuut , mon tamen...

;'mpoWä'/

totaliter. S. D.

j

MJ'U)E*

15.1'2

r L Item 2.fent.di(t, 1,2.4.0. :pfe ( DEUS jeff

di , qu

dans effe vebus ,can[a autem alia (ant quafi determi-

xantes illud effe... elfe eff magis atimum ves cmiltbet,

qnodvung

dnjinse

quamea per qua effe determinatur... unde operatio

ercatoris magus pertingit ad intima ret, qmïm opera-

71!:'.')7 f

tiltem i

tt0 cau[arun [ecundarum, 9 ideo 1d , quad Creatum.

16. lte

eft, fi fit cau[a aluas creatura, non excladiuquis DE-

US ipmediate in rcbus omaibus operetttr , 18 quan-

Hl átt

tum virtus fua| feilicet creataincompleta, per mo-

tur4 jri

tionem phylicam folius DEEcaufz fecunde , a&ta

VA

duntaxat agenti imprella pure paíiive,per quam haec

euur aliq

ultimó complei? fit potens phyfice 1nttrumentali-

dgrnle.

ter attingere rationem entis in (uo a&tu, utj patet fu.

Atoy

I

pta ex art, meo, 1.3,4«5. 6. 12. &c. ] efd ficut..me-

gw*riwm

dinm conjungdens Virtutem. enjushbet canfa fecmnda

R-l/z ggm

cum [uo ejään;nan enimlArtus alcujus creatura(ici-

dpricip,

licet propria, rata, compfcta, üti patet ex art. mmeo f,

Qlü(ïdaclq

&c..) poffet m fanm effeéium, nsfi per Virtutem cvea-

dicitur l

l

"

toris,à quo eff omnis Firtus, À Vertutis con[ervati,

iütment

L

*

€$ ordo ad effetlium quta ut in lib. de canfis dwitur

a!iqtzid f

u ho

can[alitas can[a [ecunda teyminattr (alias irmatmr)

per cau[alitatem canfa prima S. D.

Aïgu

12.Item 3. cont. gent. €, 92. »on femper bomo

moretho

eligit id , quod Angelus cuftos intendit, neque tllud . ,

aQtitos

ad quod corpus cade[te . inclmat , [emper tamen be.

Urtli «

mo elicit, quod DEUS operatur in ejis Folugntate.

Charta

33. Item 1. 2: q.109.a. 9.0. INMllare? potef? im

Qs opy

quemcunque ailum prodive, nifi Fwtute motionss di-

to[, ef.

'vin;».-

x4, Icem

1

AL ditent

14. ltem], c.q. 10.. 4.ad 34f DEUS movet Pä-

Wt u .

luntateu ad aliquid , ampojfibile ef butc pofitiom . ,

i

ir abifo,

Hüd dd

5jb

A Folumtas non moveatutr , nontamene

08 LAIBER. .

ionpoj[Hb1e fhsspliitev sunde non fequitur quod Folune

La5 à JOEO ex neceffitate moveatar. S. D,

DEUS f

1j.Item. 2,2.0.24.2a. 3 1. Firtus. fpiritus fan-

j detenm-

i , que ( Spiritus. .. ) infallibtiliter. operatur

2717

quodcunque voluerit , wade imipoffibile eft. bac

eluo fimud el]& vera, quod Spiritun . Santlus velit. ali-

1dg gperitio

Wm aper L

quem tuovere ad abl um cisavitatzs, CÀ quad ipfe chas

TTTE

fitatem amsttat pescrmda &LX

t DE.

16. Item 3. p. q.6 2. 2. 4.ad 3. 'rtus. 1eflemppen-

* If il

talis acquiritur cnferumcnto ex bocip[o, quod move-

i, ptrmo-

tur àprincipali agente.

adg , adi

17. Ttem L. c. q. 19.2. 1.ad . 2. tnffrumentum di-

um hac

eitur aliquid agere , ex eoqtrod movetur à priscipats

iramentalle

agentc.

u patec l.

Arguo ex N. 16. K VzFÀirtus inflrumentalis ac-

[ facm-

quiritur infirumento ex eo ,quod moveter àprinci-

"f I/emfü

pl agente sfed ex eo, quod movetur infirumentum

"eutitiice

a principali agente, dicuar aliquid ageres ergo ex eo

carc meot,

quodacquiritur Virtusinftru.»entalis inftcumento,

tatem Crtte

dicitut aliquid agere, Patet ergo,quod illa Virtusin-

^

(un t 499

ftramentalis, feu intentio, fit 1d,que a&tualiter agat,

YT

242

rjifafzc:mr l

aliquid faltem; five quod fe

pec lit conjunGa ali-

cui actioni cauíz. fecunda.

7 /irmmr)

Arguo ex n,15.ac(ubfumosergo motio DEI, quá

movet hominem ad a&tum chacitatis , femper. huic

r m

actui conjungitur, fi enim femper nou conjangerze-

:eqlæ!]lud ]

! t

tur iili ,ergo cum motione illa poffet non effe actus

fjj

charitatis,con(equener póllet effe peccatam, feu a-

rii PW/? 4

&us oppoitus charitati;deinde i(ta divinamotio vir-

tuo(a eft àÍolo pzo, eftq;ufus divinus a&ivus volun-

gutini d

M a

taus

jh m

960

tatisad amorem, ufusautem Q&IVUS utents (em-

/] vt

pet etéonjunétus cum actu ejus

quo qtiis utitur,

ia g

PS(CC exart, meo 11,

Agm

Probatut à. ex ni 1j . sepolfibile effs bàc duo €fe,

flgo IPLUm

& qnod ipfe cbaritatem amittat pel.'wlnda ; & ha:

jicompoli

im pOxilDlh[&S pl'() venit ex victute SPIHHKS fam ine

P( um aov

fallibiliter operante , & ex efficacia : virtutis divinde

Ihotrente,

tnovéritistefte S. D.ergo motio Spiritus fandti qua

i

Voiunta

mhovet hominem ad a&um chafitatis non pot'*ü fi«

elicita erg:

mul (tare cum peécato mortali ijergo necefíario e(t

pem fcm]

&onjun&ta cum actu charitatis, necelftatc fcilicet in«

quó:d I, p

fallibilitatis; &confequ»m..»,(ub: fed prae fata DEÍ

qJH 0i

motio ,& VirtusSpiriuis (an&i , eft motio pl hyficé

em DEI

praevia, ac prior phyficá caufa htä.tc ,quàm acus i-

petadiiton

C0 motto

píe Voluntatis eiicitus; ergo. Mi. patet quia ex hoe

ipfo ; quod DEUS movet Voluntatensad actum

fitpetem

chantms derivatineam, virtutem fnam pereaaqi

Secand

motioüemte(te S. D. quac divina Virtus & motio

(ida at

nyhrcvnH 1ant in iftum actam tette S. D. hmtquc

Mu a

a&tivedfolo DEO; & putt paffive in Voluntate,

4 ]. 0, fyté

Arguó ex N.14. ergo fi Deus mover Voluntatem

WrM pate

ad chgcndum qnodcunquc boiium p..mcul:rc, ime

$,1:0. 0H

offibile e(t huic pofitioni ,quod ad illud elieendum

tliaiopi)

voluntas nori moveatit; íed Deus movet Volnma-

S dlus

tem ad eligendum &c.

pet motionem | phy ficam

inteli 31 : S

previe Voluutfæcl 1mprcüam ; acper Virtutemin

cd iplim]

Completam caufalitste phyficà priorem.ergo. Ml

H me

patetex S, D. Mi. patet ex articulo meo. 1: £. 3. 4

G.

CA(S Dz

t Itnfj

Argüo fecindo.f/D EUS imovet Poluitàtt UU Bon

d aj y

m Veatuy, led i DEUS movet Voluntatem ad ali-

t^ hod g

QUld lnïpflü]ll' voluntati virtutem prævmm ada-

!!mafa ftti

iquid; ergo. mi, patet, Z'algntas enim &f movens

Cc*ll'lt ü mo,

morum & DEI inftrumentum inomni fuo actuszz-

firamen

V9 24

"i &l

181

Xetrds (eme

fErumento autem tefte S.D. acquiritur virtus ex boc

( qisatitur,

sp/, 9304 movetur à priscipali agexte.

Arguotertoíi DEUS movet Voluntatem &c.

- Jitdio ,

etgo ipfüm movere DEI voluntatem ad aliquid, eft

d ; Khaé

incompoffibilecum negatione iplius moveri; fed i-

itüisfandne

pfum movere DEI ad aliquid, e(tactioà (olo DEO

rtutis dv

mosente, nec eftà Voluntate; iplum autem moveri

usfandiqià

Voluntatis ad aliquid eft propria a&tio Voluntatis

nonpótel lls

elicita; ecgo. ecce praviam phyficam DEI motio-

secelfatio elt

nem, feiper conjunctam a&ioni Voluntatis. Mi,

veleilicetine

i

quóad i, p. patetex art. meo 6. patetetiam ex hoc ,

p D

quia omnis operatio caufe fecundz eft per. Virtu-

ytio pï';y!ïcä

tem DEI iacampletam, Virtutiratz ac firma. fup-

x adus d

pctadditam perdivinam motionem teíte S, D,eft

',cizmcx hioé

ergo motio illaà íolo DEO, uti & Vircustlla, qua

emadadum

fit per eam,

n peresa

Secanda pars. eft $. D. 1, p.q. 18.a.. 3.ad . fe-

tus d móuo

euinda aclyo ( (ciliceximmanens l.c. ) s quantiem eff

D. liniqué

abl us operantss, dicitur mopus ejus Iem 1. 2.q.109.

'olutiace

a. 1. O, intelligere &$ velle motus quidam e[fe dicun-

Voluntitem

Lty Ht pater per phiuta 3.de anima Vem t. p q, 111,

vcilare, t

9, 1. 0-€um motus voluntatis non fit aliud, quam in«

j

Jelirendum

clivatio Poluntatzs ia wolitum.

t Valuntüe

Si dicis, perto moveri Voluntatisad aliquid non

;

ylicum

intelligi 4S. D. operationem Voluniatis elicitam ,

Vimiemim

fed iplum DEI movete, íeu motionem DEI quate-

,tigoMs

nus tecipitur in voluntate pure paffiv? , uti fe expli-

'0.1'-!'3' 4'

catS, D. 3. phys; le&t, 4. litt.h.iaes eff actus moven-

tis CÓ moti, syoVentty enim dicitur , 1 quantum ali-

u m

quid agit, moti autem in quantium patitur , (ed idem

; tem d

efl , quod movens agendo cau[at, £ quod motum pa-

ia

tiendo rectpitItem l. c. 1. motue [ecundum quod pro-

cedit à movente sn mobile,eff atlus moventusfecun-

r gt

Qffa

dim quod. antem cff in mobili . àmovente eff motis

[io i

MMW

mobili.lcem lect, $ lib.t.motss fecundium unam ra»

M 3

£oncne

182

t tamen n

tioner eff aElio E2 [ecuindiom aliam vationem eft paf-

bectas, Maj,

fro; alterum euim efl [ecundim vationem e[fe atium

um (übs..

bujus ut in boc , €9 effe aCium bujus st ab hoc, dicituv

c

2LR

pr::ic*ætis Ht 1n

DL Volui

autem paäar femnditm qüüd eff a

toshac com

"Boc. confon.t z. p.q. 14. a. 1, 0. Relpondeo ;.arimö;

ce caufalita

$. D.intelligere hic per tó moverr,2&tum Volunta-

biiter, inf

tis clicitum; patetex N.meo 4. R e(pondeo (ecundo,

verum eff?, quod tó maveri lumatur dupliciter à$.

ibdiferente

D. femel , prout realiter idem eft cum motionea-

fet, matibi

gentis principeli: & pure paffivein moto recipitür j

fecundo, pro actu elicito à moto, uti patet ex Il. htc

angciicam :

cc, interim tota vis arganienti manet ; probatur ; fi-

tate creata,

ve pertó moveri, intelligat S. D. ipam DEI folius

confonat 1.

motionem pur? paffive in Volancate receptam, (i-

deVetig

s &in lol

ve intellieat actum elicitum , unum fine altero effe

Ienl.c q

mplicat, prima parspatet, quia eit una realiter en-

]tem Qpus,

titas. 1. p.q. 44.5. 2.ada. eum attio CS pa[fio con-

veniaxt. in uza fubflantia saothss ,C8 differans folm

len qüod

fecundim: babitudina diver[is.. Ytem tertio phys.

$0165 7

le&t, 4. litt. h. sdewa ef? a£fus moventzs C8 moti. Se-

1. 5,&6,6

eunda parspatetexhoc ; quia motio DEI pravia

hu

Xio adv

Voluntatis ad ele&tionem , utpote redudtio ejus ad

MU g 1

eam,iiequit e(fe (ine electione,

Arguo ex N. 8. Deus movet quidem Volanta-

conciad

temimmuatabiliter propter efficaciam Virtutis mo-

m vel

ventis, quz deficere non poteft, ita tamen eam mo-

eli, (ed t

vet,ut propter naturam Voluntatis motz , indiffe«

tmm ! tef

renter fe habentis ad divetía,non inducatur neceffi.

htp, (üai

tas , fed maneatlibertas; fed natuta Voluntatis mo-

Cütus , h'—'i

tz, indillerenter fe habentis ad divería, eftad diver-

bicfclgy

fa cligibil'ia patticularia , & ad particulares eledtio-

grütiam D

nes,ergo DEUS movet quidem Voluntàtem im«

1077

mutabiliter propter efficaciam &c. ad diverfa eligi-

qUdndies:

bilia particularia , &ad particulares ele&iones ,

90 2uidp,

üt

183

uttameh non indueaturnece(Iitas ,. fed maneatli-

mf a.

bertas. Mai, e(t S. D. uti & Mi, Coníequentia patet;

1077

) hec, ditituy

jam íubs.. ergo cle&tio (( in quantüm eftà Virtute

UER E TR

| DEI Voluntatem inovente, & àmotione quà Vir-

ndzo primö;

tüshzc communicatur Voluntati pro priori phyfi»

i Volunae

cx caufalitatisad electionem ) fic procedit immiuta-

deolecundo,

biliter, infallibiliter, neceilario neceffitate faltem

müqter 25

coniequentue; in quantüm autez eítà Voluntate ,

» motloneze

indifferenter objectiv? motà , fic procedit fallibili.

;fi""

totecip

AU )

ter, mutabiliter, contingenter. Ecce conciliationem

aetex LLhre

augclicam divinz Thom. pramotionis cum liber-

tate creata, de quibus ex prefeffoin art, meo 28.

Prnbztur; f.

» DELloltas

confonat r, 2.q. 10. a. 4.. ad-3. idem habet S. D.

eepit, [i-

de Vet. q. 23.2. 4. ad 1 g. [teml.c, in obj. 3. 4. &

aeteroelfe

$. & in folutienibus earum. Item l, c. q.6.2. 3. ad 7.

"s

i teallrer n«

Item1. c. q.. 2.a. 14. adhg . Tteml.c. q. 12.a. 11. Q.

á

Item opus, 3. c. 39. & íeq. ad Hann. ditt, 47. 2, 4.

E pf -

Item quod. 11, a, 3. & quodl. 12.23. 4. Item contra

feram il

uertiophys.

gent.3. c. 7 ?. Item c. 94.. Item contra gent. 1. c.68,

64 gyji, 98

n. ,& 6. & (eq. Coroll. Item c. 86. n. 1. 3. 4,Item

I. p. q.103. a. 7. ad 3. & q, 116.2.3.

DEI pravià

Scio adveríarios gloriari in illa 2.Cor.c, 6. exbor-

Vio eju5 d

Ltantur,ne ip vacuum gratiam Dei reciptatts , unde

p Volanta-

concludunt, quod uíusliberiarb. faciat DEI grati-

am vel vacuam id e(tinefficacem, vel plenam , feu

Virigts o«

eff. fed totaliter aberrant à. fenfu Doctoris gen-

en 0 mo»

tium , te(tante enim eodem 5. Apo(ïolo. Dod&ot

jie, indite

Ang. fuam mentem pre omnibus plane. eft aíle-

at neceille

.

.

linatisimo-

catus , hujus ergo commendationem audiamus

eaddivet

boc fcilicet V. ait p. Ang. ] exbartamur,ne in vacuum

gratiam DELrecipiatis; quaft dicat ne receptio gïd-

ures d*

tia fit Uobis inutilus C vacua, quod tumc contingtt. ,

i

rcmin?-

quandà ex pereeptione gratia, quis non [entit fruttu:

ivea d

qui quidem duplex eff , [cilicet remiffio peccatorum

clcäiüncs ]

( quia

Ü

18

[ que utique fit per gratiam fanctif. 88 s bomo ju-

piota tamer

fewivendoperveniat ad celcflem gläï:am...qmmn-

u DEO.

gueeïga g?äiidf PEVCcfPlVä A0n HITIMY ad wtundum

OPCMIUF u

peccata, $ conf[esuendum vitam eternam , bic gva-

ataretut,r

tt,feodum

iiam DEIn vacuum recipit $. D. ex his ;»"»iïïfïï,qUOd

emnis ille & folusillein Vacuum gratiam recipiat

e(DEO)

fecundüm menterm S. Dauli & D. Aug. qui fructum

ts conft

éxilla non fenrit, huucícilicet qui eft joftificatio

fio & ex ts

peccatoris, & confecutio gloriz coele(tis yab(it ergo

quieüab t

aeelfet vi

ut Apoftolus velit, quod gratia DEIT í(cilicet phyfi-

ce praemovens | unquam recipiatur in vacuum hoc

tit, dum

!

fenfu,quaíi careat omni effe&u,fcilicet immediato;

pote&in(e

1

H

ad quem datur à DEO.confonat D. A.in Epiftolam

tatis n

pït,

piaum Thelf. c, r.fuperilla vecba: fpiritum nolite

Dhecei

à

r

exuinguere, ubi: cum alioams aliquid boniex fervore

Rpilvel

szrii)-ft: $. VRÍt facere, veletiam cum Alignas bonitá

didlis,e

l

E

1mot us (ireit , CÀ ipfe ippedityextinguit. Sparitum .

COL]UCPOü

ubi vides. cla& , quodexfervore id elt motione

! Extexi

virtaofa gratuita Spiritus. fancti Íemper nafcatur. ,

tia Intet o |

volitio vel motus bonus? ergo motio divina fem-

moventen

per habet (aum effe&um,fcilicet vel volitionem bo-

schüjofty

ni, vel bonum motum , v. g. cogitztionem piam

tettionef;

&c, ] qui per hoc extinguuntur, quod effectum ul.

MVMMm

teriorem non habeant;ad quem divinitüs ordinatur,

1tto arif

nunquam ergo eft gratià DEI( id eft gratuitus efe-

ditVirtas;

étus in homine, qui non eft qualita:,íed motus qLii-

(i'ámacte

dam animz, & actus imperfectus, uti loquitur $; D,

.L me ïch]

1. 2, q, 110.a. 2. 0. ) fine aliquo effectu hominis e-

C qutem

licito, ad quem proximeà DEO datur, bene tamen

a

n

fine effectu ulteriori datur

3

quibnsoP,

ad quem DEUS illam

pmmæu

Cinefficaciter) ordinaverat.

ET

Arguo ex N. 9. ideo motus Voluntatis , licet (it

f'rtifin,

ab extrinfeco[ DEO ] ficut à ptincipio, non tamen

| (ttteggy,

eft violentus voluntau,quia ipía voluntas operatur,

mota

185

ä u ;M"Mjfi- A

mota tamenà DEO ; feu dum ad agendum. move.

!UH u«

tür à DEO , aliquid confert, - fcilicetactu; &acta

d Utudum

operatür , uti patet ex S, D. ergo (i voluntas nihil o.

i r d- |

peraretur, nihi conferret actu dum à DEO eft mo-

Is patetuod

t2,Íeu dum movetat à DEO , motusisab extrinfe-

um recpit |

co ( DEO ) ficutà principio , effet voluntati violen»

qui tudum

tus, con ('cclucntiä

ü

pitet per argum;entum àcontra-

ft jf

tio & ex natura violenti, fed per illum motum ,

l ;ablïtcrgo

ui eftab extrinfecol DEO ] ficut à principio qui-

clicerphyli- |

ueelfet violentus voluntau , f nihil actu opersre-

vacuum ho

tur, dum à DEO movetur adagenduma&tu , non

'immediato;

poteft inteiligete S. D. concutíum aliquem Volun-

ín Epiüoïzm

tatis fimultaneum uti patet; quia fic operaretur; fed

titun nolite

nece(farió intelligit motum previum Voluntati pu-

i f

re paffive à DEO impreffüm , uti patetex omnibus

lgt lonti

dictis , ergotalis votusin voluntate datur à . DEO,

Apottih Y *

eoque pofito in volunzate , hecactualiquid confett,

elt motion

Ex textibus S, D. hic allatis patet rurfus differene

^

r nalcatut ,

^

tia inter operationem divinam cjufque Virtutem

living feme - .

moventem , & inter operationem cauiz fecundz,

xionem bo-

ac hujuftodi virtutem ; poteft enim attifex cum in»

onet piatt

tentione fcindendi artificialiter, imprimere motum

eBeCua tl« ,

ac virtutem fao inftrumento , nec tamen fequitur

sordiatuly

actio artificialis squia (cilicet tefte $. D. non éxce-

uuituselee

dit Virtus ills,vel faltem nonadequat virtutem paf-

tnotus (]Uf-

fivàmacrelif*itivam mobilis , v, g. ligni, quod ra-

xinr$D. ]

men requiritur, tefte S. D. z. p. q. 105.2.4, o.fe-

honinis t«

cus autein e(tde operatione divina c;a[lïuc virtute ,

venie tamen

quibus operatur in ómni re operante, u patet ex ll;

[

jam ec, pulchie id rurfus docet $, D. de ver, q. 25. à

EUS illat

$- O. 0portet patiens affpnilari agentt , €9 fi agems fie

, ficei l

-

fortifimum , evit ffailiudo effctlaead: cau[am a-

non um

-

gentem perfetla , fiautem agens fit debile , eff fmn-

$0 cmuf,

-

dundo imperfella... Volustas amteye. divina. eft

qou

M s

ügt'm*

186

agens fgetilTimuna , unde oportet eyus effzlum eiom-

DEUSope

nibus modis ajimilari ,ut non [olisun fiat . d , quod

Qionen p

DEUS vmzf»n i aüaa' eff af milart /ecundum/þeq

P «ylC ov

ciena , fed ut fiat eo modo quo DELSvültfrrz j Hb

thxmm n

nece[larta vel Conttngester , cito, veltarde , eft qua-

n W téc

dan affimilatio fecundum teuanti S. D. 1idem

tudier red

hibet:i. p.q. t9.2 $. ubi,

volunts vu

Obf, bene q-xodndlla cteatura poum pczfcc"tc

Juntss vi

DEO aflimilari , uti ex profeffo docet S. D, 1. p.q.

direct erac

43. $. Irem de ver, q. 24.a. 14. ad . tantüm ergo

ruslitera

vuit D. A. qund fi agens fitfortiffimum , tunc per-

timtelleS

fecte atlimilatur ,non tántüm fecundüm fubítan-

active re zi

tiam actüs, fed etiam fecundüim omuem modum

lm fcat

actüs vel effectás , quem Ícil, inteudit hu;ufmcdl

non dciur

agens; patet ex formalibus jam cit.

Vitesfi IÓ

Addozcertüm efftefte S. D. uti p.:teaeï art,uieo

omnno;d

XI.quod ufus activus utentis aliquá re fit iempcr

c,on;uncwsahwx faltem opctatxow relillius , quà

quis ucitur , non tamen (emper eft conjun&tus illi

AM

operationi , quam utens intendit ; patet in artifice ;

fecusautem eft de. DEO, feimper enim tefteS..D.

Movetef

jam cit, homo eligit id,(eu operaturid, quod DEUS

movtte

inejüg voLmucc opcmtut

ait $. D.. hic cit. (icut

formar

ergofï fum eft.dicete: fempct infirumentutm ope-

( nCC,

ratur illam formam artis ,quam a artifex ineo ope-

fndi :

ratur id eft ad quam inftrumentaliter caufandam

5

idum,

ipíum movet motione virtuosàá ei-przvie unprcfsa

non eft ei

l'operari enim in infttumento artificis ,

Pïim; r

dare formam ratam a€ propriam , de pot :Qu.3«8:75

de Pïob«

al ;. vide articalum meum 17. fed iili imprimere

Püra/lämi

motum ;a€ per hunc detivare victutem inftrumen-

9l þrwp

talem tranfeuntem cum ipía cooperatione inftru-

qVnd (ggj

mentielicità ] ita & centrario , verum eft femper

777

dicere tefte $. D. emper homo eligit id - quo

DEU

dl il

18

föä 3778

a

DEUS operatur /neis voluntate, id eft illam ele- .

Gionem fpecificim. illius objecti, ad quam Deus

Áettndui [its

previe movet vo'untatem per Vittütem previam

WWI feris u

phyficam in com plet . m tranfeantem , inirinfecà,

À , eji («

in ipa veceptam ; (emper fcilicet homo eligit vir-

i

e

$.D. liem

tualiter reflexe; eligendo enim 5onu

5 partieulare

voluntss vult elige: « tette S. D. refectitur enim vo-

f peisd

liberos ;

luntas virtualiter f:item fupra actus fuos

Vb m

dire&te ergo fertu* ele&tio in bonum particulare ,

tantt tQO

virtusliterac indir:&e reflex? fuper feipíam. inte-

1, tUhC pet»

tim teteS. D. vezum manet , quod omnis utens

m fpbftar-

1ar

active re eliquà , aliquam filtem operationem per

a

ii

moduni

illam faciat, aliànon diceretar uti re — il5 (icat

: hujufrodi

non dicitur quisut grandi lapide , quabtüimeunque

N

Vires fassquis exícratad eumim ovendum

texatt,meo

, ünihil

öv';nino ictionis vel motu

2

e li fempet

"

s inde fequ—acurg

illius , qu

mjunäus illi

ARTICULUS DECIMUSNONUS

tinattilices

n telleS. D.

Movere fumitur duplicii*er late, & fic dirci.rur unum

quod DEUS

moverealterum , quod dat huic virtutem , fea

hiccit, ficüt

formam ratam ac completam 'agendi : deinde

entüm ope«

fride, quodiftam virtatem de potenüa ope-

ineo opt

randi a&tive reducit ad ip!um oPcratfonis

actum,

;ufmdzmn í

EJ

it imprcl'si

, noneft

Prima parg patet ex ott. meo g, in Opus, 9. deín-

Dï-q« ;':'7.

de probatur 1. p. q. 105.2: 3. O. fitutt ia motibus cor-

gmprimete

poralibus mvvens dicitur , quod dat formam ,. que

nftrumen:

eff principisxim motíss tta dicitur vyveve intelletdum,

ione inltrt

quod can[at formam ,qua e[? priucipiua vatelieciu-

t fempt

alis operationis... quod. principium efi

?

P dpfa virtHs m.'.

: id quo

;el/eä?ua!i:-.

^ kem

DEU

!

188

Item l. e..2.. 4, o. ficut. intellellus movetur.,,

depotebtia

concarcicad

abeo, quidedu virtuteya titelligendi ,. it4 Falma-

t4

tmumad (ua

: movetur ab eo, qui can[at virtutesa wleæ

di,

pri?: uii; pàt

Secunda parspatet r, p. q. 2.a. 3.Vo.mafvere eff

tabtt yalTr

edacere aliauid de potentia in atium.

primiwrimr

fpc&umaäi

Item!. 2.0. $,a. 1. 0: oportet &t id , quod — efl in

otentia,reducatur ia allug;

W. Patet (

per Aliquid , ïuodgjz m

.

]s ,€£9 hec eft movere.

Moveref

Item 1. p. q.105.2.5.0, Dezs 02 5

olnn have;

diplex,lem

tarivum d «i

ves adoyerandum quaft applicando formas €$ virts-

tesveyum ad operatiouem , ficut etiam avtifex appli-

ceditejus fo

cat fecurim àd [cindendum , qui tamen interdum

tompletm,

fermam — f[ecuri nom tributt y [ed etiam dat for-

dcndum-(m;!

mam creaturis agentibas ,C8 eas tenet in effe. 3. D.

ïlumbnm &

ecce dupliccm modum movendi, Pater etíam clare

ptoptiam m

1*

de pot. Videart, meum 16. Verf, hi

m

ctertio modo

veturdha

&c. patet etiam binc , quia faciens. infttamentam

tunc becell

thotonegn

dicitoc proprie quidem influere ; dumoperatur in-

ftrumentam tefte S. D, epus. 9. g. 38. vide articul,

Ctrezlittr to

meum $i non dicitut tamen proprie illud movere,

tompieü:po:

Íed utens & applicans inftruimentum . ad operan-

st meo, 11

dum, eodem 5, D. teíte.

L &

kem l,c,ad 5, Deur non folum dat formas vebus,

ed etiam con[ervat eas n effe , €$ applicat. eas ad

ANT

kgebd»zm » 8 eff finis omnium. atlionum. S, D. ecce

ddinatio f

tiplicem modum movendi,

ipüspotg;

,vet per modum finis,

cmiä 'DEUS etiam nia-

4

Wndo.

Movere iterum fumitut dupli

citet , femel Ptout

thotione |

eftidsin quod reducere aliquid de potentia in

inftriri:

a&tum,sd quem mobile fehabet tantüm . paffive ,

ttïïil Pqts

v. g. ignis reducic li

o

enumde -

potentia calidi ad efle

€alidi per calefadionem & calorem, i, P*q.2-2. 3.

Pl'ima ii

, lecundó, pro ut idém eft , quod reducerealiquid

1"5'0 aS[,C

de

]

189

4 HItlgy

depotentia in actum ,ad quem mobife, feun motum

st Pal

conecarritactive; V $- fedücere mmc:pu;:n opeia-

LT

tzvum ad (uam opczat'onem,& fic overe, eit pro-

puc uti ; patet fopra ex art, meo, Xb icet enimi Íe

0.ftotre e/i

tantüm paílive habeat reípectu mottüs , qm ibiim-

primitur intrinfece 1 (olo movente fecus tamen re-

, pd. dl

fpe&um actionis? quz fequitur activead ifturh mo

ii qudcfin

tum. Patet (upra ex art. meo., 1. 4. &c.

Movetefzcundo modo . fumptum, itertim eft

e lum met

düplex, femel pro üt eft reducere principium ope-

m oirti

tativumad actionem fuam propriam jque non ex-

ittifex app

cedit ejus formarf ac virttitem propriam rataim ac

v interdum

completam, v. g. dum quis movet fecurim ad divi-

um du fir

dendum fia: pliciter lignum, ignem ad lauandum

'ineft.

Flumbmn &c. fecundo nmdo duin zctio excedit

At eriámt Care

propriam mobilisformam ,v.

wmæcuns t)0-

-tertio modo

vemrad faciendsm formam, Rzmm ; ledi &c, &

nfkcinmentat

unchbecellirió reouiritur Virtus pet x.u'uimodx

motmncm mobili ranrumea to mmz xcmtrmfe-

nODC'[Zf'!F in-

vxdwzmcul

cérealiter communi aata,pcx quam f b inactu primo

lad movete

complete potens , fic operari, Totum patet iupra ex

l

art. meo, 1.2. 3. 4 a»(c.lcemcxs E s p q.19. 2

d opttati-

ï&la

fl)/Wä [IDLAP

wRTICULUS VIGESIMUS

lat r 4

Inclinatio fümitur teipliciter à

à S. D. Primó , pro

J th «

1pus potcntus activis formaruum mb&anuahum.

Ub enim a

Secundo , proactibus earum elicitis. Tertió pro

motione phy fica pr&via pravie impre(la caufze

inferiori à fuperiotead agendumactu. Prima &

tettl in

;

tertia pats eít contra Nco:cn

LÉ

&]] PA[T&C

ahdl jlelle

Priosà pars patct fupra eXatt. meo 7, Itcm TER

7 .q 1-2(5

ii

4. ïl ai 1, 0. Á appetitivis. porentis... inclinatio

ad

190

«d ebjetba prapria... mon pertiset ad babitum ,. fed

wilit,d

ts fs.

mdgt! per Linet ad zp[am rattomcus patemmrkm.k ».D.

mere u

ergo inclinatio P()tendc.. appeutivse eft ipizratio &

at Jfrdn

qtmid:taqpfbs potentiz,

Item 3. P q. 19. 2 2. ad 1. poteatie . babirns di-

m

verfificamtur per compa "atioxem ad ebjecla. 3. D, il-

Dratet l

tf lbet i

la autem comparstio ,eft ipla inclinauo , & erdo

"

QG rocimatn.

ttanfcendentalis, uci patet,

pï ma pi' n

Secanda pars patet 1, p. q« 106.2. 2. 0. operatio

voluntatis eff inclinatio qwdam valentis ia voli-

manti. NÀ

t£nsm.

imot,o 1.

Item l, c. a.10 ï.. 4« 0. Felle atbil aliud efl, quam

at Qe0.7.

milisinart

inclinaris ?zmdam inobjetium voluntatis,

iemt.a

Iexml.c. q. 82. 2« 1. 0 zpfe motus oluntatis ,ef

mï!zm;tm quædam 1 aliquid,

6t tmcliga:

Item de vet* q. 22.a. 9. 0. foius DEUS po:e]lm-

prima ,eue

clinattonem voluntatis transferre de unoin alud ,

pon/art ab à

ltem

fecund9m quod vult. idem habet 1. p. q. 106. 2.2. 0.

tumad ma

pcrhouamcn non vult S. D. excludere ipfaim ho-

minis voluatatem ,

(ed omnia pxætcx ;plafn &

&düusopet;

Deum.

Lelu m

De vet. q. 2 . a. 80. ficut voluntar poteft [uum

hr pbtentis

atlum immutare in Aliud ,itaettam CO mauito am-

phineo g,

fttju :/' enn

plss Deus... folus Deus ejä'c AO potfjf muvvere u-

duntatem ; angelus autem C5 bomeo per madum fea-

df?!ll.fa

&i miu ,

lvem 1. .a« 9. o,ex parre Voluntatis ammatare

lo eu[ 0 cw

atlam voluntatis ton potejl ,ntff quod eperatur intra

mn de [

l/nl

voluntatem ,€9 bacefl spfa vaiuntas ,C3 . siled, qsod

nn

eff. canja effe voluntatis , quod [ecuna'um fidem eft

idu D;gbi[ g

folus DEUS.

&t |p(»

Terua pars fupra patctcx att, meo l, & 4. & $

Tealiteriden

&c.

QU£ inclica

Item t. p. q. 10 -a« 4*0. énclinare in bonum nni-

Vilad d

wr[alc

Iot

t , fed

verfale , eff prismi moventss , etti proparzm?mtur l-

-

t D

timus finis...unde utvogne modo proprmm eft DEI

active. uti

fFiplimio &

movere vyoluatetem chxiucch; liter

patet. |/ed maxume fectndo nmodo interius cam imcdt-

$ hii di

€nanao,

V

jl . Dl

Pratet hastresioclinationes ,ctum matéra pri-

4ub , & otdo

mia habet inclinationem (ibi realiter idenuificatam

ad formaim fübftantialem.Opas. 42 . c. 16. materia

40 öpf/dtlü

prnms primam babitudinem babet ad formams ele -

entisut vali

menti.. INB. illa habitudo eft inclinatio, coa pratio,

amor,&c. t. p. q. 19. a. 1. 0. formalia Vide (upra in

Vlde EO[Q

iif um

art, meo. ,AIteml . q. 26.2. I, ad. P

malia in 3rticolo citato,

4f

. IÍtem 1.

lat o

2. . 9.a. 6. 0. Pä?!i(!l/u?'!! caufa non

dat inclinattoncem um-ver/.aiem , HMuüdesxct aterta

prima um €f tm potentia ad omnes formas. , poreft

EUS pm]lm-

yuno w 4l 'lld !

mafan 46 4l zqu agente partict ulart.

. Item. ïomuivhhntlalxs bsbet inclinetionem

q fx,( 420

ILO'

tum ad materiam tum ad fuas porentias aCtivas,cum

«t il

ad fias opetationes, Patec ll « proxime jam cit,

l

T iJm.fn &

Item 1. p.q. 77.a.6. 0. mavifeflum eff ,quod om-

A on [WM

res potentia anime,.. flunmt ab effentia amima, frcur á

U Wf(/ln An-

princujpio , cnwpatæmm ammæþ.& Adbus dg tmuz

ll gpytre 9t

fft ejns e[jentia , oportet.quod fft ac ccidens €$ eff in fi

eunda [, fpecte qualitatis, idem in tecminis habet de

"

&nima «q. 12.« de ver. q. 13: 3. 4. ex Philofo.Item q.

y0.à. 1, 0. ex $, Dio, & ad 6. ït-*mïq 2,:9.144 9.

,mmr tira

Item de Ípirit. creat, q. r1; teslem po«cnnawm

dittin&ionem à forma (ubftantiali ; ex protel to o

rd qW

lidé probat S. D. I poq.5 9. 2 2« 0.

udum fdm q

Itcm ipfz potentiz haben: malmzüonem ibl

realiteridentificatum ad fuumactum & obje&tun:,

31&4&;

quz inclinatio eft otdo feu habitudo tranfcenden -

calis ad actum & obje&um ,etutibi bonum.r. p. q.

ii t

qtl

47* À $. 0. potentia fecundnm quod eff potentia erdi-

E

&F

92

»

patsr ad [uuim aElum , unde oportetva

fioxe» pvtkn—

À

tis acciptex ldu ad quem ordmatur , &ó per confe-

Unumquudg

quens oportet quod. vatio potentie. diverfificesur ,

Qu

ur drverfificamr ratto alius , rato anterm aclas.

I DEPOE

ia

diverlificatur

' /eaimdam dv.r'ver/?zmþmmwm vb-

jetla...

4

ultem de

Ex bis duobus aidio [psciema vecipit. , feilicet ex

U LLLIE [

prineipto vel ex fine femtermigo (1dein habet opus.

jlemf.

43.C-1.) non quacunaue diverfitas objeilovum di-

dgi!,g!sod (

wer fificat potenti4s amim , fed. diferentia ejus

þad

LT

qmd þc?j?: potentia refpicst,

4lemq

Item 1. p. q» $ 1. a. 1.

«

0. Vidþ formalia fupfa in

pnuo ir,cz'pitc,

hoc meo art.

Apifiine,on

( "hemt.piq. f9/4. 5

0. qualibet potentia ne-cef.

ptentia d p

fariam babitudinem babet ad proprium $$ principa-

Bfuutat

le objeilum ,ut vifus ad colorem ; qi

gäa de f1i r.-zfäo-

P[:'I [/ 0:"31?!.' 41

ne eff, u in ilad reudat.

t tlian m

"Kemrz. 2:9.9.2. 6. 0. F'oinmtas ïmflæt ordikenm ad

[]71 Df(), D

Uuntvc 7]4'«3/."" euutinn,

Gu 30

Item 1; p. q« $9.2« 2.0. P^idemiis 12 corporibus

lutone, vide

ratralibus , ouod miclinatio qua eff adefe vei. , non

deqiodbr

eff per aliquid. [nperadditum effentie ,fedper n2a

E

Ndeligendt

tiam ?quæ-zzppetät—cjfe ,autequam tllud babeat , €$

S- D' j L 011

per formum ,quarem tenet in e[fe poff quam fuerit . y

Ino3 more

ed inclinatio ad aliguod exerinfecum ,vf per aliquid

Hot elt oper

effestuefupcy additum , flcut anclinatio €ff ad locum

P u PR'KVE ]

per gravitatem vel levitatez iclinatio autem ad

VU in(rümer

f'aciendum fibifimyle e(f per qualitates atlivat.

Thtünicg p

. Devet.q.2 2.3.f.0. boc efl natura ca]usliber crea-

n chbih'cg

te ,ut a DEOfiterdmatainb

5

0AH9A , ?qtura (i ter ap-

?

peieos d(lud*

[ SI [.P' n

(

.

Hif x häc

f

qui, 'ttà

t

E

ARTI.

! eiol.q;z

TT pten.

ARTICU?äIS XXI

j ;5 P»"ï CM/&'*-—

Unumquodque agit , in quanzüàm e(tin a&u 5 pati.

merffieaw ,

tur vero in quantüm eft in potentia.

at il

I.

E pot. q. 8. a. 1. O.Ovane agens agitin quan-

ratiortm vb«

tum eff in ain.

2.Item de Vet.q.244a. 1. ad 14; »umonuedaue

V folen a

operatur, [ecimaum quod eff rn atiu.

n hiber opis,

3. Icem l. c. q. $.a« 9. ad G. Secundzm boc aliguid

lrl d-

egit, quod completmm eff eas in aÍn , mon fecundiam

n tjut al

quod efi 1s potentia; [ecnadim hboc enta patirmr,

4« Item q. 6. de malo ad 19. Poluniat quando de

oalia fupra n

movo inctpit elygere tranfroutatur ex faa priori. di-

fpofitioze, qum:üm ád boc, quod prum erat el:gens in

winiasec-

potentia €$ pajfea fét eligens aEn V &3 bac quidem

n piipte

tran[psutatio eft ab. Aliauo movente , in qHARLET

a de jv

pf Foluntas movet fetp[am ad agendum;€9 1n quan-

EH CL iasa THOUEEUY ab aliquo exteriort Agente, fexhi-

ht irdiset ad

eec DEO, nontamen ex necelftate movetur , ur- di.

um «ff, S.D. fcilicecin o, & in Obj. 3. ejáfque fo-

m (.7ïPCïlä!4!

latione. videformalia in att,meo 19. ubi clai& vi-

1fj "i :WU

des, quod prater motionem voluntatis , quà movet

foipr t

fead eligendum [ qua motio , eft fiis volitio tefte

7 bafeal j (

S. D. 1, 1. q. 9. 3.3. ] adhuc przerea requiratut

Vïfgrg,r;;f;!f?'iï )

motio movenus DEI, tefte$, D. que motíofané

r n!qu

non eft operatio Voluntatis elicita,fed DEIfolius ,

TE hum

pure pallive »n Voluntaterece ptateíte S. D. ac Vir-

tusinftcumentalis divinaincom pleta per eam com-

TU

municata pro prioriadactum Voluntcatis elicitum,

:;;/:t!!ll):t qée

infeparabiliter conjun&&a a&tioni , feu cooperationi

r

ereaturz, ad quam daturà DEO.

$. 1- P. q79. 3,2.0. Dieitur aiquid pati commu

eter ex boc folo, quad id, quod eff in poteatia ad. alie

ggid, recipit lud ad quod erat in poteatta.

6. 1.2 q 22, 8« 1. d I . paté, preut importat rette

AK

prionerm

194.

pationermoti

ptionem [olans;potef? effe cu,-kfmnque exiflcutis 1u po-

go Mi patet

rentia. Licet 6; agat iquaten eft in acu , nonta-

p(um agcrcäd

men movetsr ad aliquid,nifi quate us eft inpotentia

quovisagent

Ad iInd, 3. phyf. le&t. 2..

de potenu':o

Arguo ex N. 1, Omne »gens agit, in quantum eft

tüm eftredo

in a&tu, fed natura corporalis & fpiritualis eft agens;

Ta dotiored

ergo. Subs, fed quantumcunque natura corporalis ,

quia & p;ior»

& (piritualis ponatur perfectz , feclusá DEI motio-

ngentis lecun

neac Virtute per eam commwunicata,non eft in actu,

Gelrinfepar

ergo. Mi, patet ex S. D.in art, meo quarto N.24. 2 f.

Arguo ii

27. Subs. ergo prefats DEI motioac Virtus reqgi-

euudum quá

runtur ,ut przfata natura fitinactu, & per confe-

eltredudtum

quens ut agatimo ut compléte poffit , pro ut docet

citiumopcw

S. D. per totos meos artic, 1.3, 4. $. 6. &c. prafata

quod eftred

autem DEÍ motio virtuofa eft formaliter phyfica

Operitionem

Thom. prz motio, uti patet ex art. meo 1, 5, 4, &C-

tem divinay

Arguo (ecundó; unumquodque agit, in quantüm

ttm pl

eít in actu ; unumquodquc agitin quantüm move-

Emperoper

turà DEO,ergo in quantàmaliquid moveturà pzo,

d potentiac

eítin a&u.., Subs, fed in quantüm movetur à DEO

eidicitg,

[o mnpe agens jacquicit virtutem divinam aDEO,er-

od agen

go in quabtüm(omne agens)cft in atu, acquirit vit-

tutem divinam [ fcilicet inftrumentalem produdi-

vàm rationis entis uti clare patetex S.D. in art.meo

190 qu

ftuod as

1.3. 4 $. &c. JA DEO.truríus Subs. fed in quantüm

omnc agens eít in actu agit; ergo in quantü m acqui-

CGtür elre

Dovetuiy

rit virtutem divinam à DEO, agit,vides ergo; quod

diviua hzc Virtus fit íemper actioni agentis (ecun-.

€I80, mj e

diconjunóta , ficque ubi nova eft actio agentis fe-

cundi, debet efÍe & nova Virtus divim;ubï enim eft

em patt i

"Virtus divina, e(t motio divisa;ubi hzc eft, ibi efta-

mco*.n.u

. "AEpUo r

€£lio, feu cooperatio caufz lecunda,

Arguo tertió; omne agens agit;in quantum eftin

n Potent;.

&&u, led in quantüm eítinactu, divina motiofub

;

O:C ion agit

ratioóne

195

fariiap.

ratione motüs eft pur? paffiv? in quovis agente , er-

go. Mi. patet, quia eft in motu divino , quo exiti-

R pf«

píum agere;deinde, in quantüm divina motio eft in

f inuentia

quovisagente, eft reductum quodvis agensà DEO

1 qunimelt

de potentia operandi ad operari actu; Íed in quan-

tüm eftreductum &c, fic a

o

e

it;ergo,Subs.fed ea divi-

tslis eigens

na motio,reductio &c.eft phyfica Thom.praemotio

lracnrpm';hs :

:à DET nroto-

quia & prior eft caufalitatc,quam cooperatio omnis

agentis [ecundi, cum hzc realiter dependeatab illa,

xon eltinad,

& eít infeparabilis ab ifta cooperatione,

atto Na4. 2f

Arguo quartó ex n. . snumuodque operatsr fe«

Vi eqgi-

eundum quod eff in atlu, S.D. five lecundum quod

& p confC-

eít reductum à DEO de potentia operandi ad exer..

, pro urcoctt

citium operationisuti patet , Sübs, fed fecundàm

, & prattà

quod eftreductum à DEO &c.importat motionem,

xliter phyta

operationem,(eu caufalitatem folias DET; & virtu-

COI.;.40&C'

tem divinam vialem incompletam,.- ergo. quod au-

iz,inqmntüm

tem pofitáilla motione virtuosá in agente fecundo,

janm movee

femper o peretur, patet; quia eft tunc actu reductum

noyetürd iO

de potentia operandi ad operari a&tussmfrmmentwn

Velur 5 DEO

enimdiciisr alianid agere ex eo,qgaa' moveturaprin-

m iDEO)CI.

8ipali agenze.5 .p.q. 19.a.r.ad 2.Item unümquodque

a icquiri i

operatur(actu)(ecundüm quod eft in adu.

e; prodici-

Arguo quintó ex N.tertios Secuxdzm hoc aliquid

D.inatunto

agit,quod completum efl ens in aCin , fed nulla activa

din quintum

cteatura eftens completumin a&tu, nifidum actu

ptümacqu

movetur à principali agente(pzo)& per eam actualé

lesergoj i?

motionem,virtutem principalis(pz:)actu participat

,pentis ICüe

ergo. mai, eftS. D. uti & mi, in art, meo tertio N. LA

Tiogenl

idem patet z. 2.q. 109. 4, 1. 0, Item a. 9. 0. inart.

ab enimt

mco 4,0, 24.2 $. 28, &c,

;cellibi edit.

Arguo fextó ex n. 5. fecundüm quod aliquid ef£

in potentia , fecundàm hoc patitur, & fecundàm

at eiin

hqc nonagit; ícd natura omnisadtiva quantamcune-

E

que

quione

196

que perfecta , antequam actu moveatur à DEO , eft

creitücg de

in potcntia fecundüm divinam motionem virtuo-

leain elie

fam in fe recipiendam ; ergo fecundüm illam in £e

vittuosia

recipiendam à DEO patituz , & (ecundàm hocnon

PAEC[CX Ut

agit. Mi. Patet, eX art. meo n 3. 4. $. 6. &c.. fubf.

(ttumens

ergo fecundüm hoc eliquid [ feu omne agens ,

completan

teíte S, D. ] agit; inquantüm eft enscompletum in

nem , med

aQu 5 fedin quantüm eft ens completum in a& ,

rinfecece.

a&u movetur à principali, & ficactu ultimo com-

fltamenta]

pleté virtutem aQts ,1n ratione entis productivam

dqmdb&

participat , ergo fecundüm hoco:ne agens agit in

dixin def

quantum actu movetur à principaïi $ ficque come

qia adid

plct& virtutem eam patticipat: Mi. e(t S, D. uti pa-

ftcundi no

tet cX art, meo 3. patet etiam ex hoc ; quando omne

Tiotumlor

agensactu movetut À principaliad agendum , tunc

aftiolapid:

acta educitur ab ilto de potentia operandi ad opcrari

pb

actu , & perillam meuonem derivatorintentio, feu

nerantela

virtus in complctg in mobile, quz eft medium cone

fidlam ad

jungens virtutem activam, ratam,firmam &c. cujus

h lipisal

vis cau(e fecundz cum fuo effe&u , eftqueid , quod

À1.0, 6p

cauía principalis l DEUS ] facit inre, quo actuali-

pitibus:

ter agat ;ergo in quzutinr;.n ficeft inactuens com-

Ü r a

pletum , fic agit ; ficenim e(tredu&tam ab alio ad

T00prere

actum feuad agcnd GaGu,de poten*cia (ua o perativz.

ldem hi

Obf, hicbene exS, D. quod motio & virtus ea,

$1d1,

fint quidem principium & phyfica caufa cujusvis

aXtionis à quavis creature propric elicibilis, (ine qua

d mtq

$.D.dum

divinz motionis Virtute, nulla creatura. poteft in

4;?;; VM

quemcunque fuum actum prodiretefte S. D, fed

leo Pïih

intrinfece eft inpotens ; non tamen proprie [etenet

Opttitji;

€x parte a&tás primi , fed proprié inter actum pri-

mum in eífe agentis fcilicet principaliscompletum,

vcrs*,t'edql

q.6dtty;

& inter aQtionem hujus mediat , ceu vinculum; u-

actie

undeli«

num aketiiemperconnectens; omnis enim

Ris fs

€CeR«

19

HäDEO,cR

creatutz dependet à Virtute cjusrata,firma, ac com-

Dlér virtüo-

pletaineffe entis, inquantüm movetur motione

n ihoin fe

düm hocnog

vittuosa à DEO ad agendum ac&tu : totum.| affatim

U s.

Srec

$ c [ubf,

o PO

patet ex att, mcq 1,3. 4 5. G.

patet item in iR-

fttuments omnibus; inter formam enim ratam ;

'hte ägï

n

j 3

completam inftrumenti , & inter hujus cóoperatio-

üpleumin

nem , mediat operatio artificis in inftrumento in-

I inadu ,

ultimocoy

trinfece recepta;quá fit ultinso intrinfece potensin-

ftrumentaliter operari,ac femperac&tu operatur,falté

pm.iuutiva:fn

aliquid tefte S. D. dixi proprieelicibilis ; quod. &

pens agät li

dixiin definitione. pramotionis phyfice 'Thom,

!icquc COllle

quia ad actionem impropri&cæ.cm agentis cujufvis

$ D. üti pie

^

fecundi non requiritur phyfica pramotio, v, g. ad

u

Al

do onue

motum lapidis deorfum , hic enim non eft propri&

náum , tll

acio lapidis, fed refultantia quedam ; nec fit pro-

diad opcrari

^

prie abipfa forma lapidis ac gravitate ejus, fed à ge-

intent;o, lt

nerantelapidemn quod tunc nihiloperatur, id eít

ediüh Core

nullam actionem novam exetcetin lapidem, quan-

j &c cujute

do lapis à [e genitus defcendit: ita S. D. 3. p. q. 32.

yeid,quod

a. 1. 0. expreffe diciz plnlofophns in 8. phy[. quod im

quo aduadi«

gravibus &8 levibus eff principtum palivum motíes. ,

u ens cott-

€9 xon aciivaum ; conítatautem quod ad patiendum

sb alio ad

non przrequiratur motio Thom. fed ad agendum.

h OPCl'ltiWu

idem habet S. D.opus, 3 2. Cap. . Item 1. p. q. 18,

&cvittüs tl

a. 1, ad 2. q. 2, demaloa, 11 0. de vet, q..24- 2. I0,

jf cojrs

de pot. q. 3. a. 7. 0. ex jam allatis patet. mens clara

ilis nt qna

S. D. dumait : unutmquodque azit in quantume[] im

à (]"Cü ]

Ailnu S8$c,id eftin quantüm eft redu&tum ab exttin-

£, íed

feco ptifcipio [ DEO ] feu motum de potentia

pricletentt

operandi ad actu opetati. patet clart exart,meo 16.

um Pn'

vers;fed quia nulla res &c.Item ex art.meo 17.]tem

.6.de malo ad 4. patet Item ex artmeo 1.3.4 5.&€.

nculum, U

unde licet Voluntas (eipfam moveatin vi intentio-

euimae

nis finis ad electionem mediorum, requiritur tamen

a

AN.3

adhuc

198

Mu

adhtic quantumctinque üt in a& & perfe&a per il-

devece[ftat

lam intentionem,motio Dei moventis virtuosa,quá

satiram, &

fiat ultimoó complett potens, operati, & exire in a-

prena

&um eledionis, quam fi fubtraheret DEUS, nun-

5.Dcvcf.-

qvam eligeret; quam fi dat, nunquam non elieitsuti

guorum MK

igeis & calor ejus, fübtractà di&á caufilitate , nun-

hacautet t

quam agerent, eá datá, nunquam non agunt;hacc e-

fntea pu

nim eft e(fentia motionis vittuofz divinz,uteà pofi-

q etnj

tà in agente fecundo cgatactu;cumque etiam om-

p produci

nisactio creaturz eflentialiter dependeatab illa mo-

imcanam.

tione implicat ut fit actio fine illa.

alhud,utico

Prob,ultimójinffrumento datur Virtus agendi in-

'*uhem L

Jiramentaliter cóplete , quanda atiu smovetur à prin-

aLum wuta

cipalsapente.A..dit.y.a.4.9.2.8d 2 Pivtus infirumen-

DEUS. $.

talis acquiritur sn[frumento ex boc ipfo,quod move-

ul quo adí

IHY à principals agente. 3.p. q. 62.a. 4 ad j. ergo ex

$. Ttem]

boc,quod caufa necetfaria, contingens,& libera ut-

ptef incl

pote Dei inftrumenta, moventur à.DEO, utpote a-

ferdem

gente fimpliciter principali, acquiritur eis Virtus a-

6.Iitm]

gcndi intrumentaliter complete, & quoties fic mo»

tl facitut

ventur, coties etiam his cauíis acquiritur ea Virtus ,

uti pateGrziu autem /renificat principium aclionze,

vel motás 1.2.q.26.2,2.ad r.ergo iis acquiritur prine

Püfe/Zautcn

n voluita

cipium actionis, idquc per motionem agentis prin.

WE Atem a

cipalis, quz eft ab ipfo folo,uti patet, fi enim motio

illa eilet ab in(trumento moto,etiam Virtus ea , quze

Wi /ine 4"0

.

fit per eam, effet ab ipfo;quodaperté implicat ; uti

Tlitqqgd F

7-kcm l

pátet ex art. meo y, & 17. Ecce phyfica premotio.

ARTICULUS

XXII.

Deus determinatad fpeciem actás patet ex articu-

Hf

IImidan,

lo imeo 2 1. & rurfus probatur,

pory,

I.D

E potentia.q.3. a,7.ad 15 . Caua fecundanom

qMtdey ,

jtà efficaciter operatur , uti cau[a prima: ideo

quidquid perfetlionis eft wm effeéln , principaluter re«

putfon.

ducitur in caM[an primam. Ivem l, ccad 15.

aFl

2. CAN»

199

2. Can[a primanon ita agit m voluntate , ut eaps

i peril.

de necc[fitatz ad unum determinet ,ficut determinae

Siituna qud

naturam; €3 ideodeterminatio allsis relinquitur. im

Keuire in 2«

poteflate vationis €$ Foluntatis.

DEUS, nun-

3.De ver.q.8.3.12. 0. Quidam effellus futuri funt,

!ondieitoui

filtzte, tun-

quorum caufa imdifferenter [e babent ad utrumque ,

hac Auters vocantur contingentta ad utrumlibet ,ut

nigunharc -

funt ea pracipue, qua pendent ex libero avbitrzo s fed

iayutei pofï-

üe etiam ortt«

quiaex cau[a ad utrumlibet,cum fit quafi mpetentia,

iabl mo»

nton producitur aliquis effettus » ntfi per aliquam ali-

am caujam determinetur magis ad unum , quàm a

aliud, uti conme. dicit 1n 2.. pbyf.

277 .zgmiim-

4.Item l.c.3.2 2.2.8 .o.Sicut Poluntas pote[? (uum

t dfrile

ii r

atium mutare in Alindsita etiam ,€9 multo amplins

DEUS.. S. D. Sed Voluntasimmutat eum | inali-

/i g tmit-

ud quo ad fpeciem ergo.

40 j,ttgo t

$. Iteml. c.a. 9. 0. pfa Volsntas...€8 felus DEUS

v &liber ut

poteff inchnationem voluntatzis.quam es dedit,tran[-

EO, utpott a«

ferre de uno in aliud, [ecnndism quod. vult.. —

r eis Vittusa«

6.Item 1.c.a.8.0. Cuz2 D EUS voluntatem immue

yotiesfic mo

tat, facit ut pracedenti tnclinationi fuccedat. alta ine

r ea Virtus ,

clinatiogta quod prima aufertur &8[ecunda manet...

ipyufi 4270!21'!,

potef? autem Voluntatem immutare ex bhoc, quod ipfe

'quititüt pn'n-

àn Voluntate operatur , ficut n natura... immu-

JagCIIUS jrin«

tat auten dupliciter ; 4no modo movendo tantum...

(ienim motio

uti [rne appofittone babitus quandoque facit,ut bomo

fise que

velit quod prius . mon volebat C3c.

impliat; ud

7.Iteml, c.a. 9. 0. oluntas poteft immutari ab a-

2 PræmOIiO-

liquo per modum caufa e[ficientzs... cum aclus Volune

!

tAtzs fit qua[i medims inter potemtiam 69 objellum ,

T421 atticUe

immntatio a&ius Foluntatis poteff confiderari vel ex

;tut,

parte Foluntari spfins, velex parte objetli , ex parte

quidem Voluntatis, iyomutare aclum Voluntarss nom

j j

14

potefe if quod operatur intra Volnntatem, 55 bac eff

j p "

spfa Foluntas,G$... folus D EUS.

i

N 4

8. Iem

:.6413

200

$. Yteml.c.q. 24.3. 14« 0. Hominis Voluntas

git,[ed ii

son cfl determisata ad umnan aliquam operationem

,

Qu liitá

fed fe babet mdifferenter aÀ multas , €8 [ic quodám-

volutati du

.

eodo eff in potentta, mifi wsotaper aliquod acituum

,

alia q:sæ'ii:'w!

velquodei exterius reprafentatur , frcutefl bounim

pl t

appreben[sum; velquod us ea interiss operatur , frcut

qulintat veb

eff tpfe DEUS , [ NB quod $. D. funat tó vel, pro

L.

g qud

to &: utrumque enim requiritur ut Voluutas opere-

Jari, qudn

tur uti patetex $, D,exart meó, t, 5. 4. &c. Item

vult ffzfzper ,

X.p. q:10j. 3. 4, vide hic N. 17..

LL C,

Ut Jing. Dicit m lib. de gratia €9 lib. arb. offen-

annisé, nen

dens eanultipliciter DEUMoperari in cordibuz ba-

l.c.jnm i

ixusn.,. [ gmtiam DElIwvelimus dicere son a!tg;md

n .//mi ap:

baébituale donum ( communiter loquentes utimnr g0-

ti/ud, quats

miue gratitpro aliquo dono gratia bab, *n/iïgmn:&

Wilercords

ütt docet].«

l. . ) fed upfum miferiordiam DEA per quam imte-

VU ZIZ0L ATE MEFQIZQS' oparamr... C ELHAm nec adaum äü-

tlo,qui p

um bonto poreff facere fie gratta DEI. 5, D. mul-

patetex dic

lr

tiplices illos modos, quibus DEUS operatu: in cor-

1à

iV

al

dibus bominur, videl.c. de ver. i 1 . o.

DEUSW M

|

Quid s.p,intelligat per mifericordiá par,clart patet;

Hitdo soy y

imprimis enim inteiligit milericordii per increatà ;

Váth s o

deinde creatam , (eu donum gratuitum ; patet 1. p.

f okalibor,

q.84.2. 1. ad 4. elecliones ip[a [unt in gobis , fappoff-

I;.Iïemo;

totamen diuino agxilio. S. D.

ftslys

Iteam 1. 2. q.110.2.2. 0, Vide inatt. meo.4.n.29,

d2 o

9.Item fuper Epiftoli S, Pauli ad Phil, c. 2. lect.;,

wwe::/eCW

suterins per inflinilum mavet voluntatem ad bene

l4 li

eperauduns. Ytem q. unica de malo ad 4. voluntar a«

lguid confzrt ,cum wavetur à Deo , ipfaenimefh ,

W frm: in [

'Flnat,ex b

quaoperatur, jed mota a Deo , quid veto fit ille mo-

u ?I(JZJH d;w

us, patet füpra ex art. meo. 1. 1. 4. $, 6, &c.

Io.Irem de ver. q. 6.a, 3. Dews agit tn voluntaté

1j.lten

won per niodums nect[ficAlis , quia voluatatem non co-

WLIM

g l':,

20l

m Vi

git s fed mset eana, non auferendo eimsodusm fusmn ,

8 Uprratnemg

gnitin lbertate ad utraniübet con[r)it , C8 ideo liceg

V fcgndime

volunutati dvuina ub vrffflant , tamen voluntas 69

TU ii s

Alia qualitbet res exeauitur divinam voluntatem fe-

fatifhnws

CHnáum siodum [aum y quia pían modus divina

iperatir icut

voluntas vebus dedir, ut fic ejus voluztasi mpliretur,

at tàNd pro

C idzo quadam expleut divinam voluutatem uecef-

'oluntasopcrc-

faréo, q uadans cantinpenter , quamvis id, quod Dens

CH

vl fesper fiat.

L1. £ l. c, q. 28.0,4. ad 2, traEEes r]Iz [ ícilicet Jo-

li art. f«

annisó.nemo venit ad me nifi pater traxerit eum

« ordibut b«

l.c. ] non importat violeutiam [od operationem divi-

Htl 4/17;;04

a, qUa operAtur etiam v liberuso avb. vertenda

ML0 LURT f0

U Ind, quociaque velzertt. S, D.1cilicer vel pro [ua

, vlbfeante

nifercoraiasn bonum velpro [ua jufliiaim malum,

WT 7!!;(7'/1 ff«

uti docet ]. c. q. 22.8. 8. ad 2. quid t divina opera-

TP M

tlo , quà operaturin liberumarce vertendo illud 3

71 $ D mul-

patet ex dictis.

peratt incor-

12.Ir&ad Hann. a, dift. 2 $,a.2 .ad 2 eperario qà

r

(0

D EUS in libero arb.opevatur ipfutsa vertendo cá ja-

kando,non Præjztdlmt ejus l'bertas, q«ia D EUS cpe-

.arincrtatd ;

Yatur in lberoarb. fecundzs mod;

*

64

o

a

Onp 6u , fieut

12 qualiGer aliare.

) At L. P

;5.Itezzu Opus. 3.C.129. tam tacliuatio uaturalis,

hu-

quam voluntaria eff A Deo, ttrague praveniens . fe -

o

eundmm conditionim vei,cujus efd fc enim Dess ves

jl ol

weovet, fecundg m quod competit eavum natura.

m 4d bent

14.Item 5.contragent.c.90. Dagas.dicitquod ea

| lat de

qua (untinnobis, Deus pranofeit , fed non pradeter-

m Ifä )

moinat, exponenda [unt , ut intellisantur ea , qua [une

ro li ille o

$n nobis divina determinationinon e[fe fubjetta,quafs

,6« &c'

L

«b cantce[fitatem acciptentia,

TT d

1 $. Item 2. fent, dift. 2 . q. unicaa. 1. 0. sibila-

-

gaum m

£t vf fecundnm quod eft in atln,G2 inde eff .4uad'o-

in

j

pw*:ct

202

portet omane agens effz. determinatum. ad altevam

partem, quod enim ad utrumlibet eft , aqualiter fe

cuuía prin

tl cvet

babens eft quodamodopotentia ve[pella uiviufque,78

terminatq

sdem e(f ut dicit Com.in ». phyf. quod ab eo , quod eft

ctboni;c

ad utrumlibet, mibil fequitur. ,. mifi deteyvmisetur.

CONSONAT PER OMNIA INSUMMA.

patct(ccun

cutlg ef.

16. Item 1. p. q. 19.2. 3. ad $ capía , qua eft ex

quict.

fe centingens, opartet quod determinetur ab aliguo

4d fpccicn

exterieri ad ejfectum. idem docet 3. contra gent c.

minte d

2,1tem z. phyf. lect, 8. vide formalia inarc, meo.

]

4.. D. E4.

homtztcp

Deimotio

17. eml.c.q, 105. 0. inelinare ( Ícilicet per mo-

principali(

dum cauíz eff. feu activ?) n bonum. univer[(ale , eff

volunttis

primiroventis, cui proportionatur ultimus fonss....,

t fed D

ende utroque modopropriun eff Dei mo»vere volun-

virtoofQur

tatem., [ed maxime [ecundo modo eam inter ius imeli-

nando.

opetition

13. Item i, 2. q. 9.2. 4. 0. 0me. quod quandoque

Arguo

eff agens a aE u qitandoque im potentia , indi?et mo-

pridimn

Cl /am d

veri ab aliquo movente.

4À, ed at

1 9.Item 1. 2. q. 105.2, r.ad 3. Poc sp[/em , quod

rAUu[a fecunda ordmentur ad de terminatos cffeiius ,

adutrum)

efh illis a Deo unde DEUS,quta alias cau[As ordinat

libcroscrg

itborem;

«d deteyminatos effeilus , potefü. etiaps determinatos

flotitione

effcilus praducere [e per spíum.

Arguo.ex n. 1. qstd4uid perfetlionis ejl in effetlu,

S"C )QUäi

principaliter reducitur $n caufam primam ; ergo

gis xqua

paetext

differentia [pecificaactüs omuis boni , five bonita-

Obf

tephylica , five moralireducitur principaliter in

Deuin, confequentia patet:deinde pra-fata differen-

( /4a],

tia principaliter reduciturin Deum, nornitantüm ,

tji v

quatenus dat & conlervat virtutem opcrandi;fcd et-

Jtt lag

jam quatenus movet eam ad agendum ; patet ex ar-

n a

ticule meo 16. verf. 3tio modo &c. Deus enim eft

I"""'fim

cáuía

lat

! 4l dlitvam

205

»4dier fe

cauía principalisomnis actionis, quà eft motor, pz-

tet l.c. verf, undequarto modo &c. ergo Deus de-

Hirilft

terminat quamlibetcau(am ad fpeciem actus (cili-

bo,qudoff

etermtu,

cet boni; confequentia patet primó hic ex n. 3.&7.

SUMMA,

patet fecundo, quia movere activé. & per modum

fi g d

caufæ eff. quamlibet cauíam ad Ípeciem fui actüs

quod eft imprimcrc motum prazvium ac virtutem

7 ao |

3d fpeciem actüs) et eam przmovere, ac przdetere

ontra gtllï 6

| Inatt, 60

minate ad eam ; etgo piinci paliter actus bonus five

bonitate phyficá, five gwrali , reducitur n ipfam

Dei motionein virtuofam praviam; reducitur enim

licetpet mo«

rincipaliter in Deum, quatenus proprié motor eít

iptrfale , of d

dT fl

voluutatis ad bonum five bonitate phyfica (ive mo-

rali,fed Deus quatenus proprié mctor eft &c. motíi

tt*l

virtuofum imprimit cuivis agenti ad hujus bonam

vteriut nli-

opetationem,íecundum probata 5 ergo.

Árguo ex n. tertios éx canfa ad utrumlibet , mosm

gJ qmndoqw

,mdzgetma-

producitur aliquis effeclus nifiper altquam aliama

cau[am determinetur magis ad 8nttm ,quAm ad ali»

«d,íed arbor V. g. quoad flocitionem &c, e(t cau(a

' ,',7/;;»1 1 qwi

ad utrumlibet , fimiliter voluntas quo 2d actus fuos

L0 !f)rf&"-f;

liberos ergo. fubf, fed alia cau(a magis determinans

u farirtiit

atborem ad unum V. g. ad floritionem , quimnon

deqrimitos

Boritionem ; magis determinans voluntatem ad 3-

gere ,quàm non agere, ad ageretale (pecificum ma-

q if |

yn ; Cgo

gis ,quam ad aliud , eft maxime DEUS, ergo Mi.

patet ex textibus hic citandis, ergo. Ubi bene.

Obf. quod S. D. fic probet primam | Mii, quia

opilittit |

cau[a ad utrumlibet eff quaft in potentia, fed A cau(a

z diftrtt- )

Ontantüm !

quafi i t potentia non proucitur aliquis effe&lus ,ifi

per 4ham cau[am magis determinetur ad. umnm . ,

uam ad aliud y quia unumquodeque agiz. in quan-

; pattittdfe

m vfo in aélu ,6$ ens completumin atl teffe S. D.

NIDUL

UL

in art.meo 2 1.ut ergo à cauía quas; in potentia exe-

at

104.

mdu&ïühï*'

at aliquis effe&tus, neceífarios debet prius fieri caufa

a

jina

AVV

cmego?

2,& completua ens inactü, uti potet ex S.D.

fit avtemi caufa quaftiu pozentía , caufain a, &

2

probaur,c

completüm ens in actu , id eft completam in ese

voluniasi

€aüta: , pec vittutem incompletam, quz ex boc ipfo

nil pecDe

acquiritut el, quod moveaturà fuo pribcipel: l'n£0]

adiliicnte

jaa ciate patetmens Anzelici D.dum ai.2.q.109.

detercoinat

&« 1. 0. Itema. g. o. quantaümcunque nattira aizguä

eim,qui

corporslis &c, videformalizinatt, meo 4

imprimit'ci

icat volur

Ex hisjam clzre p:tct,gnod-cum voluncas fit cau-

faaduuumlibet, & ou

^il

í

"T

y»

as volur

in potentia ( JN

. *qfua'ii' in

Cificumon

potentis ; licet enim fitin actu per finis intentíont;

D L00

€it tamen adhuc quafiia potentia refpectu electio-

*

1

nis ha

jus vel

Ariot

illius, quouíque non habet novam Dei

[uff.;mm

dilpofi-ionem virtuofam ) refpectu füorumactuum

euraur fi

hhetorumtam quo ad fi pecieot, quäm quó ad exet-

Citium 5 non fequiturex ea in exerciiio ullus 4-

&filu: D.

ts nec vatio fgecifica alicuius a&üs liberi; ni-

euam Deu

4iper DEUM L;ïagi; ad unum determin

gtl

h

V quam

modum a

adaliud verbi graua magisadagete, quai nona-

^

probatur,

£tt6, magis ad talé (pecte electione, quàm adlïäliam

fuum at

n

ho

G

&c.ädquc non tantüm per mod

1

nis,&íed maxime

amplisD

volüscotie

per moduü caufzelff. interiüs eam activt inclinando

teíte S.T

Y

L. li

p

i patet hic n. 7.& 1 7. proprit erro Deus

fpecfi ,

ad [peci

j r

A

ciücæ, fq!ggr

3 a&ts deterministac predeterminateam.

Toutans e

Aiguo ex n.6. ex boc Deus poteff inusoutave vola-

Wl peton

fAtem, quaod ipfe operatur t veluntate,etia movendo

tantuniillam , (ed ipfe operansjn voluntate ; mo-

Diovendo

" vendo tantüm ipfam , determinat eam ad rationem

determin;

"actás [pecilicam, ergo ex hoc Deus poteft &c, Mai,

6tl pri

€tS. D. M., ptobatur Deus operans in voluntate

phyis

, movendo tautüm ipfam , reducit eam in :llum fuü

Aïgu()

P

actum elicitum fecundum,ad quem]

3i:

Q prigri ;;cf*dü4

Aferi,

étionts erat in potentia [ ficque determinat eam ad

i* Pteut

illum , i::0 pradeterminat phyfice ] fed pro priori

Icdáue

,20$

isfiricavfa

redudtionis erat in potenua ad rationé aCtás frecifi

gt

|

N'-.

cam;crgü Mi. patet. Mai, patet quoad 1.v. quoad 2.

Ltl

4

d

ATA

Xö

D.

probatur, quia ad quem pro prtori reducticiis erat,

etam in t

voluniasiu potentia, iiIum producerenca poterat,

nifi pec Deum magis de

La

tern:ina

L .'umyib

reiur ad e um ,quam

Kpitn ] 80

adalium tette S. D. ergo Deus deteraxinstimó praee

P

Q9.

detercinat voluntatein «d füum actü elicitü ; patet

tattca aliqda

etiam, quia Deus moveadco voluntatem ad:cendü ,

1

0 4.

imptimit'ei motum phyficum & per huoccommu-

dtcas Lt Catde

nicat voluntati virtutem, à quibus phyfice. efficitur

a&us voluntatis elicitus quó ad rationem füam fpe-

ND. *:m'iin

intentlont;

cificam,omnemque fuam perfetionem uti patet ex

ha eleduo-

D. I. ergo motio ea divina eft pramotio.

novam Del

ÁArguo exn.7.ex parte voluntatis,per modum cau-

rüimadaum

f* ejf;mmmare actum voluntatis non pote[fusff quod

juU &

A 4

dexet-

eperatiy intra volantateys, (cd boc efl ipfa w/:-':nms

h

v

itio ts d«

€3 folus Dess,

CïgO.L

Áai. & Mi. tunt S.D. Subl.erso

f

iv

liberi; M.

etiam Deus pote

immutare actum voluntatis pet

modum cauíz e

&

K

z

À

'.(.(-'EU

O àd rationem actiis Ípecific:

i5

T quäm

AT

$&

3011 d*

probatur, ficat Voluntas (

t $. D. hic n. 4. ) poteft

)

àmadaliam

fuum actum 1mmutarein aliud jita etiam & mulc

ied m.äXhDZï

amplius Deus; fiautem Dcus

-

poffit immutare actü

^X

9A

ca

1

& &&

É

Á

C

&Ctt

d. a

18

- inclipndo

voluntatis per modum

ei,quóad rauoné a

Ípecifici , ergo facit ut antecedend indipationi fpe-

teoDas

raaceatt

cifice, fuccedat alia fpecifita idqüæ facit Deusfim-

mutans voluntatem jetiam movendo tantüm illam,

sarc -

u perom

t4k

ni

"

a ex textibus hic cit. liquets ergo pre-

movendo phy fice facit illud; quia illa Dei motio feu

n:te m

determinatio feu caufalitas fca operatio in volunta-

d rattonem

te , eft prior actu voluntaus fpecifico eliciro , utpoté

AL & Mi

phyíica hujus caufa.

'

Atguo 1. ex n.8. bemizis voluntas fe babens in-

ii

H

H

|

lum iüü

differenter ad smultas operationes , quadampmiodo «f

Pr;m«irciü-

ép poteztia mf mota per aliqued atbyvai; (ed per acti-

ing 1 4^

YUP

0p

(

206

vum intelligit S;D. illud quod ei exterius repra-fen-

adaliud o

tatur,bonum fcilicet :zpp'rchcnfum , vel quod in ea

ia operat

interius operatur,(cilicet Deus , ergo, Mai.eft S. D.

uti & Mi. confequentia patet. Subf, ecgo hominis

quodammod

n ea oprrant

voluntas indifferenter f« habens &c. eft quodámo-

Qu magisad

doin potcmia,niü mota per Deum in ea interius o-

quodammod

perantés fed Deus, incerius in ea mota operans ,im-

ipteriüsin vo

pottat intrin(ecana motionem Dei folius,feu opeta-

pur?:,paüïvä

tionem, caufalitaté &c.necnon virtuté incompletá

Patetautem.

divinam,à folo Deo derivat& in voluntatem per ill&

dexerminant

divini motionem;ergo. fubfumptü patet ex forma-

libus S.D ui.Patet ex art.meo r. 3.4. $.6.&c.clart er-

fi phyda]

t voluntati

go patét ex S.D.quod prafata voluntas definat quo-

p:tctch.D,(

dammodo elle in potentia, & fiat ensin eílecauía

tem u

copletü per divin& motioné ac virtutem füperadditi.

t2 X del

A:gno2. hominis voluntas fe habens in lifferene

Arguo qu

ter ad multas operationes , eft quodammodo in po-

mo mgotem

tentiz, nifi Deus in voluntate interius operetur :íad

Opetantem;

»er hanc Dei interiorem operationem , intelligit ..

PCF&[UF []oy

D. phyficam Th, premotionem;ergo. Mai. eft S.D.

motumaDe

Mi. probatur,quia intelligit S, D. operationem Dei

Deustton (e

folius,feu inotionem,in quaVoluntas non opetatur,

iln ,ego|

fed pur paffivt fe habetad eam, pet quà Dei folius

motionem cómunicatur volütati Indifferenti virtug

Mi Dateti

opttandi ad

divina, per qui fit ultimó potens complete operati ;

petetut debx

eftque motio ea virtuofa infeparabilis ab a&tione li-

m»& CHCH]

bera voluntatis,quia eft reductio voluntatis indiffe-

rentis,& in potentía quafi effentisad determinatum

itad pers

ttmeo t

actum elicitum voluntaus liberum.

Diasdef

Arguo 3. hominis voluntas in difterenter fe ha-

ptt lm Q

bens ad multas operationes , eft quodammodo in

petationon

potentia, nif mota per Deumin eainteriusoperan-

tem,S. D.ergo hominis voluntas per Deum in ea in-

tone ximy

terius operantem»determinatur magis ad unü,quam

& crgo Pr

&

liento, Cj

Rifione r

207

lteptoen.

ad aliud,confequenti patetr,quia per Deum interiüs

rtlquodin ea

Mae $D.

in ea operautem feu aQiv? moventem , definit eíle

o hominis

quodammodo inPotcmia; ergo per Deum interius

in ea opecantem,íeu active moventem, determins-

( quodímo-

€à InteriUS Q

tur magisad unü quàm ad aliud,alids maneret adhuc

quodaïiumodo in potentia, íubf. fed Deus operans

operans i.

isfe optti

interiüàsin voluntatefeuactive movens im primit el

; incomplctï

pure, paífive motum,& per móumm virtutem,ergo,

Patet autem quod is motus ac virtus divina megis

Gtem peridi

tetex lordtae

de:erminantes voluntatem ad unum,quàm ad aliud,

Ac du ete

fint phyfica Th.pramotio: tolluntenim indifferen-

tià voluntatis petentialem,& caufant actualem , uti

delintquo-

patet exS,D.five voluntatem indifferenter fe hiben-

inellecaul

tcm,&quafx in potentia exiftentem reducunt ad age«

x(upctadditä.

win liferene

te actu & determinatum fpecificum.

Arguo quatto; bominis voluntaseft quodammo-

modoin a.

mo in potentia, nifi mota pec DEum inipía interius

yperetur :l

operantem; ergo quando Deusin eainterius non o-

mthigitS.

Mlll. CüS-Do

peratur movendo eam,feu quando non habet in íe

motum àDeo,manet quodam modo in potentia;fed

tionem Dei

Deus non fempet in ea interiüs operatur movendo

jno 't*,critül',

illam , ergo tunc manet in potentía quodam mode.

]ï DCI (Ohlus

erent vIttu

Mi. Patet,quia non fem per ceduciteara de potentia

operandi ad actum fuz eperationis, fübf, ergo ut o*

[cgcopmc( j

peretuc debet definere eífe quodammodoin poten-

o

tía;& elle in actu;fed fic definit effe in potentia,& fit

ntisindlite

in a&u per motionemDei virtuofam.ergo.Mi.Patet

ermini um

exart.meo tam hoc,quam a. Item t.5.4. $.6.&c.fi.

Dicas definere effe in potentis , & fieriinadtu

cgtcl'(c li

pet fuam operationem. Contraeft ; quod fuao-

ammOdO it

perationon poflitprocedereab eanifimotá , mo-

iosoptrate

tione virtuosà divinà , uti patet ex didis ;

ümineall*

hazc ergo prarequiritur , patet in quoliber in(tzu-

] unü;f]"*:*

mento, cujus aCtio non procedit ab eo , nifi moto

motione artificis virtuosà , tefte S, D. cáque tran-

feunte

Id

o8

t

w E

PT

ioneinftrumentali , idem

Àrgüo

feunte cum ipfacoop

4l aliera

planédocet de volintate , utpote inffrümento DEÍ

f,

n.

apit n

inomn!

:UO ac

ü; Contra a. potextia non eff princi.

f$6as

2

2

voluntatet

P

Tpe

n agekes , fed fol

&

vne ais 1. phys. lect, 8. utergo

()Pof[lti Y

voluntis in potentia exitens fit principiuim agcndl

^

DEO &

( íciliceteoa;

'etuim ultimo ) requiritur a&us , qui

l

(

& motio dicitur, fu

i^J&. ii

136

í

D6

l:vo

1

À

temyeltel

antas eít quàndoque

agens

;?

volens , eligens &c. )

D.Mi.pi

vit«d. Ü

Árguo ex x'J.IS.agms 28 adtu, quandoqw 5 poten-

ia ecgo, (übs, ergo indiget moverià Deo uti patet,

Arguo

adaler

ergo indiget DEI motione, fed motio DEIL in moto

detetmin:

e(t motus & non e& abeo, (edeft quoddam receptii

Drobatur |

in eo, ac infeparabilis ab actione elicita moti;h ajut-

& caifalit

queactionis vera phylica cauía , ergo. Mi, patet ex

W y X

articulo meo 4. patetetgo quod. quantamcunque

voluntas fit perfecta , elicete timen non poffit(cum

inpotcnti

&eladu

pro priori elzdionis (it quaft in potentia te fte S. D.)

nili pto priori à Deo moveatur id eft reducatür acti-

quod ciïg

aduttum]

tpermodum cauüfeeff. ab eo , ac deteriinante

vt

fat

ienim

pto prior

eam magissunum , quam ad slterum; n

moveri al

etit effecbus determinatus , ni(i d caufà praevie deter-

minata ,feu prievi& reduéta de potentia agendi ad

ficeimf

actum determinatum, à caufa enim, quz ett qua(trin

potens 0f

potentia non exit ullus etfectus tefte $. D. (2d à caa-

$D. üve

fa quz e(tina/tuid e&t quz ettmota ab alio, ac de-

agettis p

Demem:

terminata ab alio tefte, S, D. exit ergo omnis cau(ze

eifectus ab ipfa morione ac determinatione, ab alio

tjusjquo

Ptb

eaufa agenti effectum impreísà, quaeft phy(ica

premouo, prederérminatio &c.

determin,

Arguo r, ex n. 15. gutod ad utrumlibet eft, equali-

Opetetur .

tev f? babens , eff auafi potentia vefpeclu utrin[gme ,

N

fed voluntas ad utraimltbet: eft equaliter fe hzbens

ad i'lttïuu

q5o1á eligendum vel non clifrcndum,&c.crgo.fubf;

Qnd)m.

! üodum.

erzo nihil (//icqs nec electio ) fequitur ex illa nifi de-

terminetur;ícilicet per aliquam aliam caufam,magis

ad ühà,quam ad aliud.patet cx S,D.in n.3.

Af

209

Mi idem

Árguo 2, Oporter omue agens efe determinatum

tmento DET

4d aiteram partem. S. D.vacio $. D. eft , quia nibi

/ (J". Friuc;,

agit,mii m quantum e[E in atl y ergo etiam oportet

i

1. üttro

voluntatem eligentem elle determinatam &c. ergo

Qub apepdi

oportet voluataiem eligcmem elle determinatam

àDEO &c.ergo efle determinstum adalteram par-

Fa qui

tem,e(t efle decer minatum à DEO. Mai, patetex S.

quandaguc

D. Mi: patet ex S. D. 1. p. q. 15.a. 4. ad $. Item de

j inpo,'m-

ver. q. 8.a,12. formalia vide in hoc meo art.

t0 üti paet,

Arguo 3. Oportet omne agens efe determinatum

)ELin moto

-

ad dlterampartem.. S. D. debet etíam eíle prius fic

determinatum;quàm opecetur. Aliàs nihil fequitur,

lm rccepzü

motigjut

Probatur primo, fi enim pro priori ( fcilicet naturz

[ patet t

& caufalitatis) non dccarminctur,antequam opere-

amcanque

Y

tur , ergopro priori ad (uam opetationem eft queft

À

17'/

ht

üm

in potentia refpectu operationis & non operationis,

pol

tefteS.D.)

& e(t ad utrumlibet zqualiter fe habens ; (ed ad id,

ucatüt adi-

quod ett quaíiin potentia refpe&u &c. quodque eft

"2

tetoinante

ad utrumiibet &c, nihilfcquimr,crgo. debet ergo

angr

pro priori ad fuam actionem determinari ab alio ,

Ti

vlv

im

moveti ab alio;tefte S, D. idquead alteram páttem,

auie detet

fic enim fortmaliter jam eftinactuultimo complet?

apeidi d

potens operati,ac fimul fem peroperans,uti patet ex

ge&quziiin

)I k'—i) Czd.

$. D. üve , fic importatagensin fe u(üm activum

agentis principalis. . Id e& applicationem , motio-

ïho, & df-

r

1

nem (empcr conjunctam cum actu feu operatione

2

TL

ejus,quo quis uciïur, patet ex articulo meo 1.

yie,abalio

Probaturt 2. fi omne agensnon debeat eíle prius

s portia

determinatum ad alteram partem ab alio , — quàm

opetetur ergo falfum e& ;quod per.aliam. cau-

ff M:mli ;

fam cffe&ive magis determinetur ad unum , quàm

yris[IH v

ad alterum; fed hoc non eft falfum , fed verum,fe-

[ ch&bül]s

cundüm S. D. ergo. feq. Mai. patet; quod enia pet

,gola

acmo.

jloodee

modum cauíz eff.ab alio rþagis determinatur

vetur,

funmps

e

jo

210

vetur,ad unam partem,quàm ad aliam , hoc przde-

dihoc enit

terminatur prae movetut magis ad unam &c. íive

eum elepa

dediiS L

hoc prius dctcrmimtur,prius movetur quam fit una

vel altera pars , prioritate fcilicet natura ac caufali-

di cilicetp

tatis,cum realiter phy(icé ,illa pars quz producitur,

tiaqueclt:

dependeat ab illa motione exterioris moventisac

fatioymoti

determinantis tefte S, D.

pum d

Arguo 4. Zfb eoquod eff ad strumlibet , mbil

exformslil

feanitur, nift determinetur ,

etgo ab eo nihil fe-

$.D,in hx

*

quitur,nihil agit,nift prius determinetur

3

proba-

nis caufafe

tur coníeq. primó;quia tefte S. D. Opuf. 9. uti patet

per& cui

ex art. meo $. novus effectus inanima[ idem eft. de

colefti ,

omnibus aliis effe&ibus caufarum jrequirit novam

malitez (üm

DEI difpolitionem , feu motionem virtuofam , ex

veturà prir

qua fequatur ; ea autem difpo(itio efl prior caufali-

ln quatüa

tate phyficá quam effe&tus in anima , eftque redu..

motionem

&tio voluntatis de potentia operandi , qua eft ad

Ioto mott

utrumlibet,ad unum detetiminatum actum.

adus : p

Probatur a. f priüs non determinetur, quàm ope-

infïrumcn't;

retur,ergo pro priori ad operationem .,

manet ad

medium co

uttumlibet;confequenter eít,& manet tefte S.D. £i-

fecundm

cut ensin potentia ; fed potentia non eft principium

üem, f

agendi,ergo.Mi,eft S.D. z. phyf. Le&. 8. sibil,qmod

D H-:qug

efl ad utrumlibet,exit ia atlum,nifi per aliquid. de-

tum (üo ef

per minetur ad uxtun,quia tdquod e[d ad mtrumlibet,

[ DEUn J' [

eft. ffett ens m potentia potentta autem . non eff prin-

düügoï

espium agendi.[ed [olum atlussundeex éo0 , — quod

Qundi, eye

eff ad utrumlibet ,. mibil [eguitur ,— mifiper ali-

aCCf ts

quid aliud,quod determinat. ad unum.

Confonat

m:äa?Pplsca

3.contraGentes C.2.vide formalia in art.meo 4.pro

CiLdttermi

ana.

2

Intclligcntia profundæ doctrinz Ang. NB., quod

tioxxcm,qP

& iV'dm D(

$. D. non negat potentiam effe principium agen-

Woperztio

ET

&mgm (

Ali

hoc prede.

di;hoc enim docet r. p.q. 4 1. art. f. ad r. fednegat

m Kc. five

eam eíle principium ultimó com pletum agcndi un-

Qu ituna

zil

de dicicS. D. quod folüm actus fit principtum agen-

di,fcilicet proximum ac com pletum;quia ex poten-

prodücitr,

tiaquz cft ad utrumlibet,& ex actu,qui eft determi-

movendsae

natio,motio,reductio , nfus activus potentizad u-

num,facta per aliquid aliud, fequitur actio. — Patet

tlibet , hi

ex formalibus S.. D. jamcitatis, — Totus diícurfus

. nilil (t«

S. D. in hocunice& fündatur

.

uod ícilicet om-

p qubae

nis caufa fecunda fit inftrümentum DEI

P]

infu-

T

per& caufz inferiores funt inftrumenta corporis

idem lt de

ccleftis, de effentiaautem in(ttumenti ef [ for-

uitit novam

malitec fampti ] quod agat

3

in quanïüm S10e

^

üofam, tX

vetur à principali ad agendum motione virtuosá

?

tior caulli«

inquantüm autem movetur, ficjam eft inactu per

fique fedu.

motionem intrinfecé in i'p(orcccptam , quz eft in

moto mottus

3

motus autem cílenualiter e(

qu et d

üttt,

actus : per hancautem motionem derivatur virtus

quàmopte

inftrumentalis ininftrumentum motum , quz eft

qubttad

medium con jungens virtutem tatam agcncis f quz

de $D. l-

fecundüm fe eftad utrumlibet , íí non quà ad ípe-

Ptincipmm

ciem , ' faltem quo ad exetcitium feclusá motione

bt

Dei licque fecundüm fe eftficut ensin potentía ]

cum íuo ededu, eitqueid , quod caufà principalis

gnlt!ll/tbf[ ,

[ DEUS j facitin in(trumento , quo actualiter agat;

" ,/? p

claré ergo patet ex S.D.quod emnisactio agentis fe-

P W

cundi, exeateifectiveà principio pio priori ngture

accaufalitatis femper ad unum àDeo caufaliter,mo-

Conlonat

tivé,applicative,& effe&tive , feu pet modum caufz

1049

eff.detecminato;ad quam caufalitatem divinam mo-

tionem,applicetionem, a&ivam redudtionem,ufum

activum Dei &c.fequitm* pro po&criori naturz ipfz

NÀ quod

Opoperatio rei mocz;quz eft focmalis decerminatio

jumipt*

n

adunum, Omniaadoculum patent exart.meo r6.

(2 ^E

I;em

212

Item 21.Item z. 3.4.5.6.&c. fequitur ex his eviden-

Gubfam

ter,quod Deusante [ non tempore,nec reali inftan-

de conting

ti,fed retioneac natura | detetmminec voluntatem ad

natoseffed

ele&tionem,quàm voluntas f ipfam fermaliter de-

elt $D. cot

tétminet ; quia antemovet &applicat eam ad act

D.hic a. j

illesad unu

eligendum,;quám ipía formalitet eligat. Jam patet,

quomodo intclligcndus fit S.D. dum ait:quafitume

condz otdi

cunque quaecunque natura ponatur pcrfc&a, non

detetminat

poteft in fuumactum exire , nifi moveatur à DEO;

t detndt

nifi virtute motionis divinz &c. quia feclusá hác

alindjidque

imotione Dei virtuosá et ad utrumlibet,ef ficut ens

ilasad ung

in potentiajfic enim non e(t reducta ad alteram pat-

egophyl

Secundo

temyuti patet j crg-o fic hihil ex €a fequitur,necfequi

pmeft tefte S. D. nifi fuperveniat præfata mo-

Ad determis

é

tio

e

moveri ac determinári

enim debet ad

ttgo ordin

effe&um; ad unum , ad altetam partem, ut loqui-

llSä Dco; f

tür $. D. per modum caufz eft. ab aliquo extetioti,

$ D.oroda

Ícilicet,vel àfolo DEO, uti voluntas , veletiam fi-

herejoíde,

mul àcaufa füperiori, uti fublunaria à coclo eodem

qum firma

$. D, telte.

1.5f vide

Atguo ex ti, 12, ergo Deus operatur inliberum

demell; in

atb. & inlibero arb. & liac fua operatione il-

CUf fet

lud vertit & mutat quocunque vult , Íícilicet

tm aufe

dé malo in bonum — (idque pro fua mifericordia)

fUO CH:C&U,W

€eu caüía fimpliciter principalis cujuívis — perte-

temdivin; o

& viciffim de

G&ionis actui libero inexiftentis j

demad d

bonoin malum , quatenus fcilicet praecis? actus

Afguo e

& enseft , & ad genus phyficum petrtinet,

fecus quatenus pertinetadgenus moris., uti pa-

fith voltne.

tet ex att, meo 26.ergo ad fpeciem actüs boni dé-

* Quody

terminatjphyfice enim prémovere eam ad fpeciem

COmP mt:tl

actüs boni premotione Thom. eft deter minare vo-

luntatem ad fpeciem actás boni, fed DEUS movet

89 indin

praviesergo,

Quoq Voiun

Sllb-

iry

X hiseviden.

Sub(umo ex n.19.ergo etiam quod caulz fecun-

credinffan-

dx conuüngentes ac liberz ordinentur ad determi-

yluntatem ad

natos effectus,hocipfum eftiisà Deo. ^ Antecedens

etmaliterdee

e(tS.D. confequeutia patet , — & confequens eft S,

iteamadadul

D.hic n. 3. fed eftiis à DEO magis determinante

t, Jam ptty

illesad unum,quam adaliud ; erzo quod cauía fe-

It quafitüre

cundz ordinentur ad &c, Subf. ergo imptitr.is Deus

rf non

determinat caufas contingentes ac liberas quó ad u-

atürà DEO,

num,deinde magis determinat ad unum , quàm ad

i feclosi hàc

aliudjidque per modumcaufz eft. movendo (cilicet

telicutens

illas ad unum potitisquam ad aliud

alteram pat«

ergo phy(ice premovet ad unum.

, idque phyücä,

tutneclequi

SecundoS. D. ait, 2&o4 cau[a fecunda orafinenthf

;ræfzra mo-

ad determinatos effeélus. , hoc spfum efl 1liis à Deo;

» debet «d

ergo ordinatio caufarum (écundarum ad,&c. eft il-

em, ütloqii*

lisà Deo; fedper ordinationemiillam non intelligit

iQo cxreriorjq

S. D.ptoductionem virtutis activz,nec confervatio-

veetium d

nem ejuídem,[ed caufalitatem caufie prima , per

cdoeodem

quam firmatur caufálitascaufze (fecundz ,. uti patet

2.Sent, vide formaliainart, meo 18. íive quod i-

dem eít ; intellieit operationem Dci foliusin omni

r inliberum

etatione t*

caufa,(eu motionem virtuofam , quá conjungit ra»

(cilicat

tam ciufz principalis virtutem ac completam cum

nifericordi?)

fuo effectu,uti patet exart, meo 1 6, ergo. Talis au-

(; put

temdivina motio eft phyfica przvia motio , & qui-

- vicfim &t

demad determinatos effectus,

ræa;'c q&US

Arguo ex n. £3. inclinatio voluntaria Deo eft,

eamque Deus pravenit

3

íecandum conditio-

T ul pe

nem voluntatis cujus eft, (ed per hoc preveniteam

ósbori d&

&c. quod voluntatei moveat fecundüm quod ei

d p

competit,eamque ad utrumlibet per modum carifze

eff, maeis determinet ad unum , quàm ad aliud;

tinatt v

)EUS gort

érgo inclinatio voluntaria à DEO eft &c. per hoc,

guod voluntatem ad utr

umlibc; &c. Mi, patet ex

jube

O 3

S. D.

114

S. D. & hic de ver. q. 8. a. 12. (j autem Deus. per

Átguo ]

modum cauíz eff, masgis determinetad unum obje-

liber nibil

cau(a conti

ctum particulare,quai ad aliud,etiam magis deter-

minatad i(tam [pecie ele&tionem , quam ad aliam,

tisquo àdi

cum fpecificativum eletionis;it obje&um propti-

infimam di

um particulare,

Íquitüràc

Exn.16.Subf. fed voluntas eft caufa ex fe con-

ber&c, dv

tingens tam quo ad exercitium , quàm fpecificatio-

ei$D.o;

nem effectus. Ergo, M. patet. quia eftex íe libera

Ifto; e

quo ad bona particularia, feuut loquitur S.D.dicit

ntcabeg p

habitadinem non neceffzriam ad illa ; hzcautem

tetminetur

formaliter conítituit caufam in eíle contineen-

o

Caufa à volu

tis ,

ficut habitudo neceffaria in effe caufze necef-

quam adli

fariz Subf. atquí non ab alio,quàm à Deosquia nul-

Àvolimtate

lum exterius poteft agere in voluntatem

Pl"æth

Deum dete

Deum, uti patetexhoc meo art. etgo uc habeat ef-

ldqueadin

fectü tam quo ad exercitium &c.quomodo suten)

« $D.n;

detecminari debeat à Deo, ut habeat effcctumtam

010..8.16.

quoad f peciem quam quo ad.exerc, patet hic ex

quam habe

S. D. quia debet determinari àDeoa&tive , &

Hrmingt o

per modum caufz eff operantis in voluntatem, ac

fcalilug,

phyficé.eam moyveuds | , motione pravià pnre

Erli jm

paffive voluntati iimprefsá , á qua motione divi-

C.é& Item,

na & virtute ejus , realiter exeat przfatus effe&tus

dlmnwr Jj

ac phyfice dependeat , uti affatim patetexomni-

l Wfq lu z'nf

bus meis art, qua motio eft phyfíica Thom. premo.

cr' q'jl i

tio ac predeterminatio;uti patet;quia per eam Deus

(cil.rcalitcr,;

per odum cauíz eff. magis determinat volunta-

t lecundi i

tem ad unum v. g. amorein,quam ad odium , magis

tpümotn

ad hoc,quam illud [pecie obje&tum,magis ad. agere

3C phyf

ac cligere,quàm non agere ac eligere;ergo determi-

loprintatur

nat ad unum,uti patet , fed non ex neceílitate teíte

U? Rütüts

S. D. ergo ex libertate,eodem S. D. tefte : quia na-

Ui & s

turz fua conformiter determinat.

Átguo

21j

m Deus pet

Arguo ultimo ex nu.1 $.ab eo,quod eft ad urum-

) untm obje.

libet nihil fequitur nifi determinetur. , fed omnis

Qipis detet-

cauía contingenseftad utrumlibet , uti & volun-

d la,

etiam fecundüm

tas quo ad actus fuos liberos

3

:&umpropri-

infimam differentiam fumptos. , ergo nullus aótus

fequiturdcaufacontingente ; nec ullus actus li-

uf erítcon

ber&c. àvoluntatefequitur,nifi determinetur, Mi,

e(t S.D. n.5.

[pecllatio-

Lex (elibera

Infto; ergo nullusactusliber &c, ab ea fcquitur,-

itac$.D.dicit

necabesproducitur , niíi peraliam caufam de-

; lacauteam

terminetur magisad unum quàm adaliud; fed alia

: utingen.

caufa à voluntate magis determinans eam ad unum,

caifenecel-

quam adaliud,eft Deus ; ergo nullus actus liber &c.

Xojguia u-

à voluntate fequitur, nec ab ea producitur nifi per

( pïæ(Cf

Deum determinetur magis ad unum,q uàm ad aliud;

üt habeatef»

idque adtive, & per modum caufz efficientis.. Mai.

modo suten

e(t S.D. n.5.Mi.fimiliter n.7. & 8, confequens patet

efedumtum

ex n.7.8.16.& 17.unde apert? falía eft conclufio 16,

pitt lic ex

quam habet pater. E. in 1.lib.ubi: Desu z02 azte de-

At , &

terminat voluntatem ad eleilionem »quam voluntas

untatem, 46

fe «d illam determinet.

Wïæviä P[lfe

Ex his jam patet mens D.A.dum ait: 3.contra gent.

;otionte ditis

C.66.Item de pot,q.6.a.4.ad 3.quod fecunda agentia

us efedus

dicaxtur quaft determinare allionem primi agentis,

grereromnle

bujn[2ue inflnentiam [pecificare; idem habec S.D.de

lom,pmmo'

Ver. q.5. a.9.ad 10.. fpecificatur ac determinatur

xream Deus

Ícil.realiter,actio feu motio primi agentis ab actio-

qat yontae

ne fecundi agentis formaliter extrinfec& , cum per

dium, magis

fe primó tranícendentaliter hanc refpiciat , — & ad

hanc phyficé caufandam à Deo agenti fecundo

rgo dtittine

imprimatur

3

idque fecundüm exigentiam

fux nature ,

cliaecele

cui proportionatur divina motio,

uti & adioni , quam nata eft elicere prafata

ie; qia n

O 4

natutra:

Arguo

[|

2116

natura : Deus ergo movendo naturam per motio-

]rema. 6 v

nem (nam ,

Qive eam determinat ad (peciem

utiturDoni

acüs per modum cauíx eif. (pecies veró actus Ípe-

du appeitr

cificat extcinfecà formalitet ac determinat divinam

w exitti|

motionem.

yod ol

Patet fecundo, quomodo fit intelligendusS. D.

eluiatiónt

dum ait de ver, qu. 2 a. art 4. O. atrra rationa-

heatitido .

lis . . . babet tn poteflate ipfam iuclinatiumem , ut

;eyïmte n

son fit. ei neceffarium inclimará . ad appetibile . ap«

sj a

prebenfuna — fed poffis inclimari , — vel non incli-

voluntasà!

navi . C$ fuc spfa imclinatio non determinatur ei

(üiamoren

ab alio . fed à fe spfo... $. , mire hic.glorian-

bonis part

tur adverlarii, (ed inaniter plane.;. tantüm enim

viültexclüd

vult S. D. L. c. ( uti ad oculttm patet bene rumi-

p modyn

nanü omnia) quod voluntas quó ad fuam in-

determinat

clinationem non determinatur neceflirio , nec ne-

jm ,utipa

ceílitatur ab objeto feu bono. particulari j . /iesat

tefte]) ,

mátura l ait ] fenftivae

/? deteremmata ab a(petin

ipfm dete

cauté enim aitS. D, « 202

delectabilis particularis ;

qlumas p

fit €à id eff natura vattonali neceffarum inclinará

o mod; ,

aQ appetibule appreben[um. . Patet item l. c, ubi: za-

qudlois

tura fenlivoa - babet aliquid tnclinans. ,. fcibeet

aliomodi )

appeuibile apprebeafum y/— fed tamen tuclinatio tp-

ff. quod g

fa non eff ia poteffate ipfras animalis , quod inchna-

D jamant

Iu [ed ei aliunde determinata ;

antmal enita ad

ümimmu

ajpecium delelabilis .mon

potefl non . concnpt(cere

Iodum

Süud , eà gquod ip[a animalia non babent dami-

tios ) [Cd e

num (ua tiaclinationie ,. unde non agunt , fed a-

trm intell

£Hntur magis fecumdium Damaf. Ya S. D, ideoer-

infie:cy,

go ipíainclinatia non determinatur. nature ta«

Ceffltey,

donaliabalio, fcilicet neceffirió , — fed à fe ipío;

mmlï',q

quia non folüm agitur uti bruta . ; - fed etiam a-

leönonv

git id ef£ habet in poteftate Mlam iüclinationem.

f;tm P"qp

Item

(Wittay,,

n wl

217

! Det motio.

Itema. 6. voluztati :bf ineff quiddm zatuvalhlt ap-

d [peciem

petitus boni [ibi convenientis ,C9 prater boc babet a-

:röa&usfpc.

luud appetere fecundum prapriana determinationem,

n divitum

won ex nece[fitate , quod ex competit ut voluntas e[t...

quod voluxtas ,de necefüïmt: Vuit , quaf narur li

igena*usS.D.

Atà FAl

inclinatione $u p[um deteymainata , efl fimisult. ut

beatitudo ,,, ad alia verü mon determtnatur de . ne-

AO , M

ceffitate ,máturali vclinatione, fed propria difpofitio-

pbl a

ne ub]qua omnt neceffitateS, D. doce: crgoS.D.quod

dl m itili-

voluntas à fine ult. neceffitetur ac determinetur ad

2 l

i

TIMMIALME

fui amorem[ (cilicet quo ad fpeciem

B

fecus eft de

lic glorin-

bonis parcicularibus ; per hoc tàmen nullo modo

ntüm enim

vült exclüdere divinam activam determinationem

benetumi-

per modum caufz eff. sdependenter à qua fe ipfam

d fiom ite

determinat , ceu f(ecundum determinans jagítur en-

p , IeC t«

im ,ut agat tefte S. AÁug, movetur ut moveat &

agat

ïgrj í th

tefte D. ÀA, determinatur eodem teffe 3. Deo & fe

a abaplt

ipfam determinat ; quod rurfus liquet l. c.a.9.. o.

S D um

voluntas potefl smtelligi immutart ab alo d'upliciter,

itndrt

wno modo , ficut ab objetto fuo id eff appetibils .. . ali-

|.c Ubl t

quod bonum de nece[fiate movet per wodum objelii...

, füet

«lio modo potefl voluntas ummutari per modum can[a

udinitiotp-

eff. quod nulla creatura poteft,DEUS osutem patq/iS.

ud thtl

D. jam autem , ut ex pidtishic patet, DEUS non fo-

iil enin 4d

lümimmutat[ücquc deteminat j voluncatem per

modum caufz eff. quo ad actus naturales & neceífa-

pupfurt

djent dtrtie

rios , fed etiamquo ad liberos. pro ulteriori di&to.

[Hl , Id f

rum intelligentia , addo quz S, D. habet l. c. a. 6.0,

, ideott

infine: cum voluntas dicatur libera in quantzm xe-

naturg D

ceffitatem non babet , libertas voluntatis im 3. confi-

jiepos

deratur s quantiem ad aUlum ,in quantiim poteff vel-

j etiam ?«

le C$ non velle s €$ auantum adobjetlum ,. in quan-

jationt

tiem pote[e velle boc velillud 84 ejus oppofitum. $. &&

[rem

quantim ad ordmem finis , inquantum poteff velte

bonum vel malum,S. D,

O ;

AR-

3118

N

Demalo.

in hutnoon

'ARTICULUS vxgESilins- TERTIUS

d m

Dcfinici'o caïufæ remota & proximæ.

suuer|alit

a us

Opüs i95c, ;.þidcm eft ckufa propimquior - , 'qt;od

gnoa' adaqtl

€an[a pollerior s 9 caufavemota , quod canfaprior..,

TTR

hoc antem ob[ervandum eft.quod femper id 4404 nni-

Ttemz.

ver[alins eff , cau[aremata dicitur ,quad autem [pe-

tiumdeagfi

€taltas , caufa propinqua , ut dicitur. quod forma ho-

ZNTUT

minis propinquior eft (ua defrnitia, [cilicet aumaal va-

sut p for:

bueautem

Honale ,fed animaleft magisremotum , €$ uterum

[u&/i'antia remotior.

tatilintu

Item opus 9.q. 74. quod dicitur, Deus eft magis

putatá & n

ean[a proxima ,quám libertn arb. onnina frivoluns

9m'a' g

ltl

e[f ; eff enim D EUS caufaproxima fecundum . effica-

etam athumnis ,C$. non (ecundum ordinem | enumera.

fali i cint

X

FHonis cau[arum.

lttuala ]i

De pot. q. 3. a. 7-9.Hantó enim dliqu& cgufa eff

Tlkilus v

&ltior ,tanto eff communior ,CS effcacur , $ quantà

quod defm.'

eff efficacior tanto proftundius ingreditur in effecium ,

Dewer,

Q de remotiore potentia tpfum reducit in a&lum

jitant d

ditdrt t

qudd "

dllerum €

ARTICULUS VICESIMUS QUARTUS

n iiïb. de.zl

Stante judicio obje&iv? indiffetente , neceffario vo-

l.þp,q.

luntas eft libera.

iial. C )im

!/f detmm

Quodl. 1.2,5, ad z.Dm;y movet omnia fecundiums

smodum eovum

.

nl

,

€9 tdeo dwvina motio 4 quibusdam

DT e/l,

participatur cum nece[fitate,à natura antem. vatiu-.

nali um lbertage ,

I z.q'

propter þac quod voluntas fe ha-

?« Ad opofita,

f0fetaqy

J

De

219

^

De malo q.6.0.atfivus ffve motivum principium

TERTIU

3n bominiius , proprie eff antelleclus C9 volnntas ut

dicitur i2 3.de agima .... fedformauhtelletta eff u-

ximz,

niver[alis ,fub quamulta Pofunt comprebendi,unde

cuen aC ns. [rnt in frngnlaribusy in quibus »ullnmefh ,

70!0?' ; ,Im[

quod adequet poteatiam saiver(alis , vemanet incls-

haasfapnir.,

matio voluntatis vadeterminate fe habens ad multa.

rid qnáani-

Item 2. contta gent.G.4 8.45acnngue babent judie

ad at fpe-

tium de agendis,non determinatum ad unum Anatue

id firmhe-

ra ,ueceffe eff liberi avb efe. .. cumintellens mo-

( tidl fde

veat per formam appre ben[am volustatem , ia ommi-

4 Gumm

bus autem movens. &5 motum oportet effe proporiimsa-

ta voluntas fubflantia iitellctlnalis , mon evit deter-

DL

minataa natura , uifi ad bonum commune , quid-

7

niefriolum

quid iitum affertur [ibi [ubvattone bous porerit ; u-

luntas inclinariinlud, sulladeterminatione natu-

du effea-

*

y eutimerde

tYali in contrariuzas. probitente

2

orsnta evoo sntel.

leitualia liberam voluntatem babent ex judicio ín-

H m

nl

rellctlss venieutem ,quod eff Lberum avb. babere ,

y,doun

quod definitur : hberum de ratione judicium.

[ ,f]fe&m,

De ver. q. 24.3.1 0. bepso per virtutem rattonis

tafum

judicans de agendis poteff etiaen de fuo libero arb.ju-

dicare ,tm quantium cogno[cit rationem finis , €8 ejus,

quod eft ad finem , babitudinem €$ ov dintm unius ad

'ARTUS

Alterum , C9 id eo eft hberijudicis ac f8 diceretur libe-.

Yi avb, de agendo vel non agendo.

vcllariovo«

1. P. q« 83 a. 1. 0. c?76a ea(particularia operabi-

lia l. c. ) judicium v atiouts ad dvver[a fe habet, 9 non

£l determinatum ad unum ,€À pro tanto eff neceffe' ,

d [gmndïm

quod bomo fit liberi arbitrn ex boc ipfo, quod r ationa-

ls eff.

"m

um n

1.2.q. 17. a, : ad 2 .ex boc voluntas libere pote

s

ad diver(a ferri. , quiaratio potc[i babere divev[as

Dt

eosceptionesboni — , — €$ ideo phflaþphi definiumi

f

220

liberum arb., quod efl libevum de vattone jm'zcïihw x

gtttfitiy

iM

geafirati fit cau[a libert atis. bt zviter lica rguo: gé«

ce[Je efe , quod homo fit lberi arb. ex hoc quod vatio-

WV ev

ualis eff ,led exhoc rationaliseft ,' quod judicium

yndfert.

tedocanf

rationts ad divería fe habet , & none(t determina-

tum ad unum , ergo,

ais [

Secundó ; ex hoc poteff wvoluntas libere ad divev(a

peramr e

dem dean

ferri ,quiavatiopotefh habere diver[as. con: eptiones

(

inatt, meo

£oni , led luppofità Thom. predeterminatiobe vo-

luntatisad unum. v, g.elec&ionem , ratio habet di-

Arguo;

verías conceptiones boni ,ergo.

hiatiniis,

Tettio ; quacunque babent judicium de agendis ,

quizopcrat

fecundüm

non determinatum ad uaum à natura, . nece[fe eft li

beri arb. e[fe , led admiff4 Thoo. premotione , na-

operitioin

tura tarionalis habet judicium deagendis , nonde-

ma,el $,

DEL moti

terminatum ad unum à natura. ergo, &c,

Patet etiam hinc ; ficut enim voluntas , quia eit

depotenti

potentia effenttaliter caca , non poteft fetri , nifiin

n quacaií

fed habet

id ,quod ei proponitur abintellectu ; ita nec alio

Ctptàtetel

modo ferti poteft, quàm eo, quo ei proponitur ab

.

intellectu

,

alis quantüm ad modum fetretut vo-

libüitcrjzg

lpntas &d incognitum ,quodimp?icat.

&& Dan

Caufis volu

ARTICULUS.VIGESIMUSQUINTUS

onfervati

tiodiving,

Deus movendo voluntatem ad actus lib:non tol-

tus, (]UEI ü

litlibertatem , fed caufat eam. e(t contra Neoter. fi

Qcipfo,

intelligatur[ uti debetintellieifecundàm mentem

Ihotionem

DodGoris A. |de motione DEI phyfica pravia. pa-

tafiæ,c&qu

tet Íparíim ex art. meis prioribus.

n Di

De vet. q. 23.a. g. voluntas divina eff agens for-

s

e

1

Elfimum y umdeoportet ejus effetlim ei omntbus: mo-

m

facit Per "

disaffimilari ut non [olm fiat id , quod D EUS vult

fieri, . . fedut fiat eo modo , quo D EUS vult fieri , &t

€e-

| Pab

421

jl

neceffarió , vel contingenter.

2

ATQUO: nf

.

1.p. q. 35.

s

- dfad- $1 DESS, ,. eff prima caufa

qUod vitio-

PYVeAS . .. CO ficut naturalibus caufis , vieovendo cas

diudicim

non anfert ,quin earum atius ffot naturales ,itammao-

determint«

Vendocan(as voluntarias ,nom aufert, quim eau)um

atliones [unt voluntaria , fed potuus boc vn ets f acit , o -

d diurja

peratur enim n nnoquoque fecundim ejus proprieta-

m:epmr.::

terg. Idem docet opus. 3 .C. 129. videformalia (upra

atiofje Vo-

in att, meo. 4.. breviter fic.

ohabetdis

Arguo ; 1dco Deus movemdo caufas valuntarias ,

E

facitin iis ; quod earum a&tiones funt voluntatiz

»

apendit ,

quia operatur in eisfecundüm earum proprietatem,

fecundüm füz natutz exigentiam &c, fed ea divina

vefeel l

'one , tide

operatioin &c, eft phyíica Thom. przmotio, ergo

, nonde.

mai. eft $. D. mi. probatur; quia e(t DEI caufalitas,

DEI motio , DEI ufus , ac reductio , quá reducit eas

de potentia agendi voluntaritad a&umvoluntatium,

, quiae&

iri, nifin

inqua caafalitatenihil operatur caufa voluntaria ;

2 hec alio

fed habet fetantum paífivé ad eam, quáquein fe re-

ytitit ib

ceptá necelfario [ neceffitate confequenüz ac infal-

libiliter j agit voluntarie , uti patet ex art. meis z. 3.

:tretat VOv

4. &c.Deindeea divina operatio , quá operatut in

caufis voluntariis, non e(t productio divina , nec

TU

confervatio eartm , patet exart. meo r6.(ed eft mo-

tio divina, quiein caulis voluntariis motis e(t mo-

tus, quà motione datur Virtusà DEO iis caufis ex

bnon tol:

Nexet. l

hoci pío . quod moveantur à DEO; eigo per hanc

| mentem

motionem , Deus eít vera cauía eff. actionis volun-

tariz, eftque infeparabilis ab ea actione.

s p

30. DEUS movendo cauías voluntarias facit in.

€i$

E)

quod earum actus (unt voluntatii, idque

4gm fof-'

qibur m

facit per modum cauíz eff, ergoeamotio Deieft

cauía , vel caufalitas eff. dictiactüs , & hic realiter

)EUS W!f

pendet ab ea [ uti motio artificis virtuofa ef caufa

WW ,l

L

vel

222

velcaufálitas cff, ationis aztificialistefte S, D; ) funt

voluntesfei

que etiam infeparabilia;(ane hancDEI c iulalitatem

loc, quod l

yis velitione

tefte D. A. negavit Orig. uti patet l. c, legenti . fic

que maleS. Scripturam e(tinterpretatus , evidentet

Thom. non.

euim tefte $. D. contrarium evincitur ex S. ApoüO-

tumen ic at

lo, Item ex I(2. cum ergo fic faciant doceantque ade

volunasei

verfarii , cenfuraz utique D. Augelici pariformitet

um phylüc

fübiacent eoufq ue donec refipi(cant.

tuola ,divin.

Quartó , actio DEÍ movents cauías voluntarias

w conjun&

ad voluntarit agendum , eftin iis, & e& motus ,. &

lecundi; erg

quoddam receptum in íis , te(te S. D. nec eít prafa-

t fciplä

ta actio moventis DEIà caufis voluntariis ,. fedin

|

determinan

iis , etqueàfolo Dzo tefte S. D. dependet etiam

phyíicé actio voluntaria à Dei motione; tandemime

licat effe DET folius motionem in caufa voluntaria ,

ARTICC

& nou effe a&tum voluntarium tefte. S. D. ecce pra-

motio Thom.

ObC hic "

hoc effe advet(ariorum vitium

3

Quunvis D

ut dum rem ali-

quicXD.A. áteumentantur ,

patetexa

dpotelta

quam ftabilire volunt ex S.D. non attendantad om-

nía ,que habet S. D. deque illare affirmat ; fedac ea

tantüm,quz fuz opinioni maxime favere advertunt,

à, Scnt. d

fic & faciunt Calvin, dum enim ftabilire voluat per

Íolam fidem juftibcari impium ; ea oimnia S.(cripcu.

"ff , 720le!

rz ]oca corraferunt, in quibus juftitia hominis&fa-

9udlgiyfy

lus fidei adícribitur; ea veró, in quibasad Juftitiam

Humefh af

& Lalutem , etiam defiderantur bona opera. ; quod

ltemlc.

]| traridica

hac fuz fententi non favecent; funt pratergrelli.

itaque ficargumentantur, S, . fcriptura plurimisll.

talum confzJ

juftitiam & lalutem fidei ad fcribit. , ergofolifide

wfe )öügtl

acquiritur juftitia & falus; cam tamen (icargumen-

Dtpy,

tari debuiflent: S. (crip. plurimis ll . attribuit jufti-

!/?enti:axi:-

tiam , ac falutem fidei ,ac bonis operibus;ergo non

EL

(olá fide , (ed etiam bonis operibus acquititur julti-

tja ac (alus. (imile vitium committunt , qui dicunt :

volun-

2

y D )unt

voluntas fe ipfam determinat ; feipfam movet, per

Uaitatem

hoc, quod fità DEO Ípecialiter mota ad primam fi-

geutis ie

nis veliuonem , utidocet fparfim S.D. ergo phyfic&

; evidentet

Thom. non predeterminat , non przmovet, cum

& Apolb.

tamen ficargumentari debuiffent: D.A.docet,quod

ntque d

^

voluntas feipíam determinet , moveat , applicet &c.

iCiforamitet

cum phyfica tamen dependentia à motioneDEI vir-

tuoía , divinaque determinatione , divino ufü. fem-

"olontatias

per conjun&o determinationi ac o perationi agentis

otus , &

fecundi; ergo voluntas przdeterminata à DEO,mo-

elt præ?z-

ta &c, fe ipíam determinat , movet &c. ut fecundun

, fedin

determinans &c,

det etian

ndemime

olontaria,

AR'FICULUS VIGESIMUSSEXTUS

ecce pta»

'itium "

Quamvis Deus preemoveatad materíale peccati (uti

y remali-

patet ex art. meo 1. € 4 ) non tamen eft , nec di

ntad orte

ci poteít author peccati eft contta Neot.

: (edaces

dyettynt,

oluat per

2. Sent. dift.37. q. 2.a:2. O. abfoluté dici non. po-

teff , quod peccatiim [it à D EO , ut bomicidium , vel

Sferiptt-

;inis&ü-

qu:d buju[mod, , uifi cum bac additione - n qHAM.

tem eff atbus , 68 ia quantiem e[t ens,

Juft'[ilm

; quod

Iteml.c, ad 2, o5 oportet u£. Deus admalum co-

eperari dicatur , licez aélionis sllius [it caufa , inqua

;[c[gfem.

ycimisll

malum confiflis , fecnndnm quod influit agenti. effe . ,

«

ola fde

pofíe , 9 agerve.

rgumta-

De pot. q. 3. a. 6. ad 2 1. $m aElu. peccati quidquid

Mf entitatis vel a&lonts rednucitur n Deum , frcut

yi jl

anprimam cauíam

?

quod. .vero eff ibi defor-

mutalis Tedncuur [icMt $m cau[am. $n liberum

CUf jüüf'

arb.

licot :

volun-

2

arb.confonatl.c.a.7.ad ( ;. idemhabet S.D.de

niC &

malo q. 3.a. 2. Item 3. conira gentC7 1.in fine ver,

M,XN

folvitur etiam quorundam &c.

»

Exhse

Item L. p. q. 49.a. 2.ad 2.effetus ca

ufa /e&und?

prævi& yc

deficientit reducitur ia ca/am primam non deficien-

tamen t

qmentat

tem , quautum ad id , quod babet entitatis €Ó perfe-

Cionis ,nou aptetis quantmnm ad.id, quad babet de de-

:

guitfm&a

fectn.

vet(atiic

Dices , $, D. q. 53.de malo a 1.ad 6.ait. Deus »on

t a

sacinat voluatateim ad mialum agendo vel mevendo;

men QPCH

fedgratiam non apponmdo S.. D. ergo faltem non

tus; fecus

movetad actum p:;cca,:i. R.N, Confcqucnciam tan-

ne&adu

tàm enim loquiturS, D, 1. c. deformali malitia u-

eyliatd

ti fe clar? explicat de potentia q. r.2.6.ad 6. DEUS

Imloa'æ

non dicitur saclinare Voluntates bominum in malum,

Al materi

immittendo malitiam , "velad malitiam commovene

gtmþ fum

lo ; fed permittendo CÓ ordinando , ut videlices , qui

vuprd

er udelitateno exercere confuevit ,éntllos exerceat ,

Nefponà

quos dig»os Dens judicat.

pb

Pate: item l. c. de maloa. 2. ad 3. ubi S. D. ad 2.

n gem

fic arguit. 4md quideft caufa alicujus,eff vaufa eins,

eiru 'zfc

quod cenvenit. ex fecundum r atiouem [pecies , ficut fs

bmmtcopc

aliquis eff can[a [orzit, fequitir quad fit caufa bomzi-

des epoc

sls s fed quidam atbus [unt , quiex [na (pecie bavbent,

p de

quod fint peccata sf erga actio peccatifet a

Volinjzte

Deo, fequi-

tnr quod peccatum fit a DEO.

anprliie

RefpondetS. D. ad 2.. qwed deformitas peccati

ïä&üquc

non con(equitur [pectem atlus [ecundums quod eff in

ll;

feneve natura ,fic antem à D EO can[atur, [ed con-

ln aj

fequitur (pecim atkas , [ecundnm quod eff moralis ,

in C[r?](md

pront cau[atur à libero arbin foraa ficergo re[pons

,HW r 507,

detS, D. Con,(Mai.dift.Mi,quidam actus funt,qui ex

PErpis q

fua (pecie ,ingenere natura: habent , quod fint pec-

fide-

catajnegat j. ex (ua (pecie ingenere moriscon

tati

22

tt $D. de

rati C. & fimiliter ad Cont. vel $. D. diftiaguit Mai.

Lin fm-* Vet,

Mi&N. confequcntiam.

x hisevidenter patet ,. quodlicet Deus moveat

ufajenda

previe voluntatem ad ü:ateríale peccati , nulfatenus

pn defcun-

tamen fit, nec dici poffitciufa peccatig ut enimar-

n pefee

gumentatio prafata e(fet legitima. quä contra fe at-

habet d-

]

Á

guit fan&us D. quamque p

enis buccis ctepant ad.

verfarti

b

(*

ontra T homiftis, deberzettefte S. D. mali-

it, Deutum

tia Gcactus eTein eodeingenerenatüte ,. quodta-

tlmiendi,

men apette falíum eft tefte S. D. dixi; malitia & ac-

iltem non

tus fecusloquitur $. D. de bonitate , feu perfectio-

entiam tT«

ne & a&tu , ud patet ll. jam cit. quod rurfus angelice

malitia d«

explicat de pot. q. 3. a. 6.ad 22. ubi ficarguit.

d. DEUS

Tmpoffibile eff unins agentis aclionem. terminars

uml

ad materiam 69 alterius ad formam , fed defzt£bus eff

umv

quafi forma al s peccati, ,. erga deformitaspeccats

lat g

non poteft effe ab uno morore

€9 fubflantta ab alia.

f OXETCURE

ReífpondetS. D. qwod ratio illa procedit de duobus

agent;äm onminadifparasis , mon autem quam da u-

$. D.ad 1.

num agens m alio operatar , frc emim poteft maus effe

vtj ais

eérum effettusy : Dens autem inomuinatura Gj vo-

«,'g;,jïm/

luatate operatur »waderationonfeauitur. S. D. Vi-

jf -

des etgo quod fecundüm S. D. DEUS non fitcaufa

atie tl

peccati deformitatis ex hc»cipfo quod operatut in

D")MW

voluntate , movendo illam ad àtdm peccati ;.quod

angelice exolicatlect. ?. fuper C.9.ad R oai, ubi : z«

jnt ;emti

flintlu quodam intertori moventur bomines à DEO

qurid tj? n

ad bonurs 9. ad malum s unde ava dicit de gratia C$

? /fd ((f*

libero arb, D EUS operatur n cordibus bominsum . ad

$n clinandas eorum voluntates quocmuque voluerit ,

í gt

.

U

orclþGn'

Jfve ad bonum pro fua mifericordia , five ad saAla pro

5

[unt,j

uier

WRETMAS €0TMPB . . . Aliter tammen ad bona,aliter ad sma-

P

d nc pee

"

risconiidc-.

n

126

las ad bonasnclinat divetecs pev fe ut atlor bonoruns,

ad malum autem dicitur [nfcitare hammes wl mcls-

nare occa[tonaliter. .

ÀN

Item de pot. q. 1.a. 6.ad s. fic argmt : qmcun?,

&eoperatur peccanti mortaliter ,sp[e mortalter pec-

Pxæpoüuu

€at ; fed D EUS cooperatur peccanti mortalitev, sp(e

epins operatur sm omni operatione ,G9 per. confequens

$nomn: eo, qui mortaliter peccat. , ergo DEUS p«c-

Depot.q

«at. R»fpondct.ö D. ad $. dicendum , qnada er d

pf

tiopeccati ,quantum Ad id, quod babert de entitate €8

Dcver.q

atinalitate , refertur n DEUM , ficut in can[am 5

feridicunr,

quantum vero ad id quod babet de deformitate p

prannis [e

cati, refertur in lib.arb. non w3 DEUA, S. D.rauo-

m era

nem dat de malo q. 3. a. 2. ad 1. deformitas peccats

st t

tiullo modo cadit (ub voluntate diviaa , [ed coafeqm.

" infrm

£ur ex hoc »quod lib. arb.recedit ab ordine voluata-

dum quod ts

tz.fxdrymeï D.vides quomodo Deus intcriüs pnyh—

fmprfim

cé plæwc opcrctur involuntate , movendo zllam

(49/8dgtut

ad actüs entitatem , nec tamen ullatenus caufet.ma-

altquu /sper

litiam, aliam rationem dat S. D. de pot.q. 3.2. 7.ad

e0fu tpra

1 g. übi : qwia caufa prima magis influit in effeldum

U

quam [esnndasideo quidquid perfetlion:s eft m ef-

lenlei

fccta , prmczpalzt:r redncitur ad. caufans prmmm

d Írhat a

quod auteme [Í de defeiiu,reducendum efl in éau[am

BEU igro)

fecundam,qua nmon zm efficaciter operatur, ficut can-

hf prpo

þzjr:ma.

ts Ítiid

TM

Woperetyr.

jm dicim,

4litud uj

$tl ,

:

DEL W.

ARTI

TL

217

r lorgg,

kti Vl ipcffe

'ARTIC—ULUS XXVII

l: gt

F Lálittr -

Prapo(itio per fignificat principium actionis,

"alitr,

Y CHl [enhcht

t DEUS j

Depot. Q- 3. a. 7. 0. Firtusinfe

| q!md apemu

erio" W05 conjutg-

itenitut

gitem effeclmi ,nifiper Virtuiem [nperioris.

t éMjA. 3

De ver. q. . a. 8. ad 1 3. cum per alterum aliquid

fier dicstmr , bac prapofitio per ,. importat caufana a«

lt /m-

perauonis , [ed cum operatio fit media inter eperane

$. Duatio.

sem 6$ operatum ,poteff importare can[ans operatte-

il4t pecm:i

sis , fecundizm quod terminatur ad apevatum 5 €$ ffie

'edmnfequi-

per infirumentum dicimus aliquid fieri : velfecumn-

st Volille

dism quod exit ab operante ,. €8 ic dicitur ajiquid

etius pl

fiert per formam agentis ; non enim inflrumentum eff

vehdodlun

canja agenti ut agat , [ed forma agentis folum s. vel

cuíet m«

.

]

aliquis [uperior. agens

infirumeutum . vero eff

qde

74l

cau[ía operato

?

piat.

quod aclianeno agentis - fufcis

i eþrc&m

um d

Item ledt. j. faper Rom. — XI. hec prapofitio Per

: rrmatt y

defignat can[am operatiomis , fed quia operatio eff

hinojm

media iuter faciens 9 fatium :— duphciter bac pra-

' WHt (dHe

pofitta per poteff operationis caufam defismare , wue

emoda [ectndnm quodoperatio exi ab operante $. fie

nliquis dicitur per id operári ,. qnod eff. (ibá cau[fs

&t operetur yboc antetm e[ft nno onidem modoforma ,

*

Jientdicumus , quodignis calefacit per calorem

?

alio trodo aliquid (aperius ageni , puta fi dicamus,

guad bonmo

generet per virtetem [ols , wel poriws

D EI. &c.

lieni 1. p. q« 36.8, 3. 0.f oramibus locutsonsbus D

ï

AT

ES

3f5

r

in quibus dicitur aliquis per. aliquem operari. , bac

audencafe

prapoftio PER ,defignat in caufAli ali

.714a!m can[am ,

imoffc pl

fen principisim illius acius.

tari docuit

veto hareti

ARTILCULU $. xxvm.ïï

vinite;fe

Dio , ;

ibettatis a

Oftenditut ex S. D; modus fuaviffimus ,- acplane

ncgationis

- angelicus;imó per omnia divinus conciliatio-

tii

nis libertatis humanz cum pr-æfata ; Dei

Obf ex

pr;gmctionc 'Thom.

net;litet oi

dilpeufabi

Frbïaäfät pr.imö.- accv*idcntcr'o&eääitur ex ,'am

fantall;q

dictis & ideliter relatisS. D. textibus , inS, Scti ptu.

£a clare fundatis ; proin contrarium aflerere , vide.

fente, qui

t Ke t

tur effein facram fcrip. injuriofuna tefteS. D.

temilladi

Probatut fecundo : inlevem aerem fufflando 0-

tit'à Deo,

mnia adverfariorum plaufibiliaargumetita ex puro

Tibertate,

plano D. À. omnia fundantur pracipue in hoc ano ,

locfoliD

quod videatur modo diyina phyíica pravia "ad

fetatutac

quemvisactam liberum , omnino incompoffibilis

titüra qi

um actüs libertate ; fi (cilicet (it motiotalis , quam

foredierg

nec voluntas prolibitu poffit habere , nec jam ha-

Ob ;

bitam removere à fe, neque etiam negationem ac-

Thtin , f

tus , ad qiem daturà Deo , eiconjungere : ex hoc

atbf

principio , aiunt adveríatii ; equitur neceffitas ante-

Dece(fciti

c'ed&ns i quqdfusï: paílim probant, & rnír& glorian-

didls [tes

tut in S, oftco Anselmo ,. fedinaniter omnino ,u-

ti patet ex ejus lib. deconcordia Cap, 10; tantüm e-

lfl' a' 4-- I(

him loquitur de neceífitate antecedente , . detetmi-

genthP.,j

natfte ad unum per modum naturz. Deinde aiunt.

di (

Vtri Duy,

defttuitut ipfa libertatis quidditas, qua requiritut

in fenfu compofito omnium prerequifitorum poffit

?lllf qum

uis eque uhum ac ältf:mm &c, imó nimis temere

Ht ij

&u

22

LE T

audent afferere hanc effe ip(am Caluini fententiani ;

i C

imó fic publice argumentantur ; motionem præfa-

tam docuir C:lu. eandem docent Thom., ergo.quafi

veró hxreticum fit qüidquid docent vel faciunt cal-

II

viniftz ; (ed ego & conrrario.

Dico , przfatam motionem eílecaufam | omnís

libertatis actualís, ejafque negationem efle caufam

y agl

negationis]

xciliatio«

tia.

ibertatis, pro fgna -igitur intellizen-

i Dei

Obf ex S. D. r. quod omnis actusliber [ imóge-

neraliter omuisactio agentis fccmudi]depcndcat Ine

"

difpenfabiliter & à forma-agentisliberi, tam füb-

r ex j

ftantiali , quam accidentali , rata, firma , ac perma-

1S, Xctiptt.

tére , vide,

nente, quim etiamà przvia Dei folius motione vir-

tuofa &c. utaffatim often(um eft ex D A, motio au2

:5 D.

tem illa divinz accomodatur femper naturz, cui da-

fulando «

tür 3Deo,itaut agentia libera participent eam cum

liti x pufo

libertate , neceffaria cüm neceffitatetefteS, D. &

i hocüno,

Hoc foli Déo competit fic movete , quia ille folus o-^

putyi d

peratur ac operari poteft in omni omnino ageéte,tam

)mPOHIbIhS

natura qüàm vo/untate , eodemS. D. tefte

ulis, quam

formiter utriufque naturze.

nec jat A

Obf. 2. quod divina voluntas fit agens fortiffi-

ationém aCe

mum , ficquelequitur eam effectus non tantüm quo

e : at

24 fübftantiam ; fed etiam quó2d omnem modum

e(fiasantte

neceffititis fcilicet velconungentiz patet ex' fupra"

jrà glor-

dictis. Item 1. p, q. 19. a. 8. o. Ttemloco citato q.

otnibo 8«

2,1,a. 4. Item de Ver. q. 23.2. f. o.Ttem 1.. contra

y tamte

gcntC;p..S 6.& 3 contta cap.94. In Coroll; r,ad ann.

dift. 47. d.unicai4,&c, Ttem quodl.II.a. 5. 2464

inde alult 5

vero Detms ad complementmm €$ . decorem untverfe

" fcquifi[ üc

vult quedam fieri contingenter ,quadam neceffari ,

pranpo

jmisiemete

$deo quiäg;dæm eæäilzm aptavit caM[as neceffartias,

al

704

2530

à

qiia deficeve mon poffant,ex quibus effetims de neceffi-

] aificaione

tate proventunt quibu[dam autem. aptavit: cau[as

$D. pQ

coritingentes defetlibiles , ex quibus effctkbus conrin-

hispræmiifl

gentes eventumt. $. D. 1. p. lococitato Item de Ver.

tudinemda

4d voluntat

loco citazo Item quodl, XI. loco citato Iteai quodl.

XIIO 2' 4.

cam vittuof

Obf. 3. quod neceffitas vel contingentia effectus

DEOM Ph

nonattendatur penes caufam remotam , fed proxi-

OPman |

mam. Dever.q. 2:a.14.ad s. effectus fequitnr ne-

adhuliterx

ce[[tatem caufe proxima , .. son tamen oportet , quod

tutem volun

fequatur neceffitatem cau[a prima s quia potefl impe-

efiedu,

diri ex cau[a jecuada. . .[unt enim effeclus | qui pro-

Dicmgit

adversrion

ducunturin generabilibus & .corruptibilibus per

mottiin corporum ccieftium L C aontingmte.c »

tis (cilicec]

propter defetlibiltátem virtutii naturalum ,quaAm-

movente

Wis mottes cazli fit femper eodesm mado fe babens,

vittuofi,in

leml.c.ad g. fifitpoffibibtas ad deficiendum $n

D. À do

cau[a fecunda,,eff etiam eadem po[fibilitas defictens

terperinte

3

diin effeila

quamvis cau[a prima deficere non

tlbiüïer, (

pl.

144DEO

I:em l, c. q. 12 .3. XL 0. otznis effeclus ii neceffi-

De vittuo(a

pate CÓ contingentia [equitur cam[atm proximam C$

ttrjifüps

son caufam primam.

gutia um

Item 5. contragept.C.72. ex caufis proximis ali-

etam v

quieffetlus dicuntur nece[fari wel contingentes , non

ttYtiobie

dutem ex remotis eaufis. , namfruttificatio planta

eft effethus Contingens propter capfam praxz'mam "

Quem pter

qua c[ft vis germmatvva , quapotefl impedir: €9. de-

lntte f

ficere , quamvis canía vemotafol , fit caufa ex »t-

« DEQ

ceffitate agens,idem habetS. D. 1. contra gent.c.68.

edumy

N. 5.Item C. 86. N. 5. Item opus, 3.C. 139. &

lisitpeti

leq. efféélas neceffarii tjel contingentes. dicuntur

diteilm

fecundum: condiionens — proximarum | cau[arum.

i epredi

S. D. probat hoc eádem ratione;ut fupra defrutifica-

PIOQtepre

eü

231

[ dä weff.

&i ficatione plante. Item quodl, XI.2, 3. confonat

Vit: Gf

S. D. 1. p.q. 103.2,7. ad 3. Item q. 116. a. 3. ex

lus conig

his przmiffis Jam patet quod a&us liber dicat habi-

emde Vet,

tudinem&ad objectum indifferenter propofitum,&

teaiquodl

ad voluntatem liberam , & ad preinotionem phyfi-

cam vittuofam voluntati inexitentem ; íeu ad

tia efiedus

DEUM phyficé premoventem , ac in voluntate

d ptoxi-

operantem talem intentionem , feu virtutem , quà

Q*quitnr int.

actualiter agat , queque (it mediumconjungens vir-.

aor:et,qkad

""

tutem voluntatis id eft. ipfam veluntatem cum fue.

POMW impte

effectu,

r| quipro.

Dicoigitür;grandc fllud myfterium , aboculi;

blibus pet

adveríariorum hujuíque abfonditum , . conciliatio-

m'ngeum ,

nis (cilicet libertatis crestz cum . Deo phyfice prar»

lii ,qwm-

movente , przdeterminante &c. huju(que motione

bt

vittuofa, inhoc confi(tere (ecundiim puram',plgmm

friendum H

D. A. do&tinam, quod a&us voluntatis indifferen-

77 d:)ïtim*

ter per intelle&um obje&tivé motz, ab ea exeat mues

defcere t

tabiliter, contingenter, liberé; patetexart. meo

24.à DEO autena przmovente Xc. ac ejus motio-

TE

ne virtuofà immutabiliter, neceílatió, inevitabili-

wimám

ter ,infuperabiliter &c. cum ergo effe&tüscontin-

gentia (umatur penes caufas proximas, manifeftum

«ximi d.

eta&um voluntatis phyíice premotz ub — indiffe.

gmh'q "m

rentia objectiva judicii efe liberum; unde fub infe-

u p

ro, quodvoluntas poffitnon ponere adum , ad

quem praemovetur à DEO , prout actus fis eft 3vo-

rauittilt - y

ln & d-

luntate , fecus prout e(t , & exitab ipfa premotione,

au/d n »

feu DEO premovente, Ex quibus fponte fluit,quod

zgcnï,c»6 h

effectum premotionis feuDei premoventis,quà ta»

lis impedirenonpoffit , quia tantüm pote(t impe-

.ClU?'&

j dg(tl?lf"

dire illàm prout e( effectus voluntatis , & prout ab

Mu/;irfm,c

ipfa egreditur ; fecus prout eft DEI przmoventis,&

prout egreditur à premotione,

t

a

PA

It

225

; Tra patetulterius ex S. Aug. decotrept. & eratia

confcqucnf«

C.1 z-ubi ex clamat ; (ubventum etfe bumanz infir-

Quscomie

mitati , uctaminfupecabiliter & in declinabiliter

tionem ad?

ttraheretur. Itemlib, de gratia & lib. a1b. Cap. i

mora(ficen

docet ; DEUS facit , utfaciainus ,. prabendo vires

eam prem.

toelleeii

efficaciffimas. coníonat D. À.q. unicá de malo ad

3. videinart. meo 18. Denus movet voluntatéza

elictuseja

[ad

electionem ,uti clzrfcï: pstet l, c, .. Item ex ft2tu qua-

riaterleui

ftionis, &ex obj.s. ummntalilter , propter effica-

[us co hpol

CIATA ViTEHELI HO Vex Ls , quadeficere non poteft. ,. fed

fotmatim

LtAmen propter gaturam voluntatis mol& , non induci-

titD,A.O

&divil Ex

tur neceffitas ,]edmanet hbertas. S. D. Ivem 1. 2, q.

10.2.4.ad 3./5 Deus movet voluntatem ad aligiid ,

lt 1,C01

n

A

épapo [ ;bile eff buic pofitwoni| motieni, | qued ad sllud

"um cf/f-'n

Hs

TM

voluntas non moveatur s mon tamen eft impoffibile

T 1 6

fimphciter s wnde non [equitur ,quod voluntas a Deo

G Cf

ex neceffitate moveatur S.. D. ettenim tefie S. D,

i s.

Virtus ii

P

l

aid ,quod facit Deusinre perillsm mo

excluderse

tionem fuam ,quo actualiter agat , eft mediuim con-

1195 D.

jungens Virtutem agentis ratam cum fuo effe&tu&c.

excdluderec

aperte ergo infinuat $. D, quod noripoffit deficere,

tmntim,

nec impediri divinz motionis virtuofz effe&tus , in

Condà jj

quantüm eft à Deo movente, ut pote qui movetim-

19" Ilattira

matabilitetpropret. efficaciam fuse divirz volun-

Uthüc um

tatis , & per virtutem feu intentionem moventem ,

etet,

qua deficere non poteftab eo effectu, ad quem cau«

RC(Fcng'c

fandum daturac imprimitur previecreaturz à Deo;

- Micellrasa

cum quo tamen optime cohzret,quod impeditipof-

Penes Cf

fitac deficere;prout exit à voluntate;&proüt ejuseft

P'émoyen

ex eo fcilicet,quod hzc coformiter fuz natura mota

E Ciufa f

fitàDec,fub indifferentia fcilicet objectiva judicii

Wà Hopofi

cuiqific þ.a beat fe indifferéter,&ad uttülibet;poteft

ho falfa Y

Cone

Md 3, p

233

n.& tutia

COxlfcqtïcntm'conjungerc carentiam actüs fui &effe-'

Imape'igfir.

étüs cum feip(a mota;dum actu infe ha bet premo-«

&Clinabiliter

tionem ad actum fuums;non tamen ut cedaplicative

» C&p. l.

motá (ficenias potfetco njungere carentiam effectüs

Dendo vires

cum pr&motione ad effectum , & per confequens

i de malo ad

non etle eifectüs cum ipfo eftectu;cum Præznozio &

ntatan [ 2d

L

effectus ejus infcparabiliter eradiantur |'fed: mate-

xf QUi

rialiter leutpecificative mo:á;nec hic eft proptiefen-

fiptet i.

íus compotitus ; nam ad hunc requititur unio duarü

1 pL!fj j fed

formarum fimul & femel ia eodem fübje&to. Videa-

n

tür D. A. Opuf;39.C. s. de Fallacia fensüs compofiti

liem 1,2,q.

& divifi.Ex his & fequeutibus l:quet mensS,D.dum

77 r;:"i,;z:izd,

ait 2,conira gent. C. 56. qz:aa' ex ratione;»räncipza-

d ad iid

1

rim ejffentialiura rei cäwpemt » abfolntam uece[fita-

7

A

"Á

hm

j

hl

Lem ain emnibus neceffe eft babere.. Yem 1. contra

u àDe

Gent. C.$6, abfoluta ucceffitas excludit costingen-

m telteS.D.,

tium.5.D. ergo ifta nyotio (objicit quidam Exi. D. )

rilzm mo«

excladerat o:imnem contipngentiam , quod eff con-

»editim Colle

!

tra 93, PD. fed nego confequentiam ; aliud enim eft

o eficdult

excludere contingentiam;sliud omnem cantiPecen-

[c deficrt,

tiam;ptimum docet S, D, fecus fecundüm. dicit fe-

Afehus , n

cundo idem D.Exi. fi motio divina ex fua effentia

j movetiltt

feu- natura: deberet habere conjunctum affenfum,

ribg volit

utique confenfusabfolutà neceffitite contequi dé-

ioventett g

beret.

jquem &v

Reípendeo 1.n, confequentiam,patet ex S,D. quia

u à DtOS

neceíiitas & libertas actás no f(amitur nec attenditut

apediijoe

penes cáufam remotam,fed proximam,Deusautem

yoüt jf

praemovenseft caufa remota ,' cauía veró premota

strz o

eft cauía proxima, Patet ex art, imeo 23; unde dics

j j

ta propofitio feuobjectio prout jacet , eft omni-

Jibepott

nofalía, ac neganda. — Patet ex. I.1.q. 1 0. art, 42

coti»

ad 3. pauló ante cit. Refpondeo 2. íicuríus De-

tri ex fua effentia deberet

! habete conjunctum mo-

P

$

tum

234 -

tum, utique. motus abfolutá neceffizte. cenfequi

Jutio p

edite a

deberet? Sed quis hoc negat ? ergo tollitur omnis

pe; prim

contingentia in motu, N. confequentiam ;; pet

ordinem Ergo adcuríum , nulla e contipgentia,

connedit

fed abfoluta neceífitas , per ordinem ad Petrum

cjus;confca

e& omnimoda contingentia,ac nulla plané neceffi-

tas, Si

ponete;

ipfacont

Dicas ; curfus hic eft in poteftate Petri,coníe-

fepzrabilis

queriter & motus;fecus et de premotione ; confe-

tüs datut

quenter fecus eft de ejus effe&us , — fi infepata-

ponere ip

biliter connectatur ei, Refp. ex S, D. paffim fpat-

m pofi

fim citato, qnod licet pcemotio DEI virtuofa non

dictit ipf

Íit i hominis poteftate,effe&us tamen eam copíe-

fe corce

quens cft in poteftate; tum obindifferentiam ob-

tà motio

jedtivam judicii , patet ex art, meo 2 4. tum ideo,

teductio d

tis,

quia hoc (oli DEO eft proptium operari in quali-

bet te , movendo ill. m ad actu agendum con-

Ratio|

formiter füuz naturz,

Unde meritó bzc fenten-

tione tant

tia tefte Sylvio eft damnata. , vel faltem damna-

quinim

ri debet: | quod ex inimpedibili per neceflatiam

Qneptoxi

fequitur confequentiam , boc inimpedibile eff &

eiuliso;

neceflarium , quia omnis 2&tio creata feu necelTa-

tisDELa

tia , fÍeu libera ex premotione DEL virtuo-

D. &dfä(

fa in impedibili per. neceffariam fequitur confe«

Ui5 poffe

quentiani nti patet ex D. A, nec tamen omnis eít

frout eft

inimpedibilis & nece(faria

]

*

Ícilicet. m plici-

dlCi » QU

tet & omni modo feu fub omnitefpectu. . Pulch-

Wl DEU

r& D. A. De Ver. qu. 12.att. t 1. ad r. xibilprobi-

QuttevS.

bet aliquid vseffe per accidens alicui per. [e fumpto ,

düc ted

quod eidem per fe inefl.addito alio.ficut homini per

quá (

accidens tneff moverüper fe vevoim quaut'um eld cuv-

Yent. 91 D.

Pt

ld [2

ibl

Ratio

13j

te confcqui

Ratio primacur voluntas poffit & non poffit im-

l'itar ompig

pedire actum fuum fub: prafacta duplici habitudi.

lam ; p

ne; prima epnim eft,quia voluntas de fe non magis

itibeenti,

conne&itur cum illo effe&u , quàm cum carentia

lad Dettum

ejus;confequenter fit , quod debeat illum poffe noa

bt necelfl.

ponere, prout ejuseft, & proutexiteffe&ivé ab

ipfascontra veró cum Dei premotio virtuo(a fit in»

Jeti eonfe.

feparabilis 3b effe&u voluntatis , ad quem divini-

1€ ; Cohft-

tüs datur ;

hinc non debet voluntas pofll': nomn

j inlepatte

ponere ipfum ptout e& effectus premotionis ,

):Himfp:r--

cum pofitio a&üs & elfectüs in obliquo ingre-

trtuo(a nort

diatut ipfum quidditativum premotionis virtuo-

em copíte

fz conceptum , «eft enim eflentialiter — divi-

entiam ob«

na motio virtuofa,applicatio , uíus activus divinus,

um ideo,

reductio divinaactiva teíte S, D. ad exercitnium ac«

tüs.

"

t inquzli-

lm Cotte

Ratio fecunda eft ; quia in tantüm,& fub ea ra-

ac [enten

tionetantüm , debet effecuis impedibilisetfe , in

m domna«

quantüm eft à caufa impedibili & contingenti , eà-

ecellrtm

que proximà tefte S, D. fed folüm noftra voluntas

libl e &

efttaliscaufa ;; DEI autem voluntas efBcax;ac vir-

eunecelae

tus DEI moventis,eftomnino immutabilis tefte $.

E| virtüo«

D. & deficerenon potens; ergo debet noftra volun-

iur confee

tas poffe ponere non actum,prout ab ipfa eft,fecus

omnis el

prout eft effectus premotionis , ficque non poteft

fimplice

dici , quod exhoc voffit inpedire premotionem,

l PUICh-

vel DEUM przemoventem ; quod rursüm clarzli-

77 prohi-

quetexS. D. 1. 2,.5i Deus wmovet [ id eft active re-

dücit reductione virtuosà | volwmtatem 44 al-

i /WPW j

ii pf

quid ( id ef v, g. electionem) ssspoffibile eff buie

T

poftioi ( . divinz motioni ) 4swed ad i[-

dud veluntas nom moveatur ;

non tamen cft im-

pofftile limphester ,. umnde. som [equimm .

guad

futo !

l

236x

720/2 volantas a DEO e

x aecefitate movearur 5 S.

endens. &

D. Vides ergo quod

cum motione virtuoía di-

quiti hb

s

quid2 ,

vina ,

nmoventie v—oïuntaæm ad elc&ioncn*: V. gc

ftet- , exiftat. ,& neceílarió conjungatuc.ipfa vo-

ligc m

libez rep

luntatis actio v. g. eledio

, fimpliciter tamen

impoiiibile non eft voluntatem

non

move-

cise pat h

ri ad electionem. . [^. ftanté jam ac receptá. ino-

fe lecundi

tione prazfatá diviná in. voluntate d quia fcili-

vetati.

cet electio ,

rout eft à voluntate , exit muta-

tüs ic iti

biliter, libet&, defeGibiliter &c.

qniz movetur

puetur m

à DEQO . per motionem

illam.conformiter fuz

pcdiri pot

naturz tefteS. D. additS. D.suede nog fequitur . &c,

more Chr

Quia libertas.in actu defuritur penes caufam pro-

PIOU[ [2

DEUM

ximam , fcilicet voluatatem indifferenter à Deo

nexone li

niotam tefteS. D. non penes DBIcau(alitatem prz-

be,. D

cise ; aliis cum omnia przmioveat per ceofalitatem

virtaofamad actum;omnis actus foret liber, Quid

&c, meré

?

quaío clatiüs;

[Í

dinem ad.

$i

. ,

Vidé . plura. in art, meo ;8.

menhabir

&

"

bertatem

* Petas axic*rgo cic&iæ, prout eft effe

us prem o«

tionis,Gtlibera ? Refpondeo quod fic ; necelfe eft e-

meit pof

ciïtnt!alcn

nim,quc—)d effectus,qui liber e(t , prout eft à nobis,

fitetiam liber, prout et àDEO , ejuíque:caü(a-

Dmnipote

litate , sliis non daretur cauía prima libettatis a-

bli) («

Qüs. Yoterim electio non eftlibera prizecís? hincgy

Btoponibi

gdcd— fit à premotione :5 - fed quia eft à pcamoes

.

luper dici

tione votuntati congruá.

Si inftes

5

non eftim-

tegulabie

pedibilis, prout eft efe&us prenmotionis , . &ab

iti i

hac;ergo etiam non e(t libere , prout eft &c; Refp.

Ttür ad [

N.confequentiam ut enim actusdicatur , & fit li-

Dtclicati

ber , etiam prout eft à premotione, five tua; tes

lisdtzb(.

fpe&ucaufeprime , tum fecundz , fufficit quod

p

pedu obj

?

ratie

CRtento :

Qlc ;mpediþihs ; prout eft à caufa fecunda

evidens

e

257

tdhhr s 'S,

evidéns. e(t

3

quia

impedibilitas ac- libertas,

attuoa di.

quam- habet. hujuímodi actus refpectu caufz (&-

lonedd .0

cunde.,. oritur à cauía prima ,

»atet fnpra in

*

mqüvæ

lhoc meó arc in Obfi 2. Sicqvc c-'c:ï

xet etiam eífe

^-

Jtet tamen

liber reipecta cauíx yriuue hoc . i

plo.,

& prae

AMDOCQO

'ry-xm-ï

on movge

cis& per hoc , quod ii

P

ibilis eft tefpectu caü-

^

Íx Íecundz ;

( ('P[& (f10«

neque. inintelligibile eft [ ut ad-

quia (eil.

veríarii volunt ] "quod; idem indivifibiliter 3c-

exit mula«

tus fit inimp, & impedibi

E

]

is

D

E

f icilicet com-

^

l movetur

páretur ad, diverías cau

[as

3

quarüum una-im-

*

rmiter fig

pedici«poteft ,

& non alteta

L

patet in -

more Chrifti

3

ipíis etiam adverfariis teftibus,

?3:4:!10 &

[

l

m PFO-

prout termninatur ad. creaturas

3

feu. etiam ad

5

ut conunexuüm cum ctreaturis comi-

mnäDw

titem p

nexione liberà , fic enim impedibilis eft. & li-

smmæm

ber.

Patet etiam in hoc

.

voluntas ,

clectio

&c, meré poffibiles , habent neceffitiam habitu-

ibec, Quid

, m 1j

dinem ad DEI omnipótentiam , & vicifIim,nec ta-

menhabitudo hzc neceí[2ria defruit in iis li-

[1

voluntas enim

us prn

moe

bertatem ac impedibilitatem

3

«ctlieelt-

mere poffibilis eft libera non per babitudinem

eflenualeto & abíolüte neceilariam & divinam

rnï ä !)D'C'isi

omnipotentiam (idem eft

de electione mere polli-

[que catle

ibrtutis *

bili) íed per ordinem ad obje&tum indifferenter

-stise hints

proponibile 5

idem elt de electione ,

qua in-

a prarmos

fuper dicit habitudinem libetam 'ad' voluntatem

(rim«

regulabiiem judicio indifferenti ,. à qua efücitur:

Flon (

M g

ia

imo quilibet actusliber , neceflario ablolut? termi-

&c(c

Mufr.

natur ad rationem formalem (ub quà * voluntatis

fpccificativam,ücque haec habitudo tranfcendenta-

; &irli-

lis et ab(olute neceflaria,& tamen fimul eft liber te-

ve t ts

fpectu obje&i quod ; imó ipfa a&tualislibertas 'in

üiïicitquqd

j

ritie

Íententia illorum,qui dicunt , quod fit proprie m-

dus

eridens

239

jet, «

dus realiter (up&radditus actui , phyfice in effe na-

caa i

turz fpectato | connectitur actuí neceífirite abíc-

lutá , & tamen con(tituit actum formaliter libe-

Pcdibilita

iam ceí

rum;fecundüm alium ícilicet refpectum.

Deinde

tur, quod

tatio formalis liberi dependet eílentialiter ab in-

differente judicio , & necefficate abfolutà acam.

dicatuc j

tecedente ei connectitur, nec tamen libertati ob-

eiquelm

ia (

eft ;

fic voluntas effentialiter eonnectirur natue

rz rationali ,

ac neceíTitate abíoluda ,

nec ta-

finponit

nmien hec eífentialis connexio & abíolut& neceffa-

p ia

Kia ,

toilit voluntati fuam libertatem , fea acti-

g uj

/egulmr c

vam iudifferentiam refpectu alterius principiijob-

jecti ícilicet imdiffecenter propofiti.

ija poten-

P

tía [ 3. p.qu. 18.art. 1. ad 3. ] velustatis eff sa-

fmdi, ..

turalis , C$ confequitur naturam ex nece[fitate ..

94 , t

vilt feri

eHap. Ipía rátio,qua eff principitum motias | Lcilicet

libeti | e/f saturalis. - Item de vct. q. 22.q. $. 0.

« ftn v

satura €9 voluntas boe modo ordimantur

L]

"f

nettjari

bus ad

spfa voluntas etiam quadam natura fit y quiaim

9025 ,

qued tn rebus reperitur ,

HAUUY A ant-

tfta:äm

dam dicitur , €8 ita. in voluntate (elecüore &cz)

« mm;:

reperiri debet non taniims id ,. quod eff volunta-

Nerst ;

zingem:

tirifed etiam id , quod natura efl.. S. D. pergit

$. D. boc antem e[fft natura omntzs creata ,

ut 4

Dnpenyer

D EO fit ordinata £m bonum

3

naturaliter illud

&165 7.'0[!!;

eppecens. — S. D. ratio ittefragabilis bac e(t; quia

M t o

inimpetibilitas caufz , ex qua prafata a&io ; di-

f4 , qm

cituc efle in impedibilis , non eít inimpedibi-

LPIETS

liras proveniens ;; ex determinatione prafate cau-

i S.

fz ad unum ,

ficut e(t in cau(is inferioribus ac

$D n

neceílariis , íad provenit ex (ummá ejus ef-

Peilil

ficacia

*

»

ita quod & fiat cáuíz (ecunde effe-

Tefptd

&us , & quod eo modo fiat,quo fieri debet íci-

elt libq

licet,

Id

2539

eine(fena:

licet , . quod fiat impedibiliter ,.« dum oritur ex

E[i[C lec-

cauía impedibili ; coníequenter fit,quod exjnim-

aliter libte

pedibilitate caufz prima,& ex eo quod etfectus ad

. Deide

illam cempzratus fit inimpedibilis ,-tite infera-

liter ab in.

tur, quod bic idem indivifibiliter effectus

3

eíle

lutàacas,

dicatur impecibilis refpectu caufz (ecunda , ab

beradiob.

eaque impedibiliter orici.Patet 1. p. q. 19. « .0*

lirür natü

divima voluntas quibm[dam . volitis neceffitatenm

1

nec td«

$mponit , nom anteum ownibus .. . boc COntingit pro»

( neceffoe

pier effcaciam divina voluntatis ;

eum enm ali-

, fenatti

qua cat[a efiax fuerit ad apendum , efeilua. con-

Jequitur can[am , non tantim [ecundum id , quod

itcpiiobe

lyja pttre

fit ,. fed. esiam. [ecundum modum fiend) vel. efs

tis tf n

fendi , . .. cum igitur voluntas dvina fft effcaciffi.

;(gïzat:...

ma , non foi'im [equitur, quod fiant ea, que DEUS

valt fieri , fed onod eo modo fiant , quo DEUS

T [x'cllkc:

$o

ea fieru unlt — vnlt. autem. DEUS quadam fieri

u

)

yu

neceffario,guadam contingenter , ut fit ordp in ve-

3 9!(34 in

bus ad completum univerfi , 4 ideo quibu[dam

(HrA

effetlibns apravit caufas meceffarias. , qua defi-

jore&)

cere non yoJunt ,. ex quibus ejfetlus neceffitate pra-

P valuitde

Vemunt , quibu[dans autema aptavit cau[as con-

D. peg

tingentes defeclibiles , — ex quibus effecius con-

L

tingemer eveniunt

.

4, M4

2Z0n zgzzur prepterea efg—

J il

Gs voliti 4 DEO , Contingenter eueniunt , quia

J C&; qui*

can[a proxima funt. contingentes $ — fed propiers

a&iü j d-

ea« , quia DEUS volum eus eontingenter eveni-

TE , C0ntingentes caufas ad eos praparavit, . Idem

impcdi l

ag a

habet S. D. de ver. L. Íupra cit, in obf. 2. &e.

joribus at

S. D. ex hocipío ergo , quod effeQtus fit im«

j s

pedibilis , prout eft à caufà fecunda , adeoque

reípectu illius liber íeu contingens , debet etiam

yxdg &i

eíle liber prout eft 4 DEO , WUtpore qui banc

litts

imggdibilitatcm liber& cauíz fecunde ää-

dit

240

dit tefte S. D, infuper etiam movet- zad agendüm

geci[tri

actu ,

lmpcdlbzh modo ,

utpote (ecundum

rtjpr n

fuz naturz exigentiam & ptoprietatem telte, S.

14 dU

D. licet connexio actás liberi cam przmotione,

777 / 41

hbexa ac contin

o

ens non fit ,

& hujas viciffim

n d

e]

cum a&u libero ; |ex his ad oculwn patet ,

dan. QL

quod connexio duorum realiter diftinctorum pof-

*

jffv Wr'ï J

fit eífe a3bfolut& neceflària

3

& tamen res con-

t if

nexa eft hoem,üc actus fpei füpernaturalis necef-

,MTZ! 7

fitate abíolutá canne&lcur divinz ornmpotcntlæ

qtndmz f

ac mifericordiz

, implicat enim hunceíle, &

intellitin

non tranícendentaliter ræ!p:ccrc dicta atrributa

e

qiad D7

divina

H

& tamen ipfe a&tus fpei ett prorfus li-

VOW W

bel *

Íic idem actus cft certiffimus ac omuino

fythudi

lmmomhs , prout eadem motiva diviaa refpicit,

r abfo

volunta-

prout tamen 1([PXC-E etiam pr oPu..m

[ 0471 U

tem ex fe defectibilem E

e(t omüino mobi-

gutd i

lis ; incertus &c. "

Sic à pari hec conditionalis

*

7) pzyfr

e(t vera. a2c proin necelliria

*

t DEUS mo-

$0, Qm

vet Petrum ad amorem Sinctum , odiun Sanc-

e necell

tüim &c, Petrus&mit : odit &c,

Quia DEUS

ab(oluti

4movet eum ad illos actus ità mutabilitec proptet

lemad

efficaciam virtutis divinz mo »'cnus,quæ non poteü:

þ"llh r

deficere; tc&cS D. & tamen amor &c. eft liber,non

Utzmex:

hOC fcniu qu..n liber& AC COIIUDOCDCC[ connec-

SDCIH

tatur cum dl'v 1na meauon:, CJU qth, virtute moven-

n"hdnclr

te efficaciffimà , ficenim falía eífet ptopo(uo,

in finic.

fed quia procedit à voluntate regulatà )udmo in-

Ug

different

3

umqm 1pfa voluntatc mere con-

dhqmd Jj

UMUCD ter connevti (ur,

Paret ruríus clar& de vet,

Ex hisc|

æ& 23.a1t, 4. in obJ. 14. ^ubi

.

e

S; DEUS

habitud

"Vult AntiChriflam fore,de neceffitate datiChriffum.

Füm n

jägmmr fore j gmmwf 4dnti Chriffum fore non fit

&riflent

neceffa-

44T

i igetdum

nece[[arium b autem

non c[f: t,nifi effet neceffavtma

- fecindüm

refpeclus , frve nece[farta babitudo Folumtats dvvs-

tm telle, $,

n& ad voltum , ergotp[um velle divimnm , feeun-

teatotione,

du 4524 importat re[pecimm Poluntatis ad voli-

l

m

fs

us

jus vic

tunm , e(d neceftarmm.WelpondetS. D& ad 1 $. dicen-

22

um pat,

dian. Qz»'ad Foluntas ad volitum labet duplzæm re-

lorüm pof.

fpeclam:; primum quiacsm babet ad ipfum in quan-

. f05 COl«

tum efl volitum, [ecundum vero ad idem baber , in

ial necel-

guarztäm producendum aclu per Foluntatem , 63 bic

inipotentiz

quiden ve[petlus pra[uppoutt primum , primó enim

H

ucele, &

antelliaimis voluntdtem vsi

[2

€ aliquid, deunde ex boc,

1 atributa

quod vult sllud ,intelligimus quod producat ip[um ia

| prorfus li

rerum natura,fi Foluntas fit eficax: primts ergo ve-

ac omuito

NT

fpefhu divina Voluntatis ad volitumnon eff neccffa-

ina repiit

rius ab[olute propter improportionem voliti ad finem

j volunta

[ ewen non fit quaft fras proportionatum, boc enodo ,

ibo moble

quod finesa perfetle inclustt. , €8 frne eofinis baberi

prilicienalis

507 poffir l. c. o. Iteml.c.ad 1 1, Item 1. p. q. 19.a.

XXUS moe-

3.0. Qui eff Ratio volendi, ut ditiumefl; unde non

ER

lum $an€

eít neceilarium quod Deus illud, (cilicet neceíTitate

abfolutà , fecus ex fuppofitione l. c, de Ver. ad 4.

ii pzUS

Item ad 1 2. velit | Sed fecundss vefpettus eft necef-

et proptet

ron Poteü

frini propter efficactam dvvina Foluntatas| non pe-

f& hbfhnon

Gitam ex fciencia media,qua inane figmentum eft in

te ConneC-

r

S. D. cujus objectum ex puro ac plano D. À. ac pro-

s

in hanc ip(am Ícientiam mediam funditus deftcuxi

Qite ov

in funic. meo a. ] C$ exizde cff, quod de neceffitate

7ïops)(lfi0;

dudicio t«

fequitur. ( Ícilicez abfolutà uui patet ) ; Deus vult

qere coll«

Aliquid Foluntate beueplaciti , quod ind fiat. S. D.

Ex hisclaré Vides, quod licet fit abfolute neceffaria

habitudo divinz Voluntatiseflicacisad rem inre«

$ D£

ram natura producendam , v. g. ad falutem Petri ,

s

a n

exiftentia antichrifti, idque propter efficaciam divi-

-

gt

241

na Voluntatis; tamen Petrum falvandum , anti-

nie fv

chriftum futurum ,non eft necellarium ab(olut& ,

luntatem

Íed meré contingens, idque propter caufas proxi-

tio, (eu

mas contingentes à DEO contingenter ad cos effe-

(teDus

é&tus pmducendos praparatas: fimiliter loqucrc de

bile, ücu

voluntate DEI efficaci premovente Peuum ad con-

conditiot

verfionem &c. quoad reípectum ergo , quem ha-

vulreffic

bet effectus contiDgens ad efficaciam divinz volun-

antichril

tatis imimutabiliter ac indefectibiliter movenus;fe-

abfolita:

quitur neceífarió neceífitite abfolutà. , fi to neceffi-

foluége

tas abíoluta cadat fuper folam *conf&qucmiam id-

lüatsdi

que propter neceílatiam habitudinem terminorum

niinoinde

ad invicem ,quijin ptopofitione ponuntur , uti ha-

eff cauf

bet $. D.l.c.ad . Item 1. p. g, 19. a. 3. 0. V. g. in

lu nece

hac ptopofitione: fi Deus vulteflficacitei anachiiftü

tnam Cor

fote, antichriftusetit; velin hac

*

L]

quidquid Deus

efficaciter vulteíle,e(t: in voluntateenim & caufa

gfhï;ï V

eflicaci omnino immutabili , ac inde£ ctibiliter o-

commgc

hoc i

perante includiturin obliquo effe&tus ponendus vel

(tü conf

Po(itus adu:quoad reípe&tum autem ad caufam

tzblli cor

proximam , fcilicetliberum arb. fequitur contin-

(euinan

genter, Patet exart, feq. de ver. ad 3. ubi ficargüit :

non cffeejus , quod. eff volitum. & D EO non poteff

ts feeu

tercaula

féare cum divina woluntate ; bac enim duo. [nnt in-

Obf

compo[fibilia , quod Deus velit aliquid ejfe , €$ uiud

2207

non fit .R e(pandet S.D. quamvis non e[[e effcilus di-

Jntars

vina velmtatis, non po[fit fmulflare cnm divina vo-

Ájuntate , tamen potentia deficiendi effcclum , fimul

Ij gj

Jlat cum dyvina voluntate, non emm [unt illa yncom-

quut

modü [

poffiéilia : Deus vnlt iflum [alvarze9 ille potef dam-

litto.)

zari ; fed 1ff a [unt wocompoffibilsas Densvult iffum

damnuari, €9' iffe nom damnatur.

Pï ltj (4 kj

Ecce quäm clare S. D. defumat libertatem inactu

falvationis damnationis , penes caufam proxi-

Dlgm j

Ht de r

mam, fcili;ct liberüm arb, defectibile &c, prout e-

nim

(in d

2

lum y anti.

l

nim falvatio volita d Deo refertur ad efficacem vo-

a(

L

ut ,

luntatem divinam , fic & incompo(fxbxlis darmna-

ulas pori.

tio, feu uon eífe f'alvationis cum divinavoluntate ,

ad tos effe.

q uatenus autem refertuc ad liberum arbitc, defecti-

| quucre de

üm ad Con-

bile, üc utique poteft non e(le cum ipfo. hzc ergo

conditionalis eft vera , & bona eft tefte S. D. (i Deus

que hs

vultefficaciter antichri(tum fore;Petrum eligere&c.

hg volune

antichriftus erit, Petrus eligi:;& licet de neceíTicite

ovenus,te

ito necefft.

abíoluta id (equatur;id eft;licet cen(cqucnt'ia fit ab-

folut& neceffaria, ütpóte fundata in connexione vo-

hitam d

lütatis divinz efficacis o1nnino immutabilis,ac om-

'tOnnorum

ninoindefe&ibiliter operantis cam operatione feu

üt , hi«

eff. caufz (ecundz,tamen con(equensnon eft abfo-

) V, g, in

lut neceilarià tefte S.D. idq; propter caufam proxi-

anichaftü

mam contingentem;à Deo przparatam a3d-conuün-

quid D

1

n& avl

genter agendum,penes quam fimpliciter dicitur eff.

contingens vel necetfarius tef*e S, D. patet etiam in

libiliter o-

hoc; fi Petcus currit, movetur ; necellitate abfolutà

nendus id

feu cenfcqucnt!æ [quæ fundaturin omnino 1minu-

ad cauíam

,

tabili connexione termiulid eft prdicatiin ferents

üt conun

feu in antecedente poüti cum pradicato con(cquen-

o

icargül:

Y

tis | fequitur, confequens tameo ett cotingens prop-

EU pa!t

ter caufíam proximam, fcilicet Petrum, ubi.

à [m w

Obf. ex S.D, p.t.q. 14.2. 15 ubi ficarguitad 3.0nz-

" ff I!l!(d

ze fcuuum à Deo,nece[fe ef effefed nullum coutimmgens

( Ll d-

E

futurum nece[fe eft effe, evgonullum contingens fn-

drina 0

turum ejh feitum a Deo. $ vetpondet S, D. «d 3. ea

um , fml

que [nnt (cita à Deoyoportet e[fe neceffaria fecundumm

dl mcte

mods quo [ubfunt drvina fcienti, nt ditbum eff (1ci-

pm/f dutt

licet o.) »on aurem ab[olute, (ccundum quod in pro-

ol if

priis caufis con[iderantur yunde C$ bac propofitwom-

ne fcitui à Deo, nece[[arium e[f effe 5 con[nevii di-

tet ina&P

Jlingus y quia potef? effe de re, vel de dicfo: [i imtelliga-

ä m P[OX['

tur de re.eff dvvifa €$ fal[a:efl emm fen[nswomnts res,

; pone

quam Denus (cit,et nece[Jaria , vel potef imzelugi

pm

P

46

2

de ditlo, C$ fie ef] compofita &$ veras €d efl fenfus:boc

DEUSad

diélum . [cutum a DEO effe , efl necef/arium. S. D.

&illud nc

Veritas diclil ait S. D. j de Ver. q. 1. a. $. in ob). 5.

falla;

efh qua exprimtt veritatem ves, Gl.c,q..2. 3. 12.ad

onzï |

4 . n0n pa;e/l effe, quod Deus [ciat aliquid cUEj $ ilud

miiaadve

sz0n fit.. Fiacomnia ap'glica proportonalter , huic

€ontemi

propolitioni: omne efhcaciter volitum à DEO; ne-

codcmgm

celle efte(le, & in forma fic diftineue ex $.D.Omne

libertiter

efücaciter volitum à DEOnecefle eft ellz,fecundüm

qd prinu;

modum;quo fub eft divinz Voluntati efficaci,C.ne-.

Si dicas

éelle eft eíIe ab(olute, & proutconfider;tur in pro-

men dicit

priis caufisfuis, N. & fimiliter ad Mi.pl:ichtä con-

puertttp

Íond contra gént. C. 68. S, uuumauodaue a Deo

m dlfil

cognojcitur , uti pra(entialiter vi[um fic neceffarium

&ejusol

erit effe,quod DEUS cognofett , sti nece[farium eft

€X COntex

fortem [edere ex boc,quod federe videtur,boc autem

hancdat

non eff nece[Jarium ab[olute., ntiaqiibusaam dut-

leat db

L277 P xeæiimtc' ton[z

q;(arzrþs, fed (ub conditione vel

fcilicetin

«ece[fitate con[equentia s. bac enim condiional eff

Deojfeci

nece]Jaria: fi videtur [edere,[edet;unde f casditwna-

türà , |

lis incathegoricam traniferatur st dicaturiquod vi-

quidditati

detur [edere , nece[fe eff (ederes patet cam de ditlo in-

nim DEL

telieilam &$ compg/i!am, efle veram ,dere autemin-

telleliam C dvvt[am.ejfe fal[am.Ratio autem cur di-

€lie x pr

Arguo

éta com'cquenti.t ( À videtur federe fedet ) fit bona

Ca.é (

patet ex S, D. de vet. q. 2, a. 12. 0.22 nobis quadam

funt potentia & babitus co gnafcitiw' 12 qmbm "Hun-

poteltno

manerlih

quam falfitas effe pote[t, ficmt fenfus, €$. [cientia, G.

Probon

confonat per omnia l. c. de Ver. ad 4. & 7. R. utfus

od c

applica hanc Ang. docttinam feu. diftinctionem

huic dicto, feu propofitioni : (1 Deus cfficciter ali-

ipfom)er;

Ifd.],c.'

quid vultfuturum, vel eíle; illud eft futurum,vel eft;

& fiin caahegoricam vertatur: quod Deus vult effe,

entirey

futurum elle, neceffe eft e(Te; neceífe e(t faturum efa

Thanet ye

e,quod

Btobatur

Íe; äe dicto igitur vera eft, quia non poteft eíl

DEUS

Clmum i

fenfudia

2

yn, $, D,

DEUS aïiquid effieaciter vult e(fe, vel faturum effe,

& illud non fit, vel futurüm non fit : de re autem eft

S.ino'o;. ^

À ll

falía ;

dub ilud

Quod fi jam dicta ex S. D. profunde penetres; o-

|uer, luic

mnia adverfariorum argumenta ridebis,jocaberis ac

contemnes , cumabfoluta enim neceílfitate in uno

.DEO,ne-

.D.Omnt

eodemque actu, fimul reperies perfc&am ejuldem

Jecundüm

libertatem, fecundüm diver(as (cilicet habitudines

a Cnte

ad principia diver(a,

üru pro-

Si dicasS. D. de ver, q. 2 3. a. 4. ad r. exprefseta-

men dicit: $/c igizur dico , quod Deum velle aliquid

ht Con«

$n Creaturté suttpote Petrum falvari, non cff neceffjari-

'gt:ä ADe

rttjutitm

um abfolute. R; Quod folutio jam patet ex Obj. 15.

funm tf

& cjus (olutione pauló ante hic allata , patet etiam

excontextu verborum ; moxenimfíübdit S. D, &

J um

hanc dat ritionem; eó quod Voluntas dsvina mon ha-

( dl

ditim vtl

beat ad boc nece[Jarium ordinem .ut ex ditzs patet 5

fcilicet in o, quatenus fcilicet przcis? volitum eft.à

TT

Deo;fecus ut producendum efficaciter in rerum na.

quditittde

tura , Íic cnimimportaturin obijquoin conceptü

:r:quod tl*

h d

quidditativo divinz Voluntatis efficacis;im plicat e-

nim DEUM velle aliquid efficaciter, & il

auttm Me

:

jud nop

efTe. ex premiffis fic,

emcurd-

Arguo & concludo ex Conc. Trid,felf.6.cap. $.Sc

) lirbonà

Can. 6. Quod Voluntas quantumcunque pramota,

;3 qnædam

ii t

poteít non ferri ad objectum, prout cognitum; quia

manet libera (ub phyfica prezmotione;

eitii A.

Probatut;hoc ipfo,quod voluntas ut phyfice pra-

7. Rarfus

mota ad unum, diffentice poteft (i velit , manet hoc

n&ioncfn

ipfolibera (ub phyfica przmotione, fed ex Conc.

ydtet al«

Trid.l. c. Voluntas phyfict premota ad unum , dif-

zm:Wl Cæ

fentire poteft, fi velitergo & fecundàm Conc, Trid.

vultellts

manet voluntas libera (ub phy[ica pramotione,

taruum €

probatur Mi.ex Trid.l.c.liberum arb.motum & ex-

Cd'fiquo

citatum à Dco,poteft diffen:ire (i velit;fed ibi loqui-

D

tur

j

246

tut Conc. dearbitrio moto phyfica premotione ,.

probamr 1

eigo. prob&t'ur Mi, dum Trid. docet, quod liberum

divinum,|

arbitrum motumá DEO, potet diffentire fi velit;

gniomni

hoc docet damnando propofitionem oppofitam

»c zgentis

Calv.nt; ergo de ea moduone ibiloquitur , dum ait ,

fuam vt

Poch arb. motum adhuc diffentire de qua loqueba-

*

aquate li

tur Calvinus

P

qui fubea ncgab:t polle atbitrium

ilnpullüs»

diflentire; fed neg: ns C.ly.poffe li:berumn arbitrium

Cundaspa

moium à DEO, diffenuire, de ol loquebatur pra-

2liquidag

motione phyfíica, uti fatetut Svvaretz ; de concur(ü

impdlit

Dei, Cap.1. nec ufquam docuit Calv. quod fub mo-

Probats

tone morali (ive (ub

to poiïtionc, Invitatione ob-

;

loqiitui

jecti &c.non po[ï&c at

itcium diiï?:ntirc.crgo quan-

Th,præsn

do docet $, C. quod liberum arbittium à Deo mo-

infcpanb

tum, poreft diflenure , i velit, de fola ibiloquitur

libet enit

premotione phyflsa.

van D

Proosturíecundo ; deilla motione loquitur $,

att.meo

Conr, quim docetin (uo Cathechifmo jutlu S, Pii

Vr dl

V. esito,& ab eo approbato,ac toti Ecclefiz propo-

iaemm

Íito,lzd przmotionem phyticam Th.docet ibi,ergo.

Mai patet;quia doétiina S.Conc, debet contineri in

$D.e p

Qte, (l

fuo Cathechifu;o. Mi. probatur ex verbis præfati

tio qui;

Cath. i .p. deSymbolo 1. art, n.2 2, ubi: DEUS uni-

lpfz V()[L

vería,,.qua moventuraut aliquid agunt, intimà vit-

!um;patc

tite ad motum atq; «cionem ita impellit, ut quam-

Qmumot

vis ca. firum fecundarum eflicientizm non impedi-

pulieY

at, picveniat tamen , -cum ejüsoccultiffima vis ad

Bul pri

fingula pertingat. It S, Cath, ergo imprimis Deus

ytiori d

pravenit per phylicam victütem intrinlecam omni-

delt (i

üm cauiarum operationem , deinde omnia, qux ali-

quid agunt, hac fua virtuieimpellitad motim & a-

Vinum ,

previe

&ionem (uam;uti patet ex formalibus, ergo ea divi-

€n$ ]n

na virtus cft prior Piiyiic: cauíalitate , quam opera-

Complc;

tiocujulvisagentisíecundi 5 utpote verum hujus

Defatior

ptincæpium; eigo docet phyiic;m praemotignem ;

Pl' Qe

147

tthotione ,

probatur r. quia S, Cath. docet przvium impulfum

üod|ibetum

S

divinum, przviam phyfíica:i motionem (utpote o-

üre Dveit;

mniomnino agenticomiunem) ad omnem actio-

| oppofitam

üt , düm ait

né agentis omnisfecundi;& deinde docet dari prz-

|

fatam virtuteo divinam;in hiszutem forráliter ad-

n

10

queïna.

aquate fita eft Th.premotio; quodautem femper is

feacbittium

iapaltus virtuofus fit conjunctus adtionr cautz fe-

marbitrium

l'ait

eunda;patet ex form,quía

t

j Deus univerfa; que

Jebaturpræ-

deconcarfü

aliquid agunif (cilicet a&tu; uti patet j fic movet , (ic

impellit,& (ic przvenitomsium o perationes.

aod Íub o«

Probatur 3.de ea motione loquitur S.Conc.de qua

itationt Ob

loquitur p.4. & p. Aug. fed hi loquuntur de phyfica

* l'gO Qu«

dDtomo.

Th.pramotione virtuofa,:b actione caufze fecundae

infeparabili,uti affatim oftenfum eft,ergo. pro quo-

ibiloguitu

libet enim novo effe&u in anima,requiric $. D. no-

vam Dcifolius motionem ac virtutem uti. patet. ex

loqiitür $

art.meo $.&c.Item/oluntas aliquid confevt,cum mo -

julu $, Pi

vetur 4 Deo(Ícilicetad ele*tionem,patet l.c«ex obj.)

dig propo«

ip[a enm -[fe qua operatur | cligit |fed mota a DEO.,

s ibrtrgo.

$.D.eigo electioeftà Voluntate,& eft cota à Volun-

continec! it

tate, te(te $.D.& fic aliquid confert;ipfa tamen mo-

rbis præfati

tio, quà à DEO movetur ad ele&ionem ,noh eft ab

DEUS uni«

ipfa Voluutate ; aliás nonaliquid conferret, fed to-

,intinïävir-

tum;patet etiam affatiim ex antecedentibus,quod ad

i, qite

eam motionem divini virtuofam fe habeat tantum

onimpcdi-

paffive Voluntas ; aguntur enim [ ait S; Aug. juta-

fIma visà

gant; prius ergo patiuntur , quam agant ; qufa pro

ritiis Deus .

priori ad ipfum agi divinuin , omhis cauía (ecun-

cüm oronl«

da eft ficuc ensin potentia ; & per ipfum agidi-

ia quaadi

vinum , feu actionem divinam intrinfece in ii$

oum &«

prævic ad OPCERIIOHCS fuas I'CCCPCSI'O fiunt )am

ens in a&u , ultimó fcilicet. completum , &

um optfae

completé potens operari , potentià cuim actu o-

m hopi

perauonis femper conjun&a , ficque omnis

gtigne? 1

4

aQio

PIO'

248

actio exità principio, pro p loti naturz moto ac de-

- (Chmes

terinin:to à DEO ad unum, uti vult & docet S, D.

poi'ic pone

mentum ,

determinato fcilicet a&ive & per modum caufz eff,

conformiter tamen füz natura ; ficque aQtiva illa

quia pam

DEI determinatio Voluntatis ad unum, tollit indi£-

oppoüfi, ]

ferentiam potentialem,feu inactu 1.& caufat irdif-

q14KI.

ferentiamac&tualem, -

Dion, Dei

fevae&

Dices;(zltem durum nimis videtur,uti Ai&umx&

in principio hujus att, In pmb;».r, 1.quod præfatam

dt mnqui

motionem non pcfhit hibere Voluntss pro fuolibi-

dumcxign

tu xj thinine; quia przfatamotie eftinfluxus DEI

hic quaiïa

folius in caufam pre priori ad 4Ctionem fuam ; ergo

follicitndi

actio agentis fecundi cepeiidet ab hoc Dei influxu ,

quod mo:

& quidem eflenualiter; ereo non poteft tee

RNum

vre

nde-

quamvis.

re ad ea, à quibus pendet, & in quibus fubditur foli

Tootam m

DEO n agendo, coníequentet nec poteft fe. exien-

ne & au

dere ad przfatam mozionem;utpotead quam [eha-

meisart,

bet mere paffive, pulchre S/ D. ce Ver. q. 24. q.12.

adverfr

defallacia

in arguments fed conuz. idem habet 1, 2.. q. 169.

3. A. ad 2.. Sreut dicitur i 5. etb.ea oua per amies

fes.fon

factmius ( loquitur S. D. 1. c, de electione , confilio

lquanda Á

&c.)alaualiter per nos facimuss€9 idea hberum arb,

W ! ('luud

poteff habere confilum €9 eletlianem.xon folisma de i.

Inoduq"

Is, ad qua [oltem [nicta propria poteftas, fedetiam

enim;

de illis, ad qua indiget dvvino auxilio. - Acil, fuperna-

quiailud

türahs uci petet l. c, S. D. Quid fit aux. divinum. pa-

Iiem pat

tet ex prioribus; patet etiam fpecialiter 1. 2. q.199.

fitoni;

4. 1. & 9. de ratione igitur caufz fecundz non elt. ,

vrlrity,

quod poffit influxum aufferre , vel impedire cauíz

TWcoms,

primz, ut nec debet poiï'c eum ponere; alis ('ut di-

hf [g

&um eft ) le extenderet ejus dominium ad ea, À qui-

fjj

bus ipfa ellentialiter pendec & q

uibus ciï'cntiallitcr

| fd/lam '

fubjicitur omnis ejus operatio., fi

Quni,

l

Clamc's;

qndi

149

t notoze de.

Clames; quo ergo jure dicater. voluntas éreata

: dh[æt *go D.

Q caufe eff

potle poaere actum oppofitü fi (it ad eum impedi-

mentim , quod potelt ioliere (olus DEUS? x .

!t av illa

quia przzmotio non impedixt poffibilitzten: actüs de

,tolitindie

oppofiti, z; 3. eum S. D. ]. jam proxime cit, de vet.

cauatidif-

q. 24. & I. 2. q. 109.deinde , quia tefle S.- D. ex S.

Dion. Dei non eft rumpere rerum naturas , fed con-

tcidumt

fervare & o

E

"^

crari iniis conformiter füz natura ; un-

od ptetam

dcnimquam decftin præfam motione pmüanda .

-

ftofolibi.

dum cxigit natura , & quelicer c:x:ïgit Engcrc aucecm

niuxus DEL

hic quaü aliquem Deilaborem , aliquam anxiam

jurny ;tgo

follicitudinem &c. omnino ftultitia ef. jam vides

Delinfluwu ,

quod mot:o DEI moventis (id efinfluxas Dei in

le extende-

quamvis caufam propucti ad actionem ) przcedat

ubdinuc ol

motua mobilis ( id eft a&tionem rei motz ) ratío-

«( fe exten-

ne & caufalittetefte - S. D. patet aff;tiimex | aliis

quam (cha-

meis art, Pro digno(cendis fallaciis, ques &ruunt

].24.q. "

adveríarii anneco , qua habet $. D. opus. 32. €. $.

:2.' q* 169'

de fallacia Compof.& divifionisubi us tres tnodts

(er m

Jiue 3. [pecses utriufase fallacia s priraus modns eff ,

* , Conliio

quando alis od diliusa [ OND. dictum dicitur totum

Jerum arb,

TET

ld , quod reperiturin propofitione modali pratec

/Z/km dtil-

modum V,g. homo neceilarió eft animal , homo

: j*:d etiati

elt animal, vocatur di&um , patet ex S. D. hic veis.

], luperie

quiaillud aidtum &c, . formalia paulo pott citabo

vinum, pae

DL

Item patet opus leq. ver. & dicitur dictum propo-

fitonis j pozef? fupponere verbo, velvattone toctut a

'l.q, 1090

velvatine partis; firatione totius [upponat ,erit ora-

? [0n) C&. )

dire caula

ti0 comzofita s fi ratione partss ,evit divi[a ovatio, C

lás t di-

eunc fi fub compofito few[u fal[aoratia erit , fallacia

-a

16 äqüi'

e[E cempofitionss fi autesm n fen[n dvoifo e[f fal[a,erit

[encilitt

fallacta divifionmis.... E4 formatur fic paralegi/sus,

uemcunque poffibile eff effe a-buns , poffibile ff ,

Canes

qued ip[e [it albus s fed mgrum. poffibileeft e(fe albunm,

j

fïgü

teriodue

er gopo[fibile eff , quod m;g:; Zt albus. NB. ita etiam

fcicillon

paralogtzmt adver(arir: üc enim publiccnrgumcn.

tantur, ac arguimentando clamant , tripadiant, tri-

facimus ,

cilfimum

umphant, infültant, quemcunque potlibile eít

odiffe, vel non amare, poffibile eft, quod ipíe odiat,

Ig.jd*!yil

virtuolan

vel non amet, fed przdeterminatum ad aniorem ,

fiie natur

offibileeft odiffe, vel non amare,ergo poífibile eft

uod predeterminitusodiat , velnon amet. Sed

eftvirtui

quid ad hujufanodi srgumentandi modum dicit D.

PfæmOVf

tionem f

À. ? lübdit enim immediate: zoz valet ; quia illud

(üivitert

dibium : nigrum eft a/bum ,potefl [nppouere ei .quod

rationcp

dicitimr P()Jibile , vel rattone [nbjetla , C8 tuuc Po]ïbi-

litas attribuitur jubjeclo ditlts €8 eff nodalis deve ,

iipv

€$ tunc eff divi[a 9 vera ,eft enim fen[us, quod ille,

praritot

nelibero

qui eff nger , /mlletpatemmm ,quod [it altus s vel

(edetaa

poteff «deus [upponere ratione totius dil: , €$. ffc est

prefaty

modalis de diélo ,C8 eff compofita €9 f'Al[a,ES eff fem-

fs , quod boc ditbums album e[fe nigrum fit poffibile;

Dem p

unde eff fallausa compeofitionis. Pergit S, D. & poteft

atb.cum

euim formari fic parologi(mus. quodcsnaue . effe

l.Cntl,b' L

mgrum eff vmpolfibile , ip[umz nan poteff effe nigrums

pl

fed album e]fe ntgrum ejf t;?zp.a/]ïbz/e : ergo. parifot-

Tpnif

miter paralogizant adverlarii : quemcunque odiffe,

erüm 2

vel non amare eftimpolfibile, ipfe non poteft odifs

difimr p

fe, vel non poteft uon amare; (ed predeterminatum

(cineff

ad « morei odille vel non amare , eft impollibile ,

polïc &

ergo. Ecce cui(üs fallaciani à S.D.detectam ac dam-

ficit,

natam, quam tamen extollunttantopete »dver(arii.

intrinfe

fed quid rc(pondctS. D. » fubdit immediate : »o2

volunta

valct; quiA minor efi duplex . ffcut f'upra di&lum eft,

tolli po

Cj i fen[u compofito eff vcra , 9 in dvvifo eff fAl/a ,

telqui

filfim-

n2 eft f allacia dvoifronis. . S. D. Dic. finaliter &

fect ef

concludo, quod efficacia phyfiez prauotionis vit-

tuoíz , proprié loquendo non eft à voluntate vit;li-

CaCet

ter

A«T

D it etlm

terinfluente , fed i(olo Deo, qui folus dat vires ef-

iccargumcn.

x

ficacifli as eidem voluntati tefte S. Aug. & Facit ut

pudiant, tri

facimus , quatenus fcilicet eft inftrumentum effica-

d

olible el

ciffimum [ communiter dictum vide att. meum

xtipft odit,

"-

-

13. jdivinz voluntatis , per quam przmotionem

daniorem ,

virtuofam voluntasg movetur fecundum modum

;po!leilc C&

fuz naturz à Deo ; connexioautem hac ipfllibilis

t amet, Sed

eft virtualicer in ipfa vi intrinfeca virtotis divinz

u dicit D,

pramovents, ceuincaufa eff. T per hanc enim mo-

H qud illid

d

tionem facit Deus ut vo!untas fortiter,infallibiliter,

treti d

—

fuaviter tamen & liber? con(entiat ) neque in iít4

ratione pendet ullo modo , vel remod vel indirecte

t p

gd.z[/.f dt imy

ab ipía voluntate: actualis autem connexio exercita

i, qudills

-

pramotionis diving cum confenfu libero non fit fi-

^ altii s od

ne libero coníen(u, non eni cànti:m premotio ,

Íed enam liberumarb, motum efficacitez , efficit

',c*)'fit dl

(4715 f/f:/fn'

prefatum con(enfuro ; ad «Cualem ergo connexio-

nem , proxime & iminediate. concarrit liberum

jf

z

), & pot

atb. cum fit vera cauf tocalis proxima illius cou-

d [/lÀ

fen:üs Deo fubordinata. ex oimnibus pm iparim

fc nigïlfm)

^

paífim aliatis corruit , quod volunt adverfari, &

1, patltof-

magnifice extollunt , fcilicec quod in quo fen(u li-

berum arb. premotioni virtuo(e intrinfece efficaci

vaneodlt

x

dicitur polfe diffentire , etizm dici debeat eam pof-

xoielt odl

eminacud

Íeinefficacem reddere , idem enim fant: [ ajunt ]

»nollibilts

potleeam f.cere inefficacem & potle facereut non

imacdme

faciat , fed £ilfum omnino eft ; motioenim prafata

adverati

intrinlecé eificax , ponit infillibiliter confenfum

ia : m

voluntais liberé cooperantis , non autem unquam

tollit potentiam diffentienci;uti fcientiz divinz po-

d:äüm' !

teft quis facere oppofitum, non tamen eam reddere

f g/l fäl,'k )

falfsm 5 aliud ergo fonat: polïc præmotioni intrin-

mmaliter &

fecé efficaci diflentire :alisd eam poiïä facere inef-

yonil-

tate vt l

ficaccm; primum enim figuificat , quod fimul cuaa

t

P!.'SL?II]O-

A;$z

premotione inlib. arb. (it potentia diffentiendi f

velit , quod eft fidei : (ecundum autem fignificat;ef-

M

fc potenciam in libatb, qua vin & efficaciam in-

trinfecàm , quam hibet przmotio divina poflit

detrahere, quodimplicat; ficnoneft idem voffe

Thcc

facereoppofitum , quod Deusfcivit , & potle (ci-

entiam Dei reddere fal(im ; licet enim (cientia Dei

falía fieret, fi fieret ejus oppofitum; non tamen po-

tentia faciendi oppolïtqm , eft potentia &lfificandi

Rcfponl

fcientiam divinam ; ruinofum igitur eft adverfario-

mj .e

rum ptincipium : quod facit a&tusactualiter id facit

potentia poffibilitet ; ita advet(arii ; fabf. (ed actua-

int

lis damuatio przdeftinati facit Dei voluntatém ef-

ficacem predeftinantem, incfficacem

4

,ergo Mi. g&

certa & confequcns eíthzrteicum;

. Expliciunt foelicitur omnia ( in fefto D.—A.-)

pergratuitam Dei foliüs virtnofam praviam mo-

tionem , & A. D. piiffiniam affitentiam, ad laudem

Nf?/:.ï !

* Mtrütin

Det O. M. omnià phy(ice premoventis,2d gloriam

ünt verba

Beariffiasze Virginis Mariz omniumque SS.'!"pccia-*-

liter vero ad gloriam ac defenfionem docttine an-

dromo, .

Celrium.

gc"hc; angelici D. Amen,

orum, ?!

nh["[]f& 4

titur, fm

€Xpotere

Ecceetim

Cipio lp s

Verititen

Feddir (f

Vr fargg,

& adhur

mdgr,,sg

'fgsdim.

MANE,

«989)( 253 ( $0

[ïcntiendi (

entatef.

Icatiam jn.

"M

ità j Fomf

idem po[fe

& pn!ï'e (d.

"T hecel ,: Phares. Dani $.

cjentia Dei

]d Eft

|amtn pO«

l ecandi

RC( onfio ad libellum dupliccm Exi-

ieverfarioe

mii P:Petri Kirfch. S. I.-qui appcnfhs cít

iteridfaci

fedaduse

inftatera D: A; & inventus eft

naeme

minus habens.

qo Mi.el

^APPENSIO

$

lo D.À.)

CAP: PRIMI.

viam moe

d louder

!

Nþlzx ingre[fus Vubiin zp[o lVimine S. Tbo,m. CHj

patrociaam n[ceptum ef?, aperteoffenditur , hac

ydploram

SS.'lþccia-

funt verba. Patris. Eximii contra me in fuo pro-

(ring áli«

dromo, .. quz nunc omni jate inipfum regero, ne-

cellarium duxi. [ ait pag. 1. ] Jfignificationema ver-

hrum, asibus $. D: 4n bac zmateria: fcil: . velatia-

nés [nljecli, termini; motus, actionms, paffionis Cf c. s -

WHtur , fecundum mentenm ipfius , ex feriptis ejmd

exponere.. i« abfirabendo .à veritate- fententia,

Ecce eximium D. A. difcipulum ; inipfo mox prin-

cipio iuo veritatem Angelicam. wwahit in dnbium ,

veritatem habet. ,. facitque dubiam & de fal(itate

reddit füfpe&am. AMelri evim ( pergit ) [nnt di-

verfarum. [cbolarum feétatores ( inter quos & iples

& adhuc . zelare audet doctrinam Angelicam ) 946

modum3$.1 bomaomnes bos finilesque terminos exipli-

er.

eandi nun H(qnequaque vecipiunt. ; panlefgfæ glit

e

TO

2j

de iis difcurrumt.

Erimiuscu

Ecce habemus fatentem reum,

modoadhi

habemusífectatorem fchola i íchola angelica diver-

menem D

íx, quid adhuc egemus tettibus? breviter fic arguo :

st desnsdo,quo Deus voluntatem movet; mens $,

Publicvco

nenubos.

T bom. sntelligt poffit ; Jsgnificatio terborum. quibus

Dig 4f

$. D. atitur, in bac materia nece[arib ad men-

lm tenet

tem tpfius exponi deber , deinde hujutmodi expofi-

(undi, tex

tionem necell;rio ipfe expoli'or fequi debet , (

omuino ha

mentem illius cujus terminos exponit, fequi velic

d creatur

fed Pater Exim : licet fignifcationem verborum ;

timetunti

quibus S. D. ütitur in hac materia, ad mentem

Iem L

ipiius exponat, nontamen l?:quituthujufmodi ex-

deratirlc,

pofitionem uti teftantur publicéejus Ícripta dictaca,

mm G [a

ergonec mentem S. Thoma fequimr de modo ,

]tem lat

quoDeus voluntitenrmovet;Major quoad primam

|utiosibus

partem eft Par, Eximii , pag. 1. quoad. zdam pat-

DITRTT

tem patet, ut enim quis tequatur meutem V. g.

c€

tledym,

fuatezii in aliqua

o

ravi conttovería materia non

i ptiori do

fufficit , quod terininos , quibus utitur (uarez in illa

Mittlledu,

matccla 4d menten; ipfius , & ex fcriptis ejus expo-

LUA 1177

nat ; fed necefLirio euain hujufmodi expoíitionem

vfertyr.

debet ample&ti , nec a Aterinzalhgcrc,quam ís, cujus$

terminos iuilla materia exponit;alisipfius mentem

/u/?lk, & l

nunquam ikquc:ur,hccc càun aifcquatu: h.e.iutelli-

qwjgmjïc.

Ht ex hoct

gasüc'Thomitte vel catholici allequuntur ac intel-

dim VaLity

ligunt imentem hzreticotum , fuariftarum &c. &&

tio rationi

converfo, non tamen (&qxummr: minor eft Pzt.Exi-

? jedivei

mii utiipfe jam faffus ett. coníequentia tenet, Patet

intecim quod tuum fuorumque in D.A. erroré tan-

inqubusi

demin fenio feró cognofcat, publicifque typis edat.

Pt opií

vultenim D,A.te&e pac.Exinio pag. . quod relatio

I;. 4, 7, 0,

predicamencalie fit effentialiter accidens phyficum

261 q.*z.al

quod etiam clare pr.ob.ät pat. Eximius ex S, D. P1g

BL Exim

46 47.& 48.57. lin, 1o. hoc ipium tam

en PQ.CCl'

V nof

Eximius

Q D. |

25f

ltem tetm,

Eximiuscum fuis omnibusfemper negavit, ac [ui

tlica vt«

modo adhuc pernegant 1mo íuam fententiam ad

mentem D.À. defendere prfumunt , uti teftantur

i äica:'guo:

^ tretis $,

pubhcæ eotum thefíes ac Ícripta, fed de his in fe-

quenaübus.

m qmbur

- Pag. 4. errat, dum fic docet : relatio fatioris .. fa-

i 4d thth-

lum tenet (e ex modo noflro apprebendendi &$ fignifi-

0di expoli.

c4ndi, texius,quo probatid ex S,D.de pot.q.3.a.3.0,

j dcbäï, (

(bqui velit

omauino ha5et contrariü : ait eniim S.D.reïäup(l)ez)

ad creaturam non efl realis relatio fed [ecundum ra-

erborum ,

tionétantim...in Deo eff f(ecundum rationé tantism.

jdmentem

umodi et«

Item r.part.q. 15.2.7,0. e15 1 rebnr spfis im fe confi-

deratisl, c, j moneft aliqua relatto reatter ad fcien-

Ptadi&;t&,

tiam; €3 fen[ums |fed [ecundixm rationem tantium.

je modo ,

Item loc.cit ad 4. non eff inconveniens qnod are-

Mmmm

lationibus realiter exiflentibus inve , Deus denomi-

iduin pif*

netur , tamen [ccundum quod coimtelliguntur per sn-

iten Y. g.

ateria foit

tellecium noffrum oppofita relationes in Deo. iacioné

à priori docet $. D. i. fentenr, dift. 8. q. 4. a. 1. ad 3.

yacez in il

sntellectus noffer nonporef accipere. relarionem in

ejus expo-

yolitionem

Hh0 extremorum ,quin intel/tgazur 12 illo , ad quod

imis, Cujlls

refertur. ideo panit relationem quandam circa ipfum

féibie, €8 figusficat ipfumrelatiué s unde iffa relatio

us mentem

qua fignificatur in [cibil(E8 intelligittr in dl wti pa-

l eincelli

ür acinttia

zet ex boctextu). noneft realtter in spfo . fed [ecun-

dim vationem tantum (ed de hisaliàs, eft eniim rela-

m&c t

tio rationis tantüm ensratioriis, habens tantüm effe

f at ene

objectiv? in intellectu,five in ipíis rebusintelledtis;

eiroré a

in quibus intellectus illud facit per actioné füam,uti

patet opuíc. 4t. cap. 2. de pot. q.7.2. 11.0. 1. p. q.

ï)v is cdäf-

13 a. 7. O. 1. ad Hann. dift. 50. a. 1. 1.lentent. dift.

yodrelito

16. Q.2. a. I. evidenter ergo eft falfum;quod docet

hylicüm

pat. Exim. fcil. quod relatio rationis fe folüm tene-

,'Sn D'Pag'

at ex nofílro modo apprebendendi & (ïgnificandi

cis , 1

Eximii

cum D. À. tefte fit in ipgïs rebus intellec

quibus

p4

P

$6

: D Erimi

uibus intelle&tus eas Fürkmat per illum. modum

fuü apprehendédi, breviter fic: quod eft in Déo , in

nfdu|

fcibili, in rebusipfisin fe confideratis &c. :llud non

7l dibit u

tenec. fefolum ex modo noftro apprehendendi &

vtj

figniticandis (ed celatio rattonis eftin Deo,in fcibili

qundoerg

um cenfcq

(acintelligiturin illo) in rebusipfis &c. erzo. Mai,

Patet, Mi. eft S. D. peto ec

omni fora

go ut ad hoc vrclpqo.ndcat-

ulteriorad

E, P. 4".fch.

qmmdiu

APPENSIO CADL,

II.

liem pag.

tidiotir

* þ:g. 7. docet ex fr.n-&o-'Fhoma 3 Phyf: le&. 5.0.

quamp

cuicunque ineff motus , sllud movetur ex, quo textu

adu ) duot

clàret , quod falfum fit 1d; quod habet in primo fuo

euvdám p

morenim

libelio pag. 2 3: quod inclinatio omnem formam ,

abait f

pocentiac , naturam coníequens fit motus, patet ex

:

art,imn

eo 9, ftem & 7; Confitmatur motus (ait pag.

go tunc (

$. exS. D. Jeff actus ex1fLentis in potetstia ; [ecuadum

tendit at

quod bujsj;nudi,b. e. 7o0t us proprie e$l i/44,2mo f[ub-

ncquc Cfg(

omnem fo

jel i forsualiter »oversr.J.c.Pcobatid exS.D.pag.cit

Irem pot.9.ubi relignirur tgstur,quod adsficatio

fotüs;uti

ff* acbus adificabilus in quantim bujufinodi , €8 ea-

Th.pte

dem ejf ratio de aliis motibur, $.. ergo alix motus

hiceviden

7

füncactus mobilisin quantim bujuímoai, h. & in

Pag

*

quantüm mobile eft. calr [ ait S:D. opuíc.48. c. .

.mm" I/f ig

AV n

de ptedicaméto patlionis telte pat,Eximio pap.2 7. ]

avicanfatur $n aqua.. pro uteft in fiuxs , diitur

f0 Pl?. l

matus. Iteml. c, de przdicamento actionis cap. I.

n frimy

&

ot

Wi

te pat. Exim, pag. 2 8. caler [ecwndmm quod ejt in

& hia

finsn, feit. quia magis $ magis participatur in agsá

ef us inti

dicitir muthii, vides ergo quod fit de eflentia motüs

P"Wlpium

quod ft qua ii vehiculum ac actualis tendeutia fub-

19.ve( ]

jectiin quo eft a&tu,ad terminum ulteriorem ftatim

Toum

fuccetlutum,quandiu ei ineft motus,c etiam docet

Pltt ia

Pa«

-

üt modam

Pat. Eximius ex S. D. pag, 14. & 15 . ubi : duplex f

n Dto, in

refpe&u: feu ordo quisn entitate calores :mperfää*i

Xc, uludmon

effe debet ut Mla . denominetur motnus. .. fecundus

hendendi &

refpeclu:s efé ad ulteriorem acium flatim [ucceffarum,

kco,in (cibil

quando ergo potett elle mo:us in voluntate eam (ta.

o tf00; Mal,

tim cenfequens dum à Deo creatur? quomodo in

: rc[þondcal

omni forma potentia, natura ? ubi obfervo tunc eft

ulterior actus (tatim fucceffurus , & — (uccetfurus

quamdiu eít motus in voluntzte , potentia &c.

[I,

Item pag. 17.aitex $. D. 3. phyt. le&. 5. litt. L. -

Ius dicitur actus exilentis in potentia,unde suodcime

yfiled.po.

que imperfecium accipiatur st non in alind . ( Ícil.

x quo textü

acku ) dresrur terminus motus C non erit sotus [e-

nprimo fuo

eundim quem aliquid movetur, addici ; ícil. actu ,

»formam ,

mox enim fubdit S. D. z poze i. aliquid incipit de-

albari &6 fLatims alteratio tmterrumpatur. ceilat e-

tis, pateLex

ts (ait pg.

o tunc ftetim motusin dealbabili, quindo non

( 54;?[2;7(1&6"1

tendit actu in aliquid ulterius. licet tendere poflic ;

4 H-

neque ergo inciinatio voluntatis ftatim eam [ uti &

U;.DP&;ICM

omnem formam , naturam &c. | confequens effe

motus,uti ertonee docet pat.Exim. ut fic motiopem

j «t

4 & u

Th. przviam potletex 5. D. expungere, fane patet

) ii mouis

hicevidenter quod fuave angelicü tuíurriü ei defit,

);ji, h. Eill

Pag. 7, lic arguit : fubjeclum non. eff smotus , qu'á

U!bn*gl 6h

motus eff in f'ubjecto L. s. phy(. le&. V. litz. D. motus

autem nuon e[] in motu, ergo. in primo autem fuo li-

jopip?

g, IU

bro pag. 137. docet wirtus canfe prima noventis eff

onis ap. -

$n primo motu. idem habet pag. 5 4. Y ex his vides

qwd g

&c, ubi addit: virtus autem la appetibilis in amare

ggrinip

eff ens incotpletumy imtentionaleper quam amor eff

principium seotus tendentis n appettbile, Yvem pag.

«ntia motts

jeutia 100

2 9. vetf. habitoautem &c. pag.46. verf. cum Deus

yem tim

youm &c. Si ergo virtus divina in effe entisincom«

j doct

pletafitin motu , uti vult pat, Eximius , etiam

i

motus

158

motus eritin motu, quia Virtusilla divina ( utpote

opic, 4

m Y

eílencialiter accidens phyficum) petit & debet edu-

ci de fuo (ubjecto quod eft motus, tefte P. Exim. e-

di XC,not

ductio autem & ter a inus cjus Ícil. Virtus 1lla funt

on potcü

incodem (ubjecto, utpote resliter. una entitas ;

fcqucnm

motus [ sitpag. t 4. j ad qualitatem efi imperfe-

patttet N

a qualitat , eigo etiam motusadillain Viriuitem

Confi

eit inperíedta Virtus; fibi ergo contradicit Pat.Ex-

hiber tel

im. ac in alterutro errat neceílario. . Secundo übi

LT

conttradicit, dum dicit: /u5jeUnm non eff motus ; €8

um p

Virtus can[e prime moventis eft inprimo motn ,Sie-

imperfei

nia hac fitin priino motu, utique motus eft fubje-

" mcip!a

&unm illius. peinde: /s5yeium non efl motus Dat.Ex-

liàm (j

ten(um u

im:ergo fubje&tuin virtutiscaufz prima moventis

non eft motus,ergo hc Virtus non eft in ipfo mo-

Aämm

tuled inipío mobili (eu potentia aiva;rurius ergo

m pe

fibi conuradicit Pacer Exiamius,

re/pc&u

liectal

APPENSIO CAP. III,

leenime

minus au

Ag. 18, habet: Primm gradm caloris,.. fecun-

ücquchi-

P

dum [uam entitatem acceptus non dicitur fimplis

tompzra

eiter qualitas , quiapradicamentanon denominant

nini ult

ab[olute &$ fimplester nifi aliquid in eo genere perfe-

formlit

&pum f[ub fe contenium.....ficut materia primaredu-

poté me

&ive ponttur 1n pradicamentó fubflantue ita prumua

LETNTT

gradus calorís caterique imperfetls redutivve ponun-

&cciditei

tMr n predicamento qualitatis. Haec eque falfa funt

Md termi

(exceptà materia prima) ficut falfum e(t quod intel-

W fotm;

le&io, volitio &e. non finta&us entitativé perfecti

eLhissr

ä

ac completi,falíitas patet ex art,meo 8 underegero

fnon p

ipíi verba fua propria contra me in fuo prodromo :

ub(lan

ubi: NfPsibi boc ex $.. Thbom. offendatur , propris

übllan

cerebri commnentum effe putabo.. Si dicas S.. D.

Vperf

opuíc.

159

ita ( ütpote

opufc, 48 . de ptzdicamento actioniscap, 1. : it: bec

& debetedi-

autem allio immanens ([ilicet intelligendi (« ntien-

: Exim.e

di &c. »oz eff direcle tn pradicamento aclioni:, ergo

Ttus 1lla (unt

non poteit elfe ens phyíice completum. s; N. con«*

lna entitas ;

Íequentiai quia eft directe in genere quàáliczus uti

(f mpef-

patetex S. D, in art. meo $8.

i Vituitem

Confirmatur ex S, D.5. Phyf.leà. z. lit. c, ubi fic

dicit at Ex-

habet tefte pat. Eximio pag. 11. estegnan aliquid

yecundo bi

eoveatur ,. eff 12 potentia ad duos aiius, [l ad

P amty ;

attum perfetium quic[fl terminus motus C ad atium

j mot , -

smperfeiium qu eff motus [ic aqua antequam calefi-

useltlubjee

eriincipiat , eff in potentia ad calidum fiereC$ ad ca-

u D Ex-

lidum e[je | ícil.vel utinten(um ut duoV.G.vel ut in-

e movents

ten(um ut 7.&c. |eu autem calefit 5 reduciiur in

in plomo-

allum mperfetium qui eft motus u ndum antem in

jrutiusergo

atium perfeilum, qui efl terminus motus [ed adbuc

refpettm illius manet n potentíaquia motus Forma-

liter talis,tantüm explet primam potentian;['mobi-

l

le enim eftin potentia ad duos actus tefte S.D. jter-

minus autem ipíius explet fecundam potenuam,

rlzun /ICW-

flcquc hic et a&usabfolut& entitativ& perfectus &

citir p

comparative tantüm imperfectus fcil : reípectu ter-

desminitt

mini ultimi. Patet etiam ex hoc quia motus propri&

ttrt pefff'

formaliter & elfentialiter e(t a&us imperfectus, ut-

L

L]

rimattlle

pote mera via in ens; ficque e(t a&tus 1aperf:ótus

terminus autem morum confequens id non hibet .

,a prim

"m

acciditenim entitati caloris inteníz utduo V.G,quod

[we p

sf lunt

ad terminum ulteriorem orzdinetur;(ecus e(t de mo-

quodinte*

t« formaliter tali,uti probat ejus definitio ex S.D.fie

ex his arguocontta pat. Eximium : ideo materia

j prfed

-

rnon ponitur directe (ed reductivé in prædicamcnto

anderegtro

xtodrormo :

fubftantia ; quia e(fentialiter ordinatur ad formam

g m

fubftantialem ex quibus duobus fit unum completü

(ubftantiz,(ed entitas caloris

j 5 v

& pc:fc&um ingenere

R 2

intenía

oPl (^ '

260

intenía ut dico non oriipatur. effentialiter ad gra-

gydequi

dum intenfionis ut 3. 4. &c. ergo.

divina n

" Confirmatur ex s.p.3.phyf. le&t. s lic. J. tefte Pat.

j 4 f.1t

Eximio pag. 17 ./Motus dicitur atlus,con[eqtens veró

tio caufe.

comparatur ad ipfum [icut pevfeium ad imperfetdn..

deficeren

2 Unde 7nadcmzque imperfeti um accipiatur ut non

àDeo mo

$n alind tendens dwitur terminus motis C2 non erit

propoüzic

motist, fecundzum quem aliquid meveatur ; utpote [s

mediamt

aliquid iucipit dealbari € flatim. alteratio 1mter-

rutipatnr, Dreviter (ic.

Conjunget

as vittuo

Arguo: terminus coparatur ad motum ficut pet-

queexttet

fe&uin ad imperfe&um,fed entitas albedinisinten-

fisfecundi

fauti V.G.& ut non inaliud tendeos , eft terminus

motáüs ergo. major eft, s. p. minor fimiliter confe-

C àpk

ásenim ia

quentia bona eft.deinde ; .phy£leGt.s.licz.fic babet

s. D. tefte pateximio pag. 12.. Qwibiber motziu eff in

conjungcr

lC entitat

eodem fenere cutz f& tevmitno non quid:m iA 7aod

puté paf

motus ad qualitatem,fit [pecies qualitatis fed per re-

dutlinem. Etgo etiam motus dealbationis qui fta-

lictaejs

1mmutzb.

tim interrumpitureft per reduciionem i eodem

[us dtion

generecum fuo termíino ,. fedfuus terminasnon

histounte

eft (impliciter ultimus (ed intermedius , ergo mo-

tis eft per reductionem ineodem genere. cum füo

quead cz

terminointermedio ; ergohié eftfpecies quali

S'D'supu(

tatis.

hq l(ld t

mcon,g

Pag.20.& feq.fru(tra laborat in folvendo meoar-

gumento,quía loquor de medio(quod eft effentiali-

1!7u1d Mtn

ter catifalitas divina virtuofa ) conjungente unum

" S. D-I

alteti quod itarealiter. diftinguitur ab utroque ex-

COntradrA

tremo, ut entitas ipfius non (itentitas extremi, qua-

le V. G. eft unio (übftantialis , f1 admittatur ut ter-

(Ortque

tía realiter diftin&ta entitas à materia & formá ; mo-

CUf jem

tus autem & terminusfunt una realiter entitas, for-

uti UT

maliter tantüm íeu modalitet diftincta ; Virtus er-

tlepos

g^*

261

itec d fti

£o, de qua loquitur s. p. l. c. in meo funic, eft Virtus

J teleDar,

divina in(trumentalis; uti patet fupra exarr, meo t,

feten i

3« 4« $. 16. &c. quz definiteffe dum definit opera-

iprfeda,

-

tio cauíz fecundz, ad quam daturà DEO. quaque

JAEHT ME OH

deficere non poteft propter efficaciam , quam habet

C n erit

à Deo movente immutabiliter tefte s, p. Unde hzc

w; uptef

propofitio eft certiffima & ex ipfis terminis nota :

mediam realiter entitativà diftinctum ab extremis

ratit lt

conjungens unum alteri imimutabiliter ceu caufali-

tas virtuo(ía, (tare non poteft (ine exiftentia utriuf-

m ficüt ptt-

: diptsintefie

que extremi, fed motio pei ac operatio in ipfis caii-

e(t tetminüs

fis fecundis ac Vittus qua pet eam ipfis communi-

liter confte

catur àpEo, eít tale medium, ergo, major patet, ali-

v fic habet

dsenim immutabDiliter conjungeret & íimul non

u d i

conjungeret, Minor probatur , quia inprimis reali-

ii Qd

ter entirauve diftinguuntur àcauía fecunda , in qua

putre paíTiv? recipiuntut , fimiliter ab operatione e-

^ fm' yrr f'te

licita ejus, uti patet ex art. meis. 1. 3, 4, &c. peinde

juis qai fa.

; jj eodem

immutabiliter con jungunt potentiam activam cum

Íua actione uti patet exart. meo 11.18. & s1. Ex

rmingsnon

his ruint omnia qua habet D.t, Exi mius pag. 22. uf-

, tigomoe

que ad cap. 4. male itaque negat Dat. Exim. contra

;e cumíüo

S. D. 3. p« . 19.a. 1. ad 2. hanc confequentiam: 74«

( qide

liquid movetur ad agendum; ergo agit. Patet ex art,

meo 1 1, & 1$. ficutenim [ addit Pater Eximius ]4-

o meo f«

liquid movetur adformam taetiam mavetur medi-

(tefeaid

yente uD

—

até ad imotum qui formam confequitur , Probat id

€X S,D.L p. qQ. 125. 2,2.0. Ex hocruríus patet

contradi&io , quia hinc fequitur, quod inclinatio

tremi, qui

confequens omnem illam formam,ad quam movet

saturut t«

caufafecunda , fitetiam mediate 3 canía fecuida

ornà R

entics d

uti expre(se fentit S. p.]. c. Quomodo ergo verum

efle poteft , quod docet in prinio fuo lib.

, Vitac

pag. 46.

R5

Dewus

go:

262

iumin v

Deta um primum motum, [cil. inclinationen ( pri-

motusqua

us motuá eff inclin-tio ad [aum objeélum tanquam

fb bonuml.c. pag. 23. ) tmprimat.... dscttuy ves o-

alem depe

mnes nv Uere ad (uas oper attones. íane aliter docet S.

palüonc c

Pa Exia

D.:zz operatione (211) 444 Deus operatur movendo

MALUT APA , WO OpEY ATMY WALAT 4, CC 90 CA OLUS aC incli-

preria,q.

mento Pl'(

natio pet que Deus aovet non eft à caufa fecunda

ullafed àíolo DEO.

cmmpræl

cundama

his evanel

APPENSIO CAP. IV.

Man

Pzg. )

P

Ág. ;6. ait. ZMotio soventzs non. pracedit mo-

tum imobilis natura $ caufaltate . veali fed fo-

4 7"41

dnes rationzs. Yo pris.o. sutem . fuo libeilo p*g-

lje m

9

99. fic habet

*

ex morm l qui imprimitur fecu-

quoagit:

ri ab artifice & in co recipitur patet l. c, | ff fe-

dum) mj

quatur 460 mori h. e, fciffio fecoris mote

dnteci

ee Motio movcntts ducttur shotio ad atiionem mo-

f tnf:m

££, AÀunon hic motio moventis artificis ecurim

u paece

ad Ícindendum , przcedit fciffionem fecuris naturá

mus ,

& caufalitate reali? utiquefant; & hac fciflio eft

Iem:

motus in mobili fal. ligno ; & hoc fitetur. Pat.

monnil,

L

Exim. inlib, 2. pag. 295. ubi

L]

Operatio arttficts

« ts

qua operauur im (ecuri operante [etkum.... eft a-

af

liqualts catta operatimts fecuri.... Quia opera-

ü5in ls

£0 arttficis non. [upponit, Sed facit fecurim. im a-

diatione

&n primo proximo. completam / ad operandum le-

diatione

&um. Iiuonem dat folidam ex. $. D. pag. 143,

vemedi

mfirimentum [ aX j proprie. dilum ...... debet à

t Virt

sovente ahkham Vartutem 4cctpere pet quam i-

IXc) imr

ftum effectum (qui excedit propriam Virtutem in-

Vetomr

ftrüment l.c. ) Operetur , qua Firtus eft aliquod

fivitin

ens incompletum , 18tentiouale , €$ bec Firtus pr-

CU

prie dicutar Virtus mfirumentalis À conflitut rem

Operat

sllanm

163

ii ( . |

sllam ín ratioue inflrument: &c« motioitaque &

[ n:nqmm

motusqua iunt una tealiter entitas, non habentre-

JOLLMI 144

alein dependentiam, patetex $. D. opufc, 48. De

ter dcet$,

paífione cap.t. quem textum videcitatum apud

Y miUMd

Pat, Exim.pag. 3O. fecus e(t de motione phyfice

usacutli« |

pravia, quam agens principale imprimit fuo inftru-

a fands

mento pro priori ad operationem inftrumenti; hzc

enim præfupponit primaim ; & prima pracedic fe-

cundam non ratione folüm fed reali caufalitate, ex

his CV&BC(Cit argumcmum qUOd contra me format

pag. 32.33. & 14.

uttdit m

Pag.37. lichabet : p alias naturas [ prater pri-

ulid f

"ama4uam tanquam priumum movenis e$ aAgeus i-

bello pg.

píe primo mover €$ agit. | mediate bac ( 1cil. id

situr fecu

quo agit id eft formam, & id quo movetur ad agen-

JJf |

dum ) szfluir. Dicitenim S. Thom, Quod Dews me-

uns motg

diante corpore. caleffi Virtutes €$./ motumin. corpo-

turem 1«

"A inferiam derivet. Sed apcrcö ettat Pat, Exim, u-

is fecuim

ti patetex art.. meo 16, vers. Siergo confidere-

ris natirà

mus &c, confonat deVer, q. $. a, 9. ad 7.

Item 2. fent. di(tin&t. 1.a.4. 0. Dens smmediaté

-fciffioelt

tetur Dat.

snomnibut vebus operatur in quamtum. Virisa. [wa

y rtift

eft ficut medium conjungens Virtmtem cuju[vis caue

TT t/] f :

fe(ecunde cum a,erat:ane fa. Influit quidem De-

W 0P!T4-

us in hzc inferiora mediaute corpore czlefi , me-

"m d

diatione [ utitaloquar | fuppofiti; fed non me-

diatione divinz Virtutis, uti patet hicexS. D. fi-

udyt l

ve mediatione caufz minüs univerfalis , (ecus divi-

i, P

dett 4

ng Virtutis, Deus ergo influitin omnia immedia-

qun «

t&; immediatione Virtutis ( five immediate mo-

-

xem It«

vet omnia ad (uas opcrationcs & ficinovendo de-

rivatin ea Virtutem fuam isftrumentalem , qus

T

eít.medium conjungens Virtutem ratam cum fua

117 Ll

ï,'w[ fim

operatione, tefte $.D.)Corpus autei ccrleíteimme-

R &

diatione

il

26

diastione caufz minus univerfalisymotz tamcé 1Deo.

p nimÁ

errat ergo evidenter in intelligentiaS. D. Patet exi-

ufqu:ad (

(ius. Patet ex $, D. l. c. de ver : boc [ait $. D. 1. p.

pgár et

q.8.a. 1. ad 3. jad maximam Dei virtutem peri-

" pnm ff

web , qund ummediate in omntbus agaxt. liem

gmyetot g

1.c.q. 36.2.3. ad 4.. quantó. [nppofitum eff prius

7wimgcm

ism apendo, tanto. Virtus ejus efe immediatior ef-

yPol.

fettus s quia virtus caufa prima conjungit fecundam

enim dilt

f 40 tfäf?l(i.

vinom )Ji

Addoomhis coufa principalis immediaus in-

tnit 4d d

fluitin effe&um , quàm ejus inftrumentum ; Deus

Éurcum a

autem eft caufà principalis re(pectu omnis effe&tüs

$.D.anno

qui eftà creatura,Shaec Dei eft in&rumentum;:ergo.

&appliat

Minor patet ex att, meo 1. 3. 4. &c.major probatuc

aCtionem

inftrumentum enim tefleS. Do&t. uti & patExim,

motoni [

non Potciï influere per propriam formam & virtu-

tem potentiá fcil. proximé com pletà fed per motü

APP

virtuo(umà principali fibi fuperadditum ; bic erga

motus virtuofüs mediat inter virtutem propriam

Nibil |

ratam inítrumenti , ac inter ejus operationem in-

COlttover

frumentalem , eftqueà (ola caufa principali ; ergo

i hoc ur

virtus cau(ze principalis eft iminediatior effectui

quam vittus rsta ac propria in(trumenti,

Quantum etret pag.58. & feq. patet ex att. meo

7.9. & 20. lem ex att. meo 1.5.4, $.. &c. textus

!s £,

quem habet pag. 39.cx S. D. male à pat. eximioin-

quod in|

telligiturjdum enim ait S.D.oportet movens $ motáé

miotsin

e[fc [Imul,quantim ad motiis principium, non tamen

r

türimoe

quantitm ad totum motum ut apparet in projectis

3

lum co

tantüm loquitur S, Do&, de movente creato , -t

d p

con(tat ex 1pfisS, Dodct. verbis; & ex ll; jam cc.,

Loq,

"Vide amice le&or , quàm verum fit hic illud:

!'m!l!&ul

qui non fuerit difcipulus veritatis , erit magifter

Dd j

crcotis ; fan& angelicum fufurrium "non percepit

pat.

16

tavéaDeo,

pat. exim.falfitas eorum qaüz fparfim habet p22.40.

) Duteteyi.

ufthc ad caput j.facile patet ex 4rt, meo 11. & 18,

tD I'P*

p2g.4I err;t, dum ait: »wf/auam[ S. D. |ex motio-

Wt perti.

ne primi roeventis infert ablvones i mferiorzug agents-

4 [em

&m , ertor patet hinc; quia /zf ramentum dicitur ali-

n d p

quitagere ex eo, a]uod muvwetur à principat: agente,

tdatur d.

3- P- q. I9. a. 1. ad 2. imo D. E. fibi contradicit; fic

i fcindam

enim diícurrit in.fuo lib. pag. 69. ssevere ( di-

vinum ) /ie eff uti ; nti eff appheare principtuma acti-

nediatis i»

onis ad acltonem j ufus auteim v et [emper eff conjun-

um ; Deus

Uns cum allu ejus , quo quis ntitur, ia bene D. E.ex

nis efedus

S. D. an non hicS, D. ex motione L EI, quz eft.uíus,

sntumrrgo.

& applicatio Erincipii actionis ad aCtionem , infert

t probatur

aCtionem infetioris agentis , (emper con junctam

( paz.Exim.

motuoni DEI;

a & virtil»

d jet moti

APPENSIO CAD. .V. ET VL

1; hi etga

j propmzn

Nihil hic habet fpeciale quod maáteriz. noftre

tionem ift«

conttoverfe contrariatur,à veritate proin dictorum

ipili etgo

in hoc utroque capite pro nunc abitraho.

joc efei

i

APPENSIO CAD. VII,

exatt, meo

& textus

Psg, 64. errat rucfus in DoG.. Ang. dum ait

LU

.

etimioite

quod inclinatio omnem formain confcqucns fit

motus in fui productione à Deo impreffus. proba-

,nut um

turimóexipíopat. Eximio, quia pag. & 3. ponit

:projlä" ,

hanc conclutionem: izzelleclus Lumanus quandoque

fezto , ud

eff in potentia rasttém s eaique probat bene ex S.

l, jum &

D. 1-p.q. 7 9. 2,2.0.& pag.6 4. (ic concludit,244ndo

;

hic duf

sntellelius e(d n potentia tantium, nullum alizd pris-

epinm intelhgendi babet , quám vVirtutem. antelli.

j mgitt

&5

gendis

yi Pcrccplt

Pate

266

e

ndi: ptobat ex S.Doct.t. p.q. tof. a. 3. 0. exqui-

quaotum d

f

us infero: ergo incbnatio ftatim confequcns omné

tiftcando;

formam, potentiam &c. non e(t motus, probatut ,

gcndum. p.

inclinatio ftatim confequens intellectüm , non eft

Eitot pat.l

motus ; ergo, confequentia patet , antecedens pro-

1 & q

batur ; inclinatio tatim confcquens intellectum eft

iguishabcr

principium actüs intellectüs, fed ( etfet otus, non

dum [ibi

elfet principiü a&üs intelledtüs , ergo. minor patet

touo Dei

bilisealoti

ex pat. Exim. quia motus non eft virtus uti aic pat.

Exim.intellectus auté dum eft in potentia tantum ,

Ex his(oly

nullumaliud intelligendi principium babec quàm

qutem], c.

virtutem intclligcndi ,eodem teíle, ergo. major eft

qum d T

pat. Exim. psg. 57. & 38, ubi forma eff principium

u deir|un

quo tgnis F. G. agit 5 fecl inchnatioeft principrum. ,

tusisdead

quo inclinatur , ut tunc , quando [nbjeclum calo-

nec f pro

tis capax tll applicatur , in aclum calefattions ex-

ejus; iedà

eat. Probit id ex S. Do&. de malo q.6.0. £» re-

DD

bus naturalibus invenitur forma, qu& efh. primct.

quod. 7 [

ium ablionie , C9 imclinatio confequens. formam

LUPVR

ex, quibus [equuur. actio, Jvem 1. p. q- 14- a. /8. 0.

lem i, P

fornia naturalis... nominat principium adtionis

0 dt vetq

fecundüm hoc, quod habet inclinationem ad ef-

dum aute

fectum ; ertat proin pet, Exim. & fi»i & Dodt.,

C [ed ad

Ang.contradicit , dum docet , quod inclinatio

friotio

omnem formam , potentiam, naturam ftatim con-

gente (ecu

fequens, it motus , patet error ex art. meo 7. & 9.

licum pte

Exhis jam manifefte fequitur quod ignisV.G.(idem

Àil

eftde omnibus aliis compofitis) prater formam

mam pot

T

fuam (ubftantialem , preter omnes virtutes acti-

quittur T

vas ratas , omnemque inclinationem quz Mox fub-

CUny ape

[equitur ,adhoc ut aCtuagat , adhuc egeat Dei

füs qneg

motione , fub ratione mocüs,purä patfive in fe re-

atf

cepta , quia omnis adio ellentialiter phy(ice

PA91Y.:

dependet à Deo, quantüm ad hac duo; ícil in

Tto a

quantum

2167

J Oerqui. |

quantum dztformam & perfedtionem cuivis agen-

tqiehromné |

t fecundo ; deindein quantum movet. illud ad a-

k, probutüt ,

gendum, Patet totum ex art. meo 1. 5.4 $. 6. 7.

im ,non ek. !

Ertor pat. Exim., Patet etiam ex art. meo. 7. 9. &

cedens pro»

20. ex quo ruunt que habet pag. 68. ut ergo

telleduieft |

iguis habens calorem & inclinationem ad generan-

t motus nort

dum fibi (imile , actu agat ; ad hoc requiritur

minor pitet

motio Dei moventis & virtus pet eam communica-

us ut] aft p i

biliscaloriignis, patet ex art. meo T. 3.4. g. &c.

jtatantum ,

Ex histolvitur quod urget pat. Exim. pag. 6 8.quod

babet quia

autem ]. c. addit : dicae ( ícil Thoniftz ) ovid lapidi

*0, djor i

quem digitis retentum, fino cadere, D EUSigsprimat,

Émnopm

ut deor[um tendat? g nihil eiimpricit, quia mo-

IN IFWPI r

tu$ is deorfum non eft a&tio fed refultantia quedam;

um cahe

nec fit proprie ab ipfa forma lapidis , ac gravitate

:faäwn; 73

ejus ; íed àgenerante lapidem. expreffe (ait S: Do&.

.6,0, 14 ff«

3.p.q. 32.a. 1.0.) diest. Philefopbus in 8.. phyfi.

f m

quod in gravibus $ levibus eff principinm pa[frvum

"n formam

miots €$ non atlivum. Ide: habet opuíc. cap. T.

-

I4 $.0

Item i. p. g. 18.2. r ad », Irem q.2.de malo a. 1 1.

m i&!b!lü

0. de Vet.q.24. a. 1. 0. de pot, q. 3.,7. 0. ad patien-

nem ad ef- ]

dum autem non pra requiricur pramotio thomifti-

i& Dod,

€a, ed ad agendum, unde cauté dixi in definitione

| jnclinatio

pramotionis phyficz : ad quamvis actionem ab a-

lat coti-

0

gcnte fecundo p

p9 7.X 9. ]

Íicam prezmotionem.

prie efficiendam, prærcqqiri phy-

. G (dem ]

Addo; permiffo ['nonconceffo ] motuomnéfor-

1

er formam

mam potentiam &c.ftatim confequente, adhuc re«

F

rutes 20

quititur Dei folius motio virtuofa ad hoc, ut quod-

æMOX be'

cunq; agens fecundü actu ageret ; quid prafati mo-

egeit Dii

tás [ quem ftatim pat. Eximi, ] principium elfet ipía

vinftt ]

-mturafcuagensfccundum. dicitenim in 1. lib.

« pl

'P2g. 2 3. motus (tatim coníequens formam cft incli-

p; (din

natio naturalis tendendi ad fuum objc&uïm. S.

Dodt,

quantum

268

dndinationt

Doct.autem 1.2.q. 9.a. 6. 9. ait: mottm natura-

lem cau[are nonpotef? nifi quod eft aliqnaliter can[a

p9 pfæ(l!f

elladus, De

matura. deinde docet pig. 24. in lib. 2 . ubi : ffeme

Qus tedüci

«liquid nsovetur ad formam , ita etiam movetur

nonetipet

mediate ad motum ,qui formam confequitur ,mam

minot tefte

stt $, Doct. ait 1. p. q. 10$. a. 2. 0. eju[dem cft. im-

dinatio lat

primere formam C$ . difponere ad formam?t4 dare

non fpecits

faouum con[equentem formam.

Princi pium au-

quem Cutat

tem illius operationis , qua Deus opetatur in qua-

libec natura movendo eam ad agendum , noneft

inprinnlpiaw

/mpmm.

ipía natura fed folus Deus, patet. ex. $. Do&t, de

Dig69,

po . q. 3- a. 7,ad 3. £e operattome , quA Deus epe-

m [pecim

ratur movenda naturam [ ad agendnm , l. c.o. ]

Won eperatür uatura, ergo adhuc requtritur motio

jren D

tu$5,D. f

virtuofa , quz fiteffe&ive a folo Deo.

D, Deinde

Idem docet bene pat. Exim. in 1. lib, pag, 109.

p

torimanunicatio 1ffius virtutis . [ caufstiva rationis

entisl c. jeff operatio fohus Dei innatura , nec

quritir

matura qutdguam ad eam eperatur. apet i& ergo

frim quic

Qusin 4

fibi conttadicit, deinde , :llà Dei folius opera-

tio e(t virtuofafeu habet virtütem divinam inftru-

incemplcü

mentalem fibi infeparabiliter conjun&am ,ceffant

teritinath

que dum Deus ceffat movere ad agendum actu;five

Complczru

txit adust

tantüm durant ad prz(entiam Dei moventis, uti pa-

Bo

tet ex art. meo 2,& 5, quod de illo motu,quem vult

pat. Exim, nullatenus dici poteft, omnis enim res

Pag. 6

fcmperinclinätin bonum tefte .S. Do&. nec hzc

üibil ptob

WItOpere

inclinatio per Dei potentiam ei poteft auferri , uti

telem di

per Dei potentiam fteri non. poteft , quod fit ens

& nonà Deo. ereo.

o

ümen j

(«

P3g. 64. hanc poniteouclufionem, 1754; as 3

* Ipiti

ad quäm intellellus reducitur, efd fpecies wtelligibi-

p d

lten |

Ji;. ubiaperte fibi contradicit: probo brevíter,(pe-

cies intelligibilis przfupponit intellectum & ejus

Mey ro

incli-

a6

LL TTR

inclinationem , que cft inocus uti vult pat. Exim,

pulittr p

ergo prefupponit motum; ergo a&um ; quia motus

PAUP fut

eít a&tus. Deinde primus motus , ad quem intelle-

&us reducitur, et primus aCtus, fed primus motus

Márh thogtue

non et ípecies intelligibilis, ergo.mnajor patet,uti &

jitir n

dem fl tm.

minor tefte pat Exim. quia motus intellectus eft in-

tht dant

clinatio ftatim illum coníequens,uti ip(e docet,ergo

non fpecies, patet ex . S. Doct. z. p. q. 79. a. 2. 6

incipmm ll«

quem citat pat, Exim. pag. 6 3 .exrelleClus bumanus

fatur inquz.

m , nonef

ánprinciptoef? ficut tabula vafa, m qua mibil eff

fcr:ptum,

$. Dod, de

Pag. 6 9, (ic docet, ex boc spfo quod intelleéius b«

i Deur gt

beat fpeciem intelligibilem dicttur intelleitus intelli-

»,lco.]

ncitur motio

£ere in alTu primo C$ inco»gpletä : allegat multostexe

uus S,D. fed tó incomplete, necin hilo probat ex S.

D. Deíiade pag. 71. fic habet ,ex bis ivfero pof? sm-

», pig, 109

tivg tatlonis

preþm* [peciem :'utel.'igiä;lcm in intelletiu ,niilre-

MLA V0b

qu:rz'mr.& Deoprsvium ad z'ntelhgendum in atl

spttt erpo

primo quid abfurdiug loqui poiï'cta fienim intelle«

&usin actu primo fit potens intelligere tantàüm

Jis opttà-

incomplet? , per fpeciem, quomodo intelligere po-

nam tofttü-

am,celant

teritinactu fecundo nifi pro priori in actu primo

compleatur ,feu fiat potens complet&? nulluseniaa

xnatlirt

exit actus nilid potentià complet? potente in actu

enris,üti pae

rimo,

gguen vt

js entm fe

. Pag. 67. & 68. errat multipliciter , ptimó quia

|

. nec hat

nihil probat in forma , quam tamen contta. me

[24

IRDCOPGEC ur

o

et. lecundo quia videtut docere

yrferri , t

realem di(tinctionem inter intellectum a

[.4

o

entem. ,

1uod [it ets

& lumen ipfius, quod dire&t adverfatur S. Do&t.

de fpiric creat. à, 10. 0, eX ati(tot * iwtelleclus

muidits

agens ef? ficut. |umen quod eff |ux participasa.

rm!f!hgf 4

Item l. c, intelleclns agens ab ^driflot. nominatur

eeyitet; t*

dumen receptisim anima fioflra àDeo.cfk enim eiien-

um & £s

incil«

tiahfxg:

220

prinum d

tialiter potentía ab anima realiter diftin&a,in e» que

gPPclilu Á

fecepta , tefte S. D, ]. c. q. 1. de verit, q. 15.2,2. ad

Y3, V. p. q.79. a. 7.0. q 87.2. 6. 0. opufc, 3. cap.87.

jn i.5 p

&c.tertio ecrac cra(se nimis in. Dodct. Ang. ac libi

ii

contradicit quia docet quod per (pecies à Deo & a-

apens pro.

telledtum.

7

ente intelle&u , fimultanee impreffas iotellectui

P

veriadigt

offibili, hunc pet has Deus moveat ; quia tu opera-

tione, quà Deus operatur movendo naturam ,nono-

inelleind

com übià

eratur naturate(tes. D. quod & dócet pat.Exiin.

non virtui

Paulo ante citatus; uade Deus per has Ípecies tantü

influitinintelledionem,uti at liquet z. p. q. 105.2.5.

lemimpte

4. & $. nonautem proprie movet illum ad intelli-

jamcimtis

g,

genduu fed ad hoc requiritur motio folius Dei ac

[

7

vircus in(tcrumencalis pet eam derivata in intellectü

fptimin

pofli^ilem pro priori caufalitatis phyfice, Addo

Degre

quod S.D. dicat de pot. q, 3.a.7. ad 7. :d quod & Deo

iM ipeci

fit in ve naturalsquo Ailnaliter agat, efl sntentio h.&

& non f

victus incompleta inttcu:nentalis ; ergo illz virtus fit

lo Dto p

à Deo pet divinam oper«tionem in re ; (i ergo illa o-

&u,quæi

xeratio divina effec firsul àcreatura ; etiam virtus ea

inintelle

fimuljellet ab ea [ que eft virtus caulativa entiscre-

Exim, vir

ati ut fic tefte S. D, uti & pa*. Exim, inlib, 1.pag.28.

pium d

& 109. |quod omnino implicat. //s4 4404 4 Deo ia

piaesd

ve natgrali fit ( a pat, Exim, inlib.2. pag.207, j5

quam rt

Th.eodem loco dicit effe vim feu virtutem quà agit ad

puecexi

t[eidi;:m habet pag. 303. Item pag. 19 3. agens an-

tequam agat debet e[f» motum C9 im [na potemtia pal-

Mi m u

ffva r ecepif[e tum motioncm moventis,tusa vlius mo-

*f Duy,

Hónis termivium, qui non potej? effe atito ab agente

LT

procedens, fed eliquid aliud . [cil,vit ad effe. cum ergo

1 'HM (ti

motio,qua Deusintellectam movet ad a&u intelli-

Tlf. "ddl

gendum, fit fimulà Deo & cteatura,te(te pac.Exim.

pl

etiam fimulerit terminus illius( fcil, vis ad effe ) ab

nl ,

uttoque; quo nihil ab(urdius. Sibi etiam hic rurfus

pr:m i

conuadicit; quia jam dicit vittutem ad elle, effe ter-

ABLUT

minupa

271

n&a,in & qm

minum actionis, alibi femper dicit , quod fit ip ipfo

91.3:2.4d

appetitu , vureps prami moventus efl 1n prino motu ,

lCs p g.

in 1.lib. p.g. 137. primus votus voluntatis ff ap-

15 aC libi

petim:jinimltim:' pag. 3 1. deinde ipfe intelle&tus

51Dtok a«

agens pro priori ad in*xprcfïioncm (pccierum in 10-

;5 jotelledbui

tellectum poifibilcm , neceliarió debet áà Deo mo-

'fhlæm VPIM-

veriad agendum ac propriori debet conftitui à Deo

QLUNTTTR

in elfe in&ramenti phyfici Dei per motum phyfi-

et patExim,

cum fibiàfolo Deo pure paífive imprelfum , nec

pecies tan

non virtutem paífivam incompletam inftrumenta-

PI ql IOSIQI;O

lem impreffam;patet ex ipíis formalibus pat.Eximii

n ad intelli.

jam citatis pag. 193.

Jlius Dei ac

Pag.71. graviter errat dum ait: poff impre[fane

inintelled

fpeciem intelligibilem in intelleclu nibil requiritur à

fice, Addo

Deo pravium ad inteligendum tn allu primo ; quia

l quad 4Do

illa (pecies eft (imul à creztur; feu intelle&uagente,

! wrentio h

& non eft motus , ergo adhuc requititut virtusà fo-

illevirtusft

lo Deo pet motum à folo Deo participata in intelle-

&u, quz (it caufativa inftruaieucaliter rationis entis

iep illao-

m virtusea

in intelleQione uti patet ex S. Doct. necnon ex p:t.

ya enus Crte

Exim. virtus autem cum-(ïgniücct tefte S.D. princi-

pium a&ionis tenetíe '[ (altem aliqualiter j ex

hu pptt

qd a Deo t

porte a&tüs primi ; patetin virtute in&rumentali ,

! &:.ZO7-JS'

quam artifex imprimuit fecuri. fibi ergo contradicit

pater Exim. uti & S. D. pag.7 5. fic habet : ex quo

j n

patet, quo fen[u S. Thomas dicat quod mtelle&ius nom

j ;gen.f An*

u y*f'

paJlt in llun atium nec in coguitionegm vert extre ,

il H

ntfi Dens intellcélum prius moverit ad sntelligem-

dum ,cum enim intelletus non poffit fecunda sntelli-

ib p

r,cum ergo

gibilia concipere , ntfi primum satelligibile concepe-

Auinttlli

rit.... adilud intelligendum (cum non poffit movers

per voluntatem l c. ) debet wmoveri 4 Deo , «um

"i cl&)ab

nibil extrin[ecnm — poffit [pecwm . imprimere

hic tUt u$

primi intelligibilis im. iitelletlum mfi Deus. 9

ia

énfelix corruptio fenils aa mentis ang. ) nunquid

min

etim

271

etia:m intelleckus 2gens non poteft exire. in illum

eiim 5 Df)f"tT

fuüactum,niiDeus illum prius moverit ad agendü?

[porentie y

utique zeíte S, Doct, au forte etiam hic fiet potens

mennoü neg

pet fpecies Gbiä Deo impretfas ? apage cum tali

1 Inday

€ominentatiorie. patet fcedus ertor ex art meo r, 3.

exjhrs anre

4. $. 6, L 1. 18. &c, addo , quod $. D. q. €. de malo

principium (

ad 1 1. dicat ; di/pofitio prizai moventis maaet in bis,

inadumope

-T

[ 1

m o-

qua ab eo moVenthr ,1n quanticm mpVentiur; i

præf:tum Int

pus 9. q. ;8. requirit novam difpo(iionem à Deo

peredtusom

inanima ut fic novus efe&tus ab apim elicitus ; fed

dit at Exim

v tf ad

hazcoport£ falfa forent, fi Deus per fpecies Propriä

moveret intellectum ad agendum fine ulloalio fu-

t patetex at

peraddito ; ergo. Minor patet. deindeS. Thom.ait,

hic applica

quantumcuuque natura carpam[l: vcl fpirz'ma/i:

povdeatjnita

tüs chatitati

ponetur perfelfa , non potejd i2 (uum atlum — proce-

dere ntji imoveatur à Deo 5 ergo quantamcunque

&us,itcm:cq

anima ponatur perfect. per intelle&um & fpecies ;

dii nonefta

adhuc non eft potens intelligerenifi 4 Deo movea-

quenter nor

tur; fed ànimam à Deo inoveti dicit motum intrin-

Íece à folo Deo animz iampreífum s nec noa yirtu-

ÀI

tem communicatam animae pet eum motüin divi-

num ergo. ex quorurügs patet eífe falíum , quod

N-ConcL |

habet pag. $9. conclut.17

jrrapate

Pag, 8 1. docet , inzelligere non elle actionem di-

ri m

flinctam à verbo , fed errat ; patet ex art. meo octa-

"en g

vo. confitmatut r.p.q.28. a. 4« ad r. verbam intells-

10501'4.0.

itiir at procedens per achonem intedligibilem, pvz-

" Vilustate

po(itio PER (ignificat principià actionis fui actüs;

Cudit l,

patet ex art.meo 27. dicere ( ait S. D.) et proxima

r wf

caufa verbi,

morfaj «

Pag.84.(ic habet: /srelligere pront dicit folam in-

3077

formationem intellecfis per f[peviems sntelligibilen eff

BIf c

atius CÀ $n genere. wntelligendi C 12 genere effendi

hr C ag

imperfetins. ed ande hoc probat? (ane ett proprii

W d Deo

coaumentüa» primum in fano fenfu, eft verü , dicit

enum

"rite in illum

enim S.Doct. opufc.t4. :iu perfeclavatione babiths

trit] 2geniü3

[ potentiz je/? ,quando abbut conjunpitur. Dex hocta-

hic i potens

mennon negat, quod Íit ens coiipletü. item opufc.

pAge cia ul

3. Lract.2.0,32. 6]f imperfzélis omues, quod tm potentia

at meo r 3.

exifHry. anrequam reducatur m aiinur, ergo omne

« 6 üemilo

principium operativum eftimperfectum qgamdiu

s mágetu hit,

'

in a&tum operationis fuz non reducitur;quod autein

hET 8 O«

præfamm intclligcrc fitactusin genere eflendi im-

donem à [eo

erfectus;omnino falfum eft.Datetex art.meo 8.ad-

: elicitus; ed

dit Pat.Exim. pag.cit. dzceve qnod eff a&bu confidera-

ve snon efh acbus im genere offendiperfetius (ed erratu»

petis npri

3e ulloslio (ü-

ti patet ex art.meo 8.ratiouem quam adducit , male

$. Thom.ait,

hic applicat; cwm durario (2it) ia Foluntate de-

t /ptrt:ua./:.r

pendear;mira probaciolinfero ego;ergo etiam habi.

du proet-

tus charitatis non eftactus in gcnerc—cfï*endi perfc-

mwmcunque

Gus,item:ergo paífio V,G .Rubor ortus ex verecun-

m&iptde;

dia non eft a&us perfectusin genereentis , confe-

| Deo ioveze

quenter non e(t [pecies qualitatis,

notuminttitie

ecnon ylttlle

APPENSIO CAP.; VIIL

wotüm dl«

lum ; qüod

szoncil. G:cunda pag. 9o. fic docet: Pä/mt;w de

]

pura potentta debet ad primum atium a Deo mo-

. tionem di

qeritangmam d primo aplwtzb:/z' [Rzihapprchcnfo k

r mooda-

C.pag. 93. 9 primo agezte, probatidex S. D. i. p.q

hu-

10$,3.4.0. Primmsiffe atl us | ait concl. 3. ] non eff

nbiim p

& Poluntate clicuto fed a. Deo impreffnt; & lic con-

yis (üi ais

cludit; Polunias non poteff wllum atiusm volendi elie

d proxima

cere, niff babeat inclinationena ( motum ) 4 bono w-

niver[ali apprebenfo imprej]am. Primiu | ait concl.

4 ] Hfe atl us varim uómisibus exprimitur , ducitur

j flmi

sucltnatio,complacentia, amor. IViotus &c.amte pri-

eiphitme

qire m

sur ( concl. 6. ) fum atluws nulla datur alia enti-

qe eliproprt

ts à4Deo velut 4 primo appetibils vel w primo

agem:e

P

17

Agente impreffa. / Ytemin primo lib, pag. $4. zpfuzm

el dequoc

promum appetibile appreben(um,quod eff bonum nni-

geitis (ecür

tiophyüca

ver[ale, movet appetuuma, miprimendo amorem , in

cellant, du

quo amore appetibile [uam Virtutem appetitui com-

mnunicat,per quamia appetibile tendat , Exgo teke

tetexatt; n

Pat. Exim. Primusamor à DEO Voluntati im prcf—

mote prævi

fus; primus motus &c. i'uppomft apprchcnüoncm

thuircrctu

bont univet(alis fa&tam ab intellectu hominis. Ex

. Mdoq:

conclulion

his jam manifeft&apparet, quodinclinatio ftatim

confequcns voluntatcm(uti& omnem naturam,po-

elii ;f

teatiam &c.)non fit motus , aliás eflet primus actus

à gad uf

voluntatisj ficque falíz forent allatz conclufiones ;

fmlindia

fibi ergo contradicit Pat. Exim.. peinde p:g. 92. fic

libet Vi

du

argumentatur:omne agens agit.in quanti e[t $n at us

fed Volumtas in purapotentta conflituta non eff im a*

objtdiin

&huyergo nec Fütfff agere.major eff S. D.de potent.q.8.

p t

4.1, 0. Inpriais [yllogifmus nihil valet, quia funt

objectam

a&us elic

quatuor teramini ,aliud enim eftagere,aliud pofle a-

gere.Egoautem fic argumentor,omne agens agic,in

tenet, qu

dineadl

quantum eft inactu,(ed voluntasjimo omnis poten-

tia,natura &c.tefte Pat Exim,.femper eft in actu; er-

gropnem

go:minorpatet,quia Íemper eftin motu uti vultPat.

petadun

Exim.cum fit femper ininclinatione.gccequz mala

mtulà]

ullulantex malaterminorum ang.-mtel[igcntiz.— Ex

tlon POCE

his &alibi di&tis evaneícunt qua habet contta me

dumad

pag. 25.&feq, o quam vert & bene dicit S, D. ex S.

& hom

Hierony:quod oninishzrefisl etror joriatur ex mala

EXim. f

«teriminorum intciligentia.

ld q'

Pag. 96. concl. 7. üichabet; primm iffe actus ui

lhqiun

eft amor denominat voluntatem amantem C$ Ama-

elinc

1

re [ed in acluwprimo €9 imperfecie. & concl. 1. bic a-

Caltir

Gnus pracedu 69 eft principiums aciuum. & wo-

appttl

luntateelicttorum. inomnibus his manifefté errat

tioney

Pav Eximjin $.D, uti patet ex art;meo 1o.clare enim

bonun

S. Doct, vult qued ad primum voluntatis [ idem

e&

275

ieim | eitde quocunq;actu v

oluntatis ac cujufque cuma-

HH o t

gentis fecupndi)actum elicitü przrequiraturDei mo-

Mtnrtn, i

tio phyica virtuofa que Dei motioac virtus (tatim

IDDeLut o Goj«

ceflant , dum Deusceílat movere ad agendum. Pa-

t, Eotelle

tet ex att. meo r. 2, 3.4. $. &c. undepecmillo tali a-

at impref-

more przvio ( nullatenustamen concelfo ] adliuc

tehenfionem

tequiretcetur przfata Dei motio virtuofa.

hominis, Ex

Addo quod pat. Exim. pzg. 91. fic probet hanc

inatio ftatim

conclufionem ( v«5 zf]e atlus non eft à. volustate

Hä!üf&'l],PO-

elicitus fed à Deo mpre[[us ) ex S.Doét. s. 1. q. $0.

yimus adus

a. $.ad 1./ffeut m intelleGbu est aliqua [peetes , qua eff

ondiliones ;

Jimilitudo objettt , i£a oportet in Voluntate €9 1n qua-

'pg 9.l

libet vi appetitiva e[fe aliquid quo inclinatur t [uum

TT I

ebjetium. fabíum. fed (pecies qua eft fimilitudo

um tf i

objectiin intelle&u eftà Deo & ab homine (imul

a':pvtmt.q.&

'ergo etiam ilhld',quoinclinatur voluntas in: fuum

t quia lunt

objectum eftà Deo & ab homine fimul ; ergo eft

fY

-j

]iud polïä?-

actus elicitus, minot eít pat. Exi

confequentia

agcnsagihm

tenet,, quia non fit procelfusà parüculari fimilitu-

dinead aliam uti mox pstebit; Deinde (j Deus poffit

mnispotee

Lin a set-

proprie movere intelledum ad intelligendum actu,

a valDat

pera&um , (cil, fpecies iptellieibiles; quz funt fi-

cequg mih

mulà Deo & homine uii vult pat. Exim. cur etiam

non poccrit movere propriä voluntratem ad volen-

H.*gcnria.Ex

: conit2 me

-dum adtu per (imilem actum quifimul fit à Deo

IISoD'ch'

& homine ( textus aütem . quem habet- pat,

l

Item

;turex malà

Exim. pag.cit ex 1.

P.qea7.e 9 4&70.

I, 2 Qq. 23. 3. 4. ltem q,26. a, 2. 0. &c.clare

loquuntur deactibus elicitis; ip(à enim - volitio

friu

d m

eft inclinatio in volitum , bonum etiam | qua. tale

]Cl. l,b/f i

caufat inclinationem, coaptationem, complacentiX

um 4 T*

-appetibilis; facitquodammodo in appetita intea-

yleffe at

tionem fui &c. uti loquitur ll..cc. $. Doct. . quia

bonum primum apprehenfüm , movet finiliter &

iccenim

&

obje&ivä

L

176

obje&ivétantüm appetitum ad fe amandum , fine

ulla activa impreffione ; patet ruríus clare ex $. D,

ln W,

clare enta

de Veri.q. $2.2. 2.0, Srent influere can[a efficiem-

&ieden

115 eft ageve,ita tufltere can[a finalzs efl appeti & de-

verbuim,

fiderari. Deinde ücut inielledus . et in aQu . per

m

milere im

hoc,qgod resintellecti cítin intellectu fecundum

palirm cet

Íuam (imilitudinem (zil. [peciem expreflam , fic e-

Dut, Exim

nimeft perfe&tin a&tu; fic Voluntas fitinatu ex

niue[ fc

hoc , quod habeit quandam inclinationem ( a-

tits verb

Ctum elicitum)in volitum, patetaffatim ex árt,meo

10. Textus quos habet Pat, Exim.à pag. 7. uíque

ptoríusa]

prolt;co

ad 100. inclufive [ quibus vult probare ex S, Do&t.

cui ]u

éonclufionem | fuam fepumam & cctavam paulo

anterelatam |manifefte adverfíantur Patri Exim.

Dig, o

fruw

clar&enim loq.uuntur deactibus elicitis ab intelle-

ficacefle?

é&u& Voluntatc;quia loqutntur ekpreife de actio-

pendi qui

ne intelle&tüs ex qua procedit verbum ; & de actio-

dücit ver|

tie Voluntatis, Ex qma provemit. smprejfiotn affctlu

abfardios

attiantzs [ecuudum quam amatum diitir effe in a-

mante [icut G9 intelletium tn mtelhigente, Clart fe

PZ .95

tl T

explicat. S. D. 1. p. q. 37.2, 1ffeist ex boc quod ali-

preum.

quis rem Aliquam inteihgit (Ícil, in actu fecando u-

ti patet ) Provenit quedam intelleclualis ConCeptio

Viliig, S

yei intelleila. in mre//zgmæ qua dicuur verbum

pecillun,

&pïimun

( verbum enim eft phyficusterminüs & effe&usin-

DEOiS

telle&tionis cli-gitæ ) tta ex:boe qued aliquis vem ahi-

quam amat (Ícil, ina&ufecundo) Provenit qua-

pravius -

dam tmpre|[ro ut ita loguar in effetle amantis [ecun-

Quim3p

dum quam AmMatum dicitur effe n amante , Jrenc $

d phyiic:

Q15 etiat

intellsium in ivtelgente y ita quodcum aliqus fe ia

pívm imteligit $ amar ( eccequam clateloquatur

Dtm &

de aCtibus elicitis) e/Zinfeipfo - mon folum perie

teleS )

dertitatem vei (edetiam wt intelle&utoin. itel-

qui f

D'vié i

lxg'mtl

Vittütey

27

indum,, (ie

Clteex$, D)

ligente $ amatum in Amate. videatur Dodt, Áng.

4 [t efcien-

claré enim adaittit in amore aliquem teríninum

&reilem effectum $

P

Íicit docet.in dictione dari

?appmfä d.

n adu p

verbui, ceuverum dictionis effectum. ó quàm

hi (ecundum

mifíere intelligit Pat. Exim. Dodt, Ang. quantum

-

[

li, fice

naíum cereum illi sffingit, In hoc textugloriatur

fitinadu ex

Pat. Exim.fed verum eft hiciliud S. Aug, lucet va-

itionem ( 4

nitatef fcil. eloffa Patris Exim. J fed frangitur veri-

Tl CX aECI6D

t2te; verba fonat Angelica , fed à feníu Angelico

proríus aliena; omnes enim textus quos ibi adducit

997 (3 i

-

ttx $, Dod,

pro fe; contra ipfum [ beneintelle&ti ac matuxe dif-

culli ] militant manifefte.

ivam pzulo

Pag. 97. Atl completus V at ] intelligen

-di C0N-

Patti Exim,

s db mmtellt.

-

flituttir. ex iatelligere €9. dicere. Etgo viíio beati-

lle deadio-

fica tefte Pac. Exim. non eft com pletus actus intelli-

gendi quia non coriftituitur ex dicere, h. e. non pro-

,& de attio-

ducit verbum tefteS. D, 1. p. q. 12.a. 2,ad 3. quid

)ïæ m aijlf

abíurdius?

TA !//? lt f

ie, Cart t

Pag. 99. benedocet Quod DotL Jdng. tam in in-

tellzclu quam Voluntate requirat aliquem. aGum

» Wd 4li-

pravium qui fit principium ailionss elicita ab illis po«

ecindo t

zentizs. Sed omnino erronée imclligit Pat. Exim.

li unceptt

p riim

perillum a&tum przvium 1. c. Species intelligibiles,

& primum amoris aQum non elicitum (ed à (olo

elieCtosine

DEO impreílum ,uti patet ex dictis , eftenim actus

u m a

pfæViUS Vi[tLlO[US tranfiens cum OPCfa[iOUC ad

quàm à DEO daturintelle&ui & voluntati , ficque

eít phyfica Thom. przmotio. Deindeintelle&us a-

t /i(!fl

)

gens etiam elicit fuam actionem fcil, 2bftra&iae

"

17 ]H

nem & produ&dtionem fpecierum intelligibiliuas

;fk ]gqu2lUf

teíteS. Doct, ergo debet habere actum previum ,

m PH'/'

qui fit principium adtionis elicite , erco debet

gin m

przviein-fehabere motionem DEI moventis &

us

/;!:m !

Virtutem ad effe, ergo debet ïii'c prdeterminat

3

eu

2178

fecedudi

fcu præmotusr, prima

confcqucntia patet ex S. D.

Deumn; Í

uti-& 2. éxart. meo 1. 2:3. 4. & ultima probatut ;

bene int

motio przvia virtuofa phyfica pur& paffivé recepta

in agente fecundo eft phyfica premotio , atqui haec

?2g169' u

requicitur in intelle&uagente , ergo. major patet

pnori nati

vinatedu

uti & minot, deinde illa motio Dei femper eft

milicam.

conjun&ts realiter operationi , intelle&üs agentis,

"

À po

Probatur; reductio intelle&us de potentia agendi

-

multacu

ad ipfum operstionisactum ; (cmpct eft conjuncta

qevulte

realiter actioni intellectus fed motio Dei &c. eft

nottci (

redu&dio &c, Ecce Phyfica predeterminatio.

tea s h

Quzx hsbet pag, 108. affatim deftruentur infra

de cam

ubi agit de erróre meo [ uit putat joctavo.

^ Quz habet pat. Exim, à pag. 11 3. ufque ad 116 .

« itt

berem.-

paten: ex art meo 11. & 18. Item 19.& 2 0.

fedi,

.Pag. 104. hanc ponit conclufienem , dzs ab 127

Jam

zellecie figis nltimus voluntatiproponitur. , Deus

lg, C0

Volnatatem movet , determinae ,neceffitat tanquam

primum agens ad exercitiumm ailus volendi finem ul-

Dlinea

Lumam. ergo datur phyfica Thomi ftica pramouo ,

Íruie,

Cltation

pizdeterminatio &c. probatur, Deum miovere &c.

fas]iter

voluntatem tanquam primum agensad exercitium

f lt

&c. eft Deum reducere tanquam primum agens vo-

luntitem de potentia volendi finem ultimum ad

admitt

iplam volitionem elicitam finis ultimi , fed illa re-

Vitosit

du&io divina eft premotio phyfica . Thomiftica ,

tà verl

tiobisé

quia tefte pat. Exia. eft motus & actus in voluntate

facilli

& àfolo Deoimprellus, eftque principium hujus

sGtionis elicitz; deinde eft femper conjun&us huic

—

UT

volitioni ; redudtio enim . voluntatis de poten-

(lito:

tia volendi finem. ultimum ad, ipfum a&uale

uml

velle elicitum finis ultimi fempcr huic eft con-

D

fto À

juncta; tedilla motio Dei folius e£ redu&io &c.

fic

fttum

279

t ex 8 D.

ficredu&io voluntatis de potentia eligendi V, G.

à ptobr;

Deum; fempethuic electioni et conjancta , uti

Dve fecept

bene in terminis docet pat. Exim. in primo lib.

, atqui hat

pag.69. utergo definat effe ele&io , neceflario pro

priori naturz debet definerein voluntate , illa die

Dijot patt

j icmpet et

vina reductio, Ecce premotionem phyíicam Tho-

OU apentis

miüicam ad vivum depictam.

*

n, 117 ufque ad 12 4. arguit me fal(arum

entiz agendi

À pagi

multarum citationum ex $. Do&t. fed prorfus teme-

fL conjont

)ei &c, ef

r* : vult etiam ut edicam locum , annum , ubi libri

minatio.

noftri (unt impreffi ; ut fic à crimine falüi me libe-

rem ; fed nonne criminis falfi erit. reus ; à quo

yentue ibftt

LVO,

de crimine falü inique fum fa&us fufpedtus ?

ego interim , ut hoc crimine me publice li-

J a $

À

berem in principio petitioni pat. Exim. fatis

feci.

AUR d

Lir-

Janm videat Exim. þatcrn.VePcra, annon :ntiqui-

i5 D

tate ,confequenter & authoritate librorum Angel,

At i 4MII£?IZ

di f al

Plané tríumphem ? modeftius ergo fcribere debuif-

(etnec publicistypis tam audzcule argnere me falíie

temoto ,

citationis tam multiplicis : idque per fummum ne-

Sioxere C

'exetcitiüm

fas;litera fcripta manet,m ultó magis veftraim pref-

fa. le&turi interim veftram feu impreffionem gratis

) ageni vo-

admitto , & tamen certum adhuc triumphum penes

)timua àd

vitos impartiales doctos ex[pe&to ; fan& ex contex-

(ed il tt-

omilid .

t verborum angel, uti & ex aliislibrisang. [ qui

voluntate ]

nobis & pztribus S. [func per omnia communes ]

facillimum mihiforet oftendere puritatem libro-

o AYjus

rum no(trorum , fi (ümptus ad hoc haberem. in te-

náus hit

ftimonio interim locorum duomm ftet omne ver-

de poten

bum.

ff R&UQIG ;

De vetit.q.2 7.2.4.ad 10.fic habet noftra impref-

c tl o

fio Ang. siec boc eff inconveniens ut virtus illa (1n-

ludtio &

(

(ttumentalis Sacramentorü novz legis)ffatim ceffets

$4

quid

180

qia Virtus ia febaber. r infteri extflent./ 69 sno-

mterdebe

veri ut ditbim efl tcilzad 4, abitilaqua movest pro

at & Do

ut (RAE II p50 HO VEYL, VoOVERIL per virtutem . iacom-

N.L, aut

pleram.. Yceva d 7. De perfellione inflrumenti non

adverfacir

ef gttod Agat per Virtutem completam ; Sic enim

pegate ,

non eifet intteumentuas ; fed per agens !"Pr.jncjpale

Pag. i

l.c.o. &sd 9. Sed quod agat in quantum. vnove-

terminatui

tur C2 ita per Firtutem incompletaya | $ buju[modi

dif 144

ce[[aut celíante motione mouentis [Latum enmi4uan-

Der asf

Do hice

do moveus ce[[at moueve,E9 mobile cefat vjoueri. ln

hocuxtu, duo arguit Patet- Exim.fcil. tóftatim 3

caldliast

'quod dicit non haberi i ipforum libris; & tó hujuf-

fisfed'tran

modi ceflant; cui fubttitait: ceffat fed proríus erro-

nem & ef

.

"

nee, uti patet ex probatione S. D. quz eft hec

famfecin

quia Pirtus ila ( NB. non dicit omnis., fed illa )

?,cottt.&

t habet ut infieri exiflens 4 moveri[ ergo non ha-

qutviuea

bet fe ut in facto elTe exittens 1. c. ad 4. Quailis V, G.

m a

y

eft character telte $, D. | $ bujnfmodi [ ait ] cef-

fedeum

f.

fant. ce[Jante motioné- moventis. Quod fic probat.

D

1'(10][

Jfatim cnm quando maovens ceffat mavere ,€ moli-

utitr , ü

le ce[fat imow:ré, Sed quando w»obile ceffat imoveti ,

modefta

cellsc motus mobilis . ficut eeffzt paffio alicujus

r

f cefTit pati. , ergo ft;tim quande movens ceflat

1

F ldtr ;

movere ceffat motus mobilis,| Zwpoffibile ef- ( ait

libtttey

S.D. 3. conttagentes cap.6 $. N. 4.) quod fieri

trüinag

vel mouveri alitujusvei: maneat ce[[ante | matione

' lfgljf: pra

moventis. Deinde etiam Virtus illa ftatim tunc

Aim, Ju

cellit ; quia'eft Virtus ut in fieri exiftens & imove-

lUtüm m

n , nonutinfacto effe exiftens. l.c. ad 4, ; Nece-

Gtionem

Bim omnis: Virtus" inftrumentalis e(t-ut in fie-

Queittel

r1 cxiftens, aliàs fublato fieri & moveri , nulla te-

vid,

maneret , quod fidei adveríatur uti ^patet in

Pj

chatactete; ergo ex menteS, Doctoris legi confor-

l'Ufl]Cn[

mitet

77 i

;8t

t m

miter debetlibro noftro. ubi NB, 'quod toto illo

IT Pro

art. S. Doct.. ehyficam caufalitatem facramentis

0 MICONI

N.L. attribust. , uthinc appareat quantopere

2777

adver(arii noítri in Doct; Anc, fint verfati , qui hoc

; Yc enim

-

negare , idque ad mentem Doct Ang Pta.fumunt

.arguit me fl

CIERUOUIS

F'otit tipile

-

Pag 119

quo ad to.

V: OU«

terminatur; lcd lxbex nofter ang. fxchabet 2.fententz

H hjl

dit. 1.a. 4. 0. caMfalitas cau[a fecumda terminatur

fmmgwm-

Per cau[alttatem caufe prima; fenfus evidens lanci

syyuen, In

Do&t.hic eftjuti patetex immediateantecedentibus:

tolam ;

caulalitas caufz primz eft ordo (non pradicamentae

&to lu

lis fed tranfcendentalis ) caufz fecundz ad (ni actio-

rorius etto

nem & effectüum cüqnc medium conjüpbgens cau-

» et bec :

íam fecundm.(.um fuaactione ; quod ClalC hzbet

T^

fedilla)

3.cont.gent. czp. 89. ubi 5 Saomon a : quecun-

]M non Hl-

—

que voluerit , vertet tlnds oflendit mon [oim dvvi-

'"hW G

nam cau[/alitatem ad potentiam voluntatis extendt,

ial u/

fedetiam ad actum tpf H .

eít enim uus activus

--

h(/ Fi ODZI.

Dea fempcr comunccus cum actu ejus , quo Deus

m

-

« mb

wutitur, uti qummr S. Doct. Con(idera hic lector

^ [,,mvcn,

modeftiam pat. Eximiisos: ita [ ait ] leGori tlludi-

E^

[jo alicujut

14r; Pergitque, Proferat /e/rpmm acffro autigutus

vens. celat

[ liber enim nofler wmus ingduni 1$20. ediis won

z

T IU

E

babet terminatur , fed firmatur | in quo vox if

ud ffï l

teriinatur — fcripta, fit

utofe [eviptmm . fent.

j t

legilfe probet €9 a crimine fa!frfe iberet./— Ecce pate

tatim tunc

Exim. Jam totum factum eft quod impersfti ; &

' & movc-

|

librum multó antiquiorem protuli,& fdelem ci-

tationem fuille oftendi , ac me benelegilTe, fane-

" Nce

n

qucmtcllcx:lfc acangelice ex ipfo S. Doct. clare

evici.

nud UZ It

tet 1l

;

Pag. 117. fic habeo exlibro noftro : a//guid ( in-

ftrümentum Jid eft...iyon operatur ad effzélum per

.j o

ii

firmam fibi inbarentem , [ed folum i quantum c5t

j

QhoLGUS

182

gotum à per [z agente. de verit.q. 27.2. 4.0. fed pa-

;', beO].Ctnu

ter Exim. ficcorrigit: quod quidem non operatur

LO

per fovmam fMb gnharenten [olum , [ed n quantum

E r'*'r)'

TL

€c. fed hzcl

i hR

io non confonat verbis S,D.Lc.ad 7.

Ifutdicimr

ubi: de perfetlione inflrumenti momefth quod agat

&c. W

er Virtutem completam [ fic enim non eet inftru-

nis Dod..

mentum fed per fe agens l.c. o. ] fe4 quad 4gat i

enbheti

quantum mouetur , C ita per virtutem incomple-

dixetzme

£am ,inlrumentum enim formaliter qua tale &

t dit «

proutdiftinguitur contra agens períe feu princi-

elin

pale; con(üituitur adzquaté per motum | virtuo-

pit Exin

Íum [ uti patet claré ex att, meo 1.5.4. j ergo et-

fed malu

iain q.ua tale , folüm operatur per illam motum ;

aïguit me

& prö materiali fcnpræfuppoiïtiv*c exigit foraiam

inome

inhzrentem completam , vide lector benevole ;

Dod j

quis noftrum confotmiter ex. $, D. fcribat ? quis

hraeum

liber aliis. libris concordet , ficque praferri debeat?

dit pat

quis demü feníum ac füfurrium angelicii percipiate

libeot

ï

Infunicu : meo pag. z 1. (ic habeo ex S, D. quacuuq;

mentalis

altacanfa (prater Deum) dat effc.... in quautum

$.DoQ,

btj n [podt..., hoe babet ia quantum eff in caqirtus

1

fetiesil

€$ operatto cau[a prima €$ 405 pey propriae virtu-

quodil

zem, de pot.q. 3. 2. 4. 0. hunc textüm ait. pat,

Exia: noninveniti ibi : egoauteminvenio & om-

(ut vdd

to ilb n

nibusante oculos pono. ]. c. fic habet S. Do&t. zsm-

poffibile eff autem , quod caufa [ecunda x propria

Iu üti

TOndad

virtute fit princtpum e[fe , àn quantum. buju[madi ;

mvurpple

hoc exim eft proprium prime cau[a.... quacunque

caujæ p

Alia cau[a dat e[fe ,. boc babet inquantism efl 12*

hber

virtus 63 operatio caufa prima €$ non per propriam

st

virtutem an nonhic invenitur fideliter (enfus inte-

(öpïobi

get3. D. additl. c. pag. 120. me citare textum pag.

pelicin

22.qui ibi non fit;fed aque falfum e(t: ficenim ha-

beo

lecuni

253

'4'01 (cd Pa-

beo l. c,seccanfa fecunda poteff in effeium prima "

WA tf

08WOeHtumm

per virtutem propriam , quam"ts fit inffvn

n quauim

iS,D.l,C[au'y.

caufa prima ve[petlu tllius effettus , unde non dat efe

| quadagat

F 'ut dicitur in lib. de cauf: intelligentia non dat eífe

&c. |mfi prout inea efl virtus divina ita in termi-

veftecin(irg. ]

E

nis Do&t: Ang. fideliter ergo citavi , nifi quod pa-

Wd at i

renthefin hancob brevitatem omiferim ; jam enim

fj z';z:.nmpl:(

dixeram ex S. Dodk; l.'c. q. 4. o. quod nulla crea-

[

,

qu tile

türa dat elein quantüin hujufmodi, nifi prout

Jeu princ f

,

ellin ea virtus divina,'ex his patet quo anime

Um IQ« -

at. Exim. mea legerit & ad mea reíponderit ;

jeg t 1

v,

fed malum in bono vincere volo; Eadem. pag.

1] motum , j

arguit me quod Ícripferim : motss eam ( virtutem

pit fotaum ]

inkrumentalem ) qso4so modo partcipat. cum

benevole ;

Do&. Ang. lait| dicat £nffrumentum , dola-

1ibat ? qui

bracam . quoquo sodo participat y fed aperte often-

ferri db

dit pat.Exim.quod nec fenfum nec fpiritum Angel.

d pcrcipiat&*

habez:. fed literam occidentem; virtus enim inftcu -

D.qucints

mentalis fcil. proxima & immediaté operativa teíte

»ïä

i gm;nmn

.

S. Do&t, uti patet exart. meo 2. & 5, e(t virtusutin

i r d

fieri exiffens & moveri

L

)

velergo fentit S. Doc&.

vim Vil«

uodilla virtusinfit motui :ceu fubjc&o proximo

0 ait, pé

uti vult pat, Exim. in 1. lib, fuo pag. 29. ubi /möi'-

À

enió & ottte:

to illo znotu. Ad fiuem ultimum tanquam. — propreo

S Dod. zm

Deài cen primi mouentisin quo uirtus Dei ati:va

( t prapïlm |

remanuer|tem pag. $ $. viT s. 9H Amore eff ens

[ijnmits

incomplezum intentionale G$c. Item pag. 157. virtus

autun a

cau[a prim « moventis ejl inprimo motu. &c. idem

habet inlib. 2. pag. 234. ) vel quod fit imme-

if Wrmm .

^

à

diatusterminus & effe&us ipíus quod puto mul-

fenfus 11* |

tóprobabiliuss quidquid datut , ad mentem an-

, quoad

exum p5 1

gelicam fcripfi , uti patet quoad primum

Xd

(icenim^d- g

fecundum fimilitet ; qnlia fieri rei participat aliqt

d

d

«

|

|

[

[

284

mediitt ]

dereipía uti calefactio de calorejimó entitztivé idem

|

funt. ex his.

i /fi?ä»')

10, C -

Evaneícit quod habetl.c, ubi oppugnat ideatita-

tein motiis divini, zc virtatisdivinz , led omnino

te!lzgezdl:

quad Itih

etrat; dixi quod motio divina fit virtus divinz;quod

vetam eftia fenfu materiali & identico; (ed de his

npgfod.

infra ad replicam erroris decimi. breviter hic dico.

in leiplisi

eiciü fü

Nunquid pat, Exim. appetitus finis ultimi fecun-

Ex his

duim vos ( ectonee camen ) eít proprius motus Dei

libtos vel

tanquam primi movencis ? fic docet in. 1. lib. pag.

tiatém, q

29. & pag. 3 8.in concl. 5, deinde nunquid dicit .

fecun:ïo;»

D.1.2. q. 26. 3. 2. ad 1. 4mor. (appetitus finis

ef lii

ultinii ) i2quantzm cff principium . appetitror mo-

ts deliderii ] vocatur virtus: fequitur ex veftro

alüa[et

principio , quodamor fit virtus, feu dicatur virtus,

& fs

tim o

feipfum itaqueimpugnat;infe&tatur,infultatque fibi

ipfi.

:'Fja.

Pag. x2 , 2it hecverba: vartus inferior non con-

um

merereda

jengiter effetiui nifiper virtutem [uperioris;non ha-

bericur l. c. feil.1. p. q.36. . 3. fateor, nec egofcripfi

quilitera

(ením,,

ibi haberi ,fed de pot. q. 5.2. 7. 0. quem locum his

^

Í.

tüm vilio

formalibus immediate praeviif

Pg.r23. fuícipit patrocipium Patris Martinez;

thale f

atmirani fat nequeo , quodex Do&t. ang. Exi. pa-

diam fidi

tern: Ve(t, non probet !tmmediatam vilionem Dei

prefentis

re(þe&u creaturatum, quam fententiam ad oculum

Qfque di

( iacoy

evici effefalfam ex puro plano Do&. Ang. provo-

cavi typis publicis veft, Pater : ad ce(pondendum ex

Quito: F

S. D. (ed mutisin(lar filet, utpote convicta clariffi-

I9 1. t

mis Do&.Ang. a:gumcntis. ünde meritto dlxi, quod

CQ à

P. Matünez intolerabiliter erret ; tum quia l. c, de

tl for

veti. q. 2.2:3.ad s. clare patec non literam fed fen-

telipisi

fumangelicum profunde fcrátanti , quod hac fit

ATTTN

mens 3. D. Dews ferp[nm tantmm cognocit ( (cil.im-

|

'dlil quod

mediat)

getti

28;

Kctveidew |

medist? ] i» fe ipfo , alia verà non ( (cil immediate)

àn [eipfis , fed cognofcendo f[nam e[fentiaz: itena ad

utidearta.

10.cum dicitur : Dens eibil extrafe imteetur in-

d omnitio

telligeudum eff , fieut ig quo éntueatur y non ficut

lwm:-quod

quod tutueatur yillud eam , in quo onnta MIHELHP ,

: [ed e his

au ipfoefl. cognolcit ergo Deus creaturas omnes

t hic dico,

T

in (eipfisfed tantüm media:? 2c. indirecte uti claré

timilecun.

eviciiüfunic meo 1mo.

motus Del

Ex his duo valde probabiliter inferó ; primó

l, i, pag

libros ve(tros non fapere omnimodáa angelicam pu«

iu:ddicltS.

ritatem, quiain eodem art. difformiter loquuntur,

fecundo ; eos contrariari füummz Doct. Aïxg. qué

vetitus fnis

^HltUh fl«

eft ulumus Doct, Ang.Partus.Patet 1 PHQ.14-3:4.0,

tex veiro

aliá a fe videt uon in fe iplis [ cil.immediate & dire-

EOE VICCUS,

C& |f/ed tm feipfo ( [cil mediate ac indirecte )in quan-

latqut [ibi

um c[jentia [uacontinet fimilitudinem aliorum ab

[

[

j if CUl

jJam Pat. Eximie ; (1 quid poffit , oftendat mete-

mere redare

i5jon ld-

o

uilfe patrem Martinez; neício enim fe-

qui literam, forte corruptam,;fed verum Doct.Ang,

qu fcripfl

(enfüm , oftendat fecundó immedíatam crezstura-

Jocum his

rum vilionem divinam. oftendat tertib (üum for-

male futurum fictitium, ficque fuam faentiam ime-

Martibez;

diam fictitiam. oftendat quarco non dari phyficam

j i pe

onem DCi

præfcntiam jn atetnitate rerüm omnium in quas

1

&q0CU

lum

cunque diffetentia temporisaliquzndo extituratum;

& hzcomnia ex puro plano Do&t. Ang. oftendat

; p

quinto ; falfum etfe ( quodevidentet tameh in funic,

endumet

meo 2. ex verbis S. Do&t, Probavi) quod omnia lo.

h dacilil

ca,quas à vobiscitantur ex S.D. ad probandum fu-

diyi, quo

turüm formale, non potiint nec debeant aliter in.

j lo t

telligi;nifi de ph yfica rerum omnium . aliquando

a fedtte

extituratum praícientia in &rernitate; ficque often-

T

dat quod ex mala terminorum angelicorum intej.

(.Cil.in]' j

c:r:dat-

Egentia , hujufque non e?raVcritis' omhes. Oft

mcdlä[a

éto,

286

6to,non dari virtutem divinam mediam in e(ï'c CR«

[momt

tisincompletam , tranfeuntem &c. in:er virtutem

:jjïmnt:r t

iatam ac C')DXPIC[QED CL']Ui.ViS caufæ fccundæ at-

P[ Uln Jn

ja Commdt

queoanem ejus operationem; quod fi vihil horum

conus Pclh

I adhibitis viribus UmmHus j poffit , deferat reve-

rentiam fcholz Thomxitxcæ ex & cum (uo Dod&t.

tisate prl

Aug. hzc omnia docenii , nec jam farcaftice ( uti

tüs volunta

facztm pr z Éatione libelli (ai ultimi confluentiz edi-

t [a.conc

concilio«

ti ) (ed fincero pectore íciat de me [ omnibnf-

quchiehbusTlo(m&m | quandoque. didburum

qWD:a'b

Dod. Aug. BENE SCRIPSISTI DE ME PLA-

4 voluxta

CIDE.

efprinci

Pag. 12 $, hanc meam propoütxoncm dicit effe

hutate &

errotem primus motus voluntatis nou eff amor boni

prejfum í

u adu

$n COTAHITHI. led aperte etrat pat Exim patetex art

itnco i1o,

Qp

Quz habet pag. 126.o0mninofrivola fant , ad

t quo J

30Cxïdbill enim tantum rec uiritur PlælT!OUO dxvma

n hi

1ccus ad patiendum , patet exart, meo 1.5.4.5 «XC.

hinc i,

Con

À pag.127.ufque ad 150. patent omn a ex art.

meo 10. ubiohferva , quod. pat. Exim. pag.

1219,

luntatisel

fic doceat: agor efl motus voluntatis adeaqne 4Gus

pritus a

Voluntatis ,mnis enm metus eff aclus. & pag.

leq

nlL $10

att

amor i[le primus , qui & Deo.... voluntati amiprimt--

dU

EHY , 105 procedit atf.ive a voluntate s (ed [olism paf-

ll)(is

five imea recipitur. ltem pag. 128. fic argumene

þfærequ

tatür : £s02 datur préor smotus goluntatis ante pri-

folo x ol

mmiu7 pyotum volumtatius , fed prumus morns volun-

u)Ulpal

tatts eff amor , ergouondatur prior smotus yolunta-

195 ver

t5 ante amorem. jam vide quid (cribat in r. fao

Tüios D.

lib. n. 1 j. préaaus motzs voluntatis eff appetitus. i

gelicun

niy mitimi. G n. 18. concl. 4, ed primum.| appetirum

Qb(s

fiats nltimi folus Deus cffictenter movet [eu. applicat

$,Dadi

velantatem. & n, 19. concl. $.. voluntas . licet non

fe

Wt ad ]

287

minefeen.

fenoueat. ad appetitum finis nltimi illum tamen

8T Vittütemm

:)jïuenter Culi/d[ quid intelligat per oppettum

& 24

Cühdg, at

primum habet pag. 42.

b o

e/z [ ait .j «mor . boná

tühil horum

án communi (ui wuvuer[alis bouí , jam ego iicarguo

lelerar reve-

contra Paï Exim.nondatur puiormotus volunta-

uo Dod.

A

Ht

ms ante palmum motum v«

1Btatis:fed primustioe

'Caltice ( uti

tus voluntatis eft amor elicitasà voluntate zefte P.E,

duentiz edi-

n.Ig».com: ,. jam citergo ïld»BKCTUOqUOD.UuObæC

omaibuf.

concluíio directé contradicat list-amor ://e pnmm

didurm

uià Deao voiuntatii mpfzm'turnon praced:t atlive

DÀ

à volustate (ed tantzm pafJrvé in ea recipitur qni

eff principium: (aitp:g.99.) achionis elicita. à vo-

m dicit elf

Inntate. & pag. 92 ante 1/f] um aclum ( 4 Deo. im-

amur bt

veffum ,à voluntate non elicitun pag. 91. ) non eff

PHCWHI

12 atln y [cil. voluntas l.c. fed.

Quia pag. 12.9. ait: exfpecto fyllogifmum eviden-

(ünt , ad

tem quo ipferat ex S.Tb, banc propofitwosem

PTI-

0 diVid

9HS THOLHS VOWHLALLS 0U fl . ATgOr boniin covrouuni,

hinc fic.

j 86

Mae atf

Concludo; amor boni in communi, eft actus vo-

luntatis elicitus , fed actus voluntatis elicitus non eft

PA(T HQ:

gt TUv

pumns motus voluntatis ergo, major patcc ex ome.-

&PG leq

nibus locis qua pat, Exim adducit, patet item ex

1n 2tt, IDEO,

t uprtme

art, meo 10, minor patet ex. $ Do

1.7

i/a impf

4.$.&c. 1mo fic zpie pat, Exim. docet qui

].-i'æl(fthilc amoaereimn P[&*V'UD] PUIC PQHIVC à Deo

gumcn-

folo.yoluntaci xmpxciium , ad hoc ut poHu opeta»

z ant pr

yur lt

-

ri ; uti pátet ex ll. jam cit :idem habet in l. 2.. pag.

7 wbmm

-

193. verf.cumitaque &c, vide ledor quomodo

T0

ruríus Patec Exim. yerba ang. proferat, (enfum an-

ppetil

gchcum non capiat. -

Á p

Obíerva bcnc,quod hic pac.Exim.beneex mente

$, D.admittat acdtum & motum previum in voluns

Jan n

tate ad primumactum elicitum fuum,;fed male dicit

*

quod

288

quod is motus fit amor , eft enim redu&tio volunta-

inilib du

usáàfolo Deo facti, de!po:emia volendi ad actio-

w

fite iation

(iceciam v

nemhanc exercitam , infeparabiliter autem ea

reductio conjun&ta eft voluntatis operationi ,. uti

inquo Cau

tet; Ka

patet ex art meo 1 I. Ecce phyfica Thomiftica pre-

motio.

elle de(na

nihilcauíà

À pag. 132.ufque ad142, facile omnia vel di-

jc&lva Q

ftinguntur vel negantut vel concedunturex vera an-

teriorum intelligentia , pco fimilibus fumptus non

omiideldi

habeo; unumtamen filere nequeo quod pat. Exim.

tütadad

ficitia ità

habet pag. 13 2, ubi: de viriute prima tntentionis fi-

licitis. ve

nis ultimi,quam prima illa sntentio a acbu , ab 1lla

t P

prima intentione procedente cauíat , quam autbor

(ego) virtutem velittam nomtnat,agendum erit.ubi

Qu requ

at meo i

obte:ro unquam dixi, quod prima intentio finis

ultimi caufetvirtutem. in actu ab ilía prima inten-

lib con

tióne procedente ? quod vircus relicta ex prima in-

alt: iniho

« tentione fit vittus completa , dixi in funi. méo pag:

tideit V,

14. quodque fit efectus phy (icerelictus in volun-

vt if

tate ex prima'íntentione dixi etiam ; quodque phy-

m prm

Exw&

fice indlaat per modum caufz principalis in omnes

morem. ]

fequentes voluntatis effe&tus , dixiiterum : fed ab-

fit quod veftro ertori conlenfetim , quem fic brevi-

Mpirms

tet detego à£ depello ; tciplicem virtutem in motio-

over

nequá Deus movet volantatem adfinem ultimum ,

9)4n), 7ui

in veftrislibristeperio: primö virtatern motivam

Dgan J

obje&ivam, 2dóactivam. 3tíó. virtatem cau(andi

^

LTA2

á

rationem entis , ita p

t, Exim. in r, l. pag. 28. item

ULLT

pag.29. & 108. verf, idezitaque &c. uíqte ad pag.

fanfany

r10, & nl 2, pag. 140.234. & pag. 3 t0. fed nul-

Mfit &

la harum ab intentione prima feu hujus virtute

I:o

^ caufatur in fequcnt. actibus, etgo. pïobatur minor

Ohem f]c

inprimisnon cautatur fic virtus caufandi ratronem

P-E-qum

enus , quia illa eft 3íolo Deo & foli Déo propria

" AVerin

tefte $. Dodt. addo , quod implicet hanc vircutem

in

189

tiovolanta.

in il!'o a,&ü in quo caufatu:

,acin qL'O recipi tür, Cau-

e.

di adadlio.

fate rationem entis, utalibiex $; Do&. oftendi

»

[ qutem ei

Íic etiam virtus motiva effet fuperflua in illoacta

Fationi , uti

inquo cauíaretur , in hoc enim nihil. caufare po-

miltica pta«

teft ;; & cam actusíequentes primam intentionem

eíle de(inant, definit & Victusiisinexiftens,adeoque

oia vel dis

nihil cauíaret addo; quod Virtus inotiva tàm ob-

LOX Ver2 aT

jeQiva: quam- a&iva primiz intendonis finis ul-

ï.lmpmsnon

Dmi id ett relicta ceu effectus ex intentione ea, fuffi-

1 a, Exim

€iat ad actus (equentes ceu caufz principáliseoram ;

ts r

fi&itia itaque eít Virtus quzm dicit ineífe actibus e-

ju, ab il

licitis. verum eft, quod habet. P. V. E. inz, 1, pag.

um autht

24. Pirtusprimi moventis vegquiritur ad — effetliu

m erit. bl

omnes (equentes, Scd intelligentia botum penact ex

tentio fitus

art. meo 1,3.4. $. Deinde pag. 135. & 141. in

"m jttell«

lib.z. conqueritur,quafi male (ità me intellectu s &

( 1m'mm ]il«

ait: n 420 folo loce; idque plane incidenter €9 per ac-

j,méo pip

eidens Virtutzs prima intentionis mentionens feci ,

; in voltne

mec n ifto quidem loco dico , quod ele&lio per Pirtu-

Eem prima intentionis canfetur &c. ied Doctorem

dquepl*

; inomne

Exim:& maximeé emeritum decet effe oómniunm me-

9: fedab-

morem. o/pstas| ait ] ex Pirtute Primi "I UEEE L-

» ficbreri

pf per motum ad fivénltumum cethmtunicata [eip[am

;in motoe

s:0Vet C applicat ad appezendnum vevh cum. a& bu-

ultimum

enano, qui praexiflat an volnntate applicantze. item

| motivam

pag-1at. Poluntas fesp]am movct ad atlum Lberum

n c:uündi

quia Foluntas virtute Dei tAHQUATA primi maventts

£n primo motu contenta CO virtualiter. per/everante

tje od pag

femfam movet.fine qua voluntas feip[am movere non

o fed nil-

poffet &c, idem habet pag, 92. 9. pzg. 103. &c.

annonu hisll, cc. in terminis exiprofeffo docet ele&i-

us virtute

atur minot

onem fieriin & ex virtute primæ intentlonis? videat

iratonem

P.E.quomodo libéllos veftros extrituráverim accri-

:btaverim.

Q Pm?m

P

Pag-

: viccacet

i

á

&90

Pag. : 14,hanc propotitionem habet pro errore:

" Propric u

Omnnlirius ad can[andum rgquijïta,canj?:'tw: CAH-

Áed non v

fam vel in ratione inffrumenti , vel mratione per f*

hecbener

agenm'. fed errat D. E. Vircus enimaà ligmiis;at prin-

e pfæ-nliï

€ipium actionis.S. D. vel ergoó actionis proporrio-

hoxnolit

natz & non excedentis virtotei activana agentis 3

bus (uisa:

& eít cau(a per [e agensid eft principalisvel umpro-

fecexire

po:tionatz vel excedentis&c.& eftcaufa initrumen-

pis divinz

talis. Ecratin S. Doct. dumalt: Znjirnmentum (A-

YT.

ze diclum eft , quo quss ad aliquam operationen. 8-

apc(fc (0I

tutur , nullamtamen eilirtutem imcosmplezam moe

viteclic :

vendo communicat , quáà tfLam operatinem exer-

e,per

€cA4t. u tnfPrumentum (Lrule C proprie asiium eff,

Aoment

per quod quis. operatur aliquid , ad quod infirumen-

[uim, no

tum per propriam Firiutem [dam &$ formam uon

aminiu:

eff preportiozatum . , — [ed quod propriam iofirumcns

Tatr w

p F'irtutem excedit , adeogne at eutm ejf élum opee

ment,

retur , debeta movente aliam l'irtutem accipere ,

he : ixen

per anam iftum cffeécbam operetur,qua Virtus eff. a-

p Pl'OPl'

Íiquod ens iacompletum , intenttonale &À bec Firtus

pertiona

proprie dcunr Vortus imflbyumentalis , €$ cou]hmit

ttem, t

rem tlam tn ratione wfirumenti » quia vos sdla per

& M

illa»a Vartutem , quam per motionem moventis ac-

menta T)

cepit , operatur effcllum. , quem ex Virtute pro-

Mi.quö.'

pril €8 forma operari non potuifjet. Exvot clare pa-

* dppen

tet ex art, meo. 13. Inftrumentum ergo pEopriE: ta-

pztet. (Q

le e(t quodita movetur motione virtuofa ícil. uti

Cui, con

patet ex S. Do&t,ll, cc. ut (eipfum non moveat ; in-

quäm [

itcumenuimm autem communiter tale eft, quod qui-

Totus

dem fic movetur virtuosá motione;íed tamen indif-

Wt pate

ferentet fehabet ad hoc; aníeip(umab intrinfeeo

thua; 1

[ dependenter ícil. ab illa pramotione virtuo-

AiSUit

ía |moveatan non. Omne itaque in&rumen:um

Wt «

pre

291

Lpro ertore:

trhtsit cap.

j proprietal?, eftínürumertum communiter tale Ó

E

Íed non vice verfa, patet ex S. Dot. inart, meo 1 3.

Tállot pzr/c

hz bene notari debent, ut f2nfus intelligatur Ang.

;nmm pan.

t

ex pra-niff; eniim definitione P. E, (equitur , quod

h PI*OPOFHO-

ho-no lit Dei infttumentam proprie talein omni-

MU ngl)tlS i

bus (uisactibus(quia sd omnes debet moveri iDeo,

iscl upro»

f nttcumes.

nec exire pote(t in ullum a&tuin nifi Virtute motio-

nis divinz tefte S. Doctore at patet ex art. meo

m -

1. 3. 4. &c. ) Quod tamen error maximus e(t &

Hratitiitt H«

apcrt&: contrariatur $. Doctori, in art. imeo cir.Bre-

mpl:mm Itite

[10568 (l«

viterfic : inflrumentum ftricte ac proprié dictum

tallm d

eft, per quod quis operatursliquid, ad quod in-

&-rumentum per propriam formam ac virtatem

dinfrumar

fuam, noneft proportionatum , fed quod propti«

formam t

aminftcu menti Virtutem excedit , fed DEUS ope-

y rj runtte

ratur per iotellectum, Voluntatem , ceü fua inftrüe

fj: dynipe

mento, Rationem entis in quavis eorum actio-

D] MH[)W j

ne : itemoperatur a&us füpernaturales , ad quos

Va t e

»Á

per propriam formam ac Virtutem non funt pro-

/ lat Pt

-

portionati, fed qui excedunt propriam eócum Vir-

& at

tutem, ergo intelle&us, Voluntas, refpectu entis

u ra ia p

&c. Refpe&u actüs fupernaturalis funt inftru-

puttitit K*

menta DElIptoprie ac (tiicte dicta, Mai. eft P. E.

firui p

Mi.quo ad 1. p. eft. P. E. interminis, uti patebic

ror curepee

ex appendice , quam dabo in fine. quo ad a. P.

yproptie

patet. conf, bonaett , & conlequens eft hareti-

vl (cl af

cum, contradictorium S. E. T. O quàm mifeie ,

moveat jf*

quàm errone& intelligit San&tuo: D. Pater| E.!

L quod qi-

T'extus quem citat pro ie P. E. Nihil ipü f.vet ,

afmen ipdi«

uti patet legenti, aliud enim eft fimpliciter uti re

p intrinee?

aliquá; aliud uti illà utinftrumento , attifex quita-

lisutiturfecuriad dividendum lignum , quá talisu-

"T^

e

irument

titur eà etiam ad ícindendum artificialiter

P

la

PIO ,

rcípe-

296

*

)

fefþc&u primz divifioi

i5 ,. fecüriseft canfa princi-

]

ecfsctamt

]

pilis, & nullo modo infirumenralis , licet non mo-

tem nontu

veat feu agat,nifi mous in fe intrinfece recepto ; fed

dir, deinde

féfpe&tu lecunda a&ionis eft inftrumentalis , non

aliam virtü

principalis; uti patetex art.meo 1. jam videquam

TADtüt gh['

caut&dixerit. Doct. Ang. de potent. q. 3. a. 7. 0-

pletum,i

Jertto modo dicitur unavas effe canía atiionzs alteri-

qc 27.1.4-13.

85512 QuAR t RO VEt CA m AÀ agendum &c.. Quar-

DLinlu

gomodo , utiunum e[ft cau[a atlioni alteriu ficut

priädlc'tz,d

principale agens, eff caufa. aGktonis infivumenti, 4m

tim prodm

quantimwn[irumentum participataliquid de eirtute

Anims, &

can[a princtpalis per motum cjius. Poteltergo unmm

queltiuvc

movere aliud motione tantüm limplici.(.6ne Vir-

WIC. 1.0.1

tute ícil. elevante ipfum mobDile füpra id ; . quodex

Tittem pl

fe poteft ) ad agendum ,. confequenter abíque hoc

lbind

quod fit - in(ttumentum movenus ; fecuscít . de

78'4' 40 F

DEO,per omnem enim Dei motionem commu-

ideo didt

nicatur Virtus inftrumentalis inwmpicta. cteatue

t&at quili

tz à Deo motz adagendum ; quia in omni fua a-

teïligant j

&ione omnis creatura c(t DEIinftrumentum com-

mi(hs ocq

muniter dictum, an autem per motionem hominis

Ob(irv

fecantis fimpliciter. lignum , derivetur aliqua Vir-

phylicum

tus in fecurim per illam motionem ; annon ; . nihil

Ui Páttte

hicrefert , quia V. G. : fecutim non elevit fupra id

Tümenti

quod viíue formz poteft ; ficque "Virtus inftru-

mentalis nullo modo eftnec dici poteft , uti patet

diCO æqx

dU üOper

ex S. Do&G.. inart. meo 1 3. unum bic noto ex de-

attficidli

finitione infrumenti. phyfici à Pat. Exim, data

&'ratiof

quod fcii. Sacramenta novz legis ínt proprit

Qiri, «

in&rumenta DEI phyfica, Definiionem ipfius jam

& diin;

allegatam. pono Pro majore & mino : fic formo:

Tietto,e

ljcd Deusoperaturaliquid ( gratiam fanctificantem)

Tub(img

per

du

223

atf prind

petíacramenta , ad quod hzc per propriam virtu-

CEL 00 O

tem non funt proportionata , fed quodillam exce-

tceptos f

dit; deinde (3cramentaà DEO movente recipiünt

iil , non

nvidcquam

aliam virtutem in eisinexiftentem , perquam ope-

rantur gratiam ; quz virtus eft aliquod ens incom-

TR

10115 alitri-

pletum, intentionale &c.ergo minor eft S.D.de ver,

&c. Qu

Q. 27,3.4.3d q. $.6.7.9,10, item inopufc. ergo funt

DElL inrumenta phyfica gratiz fanctificantis pro-

qdterui þmt

prie dicta, dixi gratie fanctificantis; immediatiüis e-

AitseLh, n

ddevrute

nim producunt characterem vel alium ornatum in

anima, &gritiam mediate . 4. fent. dift, 1. 2. 4.

40 upum

quaz(tiunc. 4. ad 1. itemlo: c. o, item l. c. quafti-

( liue Yite

unc. 1. 0. itemquzft, z. ubi clariffimt docet cauía-

l quodcx

litatem phyficam facramentorum N. L. item quod-

NT lhoc

lib. 12.à 15. 1. p. q. 4.3. 3. 6. ad 4.3. p. q. 62. &q.

«cuselt . de

78.2. 4. pettotum, de pot. q. 6.2.4. in fineo & hac

3 commmüe

ideo di&ti finc, utle&ori impartiali ad oculum pa-

eta. CreaLll»

teat, qualiter adverfarii $. Do&torem legant acin-

m [uà 8«

telligant ac defendere prz(umant , imo veris Tho-

itüm oU

miftis occulte ac publice infultare audeant,

a hominis

Obfervahic , quodomniscreatura operans fit

|iqua Vit-

phyficum DELinftrumentam communiter dictum,

JOIl y Hihi

uti patet exS. D. COnfcqucher in ratione hujus in-

; üpra d

Rrumenti formaliter conftitutivà debent zqualiter

tüs i

[ dico zqualiter , fecus univoce ] omnes cteaturz

i paet

a&tu operantes converíre , uti omnia in(ttumenta

oto txdt-

artificialia in fui ratione formali conftitutiva

e

?

fed ratio formalis conttitutivà in(trumenti phyfici

t P[oPl'iE

divini, eft motio virtuofa , feu divinaoperatio ,

ipfius jom

& divina virtus incompleta ineffentesipfi inftcu-

i fotmo:

mento, ergo, minor patet ex art. meo 1. 2, 3. 4. &c.

,&cantcm

"fübfumo ergo omnia phyfice premoventur à DEO

fcf

ad (uam operationé pramotione fcmpcr—con junctà

3

eupt

194

cum aCtione caufze fecund premotze ,. uti patet ex

rtem [

S, Do&t,«ft enim Virtusutin fieri & moveri exi(tens

corplete

& hujufmodicetlant ceílante motione moventis,

A P:U' h

Pag.t45. & feq. nontam me quam D, Ang.im-

ect, meo .

pugnatquia adzquate dividit l. c, caufam phyficam

inþment

effectivam in principalem & inftiumentalem ,. nec

IT

datur rhedium. pre intclhgcntia fana ac refutatione

gelicavcrl*

eorum, qua habet p:gin.146. & fequent,

P[G etote

Obferva quod $. Do&t, de Ver. q. 17.ad 7. fic

tednftcum:

dicat: Deperfeclione inflyumenti non eff , quod agat

aesqued

er Firtuten completam. f[ed quod agat i quantum

A pag,

movetur €$ . 1t4 per Firiutem imcompletam. . Vide

exanteced

aic, meum, l,& g. Dreviter ergo dico ex $, D. quod,

mentalse

forma íubftantialis conftitust caufam pet ie agen-

ele; undt

tem (cil, radicaliter & tamen eft natura mcomplcca

nem r

dehacergononloquiur. S. D. fed de Virtute feu

quam pw]

fotma operativa forn z fubftanuiali realiter fuper-

citmees

addita.

Apig

Dico z.ceufam per fe agentem non differre efTen-

Cedentib

tialiter. ab infterumencl penes formam ratam ac

$4 quel

frmam in natura; & penesformam nonrstam é&c,

tigo vl

patet inaqua calida , fezroignito &c, Calor enim

non habet e(fe ratum ac firmum in aqua & tamen

tus,utip

tlonis ex

conítituitaquam &c. . Formaliter inratione caufzs

ptopofit

per íe sgentis tefte S, Doct.l. c,o. ex quo patet errot

virtiali

P. E. pag. 146. verf, nam quod &c.

Dícos. Eifentialem dilferentiam defumi penes

fmg

adducir

form am completam & incompletam in eífe entis,

w

Patet exformalibus S. D. jam cit, l. c. o. Dicitur per

Collatio

fe agere principaliter [ uti patetl.c.2d 7. ] Quod a-

£U per aliquam. formam fibi inbarentem per mo-

hqum

16 mot,

einm aátura completa , also smdo opevatur aliquid

z jusrei

a2 cffeilum aliquem inflrumentaliter

quad qui-

PhyflcE

denston operatur ad effeiium per formam libi inba-

YenIQAM -

hS Ph)

219

ipatetey |

ventens.[cil. pec modum niturz completz,;fecus in-

veri exillens

toventis,

completz uti patet ex art. ineo 1. 3. 4. &c.

À pag. 149. ufquead pag. $. omnia patentex

D, Ang. llll

att. meco r.2.3. 4.ünde bec propo(itio(Omo»ss Prrtus

i phylicoa

inÍrumentalis debet flatim ceJare , quam primum

alem, net

H

CteLütatione

movens ce[Jat [uam motionem c[fluere in nmobue )Àn-

üt,

gelica veritas efts. erratergo P. E. dum hanc habet

pre errore, quia veri(fima e(t ,fcil, deomni Vircu-

ial ylic

te in(trumentali ; ultimo inftramentum complen-

, 7204 aptt

*te, quz eft Victus ut in fieti exiftens & moveri,

h qnmum

À pag, 159 ufquead 16o. Omnia facile patemt

eLati. - Viot

exancecedentibus ; non enim omnis Virtus inftru-

$, D. qud

mentalis e(t at in fieri exiftens; fed aliqua ut in fa&o

vt je tl*

eífe ; undebene pro errore hiber hanc prapofttio-

incc-mFictz

nem: Pirtus priusa intentiomts debet fLatim ceffare. ,

Yacite [l

quam primum ce[fat eleclioy (ed mal&ac erronee di-

itet lïxptr-

cit me eam doeere.

À pag. 15 0. ufquead 16 5.O nia patent ex ante-

Ferreellen-

cedentibus; quibus addo ex $. Dodt. 4. fent. dift. r.

mtotim 4 1

a. 4.quzítiuac. 2, Pirtus proportionatur motui , cam

Vtan &C,

etgo vólitio (itinotus & actusin effe entis com plc-

C;lor enim

tus,uti patecex art, meo 8. ergo & Virtus inten-

y &amen

tionisexco relidta. Errat proin P, E. dum hinc

jone catlai

ptopofitionem meam habet proerrote , Zptentie

pam ettor

virtualis [em Virrus prime inteutionu , eff aliqua

ormsa €$ naturacompleta , Quod ibiex $. DoG.

um penes

adducit Pat. E. de Virtute primzinte ntionis , quá

erficitur Sacramentum , licet quis ditttahatur in

Dyuithr tl

collationeSacramenti,omnino impertinens eít;quia

Qoa' fe

loquitut S. Doct. de Vittute moralitet permanen-

te, moraliter influente ; intentio enim ac Virtus e-

y j !t

"L

jus relidta non influit principaliter uti patet ; nec

i qi

phyfice in&cumencaliter; quia Virtus intrumenta-

jfb

ntentione fed in miniftrq

n

lis. phylica non efin i

T 4

utt

296

uti char2cter , & in qmaterià & forma,

SDQ,G de

P-g. 16 5, etzat ac roihi imponit , dum dicit dix-

qna f

le me eurriuten prima intentionts e[fe babitnnz,dixi

rimu vola

ll« fcut habttim ( quz func omnino diver(a ) ut in-

;]?,/fo i

dicacein, quod ellet permanens & in fa&to elíe,(zcus

enim non d

in fieci, hic pofleavex S. Do&. oftendere ( ficut &

tumen a,

in áliisetcoribus pat;s Exim.) quam mnferabilis

it5.D.qu

philofophus Sit , fed piget tam futilia refellere

üidemfed

uti & ea qua habecà p2g. 167. u(quead 1 70. bcnc

Quahal

*

hanc propoätioncm. D. E. arguit. ertotis; aprima

argumental

sntentione fipis ultiami aliquid. velinquituar ,. quod

interim f

Kit, attt fiat babitus , (edmale acerronee eam mihi

Ex.atguite

adícribit

ver|aliter.

P:g. 170. & (eq. non me fed Dodt. Ang.impug-

Deuspote

hat.en primo infLantt creationis V Angelus 1 ailum

g minor

liberi AYU TL prorupit. 1. p. q. 63.2.6.0. & a, 2.ad

M

4- RUE S 121 CT ALÍA CY CAEL U5 promo inflantà merue-

nemreale

YHnt. GC C. q« 9 5.2. 1.ad j.ubific tibi objtcit sf

diftindto:

quit accipiat gratiam,vequiritum confen[us ex parte

ellentiom

reciptent:: s edcon[en[us n gratiam e[fe non potell .

Diem ,inte

sifi prius exiftentis [ loquitur S.D. de Adamo in pri-

tcrminum

mo productionisinft.nti metlfxcatojcrgo. & re-

À pig,

fponáet ; cum motus voltntatis noyf Jrt continums t

déüter er

hu Prahzöe: » €HAminprimo infLanti vreationis (ua

vituuds, i

prinaum /Jaminem'gmtzïe confenfiffe, quid ergo vult

Diezs t u

P.E.cum hanc me& propo(itionem erroris daumnat,

tirtis De

primus moius voluntatis in primo snflanti eff hber

ttádilio:

libertate exercitii. verum quidem eft, quod hibet

Dto &i

p2g*17 5.ícilquod implicet, ut primo inftanu;quo

dxi enim

intellectus ex motione Dei apprehendit finem ulti-

motione]

mum, voluntas eodem inftanti intelle&um ab ap-

Ietatin

prehendendo avertata ita D. E. non tamen implicat,

tenimiy

quod hoc po tuetit, cum in hac appreheníione om-

l Uta&z

nimodamrationem boninon inyenerit fecundum

Doo &e

. S.D.

T0

XOtta

S. D.a.6. demalo o.texiuin quem plofe citat a. 3.

Qd dict dix.

/17,3. $.ad 3, male more confueto intelligicfeil;

;]/W!Ih/li,& lxl

yimus voluntattt aEus ex rationis ordinatiore non

etlaJuti« |

eft, fed exc saflintln natura vel [uperioris eaufa Vcet

o elie fecus

enim non Íitex ordinatione , qua fit deliberacio.eft

te ( icut &

tamen €a, qua eftadvertentia ad actum ;unde bene

y mtíerzbilis

ait $. D. quod Angeli in: primo m&ann meruerint

lia tel cllcrc

quidem [edim pcrfc&c.

d Im, bene

Qua habet pag. 175.non merentut rc(ponf jonem

tis: dpmM

argumentamur enim quanoaquc ex xmpofiïblh

7771 quod

intetim facile propohno probari-poteft quam D.

t eum ii

Ex. atguit etroris: fimis ulttrius poteff ut xon. &ni-

ver/alner bontut propori. Deus eft. fitis ulimus,

ng lmpug

Deus poteft proponiutnon uni iverfaliter bonus; er»

u umalum

go:minor patet iaaéctuodii erza Deuax,

0 &a,14d

Pag.176. petitutoftendam duplicem diftin&tio.

t r«

nemrealem , quantz id molis

nonne mmsjor eft

i objcit uf

diftinctiorealis inter folem & lunam quam inter

€llentiam & exiftentiam inter fefflonem & relatio-

L ft'p-lïf!

nem ,inter modum & modum ,inter actionem &

[ /70! if

moinpe

terminum ? quis phxlofop'ms hocienorat.

1g0, & ft«

À pag. 176, ulque ad ; 82. vult oftendere evi-

As t

denter erralle mein docendu identitate mocus &

itNH /M

virtutis, idque maxime ob has duas propohnoncs

100 VU[[

meas: virtus Dei mexiffit motui. & implicat quod

ris damfat

«irtus De: fit in motu Dei. íed nulla prortus eft con-

J :/f tböf

-

tradi&tio: duplex enim eft motus Dei , unus à folo

.

UOJ hbbct

Deo, & dehoc potc& intelligi prima pmpolmo

,

MT

iLuntquo

dixi enim fupra effe probabile ex $. D. quod fit in

finem ulti«

motioue Dei ; licet probabilius dixerim effe , quod

E

fitterníinus immediatus&effe&us divinz motitinis:

-

nimplicl

fiteniminretefte S. D. per mouoncm,quavmutc

Jfione ott-

fit; ut actusliter res agat : alter motus eft fimul à

-Deo & cteatutautiíntellectio si volitio, & fic intel-

fccundlm

S-'

Ts

llältut

29$

ligitur fecunda propofitio , vírtus enim fignifiest

;m;fg:mr

principium actionis , aitS. D, etgo fuperflua eifet,

fapcane

quanda di

fi ellet in hisa&ibus , nihil . ením caufaret , non

à

u il

»

enim caufare|potlet a&um ; in. quo fubjectatut uti

patet, aliásidem caufaret feipfum, cum accidens

v ]üt

tia hujus [

non agat tefte S. D. nii dependenterà fi ubje&to fuo

Obfetv

fimul influente;nec caufaretactum Íequentem,quia

virtusilla mox de(init effe , definente (üo fubje&o

d ngmtm

feu atu, cuiimmediate ineft; non ego ergo fed E.

vmut:pn

errat evidenter;ficut enim infen(u miteriali &iden-

NT j

tico verum eft, actio (eu r»otio eft motus, efttermi-

if

mjititti

nus &c.ira rationabiliter poteft dici, motio divina

Jesemdam

e(t vircus &ivina; diftinguuntur enimitealiter moda-

gunt n

liter tantàin, accipe altud exemplum; hzc propofi-

tio eft vera : phiala e(t aurumi; 4. fent. dift. 1.2.1.q.

um at

ommbyi

$.ad r. car ergo & meanomerit vera ? hzc tamen

jeiid.i

ptopofitio : smotro. Deiin voluntate cff fermaltter

virtus wefirvumentalis ,omninaoerror eff , fed ubi P.E,

pj

hanc habeo? quo igitur jure e& aiihi adfcribit.p.176.

TOU uY

Videatt,,

Quod habet pag. 176. verf. quod primo dicat

&c, ubi citat gerfonem Cancell, omnino frivolum

ub m

eít, & (uam in Do&. Ang.neícientiam aperi& pro.

prew(

bat , videatur Doct. Aug. opufc, 1. cap. 1.

VITLI (

D.g. 182. Gcconcludit:bac fufficiant ad offenden-

Virtuteg

dum me w[que im [enium €À feneilam non evváffe mi-

hr , $n

fere 8 judscium lectov. relinquo, uter noflrum altevi

hiosale.

äl;öa

smpo[feram fecerit. quid oftenderic E.D, V, quis im-

potuerit; & ego jectori relinquos quilibet enim im-

qua rj

pattialis ex Jam dictis meis feu (criptis & cognovit

LUIUTTE

& ulterius cogneícet , quod errores [ fi veri (unt. ]

Itf

rirates funt

mei non funt, vel fi ertores non fünt , angelice ve-

qu:m I

lenlise

À Pag. 182 ufque 18 2.alibi refponfun:ett (atis,

pittt e

texcus philofephiquem P E. citat, pag. 188. clare

fh'umcl

&vincit premotionem Phyücam Thomif&ican; "hi,:,

x es

192

? inifiet

nom figitur can[atum cau[a fecunda , seff per vivts-

& f

Ieocaufeprimay quodefl , gma canía fecunda

oret, n

quando efficit rens , inflit caufa prima, qua eft [upra

jedut ti

egm f(cil, coufam fecundzm j f[uper illam rem de

li accideng

wirtste [ia. ia Ariftoteles tefte P. E. pro intelligen-

ijcäo (uo

tia hujus faua , vera , ac Angelica,

cnccm,quh

Obfetva ex $. D. t.p.q 125.5.j.0,ubi: f funt mul-

Io (übjedo

A agentia ordivata ; femper [ecundum agens agit $n

gelet lE

Virtute prrm: agentts [ fcil.incompletá; inftrumen-

tli iden-

tll , uti patetex [eqq. ttem 3. p. q. 62. S. D. virtus

s efterini-

snfivumentals acqueritur an[iramentoyhoc ipfo,quod

jtio divitta

MZi'Utfüf'kprläälþdliJ n.xm,przmum agm: meouer

li oda-

fessndum ad agendwm 5 C [ecundiuem - boc omnia a-

( Propoii-

£unt in virtute ipfius Dei 3 G uatpfe eff caufa ommi-

R. ].l.Ilqï*

um aChrus agentium. i. p. q. 95.3. 2, 0. 49

ec me

omnibus sooventibus ordzr;;z;z: , aportet quad virtus

formalitr

fecundi mwvcntis dertvetur a virture promt agentits

duli E

quia [ecmnaum, movens non movet yn'fi ia quantums

ibitp p6

mawmrälpw'mo. ideai habecS. Doét.i.c. q. 0:2:6.

1mo dict

videart. nieum 4. idem bene docet P. E. pig. 14 3.

frivolum

ubi sinffrumentum proprié diinm.... ut effetdum . a-

pevecur (qusproprtam formam excedit €$. propriam

vrie pto-

virtutera infirmments l.c. ) debet amoveute altam

/

i' ajendm-

VirtHtem aceipere , per quam. 1f um q?ääum opere-

r d)& Mi-

Iuy , qM& UtYtMs CfE aliquod ens 'ncompletum , inteu-

tionale , G bec virtus dieusr proprié anforumenta-

r;;m ulteri

lis , CÀ co[lituit remillam w vatione snflvumenti ,

qusid

enimint-

quia ves illa pv tllava virtutera , quam per motunt

moUentis actipit , operatnr effzibum , quem exviy-

cognO*'if

etl (Unfj

tute C8 forma propriaoperar: nom potsiffet 5 $ ad

quem ves dlaex propria virtere eff improportionata.

;ch'cæ v

ienfus ergo phzioibphl hic eft planus & clarus &ti

selttis

pstet ex S. Doct, & P. Exim. & in omnibus in-

t!!g-fl".xc

firumentis mos. figitnr cau(atum. cau/a Jecunda

V

yati

*

[ oullus

P

oO

m onturh

[ mullus efetus efficitur à cau(à fecunda ) "if per

virtutem , lcil. intumentalem ] caufeprima jlive

Mi proctá

ablolute five fecandüm quid prima | 2424 eff [ (ap-

praprmwl*

l.t,

pleideo ]guia canfa fecttmdayquando efficit vem (V.

G. intelle&tionem, volitionem , calefactione:i ; ca-

Dtet il

lorem &c. )infiflit caHuíAprima ( quando ergo caufa

Obfetvi

fecundanon eificitrem, etiam noninlluit cau(à pri-

[iis verbis

ma ficut quando caufà fecunda non opetratur,edam

pruna adjn

nonoperatur prima Ícil. movendo caufam 3 ad a-

[uamqwm

geudum qua eff fupra cau[anz fecundam ( hxc enim

e feciidi

ordinatur (üb.ea:|/mper dllamvem ( fcil. intelle&tio-

e p'zanus:

nem , volitionem &c. |de virtute fga, h.e, victutem

vt ümpli

[im fecuns

inftrumentalem , parucipatam ab agentis priucipa-

lis virtute propria. Ex his.

Íepime

derivt

Infeco tría, confequenter phyficam pramotio-

(un (ecun

nem Thomifticam,primo influxum (fcil. inproptie

talem uti patetex S. D in atc, aeo , ] caufz prima

w qmw

incaufam iecundam , quando agit, (eu quaudo effi-

IlCP] 0pt

€ittem. 2do, virtutem inftcumentalem , per illum

eliicitcay

jnfluxum feu motionem cau(e prima communica-

iilamqnar

tam caufe fecunds;tertio aCctionem cau(ie (ecundz.

dam,quii:

clacé ergo docet Atittoteles & Do&.ang. previam

patet lac |

Deifolius motionem phyf(icam : fecundo virtutem

W& E

in&pumcntalcm quzett principium efficiens acti-

onis omnis ; tertio ipfamactionem caufz " fecundze

n flgy

femper illisconjun&am; tunc enim . influit caufa

upparet jf

prima feu principalisin ftum inftrumentüm,quan-.

qud ab

do agit tefte philofophr»), & Do&t. Ang. eft enim ims-

t filin,

fluxus is divinusmotio divina vittuofz feu reductio

Erqii

activa caufz (ecundz de potentia operandi ad adtum

Dyntzlsa

ipfum operetionis tefte $, Doct. femper érgo con-

tecin Otyi

juncta e(t actui ipfi: operationis ; nec e(t ea motie

Ptoprif

divina à cau(à fecunda; communicatio sflius vir-

in X"a j qlk

4 5

tutis divina , ei.qperætta fglim Dei n mattir

« Ficit'

L2 À

30t

nec vatira quidquam ad eam operatir, attio wl:m-

h )wi p

r jtve

PU TTTI procedtt A Virtute divina Püï!t(. 2,04!4 ö wrmte

491:;3[ vm.

propria fuolnnmtu, ita bene & Angelice D. Exiin,

l.c,

ficit vem V

hon» upnr a

P;tc: item ex art. meo 1 1. & 18

ubi rurfus,

otreocufa

Obíetvabene quàna caute phxlo(ophus pcasefatis

lt cau 1Pn.

(uis vecbis , haec ( vefte D. E. 1, c. ) praemiferit. camfa

tatr,erdam

prima adjmvat fecundam caufAm [nper operattouem

m i, ada-

fam quonians omnem operationem quam canja efft

hacenim

eit fecandn prima . etiam cauía. efficir, lentus bic

intelledtio.

e(t planus: catt[a prima (qua lemper eft principalis,

,6 VICCUCCT)

five impliciter five (ecundüm quid ) adjgvat cam-

l5 PUHC!P&-

fam fecundam ; qua Íemper eft inftrumentum cau«

fx prime' , eique ) faper operationem fuam ) quia

derivat

virtutem

mihumcm.:lcm

m

Cale

plæmotm-

e

fam fecundam , dumim

o»vet eam ad agendum

»

Ll !nnfoprlc

adi onmæ

PCL' qmm EC POCCDS lnïl'lü[üCC OPCIRU & fl(. ome

nem opetationem- efficit cauía- prima . ,

quam

llhl 0 th

, pecilum

efficit cauía íecunda , ícil, propter & per virtuten

illam quam cauía prlma derivat in caufam fecun.

0m mulll(a»

.

dam QUQ OpCfCïUf HDO OPC[Q[!COH*P!C[C PO[EC

»

ov fecande.

ater haec gloifa ex 1pfo philofopho & Do&. Aug,

Pl:h'lïm

o vittatett

uti & D. E. pulchrudcm habet S. D. 3. contra.gent,

Xciens idi-

€ap.8 9. illnd ia cnjus virtute Agens Agtt , ff cap[a

, fecundz

non folim virtutis , fed esiam aclus yquod in avtifice

apparet , in cujns virtute agit inflfrumenium, etiam

afloit caulà

uod ab boc artifice propriam formatm non accepzt ^

m quit

(tentam i«

fed foliem ab ipfo applicatur ad atlum.

ytedudtio

Ex quibus evidenter patet , quod virtus: müru-

mentalis non fit in xpfo actuinftrumenti ehcxto(pz-

jjadadum

tet in omnibus intrumentalis artificialibus ) fed im

ago

PIOPIIR Forma ac vittute PIOP['IEI inftcumenti vel

inilla , quam elevat virtus inramentalis ac inttin«

u llf«

;ï

Íecé facit potentem pto priori ad operarionem,aqua

j 5 o

MUrctutce

i

302

virtuté tam propria in(trumenti »quamab illa rea-

: Mi putt

jptcinlect t

liter tnperaddita, realiter pendet ipfius operatio

ao aliquid

Íeu melius cooperatio,

do, etam €

Cr utius proin error ett, quem habet D. E, in pri-

mo lib. fa0 pag.t09, ubi virtus divinaT (cil.inücu-

f diciut,Q

musimmedl

mentalis produ&tivaratiomsendsl.c,) i» a&hioze

ücr g

woluntatis [(no modo ex:flens eff. &8c, tem p: g. le3.

virtns iryima[ (cil. prvfata |qua:n eadem atitone

diatus leuac

(JeHl. volumntatis elicita [.c.) eftj&c. virtusitaquedi-

moto ul

ss ivb

vina inftrumentilis totam realiter cau(at actum

Áing.none

elicitum à caufa fecunda , & quidquid ineo eft per-

fectionis , (ed non (ub alia rationeac formalitate ,

Dis pracie

eimmedi

quàm entis; quod maxim? intimum eft in omni te,

teíte $. D. ratione prius pmin attingit rationem en-

(qu &phy

Attdite i

tisin efcétu , quàm zlia predicata ; phyfice tamen

icomplet

& reilicec omnia fimu attingit , ex quo patet error

P. E. l. c. vetf. virtüs divina in actione.

a tiontm «

tus elaec

Pag. 189.& (eq. atguit me rucfus falfe citatio-

(ecundas,;

nis , ied Fallitur & tillicomnes, uti paátetex antece-

fe&tu, utic

dentibüs, argamentum quod habet pag. «9 r. pet

bocinnihilum cortuit , quod potentta activa mobi-

hànc mean

lis per motionem Dei , non tantàm reducatur in

J filin

At

actum quoad ipfam Dei motioaem feu motua ac

E.adocult

virtütem quam tunc accipità Deo,duin actu agit,üt

ait philofophus, & ex premiflis patet , (ed etiam

V G. fecar

quoad a&um f&um elicitum five immanens fit,ive

ferccipi:n

tranfiens,calefa&tio enim educitur ex igne ut ab hoc,

principali;

d. & (to.

non ut in hoc, tefte S.D. nec tamen poteft educi nifi

prius movca',ntur forma ignis & virtus ejus propria,

p

przdictà Dei folius motione,quz eft motus in moto

I

tefte S. Do&t. unde fal(am ett quod habet p?g.r92.

COmmuni

smotio moventis folzm rectpitur im potentia pa[fiva

-Atturseli

moti, non Vero i uilvva s cecipitur enimin poten-

ls. tei

tia paíliva quá paífiva,que íimul eft realiter identice

tl tel [

activà

Wt gper

:303

activd patet in omnibus intttamentis, dum motum

Áits Oä*cranl(y

intrinfecé recipiuntà (&o principali ,. quo habito ;

actu aliquid faltem agunt cefte. S. Doctore. (ecun-

do , etiam exhoc corruit argumentum PatrisExim,

LP Es pti.

iF icib i.

fi dicazur , quod virtus Dei inftrumencalis fit termi-

) matue

nusimmediatus phyíicus motionis divinz uti bene

dicitur, ficque motio divina & terminus ejus imme-

em p

Alem abum

diatus (eu actus infunt eidem fubjecto.Si dicas;ergo

ftusiuquedi.

motio agentis fecundi non e(t immediatus. termi-

iuot 2dum

nus divinz motionis ,quod tamen (zpe dixi x di-

fting. non etimmediatus cerminus divinz motio-

ineo et tt*

ormilitte ,

nis pracise (umpta (motionis virtuo(z N. ?: 2, non

L loomite,

eft immediatus terminus quo & phy(ice incópletus

ationem én»

(qui & phy(ice completus N.vide art. meum 8.im-

mediste itzque terminatur Dei motio ad virtutem

ylict tames

incompletam inftrumentalem & hae mediante ad

) putt ertof

actionem elicitam agentis fecundi, ficque hzc vir-

L.xl(æ cítatig.

tus e(t medium conjungens virtutem omnis cauíar.

Íecundz , in qua pur? paffiv? recipitur cum fuo ef-

téx antete»

fe&tu,, uti docet Do&. Aug. erratitaque P. E, dum

g, g pet

(liva mobte

hanc meam propofitionem arguit erroris; operatio

JDei folins. soventis terminatur. ámmoediate ad

edocatur if

atlwnem creatura. Quàm craíse autem. hic erret D.

motud a€

E.ad oculum demonfto : nonne P.E.inftrumentum

i gt

V.G. fecutisnon fcindit artificialiter,ni(i motum in

, fei etüm

sens f out

Íe recipiat & virtutem incompletam pro- priori à

v ütab of

principali agente: (ic habet in primo (uo lib, pag.

98, & (eq. item intermimisin hoc ultimo lib. pege

fieducini

143. & pag. 193. & feg.idque beneex Do&. Ang.

:]uspropfifi.

gusin oto

fecundo ; nonne is motus & per eum . Virtus

communicata íecuri mediant inter acuitatem

L pigrg

Íecuriselicitam ? utique , quia motus is virtuo-

ya p

Íus, realiter fuperadditus ab artifice formz fecu.

yin pot

ris tefte P. E. conftituit fecurim completé poten-

a

aem eperari inürumentaliter;mediat ergo inter

formmg

304

formam fecuris con(tituciy d &ejus a&ionem elicit£,

T

Tertiós nonne imotus is virtuofus immediate ( üt

& JZ'"&'V-S

P urimum faltem terminaturad fcifIonem a&ivam

jum , quod

iecárisceu fuüüm immediacüm effectum ? utique &

ac fufü

hoc patetex 1. veftro lib, pag; cit, item lo.c, u. 45.

facium

ántermotionem enim virtuoiasn fecuri 1mprc(lam

hic ditut q

hgnano &inter íciffionem [equentem ex ea, nihil

liidi, mo

mediat, ficuc nil mediat i: ucrpotcnmmma&uprx-

aeelliot de'

mo ultim& completam & ejus aCtioném. 4to nonne

NI pmtc*(

& motus isac virtus [tatim ceíTant. in fccuu

dum

totis fit al

lienarius V. G. tiovece cellat ad agcndum 2 uthuc

literadtuse

teite S. D. idem habet E, P, V, inlib, N

8 153-

hijfnodi

meto ; nonne fcmpcr novus 1mpr1m1tu1 cx motus

putinei

ac nova vittus , duin- novitet apphcatm ad artifi.

tnotera

cialicerfcindendum? patetrurlus ex $. Doct. & ex

flrimeng

principiis ve(ttis. fexto ; nónne & homo eft in-

tontr tue

(tcamencaim Det communiter dictum düm 42tu

filitatis

agn , uti & fecutise(t in(trumentum com muniter

depe dc l

d &um ?'patet ex S. Doct. inart, meo 13*

fotma lite

: Jam vide: lector,

quid PLObCE argumentum P. E.

(tiadion;

pag 191 ubi fe pztct evincere , quod uon termine-

(i NI

tur:motio Dei 1mmediate àd cau(ie fecandx .uho-

diatis mo

nem; mmiïmmentoconvmc.tur.xpcxu etroris , ac

ment;lis

contcadiétiobis,

Qonem [

Pag. 1 94. fic arguit P, E. nanpotej?e/? 7nsdalz-

OIiï'rq(

quis 5 rzam:j:'a!arwmmotm j - phf. Itb 3. Lbu. D.

D

ergonon potef? ej!e quad uzu[al;tm fít- alicujus cau-

Ditent f

fahitas. híc peto- AP:E

.sn motio cau(z principalis

&i

: unpaælïa inftrumento , non fit motio & cauíalitas?

À g.

fecundó j an ipla inftrumenti operatio , etiam non

Diyonde;

fit iióts Accanfalitas? ? utique fic , ut patet , 1 er-

——

UO um

poyemen [ in&rumento ímpreffo ] Jequatur

*: [?)) mh

aclto moti , motio ssoventis dicitur. motio ad ati-

&CCO r

encm mott. P. Exin, in. 1,lib

m a1í

Pag.99

!

30j

ionen dlcii :

Ynedt ('ür

P2g. 99. an non hic datur motu

s alicujus motüs

& caulalit.s caufalitatis tette D. Exim.? vere video

nemadivm B

jam , quodlitteraangelica occiJat, fpicitus , fenfus

n? uthuc& ,

ac fufatrium vivificet deinde , quando lapidem

( 10. Ü 14f

fucfum impello, (icque motum eiim primo, an non

r imprellm |

hicdàtur motus notüs? motus (cil. impreffus

m exea,nilil

lapidi, motüslocalis violenti cutfum ? fic igituc

minadu Jti-

intelligi debec S. Doct. ne(ibi alias. contradicát y

, 4tononne

tcori , dm |

uti patet ex att, meo T. non poteft ef[: quod aliquis

motts fit alicujas motus h.e, cua motus fit forma

lim ? utique |

liter a&tus exiftentis in potentia fecundüm quod

. pig 153

üitureimotus |

hujuf/nodi, ccítibus phylofopho & Do&. Ang. non

tür ad atf |

poteft ineife talis . conftitoi formaliter. per aliu

motum feu actà, bene tàmen poteft unus motus in-

.Dod, &t ]

ftcumentalis una. caufalitasformaliter inftramentü

oumo eltin-. |

con(tituens effe cautà effictens altetius motüs , cau-

n düm 44u |

falitatis &c. ficut actio cum fit formaliter ipfa ratio

^

M

communter J

dependendi effecti

isa

caufa, non poteft in etfe tzlis

,3!

fotma liter conftitui per aliquam aliam rationem

setitat D.E, i

(eua&tionem benetamen paieft effectivi procedere,

on trot- ]

dixi tamen probabilius effe , quod termirus imme-

dndg 4dio-

|[

diatus motionis in(tcumentitiz fit ipfa vircusinftcue

iettors ,a

mentalis quz fit in inftrumento abartifice per mo«

tionem fuam ac motum , uti laquitur. $. D. ex hoc

Madvali-

folvitur quod hab.et pag.1935.instgumento $.

d ln D.

À P2g. 199. ufquead 102.0mnia fupra 2x dictis

/,Wj;f! (l*

p

patent. fcil, ex replica ad cap. 3. uti ex art. o1eo 1 t

4

principiis

a

& 18.

^

v ais

A Pag. 102. uíque 206. indigna funt quibda

,etiüm Don

—

refpondeam, & pco quibus fumgtus inutiles faciam

at d

:

d

fufficit unus S. Augutt. aguntur A Deo st agant , nom

w ipfinibil agant. corr, & gratia €ap. a. & quis ob-

] f:qumr |

pio df

fecro arufax [ nifi facuus ii;-jappiicac infttamentum

fgum alfaudendumnifvelitut fcindas ? — fatüus

V

et gO

| g : ]

306

etgo erit Deus (upremus artifex ac principalis cati(a

M ibl et

prima imprimens motum virtuofum caufze fecundz

[pccicscm

nií1 velit ut agat,

aptnte utj

Pag. 205. lepidum eft quod habet, quia Gram-

quon*.odo

enim ag

maticum agit.Jrec (ait ) /sut valde diver(a : id quod

fit 400 atlnaliter agat ; €$ id qued fit ut atinaliter

lm mouti

AgALS nam poflerins , Jignifieat tatentiovem facien-

woutut.

X £2 1

Y&i

tis, leq uitur ergo ex di

[itate quam facit P. E. in-

npr[tá

ter to, 440 , & towt , quod Deus eft verus author

tgo. Siel

peccati : probo breviter: R em. y. Jex funbzntravit

p fpccic

ut-abuwdaret. delitbum; ly ut fhignificst intentio-

docet)nt

nem Dei legem fetentis , ergo Dcus per legem fu-

morio[c:

amintendit peccata hominum tefte P. E. non ergo

Tatut POE

ado intel

agat g::aïmmaticum fed Thcologum ; qui omnía

fccundumfubfïratam materiam ; non Grammati-

itque el

ce fed Theologice intelligere debet , alios docere ac

um pic

cXplamre. Ex his.

Addit

Á Pag. 2106. ufquc'ad I1.0mnla patent,

guidery

Á P:g. 111. u(que ad 218. fuper&dso ;efpon-

ptimo co

dere ; affaiim omnía patenteximeis att. & ex bis

defcit l

di&tis.quod autem dicat pag. 218. zguts tmprimendo

Dii, no

aque calorem , uovet ad. per fe calefaciendum, om-

Qufimir

nmino falum e(t de motione propriä: tali, calefactio

eipilis;

enim abaqua calidanon exit, nifi Deo in ipfa o-

primire

pcrante intentionem tefte S. Doà. h. e, virtutem

complt;

inftrumentalem per moionem ac operationem Dei

c&comp

folius aquz calide feu' calori communícatam,

&timer

Previ& fimiliter. falfum e(t,, quod habet pag.: 16.

fiturier

Dens per fpectem intelhgibilem movet tntelleflnm

hm

ut alin intelligat. (iloquatur de motione Dei pro-

Q

priécali ; Deus enim proprie mevet per virtutem in-

uliadiCO

completam inftrumentalensqua eít ab ipío folo uti

tor ) h][

& per motionem,in qua nihil operatut creatura ; us

Poteüsi

io

iple D.E. docet iny primo fuo lib.pag.109.verf.tert

€s

307

dipalis atf

&c. (ibi ergo contradicit , nec conftat (uis verbis;

ife ftnde

fpecies enrm illze fant fimul à creatura,feu intellectu

agente uti benedocetinlib. , pag. 67. & vide

quà Gram-

quomodo ífibi & Do&t.Ane.conttadicat P«t. Exi.fic

fa : idgid

enim argt.ïitp;g, 216. Degs Per!?w.:æm z;:t:/hgiäz"-

E ativalittr

lem movet intelleiinm ut abiu inielligat fed Dens ffe

t fatier

movendo inielleibum ,conflituit intelle&usm invatios

at b E jn.

me per [e agentis | principali

$ .

ste

&te S.D. ] compfetun;

tU qULhor

etgo, Siergo telteP, E. intelle&us fü;t completus

nb

pet ípecies in ratione cauíz per fe agentis ( uti bene

iE JDteltio-

docet ) neceffarió adhuc prerequiritur peevia Dei

1.

|

ecein li.

motio | confequenter virtus Dei j per quz contti-

: nonetgo

tuatur potens inratione in(trumenti Dei, antequam

qui ominfiü

actu intelligat, patet ex art, meo 1.3. 4. &c. falfum

Grammati-

itaque eft quod Deus per fpecies moveat. intelles

docere ac

&um propri? ad hocutactu intclligat.

Addit Pag. 218. & arguit: canfa, cui deficit li«

-D

guid ex parte actüs primirequifitum,non eft in actu

0 ISEAPCH-

primo conpleta, fed cau(z , cui deficit merio Dei ,

v ex Dis

deficit aliquidex &c, ergo caufa cui deficit motio

Dei, noneftina&tu primo completa, » potfe elfe

n[nrimmdo

idum, 00«

caufam in actu primo completam in effe caufz prin»

cilefadtio

-cipziis;&tamcniüi aliquid de&cere ex patte actus

iniplao-

primirequifitum , ad hoc ut fit cau(a inftrümentalis

, virtütem

coipleta , patet inferraacuta , per aciumen faam

onem Dti

e(t completa in actu primo in effe caufz pïincipzfiis.

unicatatt,

& tamen[ etiam P. E, teíte j decft illi aliquid requi-

tpa .116;,

fitumex parte a&us primi ; ut fit com

*

plete. €a ufa

gellitum

infrumentalis, ex quo ommnia cotrriint

Quod autem ibi habet p. 2 17. de a&u fupernatu-

Dei p

ztrem ll

ralidico vel hunc a&tum eliciens eft juftus vel pecca-

[ofolout

tot , f jufus, per habitus infufoseft in ictus primo

r Uf

palis patet e.;z $. Do&; de

poteusin .gilä caufz p»ripci

E

VET

&

308

Vet. q. 27.2. 4. 0, patet euiam ex (upradictis : i pec-

gique hic

cator eít, (ic refpectu füperuaturalitatis actus cujus

[ isiici

principium elicitivum ratum — ac completum nomn

"

bctpcr 10

habet , influit tancum inftrumentaliter , patet l, c.

etpo. a

ficut omniscreatura refpectü entis inilut tantüm

& etamip

Anttumeritaliter, refpectu aliorum pradicatoruni

gifs, i

realiter ei identificatorum princi palitec , & (icut fer-

culari i

ra re[pectu fciffionis principaliter refpetu atrificia-

D,depot.

Jitátis vero tantüim infirumentaliter.

itmq. 6

Pag. 21 9. & fequenti arguit vitii hunc fyllogif-

àb talem:

inum. ficut [e babet forma compléta ad canfam per

Secund

Je agentem ( ptincipalem) | ztafe habet motus , quo

beranima.

milerHr & pPiicipali agente ad iafirumentum , fed à

Wonalisad

fotma tómpleta can[i per [é agetis , exit cAu( a per

titjocinat

Je Adefitis operatio , CO forima tlla coniiutit caufama

Ino POICB*

per fe àgeatem ,tn aciu primo polenterz , evgo éttam

txeunt at

R inoti qn0 movethr à priscipali agente "nftrumen-

eleau:

$um exit ópélarto , tn[l i nsocurt , 9 usütus i5 conffi-

tiofa frni

duit fajirumentum in acl u primo potens, najor eít S.

maittatjo

D. de ver, q.27.2. 4.0. mittor fimilitet, ütibi ofteu-

lt brntg

di, huic fyllogifato fabjunxi ; confepuentia bona eft

enit effe

& cohbfequerns étt $, D. (ed D, E. hanc coníequentiá

cündümc

vócat itneptam & vitiofam ; rationém addit: za72

10 modi

Ab aliqda (ait) parzienlart fimilittdime, qua ad figni-

ficatinem tà fseut , fufficit , araumentatur ad aliam

fcmpcr b

infecatar,

pat tuculareri, addit l. c. ff cop[egnens eft $. D. non

Quenb me

erat opus sllud probarés fed. [uffculbat textum , an

quo clare contineretur ,allegare.(ed ex att meo.1 d.

tioabum

&utem (r.

& XC, oltendo confequentiam. mei difcurfüs non

Audia

fuille ineptati , vitioíam fed optimam aptiffimam,

fili Í

1mojquia ex principiis Áng. aternum non ptoba-

bitullum vitiüm ; (icut nec in hocfyllogifmo: sr4e

'vtniem l

teyia boc modo fe babet ad ve$ (fotmas.) maturalets

df/ifJ"

f 45404:

Jicut lignum ad lecium. o puíc, 7o. a, 2 . o.fed ligaum

adlectum fc habet per medum recipientis ; ergo.

quidj Á

utique

lidie:fí p

utique hic (yIlogil'xims eä ïmus; eífet autem nfü-

Cs cujus

lus, i fic fubfumeretur. fed lignum ad lectum fe ha«

pletum uon

; patet], c

-T

bet per modum recipientis fubftantiaiiter completi,

ergo. cüm ergo minor in meofyllogifmo fit. S. D.

dut um

& etiam ipfum confequens , utique bonus eft fyllo-

tedicatoruni

& (icut er-

gifmus, (ic enim non eft areumentatio ab una parti-

C attilicide

culari fimilitudinead aljam , quz non valettett $,

D. de pot. q. 5. 3. 7, inobje&t. z. & ejus folutione;

item q. 6 de maloin obje&t. 19. ac folutione. fed

Inc | )'Högi(*

ab eadem ad eandem.,

(f pt

Secundó ; hic fyllogifmus eft bonus , ficut fe ha-

THilkt , qui

TET

betanima rationalis ad hominem , ita fe habet irra-

nbf

tionalisad bratum , fedabanima rationali exeunt

it cija t

ratiocinationes, & copftituithominem 1n a&tu pri-

T

mo potentem ratiocinari , ergo ab anima irrationali

| fr'ga £tun

exeunt a&iones irrationales & ipía conftituit &c,

üfrumen-

i nf

elletautem fyllogifmus vitiofus ac confequeütia vie

tiofa fimilis veftrz , fi fic conclufiffem, ergo ab ani-

füajot et$.

-

gma irrationali exeunt ratiocinationes & ipfa confti-

icibi ottle

tis bofia e

tuit brntum in adtü primo potens : ratiocinari. fic

enit ellet f;llacia extra dictionem fcil, fallacia fe-

víegnentá

cundüm quid & (impliciter,uti patet opufc. 3 9.cap.

addit.su

10. modus ergo argumentandi lparticulai ficut ,

nl f

-

femper bonus eít , um fiex majore & minore veris

7) gd;z/taïll

inferatur confcqucns fimiliter verum , uti confe«

L 6 D

quens meum eft; ficenim nupnquam eft argumenta-

eXTMID y 17

tio ab una particulari (imilitudime ad aliam ; fecus

[t/m£0 14

autem í(i confequens fit falfum,

(s non

AudiatE. P. V. Doctorem Angel.op.3 9. cap.10.

ulfitit,

fallacia fecundsim quides fimpliciter eff deceptto.pro-

yoprobi

[mo: ff*

veniens ex ee,quod dihum [ecundim quid aceipitum,

«t fi efet dichum [impliciter ; can[a apparentia in hac

sl

fallacia e[f convenientiaejus , quodeff. [ccumdsens

(sdligium

quid , ad id , quod. «eft. fimpliciter : caufa verà

jj; ; 49*

F35

wog

yiqu

410

son exiflentia , eft dvverfitaseoramdem. iten cap.

&irmotust

a. 44 locum . fophisticum | duo concurrunt j unum

otens pet ü

guod ej capía Apparenti& , quod facit avgumentum

[ïcil.forma

apparere &onum.... aliud e[ principium defecis ,

tantid con

quia [cil. facie defectum nece[fitatis ia A'Zumento

citectelte ,

nn"'

€$ vocatur etiam. cau[a non exilentia. Yem cap.

tele,fra

^

lt

&. vel 9. £a fallaesis extra diclionem deceptiopro-

conlcqu:nt

traambora

Venit ex £0 ,quod res Alqua aliquo modo comventen-

tes , vel differentes , acetpiatur ut eadem finplici-

tumpleta fo

tér vel dvver[a. led ubi hanc admiíi. fallaciam ?

bt motus,,

cum con(equens fit S. Doct. fecundüm jam pro-

frumitm

bat2 . imó idem confeque us docet in terminis D.E,

p /mgem

p3g.293.lin. ult : ageas. autequam agat , . debet

Cïg0 Ts

e[fe motum , €$ 1m potemisa (ua. paffiva vecepiffe tum

Futra pl

"motionem m UVentis , tumallius morus terminum ,

$Do&. f

qui nan patefe. effe ;s&lz'a.a& agente procedeas. 1dem

Foktra

clare docet pae. 145. item pag. 29 y. ubi ; eperztio

üm Angcï

Artificit ,quaoperatur in fecurt operaste ecium ,

Ang. pre

flatwn vealiter ceffat , dum avtifex ce[[at movere fe-

vüni depi«

£urimiad operatianeza leGla , €8 1la operazio artificts

m

tür acca

eft aliqualis cau[a mperationis [eceuris....operatie ar-

(l

Wi

gt

Hficis 10 [uppouit , [ed factt [ecurim n ailn primo

fhcadm

Proxima completam ad operandum lecium , vel ar-

oD potel

£am $ c.patet autem quod hzc opetatio ardficis ín

dum Deu

fecuri fit motio fecuris feu motio fecuri pare paffi.

P.Eun;. |

vcimpte(fà ad operaridum tefte D.E. pag. 145. evi-

—

ftripifi

denter ergoó verum eftlioc meum coníeques: ergo »

u nf

molu quà soU£tu A printipali agente inffrumeutum,

(8E7, Qj

exit operatio in[ivumenti £ molus z con[liturt in-

nj m

Jrumeutum in atiu pryma potens. eífet autem -fal-

14. haj

lacias fi fic conclufifem : ergo.ctiam à motu ,

ii g.

'quo movetut inftrümentum i principali agente ,

bcntaal

exit operatio in&tumcnti per fe feü principaliter.

Ahabcm |

,

ii

&j, t ap,

& is motusconftitüit infttumentum in actu

'primo

irrnt 3777

potens per fe feu principaliter, íic enim. illa duo

; MAULT

[ fcil.formam completam & motum jaliquo modo

j// äfefecim i

tantüm convenientia, accepiffem ut eadem (impli-

t Wgummgi

citertefte S, D. ficque Fillaciam admififfem eodem

i. em Qp

teíte. fruftra etrgo E. P. V. pag.22 o.fic contra meam

ud'sæpna -

con(equentiam arguit : f eal ait ]valerer poffet con-.

du Contetietp-

m

tra agtborem fimilis con[equentia fieri; ficut fe babet

t jimpliar-

£ompleta formsa ad cau[asm per [e agentem ,1t4 [e ha-

falicam 1

bet tHotWs, quo movetur à pricipali mouente , adin-

àua jam pro»

Jirumentum , fed forma completa nen facit. cau[am

tecmipis EE

pe* fe agentem [ernper. exire in attum . [ecundum ,

L ddbet

ergo morus non facit inflrumentum [emper exire G$c.

mupeum

Fruftra planE hoc dicit. patetenim jam viduum ex

£ LETIBIMBE y

S.Doét. fecusin mea confequcntia.

tl Mdem

Fruftra ; frutra ergo P. E. argume-ntum hoc me-

ubi ; pendti

um Angel. tentat elidere , bic enim habeo ex Do&t.

u lum ,

Ang. priemotionem pbyficam Thomitticam ad vi-

m fee

vum depictam ; quia motig illa divina prior eft na-

o artftt

türá accaufalitatephyfica, quàm actio cujuívis a-

,Aprriti d-

gentis cteati, & huic infeparabilitet annexa propter

, atl prim

efficaciam divinz motionis ac virtutis quz deficere

um , ud gt

nonpoteftte(te S, Do&. ceffantque :n mobili ,

io arifidsii

dum Deus ceífat hóc movere ad agendum, áddit

r Pnïä put

P. Exiti. pag, 22 1. pluves ejmmodi forma fyllagimi

TAT evi:

fieri po[/wnt , in quibus vitium mautfe[Hins appareat;

unus [uffciat : frc Je babent[exad Y2. tta fe ba-

ques i

[ymtevttth

bent 7- ad Y4.. (eff enim proportio dupla ). (ed 6.ad

'gnpiwlf it

I2. fe babent ut numerus par ad. parem, ergo 7. a

: quiem jae

1 4. babent fe ut numerus par ad parem. o infelix

aftutia &atgumentatio! ego fic fübfumo fed 6.fe ha-

bent ad 12. ut perfecta medietas,ergo etiam 7 ficfe

li agente

tindpaltt

rte hic etiam vitium mani«

Fhabcnt ad 14. an fo

. feftius

ME

312

fcftius patet? utique non; & ideo non ,quia zquali-

DElerim :

terin bocconveniont, ( fic preciíe fpe&entut. ;

gpem cauta

idem patetin meo fyllogifmo,motus enim virtuo-

dise, alc,

fus facit 1nfftumentum potens nti forma compïc-

tiotus dlv

ta cau(z pet Íe zgentem potentem i fic pracist

suem exu

f'd mantur.

paetexS,D

Qued ;urem P. E. pee

7

.212. docet HRHOHAII pO«

n gt«

zuiffet autbor [nam dialeiica imperitiam magis pa-

Textts «

tefacere & V litita , lim ego niferdialedus; & ipfe

pb ts ]

pitferabilis erroneus Theologus, quid horum P

L

snvmmbmz

Ex:tnie mifecabilius interim P.E.oftendat hic fuama

formim m

dialc&icæ peritiam & me idioram ex S$. D. doceatex

fevivac D.

quo ex vitium mez ccnfequcntiæ de puroac plmo

Qampatoti

A 15 prmcipio zliquo oftendat; fi forfan nequeat ;

pcrmattcn«f

uti certo n equlbit,non tam audacule genuinü Tho-

fiitüsillon

miftam ?tguatactraducat, (ane cordatus Thomifta

&f ob

allidit ve(tram vanitot£ ad &per angelicam veritaté,

tottt, i&

À Pag.225.error patet, non meus fed P.Exiaii

moretad a

exart. meo 8,unde male :.rgui( errorishanc meam

propter (

propofitionem : a£hus perfetli $ atlus perfetlus ef

tem vlatori

wnum e$ idem, ad pag. [eq, & 226, & quod intelle-

Yosnünc:

étusreprelentans objecam ele&ionisindifferenter,

taltiamj

reprafentztive fitforma univer(;lis voluntatis. fed

pitttlc.

quzío D. E, ad quid tam futilta? fane fi fimili mo-

$i forte

do veftros libellos dilcuterem & excuterem &

Dicass.

omnem veftram carpendi occalïoncm»af prurigi-

Wdir.em (

nem fequi vellem ; feupotius modumin fcripto(ad

thoilg,

exemplum E, V. P.) quererem. Pró ! quantz molis

qu/nta

librumin. publicam lucem darem , centenos . ve-

vefttos ettores exhibentem , cum libelli veftri nil

E r

P"f?&lom

fint aliud , ubicunque mihi di(fonant ; quem nafus

dc po(. |

ecreus fslfo S, D. affixus , vecbo :funt meri , aperti

eirores in S. D.

tEXïüg a

Quód o

Ad pag. 21 6. facile pate folutio ex pfæmif]ïs. :

DEI

Cntls,quo

&ülion

313

xQuit aquifis

DElerim zctio previaterminatur pet fe ad actio«

elpedentür ;

P

nem cau(z fecündz vel imn:ediate, vel falcem mee

erim virios

diaxe, fi ícil. virtus divina fitterminus phyficus mo-

)rmacompïc.

tionis divinz, ergo & ab ea fpecificatur ; (pec*;fica ri

i (ic pradot

-

autem extrinfece ab alio eft ab eo determinari,

Patet ex S.D.U. p.q. 77.2.3. 0. de Ver. q. 1 .2. 8.0,

]

:nuhy»!am ;o.

1

itém q. 2 2.a. t0. 0. item opulc. 4.5. C. T.

(

(l mag;& M.

Textus S. D. ['quos hsbet de malo q. 3. 2, 2. 0.

tss &ipfe

ubi morps primi woventis aun recipitur ssiformiuer

d botum D,

^

n omsibus molilibus. & v.p. q. 103. 3. 3. 2d 1. dif-

àat hicluals

formitas motuum efl ex diver fitate malilium j non.

D. docensex

Áferviunt P. E. fed mihi ,

Deüs enima. voluniatem

TY phno

damnatorum femper movet. ad mzteriale peccati

j nequeit ,

petmittendo malitiam jufto fuo judicio , fic enim

enutni [A0«

ft:tus illorum exicit,ut pote qui in malo funt firma-

us Thomifl

ti feu obfinati telte S. D. de ver. q. 24 2 10. pet.

m veriaté,

totam. (ecundó ; voluntatem. Beitorum . femoper

(ed P.Exicni

movetad actus perfe&tos phyfict&mor:liter;idqua

huc meam

propter ftatás eorum exigentiam, Teruió; voiunta-

tem viatorum movet nunc ad actus morali;er bo-

P:)ffä'ü.f !jf

i inelle«

nus ,nunc ad actüs materiale tantüm , permittenda

iffecentet,

malitiam,idque propter ftatüs hujus cxigcmiam ut

upcitis, fed

patct.l. C. 2. E1.

(imili o«

Siforte cum D. E. pag. 228.

cuterem &

DicasS.D. 3. contragentes cap.66.ait: fecndzm

ordivem cau[ar um eft ordo efeCEuum ,primi autesa

;c p«

vferipto(

ip onemibns effeBlibus eft effe, [ecunda agertia autcm

mwms

qua [unt quafi pavticulantes $ determinantes atl ios

yenos Ye«

nem primi agevtis , agnnt ficut proprios effetius.[uas

; vellri i

perfelliones ,qua determinant c[fe. idem habet S.D.

de pot. q. 1.2 4. ad 3. fed íana intelligentia bujus

gem ndi

«i, qu

textüs ac mens Ang. jam patet ; vult enim S. Do&t,

quód omnis creatura fit Dei infttumentum reípectu

iguili

entis,quod in omni fuo a&uattingic & caufat,reí pe-

Dl

&u aliorum pradicatorun , i non omnium, faltem

N 5

ili-g

14

ahquorm I'utl patet de pot. q. 4.:2, 7. 0. J eft-caufa

ac[pcclufa&

principalis , non tamen fimpliciter , fed ecundiun

gnovents : &

qurd patet de ver. q. 24..a. t ad 4. eau( a prima di-

q.l*/' 4'(]

eitur effe prmczpzlu princ ipaliter loquendo , proptey

Mmg[ P[OO.

libeie&c. el

boc quod magis ínfluat in cffetlums fed caufafecunda

L ()lh ]h[

fecundum quid principalis eff in quantum effzlus. ei

"Agis conformantur, rationem hujus majoris coti-

ipm " [

formitatis vide 1. p. q. 4.a.3. Per totam | interia

Deus ae tem

&itatus textüus contra gCHCQSChLC loquuur de cau-

füi pet caü

vero cadtat

falitaze Dei feu concuríü fimultaneo , non pravio ,

htg I'HU al

& fic vecum eft , quod habet . P. Exim. pag. 229.

Ícil. quod actio Dei prius ra tione n()illo. attmgac

Quehab

at ls n

füam effeGum Ícil. elle , aánteqmam caufa fecunda

pxodurat P:cyrxa vittute fuos effectus, per quos cí-

quod pona

fe ,ratione noftrà prius prod;zc"cum quafi detecmi-

CUVA QV

netut &

Lpecxh»ctm ; tationem igitur entis Deus

Ma, Det

attinzit in omni effe&u , caufía autem fecuada fu..

b Iu qms

P"i.&ddltl-it!()üi eutis r!*:Olï lG&HECL lCd rátione

dei p

alias pe

kX

9^ -m

Ciones & fic dicitur pmuwldrch: actio-

(HqMA

nEuI.

eunaa elt

P3g. 250. exigità meut hanc ineanvpropofitio-

'/Tfeï li

nem pwacm&: iniecajua ergo agentia [ecunda de-

Yoltrüment

teriminarc C9 [pecificare atlinem C infuxum ( fa.

fth. con

pravinsm ) Dei mouentis ,eff Deum /uam mottonen

&[CIUH

sIorunm uaturis attesmpeyare.

pondip

Item pag. 227. fic habet: &bi quafo S. Thomas

APZ

dicit quod movere omnia fecundum eorum conditio-

atX M

xenm C$ motionem illorum naturis: attemperare fie

tel a ]

sdem 3102 atttenem Dei ab atlianecreatura deter-

H df

minart C$ [pecificari: pró quantaid molis ? in for«

us Itün

:na fic próbo, Deum motionem fuam. naturis fe-

celht

r w

candorum agentium attemperare ,e(t Deum libera

tht

movere ad operandum libere, neceílacia necellario;

'& Pag

fed Deum libera &c.eft (ecunda agentia deter mm:fe

lm noni

ao

—

31f

W'. 0'] e C:uüfa

ac fpecificace actio nem & influxum ( previaay) Dei

led ecudim

moventis:ergo. Major p:tet ex Do&. Angel. 1.2;

Wa prma di.

Q. 10. d« 4« : 83 a. 1. ad 3,1tem epulc. 3.Ccap. 129.

T j pru(p[gy

Minor probstur;Deum libera movere ad agendum

tlf fecunda

libeie &c. e(t motionem Dei phyfice terminari ad

adtionem liberam : fed hanc fic cerminari, e(t ab ea

Wa a

tnajoris cor-

-[pecificari , deterpiinari;ergo : efficienter itaque

Q3 thteriay

Deus de terminat agentia fecunda ad fpeciem actus

ültat de cat«

(üi per caufalitatem fuam phyfice przviam, hac

tigit ptevio ,

veró cau(alitas formalitet exuinfece vici(Tim fpcci-

ficatnr ab actione cauía fecunda.

m pig. 229,

drz artitgat

Qua habet D. E. 2 3 1. & feq. patent ex dictis.in

auf (ecutida

art. meis 1.3. 4. &c.in boc eccat conanuó P. Exim,

^

quod penat vircutem ipftrumentalem entis produ.

perquoseh

")IQ'

g.elicito 3 caufafe-

il detetmi-

Cvana divinam efTein ipfö

6wv

r entis Deus

cunda, petit pag. 132.. tres Iizr-t)poütioncs;i me ptro-

ecünda (ü

bati , quas ibiallegat;fed nulla. meaeft ,. non qui-

d itiont ]

dem prima qua fic habet, ergo virtus motiva tam

yeDetadtio-

atliva quam objellvvaefl permanens babitus.... Íe-

cunda eft hac ; ergo virtus Derad effe son communm-

catur per saotum. Vevcia yergo fecunda virtus . Ícil.

,*Pmpoliffo-

ecnta dt.

jnftrumentalis divina j non comimunicatur pér mo-

hn ( [ol

tum. contarium ubique docut ; quoad Íecundam

3 t

& tertiam propofitionem , quoad. primam fupra

re(pondi pag. 165,& 167.

À pag, 2.3 3. uíque ad 2 3 . patent omnia ex meis

$, Thunat

7 wnditiv-

art, & Miror ea quz habet pag: 23 $. er son mane-

ret [ ait ] virtts Dei motiva n primo motu volunta-

ypitint d

jura dtthe

Lis ad fiacm ultimum Reíp. quomodo manebit vit-

Jis ;in f(zf"

tus in eo motu , i effe definat motus? dum autem

natüris It

ce(ïätapp:ehenüo finis ultimi ceflat & motus vo-

luntatisad ilium.

li

À pag. 235 . ufquead 2 58.0mnia patent;Deuse-

j necelrió

nim non tantü dicitur primusmotor refpe&tu primi

jereiinte

EM

moufxs

316

& p

motüs voluntatis ; fed etiam refpectu cujuslibetids

popie üti

que femper per novum motum przviüm ad quem«

libet actum uti patetexart, meo j.ex quod ruit

Deus enia

probatio P. E. psg, 25 7. ubi NB. quod fic habeat;

in quani

$n motu ad finem ultumnum terminatur

FUA 7HO0»

ui pute

u5 , quo voluntatem ad fiema ultimiim folus Deug

Q (upra 2

spouety vo|untas enim licet motum teudentem oaufet,

&feq,mm;

inti propri

[eip/am tamen non applicatad finem ultimum. & in

tatis lii

1. lib. pag. 3t. primens moras voluntatis eft appetitus

fims ultimi Va habet conclufio prima ; apperius fi-

olius moti

at ultim: ( concluf, 3. pag. 38.) eff proprius motut

.Deuspmpx

t exquo|

Dei tanquam primi n20ventis. voluntas [ concl. y.

peg. $0. |licetnon movestad primum appetitum

401), 3.5

finis ultimi illum tamen efficienter caufat. virtas

, Puetei

préome caufa usoventis eff inprimo metn. pag. 137.

]cg:t uD Í

; Queha

fed quo modo hzc cohzrent cum his quz habet in

l. 2. pag.194. 2ullum agens creatum pote]! exive 'm

tullaenimm

dificutioni

athum , ff fit motum [ confequenter nifi in feha-

litionis,

beatzctum je/f enizm moveng motum. erco primus

motus voluntatís non eít appetitus finis ultimi , ab

Pa

eo efficienter caufatus , (ed motio Det pravia, püre

i Funic. ü

palive in ea vecepta , uti etiani docet P. E, pag.194..

l opeta

in lib,2. fibi ergo contradicit , & fuas concluíiones

Auses (it i

in r. lib, pereuut.

j]'c(ïo, üter

À pag. 138. ufque ad 2 42.continuat füum erro-

Gatare

jedacifeq

rem uti patet ex art. meo 7.& 9. putat enim errone&

P.E.quodomni formz fübftantiali imprimatur

Cüiiníit ve

motus à principio fuz productienis , qui it à fola

Deo;quod effe falfum oftendi, ex quo omniacor-

imti!'l'm i

ruunt. quod fitamen loquitur de primo actu voluri-

lg. pi

tatis elicito, concedo effe à folo Deo movente h. e.

: lo

effici quidem à voluntate, fed voluntatem ad eum fe

tD À

won moverefed movetiad eum (oloDeo;(ed nege

&

Wobar p

317

cujusibetid.

& pernego quod Deus pec hane motum elicitum

t d quem.

proprie üc iovens voluntatem ad actus (&quentes.

,Deus enim omnía movet pera&tum feu motionem

Y quod tujt

dlc habeat:

in qua nihil operatur mobile feu csu(a fecunda ad

VIBIME if«

Quam pure paílivé fe habet , uti etiam docet D. E.(i-

lol Deug

cut (upra ex iplo oftendi & clare1d.docet pag. i 95.

& Íeq. mouo ergo previaíoli Deoceu cauiz effici-

^ntem uj

tmum. &i

ent propria , requirithe ad primum inotum voiun«

j fff qpttitii

tatis elicitum , uti & ad omnes Íeqq.& per hanc Dei

aof

(olius motionem à foloDeo effective procedentem,

"-lprm.f i

Deuspróprit movet omnia omnino fecunda agetie

tia; ex quo patet falfitas prima coneluf. in 1.lib.item

[ cond, .

&€onutc]. 3..7. 1 1. 16.

:

1 'appetitum

,

lat virtid

Datet eciam mens S,D. 1. $. Qsir1.a.

1, quem ai-

]cget pro fe D, E. pag. 2340. & fic omnia corruunt,

l Pig' l 37'

ux habet pag.24 1.de trülla muratii, vana funt;

u habet i

f exir n

trulla enim eít,vel dicitut tantum inftrumentum z-

dificationis , fecus voluntas reí

siltin feha-

þc&u primg fuævq-

litionis.

00 primus

sultitmi , 4

ag. 24 1. corrupte me citat , non enim nego . c,

xevia u

in funic. meo quod communictatio virtutis ad effe

E gtb

Ét operatio folius Dei ; fed tantum nego; quod vire

tusea fitin primo voluntatis elicitoacta , ut in (üb

ondlütiotet

jeto, nc ercone? vult P. E. quiain hoc actu debet

(um etto»

caufare pAy ice rationé entis , ergo nequit ineo füb-

ym eonet

jectazi, fed requirit operationem Dei previam vel

cui iníit vel cujus terminus immediatus fit, ut fepi-

jtypcimtut

us dixi ,1mó fic etiam docet P. E. Paulo ante cititug

ilir d (ola

inteplica ad pag. 2 26. pag.193. unde fibi cóttadicir,

omniacut«

if lat

Pag. 244. & fequenti rucfuta fuum füorumque

L J

errorem infigniter detegit , dum clare demon(trac

atb e

ex Do&.Ang.xclacioncm predicamentalem etle 2c-

al tum i

cidens phyficum, Deo gratias, quo'ad alia ibi nihil

d

im 'aic S. D.

RProþat Pm le fed conua fe, faäam en

;0nf:7:smar

118

(retta iLv

confeguitur quandam relationem ad agertem , prout

babet e[fe ab ipfo. ExGo actus voluntatis con lequicut

D. E. qucd (

fianlitez relationem, qui éft factum à voluntate,pro

4uem,quo:

ut hiber elle ab ipf2, Quod ibi movet de peccato

E

continetur ;

vlimi, date

omninofrivolum eít; patet ex art. meo 26. quod

autem addit pag. 24.5 . corpus celeffe (uma motum ,

fdn virtus d

quo tzferiora alterat;t otitsnfAcit.CS tamen pon faeit

conlequent

virtuter [nbfLantie [prritualis viuentis ,qua eff in

ulom;. M:

1ilo omotz. anquoad primaum partem ,. evidentet

agna]m vt

falíum eft; celum enim ad fuum localem motum fe

quodnutcm

habet paffivé cantüm tefte, S. D. de pot, q. $.a.9.0«

putet, quia.

íolluna &c. influunt quidem in hac inferiora ; tefte

dateee: &

LS

r

S D. 1. 2. q- 109. a. 1.

le ver. q. $,. 9. de pot,q.

pit$ Doà,

3.3.7. 0. & ad z. fed inipfo influxu non eft virtus

prebate ex

prafata fed in ejus tezmino v.g.calote, luce &c. üt

bir femfs

in femine e(tvirtus, non in actione terminata ad

Thor t g!!!l).

hoc. Etrat proin P, E,

QWCALAY i

c

-À pag. 246.utque ad.248. (ed patetex premi

vittus ftir

fis & ex art, meo «o.

volüntati

Pag. 2.48. ponit hec formalia proetcore: appets-

chuc m

£u3 eff habitus fed D, E. nunquid voluntas eft 3ppe-

" (om

titus? gGque, jam audist. $, D. opufc. 43. cap. 7.

cüm p

qeluntas dicituy babitus à Bernardos nou prout ba-

P. E dum;

butus dvvsditur contra potessium f2 protz dieit Ali-

m dmzm;

uam babuudimen Cíc. Ecce verba proteto D. An«

fenfaut

el, & mellilui, & à P. E. arguor qali dicki.idea

[l fs

protíts habet S. D. 1, p. q. 83.a. 2,ad . 0. utinam

inamore ,

tam futilibus (uperfediiet, & cxpcnfas has prali

totus, eft

?

deditlet Paupecibus !

tlicens m

À pag. 249, ufque ad x

$2, patet eitor D. E, ex

fotmilie

art. meo 1. 2. 3. 4 c, item ex replica (upra ad cap.,

? i E-d'im :

$. ad pag. 96. & NB, pag. 2 j 4. fic arguit ; 4uoddat -

Àpg;

Anorem , dAt sd , 7»:04' 18 4THOYE COWT IRCLUY , jm' vir-

quim vl

£5 tendendi m appetibile , in amore comwetur.eygq.

olunzas:

i a

jam j,;c ergo arguo contra P. Exim. ergo Y

creata

$19

entem. prayt

€reata dat virtutem productivam entis ut fic tefte

ts conikquitut

n

T

h

P. E. quod omnino falíum eft 1pfo tefte , ic probo

Volun

L

:56,?[0

autem ,quod datamorem dat, id quod in amote

: de ptcoato

continetur , ergo quod dat primum appetitum finis

60 16.quod

ulcimi, dat etiam id quod in eo continetur ,fed pra-

Á motyg

fata virtus divinain eo continetur, Ergo. Prima

dmen p funt

confequentia patet quia isappetitus eftamor. finis

r qua r

ultimi. Minor eft P. E. i» appettta. fénis. wltimi

! , evidentet

agno[co virtutem cau[amdi rationem entts pag. 1 40,

t« motum f

quodautem voluntas det appetitum finis uitimi ,

OF'QISIaI9IOI

patet, quia efficit illum , efficere autem rem , eft ei

Yerionn;telle

dare eíle: & NB, rurfusquàm mifere P. E, intelli-

1,9, de p

gat S. Do&, fuam enim przfatam . Minorem vult

yon eft virtüs

prebatre ex S. Doct. 1.2. q. 26.a, 1.ad 1.qHÍa Vir-

« luce &c, t

tur fezuificat principium smotíta vel atfionis ,tdeo a-

termiaa ad

mor in quantum eft. principiusa appetitévt AUA ,

vecatar virtus. Sedubi hic dicit. S,. Doct. quod

etei pzæmif-

virtus fitin ipfo amore ? idem ergo primus actas

voluntatiselicitus, qui eft amor boni in communi,

(f0re zppef/-

eitque motus , etiam fimul e& virtus tefte S, Doct,

nusetppte

fi fcil..comparetur ad defiderium ceu hujus phy(t-

; 4 0p1

cum principium, Exhis rurfus patet quod — ecret

i prost

P. E. dumarguit hoc meum dictum pag. 187. zne-

«ur diot dl

tiodivina cft fimnluireus. NVerum enia eft in fano

oftto D. Àt»

feníu uti jam patet , ingó verum eít: motio divina

[ícil. fiasultanea ] eft fimul virtus formalitez, patet

ao

inamore jam dicto, eftenim formaliter mouo &

sla p i

motus, eft etiam formaliter principium phyíicum

efficiens motü ícil.defiderii, gaudii &c. ergo eft

rP b

formaliker virtus te(te S. Dodct, rurfus ergo errat

apaddapa

P, E.dum me carpit pag. 176. & feqq.

breviter dicome n-uf'g.

j ; il

À pag.254. ufquead 270.

quàm vel in uno jota docuifi&:,qu'od voluntas nomn (it

m,'/ea'vff

€auía cx-fä contingens reípectu el

ectionis,quod auté

aQ

P. E. id

cqua

^

20

D. E. id implicit* & virtailitec docuetit, fic probo ;

duf

provocac enim psg. 26 $. mead probandum ex fuis

m:jfarmm

quod D Ed

dictis, Voluntasduplicem taniàm dicit habitudis

nem ad faum a&um & objectum , neceilariam fcil.

pe, ol

& nonnecellatiam (ed (ecundum Patrem E.neutra

elethiomim;|

—

conftituit v. laontatem in e(le caufe ex fe contingen-

Thomamyl

tis, ergo voluntas non eít ciu(a ex fe contingens fe-

tee quüd iT

tum;cil,el

cundüm D.E, ergo fecandum Patrem E. nec e(t cau-

fa ex e contingens refpedtu electionis , ultima con-

quclibcx&-,:

fequeutia patet , fi enim effet cauía ex fe contingens

Àrguo,

hon necella

reípectu electionis, deberet in effe caufze ex fe con-

tingentis conttitui per habitudinem non neceflari-

E (idquea

x (econtin

am,fedP. E.negat, quodvoluntas per habitudi-

nenrno n neceflariam conftituatur in eífe cauf ex

fitia d

fe contingentis, ergo, major ptet,& eft etiam S,D.

Cühria &

bethibin

Ip.q.i 8.4.8d 3 JAece[f arium cd tonringens prnprü'

fequn AIHP EX5 UL QWART UI buju[modi. minorquoad

patticiari

primam partem patet cil, quoad habitadinedm ne-

t 'contihg

ceffárism, hzc enim nequit voluntatem conttituere

ULLT

ineilecaufe ex (2 contingentis quoad 2. pattem

Bucefer

pmbn ex ptimo lib. P. E. pag. 88. & (eq. ubi

hm Pzg,i

Dizces; $.Tb divit veluntatema non peffe exire in

tingcntem

album nift ante detevminetur À Deo ad Aum.probae.

etiriam:

Eir 1. p. q. 19. d. 3. Ad $ catf A quaeft ex fevontin-

d lt taul

gens ,oportet , quod ab aliquo exteriori determinetur

üCP.E.c'rg

ad effetium,ex bis ad verjará (f[cil. Thomiftz) fre

mOdO ','0'1;

concindnnt ;Uolnntas eff cau[a ex fe contingens ve-

ter habity

Qzeäk elcidionum, evoo adcas dobet determinari ab

tioctal

uliguo exteriori , atqui non 46 alio 7:;&»2 ? Dm;.q:aa

Pt nor

nullumexterius potcj? agere in Voluntate . praeer

aliam hs

Déum , ergo ut baleat ejfztlum debet determinars

tüdonos,

& Deo,non quidem ex neceffirate fed beré, ia libi

Gu feet|

objicit P. E. ad quz Ae/pondeo (ait) S. Tbomas negat

Volittis

goluntatem elje cau[am ex fe contingentem [ev dici

eije.

: isfoi ol

321

'

i, icirobo,

e[fe necef[ariam , quamvis babeat bábitudivem n

indumex (

neceffariam ad aligua.. Ex his jam patet ad oculum

d habitudis

quod P. E, hanc majo: quam ponunt Thomiftz,ne-

'elliriam i,

get, fcil. Poluntas eff caufa ex fe contingens rejpetts

'em E.neutri

eleihionnm;idque audet dicere , (entire ac docere $,

fcmntingcn.

Thomam;ideo autém eám ne

o

gat,ne cogatür admite

tingens fe

teré quod voluntas ad hoc ut habeat effectum libe«

; feceltcat«

rum; (cil, ele&ionem, debeat determinari à Deo,id.

,ultiqua cotte

que libere, ex quibus fie

fccontingcns

Árguo , quamvis Voluntas habeathabitudinem

[vex (edon.

non neceffariam ad aliqua; non tamen fecundüm P.

n necel'atia

E. (idque ad ment,Doct. Ang:uti ip(e vult) eft caufà

ec habittdi«

ex fecontingens;fed habitudo voluntatis notnecef-

e[fe caufre ex

faria ad aliqua, e(t habitudo ad bona tautüm parti«

ftetiamSD.

cularia, & actuslibetos; érgo quamvis Voluntas hae

beat habitudinem non neceffariam ad bona tantüm

ng:nspraprfi

minorquoa

particularia, & actus liberos, non tamen eft coufa ex

qdinem nte

fe contibgens.minor patet, confequientia tenet. effe

yconfttiete

can[am necellariam re[petln eleilvonum[ ait jidem

1, pttm

&ff,ac effe cau[Am non Contingentem re;/pæä?ü eietlio-

m

nm,. pag. 256.ergo vice verfa,effe cautam non con-

ift exit l

tingentem refpectu ele&ionum eft efe caufam ne-

fl gt

celiariam refpe&u eatum.fubfitmo fed voluntascres

[ran

ata e(t cau(a non contingens refi pectu electionüm te-

gt

fte P.E.eteo.Ergo ex dictis P.E.fequiturquodnullo

Q 1023 ["'

tnódo voluntas fit caufa ex fe contingens; quia prée-

ter habitidinem voluntatis non neceffariam ad bo«

v([nkg,fm n

mmm [

rapartialia, qua tamen inelle caufz ex (e contin-

lläDM?lM

gentis non conftituit voluntatém tefte P. E, nüllam

aliam haber quim necetfatiam, hecautem eft habi-

um

tudo non contingens,conftituens voluntatem in effe

"A

hi

cauíz ex fe non contingentis feu ncceff;rie, ergo

D

um "fg*?'

voluntas fecundümP.E.nullo modo & réfpectunul-

" ftd j

liusfui obje&ti eft caufa ex fe contingens,

Q

Vide

24

Videle&or, quomodoad hominem fim argu-

a, vf

mentatus,bene enim fequitur ex hoc Patris. E.dicto

prcamms r

feu erconea propofitione: voluntas habet habitudi-

bl!fff.' 94933:

nem non necefTarian: ad bona pattialia & electio-

u ao dete

hem, nectamen eft cau(a ex (e contingens , ergo re-

quin catjan

fpectu electionis & boni partialisynon eft cauía ex fe

d 7

contingens,quia nulla aliahabitudo poteft volunta-

n q:mi det

tem conílituere in effe cauíz ex (e contincentis re-

&um,[ed h

fpectu electionisac parcialis boni;nifi habitudo non

ljet,determi

neceflaria ipfius ad actum füam & objectum, cum

Mubitudise

ergo antecedens fit D. E. etiam coníequens cogitur

fpond $O

admittete.vide lectorin quos ertores labantur , qui

yiromlibet,

negaut Deum active determinare ac inclinare phy-

aïiquz adtio

ficé voluntatem pro priori ad (uum a&um liberum

toncedit; f

uti mordicus vult P.E. S.D.itaq;l.c. z. p.q.19.Solam.

wnfcquem

inter omnes cauías conüngentes , excipit volunta.

V.05f

tem divinam,quz non determinatur ab alio ad effe«

Jmpeju

&um VS. creationein,fic enim haberet caufam pri-

ipftimen

orem fe.uti ad j.arguit l.c,(ed dcccm*naixuac[äipfatlx 3

$«6 |

ideo ergo divina voluntasíeipfam determinat ad (u-

du a

6s effectus contingentes fecundüm $. Doà. quia

MWtte

fion habet caufam priotem fe , fed ideo non habet

Winnuy t

caufam priorem fe,quia elt ensà (e,ergo ideo divina

Éitem q,

voluntas fe—ipfam determinat ad effectus, (uos con«

mentes, ]

tingentes, quia eft ensà (e,er

Ó

[o)

go àconttátio, quia o«

ib txterio

mnis caüía cteata(imo fimpliciter omnis)non eft ens

iuamaj

à fe, debe: determinari & inclinariab aliquo exteri-

"Tam prior

ori faltem nzo ex quo rüunt omhia ,quz pag. 265.

is urfüs

& feqq. habetcontra me, neque meus fed fuus error

Sitfon|

pateícit cunctis, uti & carenua angelici fensüs ac fu-

C Uflo thi

Íurtii; uttamen omnium quaf(i manibus palpetur

dqi

error D. E. audi quid objiciat S, D. 1.p.q. 19.2. 5.

Cileri

ad j.4b to,ghod efl ad utrimilibet son fequitur aliqua

f. frrgm

FTTM

-

4

m fim atog.

allio, viff ab altguo alio iuclimetny ad umum st di-

ts Edido

eit comta. in 3. pbyf. füergo Folugtas Deiin aliqui-

bet hobiudi.

lz & eletlio.

bus fe bateat ad utrumlitet , fequitar , quod ab ali-

quo alio determinetur ad effelum €9 frc babez ali-

eDS, ergo [£«

quam can(am priorem.. Refpondet .S. Do&t.. ad s.

E caufaex (e

!

dicendum, quod cau[a qua eft vx fe contingens , opor-

)te

i

Lvolunta«

tet quod. determinetur ab aliquo exteriori ad effe-

ti:ïgcn:is It

bitidonon

Gum, fed Voluntas dvvina qua ex ]e neceffitatem- ba-

bet, determirat [e ip[am ad uolitum , dd quod . babet

eauum, cum

babitudssem non nece[Jariam, Yn forma fic,

ergoree

o

üens cogirur

fpondet S. D. di(ting. antecedens , ab eo quod eít ad

.anti qi

utrumlibet, fi habeat caufam priorem,non fequitur

dinarepl-

aliqua actio niíi ab aliquo alio inclinetur , ad unum

üm liberum

concedit; (i non habeat priotem, negat ; & fic negat

q930lam

coníequentiam, ratio eft evidens in S.D. r.p.q. zof.

pi vOlUtCae

lioad d«

a. 5.0. St funt multa agentiaordimata ( fabordimata)

Jemper Jecuidum agens agit in virtute primi [ fcil.

caifam prie

ip(trumentali incompletá; patet exatt. meo t. 2.

a:iäipfzm í

3.4. C.. | Zfgentis , nam primum agens movet /t-

minat t«

cundum ad agendum C$ [eeundim boc omnia aguat

Dod, quià

n virtute ipfie DEICS ia ip[eeft caufa omnium a

non habet

Hionum agentiumo. Idem habec S. DoGt. 1. 2. q. 1. a.

;deodivinà

6.item q. 93. a,3.e. &c. Videtut etgo claré ex

s [uos coti

mente $. Doct. omnem caufam ex fe contingentem

rio, guit 0*

ab exteriori debere determinariad hocuc habest a-

)nonelkens

liquam actionem, aliquem effe&um , fi habear cau-

uo tittLi

fam priorem fe,confequenter fi non fit ensà fe, Ex

f 2gl 165'

his rucífus patet, quod m al?:refponderit P. E.ad dif-

d (oserrof

curfum Thomi(tarum füpra pofitum ex S.D.l.c.cone

ensiis CU

clufio enimThomiftarum e£ ipíiusS. D. patet fecun-

Ti PHIP'M

dó quod meritó in mea replica modefta pag. ro. fie

|Mi 19'2'5'

fcripferim, rodz proin P. E. quod tuum efl €$ vade h.

u

€. evrorés won meos [ed veffros. Et aiicor valde quod

4 i

"Pag- 26 3- dicere audeat, Qnatwor quidem f?;(ia;

2

ring

-

vum difcur [nm in replz'm;f:;ga , fed nul)üm fllogif-

Mpy

"iinvenio,quo id(íc.quodD.E.tollat contiugenuami

tiaphydc

in voluntatereípedta. ele&ionis) ex ditlzs mets pro-

taofainit

betur , eadem enim arguoienta ibi habeo qua & hic

Qunyad.

uibus id évinéam.

:

FIorem n

Ex his jam dictis & probatis omnia patent À pag;

exatme

271,uíquead 275. nec meusfed (uus errot peteícit

toeltdan

fingulis; fed ut denuo palpetur P.E. error omniutii

gmrurm

manibus,fic atpuo contra eum in replica modeffta

nem jum

inca./ffjc liceat argumentar: (feil.quod Voluntas nón

f DI

Jft cat[a ex [e costingens , quia ex fe dwcit babitudi-

formalia

nem necelariam ad proprium & princtpale [aum ob-

menulls

jectum.tuts babisudie non nece[Jaria ad dliqua , vi

teliitur :

€ujus tatield non [it [mulcau[a ex e cuntingens ve-

fpectu borüm aliquórum,&iti vnlt €8 erronee dotet P.

niKc, ej

omhi car

E.)iamnulla amplius dabitur caufaex fe contingens,

n

jua fané coh[equentia [altem ad hominesa , quiboc

docet àntecedéns,optima efb....., Rationem addidi in

méa, z

perostex

funic;'meo pag-44.9ia. nulla [ajo l.c. jeff canfa da-

cum phy

bili qua non babeat nece[Jariam babitudmem| necef-

fftate faltez (gecificattonts |ad [uam operationem C$

Quod

"m inu

effeél um,can[a enim e(H1d ex cnjus effe feguiur ali-

liguid [

ud. OBus. 5 1.4.1. ergo can[a nt Jic dicut babitudmem

neceffariam necelfitate [pectficatunis,cum babitudi-

npugne;

pe non nece[Jarta ad aliqua! fi[esl.non ft cqtifa oimni-

ULL

ho puré neceffaria Miérgo babituda voluntatis&S cn-

npate

Jisfüzs alierius cau[a non nece[faria ad aligua. 4 non

ecedens

3d8-ld(

con[Hitnat canjam ex fe contingentem.jam nulla am-

lu dabith cau[a conzingens, ergo nic liberas quid

Rur(' Q5 [I

lgcnln U

clarius contra ertores P, E. inferre potuiffem ? yide

ti&uüg;

lector , quomodo etroneam fiam dodrinam.mihi

affricace voluerit,

De&ty

9.Clt, i

A pagi7 $.& féq.dedizhor ref, pondkc'r.e,q'ui: ofüe

hiino (inittre me incelli

&ifain.

git & mentem meam fat Fh&

tam explicat male,

-

hon oX

Ad

^

31

7 [r//agif ^

Ad pag.277.R efpondeo

ï] uod nuxiquam Pcef gfa.

tingentiani

lu nitjs p

tia phyficateu motio phyficapei fupernaturalis vir-

) quz & hic

tuofa ia intelledu vel voluntare, quin operetur effe-

&tum, ad quem immediate datur à Deo , licet ulte-

itent a*pg.gg

riorem non operetur ad quem datur remote, Patet

ex ar.meo,4. 1118, &c, unde duplici ex caufa meri-

Tof pztclcxt

r omniutii

tó eft damnata hzc propofitio Janfenii , zgteriers

gratie nuuquamvefifl itur , Primo quidem ob ratio-

a modefla

tuntac i

nem jam dictam, fecundó quia gratia eft duplcx te-

fteS, D.le&t. 5, fupet epitt, $, Pauliad R om, 8, vide

t habttadi-

formalia in att, meo 4.. phyfica fcil, previa infiru-

Áefm u-

mentalis &c,& moralis.&de hac (ecunda verum eft;

áliqut, u

refiftitur gratiz ix1tcriori;illumina;ioni,pi,æ aflectio,

tmgm.r It«

ut dub

ni &c. etiam quoad effectum immediatum & íx

PG

omni caret effectu,

(ontii gffl! )

À pag. 278. ufquead 282, Omnia patent ex art,

j , qm/m

me0, 1.2,3.4.. 1 1, 16,18.Item inart, meo 2 8, ubi o-

naddidi in

peroseé ex S, D. Oftendo conciliationem libertatis

m

cum phyfica przdeterminatione,

nzm[nerif-

Quod autem dicit pag. 2 80. Subjetfo babenti for;

4tond

mam intrin[ecam,quamdu ea manet , nonpoteft a-

-qmtumh-

liauid [ecundum potentiam attribut , quad il forma

ii

repugnet , ergo woluntati babentipradeterminatio-

j habiid

nem Y utpote forme intrin[eca ] quamdin bac manet

TT pinn«

non potef? diffenfus [ecundsamn potentzam attribuian-

u d-

tecedens probat P. E, ex $, Dodt, de ver, q. 6. a. 3.

jya. , n

ad 8. adde ego, 1. p. q. 14« a. 13.ad 3. fed D. E.

TT

R urfus fonat verbaAugel.tantàm,non fenfum;quia

jnr qu

fm? jidt

l, c. loquiturS, D. tantum de qualitatibus comple-

tis,uti patet legenti; fecus incompletis, feu operatio-

num ml

ne & motu vi:;uofo,qui eftin mobili;patetexopuíc,

9. cit. in att, meo $, per hunc enim Deus fic movet

!, ui:* Dm'

& itaineft mobili , ut mobile actu motum, poffi

at die

non operari , filiberum fit, pront exigit ejus natura

j

PZCC!

M

116

patet etiam 1.p.q.85.2,1, ad g. quem textum tripli -

fte014.

citer cetrüpit P.E.in r .iib.pag.13.primo ob tó:idee

tialis d

fecundó ob tó:quia; tertió , ob to alizque entitates;

tialisnài

fane oftendit fibi deeffe (ufurrium ac (enfuma

À

[

Y^

!]gfli—

Tot Pïïc

cum & ex hocloco clace patet contra D.

E. primo ;

aliselp

quod appeticus finis ultimi fit qualitas ; fecundo ,

Digaf

quod pafiiones fint qualitates;verf.quilitztesautem

1.z.q.6.:

&c, ergo & volitio, intellectio &c, non enimfunt

113 ö []

rmhoc

minoris entitatis & completionis,

Pag.28 2.hanc meam propofitionem P.E, habet

T

proertore:primum agens uovere [ecuadum ad agen-

non ell,

dum, efl [ecundum agens ageve tn Virtute prumi mo-

dum D

uentts, Íed ertat ipfe; p;«)bztduplicitcr quidem . (ed

eLexv

nunquammez propofitioni ahquid Contradictori-

pdgn

um infert , vel detructivum ; ego autem probonon

agepri-s

elle ertorem fed veritatem Angcl. primum agens

vists

tnovere fecundum ad agendum , eft primum agens

extta ,

Imprimere motum & virtatea fecundo agenti , il

mperf

ludque reducere þcr motum illum virtuoíum de po-

g r

tentiz operandi ad actum operationis, fed primum

OPCHHi

agensimprimere motum & c. ilïudquc teducere &c.

Remndi

eitíecundum agens agere in virtute priml moventis,

fiunt r

ergo. M àjor patet ex 5.D.im art.meo 2 .3,4. s. &c, Mi-

tran(er

nor patet in tetminis & affatim ex S. D. ip art, meis

Pag

Iam €it,

ij?e'/zfm

P:g.eádem hanc propofitionem damnat erroris:

probo;

Virtus prineipalzs agentze nan babet effe completum 1m

Vetanm;

xatstra, additquejhic legi debet; Firtus prineipales a-

- (mobil

gentz [cil. Dei in eu(lacramenüs)exiffens;ied verba

iduin

ionat Angel, more fuo , fenfü caret Angel, ego fic

Pagw

probo meam propofitionem ; Virtus ab artifice in

m()[e;!

fuum inftrumentum per motionem derivate,eft vir-

mrei

tus principalis agentis,haec pon hebeteffe completü

fþür l)j

in natuta,ereo.ubi hic P.Eximie debecaddi;fcz Des

D7 'f)

j ezä*[iäcramcntis]cxiftcps?ma j S.D.patet in art,

meo

31

tut m'pii ,

meo 1.2.3, 4 . minor fiailiter,deinde forma fubftan-

Ob torideo

tialis eft virtus principalis gentis,forma fubftantia-

cenzitates;

tialis non habet etle completum in natura,ergo. mi-

'fy'n' tngddi

nor patet,major patet exS. D.quía forma fubftanti-

L: ptimos

alis et principium a&tionis,ergo e(t & dicitur virtus.

ecodo ,

Pag.225.non me fed Doct. Aug.impugnatait enim

uCSAULCU]

1.2.0.6. 241.ad 3. e/f commauniter de ratione natnra-

enim(ünt

lis €$ voluntarii, quod [it à princtpio intrin[eco. inte-

rim hoc mihi ceu errorem adícribit: eujus principia

D.E, habet

um e[t ad intra,non babet fe tantium pa[fruesied error

maiagen-

non eft, modo fub intelligatur poftly intra: per mo-

fPïlïlllW-

dum agentis; ficautem me intellexilfe , luce clarius

udem led

eft ex verborum contextu, ac probatione,

xtaditkoti»

Pag. 28 j.habet pro etrore.de perfethione cujufvre

probo fon

agentts e[? quod agat. led errat P.E, objectum enim

um HgflïS

visás, habitüs &c, dicitur eorum petfectio, licet [it

u

n acens

hj

extta ; imoS,. D, opuíc. ;. Tra&t. 2. cap. 31.ait.eff

:gcncil, l-

amperfeilum omne, quod in potentia exiftit , ante

(imdepo-

quam reducatur tn alium. evgo agentiä tranfeunter

operantia (untimperfecta , dum funtín potentia o^

d Primum

ducete &

perandi,dámque reducuntur in a&um operaWonis ,

movents

fiunt perfe&a , ergo de perfectione agentisetiam

: 5.&'0. M*

tranfeunter opcrantis, e(t (ua actio.

p art m

Pag.286.habet hoc pro errore: ZMotsus atfu tnex-

iflens mobilirequirit termium atiu, fed errat P.E,

atertors:

probo illam propofitionetr prout Jacet,effeomnino

7) Pfefllm "

veram:dictio eft motus, dictio inexiftens incellectui

tfzapd//ö La

(mobili)requirit terminü(verbum)actu,ergo motus

aGu inexi(tens mobili , requirit terminum actu.

;ied VerDi

Pag.28 7.hànc meam propof(itionem reputat pro

flv cgo K

jquulcein

errore;prodsEHo Dei atliva €8. con[ervatio non [«nt

ra[ä,c& Vj[:

$n re. ideo autem pro errore habet , quia | ait | fs.

n

)

T

4

P

ffu'

thor bic uegat ullam produttionem €8. confervatio-

nem e[e :nvre.. Quod ninus aperte falfum eft , cuns

ïdi;f[i/ï n

X 4

Ubic

meo

318

ubiqne in hoe unict laberem,ut oftendam previam

feupradtic

Dei tolius operstioneminipfis rebus pro priori ad

hz

opersionen ipfarum, nonetgo me , fed (uum Ípé-

gonumt t

culire phaut;[ma(vcrba fuünt P.E.Jimpugnat probo

detertnmai

ja maneam

pcopoíitionem: Productio angelorum ,

litat det

exloram,anima rationalis &c. e(t productio Deia

femáls

&iva, ac confervativa ,led hecnon fonr in re,Angee

Obferv.

lis, caclis &c.ergo.ma Jor pztet. minor eft S.D.de pot,

argu:tcom

q. 3-3. 2. 0. item 3.3, 0. &t ad 2, item q. 7.3.10- 0.

At m

Dem non Agit per aClionem mediam, qua atellisatur

Tutle, Cum

& Deoprocedeus €d jn ereaturam terminata. Sed (ua

ratinis (f

ao eff [ua fubftantia. Con(onat, 1. p.q. 4 $4 2.. 5«

tura & vol

O. ad I & 2, & bene notari debet quod P. E. 1llum

aCtionemt

textuim de por, jam citatum alleget psg. 95. & hanc

porae i

(uam propa(itionem ex eo probet.. Dem eff [ua a-

ktimi],

o , uec uMla alia aclio mediaef! inter Deum $

gcrenyï Ü

ereaturam, Sed quomodo hoc coheret cum his

geido fl

quz habet pag. 2 87. Edutlio farma de materia, ejt

P apen

prodactia ret-exiflentzs in materia ,

[vd poteft. da-

IT

Y« edutiioforma à fo9 as DEO procedegs , äïga püt(/i*

11j ait,

dariprodutlia rei a fola DEQ procedens

u& fit in

J

( ii

Uaterta. It P. E. Minorem pfobac e

X m

. Dod,

ff*PHman

I p.q. 10$.2, 1. O. Àn non^hic mediat. actia in«

fule adm

tec Deum & creataram? utique ,ficut mediat edu-

C u d

€to formz ignis &ma:eriahgni inter ignem edu«

Mitmi; &

centem, & formam eductam. Sibi ergo & $, Doct,

u vu

contradicit Pater, Exim, Verba fonat An

oel. Sed

o

teiptrelg

fine Augel.fenfuacíafurtio, Vult ergo t

antüm Sq

libertty,

Doct Quod Deusnon dicatur nec denominetur

proptieac tormaliteragens ab actione ereatá hzc e-

mnejm,,J

Hisadi

nim proprie habet rationem effectás reípe&tu Dei;

glofin,

fed ab imperio füo practico, (ecundüm illud Pf.ipfe

Te

Us,

mandavit & creata fumgqqo,d imperiü eftipfe De

P W'W]ä )[1

eu

Ollend

339

m previam

feu pra&icus divinus intelledtus uti fateturP.E.p.zaf

0 priorj d

Pag.28g. hoc meum diQtum arguit erro:is: $.D,

d(tm [j

qun fumat t cogeni jirtäef fed late, pront idem eft ac

gt pwbo

detertmtnans ad unum de nece[[itate ut fe spfum ex-

apeiocum,

plicat de ver. q.22.4.. $. O. a« M. CÓ 2 C a. R item

Ktio Daia«

de malp. q,6. 0. pro horum íolida intelligentia.

n re Ange

Obterva quodS. D. de pote, q. 3, a. . ad 13. fic

SDdepot,

arguatcontta fe ; velgntas efl domina fai atlur, boc

74.10.0,

autem nou e[fet, fi agere nonpo[Tit uife Deoin ipfa ope-

mz:äigatur

vante,cum volutas nofira non [it domina divina ope«

ili. öcd IUQ

Y ationis ( Ícil. illius, qüä Deus folus operatur in na-

Lza 'Avï' a' ;.3

tura & voluntate Qpcrantibus, movendo illas ad

P.£. dum,

a&ionem uti patetl, c.ad 3. & o. ) erge Deuws son o-

» & hanc

erattr in Voluntate no[lra operante, & a2 y4.lic l-

i i jiie

bcrum eft quad t canfa efl.... quod ergo mon potefe a«

r Dund

gere ngfi caníain ,tpfo operante, non e/f hberum .in a-

o &i

gendo, [ed voluntas noflra eft libera im agendo , erga

natttis ejf

poteff agere nullà Alia causáin ipj'ahoper.qme; €€ fíe &

iyartjf Á-

-

dena quad prius. jam audiamus re: p'oniionem S. IX

(*2'30 FW !

àd 15.2it, Voluntas dicitur babere dominim fus

uj

eClaus nou p &xc/ujanem catéa prima.[cd quiacau-

.S Dof

f4 pritma uon ita agit in voluntate, ut easa de neceffi-

- a(l ls

tate adunuta determinet, ficut determinat natram,

vediat edi-

€9 ideo determinatio atbas reliuquitur in poteftate

)

em elle

rationis C2 voluntatis& ad 12. Dens nog dicstur bo-

& S. DO&I

minem reliqui[e inmannu confilii u quimin voluntae

J CL Sc

te operetir. & ad 14. non qualibet caufa excludie

tanrm

libertatem; fed folim cau/a cogens,fie autem Dens

-

1

wog e[k caufA eperationis noffra.

at

Hisaddidi propofitionem meam prafatam feu

du Des

gloflam, quam P.E. damnat erroris, ewdetque dice-

d Pf-iP('

re : ne vefhigium quidem im Hl, ee. 4 me , reperire fe

potveiffe , heet diligenter legerit.(ed ego

ipchff:ä

. Oltendo breviter ac claré fic : q.22, de ver. 2,5.0.

X ;

iC

330

us cogtent

fic habetS, D. dt(plex eff neceffitas fcil. coatlionis.

€$ bac :» voluntate nullo modo potefl cadere ,€2 ne.

ntem du

ce[fitas natur alis ynclinatwma..,, Qquamvis Autem ne-

ce[[ ar ia vachinatine nltimun fmem we lt voluntas ,

ditut ciatà

stillo tagsen modo concedendum efd ,

7ttod ad 1liud

thlL-S lhq

volendum cogatur , coatlio emm m/nl alud eff .auam

dim$.)

tocoeens f

wioleutia cn]n[dam tnduiiio , violentum autem fe-

elt fecindi

cundur ph)laj&phum 3. Ethtco. efl , cujus principium

v

a

|

eff extra uibil. conferente vim paffo.. Patet igutur

tatem, p

uod voluntas alzgma' nece[fario vnlt non neceffitate

Tidfis a t

toatlionis fed naturalis wmclinationti . Iceon ]. c, a. 8

cogentem Y

o. Dens poteff mutarve valuntatem de nece[fitate non

gþq[r-m n

tamen potest eam cogere,... cujus vatio cft , quia

Sc.l. l».kqh

sp/um velle altquid eff anclinarà im tilnd , coactio an -

NeL.

tem vel violentia efl contrarta tnclinattoni iius rei,

]]][i/nnlrn

qua cogitar. coníonat de malo q.6.ino.à principio.

P Wlü 1 j

Etjo mpmms voluntas non poieft cogi coactione

M!Panem

htc definitáte(te $. D.quz ftii&t&ac proprie eít ta-

Mzta

lis , deinde $. Dodt. docet quod foliun caüfa cogens

hlc*w T

hbcw.cm excludat , ficautem Deus non . eft cauía

Canor , (

operationis noftrz, Ícil, elicite ut in tecrminis patet

Uhtatema

ex atgumentis, atguo jam fic.

MIURFUTIT

Solüm caufa cogens excludit libertatem ,fed vo-

d?. n V 0le

Juntás naulium poteft habere caufam cogentem,etgo

l![« UI

nullam poteft habete caufam quae excludat liberta-

Wàt pateyy

tem, ma2jor eft $. D, uti && minor con(»qucns au»

Aotdf, v«

tem eft aperte fal(um, patet in amore beatifico , in

VdQ. (

i

amore ut fic, jam P, E. folvat hoc argumentum ex

S: D. & lalvet S. Doätorem ex ipfo S. D. à contra-

&t E !

dictione & errore, ut meritó facere cäcbct,quo facto

t confsf

aliter non folvet, nifie

o

go,& lic: folüm cauía cogens

W l, rc

facte didta tollitlibertatem IN.ftricte vel late dicta,

BD C

prout tdem e& quod cauía determinans ad unum de

VUlgende

neceffitate( fed voluntasnullaq poteft haberc ciu-

Vibcitur b

im

331

3l cuadtg

fam cogentem ftri&t. ( late, h. e. caufam determi-

M'r"rt,(;'m.

nantem ad tínum per modum nature N. vel fic.)

05 AH W0*

Solim caufa cogensexcludit libertatem . ergo

htvolustat,

datut czufa cogens voluntatem , . quia tollitur. ejus

jtod ad illud

libeccis in quibufdam actibus: fed falfum eft (ecun-

hud if um

düm $, D. x.ill()d detut caufa cocens voluntatem; fl

m kten fe-

tó cogens ftridte oc proprit fumattir ,verum autem

s; irpim

ett (ecundüm S. D; quod détur caufa cogens volun-

Patet igttur

tatem, fi per tó cogens intelligatur cauía determi-

urnece[itatt

nansad unum de neceífitate , ergo S. D. pcr"c::ufam

tul, 640

cogentem voluntatem, nonintelligit caulam.co«

woftatenm

gentem primo modo , (ed fecundo modo.

Ht (j?. qná

kj

Ira

Sát itaque nequeo-t

tb qüod audeat dicere

, (udit d-

pag.247.cum igitur Auchor[ ego |dicat meinfana

tpnt Ut t

intelbgentia vaflfczmorum lbrorum D. zing. ut

J.äprincipio.

lurimuss aberrare , Ine exerceat ingenum 5$ [aná

g coadliont

sntelhigentta bunc extum pro ut jacet , explicet fiue

'opnb &l ü-

Aádito : folum: caufa cegeus. excludit hbertaiem.,

ciifacogtts

Íane feninsac intelligenua . $. Dod. hac eft luce

on clicauda

clarior , fotüim caufa cogens, h, e, determinans vo-

luntatem ad unum de neceffitate, tollit. [ibertatem

mipis p

quia canfaa: cogettem prout effe&us ejus eft cujuf-

tem ed t«

dam violentizimdudtio tefte S. D. voluntas non pa-

nentemefgo

titüc nec poteft pati tefte eodem. $. D. addic P. E.

udatibertae

snde patebit , an fpiritum vntelligentia fantti T hom.

icquens a

babear, Ecce P. Eximie , habere me.. evidenter

beitfico, i

oftendo, belle conciliando fan&um D. ex S. D«

gentam ex

ipfo. qualem vero fpiritumincclligcntiæ (an&ti D.

D.àcone

habeat E. V. P. patetex hac veftra publica fponta-

nea confeílione , dum ait:. se - veffigimm quidens

ca

fä [()gölls

in l. cc, & me reperire fe potuiffe , licet &iligentey

&

;»5] lté di'f'fh

legerit, cacutiit itaque in plana hþcc doctrinz in-

telligende angelice , & velamen ignorantiz con-

cad unut e

vincitur habere fa per oculos fuos, utvvid.c»ns ange-

th abm Cj li-

um

itca

332

lica verba , non videat

pugat; l

tamen feníum ac cot 2hgcf

tem ut at

l]ícum.

&um fecon

A P2g.290,u

*fquc ad finem libelli patent ömhia

ex meisarticulis. , ubi evidenter patet prainotio

Cogcns, n

phyfica Thomiftica, unde non ego erravi in pbyfi-

qlïæ P[OBO

teligitelp

€a predeterosinatione probanda; (ed P,E, cum fuis

hucutque erravitin ea neganda, cum tsmentam fa-

t) cogens

eelfiate «

cili modo evidenter eruatur ex $, D. uci patetex ome

tirà$.D.

nibus meisart,imo ex ipíis P, E. di&tis & principiis

clart & oftendi eam ; & paulo p

z

ficpro n

oftendam.

oft ex pro&!ïq

Concli

Pag.350,ait: peto ut bis smete fMogifinis ve fpon-

l pamväi

impiediat

deat s can[a detevmimans ad unumde neceffitate ef

cauja fLricle cogens , tta autbor , fed Deus detev-

queceln

enians voluntatem ad finem ultimum voleudum eff

tüfam ad:

caufAdeterminans ad unum de nece[fitate , ergo fiz

hiftica

eff caufa flvitle cogens, (ed abi- P, E, illa.maor e&

lp ergc

mea? contradictoria e(t mea fcil. hzec: cau(a deter-

minor at

minans voluntatem adunum de neceffitate,eft caufa

fillibliter

late cogens; uti patet ex his.meis formaliter : bic £2-

feuc-oope[

snen ob[cruas quod $. D non [umat t cogens flritte

Præfatism

( bujus enim voluntas CAbAX 502 e/tl)fed tanttin [4!&,

prout idem ef,qmd determinans ad ugii de necelfita-

ge, Patet etiam clare ex diftin&ionis membtis qua

dedi ex S, D. Addit P, E. alium fyllosifmum juber-

Ok

que ut refpondeam; cazfa(ait ) sm cogens non tollit

Demon&r,

libertatem acléas , ita attthor . fed re[pettuompnis atlus

&i for

voluntatis Deus efl caufa non cogens , ergo re[peiin

nullins atlns, Deus tollit libertatem attus, quod con-

fequens eft aperte falfum in appetita voluntatis finis

M.1g

ultimi,ubinece[fitas a&lus,excludi libertatem a&ius,

quas

Hinc rurfüs vide le&or, quodin hihilo fapiat P; E.

"-'ltuno |

Iüicsr.

fenfum angclicum,lejufdemquc fuave (ufurrium in

nihilo percipiat, non enim mefed. Dod, Ang im-

'þatum e

pugnat ;

iC Cot lngc-

pugnat ; fienim folüm caufa eogens tollit libertas

tem ut aít S: D. ergo nihil aliud prater illam , tollit

»zþcntömnia

éam fecundum regulas dialectices ; etgo cau(a non

t praotio

Cogens5, non tollit libertatem actüs (ecundüm S. D.

aviin pbylï-

qua ptopofitio S. D. ut fit vera, nion poteítaliter in«

E. cum ais

telligi tefpectu a&üs eliciti volutitatis ; nift fumátu£

mentam fi-

tó cogens pro Caufa determinante ad utium de ne«

pitet t

ceílitate , quod autém (ic fümi debeat, & fic fuma-

tur à $, D. Pauló fu

X principiis

priex ipfo S, D. eit oftehíum,

fic pro nunc

e pmfeiïfl

Concludo, ptzvia Dei [ólius motio virtuofa püs

ht (pon-

ré paílive in omni cteaturaatu opetante recepta,ae

immediate ad omnem actionem terminata, (tatim-

df

Deut detth-

que cellans dum Deus movens ceífat movere crea-

UT

titam àd operandum , eft prmotio phyfica Tho-

mi(tica; fed previatn talem motionem docet Doct

u pf

4 mot el

Àng; ergo; Major patet ex art meo 1,3.4. $. 6. &cs

Caufa detti»

minor patet e omníbus meisatt. quod autem in«

TET

fallibiliter premotioilla fitconjünéta opetztioni ,

iter hr M-

Íeu cooperationi caufie: fecundz , patet fimiliter ex

r /irtffä

præfatis meisatrt. 11, 19 21, &c.

a hts

quuttllte

APPENDIiX

embris qué

OBSERVATU DIGNISSIMA

um jüoet-

Demonftratur PhyficaThomittica predeterminátio

n ul

!

TT

ex formalibus D. E. qu& fparfim habet in

libello fuo duplici.

ä;,qnad (if-

Wl!*m" /ïm

Ag. 108. fic habet : idea conceptiis $. Thoma

^ (quantüm capio) hzc eft : pripsó; eo inftantijquo

77 «

natuta operatut, Deus per tnotionem füam con«

j (leii[ ) L

municat naturz V.G. volurtati , quz etiatm aliqua

'U[um'umm

dlatura eít teíte S. D. fugm yinuzem divina

m , quï

j Ayim-

volüna

pugml ]

eicit dep

voluntaé fit produ&tiva rstionisentis in fuo a&tu ;

neque enim in fui produ&tione accepit virtutem fta«

(l qui

tionem en

bilem productivam rationis entis ; fed tantüm vir«

alindtonti

tutem produ&tivam rationis a&t(ás uti volitionis vel

priormtm

nolitionis ; quz virtus in voluntate fit ma ac (tabilis

litezfünl o

manet, atque fic Deus voluntátem tanquam agens

movet..... Secunda communicatio i(tius virtutis diz

z , il

demelL la

vinz eftoperatio (olius Deiin natura, nec natura

CUn alio,

quidquam ed eam operatur. Zérzzó , aCtio volunta-

moto Dei

tis proccdit À virtute divina patticipata & virtute

Communi

propria voluntatis,

tempoteó

tem pag« 28. Deus movendo voluntatem ad fi-

volüntati

nem ultimum communicat illi virtutem.... cauían-

dirationementis, quam nulla creatura tanquam

etgo, Pite

importeu

virtutem ftàbilem hibet, íed illi per motionem

Deilolins

Dei communicatut , ine qua mihil potett agere &

perqaam tanquam Dei propriam virtutem , debet

live rerep|

floDo

inomio actucommunicare rationém entis. ita D. E.

bene & pulchrein. fuolib. ex DoGt. Aug. uti pz-

Tettio;

Dexionem

tet éx art, meo 1. 3. 4« $: 6, &c.

Opetationy

Ecce adgquata tormalia Thomittice predeter-

minationis conftitutiva. Docet enim primo verf.

E. Th

fecusdo s &c, operationem DEDfolius tn natuta, uci

de docat.

& in voluntate. Secundó, docetibidem vittuteoa di«

Clatis for

vinam pactcipatam pure palfivé receptam in vo-

Phyiicam !

luntate & natura , qua eft priot quä.m opcratio nas

hbftagem

ture elicita uti patet verf, 30. &c, & per confequens

OIfis cte

communicatio iftius. virtucis divine feu operatio

POW]SQ Je

folius Dei (quà fit d folo Deo virtus illa in natura )

Yitüte

prior et duam opeécratio riatura elicita. Tertio docet

Srndo:

*

verf..1, &c. hanc Dei folius operationem in volune

Jtguyir

tate ,uci & virtutem d folo Deo ,. e(fe (imul in eo-

btb i

1

dem ia(tanti cum .opetatione voluntatis elicita,

tioin ol

Quarto, docet verí. 3o. &c, quod operatio natura

d ad;

elicita

fto 4fhr :

1

elicita dependet à virtut& illa folins . Dei previa

ittütem fbj«

( fcil. quia per eam fit potens intrinfecé caulüre ra-

üntüm vite

1

tionem entis in fuo actu )eftque fimulin eodem re-

Yitionis vel

aliinftanti cum operatione naturz elicita , ergo eít

a:xcfobilis

rior naturà quam opetatio naturz , ergo infallibi-

j

ter funt conjuncta , patet ex effentia prioritatis na»

[uxm agcns

vittutis dl«

turz , illud enimdicitur prius naturá , quod qui«

ReC natura

dem eft fiasul tempore & in eodem reali inftanü

o volotti«

cum alio, tamen aliud realiter dependetab ipfo,fed

2 & virte

motio Dei folius p via &virtus przvia quàm Deus

commxunicat naturg per illam motionem; «f (imul

utemd fl

tempore & in eodem realiinftanti cum operatione

j CAUÍUIe

voluntatis elicita , & hac realiter dependetab illa,

ergo, Patetautem quo pnoritas naturz e(lentialiter

à tanquäm

motionem

importecexiftentiam duorum fimul. Écce previam

Deilolius operationem in omni operante pur? paí-

d g &

vem , debet

Íiv receptam. fecundo ; Ecce virtutem incou pletá

tis iE

àíoloDeo etfective & in natura agente pur? psfliv?,

" Tertio ; Ecceinfallibilem 2cinfeparabilem con-

i. u [*

nexionem umotionis divinxacdivinz vittutis cum

|

yredettte

opetatione elicita naturz, in terminis ergo docet

|

jmo; vtl

[

P.E. Thomifticam phyficam premotioneo:, dein-

tititas d

de docet clare D. E; pag. 28. & pag. 108. cx Jana

citatis £ormalibus, motionem Deifolius pzz viam

(ittüLe r dle

m m y0»

phyücam , ac virtutem phyíicam przviam in quo-

t

us

libetagente pro priori ad füam operationem , quia

jpetatio nte

omnis creatura per illam motionem & vittitem fic

coufcqüefïs

j U?C[JUO

potensagere, & actio creaturz procedit à divina

Virtute participata, & virtute propria créaturz,

mog

Secundó; ea motio ac virtus divina femper con-

'ettio o

junguntur operationragentis fecutdi, quia eoin-

minvolün'

ftanti; [ ait P. E. ]. mox citando | quod eftdivina o«

jmuï if e0

s dich

tio in voluntate, educitur voluntas de potentia vo.

lendi ad actum volitionis ; ficque fimul fünt mouo

divina

eiicià

(d

diviua (euredudtio divinaadiva voluntatis, & ope«

dicitur move

Deindeettaa

tatio voluntatis, Ecce phyica premotio. Patet et«

iam ex hís fotmalibus D. E. Jam allatis: eoin(tanti ,

p&[& PC[ fot

quo natuüra operatur [ voluntas quidam natuta

violitione ,el

füos aetus, A

eit) Dcus pet motionem füam commulnicat naturae

V. G. voluntati virtutem divinam ; (imul etgo funt

tet cxp.xoS.

motio divina ae virtus divina & o

tusin volunt

pera tio nztgtæ ác

voluntátis tefte D. E.

r

fcqucns pui

s?&ua

motionem «

Dag. 69. (ic haber P.E. eo inftanti quo Deu

cit voluntátem ae potenda eligendi ad eleGtionem;

volantitiqu

ipfa eléctio fit & exifti; quod ;»ulchrä & docté pro-

petetio ol

bat; quia «ductio porentize ( ait ] ad a&tum non po-

petanicita p

teít etfz ineactu, tum quia aliàs voluntas maneret

cht probat

in potentia, itaP. E. jam fic: atquieo in(tanti ,

yendecbil

quo Deus &c. ad ele&tionem , phy(ice Thomittice

motione,

prenovet voluntatem , ergo eo inftindi, . quo . e«

Wvoluntte:

le&io fit & exiftit Deus phyfice thomiftice prae«

türa &cvolon

movet voluntatém. probatuc minot ; inpriaiis eo

vt volunt:

in&and, quo deus educit voluntatem &c. ad ele&i.

W vittus pto

onem , feumovet voluntatem ad electionem , eft

que ftperi

motus in voluntáte ; qui eft motio Dei movenris,

motielfe e

eitquei folo Deoactive & pure paffive in volun-

YE Qu

tate; fecündó eoinftanti eft etiam — vittus inéom-

^

üntitis| qua

pleta à folo' Deo in, voluntate produ&tiva rationis

potentia elio

euttsin2ctu electionis. patet utrumque ex pag.

Fiöaimmutat

18, & 108. jam allatis,. patet etiam hinc: illud

& D E qui

dicitur moverte ( ait pag. 46.) quod imprimit tio«

Yolttatem.

tum , per quem virtüs. exeat in actum,.,. cum

tittio d&

Deus primum motum imprimat , it cujus virtute

Distete D E

fespet fuas fotmas operentur, & in fuos actus

C L'tatui

Éxeant, dicitur res omnés movere ad füas ope-

Vet[en tüci

tationes.P, E» ergo eo inítantiquo Deus movetvo-

]untatém ad volitionem , ele&tionem &c.eít motus

.Volitioütg

MTIR p

otc-qui

i;: foiuntate , quem Deusei imprimic ut p

lo iYing e

dicitut

337

dicitur movere;movetque voluntatem ad volition£,

tio, )

N

]

« e[a

Deinde etiam eft in voluntate virtus divina patticie

seeoinfuti,

pata per motionem divinam , entis productiva in

tdam nabuta

violitione ,electione. &c. pet quam voluntas exit in

tünicat hatutg

fuos aetus,& line qua operarinihil poffer , uti pas

nul etgofutt

tet ex p. 108.& 28.Tertió,llla divina motio & mo-

tlonshteac

tusin voluntate efteffectivà à (olo Deo & per con-

fequens puré poflive in voluntate , quia per illam

lo Ded& c;fu-'

motionem divinam communicatur virtus divina

d electionerm,

voluntati,quæ communicatio divinz vittutis eft o-

&dodt pro»

peratio folius Dei,nec natura quidquam ad eam o«

m tonpo-

peratur ita pat.E.pag.108.fupra cit.quod etiam pul-

fitas mádetet

chre probat l. c, quia actio naturz. & voluntatis de-

ieoitlamti j

pendetabilla virtute , confequenter & ab illa Dei

: Thomifict

motione , quà Deus facit illam virtutem in natura

ub quo &

& voluntate ; implicat ergo quod fiteffective à na«

9

qultice p

tura & voluntate.

*

deinde f ea motio efIet effecti-

inpridiis e0

v& à voluntate & non effet purepaffive in ea ; ergo

L

& virtus productiva rationis entts in. fuis actibus,

yonem , et

quz fit perillam motionem;utiterminus per íuum

e m()VCO[iS;

moti.eílet effectiva à voluntate,quod implicat tefte

i volttte

P,E.. Quartó illa Dei reductio activa;ac motio, vo-

jétus médmte

luntatis( quz eft pur? paffiv*à Deo in voluntate) de

du cocond

potentia eligendi ad ele&ionem,fcmper ac neceífa-

u & p

rio;immutabiliter eft conjun&ta ipfi ele&tioni;patet

y hunc; ia

ex: P. E. quia eoinftanti [ ait ] quo Deus fic educit

voluntatem de potentia eligendi ad ele&ionem;ipía

anmt fttó4

&.Umm i cum

eletio t & exiftit , nec pote(t e(fe (ine a&tu clectio-

cijus Vi

nis tefte P.E. Ecce phyica Thomiftica premotio.

Confirmatur;eo inftanti,quoDeus voluntatem mo-

f

(u0s 305

gd füas OPQ'

vetfeu educit de potentia volendi ad volitionem;ip«

ys ao

fa volitio fit & exiítit ; hecq; divina motio feu redu-

&f rotus

Gio non poteft eíle (ine a&u volitionis,ergo i!la mo«

curpot qui

tio.divina eft phyica Thomi&ica premotie, Patet

dicitut

iM e) Gf

$

confequentia ; quia eft prior ipfo a&u volitionis;uti

p t

illiosredi

& virtus divina,quz fit per esm à Deo;non tempore

debet paa

fed naturá ac phyfica caufalitate , impliatque eam

lias dv

e(fe (ine a&u volitionis & hic a&us dependecab illa

Dei motioneac virtute,erco infallibiliter funt con-

pmcio fec

TU5 OPfü[

juncta. Ecce phyfica T homiftica praemotio,

Demonftratur etiam phyficaThomiftica premo-

quam Zgil

tio ex lib.2.p.E,& confirimantur argumenta jam al-

facecep

motionist

làta ex r,lib. Pag.99,lic haberzapparer quod S.Thons.

gcnte prc

in volnntate requirat aliquem atlum pravium,qui f

neDei :hq

principium a&bionis elutte 4 voluntare ; quis & qua-

lis (iciteactus habet pág. 1 3 o,ubiamor p timus (Leu

lieragat

aütem Dor

motus primus) qui à Deo tapquam primoappetibi-

Cedit à nat

li & tanquam primo agente voluntati imprimitur,

non procedit active À voluntate ,fed tantum paffive

i nititàj

türa dicatt

inearecipiturjitem pag. 93. voluntas ion poteft ul-

Jum actum volendi elicete tifi habeat inciinationé

al qump

à bonouniverfali apprehenfo impreffam ,. ; . Pri-

qumapa

mus ifte aQtus variis nominibus exprimitur fcil.

Plg 40

aQsliter

inclinatio , complacentia,amor,motus;Xc. primus

ifte ( pag. 94. ) a&tus eft àmor & motus/

vitfen vi

Pag.9.«nte primum iftum actum [ ícilamorem

PIp 101

impretlumà bono univerfaliapprehenfo ] nulla a.

ag,z;

Jia datur entítasà Deo vel ut primo appetibili vel ut

Ttto ey

prx'mo-agentcimprcifa,, P, E. ergo fictitia eftea in-

c'ïPQIi

*4 *

Clinatio in voluptate,quam vulteifemotum , hec

Vittüs ij

enim fi datetur , ftatim voluntatem confequens uti

Yentis voli

vult P. E. effecutique prior illoamore,qui imprimie

LO

zür à bono univerfali apprchenfo : fibiergo contraf

dicit,

à

*lty p

Pag.193.cum nullum agens creatum poffit exire in

actionem aliquam;nifi (it motum ,eft enim movens

m fis

motum , fequitut quod potentia activa agentis notà

pe eimy

us palïiva

pollit exire in a&ionem,piü potentia illi

. pgus

339

litiotis ut

prius fit 'notaymoveri auteni cít potentiam paffivang

f tcmpore

illiusredüciin a&tum , ergo potentia peffiva illiug

itque ezm

deber prius efe redu&ta in adtum , quàm potenda il«

ndeab il

lius áctiva in actionem exeat,reductio autem eft - 9s

petatio reduceritis in mobili , actus autem eft termi-

F!hnt COf«

[06

nüsopetationis reducentis in mobili.. , , agensante-

ia pramo.

quam agat debet effe motum,& in potenua íua paí-

hvaxecepille um motionem movenris , tum.illius

n am a

vd $h.

motionis terminum ,:qui noà poteft eíle actio ab a-

if

gente procedens,fed aijquid-a!md.Deinde,ope:atio-

]uis&qua-

ne Dei aliquid fità Deo in re naturali- ,. quo- actua-

liter agat;idque folus Deusoperaturinnatuta , hoc

-rimus([cu

mppctibi—

autem non pote(t efle atio naturz ,. hec enii pro-

mprimitur,

cedit à natura,ecgoantequam procedat aliqua actia

i natuta,debet alífignari aliquisa&us,per quem na-

L pafBVï

tura dicatur mota , & quem folus Deüs operatus fit,

) POECR u-

nclinationé

ad quem potentía paíliva agentis fiteducta , ante-.

) P

quam agat. P. E.

initut fl

- Bag. 207. id quodà Deo fit in re naturali, quo

actualiter agat ; S. Thom, eodem..loco dicit etfe

, prius

vimfeu virtutem , quá agitad eífe, Idem habet

:

ilamoren

P.gw 30 5 *

Pag..23 1. Virtusinftrumentalis acquiritur inft

ru-

] ndlr

mento ex hoc ipfa,quod movetur.ab agente priti

ibilive t

ielent

éipali..... illa. ( (cilicet. virtus inftcumencelis (eu

un , A&

virtus participata ad effe 1. c. ) per motum Dei mo«

venüs voluntati communicatur & quidem per pri«

fgiensim

mum motum ,. quo voluntatem ad fuam actionena

yimprimP

N

primam movetquaz eft ad finem ultimum,aliàs vo»

.rg() cOüm'

xuntas eam operationem caufatenon | poteít.

* hem pag.310. antequam ergo voluntas appetie

(fexrt i

tum finis ultimi eliciat ,. debet à Deo moveri &

jm m

oveni

pere virtutem dandi eíle iíli

j cnUSnG

gcr eua gqotum acci

:!;,

L PPC-

IT ;"

"appetitui,eani non nifià Deo habere poteft , cum

prim:z'fim

virtusad effe,fit Dei propria, nec ulli poffitcreatus

femer m

r£ communicati ut virtus proptía;fed ut virtus par-

Ergo Dei

ticipata aliena , íine

bili recept

actui dare effe,

unz voluntas non potg& fao

ye mobili:

Item pag. 312,Solus Deus eam vírtutem ín natuta

opcnt'mni

opgrutur,atquc operando eam,movet nauiram.;:

vet uiqu

Item p:g.529,nemo negat actionem entiscreati

aCnonis "

dependere à motióne Dei,ficüti nemo negat germi-

millici pta

Jibus adve

natiorem femiris dependereab influentia folis;.

Jaám fic infeto ergo D.E. docet premotionem phy-

Deinde,

ficam Themifticam;probatür;inprimis docet opeta-

dumad o

tionem folius Dei in mobiliad quam te habet pure

adipfum 9

patfivé patet pag. jam cit. 99.93. 310 31 1.

fcmpcre&

ecundó;docet virtutem quam Deus per.illam o-

quod mot

etatiornem fuam ac motioneém commuhicat mo-

petibilit

4

iliad quam fimiliter fe habet metó

Putet ería

ll.cc, uti & ex ll cc. in 1. lib,

patfivz. Patccl

mentüm d

^ "Tertió docet , quod illa Dei folius motio ac ;

Qiftuä

ipriigd]

int priotes operatione mobilis,qua ab hoc effe&tivà

Ut à &c,

exit; quodque hac operatio mobiliselicita depen-

( Operan

deat à Dei moiione & virtute,Patet ll. jam ee,:

"QQuartó docet;quod eodein inftanti,quo eft prafata

Drinde. à

Dei motio ac vircus in mobili [ voluntate j eft etiam,

(Íci.adn

femper operatio elicita voluntatis j .quia o ;sfPanzi

Det vittute

[ inprimolib, pag. 69. lin. 4. ] quo Denuz educit vo-

t itqua

luütatem de potentia el:'gmd:' [volcndi beatitudi-

lfinücuml

nem ut fic | ad eletliozem. [ ad primam fiaypliciter

Bo Quod m

volitionem ] ipfa ele&lio [ ptima volitio | f € exi-

Ctjünd

ít $ doGtt id probat conformiter S/Thoma: Uti pa-

ttto;

tét exart,meo 1 j.18. 19.& à 1« quia l inquit ] edg-

Ut d a,

&hio potentia ad a&lum non poteft e[fe ffre atiu. , rum

d

Dod

Q

quia alioqui oluntas máneret in potentid- ^ tum

dO,fcm er

quia movere hie , eff w , ini amteme[t applicare

(

le qm 1

341

tel i cum

principium atHonis ad allonemufis autem utenti

dfltcreatq

femper conjuntbus eff cum. aGiu ejus,quo quts atitur,

: Virtüs pi-

Etgo Dei motio przvia phyfica pure paffive 1n mo-

n pout(to

bili recepta,uti & vittus ad efle per eam pure paffi-

v& mobilià Deo communicata femper conjungitur

m 1tnatufa

operationi illius potentiz activz , quam Deus mo«

Irqm,

vet,quàque DEUS utitur,(eu quam ceu principium

entiscreati

a&tionis applicat ad operandum, eccé phyíica Tho-

'pi gett

miftica przmotio ad vivum depicta ex ipfis forma-

u olis

libus adverfario:um.

onemphy.

Deinde,quandocunqueDeus movet agens fecun-

ücet oper de

dum ad operandü,educit illud de potentia operandi

hibet purä

adipíam operationem;fed quandocunq; reducit &c.

)II

fempe eft operatioagentisfecundi , ergo, — Patet

yrillam o«

quod motio DEI infallibiliter;infeparabiliter, infu-

ahicat moe«

perabiliter fit conjun&ta actioni agentis fecundi,

ove, Datet

Patet eciam ex S.Doct.3.q. q.19.a, 1. ad 2. inftru-

mentum dicitur aliquid agere ex eo,quod movetut

jo ác Yittos

à principali agente, $.DoG.. ex eo enim quod move-

;cefiedire

tür à &c. reducitur à ptincipali agente de poten-

dit;deptte

tia operandi ad exercitium operationis , — fed ex

n ,

eo qued reducitur à &c.. eít ipía operatio , ergo.

ial

Deinde. de perfc&ionc inftrumenti eít quod agat

- eftetiam

( ícil. a&u uti patet) in quantum moyetur , & ita

ginfanti

pet virtutem incompletam. De ver.q.2 7.a.4.ad 7.

ii

fed in quantum movetur , importat motum fibi in-

bexritudi

trinfecum & virtutem à movente ,ergo. — Pateter-

f oplicitt

go quod motio moventis & virtus illa (emper fint

l /f;ö ;xi-

conjuncta a&ioni agentis fecundi,

j Uüpe

Tertió; quandocunque Deus movetagens fecun-

jit) d

duim ad agendum,utitur agente fecundo tefte D.E.ex

( n

Doà. Ang. fed quandocunque utitur agente (ecun-

" bt

do,femper eft opetatio agentis fecundi,ergo. Minor

pl

4" ycart

patet q«£a n[ne utenti (ait bene D.E.) femper e/f con-

3

$"v

,rm-

34*

voluntzsad

juntiu cum a&iu ejutquo quit uitturynon enia quis

rns) non

uticut baculol ait D. A. | nifi aliquo modo pereum

tatam com

Operetut,ergo nec Deus utitur agente fecundo , nifi

confervatat

aliquo modo per illud operetur.

deindecotk

-Ecce phyfica Thomiftica premotio ex ipfis for-

malibus Pat; Eximii.

conta 9,9c

Denique üfüs ütentis (emper eft conjunctus cam

(ediníuptr

perntioncm

a&tu ejus;quo quis utitur tete P. E, idque benead

ticipmm p

mentem Ang.crgo eciam ufus Dei utentis voluntate

pcutioncm

ad primam (implicitcr volitionem fempcr conjun-

&us eft cum actu voluntatis,qua Deus utitur ad pri-

cum phylc

(ecundi à

marn fimpliciter volitionem, fed ufus DEI, biceft

put palïïvE

motio tete P. E. ergo: Motio &c.

Ecce phy(ica Thomiftica premotio ipfizadvet-

Qu operan

Connéxiont

faciisteftibus,

Sed o mirabilis; Ó ver& miferabilis

qu COOPC

contradictió* formalia omnia phyfice Thomifticze

Sit lat ite

Prædctcrminationis conftitutiva ex Doct. Ang. de

puroac plano P. E. cum quatuot fui libelli cenfori-

A(o perpe

motocis hu

bus citat & approbat,& rem negat;imó rem ipfam

tigeneejí

ex S. Dod.. docte probat, ac jami nomentantüm

przinotionis Thomiftice negat; profe&ó quatuor

plentatint

illi cenfores fuerunt animalia quatuor longe ab il-

Dtvolt pri

quod mea

lisdivería , quas habent oculos ante & retro que-

que plena fünt oculis Apocal. 4. errores enim in li-

viltifmis

bellulo eo multos viderunt , & nulli tamen fue-

miS,& ViX

deobdiver

runt, proptios veroó ertoresac contradictiones non

um aliter:

intellexeruntnec przviderunt. ,^ & (ic phyíicam

"Thomiftlicam premotionem feu adzquata ejus fore

Ftiumin

maliá con(titutiva ju(to Dei judicio ex $. Dodt. - de

incidiin te

putoac plàno'& ftatuerant ac. public&. docuerunt.

nem&gs

phütim ex

Laus fit perennis Deo &DoGt. Ang.eratiarum actio,

ex cujus doctrina Ang. fadus error Originis jam

amenim

diffumone

[ïrofcrj ptus'm'akmjcbit & pro&t'aäus jacebit, j

5

voiuntas

Bte[enti

343

voluntas actu eligens ( uti & omnis caufa a&tu ope-

f enit quii

odo ptteum

rans) non folum importat hzc duo fcil. virtutem

ratam completam ac fixam à Deo productam &

tcundo , f

confervatam uni cum inclinatione in bonum ut fic;

deinde concurfüm fimultaneum, [ uti voluit& malé

t ipfxs fot.

contra S, Scripturam tefte 5. D. docuit Origcncs]

fed infuper importat caufalitatem feu motionem,o-

junduscum

dqucbcnc:d

perationem &c.Dei foliusac virtutem divinam par-

ticipatam pet illam caufalitatem,pro prioti ad coo»

tis voluntate

,

perationem quamcunque cujuslibet agentis (ecundi

BPCF COl]jUn-

rituràd pri-

cum phyfica dependentia cujuslibeta&ionis agentis

Íecundi à prafata Dei folius caufalitate virtuofa

)EL, biced

pui? paffive recepta in quovisfagente fecundo a«

ipfadyat-

€ku operante ; infüper cam infeparabili mutua

connéxione przfate motionis virtuofe divinze

taslerabili

cum cooperatione prafata cujufvis agentis fecundi,

Thomifcg

Sit laus iterum DEO O. M. & $. Do&t, gratiarum

'0&- Aüg- de

a&ioperpetua, quodratio primiac univerfaliffimi

xeli cenfori*

motoris hucufque fecundüm Dod&, Ang.Deo ab O-

r ipam

atentaotum

rigene ejufque fe&tatoribusderogata jam tandem fit

plenéat integré Deo re(tituta. Habes hiclec&tor be-

(jo. quatiot

nevole primarium , imó unicum meum motivum,

lgt 2b l

quod me ad opushoc veré laboriofum ( utpote ex

j rero quee

vattiffimis Doct.Ang libris intelle&u fine difficilli-

« enimin d«

mis,& vix profundá (crutatione rite , fobrie ac foli-

Jitamen rüte

deob diverfitatem maxime diverfarum academia-

liftiones non

rum aliter ac aliter S. Do&. intclligcntium ac expli-

cantium intelligibilibus )impulit; ut primüm enim

gtj

incidiintertium Lib, cont.gent,cap.88. circa fi-

$,Doo t*

nem & $9. ubi Origenis errorem male S. Scri-

; docucfüüf.

pturam explicantis $, Do&t. damnat ; ubi infuper

rarum idto,

vidi & przhabitá omni mihi poflibili,maturáque

Qrgins j

dicuffione intellexi,quod obje&iones Doà.Aag.in

a enm

jt;j

praíenti materia controverfa , fint ipfiffimz adver-

volumas

4

t

farios

j44.

fariorum meorum conclufiones uti oftendi in art»

peteeum f

m*eo 4. ftatim animum fumpfiac ftatui previamDei

iU fique

folius caufalitatem ac virtutem phyficam inquovis

cEdi&ingm

agente fecundo pure paílive receptam pro priori ad

te tcmporif

uliam illius cooperationem àS.Dod: paffim ac [par-

prioritate |

fim doctam,ex eodem S.Do&t. palam omnibus face-

quod volu

reuti & infallibilem nexum przfatz motionis di-

$o hoc f

vinz,divinzque virtutis cum cooperatione agentis

Quilem d

fecundi omnium oculis ad vivum fübjicete ac. (ic

omnem]i

Thomifticam phyficam premotionem evidenter

adverfarii

demon(traread puram Dei folius , — primi ac uni-

H

vetfaliffimi motoris ma

compofitc

)

orem gloriam $ nec non ad

fante «

veritatem angelicam ab ipfo Crucifixo vivze vocis

polteqi

miraculofz oraculo approbatam puram ac. imma-

]s qtodi

Culatam confetvandam , teftor Deum nec mentior;

gete , id|

nec quidquam aliud impuli(fe , nec aliud quidquam

Iberiatis

intendere me , quam prefatam Dei (olius majorem

ttr if

gloriam achonorem , angeliczque veritatis putita.

Cündi mo,

tem acimmaculatam finceritatem.

premot

Ex his & omnibus meis art. patet jam,quod crafse

lltrey

errent adveríarii tam in Do&. Ang. quàm etiam in

Qitergo t

philofopho,dum mordicus volunt quod de effentia

damnaní

libertatis (it;poffe zque non agere,quàm agere cum

Um sdu

omnibusomnino przrequifilis ad agendum , idque

dtm $ D

in fen(u compofito omnium omnino rcquiütorum;

Geodem,

quo principio manifeft? falfo,(emel admiffo,neceffe

spttt, u

eft corruere premotionem phyficamThomi(ticam,

U eor

illo autem negato,uti omnino debet negati , conve-

. u,utui

nientiffimum e(t eam admitti.

Vi toyer

Falfitas principii patet tamen ex|philofopho quàm

CO UA

ex S,Doct. quia unum prarequifitorum eft phyfica

& lo

previa Dei caufalitas, motio &c, & virtus incem-

pleta infieri & moveriexiftens, cum quibus impli-

€àt ftare non actionem caufz fecundz motz , ut-

pote

adi in art

pote cum fit fola prioritas ac pofteritas natura intet

evimDel

illa , ficque femper fimul fünt , unde bene & angcli-

| inquovis

ce difh'ngunt 'Thomiftz inter prærequiüca priorita-

0 prioriad

te temporis vcl inftantis realis , & inter prærgqui [ita

imacfpzr.

priorirate folius caufalitatis 5 deprima verum eft

busatte

quod volunt adverfatii;le fecunda eft apert? fal(um

otionis di»

imóhoc fecundum docere &(t omnem libertatem a«

nt :gcntis

&ualem deftcuere ejufque ponibilitatem ; adeóque

ztte C fie

omnem libertatem & medio tollere, quod fitamen

evidentet

adveríarii tantüm velint , quod voluntasin feníu

ni at Utl«

compofito premotioniscum ipfa voluntate h.e.

wcnonad

ftante actualiter premotione in voluntate debeat

jve vocds

poffe equt nonagere , quàm potfeagere; five me-

C m«

Óus quod ita debeat actuagere ,uttamen pc-fïit non

cmentiof

agere , idlubensconcedo , hoc enim e(t de effentia

quidquam

'

libertatis; cumipfa itaque premottone infállibili-

;ma;orcm

ter , infeparabiliter connectitur operatio agentis fe-

ttispuw'ta.-

cundi moti elicita , cum ipía autem voluntate , qua

pramota eft [ fecusut premota. |connectitut falli«

aod craft

bilitcr,charibiliter &c.quia ei libere conne&itur fi-

y eram i

cut ergo tefteS.Do G. implicat predeftiniatum,actu

leelfentia

damnari feu actu non falvari,ita implicat pramo-

yrere Curm

tum actu non 2gerc. econtra GCUE nonim PliCSE [39 1.

, idqué

dem S. Dodt, tefte predeftinatum poíIe damnari , i-

iftorum;

tacodem tefte non implicat premotum poHE non

[o necttie

agere , quia Deus omnia movet fecundum exigen-

milticam,

tiam eorum. libera proin ita movet ad agcndum de

&u ,uttamen poffint nonagete, nece(faria econtra

i, coYt»

ita movet , ut non poffint non agere uti affatim pa-

)ho qlläm

tet ex art, meisin (olo Doét. angel, fundatis de puro

4plylta

ac plano,

ysincerte

JUSimPH'

( u

Y ;

Quo»

POW

«95)(346)(S€

*

fidtfraé

w uoniam [anchum ef wveritatem bonora-

us a

4

repr ceteris amicis yut dicit phil. im

fom , 4

1. C bicideo virtuofi bomines non dimittunt

magmq;

fropter veritatem amicis di[plicere , & ea,

hac df

que coutraria reputant veritati,reproban-

tücdeino

do.S. D. opus. 45.parus uamque Exror in

(atiplur

principio, magnus e(in fiue. S.D. o

flatuend:

pus. 3o.

Ex. phil, prqm.(ic.

tum à p

tum (üm

Cütiole a

.SECURIS

quoset (

men &

AD R ADICEM POSIT A,

fciens f

fis femi

Cceft lozica actuum rationis re&titudoartificio -

H

ioflfim

ía, hucafque inhorto logico. Angelícoà qui-

meum|

buídam hortulanisceu plantula precipua[ ideft ,

Qus z f

ceu formale logicz objedum ] non atttente

itzquc V

appretiata , radicitus ab ipfomet Ang,

acindefe

: Hortulano Exci(3,

mosefe

PREFPFATIO.

PQ& nec

Decin f

d genuinos Hortulanos , : ac cultoreshorti lo-

Quicus h

lumirte

giciäD. Thomá Excellentiffime Hortulano-

rum omnium logicorum principe , & Magiftro at-

plantul

tévittofi

tificiofiffime exculti, copiefiffime inftru&ti,ac f plen.

VIthS !

didi(Time adornati ; triplicique limpidiffimo fapien-

tiz fonte [ id ef triplici ente rationis , feuintentione

Cil'CUmd

fecundá objetivá , triplicis intelle&üs operationis

Ang. üni

dire&ivà J uberrime itrigati ac feecundati &c.

etit n N

Cum HertusThomiftice logicus à vatiis,fit variis

Vetoini

herede

confitus arbufculis, omnisautemarbor , quz non

P

tor;

347

|honor.

facit frudhum bonam, monente ac minante fcriptu-

táS. Ííit Excidenda ; operz pretium mihi fuit. vi-

Hehil, i

fum , arbores bonas à maliscum magno labore

VUf

magnaq; cautelá folerter difcernere ,. ut prehabità

.C ) df," ed)

»

hac difcretione extirparentat malz — ,

plantaren-

'tbrübán.

tur deinceps ac foverentur duntaxat bone;ne vetó

Errorin

(uti plucimis aliis hucafque accidit ) in fübtili hac

ftatuendá diffetentiá aberrarem à vero, ipfum hor-

opus ,

tum à præcipuoHormlano.Ang.pulchertimäcon(ï'.

tüm füm ingreffus, obambulavi deliciofius, totum

cutiol& ais multisluftravi- ; fru&tustandem ali-

)

quos ex fingulis decerpfi arbuículis , penitius ad fe-

men & corculum ufqucin'fpcixi , probzvi , guftavi ,

IT À

fciens fcriptum : ex fruflibur eorum cogno[cetís 03«

his feminibus Ang. ex vero horto Ang.-ä'mc libo-

dosttificio-

riofiffime fideliffimeque afportatis; coníeui agrum

tlico ] Qu

mei fru-

meum logicüm,pro certo habens hujusagt

[ d ,

us à feménte Ang. minim? degeneraturos ; euítate

tttente

itaque veti & foecundi hortÀn

«2

z. cultores, ftrenui

ing,

Ü

ac indefeffi , hofce agri esei fructus uberes; ipüifi.

mos effe fructus horti Ang.iilico dcprchcndetis, üt-

pott nec incolore diflimiles , necin odeote difpares;

necin fapore vel minimum difcordes; neveroini.

micus homo in hunc hortum meum pclïlzt Clancu.

eshotti lo«

lüm irrepere , ac zizania ihpeïfcminarc,mzla(irä füas

ortulafio«

lantulas eidem inferere; ficg;hortum metm redde-

Lugilro at«

re vitiofum ,ac degenuinis horto Ang.ftu&ibus fet-

tjac lpl

vilibusreddere dubium aut füfpe&tum ; íepem ei

mofipit-

circumdedi firmiffimam , ideftauthoritate planá

Kütentioté

Ang. undiq; munivi ; que hominiagto meo amico,

! crationis

erit intutiffimum præ(idium ac munimen ; inimico

t

veró in repulfamgravemq; terrotem 5 fecurus itaqs

jis/it vitii

ponl

ingredere agrum meum agri Ang. amator ac cul-

j (]UZ

tot;

(ae

1,NO-

348

1. : Notaudum omnesin hoc convenire , quod

iaffüda«

logica fi pccialiþquodam modo otrdinetur ad dit! gen-

Ciscompl

4 Gu

dosactus iptellectus; ita ut non tantüm dirigatintel-

lectum ad cognitionem obje&i logici [ hocenim

pica f dit

omnibus fcientiis commune eft', quod fingula diri-

ciendos,li

o

gant intellectum ad co

o

nitionem fui objezt: j (ed et-

p quodä

jam ita ,ut dirigatintelle&um ad actus quofcunque

Chum od

etiam aliarum Ícientiarum ,recte & fine Ertore eli-

&mate

ciendos; eft enim habitus intellectivus noftro (tudio

teCte (cien

acquifitus , tradens modum perfe&e , & fine ullo

niodisície

Ectocis periculointelligendi, id eft definiendi, di-

tüsintelle

viden4i , enurtiandi ,argumentandi ; quia docet ex

&c.qui pol

arte & juxta infallibiles, certafque regulas hos a&tus

rcäobjc&u

Exercete; ita etiam D.A.initio po(t.ubi, ar; quadam

bus;nont

xece[[avia efh ,ut. [st diretivva if/iu.: AU us rationis ,

Qu excli:

per quom hongo $a tp[o vationis a&in ordinate , facili-

$: quod u

per ,CÀ fme ervere procedat yCÀ bac avs efd loyisa ,1d

BifcüifiVi |

eft rattonalis [cientía ; elt ergo dire&tiva actuum ra-

ps objc&

tionis ex proprio fine confonac opus. 39.. à princi-

Qi adten

105

tiimo, d

Additque S.D.quc non folum eft rationalz: ex boc,

Qitz telti

quod elt [ecundumvattonem , quod eff omnibus arti-

Vi j feünt

bp5s commune s [edetiam ex boc,quod eff circa spfums

Üntqi ens

athum rationis ut circa propriam materiam,non quie

tlle objedt

dein üt materiam fquc&a:n per ie obje&to formali

QUs tan

[ uti patet num. 25, | nec per con(equens ut intcin-

D.À hi

fect denominabilem ab ipfo [ qualiter Erronet in.

Ohttover

telligunt advers, verba cit. contra omnia clara tefti-

Qodts (

monia in feqq. afferenda ] (ed utab ipfA logicà ob«

: pïimum

[]

Jedive , feu in vi obje&i fei formalis dirigibilem

»

*ülhng DT

eft enim logica tefte D. A. acs directiva actüs ratio-

Yil,

nis quz cectitüdo logica a&üs rationis eft.finis re-

"3 Now

motus logicz;proximus vero feuformale objectuas

qudla,

eít attifici

retum quà intelle&arum difpofitio,u-

lf irttan

349 .

Ire, quod

tiaffatim ex feqq. pateb

it. vide etiam n,4. 1i?v:rs.pau-

d dirigcn.

cis complexus eft 5, D. 1 ; poft. &c.

Ipacintd.

2 . Cumergo ex communi omnium confenf : lo«

- hocenim

gica fit directiva intellectás ad actusfuos recte . eli«

ingulæ diti.

ciendos,(ine dubio obje&um formale erittale quid;

:ähj (edet«

perquodàfeconfideratum ,. logica dirigitintelles

uo!'cunque

é&tüm modo di&o ; unde etiam paffim docetur logi-

Ertore eli-

cám aoere de modis fciendi ,. fivede in(ttumentis

jtto dudio

recte íciendi & intelligendi,

Jam veró cüm in his

& line llo

modis íciendi duo precipueconcurrant , uemptac«

iendi, dl«

tus intellectüs , quo v. g;enuntiamus, defininimus

la docet ex

&c.qui poteít vocari modus fciendi mentalis.ptate-

s hos ts

reà objed&tum illiàsactus ut fubftat certis . relationi-

Mi quædm

bus ,non realibus fed rationis tantüm , in ipfo obje-

AL y

&o ex tali a&tu refultantibus , (eu confequentibus, v;

g. quod unum idemqyrealiter dicat telationem mna-

ilt, facili-

H Jeritá s

nifeftativiad eipfüm ut manifeftatum . j quod uná

LChum f«

pars obje&iin propofitione dicat relationem fübje-

&i ,altera relationem predicati, una pars in fyllo-

d Princi-

giímo, dicat rationem mai.alia min.alia medii &c,

jrex htty

quaz telationes rationis dicuntut intentionesobjecti«

V& ; feu intelligibiles , íeu modus fciendi objectivus;

rb Atti

füritq; ensrationis T hom. utpott habenites tantüm

TL n

jjon qu

€lle objectivi inintelle&u , fivé in ipfis rebus intel-

ledtis tantüm quatenüs intelle&ta (ant ; uti loquitur

y foraadi

a incie

D. À. hinc graviiïïma atq; accertima , coritinváque

n

Conttoverílaeft , anobjectum formalelogice fit

modus (ciendi mentalis , an prefatus obje&tivus 12.

dan ii

: Primum pro aris, & focis , 1dq; ex mente D.A.de-

Logics. Qu

jeibilet j

fgndunt PP ,S.L fecundum Tlomiftz veti ac gcnui-

"

nl.

&üg [ZliO'

j Natándum ulterius , quod ens tationis ut fic. ,

fipis ff*

quod habettantum cognofci, feu effe intelle&u ob.

: oblc&lm

1ahqua

jg&ivä tantüm (^. ficque pracipue confiftit ii

fpoiilioau'

cnmaï

3jo

entitatefidd, quam intelle&tus apprehendit in rebus,

tediiofe

dum eas cognofcitliter quamüli fe fint: ; ati docgt.

fas, CUJUS

deo enim.

$. D. opus. 4.1.vide n.1 8.&c 1,p.q. 16.vide n, 12. jdi-

125, &in

vidatur primóinillad , quodhabetfundamentum

jn rebusipíis , ut eft velatio dei ad creatur«s, E.g.Gine

qllll asp

quá non poífumus deum ut creatorem concipeteres

utcogmte

latio [cibilis ad fcientiams(ine quà fimiliter non pof..

p unti

ne&c,rel

fumus concipcrcipforum Ícibile &c, tete .S. D. de

pot.q.3.2,3.0.& ,7.a.XLo.1.fent. dift.g.q:4. a, 14

tionuci f

ad 3. videinfran. 40. & in illud ; quodabíg; funda-

u ptecih

mento ullo ; & neceffitate pro libitu incellectus ef-

ilis;iden

fotmat , utifuntchymare , montes aurei &c. S. D.

um (ub

vide n. v &. verf, Cum formatio &c, Oinillo hoc fe-

fufiptun

cundo enre rationis , utpote pur Rctitio , tefte.S. D,

fetiora q

& plant inutili ad dirigendum intellectum ; primum

ia haber'

dividicur in ens rationis ncgativum r ptout comple-

^ 4 Bu

Gitur privativum ,& ens rationis relativum ; ensra«

t'onisitin

tionisnez

Lo]

ativum eft, & fit; quando carentiam for-

mtlagicus

ma in fabjeto, feu apto , feuinepto concipimus ad

Oquitür [

modum alicujus formz poütiva j concipitnus enim

Plïci appte

non ens ad modum entis , caccitatem v. g. inftar cu-

Itl ref

jufdam qualitatis mal? oculum afficieatis , tenebras

peehendit

&d modum aïicujus forma nigrae inaece, patet ex S.

inhiy

D. 1. p. q.13.2.7.0.& opus. 50. à principio, Item o-

Deinde di

pus. 42 cap, 1. vide 1. 13. Ens rationis relauvum eft

peradtum

& fit, quando ensaliquod politivum eoncipimas in

tm & (al

.

b

ordine ad aliud , ad quod à patte rei non ordinatur

di(curfüs;

v. £. Deumiin otdine ad creaturas , animalin ordi-

t pring

ne ad (pecies; vel quando diftingvimus per concep-

um & |

tumaut unimüsid , quodà parterei non eft . diftin-

noms difCl

étum , nec unitum fed idem ; ut animal & rationale

L atf

in homine &c, patet i, p.l.c. Itéde ver. q.2.2.9.ad 4«

Ut logni

Idem ens trationis relativum féurelatio rationis fub.

l k&üs.p

dividitur ineam , qua fundatur imtmediate in ente

rcag

3gt

itintebus,

reali in fe fpectato[ v. g. relario creatorisad creatüz

; üti docgt

tas , cujus tundametituin eft ipía omnipotentia ; i«

1 12, l-

deo eniim intellectusnoíter.refert deüti ad. creatu-

damenum

ta5, & inipfo deo apprehendicreltonem hanc . ;

:5 Egne

quia eas producit j &in eam , que fundaturin ipfo

ncipetejre

ut cogiiito , v. g. genus , [pecies &c. formaliter fame

ttnon pol

pta , funt relationes ratioriis , v. g, inanimali;homi-

ie $D. de

ne &c, refpectufuoruminferiorum , quarum rela-

6u t l

tionum fündamentum eft ipfum animal, homo,&ce

blq; fundae

ut prxciía ab inferioribus , feu cognita non cognitis

slledtus ef-

illis;ideo enimanimal; homo, &c. fundant, & per

:i &C) S- DI

a&um fubfequentem compzrativuni ac reflexum

illo ho (t«

fufcipiunt reladiones illas rationis tantàm, ad fua in«

,tele $. D,

feriota , quia prius abiisfuere abftra&ta; uti perome

f Primum

nia habet S: D, ut patcbit ex feqq.

a complt

-- 4 Hae telatio fübdividitur [ relictá relatione ra-

um enstde

tionis immediat? in ente reali fündatá de quá nil cu-

'ntiam fot«

ratlogicus Jin eam , quz fundatur & refultat, feuut

mäpimus L

loquitar D. A. confequitur in rebus ut cognitis fim«

us enim

plici apprehenfione , v, g. relatio geneteitatis in ani-

; ifardl

mali , refulta& per eognitionem ,quá (impliciterap-

g, tentbra

prehenditur in ordine ad (ua inferiora ;; & viciffim

at t

inhis , proutapprehenduntur ad fuum füuperius;

PILO. IWm 0*

Deinde dividitur in eam ; que con[kquitur in rebus

per actunm Judicii , ut relatio unionis inter predicae

J imum €

ncipimusm

tum & fübje&um. Deniqjineam , quzperactum

ordinatur

di(curíüs ; ut relatio antecedentis"vel pramiffarum

mgl 1 ordle

Íeu principiorum,;uti loquitur S. D. ad confequensile

o

latum j & hz func pattes objecti logicz ;feu entisra-

f

l€

( d

tionis directivitrium mentis operationum,qued idé

r rationae

eft , ac fecunda intentio obje&iva feu intellieibilis ,

'N,g.id 4'

uti loquitur S.D. que dicitur,&eft ver& directiva in-

us ex

rmomsfub-

] tollc&nïs.Pï'inzö quidemls gqatcrxüs-intellc&

jueinen

pree

[

$51

prahabitá tiotitià fpeculativa -earundem intentio-

(idecitper fe

num,aptus «ít elicere rectt operationem illam , ad

fantia rebus

quam hujufmodi inteatio in actu Exercito confe-

fuat, fen rel.

quitur in zebus ipfis,quatenüs intelle&z funt : fe-

cogniu'oncd

cundó vero,quis Logica non aliter dirigit atus in-

Qs aptus eí

tellectás,quam explicando elfentias , & proprieta-

proin redtitu

tes terininorum,definitionum , propefitionüm &c,

ncintcll:gibl

v g. Logica dirigitactum definientem , feu (impli-

tionis, quod

cem apprehenftonem,explicando;qualibus terminis

tione adtam

debeat conítare definitio;í(cilicet ut unus habeat ra-

ledis; iti ad

tionem gencris,alter rationem diferentiz,& quali-

Contta e05 ce

ter ii termini inter feordinaridebeant, utfiatex iis

intentionein

aptum in(trumentum (ciendi;quod nifi obfervet in-

àac (pccuht

telle&us,nunquam habebit diftindam cognitionem

tést plano

pattium effentialium tei definitas (i obfetvetinfale

dum(ciendi

libiliter habebit;effentia autem generis, differentiz,

intliveatid

definitionis;definiti &c, funt entia rationis tantüms

Obleva b

üt ptobabicur affatim ; conveniuncenim rebus tan-

Domen Inten

tümutcoguitis;(imilitec ut re&tus fiat difcurfus , de-

& [pecienat

betintelle&tus previe (cire, qualibus terminis de-

ccuhujusdi

beatconftare fyllogifmus . qualisintereos dcbeat

itüra feu tej

elle difpofitio, v. g. przzdicaci,fubjecti, Mai.& Min,

Veltin ittel

extremi,medii &c. qua difpofitio eft ens, feu rela-

eltqüe (ccor

tio rationis tantümycum conveniat rebus tantüm ut

dirà romi

iatelle£tis.quacum relationum rationis eílentias , ac

CQuente in i

pioprietates,dum explicat Logica. , dicitur|dirigere

fcalitcriniiü

difcurfum,& ficde.cxteris. . Paucis complexus eft

x n Brof

S.D. t: poft,Leck. 1. ubit qmiacircaomnia,qua [unt ,

3 en'mill

babet negotiariratio , €$ eff. Logwa de operationibue

[o4

40. 50,

F'ationzs [[cilicct ut inatería diri

[e)

ibili j:erit etiam

6 Ddb

Logica de bis,qua communia (unt omnibus ,id eff de

affidfnldlc'u

éntentionibut rationis , qua ad ompes res fe babent,

nj

S.D. tehí(us e(t;quia Logice finis ultimatus,ac remo-

Mn g

tus eft rectitudo operationum inteliectüs,hinc con-

üdCïg

355

lt intentio,

fiderat per (e prima intentiones intelligibiles , qlie

m ilàm , ad

ercito confe.

funtinrebusipfisintellectis , quatenus incellectze

funt , feu relationes rztionis tantum

z (ünt x (e.

, eXquartum

cognitione debità , fpeculativá prehibità , incelle-

rigir aCus in-

&us aptus e(telicere operationem logice rectàm ,

& proptittie

proin rectitudo actüs logici non eit ab ipfà intentio-

[iuonm &c,

ne intelligibili , (eurelatione vationis , five ente ra-

; kulimpli-

ibas terminis

tionis , quod fit perillum actum , (euab ipía inten-

tione actum illam con(equentein rebus ip(is intel..

us habeat tà«

lectis ; uti adverí; male Thomiftas intelligunc

]

&

g,X quzli-

contra eos ceu abfurdam meritó arguunt , fed ab

utfatex 1

intentione íntelligibili , (ipnate quidditative fj pecta-

obfevetite

tà,ac fpeculativé tant coguita.hispramilTiss;ex pue

cognitiomm

ro ac plano D, A.objc&uin formalclogicæ elle ino-

Yetvetinfale

dum íciendi obj&ivum duntaxatnon mcntalcm.prq

, diferentig,

intelligentiàautem fanà verá , ac folidá,

ohis tanturtly

Oblerva ben&, quodj$. D. tripliciter hic fumat

i rebustatle

nomen intentionis ; prinao pro ipfo actu intellectüs

icarus, de«

& Ípecienaturam reprz(entante atque / intelle&tui

gerinis dte

[ccuhujusdiquütiojinhærcmc. Secundo ; pro

ceogdcotit

natuta feu rei e(lentià prout intentionaliter obje&ti-

Mi!.& Mm'

v eft in intellectu ratione cognitionis & fpc—ciei :

s. feu rl

e(tque tic coguitionis objectum five intentio obje-

us tantümuf

é&tivà pro materialijTertio ; proipíarelatione con-

effentis, at

fequente in ipíà naturá , pctmtcllc&u&ïi*& aliquid

sqrjdingtte

realiter indi(tinctum compatata;eftque intentio ob-

jectiva pro formali patebit ex S. D, l.. hic citandis

mplexs t

viden. 20, 21. 22.2 3. 24. Ver$. dico. ergo &c. 39.

ya nj

d

46. $0.

TL

6 Probatut conclu(io ex S. D. opus 4.1.C. 1.ubi:

W;td t/t d'

accidens dicitur dppliciter , naturaliter feil, €$. logi-

685 natur aliter uti accidens dividitar contra (ubflan-

7 m

TM [emo»

BIAWS , C9 bocconttnet novem genera accidentium.

[ NB. Ergo relatio predicamentalis eft eifenualiter

hirtte

lids

acci-f

accidens phy(ictm ) logice amtemn dicitur accidens

nis Thon

turD. À.

wnum de j wniverfalibus ,. de quibus losmitur por-

Füm natdi

ti pbytus .ideo primo modo didtum [egnitur naturam

veisaceidens aktern [ecundo modo dibum [cquituro -

aduer. di

perattonem wntelletlus , quifacit wniver[alitatemim

dentia de

febus,ut dicit commcntator primo de anima, S. D. i-

operatim'

dem habetopu:. 3. cap. 2. Iter opus, sj ntelleftus

Thom.q

agéns f'acit wnwer[alitatem ia vebus spfis. Icem opus

hisimpu,

4 1. C. 2 Putelleius elf ; qui facit unwer[aAlitatem sn

3. 1þ.:

tebus .. CB non tantum operatur circa [ubflautias ,

iple fun

fed eisam circa accidentéa ip[a tm verummatura, u-

tentlomer

trique en m intentionem tribuere pote[d , 9 inde eff ,

Operatur;

quod illa univer(alia, qua fiunt per atlionem amnima

dentia ip

cireafubflantias, — fpecialsanomináa babent , ut ge-

fcil;hicl:

55 , [pecies ,CÓ differentia, 8 bac nomina [unt defige

tiripfain

pativaip[arum accid:ntah'gm imtentionum.lic at-

t ,

uo;

in rebusi

7 Univerfalitaseft obje&tum focmale quodlogicz,

lilitssno

univetrfalitasnon e(t op *ratiologice re&ta, nec recti-

ejus, d.

tudo ejus fed eft ens rationis Thom. ergo obje&tum

4l 62,

fórmale quod logicz nou eft &c. Mai. patet; univere

Necdi

falcenim eftobje&um formale quod logicz , fcili-

Íetüniye

cet partiale,& eft terminus concretus habens duplex

Conttie

fignificatum , materiale (cil; - & formale; cum ergo

untvera]

materiale (ignificatum excludatur ab objecto. for-

dta (

o

mali quod lo

b

icz teftibus adverf.formale fignifica-

t2 fnt,

um , fcilicetuniverfalitas effe debet- obje&um fot-

tittem (

male quod. Min, prob. intelle&us facit univecfali-

lore

tatem in rebus ipfis , (ed operationemlogic? re Ctam

Qsj

eju(que rectitudinem intellectus non facit in rebus

gmtur *

ipíis , fed ens rationis Thom. ErgoMai.e(t S, D.min.

àpani fl

^

prob'. intellectusnon facit operationem logicé rec-

U eie

t&m, nec ejus rectitudinem in fub(tantiis & acciden-

ACat,

iq.

tibus ipisin rerum natqræ (ed facit iniisens rat

Rni$

Cont

Vr Accidemt

nis Thom. atqui res ipfæ;g äe quibus fcil. hicloqui«

'guitur pr.

tur D. A. ). funt fubftantiz & accidentia ipain re-

UI

rum naturá , ergo. Mai.- quoad primam partem eft

ii

adverí. dicunt enim füb(tantiam , & prafata acci-

litatemi

dentia denominati tantum extrinfice univerf2lia ab

i4, 9 D.l

opetatione logice recta, Secunda parseft communis

Antelllut

Thom. quod adverf. fatentu£ , & hinc continuó ab

]rem opus

his impugpantu:s patet autem ex n. 12. 17.18.32.4

dititemm

33. & fpirfim per totum hoc opus ; Min. prob, res

dfasuiat ,

ipíz (unt ( de quibüs hic loquitur $. D. ) quibus in-

(IMfÀ, W*

tentionem ttibuere poteft incelle&us , & citca quas

fitded,

operatur intellectus , fed hz funt fübflantía , & acci-

m dnmá

dentia ipía in rerum naturi, . ergo ipfe( de quibus

'71! ) "tgc'

fcil, hic loquitur S. D, ) (ant fubftantiz , & acciden-

j [unf dcüg-

tiaipfainrerumnaturà , ergooperationealogice

15l af

re&tam ,ejuíque rectitudinem intelle&usnon facit

in rebus ipíis , (ed ens rationis T hom. ergo univer«

mdlogicæ,

falitas non et operatiologicerecta , necrectitudo

necredie

ejus , íed ens rationis Thom, Mai.patet ex cit. opus.

4. 1. c. 2. Min. eftS. D. l.cit.

obdum

; ünivete

Nec dicas ; rebusipistantüm tribui intentionem

ice , (cll

Íeu univerfalitatem extrinficá aliquá denominatione

nj dUPlCX

Contra e(t primó ;S- D. enim zit:. intelletus facit

; Curm cggo

univerfalitatem irrebus iplis; dumícil. operatut

circa (ubitantiam , & accidentia ipíainrerum natu«

jc&o TOf«

1á ; ficut ergo fal(um e(t dicere; vifus facit fingula-

: (ïgnlfiü-

dum fot^

ritatem ( vel quodcunque aliud ) in rebus ipíis, ícil,

giveclie

colore &c. ( vifusenim eft fingularium , utiintelle-

credam

us univeríalium $ ,D. opus. 49. ) dum circa illa o-

d rcbus

peratur , fi nil omninó intrinficum injis faciat , ita

$, D.min

à pat! falía erit prafata propofitio (an&ti D. intelle»

yrice r

&us facic &c. f1 nil omninó in rebus ipfis intrinfice

faciat,

ccadtte

j rl

Contra fecundó ; $; D. docet univerfalitatem for-

Z2

Ináe

n

356

maliter effe relationem rationis tantüm , in ipfis re«

prorfus fici

bus intelle&tis , utintellectz fünt , ejufque mate-

riam per fe effe , nonoperationesintellectus , fed

vef, um qi

res cognitas viden.23.24.25.26.33.34.& feqq.

tantümn 0|

F£205; pIO

ergo.

ettonee inte

Contra tertio ; hic tantüm quaritur , quid fentiat

Drob. (ecui

D. A. cujus mens non ex fictitio cuju(vis cerebro &

voluntario commentario , non ex voluntariá di(tin.

fcquiturmu

Cidens nacur

&tione , negatione , affirmatione &c. (ed cx puris ,

ptob. primo

& preut de plano Jacent D. À. verbis dignofci po.

maturaliter d

tet , & debet; ao entm [ aitS. D.r. p.q. 13.a. 4.

Ítq. prob;a

o. | quam fignificat nomen , .eff coaceprto intelletlug

de re figntficat per nomeuloco citato a. g. ad. 1. sz2-

Inid, quoi,

mina non [equantur modum effendi , qui «[B im velus ;

Compleditu

eltaccidens

fed moduza effendi , prout eff- in cognittone noffra. l-

tionem íntel

tem loco citato q. 18. 3. 2. O. ffe nominamn aliquid

ob od

ficut cogwo[cumus. ereo cefte S. D. conceptionem in-

cidens , eita

teliectüsíui, feü mentem Ang. derebus lïgniücatis

per nomina Angclica aliter nuilo modo polïüm us

logictreda

€etto cognoícere ,

nifi per nominajÁng. prout de

Bo Mi pat

plano ac puro Jacent fonantq; Idem habet opus 9.

9 lem 0

q. 1. i principio,

[l natra

Arguo fecundo ; accidens naturalitet dictum fe-

pritdicuu

quitur naturam rei ; 'logic&di&um; fcquitur opera-

TU d

tionem intellectüs, qut facituniver(alitem in rebus

qua 109 10

Bir ao

ipfïs;ch operatiolooicerecta , ac rectitudo ejus

€nt 4l

non equizüt operatiouem intellectüs, qui facit uni-

verfalitatem inrebusipfis , fed fequitur naturam

M enti g,

rei ,ergooperatiologicerectà , ac rectitudo ejus

4000 rdtyo

non eít accidens logic& dictum

5

fed naturaliter

Catits4, M.

L

di&tum ; ergo non eft unum ex $. univetfalibus

?

"p d

hac confcqucntia patet l. c. Mai, eft S. D. Min,

Mp

quoad primam partem prob.tumquia intellectus nil

URT

prorfuc

Mje L l

intflltgxä/z':;

leipüs t

pror(us facit in rebusipis intelle&tis fecundum ade

ulquc mate-

us , H

verf.tum quia univeríalias. ( ut ipfi volunt ) . eft

H Kftqi

tantümin operationeintellectus & ' nullo modo in

rebus ; pro quo etiam citant. D. A. opus. $6.íed

etrconee intelliguut. ,

quid entiat

uti ex fcqq. magis patebit.

s cerebro &

Prob. íecunda pars, accidens natutaliter dictum

acia diftin,

fequitur naturam tei ;

operatio logicö recta eft ac-

cidens naturaliter dictum, Ergo. Mai. eft S, D. Min,

dle -puris :

ignoi(i po-

prob. primo; non eft accidens logice dictum , ergo

naturaliter dictum ; antecedens patetex dictis. cone

8 4

a unteleut

feq. prob; accidens ut fic adequate dividitar à S. D.

in id , quod e(t accidens naturaliter dictum, prout

? 4d 1.f*

d n reur;

complectitut 9 genera accidentium : &zín id , quod

elt accidens logice dictum ,

t nn. -

qlviüri'fequitur opett&e

tionem intellectüs in ipis tebus intellectis

*

L

a aipiid

Cl'gO.

prob. fecundó. quod eft in (uà naturá phyficum ace

Ptloncm Ifle

cidens , eft accidens naturaliter di&um,fed operatio

s iignilican's

logict recta eít in fuà naturà phyicumaccid ns.: er-

| porf[lm T

go. Mai. patet , uti & Min, vide n. 1.

jj prolt de

9 lemopus, 41. C. 4.. eus dupliciter dicitur. — ,

xtt opis 9.

fcsl. natura C rationis . ensautemvrationis pro-

priä diciiur de idlis intenttonibus ,

quAs rAb 15

cdidum ft-

rebus adinveuit yficut efl mntentio generis &à [peciet ,

jitür optris

m n rebus

guanon inventuntur inverum natura ,. fed[cquun-

gur atliones intelletlás 6d vatiosu/,- €8 bujufmods

Qitudo i

ens rationis of [ubjecium logice . €8 illud 44utp4-

uifacitull»

ratur entinatura ,quia mbileff im verum natura - ,

tUl paturam

.

IdemhabetS. D. &

de quo ratso non negotietur.

Oiuxo €Jus

clarius 4. Metaph. lect, 4. ubi addit

e

.

ens rátio-

I naturalitet

nis proprie dicitnr de illis intentiomibus ,/ quas vatto

efalibus ;

adinvemt n rebus confideratis ,- ficut intentio gene-

;. D. MID.

rit ,[pectes C$c. C8 buju[modi ens rationis f proprié

velctet

*

]

ebietkum logica

bujn[modi awtem intentioneg

Prof i

sntelligibiles entibls nature aquipar antur, eoquod

lod

"s

P

0444

348

emnia estianature [ub confideratione vationir. ca-

m

slunt , 88 ideo fubjetlum logica adomnia fe extendit,

quoaic[ïc

de quibtis ens naturapradicatur . Ex his breviter fic

|,c, j00nt

ruríus.

füu nacut

euam elta

1O Árguo ; ensrationis propri? dicitur de illis

intentionibus, quas ratio in rebus confidetatis adin-

tlz*gcntia;

efheiunta

venit , quz [ intentiones j noninveniuntur inrerum

e(e deteti

natura , íed hujufmodi ens trationis proprie eft füb-

Gxfutc

jectum logicz ,ereo illzintentiones, quasratio ad-

veltone

invenit &c. M;i. & Min.eft S, D.ll. cc. confcq.

patet. fübíumo; fed formalem rectitudinem opera-

Clatitiq

tationis T

tionum non adinvenit &c. uti jam probatum eft n,

DES

)

8.deindeoperationes logicä rectz inveniunturir te-

formalite

rum naturà qlli'& funt ens contmgcns . utl patct;con-

yiagens autesa vefertuv ad divimam cognittonem fe-

giblisa

eundum quod ponitur e[Je t verinatura,de Verit.q.2,

adinveni

a. 9. ad 1. ubi manifefteloquigur. $. D. deconun-

Íis neci

Qrg non

gente tamin quam extra intellectum Itezm 1. fent.

dift. 58.q. .O. Contingentia ad utrumlibet in futs cau-

tur opera

Jé5 -s quandojam efficientur 12 verum natura

»

harumin

ttimc babent t fe wfis effe detevminatum ,. C$ideo,

fbusea

quando [unt in atbu certitudinaluter cogno[cuntur S.

flnt per

D. hic remitto ad meum appendicem primum feq.

D, Imöq

ubi futurum formale fuarifticum funditus ex & abA.

QUm enti

D. exürpatur ex his fic.

$31

t1- Árguo: contingens refertur ad divinam cog-

when d

nitioneam [ fcil;vifionis uti patet l. c, | fecandum

iratiom

quod ponitur effein rerum naturá , (ed operatio lo-

tum, int

gict recta eft contingens , ergo. Mai.eft S. D, Min.

Atitione

patet, coníeq. eft bona , fubfumo , fed fecundum

.c'q'u

quod ponitàr effe in rerum naturá , etiam eft & in-

i^ ltimm

venitur inillá ere

o

o. Item]. c. ad r, Costingéns ex quo

lm

deter -

Ubi:g

Prad:e &WH eft inverumnatura y/ veritatem

19-iN A*

Vdliüyi;

POR ts

minatam babet S. D, (ed o,pcratio logict recta [ fcil.

fe extendt,

quoad eíT« vel noneffe,de quo exprelle loquiturS.D.

reviter (

l. c. jcontingens eft ;ergo ex quo producta eftin re-

rum naturá , veritatem determinatam habet; ergo

etiam eít ac invenitur in rerum naturá, Item ; Con-

ciruc deillis

letztisadine

tingentia ad utrumlibet in (uis caufis; quandojam

OE I terum

efliciuntur in rerum naturá , tunc habent inífe ipfis

tie eft [iüb.

eíÍe determinatum S, D. fed operationes logice re-

as tatioad.

£x funt contingentes ad utrumlibet [ fcil. ad eile

velnon eífe Jinfuácauí ( ícil. intelle&u ) ergo.

«. confcq.

Clartitaque $, D. ftatuit pre objedto formali ens

nem OPCU-

m eft n

rationis Thom. feu fecundas intentiones objc&i-

Vas

3

ntücir tt«

quoad effe ipfarum formale . , Íeu

formaliterípectatas , qux funt intentiones intelli-

tipatet;tan-

gibiles ,ac relationesrationis tantüm ; has enim ratio

vtinti [t-

leyirilst

adinvenit in rebus confideratis , & facit in rebus ip-

fis ,nec inveniuntur in recum natura ; quia ens na-

de contifi

turg non fünt , nihilenim reale funt ,atque fequun«

m f [tnf.

rl CA

tur operationes intellectüs logice reCtas utpote ex vi

stl Y

hatum in ipfis objectisintelledis , ceu fuo modo cf-

, idni,

£c&us earum confequentes , feu refultantes , ficque

fiunt per actionem animz , ut peromnia habet S.

ofrntirs

D. Imo quid intelligat per ens rationis contta poü-

rimum leq,

cer abl

tum enti naturz , feipíum clare explicat, 1. p.q. 16.

3. 3. ad 1. ubi : versm fundatur in ente ,in quantunms

xon ens cf! quoddam ensrationis , apprehen[um [cil.

jnam Cog»

d ratione. per ens rationis ergo , enti naturae oppofi-

[etondum

tum, intelligit S, D. non ens , apprehenfum tamen

yeratio 10«

àratione velut easquoddam ,uti ruríus clar? docet

;. D' Mmo

l.c. q.13. 2.7. 0. vetf. verum tanten fciendum eft,Sc

j fccundum

clariffimt opus. 4 2. C. 1. vide n. 18.

Tij

Idem in ipíis terminisdocet 1, p. q. 1. 2.7.0.

g t

ubi :relationem non effe vcma. ( ens. ) matura. fed

u Atl*

fationis tantim apparet effe falfum. ex boc. , quod

gt

4

ip-

U d

60

pf vesnaturalem ovdinem €4 habitudinem babew

(untanius

tum [ fcl

adinvicem licarguo. R es qua habent naturalem[or-

dinem & habitudinen ad invicem , Mlarum relatio

a ial

eftres natürz , & non rationistantüm ; fed intelle-

Min. (imil

Ctuscreatus , & ícientia , & quavisab his eli-

feuntia "

cira intellectio füntres , acnaturalem órdinem &

rtlatu rtái

habitudinem habentad invicem , €rgo relatio in-

!t um

ter intelle&um creatum &

latiovealt

Ícientiam , acquamvis

ab ipfis elicitam intellectio

nemefttes ( ens ) na-

E7

tura

3

& pon rationis tartum. Mai. elt S. D.

hibe $P

Min. patet ex S. D. 1. p. q- 1 9. a. 2. o, . intellectus

teleus g

"enim ut fic ,

naturaliter re[þicit intellectionem ut

231171777

fic ,

& viceveríà , & fcientia ut. fic naturaliter

tut sido) p

&ctum (cienficum ut fic,

& viceverfà ,

con,(cq.

bl & Fgm

patet; ergo perrem, feuensnaturz, contra pofi-

femficam

tum enti rationis tantüm

»

non intcll'igit S.D.

€X hoc tey

folum ens real*

, quodeftextra intellecium ( ut

fátloneps

perperam ac proríus voluntarie dicunt adv

erf.)

&C VetOe|

fed etiam illud , quod eft intra intellectum ,

3-

lias enim relatio fci

t loquituz

entiz ad intellectum , ac füosac»

tus, acvicever(a non efletres ,

(1[]605 COl

Íive ens naturz,

HuS intelle

fed

rátionis tancüm ( quodadverf. concedere eo-

$9t qua(r

guntut , ficonformiter loqui velint) quod tamen

Ttdliey, (

omnino reprobat D, A. ut patet ex dictis ; & in ter..

PCI' eng fati

minis docetloco citato ;» ferezría €$ fenfu (idemett

mttuiga( D

de intellectu ) eff relazio realis , Jecundum quod ov-

Detens u

dinatur ad fciendum vel fentten

dut ( vel intelligen-

tcllc&u fid

dum)res.

Vide 1j

[

Itemlococitato Relatiosz un0 extremorum eft

C t

Yes natura , C in aitero ef vesvationistantim...

T

quandocunque duo extrema uon [unt unns ordinis ,

non

ngf?)do éi

Íed (cientia & fcibile Funtduo exrema , &

4Drttoyg,

funt

Ihtelle d.

btchena,

i

361

m hao

funt unius ordinis, ergo in altero horum extremo-

turzlemore

rum [ (Cl.l. f-CiClït.iæ,& fCll)fI;S;i fClltiO c& res natlle

rüm telatio

rz,& in altero eft res rationis tantüm, Maj. et S. D

LÀ

[ed intelle.

Min. (imilitec ; fubdit enim immediat? S. D. &cut

152b hiselis

feintia vefertur ad [cibile.l temque,m feientiA eff ..

ordinem &

relatu reaíts [ecundum quad ordinatur ad (ciendum,

) telatio i«

res . , .Ineis [ rebusconfideratis |mon eff aliquare-

acquamvis

latio realiter ad fcientiam , fed fecundum v atsonem

[ens) t«

4antkim. — Quomodo autem,& quare hoc fiat;clare

j, el $D.

habet S. D. i. fent. dift, $.9. 4. 2/ 1. ad ; , ubi : za-

intelledtus

tellectus noffer non poteff accipere relationem in une

Clionem ut

CX CWIAYWIB , QUi 1ntellinatnr. tn illo ad quodrefer-

natucalittt

£Uv tdeo ponit velationem quardam circa ipfum fci-

, tonfay

bile £ frenificat yp[um relative junde ila velatio, qua

"Ofltta poir-

fiemficatur in[cibils[ 68 inteligitur $n illoyati pacec

digi .D,

ex hoc texu j son e[) realiter i2 ipfo , fed fecundum

lm ( t

Yationen tantzm , ergo eft relatio rationis tantum,

y adver])

hzc veró eft ens fi&um, feu factum , feu formatum,

&Um: i

utiloquitur $, D. ab intelle&uin tebus ipíis,confe-

acfüosat

uens connaturalem incciligendi modum ip-

Ti at ,

Ítus intellectüs teí(te $. D. jam cit, ( Item. de

cedete €0«

pot. quaft, 7 . art. 11. 0. &ad 2. ) /s[cientia autem

uod tamet

realiter. Confonat 1.p.l.c.ad 4, Liquetergo,quod

. &inttte

per ensnaturz contra pofim m entirationistantüm,

j (idemel

intelligat D. A. qualecunque ens,habens eífe reale,

m qind or-

Der ens autem rationis tantum , intelligit ensab in-

incliget

tellectu fi&um ; quod rursüsliquet I« p« L. c.o,

Vide n. 5 g. neque n,39. Totum bteviter ac perfpi-

——

.

*

porum '/l

cué ttadit opuf, 42. c, 1. ubi

nec oppolitum. ejus

gtl

( entis) imntelligere poteft zatelle£iue, noa ens f[cil, nifs

TILUD

Jingendo ens ipfum aliquo m0do,quod cum intelleilns

£m

apprebendere uititur effcitur ensrationz du ergo

fant

intellectus in propofitone v.g. Pettuseft homo &c.

apprchendit habitudinem ejuídem ad Íeipfum,fcil.

£.5

P[æ-

62

predicatiad (ubjectum ; dum spprehendit in natu-

has (sisot

rà animalis v. g. habitudinem ad fpecies fuas, v. g.

Vhtotehe

hominem ,

& brutum &c. ud loquitur $. D.

tmyrelac

tunc apprchcndic non ens (fciliccthujufmodi ha-

tiorstionhs

bitudines,feu relationes rationis tantüm , in ipfis re-

cex & d

bus confideratis) ad modum enuis, ficque efficitur

telstio fit

t

ens rationis , & hoc ens rationis comrapofïmm en-

tutém ailq

1

ti nsturz , eft proprie füubjectum Logicz tete S. D.

fcllicecvit

genus entm CS [pectes,CÀ bujufmodi [ icilicet objecta

acceptmnc

Logic:lia j confegnnntur actum rationzs ,& luntre-

telatioaut

lationes rationistantüm , ut patet ex S. D. 1. p. L.

tiones tea]

jain cit. imó in terminis feexplicat D. A. Opu(. 5.

in ipfozn

C. $3- ubi : 4/le rátiones funt vationzs tantsimque

telaiones

non confequuntur ad aliquid , quod f n rerum wa-

Pa

turá .fed ad aliquid , quod eff i apprebenfiane tan-

Mdo:

tu;a , fümtdextrum €$ fimfirum in lapide non [urt

Logicä re

velationes reales, fed ratisnzs tantium , quiamon con-

tionis (ed

fequuutur aliquam virtutem realem in lapide exi-

ftentes of

flentem , fed lolusm acceptionem apprebcndcxtis lapi-

Opetation

dem ut fiatifivam,quia eft alictui auimaliad fraifirum,

c&u,ergo

fed fuflrum €9 dextrsum 14 animalt (uat. velatvnes

Min.pue

veales,quia confequuatur vtrtutes qua/dam in deter-

Textbus

minatts pamäm animalts iaventas

13, Àr

Cuim igitur velationes predicte , quibus Pater C$

ens nitur:

Fuius 68 Spiritus S. dsfiszguuntur fint. vealtter. in

tionis ve|

Deo exiffentes , oportet quodvelationes pradicta fint

relationes realesynon v ationzs tantum.

&D.À g

tet ex H' (

Item Opuf. 57. C. 3. Oppofitso relativa , , . . now.

requirit extremavealiter dtver(fa , [unt enim qua-

COnlie

dam relatwaes qua fequuutur actionem intellecttes,

tüm, g

fícwu* eft de relatione identitatis , — €$ de genere,

nis, &

€9 [pecie , C9 buju[modi , ia qmibus nulla eft drverfr-

145nifi quam facit intellectus.

S. D. ex his patet,

bs inte|

iom's )

quod cum natura v. g, humana proutab iufcrigri-

Ql

us

6

tiditin matu.

bus fuiserzcifa non fitin cerum naturá ( uti voluit

; l.u:s, vf

Plato t«(te S. D.ex Arift.) fed inapprehenfione tan-

qui-'.ur $. D.

tümsrelatio ejufdem naturz ad fua inferiora eft rela-

julmodi ha«

tio rationis tentüim, & eft in ipsà natucá,uti relatio

n,iniplstte

dextri & aniftri eftinlopide tee S. D. & ideo eíft

que eltcitu

relatio rationis tantüm , quia non fequitur vir-

ipolitun en«

tutem aliquam realem in lapide exiftentem [ qua

co tefte s. D,

fcilicec virtus caufet illan: relationem ) fed folum

licet objectà

dl

acceptionem apprehgndentis lapidem, ut finifrum;

4 At

relatio autem finiftri & dextri inanimali fuvt rela-

$D. z.p.L.

tiones reales, quia confcquuntur virtutes exiftentes

À Opi .

in ipfo animali,quz fcilicet fundant & caufant illas

tantimqut

relauones;IHem habet $. D. de pot. q. 7. 3. 8. € 1.

( rerut Vdv

A

Pqr3.2. 7.9-

herfnc tt*

Addo; p

ermiffo , non conceífo , quod operatio

D d

Logicé recta fitrelatio : non ramen erit relatio ra-

Mi n Clfte

tionis (ed tealis ; prob. relationes realiter in re exi«

ii [apldf t

ftentes opertet e(le reales,non rationis antàm ; fed

detidip

operationes Logict rectz realiter exiftunt in intel-

lecu,ergo,Ma;. eft S. D. Opuf. cit. verf, cum igitur,

j relatont

Min.patet,rursus fic breviter ex præmifiïs D. A.

m n dtttte

"'Textibus.

1 5. Árguosvel operationes intellectusrectz funt

ju: Dattt 5

ens naturz , prout S. D. illud dividit contra ens ra-

( vealttt.

tionis vel non ? fi (ic; ergo fecundum Phylofophum,

& D. A. non funt Ptopriï: fubjectum Logicz;ut pa-

padia j

tet ex ll.cc, fí non;ergo operationes rectas,íeu re-

tj , nmP

Gitadinem. earum ratio adinvenit in ipfts rebus

confidetatis

yt m qü.l'

3

funtque telationes rationis tan-

j gatelecith

x

tüm , & confequuntur confiderationem ratio-

:f dt dnttty

nis ,' & fiunt per adionem animz in ipfis te-

TL

bus intelle&is

,

confcqucntcr funt effe&tus a-

ex hispiteb

&ionis 2nimz

L]

funtqae intentiones intelli-

,pienor

gibils ( fic enim definitur à $. D. ens

rationis

364

adonum ex 1

Kationis contrapo[itu &

entinaturz ] quod aperté

natüre e,

falíum eft.

muque t«

14.Confir,t. Sabjetiurs Logica ((cil. proprie tale

excladentat:

tefte S. D. l.c.) adomnia fe extendit,de quibus em

quod telati

natura Pr.ea'icamr S. D. vel ergo de operationibus

fà phylicum

rationis,earumque reétitudine praedicatur ens natu-

tet,

rz[ fcil. proüt dividitur à. S.'Thom, contr ens ra-

Quilitas.

tieuis ab ipío fupra definitu m | vel non;fific; ergo

Logictrecta

non funt objedtum proprie Logica fecunduro Phil.

bum. 6. Mit

& D. À. fi non predicatur deactibusrationis ens

Loglcbre:ta

naturz; ergo ad opetationes rar.ionis,fxvubjechx mfor-

$. D. Opif.

male Logice fe non extendittefte S.D. quia zqui-

patatur enti naturz,& ad totum illud (e extendit,id-

yeris & pec

que intrinfece cefte S. D.

fpec'lti,eü 9

tetexs D.

15. Confir, 3. Accidens naturz,e(t ens naturz;

fotmatio o

fed operationesintellectás , acrectitudo operatio-

Qum,21,q

num , funt accidens nature fecundum S. D. fup. cit.

animaj u

opul. 4.1. cap. 1. vide n. 6. ergo etiam funt ens na-

tutz ;,ergo ab objecto formaliquod Logice exclu-

ff)rmmo g

lic fpumen

duntut operationes Logicz rectz fecundum S.D.in-

Quod &

telligit enim S. D. per ens natutz ,. ens proüt com-

| turalter di

plectitut (ubftantizm ,. & 9. genera accidentium,

[ opeitio];

uti patet ]6 quod autem operationes Logice rectze

! Minaccide

ad unum ex 9. generibus accidentium pradica-

mentalium pertineant,hinc patet;quia operatio Lo-

*' ditut contt

; Dietà QCCidt]

ice recta eft qualitas ; fecundam quam intelle&us

P Detuc(ib

ben? (e habet facile mobilis,ergo eft difpofitio per-

CIElgO :v

tinens ad p!:ædicamcntum qualit:».tis. Patet ulte-

riüs Min, ex S. D. Opuf, 42. C 3. ubi : Ezr s0 mo-

impümis ü

tta ubf

do dicitur (ubflantiaAlio modo accidens , 86 bec efd

ADee

duvifio enti& per. Yo. pradicamenta. .. ens veró di-

ubillo.

suditur ia [ubflanttam €9 accidens | , quia m naturá

f'né eft fubflantia vel accidens ,^ cum ergoopera-

lng

: gen

tioLogice recta in natura (uà fit accidens,patet,quod

P

36;

ad unum ex 16, przdicamencis pertineat;ficque ens

quod apert

naturz eft, & aecidens naturz ; ergo operationes ea-

proprie tl

rumque rectitudo fecunduam Philof.& D.À.prorsüs

excludentur ab obje&to proprio Logicz;ND.tursüs,

l qm'ätu M

yetationibus

quod relatio predicamentahs fit in. fuà natu-

(* en5 natte

rà phyficum accidens ; quod hinc ulteriüs pa-

tet.

JREER €D$ [de

Qualitas eftaccidens naturaliter dictum,operatio

yilic; ergo

wdum Phil

Logicé recta et qualitas. Ergo. Maj, patet ex S. D,

rationls ens

num. 6. Min. prob. difpofitio eft qualitas, operatio

*

,

Logice recta eit difpofitio

ergo. Maj. patet, & eft

3 1'e&u m fo.r-

$. D. Opuf. 4. cap. zz. Min. prob. formatio ge-

quiz aqu.

peris X fpecieieft difpolitio ; formatio generis &

extenditide

fpeciei,eft operatio Logice recta,

Ergo. Maj. pa-

€ns natltdy

tet ex $. D. dicitenim S. D. (uti patet nu, 16.) quod

formatio generis & fpeciei fitactio intellectus , &

0 opcratio-

num. 2 1. quod fic accidens,& di[pofitio quedam in

i Do [:JF- Clt'

^

anima,& unum de individuis formationum.

Ereo

uünt elis [1de

formacig generis & fpeciei eft djfþcfxtio. Ulteriüe

rl exds

fic atgumentor.

im$.D.te

Quod effentialiter continetur (ubaccidente na-

y.or corte

turaliter dicto,eft accidensnaturaliter dictum ,. fed

cidentium,

operatio Logice recta ficcontinetur ; ergo. Prob.

)ngEï rda

Min.accidens naturaliter dicrum eft id, quod divi-

) F[deca'

ditur contra fubftantiam ,

& dividitur in 9, ge.

eritioLo«

nera accidentium,fed operatio Logicä recta conti-

intelledus

netur fübillo , quod dividitur contra fubftantiam

olitioptt«

&c.Eigo M3j.eft S. D. ut patet nu, é. Min, prob,

),tet ultte

imprimis continetur fub illo , quod dividitur con-

um m

tra (ub&:mtiam,quia eft verum ens non tamen fuüb.

& ht

flantiale;ergo accidentale , deinde continetur etiasa

fubillo , quod dividitur in 9. genera accidentium;

Nnymm'd

prob. di(pofitio continetur fub illo,quod dividitur

in 9. genera accidentium , Íed operatio Logice

ae

fecta

À

e6

tisxitenti

recta eft difpofitio. Maj. patet : continetur enim

fub qualitate , qux ettunum ex ». illisgeneribus,

ij malla,

Min. eft S. D. uti patet num, 22.

Cum intelleflus

fPCCUlO ) U1

pleusilp

polcbilis T as S. D. Opnf. 3. C. 85. j jam fuerit

per fpeeies intellgibiles perfeilus , vocatur inte lle-

16, Con

&us ia babitu , cum [pecies tntelligibiles jans fic

D. A.f

babet ,

l) npre

t eis poffit uti cum weluerit medio quo-

dam modo inter potentiam putam , C$ actum com -

gu[tonda

letun ,

eum vero praditlas fpecies im attu com-

enjdtratf

S, 1X

saem iic)

ple!o babuerit , vocatur intellellus in acln.

quid veró fit actus is completus,mox fubJ4it: /se emins

G. fcq. p

AUÍn intelhgit ves, S. D. mediant enim fpecies inter

g adu

fnpimnen

intellectum,&intellectionem,quz eft actus comple-

tus teíte S. D.

Jpwtttexte

Item Opuf. 14.. Prima . actio ejus ( intellectus )

dinderi j

g, fj

per. [peciemselt formatto [usobjetls ( verbi ) quo for-

mato intelhgit ; ... sfla non[unt motus de potenti

hum od

n alium , quia jam fatlus efl vatelletbns in atium

E mtelty s

per [peciem , [ed proce[[us perfeclus de acin im atfum

fátioney; [

S. D.etgo intellectio, quz ceu cau(à verbi, mediat

Qenrrs (UP[

inter (peciem & verbum,eft proceffus perfectus;er-

generis a

go actus petfectus, — Dicere eff proxima cau(a ver-

loquitur $.

bi. S.D. . c. Conlonat primàá parte,. quzft. 93.

ftad dud

art. 7. in O. vetf, Ex notitià quam babemus cogi -

pilerin; hi

tando tnteruss jverbum formamds.

Sed de hisalibi

if

fufiüse

"r Und,

Adde quod S. D. dicat 2. p. quaft. & 2.art. 4. o.

M:rpl;, $

motus eff ailns imperfecius ab agente inpatiens. G

intelecti "

3. phyf. Lect. 3. lit. E. awotgr eff atbus .. . quod (it

| Denis ( G

atins, impevfetlus,ex boc patet s quod illud,cujus eff

] POUQhatus in

AUb us efl ens inpotentia ?. S. D. jam (ic : fedillud,

| It o ord

cujus intellectio, volitio,fenfatio &c, eft actus , non

j leriie

ef ens inpotentià ; ergo intellectio &c. non eft

170 A['

actus imperfectus, Min. eft S, D. eft enim actus en-

ti) ihte]s

ü

367

Inetur exim

tis,exiftentis inactu; emme agenus agit .in quantum

sgeneribus,

efl imatiu, de pot. q. 8. a. 1. 0. vide art. 8. in meo

? ütelelur

fpeculo , ubi claret quod intellectio fit actus com-

um fuerit

pletus;& fpecies vera qualitatis.

r mte le-

16. Confirm.5. Opuf, 42. c. 7,in fine fic habet

iler jam f

D. A.f[ecundum Logicam confiderationem agit ( phi-

medio gt*

lof.) ip pradicamentse y logseus emim confiderat ali-

atum com -

qua fecundum anod. [umuntur a rattoue 5 €$ ideo

m altutom-

eonfiderat [nbflantiam , [ecundum quod per epera-

j $D.

Bienem intelleckus fnbefl vationz umiverfalitatis 5 &

iit: f em

Cap.feq.pergit : cwm formatio generis C$ [peciei,

(pcacsintcr

que cff actso intelletius non fit ficltia,nt eft , qnando

uscomplt-

fingit non entía , ut montem aureum , cui mibilre-

Jpondet extra in ve .. . necef[arió ia veipsá corporeá

jncellectus )

Aliquid erit [uper quod. intell-Hus formet utyumque

genus , fubflantiam [cilicet 9 corpus,qua inter fe fo-

[bi ) qwfw-

lutn ordinem prioritatss €2 poflerioritatis babent ab

T patentiä

i

IH 1 À

L

T

intelletlu eonceptum;à quo l ícilicet ordine j babenz

TENL

rationem generum [(cil.fub(hntia habetrationem

generis fupcemi & przdicabilis feuiprioris , carpus

cbi, mediat

ecfectistt

generis (ubalterni,& fubjicibilis , feu pofterioris,uti

Aun[atr-

loquituc S,.D,. ] 20» quod. in natura rernm aliquid

, quæü- 9^

frt ad alind ordinabile hm £n unA ve non ff pries e8

pofterises fuipfis mifi fortg ais , in quibus effentia

jenu of 1

i dehisaabl

eff 1n [ucceffione , quod non potef? [ubfl antiaconve-

pire. Unde in ip:ä mon eff ordo , ut dicisur 7.

.0b 49

AMetph,

S.D. Ergo ex clarà mente D. A. acüo

intellectás non eft formaliter genus &c. fed format

jpititth

genus feu faciGgenus autem eft ordo conceptus &

:"lqgadlt

W,W/ Wt

formatus in rebus ipis ; fubítantiá v. g. & corpo-

re; nonordorealis, [ed rationis tantü:n,

Brcvi-

1 ffdl Ud,

ter fic

E

aqus, 00

17. Arguo: formatio generis & fpeciei eft ac-

&c. gone

maus cn"

tio intellectüs , formatio generis & Ípeciei

ué

non

368

tnefe o

non eft formaliter 1p(um cenus & fpcc:cs , €rgo a-

étio intellectüs non ett Fozmautel &c.

M:) eit S.

fubftantià

MÁ re um

D. Min. Prob. quia productio & formatiorei, for-

maliter none(t res ipía , quz per productionem &

unde in i

bene tume

formationem fit,genus autem & (pecies forman-

tur,& fiunt per ad:xonem animz & intellectüs teíte

terminisd

S.D

conítq. pa

ne intellec

Addo quod tormatio

o

generís & fpeciei , utpot&

actio intellectüs (icinintellectujnon habens

U.l ta-

g denom

lisrationem ob ecti cogniti,genus aütem &

j

CCICS

cognofcen

eft ordo ab mteïlc&u conceptus ( hcque 3 qua tahs

MM ;

habet eile cognitum ) ordo tcilicet prioritatis & po-

R0 pe

Thom,

P(enoucausmnatmagcncuca v.g. fubftantià , &

fpeufiga v.g

. cotpore ceü fubjicibili, qui eft ordo

Coif i

rationis tantum , in fubftantiá & corpore intelle-

tl & corpi

dint (o

Gus,quatenüs fic intelle&a tunt,& per actionem in-

v ininte

tellectüs formatus in ipfis rebus intellectis; (icque;

ordo ille qua talis , habetrationem ob;cmcogm-

pushaben

ti; & tanuum etle habet in intellectu objective ; uti

tüs otdo e

patet ex S. D. proin hic ordo tefteS, D genus eft &

Otmaliter

& idvcx

Ípecies,non 1p(a &ctio intellectüs , ad hanc enim

€cü caufíam icqumu ratio

e

[2

eneris & fpeciei , &

Dn3le üniv

cgnicqucn*r*t otdo ille tete S. D. breviter ficar-

türam [

guo:'ubümrla &cmpus tationem generuin habent

Unttite un

ä (010 ordine PUOUEJUS & PO&CFIOHCJUS COHCCPCO

Confüse r

inter illa ab intellectu , fed folus otdo prioritatis

filone

& polterioritatis inter illa ab intellectu conceptus

ttro,

habet tantüm elle objective in intellectu ( íicque,

$, ]te

eft ens cationis Them.) ergo fubftantia & corpus

habent rationem generum ab habentetantüm effe

o

UET

objectivein intellecru , Maj. e S. D. Min.fimiliter,

F9h, d

quia eft ordo ab intelleccu conceptus , ait S. D. ergo

Hl s

habet eíle objective in intellectu,deinde habet tan«

f nj /

tüm

'F*Wturm

69

$, t00 d«

tüm eífe objective in int&

lle£u, five in rebus v. g.

Mjat$

fubítantiá & Corpore prout intellecta funt, quia i

lotei, fot-

sná re nou eff priss ac poffeviss fnitpfeus ait S. D,

Ktionem &

unde in ipsànon eft ordo (cilicet realis (eu naturz,

ts fotinan-

ben? tamen ordo,feu relatio rationis tantüm , uti in

ledtüs tefle

terminis docet. 1. p. quaft. 1 8,art. 1. videnum. 39,

confeq. patet ; - jam fubf. ergo nonab ipsá a&tio-

i , utpot

ne intellectus extrinfece v. g- fubflantiam & cor-

'es quä l-

pusdenominante , & per modum unius copfuse

» &ípedies,

cognofcente habent. formaliter rationern ge-

.

nerumqi

?

? quä talis

fed ab ante rationis Thom. ergo

itatis & p*

ratio generum , eft

ratio. entis

rationis

'Thom.

t;ntia , &

qui eftotdo

Conf, illud eft formaliter génus, à quo fubftan-

vore intelle.

tia & corpus habent rationem generum , fed ab or-

"ionenit«

dine folo pr:fato ( qui habet tantum effe obje&i-

vé inintellectu,ut probatum eít ) fubítantia & cor-

t; [ichf)

pus habent rationem generum , ergo folus prafa-

jeticogl

;

|

»qivt ; üfi

tus ordo eítformaliter genus ; ergo nulla actio eft

usl &

formaliter genus ; Min. eft $. D, Maj. patecex S. D.

Danc enim

& eft adveri. (ic enim arguere folencz; illud ett for-

xüd , &

male univer(alis , vel univerízlitas , quod facit na»

viter licite

turam [ v. g. (üb(tantiam, corpus &c. ] effe unam

um habett

unitate univerfalis. , atqui hoc facit cognitio tam

jsconcepto

confuse reprefentans fingularia , utin eádem cog-

e€too.

niione , nulla reluceat obje&orum pluralitas ,

j concepus

u ((IC(]UC)

18. Item Opuf, 43. c. 1. Ens eff b&je&um "-

telletius primum , cum nibil [eimi poteff nifi fecun-

, & corpis

vanime

dum quod eff ens $n acln ,

«t diciturin 9. Afe-

" (imilitet

MP/?- unde nec 0ppq/imm ejus in:eätgerc, patejf £He

telletins,non ens [cilicet mifí fingendo ens ipfum ali-

[ S,D' Crgo

quo »2odo yquod cne satelleélens apprebendere nttitur,

hübct n

u

efficitur ensratunz, — INB.. quid intelligat $,D.per

&

éns

570

tntüm

ens rationis , ens fcil. fi&um per a&tumintellectus.

Ex quibus,

Lf quia 4

19. Aiguo;cum intelle&us apprehendere niti-

T. pmd:z

tüur non ens ,

fingendo ens ipfum aliquo mo«

entia và

i

do , tunc efficitur ens rationis , ^ fed quando in-

Ütloqi

N

f

telle&us in. füb&antá concipit intinfecé ordi-

proptie l

nem prioritatisad corpus, in ipsà naturà v. g. hu-

À.trgo.

mani concipit- intrinfece telationem . ad mul-

10.0

ta,feuresextraanimam ,

in ipfo przdicato rela-

aidit m

tionem ad fubje&u

, in antecedenre relationem

st haber

ad coníequens &c. (eu üt loquitur S. D, in proce,

quádi

Eth, ocdinem principiorum ad invicem ,

& ad

feeundun

conclufiones 5. tunc nititur zpprchcndcre non ens,

Port/l t

fingendoensipfumaliquo modo , ergo quando

prmate

intelle&us in Ypía fubftantia ; natara humana Xc.

jl iate

concipit ineife telasionem ad multa &c, tunc effli-

$ndjidi

citur ens rationis.

Maj. eit $. D. Min, patet , quia

májvids

illa relatio eft cantüm ficta ab intellectu inipfis re-

I?(i»zg!fg

bus'cogaitis,&eft non ens , & tamen ab intellectu

qudnat

concipitur ad modum entistefte D. À. coníeq. pa-

setrjal

tet,

Jam fübfümo , fed- hujufmodi ens rauonis

U wtell

e(t proprie (übjectum Logicz,ergo relatio ,. quam

iT

intrinfece in fübitantia, corpore, natura humana

tipia (s

concipit intellectus. ad res extra animam eft pro-

Hmtg g

prie fubjectum Logiez, Min, ptob. hujusmodi ens

f'df"fm.

rationis fequitur operationem intellectás , & qui-

L

? hi/ü].ut(

H

fit per actió.

dem in 'i'p(ïs rebus confideratis

fU [P.

nem.animz ,

nec invenitur in terum natura $

sls

nec e(tens natütz , prout à $. D. contraponitur

qdef

enti rationis ,. nec pertinet ad aliquod ex 9.|ge-

Wilg

neübus accidentium , - eft inteotio intelligibilis,

[hingg

utpote ab intellectu concepta in tebus intellectis ,

«

""numf

3

'c'& relatio rationis

quatenüs i'm.:c;.lcc'cæ funt

J!i!g Wgu

tantüm;

*

37t

ntelledtus,

tantüm ; xquiparstur etiam entibus naturz &c,

[ quia ad emzia fe extendit. ,

ndere niti«

de quibi ens natu-

va pradicatur , Ac aque latà patet , cóquod omnia

liquo m«

entia vatura fub confideratione rationts cadunt.

quando itt-

Ut loquitür S. D. jfedens jam defcriptum (ic,. eft

ü'l'cc?: Otdi«

propcie fubje&um Logicz;ut in terminishabet D.

i vg, l-

À. ergo.

1ad mu-

20.Opufc. 49. fic habet D. A. spfa natur a,cmi

dicato ts

accidit axtentio nntver[alitatis .puta natura bomi-

eltionem

nis hbaber duplex effe. ,

unum mareriale fecandum

) in groe,

Aliud ssamateriale

quod e[ft 14 materia naturali 5

»s & ad

fecundum quod efl in imtellettu y primo modo nan

(& non ens,

Pate/i ei advenire intentio wmverfaltaus , — quia

0 quando

per materiam iudividuatur : udvenit erga wnvver-

TRUE &g.

falts iateatio fecundam: quod abflrabizur à materta,

. tutic elh-

indsiidnali ,. . , abflrabit V intellettus | fheciem ab

sudividnuis,um qHAntuna m:e/hgn RAIAY AT /pecz'cz A27

patt, qui

t iniplistt-

ims(fzg",—vdo principia isdividuantia ; fic ergo patet,

binellectu

quod natura commmni nonpote[] attribui intentío u-

coníeq. pe-

niver(ahtaro nf [ecandum e[[fe quod babet in antma

ens tationis

€9 intelletia,

D

mo ) qmm

21, Item Opule.; 5. Quamvis ab "psa auimá ve-

gca hamina

eipiat ( narura v. g. bumana )rationem nmvver(alis,

4 et pro-

tamen non e[H in ipsa animá fecundaum fuam cffentia,

l'u'ngdi ens

fed fecundum fuam [rneuluudimem , €9 fpezwemunde

(15 , & (XUI*

Philof.att:lapis mon eff in anima [ed fpecies lapsdis haz

anten [pecies exiffens in anima e[E una numero G$eff

fingnlarzis , ejus autem univer[alitas non eff exboc,

yiraponitt

quod eff imanima , — fed ex hoc quod comparatur ad

gdex 94

multa fingalarta «..eff emim tlla $m [ola intellelu [Va-

gnlavis,CÓ e(d aniverfalis , in quantum habet vatio-

meligibll

nen uniforneem cil.patticipabilitatis [ aumquam e-

,inteletts

nts intentio , qua efe [pecies,

jio 10005

sim caggim fuiffet homi

nyjt

as

4 . 2

at/; cognito , quod. bama?äcundud quod intelleius,

efsdtio n

portioipabils evae à pluribus differentibus ol nm-

mcro,a quoicilicet homine fic participabili ab indi-

quod qutei

maliter tzl

viduis accrpit anipa banc intentionem ,qua c[fe fpe-

[pnglt M

ciet S. D. opufc. $6. | adammia individua , qua

tf falJe

funt extra antmans , prout equaliter efl. femslitudo

Hontm u

OPIHIMID , ducens Iu omntiuan cognitiontm .. . . babet

YAU qUitt

VALOHETI COTPPIBHHILALIS , fecindum quod eft commn-

fila m l

915 pe veprafentationem piarium. — Nide fpcciali'-

TW fe

ter opuíc.3o. cap. 2. Ubi per omnia confonat. .

walitvel]h

Item de verit. qua(t. 8. art. 11.ad 3..— Forma

v fary

lapidis e[f in animá longé alterius natureyguam for-

ma lapidisin materià , — (ed sn quamtum reprajen-

l tam h

li mody m

34t eum fic eft principium ducens 1n cognitionem cjx:.

.

[

Y4 4 (te]

$.D.

Item opufc. 5.$. pauló poft: díco qnod univer(a-

lemO

lia ex boc , qued [uut narver(alsa , nen babent c[fe

filfutia

Pir fe $m fenfibihbns quia univer(alitas tpfa eff. ina-

fetdum.

nimá, C$ nullo modo in rebus [ (cilicet fenfibilibus

Íeu fingularibus,five extra animam ut exprefs? lo-

acc:dm)/:l

quitur D. A. | cwm antero dicimus qued natura u-

d df

t."ma?lmm

niver[alis habet effe in bis [snfibilibus fen [imgulari-

14 ii

bnsynon totelligimus ex hoc quod in ess babet modum

lt (impr

snvver[alitatis , fed itelligimus quod natura cns ac«

eidit upiver(alitas ,. babet. effe in spfrs figmatis

Itde, T N

S. D.

:

A N

VU enim t

12. Obj. S. D. l, cit. quarit. sv [ univerfae

le]/i fubfLantia vel accidéns ?. dicendum quod

Kündim

:m j

Quge

per eomparationem , quam babet ad animam | five

;

uanrum ad refpetium quem babet in &ntmmá nt lo-

üp

Qiltie ;

quitur S. D. L. C. ] eff accidens , €8. eff difpoftie

quadam iu animá , CÀ cfl nnum de indrvidwis fcien-

0 )e&l [tcl

piarum velformationurs S. D. formatio autem ge-

( dl&i 5

ünt füïmæ

neris & fpeciei ( confequenter formatio univerfalis)

ad

Tntelefu,

eft 13&io intellectüs fc&ci g D. füpra cit, num. 16.

h fl t«

ili ab indi«

quod autem ibi exprefse loquatur de univerfali for-

df f

maliter tali , patet ex feqq. /c igitur confideranda

[ pergit S. D. | wviverfale 1n quantm . unvver(ale

Wi, du

2777

€ff , f[eil. fecundzm quod aliquanatura babet inzen-

tionem uuver[Alitatis d eff [ecundm quod cenfide-

1. Dabtl

f amms-

ratur animal vel bomo ut unum in multis , untver-

le [prcili-

f*lta z0n funt [ubftantia .. , ficut Platomict pofue-

[onat,

runt ,. .. fed banc communitatem babet forma ani-

j humá

malis vel bominis [ecundim quod eff in sntelleituqui

unam formaem acctpit in multis commiuem n quAn-

pumfir-

tuim eam [ubtrabit ab omnibus individuantibus : &-

p rara

tonem ejhs

lio modo potef? confiderari unrverfale fcil. tpÍA at -

YA,CHsi intellellus vationezm snvver[alis attribut C$e,

S. D.

j wiutrlu-

Item Opu(c. $7. Ouaritur, utyum umiver(ale f

u fiabent fJI

fubþantia vel aecidens ,,. lo

d

quendo de unyver[als

Jecundism quod univer[ale

eff folim in anima 63 eff

(enfibilibus

accident.fed loquédo de ve fubjeEla dicuur quod guáe

ii lo

dogue cft [ubflantia , quandogque accidems. . .. $n

(maturá&e

tentto quavs wntver[ale formaliter includit, folum cf

i frgiliri-

65 Anima. S. D. ergo clatt docet univeríale formas

jet m

liter famptum effe non ens rationis Thom.

led quid

TT

teale. Ita Novatores.

P/ü /;Zum

Reíp. N. confeq. patet ex jam allatis num. 2 1,

vult enim tantüm$S. D. quod univerfale (umptum,

[ m

fecundüm fuam fimilitndinem feu Ípeciem ex

pref-

hn :

fam;

uz eft materia per fe univerf(alis fitacci

dens,

pm Lt

difpo

4

itio inanimá &c, patet ex formalibus fupra

citatis num. 1 1. quamuvis ab spsa€$c,. (ecusin eífe

j d

o

b

jecti

f

ecundario reprafentati,& cogniti , uti pa-

!Wf/I n

teCex dictis ; cognitio enim & fpecies,non tantàm

y um pe

funt formz phyficz, realitetinhzrentes intelle&tui,

!

eique proportionatz , fedetiam (ünt formz: inten»

]. 3

tlon&e

374

tionales repræf'cntames objectum.. Relizgsitar er-

lg de

o [ pereit S. D. Opufc. «5. ] quod ratia.generzs

tetiall ,

liomo n

Svel [ pecse ,

accidit. alicei narura fecundmm effe

vetíali a

quod babet imintelleélu w. q^ dp[a uatura humana

PER SE

$n inteliellu babet c j5: 4l /lm&um ab.emiibus inds-

viduantibus , €$ ideo habet unifovrmem vanunem ad

nüiverialis

omnis indrvidua , que [unt extra animam , pront

le uxivet

efh e[fentialuer [militudo ommum , dncens imom-

Log:cc te

Q & tote

nium rogn,twnem 15 quantisa [Hnt im eos quiae-

joi operatso «d. otzne wndiyidunm , — quod fuit C

qW ial

gt

erit,efl usa..— $. D. unde l, c. opufc. $6.. fic

let velatia

addit :

Legtca. cum confiderat umiver[ale. 5 uon

Mi fie«

confrderat ipfumm quantum ad mareriam [ubjetlam

tulta

p fe.

xon emum corfiderat bomincm m . eo ;

ne sjy

quod ef[t bomo

; fed £meoquod [pecies ,

€$ fic

!t , quiá

de aliis animahibus, €4 idea Logica eff principaliter

quo jetun

de fecundis z,atm:wzz!;w

Addo ; quod in primo

hm rj

L citato iü k)e

uqmwt clar& S. D. de univerfali

n! tht

qui ad ejus materiam per fe ;. in fecundo autem

gu Ar'iter

L. fcilicet vet(, fic igitur &c,. clare loquitur de uni-

SD Clm

verísli concretive L.i: in tertio autem L.Opuíc.5 6,

At vgfur,

lociu.wrcl It dclpf.; univerfalitate , contradiftin-

hts u

Va materig per Íc;& fic íolum eft in anima , non

Wa

fubjective , fed objeé&tive cantum ; & eft accidens;

Tamty f

iuhcct tationis Thomifticum.,

Patct clare infra

ltfiu tl

vum. ;o,verf.probatur fecundó; fic atguu:S D. &c,

tl .

Ex hoctextü fic.

fpmem

13. Arguo:; materia fub;c&a per fe univerfalis

tft quod

Logici fubt V. g. homo.animal &c. ergo operatio-

ftturg]

num:

Y x.c.h'.UdO

Logica non cft objectum for-

Deesel

male quod Logicze ; antecedens eft S5. D. L. jam

tolpecie

cit,. Confeq. Prob. obje&utm enim formalequod

tlntUm :

Logice

,

7

luql!!m' a

Logicz debet applicari ,

ac ineffe objecto ma-

atio.(etera

teriali , feu materiz fubjece PER SE ;

vel fic;

homo animal &c,

funt matetia PLR SE uni-

CH qje

7717

vetíali Lopico fubje&a ,

id e(t. füunt materia cui

iMf (Mdi

PER SE intendit Logica applicare £ormale u-

táticnim d

niveríalis, patet ex num. 24. &25 ergo forma-

le univeríalis non. eff. in ipüis actibus

rationis

m FIMF

fipettf n 0l

Logxcc rectis; led PER. SE eft in tebus ipfis cogni«

|(05 WM f*

tis, & intelle&is pergit S. D, L, cit.

Ex boc alf-

quoc/ jmr Ü

qua intentio eff. univerfahis ,

08 GHantum ba-

c jb li

éet relationens ad. »ulta

3

wt inutentí0. bogii-

Wis, guecft apud ammiam ,

quia cemparatur ad

gr/ae Y

lubjethum

aulta ,

1deo eff wuniver[atts

€$ licet boc ft* , t-

p m e

»men buju[modi eft 32 anima , €9 eft quid fingulae

TTR WU

re , quod efh y quia unumquodque rectpitur 1n ali-

quo jccundum modny veciptentie , €$ non per mo»

przmp alier

od 'nprlmo

dem reirecepte. .5

cum ergo anima fit fineula-

jeunivertl

vit oportet qzad qmdgad P aA vecipitur fin-

qndo autem

gnlariter vecipiatur , C fitrefpetlu ejus [fngulare.

uitor t Vil«

$.D. Clare explicat S. D. opuf. 30. c. 2, ubi: qear-

JQpule.j

vis natura intelletiualis babeat vationem unver[Aa-

hs

»

ofi [mhbn'

5

fecundzum quod comparatur. ad ves extra a«

jofi

Wwimamm

L

mj

qui& eff ana [rmlirudo omnium,

tamen . fecnndum quod babet. effe - in- boc intel.

[Laccidets

r clare inita

leiiu, vel 1n 18e , eft quedam fpeetes particularis 1n«

U

tellecla .. - non eff wmvvar[/alitas illuu forma | id eff

fpeciei expreffe;ati patet 1. c, & n.2.1.|| femnd»mx boc

effe,quod babet ia intelleHiu s fed [ecundum quod ve«

fe gn clfahs

fertur ad ves, ut verum fs. poiliudo,

S. D. xpfa ergo

) vedtum for-

Ípecies eft in anima fubje&tive ,

fecus ipfa rela»

SDLJim

tiofpeciei adresextraanimam ; — hzcenim habet

tantum cííe obje&dive in fpecie

?

& in in-»

xmaleqi?

AÀa

4.

tel-

Lgalcz

7TU I Ra — lt

6

telle&u, íeu in rebus ut intelle&is $— fnzellectus

Ten).c d

€fl , qui agit án rebus ipfis. univer(alitatem. S,

Wrelsmd:t

D. l.c. modo ícilicet

5

u timn|

dictis,

intelligibili non. reali. E;

yll patt

ND,

uod univerfalitas tribuatur naturz fecun-

qnurisju

dü effe non materiale; (ed immateriale, prout fcili«

dam , um

cet exiftitin intelledtu S. D. Opufc. 3o. cap. 2«

il fpeci

non cít tamen apta ineíI: fuis inferioribus modo

odl , ii

immateriali ac intelligibili , : fed phyfico ac natu-

.

exomilus

rali

P)

buiment

fic enim iisidentificatur , — ac de iis pra-

dicatur. Intentio itaque mentalis & fpecies ex-

Mfil, m

piellà per eam producta réprzlentantes naturam

doteili

1

primario,ejufque univerfilitatem fecündarió , funt

gibili,utp;

in anima ut fubjecto,& ab anima , ipía autem rela-

:enzialtaqu

uorelationis, feu intentio fecunda objéctiva non

adrán,

eít inanima & intelle&u ,. nec in actuintellectüs,

elt enim

& fpecie ceu (ubjecto ; (ed inrebus ipfis confidera-

ens,

tis; ergo eft in anima & intelle&u reprzientative ac

14 Di

o5jective ; non fübje&tive; quod in terminis docet

L

*

Mi

Opufc. 48. cap, 1. ubi

f& quaratur de tali en«

À. (icenitm

re ubi fit [ubjective y.— dicitur quod eff nn[quam,

bus; ibiai

Jfi enim effet sn alsquo (ubjetlive, effet aceidens 5 €4

dudcns MT

per confeauens eus veale, — Clar& quoque patet 1.

dit & fing

fent. di(t; 16, quat. 2, at 1,0. ubi : — sibil quod

H0n quide

efc enstantum in anima ,. in genere determinato

0C0 i(3to

collecat4r. .. S. D. qucd omnino falíum eít ex ipfo

Iu ffgo ]

S. D. de ente

»

quod e& tantum in animafub.

Wt

jectivé. , id eft quod extra animam non eft na-

tht i

tümaptum eífe : ctgoloquitur S. D. de ente,quod

vel, M

ettantum inanima objective , feu quod ha-

*

hoc

ts tetmin

bet tantum etíle objective in intellectu

,

h, 40, &

enim €ft proprie ens , - íeu relatio rationis tan-

tum.

c.

Item

Dice;:

377

tnttdltuy

Ttem]. c. dift. 30. a. 3. in O. aliquando (tatio)

ltatem, $,

apprehendit aliquid , cus fubefl inre natura quadam,

tl E

ton tamen fecundum ratioxem , qua apprebendstur ,

3

*t patet

quando Apprcbmdtt tntentionemo

tute Íecitte

generis /ubflantia

»

qua in ve eft natura. quae

proutlcilis

dam , uondeterminata jecumdum [e ad banc velad

0. Qp

sllam [peciem , C9 buic natura apprehen[a fecundum

bus modo

modnm , quo ejff n intellectu apprebendente 2

qui

CO 4C fl

ex omnibus Accipit. Hnum quid commnne , n qHi-

dt ls ptae

6us invenitur natura ila ,. attribuit vattonem £e-

fpecies tj«

ntris, quaquidem vati non eff in ve S.D. Ícil.mo-

5 natorari

doreali

,

bene tamen modo ficto feu : intelli-

dario , funt

gibili , ut patetloco citato oliifque locis citandis ,4»-

qUtem teli«

genttotaque r//a ,

quam univer[ale formaliter in-

.

jectiva non

cindit ,

þlkm efl in auima ;

Ícil. objedive

?

intellectüs,

eft enim propriö eus tationis,

fchuc fictum

sconfidetáe

ens.

lentativeat

24. DicescumP,lingen. D. A. opufc. 4 $.. ait:

minis docet

smiver[alitesipfa eff in a£lu (INB. malecitatut D,

de li o

À. licenim habet ; eff ia anima ) nullo modo in ve-

/Z nnf quum

bus ,ubiaitP. lingen; advertenda eft particula ex-

T

cludens : sello modo quod enim ratio 1neffe adinve-

Tiit ,& fingitinrebus, eftaliquo modo in.rebus

9

ii qe

non quidem reali (ed fi&o ,itailles;S. Doctorem

d

loco citato iomediate przemittere ly in fenfibilibus;

fic ergo conftruendum eft: inrebus fenfibilibus

»

yeripe

qnimaib

fiveextraanimam , nullo modo eftuniverfalitas

utclaré patet legenti. Item opufc. 49. ante cit,

i cntæquo

vetí. — Jpfanatura ,cui accidit &c, ubi in ipfis cla.

he

] qUO

ris terminis. fic (e ipfum explicat D. À. vide

hoc

Üj

n. 20. & N. z1. verf. dico quod univeríalia

juonis &t

&c.

Dices S, D, opufc. $6. ait. quodämtura talis

]u

*

cogni-

378

;

cognitio facit univerfale eiíe in actu univer(ili ,€

cinduaq:

€t auoddam tormale in aniveifalisergo. gnon di-

mioncs'log

«t D. A. quodipía cognitio fit formale in -.univet-

tum quiz o

Í5li , íed quodiquoddam formale fitin univerfali fc.

ls, &ib

illud, quod fit per cognitionem inipíis intellectis: ;

Áintprima

quia illud efle rationis,à quo formalitet habet ratio-

candum 4

jntellectus

nem univer(alis , cau(atur per cognitionem intelle-

&üs ,& non per quamcunque fed perillam , qua

adver.ipe

€& fecunda intentio , (c. £ormali , iti fe ipfum expli-

lopicz ,

cat 5. D. ópufc. 6. in initio abi : dicoergo , quod

candam n

E]

e

nnter[nle comprcbendi primam vem

qua

titudinem

fenata efl effein. pluribus . fecundum — intentionem

quia pri

Jecundam : .. [ed iztenttonem fecnndam appelío l-

elthomo,

Jud. ,. quodiztelleilus fecsiudo imtelligit de ve//. ,

quod , e&

jam autem ipía cognitionon eftid ,. quod fecundó

düminten

intellectus intelligit de re primá 5. fed quofecundó

tioncmqt

intelligit , fc.illam relitionem , quam res pez ihtel-

ecundim

Je&umabiacta & relata ad mulza dicit; ideo enim

Ietundoi

illiintentio cft univerfalis fc.

ut quof £acitenim

li &c. &ir

naturam commounem , formaliter univeríalem , uti

tationibu:

slbedo facit (ubje&tum formaliteralbum . ut quod

fomantur

enim eft fingularis , nec illa intentio vel reledio pó-

teft efLsrealis, cum non fit interextrenia realiter

tüourí

L]

Ottitürqu

fed ration

etántàm dx&ixn&-;; exhoc D. A. textu fic

BQ tàtio

ruríus,

"

utl'ogwc Á

25. Arguo ; univeríale fccundum quod univer-

COnftqun

fale comprehendit primam rem , que deíe nata eft

e

Otmjlilo

eíie in pluribus fecundum intentionem fecundam

?

"QU fesip

fed opcratibncs intelle&uslogicereda, ^ non funt

w

ptíma res , quz defe nata eft efIe in pluribus (ecun-

lECundüni

ergo univerfale Íe-

lteled

dum intent,xïogem Íecundam ,

cun«

Adünyeni

li w

cündum quod riniver(:le non comprehendit | ope-

: Rhon di.

»

il -univete

tationes logicä rectas. mai, eft S. D. Min, patet

tum quia operationes intelle&tus à logicà dirigibi—

niveríali ,

les, .&abobje&oformali ejus denominabiles non

intelledis ;

funt prima res , nec prima operatio , fed fecunda fe-

hibet rallb»

cundum adverf. univeríale enim fcquitur actionem

em intelle.

intelle&tus ,

ut ait $. D. & fic eum interprecantur

lm , quz

adverf. ípecialiter P. Aler.tum , quia operationes

plum eypli

logice ,

non funt de fe natz efl« in pluribus fe-

J qxod

cundum intentionem ecundam,(eu fecandum rec -

E LA t

titudinem fuam logicam , uti patet ; tum przcipus;

(uttktOnetD

quia prima res , quz de fe neta eft efle in pluribus ,

niavpdülþ

e(thomo , ex eo quodhomo, efanimal,

ex co

n de nt )

quod , e&animal , &c, te&e S. D. fupra cit, fecun-

aod (zndo

dumintentionem fecundam ; 1d e& (ecundum rela-

quoikcundö

tionem quam habentad multa ; quam intentionem

;cr.ps:intcl-

Íecundam, íeurelationem , intellectus tette S. D,

P

deoenim

Íecundo intelligit dere ;id ef homine

5

anima-

xicenidt

li &c. & iniisfacit ; fed hecnon conveniunt ope-

rationibusintelle&tüs

,

?Hääm :Ud

nec pro materiali [ nif

fic enim intel-

ni ut qUO

Íumantur in eíle reflexe cogniti. ,

| relaio pó-

lectio ut fic

*

eft apta in effe aliis operationibus,

;afCShECf D

fortiturque intentionem fecundam ,. id eft relatio-

À, x HC

nem rauonisad eas j nec proformali

5

nec pro

uttoqde fimul fumpto ,uti patetad oculum, | etgo.

god nf

confequenterab objecto tam materiali | ;

(lllälïl

df s

formalilcgicescxcluduntur fecundum D. A. adeo-

que resipíz utcognitz ,. funt objectum mactetiale

-

- gon Junt

pet fe

,

quia de fe nate (ünt effe in . pluribus

fecundum . intentionem. fecundam

quam

yibuslecin-

3

yiratlt lt*

intelle&tus.| fecundo intelligit deilis, &'in illis

CUv

Íeu

adinvenit. Addp,' Min. ptin'cipalcm ;

pri-

380

primam ,efe interminis $, D. uti patet in confir,

ymmur Ái

fh

4. íequenti: per res enim primas intelligit D. A. res

extraanimam ,

in quas primo intelle&us intelli-

Pto folid

geudo fertur, funtque prima intellecta

,

ergo

peceis divi

non funt ip(z operationes , confequentet hz non

po(itum ei

funt. materiale univeríalis

,

ditedein p

per fecundam in-

tentionem intellieit fecunda intelle&a , qua con-

rede; perei

fequuntur modum intelligendi in'ipfis rebus in-

dens, itelli

telle&is

»

tiavel accid

ergo fecunda intentio non eft redti-

contrapofit

tüdo operationum fecundum $. D. uti patet

in terminis

3

& ulterius clarifïimi: evinci-

jc&ivä Inin

Kut.

compietuid

animaamfut

26 Confir.4.ex D. A. i.fent. di(t. 26. quæfïion.z.

arciculo r. o. Item de pot. quieítion, ?. articulo 9.

jutelliest &

O. ubi: Refpondendum; quod relatio ad deumeft ah-

trapohtum

quarersa creatura,Ad cujus evidentiam fciendum

tionibus,c

inveniunti

e[E , quod ficut dust Commest.im và. metaphys.qttod

quia rclatto eft debilioris effead omma pradicamen-

netincelle

34 4deo pataverant quidam cam e[fe ex fecundis im.

tiones noy

selletlis , Prima enim sntelleila funt ves extra ami-

9. 40. (

ssam $n quat primo jntellectus

totellioendo

jn termini

.

.

fcrtur

fecunda autem — intellefta . dicuntur

K,

sntentibues con[equentes sjodum intelügendishoe

17Argu.

enim [ecundo intelletlus intellgit in quantkm refle-

üm Per dc(

Buur fqu fe ipfum , intelligens fe intelligeve , €$

(um lOgng

yuodum quo initellgi. fecundum ergo banc pofitionems

Qu lori

fequevetur , quod velatto non fit imvebus extra aui-

(X0 ClLito

spam , fed in [olo intelletlu , ficut intentio genevis C

4 4

t opuf

fpecses , boc autem effe non poteft;in nullo autem pra-

dicamente ponitur Aliquid , nifivesextra animan

Tedttudo

exiflens , namensvationis diyiduur contra ens divi-

lonifti

fum per io.pradicamenta , ut patet j metph : vur-

n. xl. l,.

/J'(J $

quid [itens rationitex mente D. 44. [c autewms

p

velatio non e[fct n vebus oxtra animam. — ,

5016

Pom*f

381

etinconfir,

poneretur ad. aliquid. »uum. genms. pradicamem.

$1.

;l[ D- A« fcs

as intelli-

Pco folidá imclligcntiä obfetva ex.S. D. . qïxod

) crgo

pet ens divifum per decem przdicamenta contra

tet he non

poütum enti- ratüionis non tantüm intelligat ens

cundam tf«

direct? in predicamento ponibile , (ed eciamindi-

rccte ; per ensenim divifüin in fübftantiam & acci-

; Qu con.

; tebus in.

dens, iritelligit ens , quod iu f& naturá ett fübftan-

1 et tedti-

tia vel accidens ,. quod competitomnientireali ,

«ontrapofito enti rationis habenti t

antüm.elfe ob-

üti pitet

jé evinci«

jective in intelle&tu; — five ens reale fi

i

tinífuáà naturá

compietui , fiveincom pletum ,. five int. vel extra

wæftion.z.

animaim fuübje&tive patet etiam n. 7, verf. imó quid

atticulo 9.

intelligat &c. & n. 9, ubi S, D.ait , ensrationis cone

ynr] al-

trapofitum enti naturz , proprie dici de.illis inten«

u fmndm

tionibus , quasratio in rebus adinvenit , quz non

ab

inveniuntucin rerum naturá ,..fed fequuntur actio-

aditanitt-

nes incellets in rebusipfis confideratis,quas inten-

(utdjt W

tiones nominat relauiones rationis vide n. 3. 3$

extrá dife

39. 40. Qc, patet item n. 23. verf, quod

Àjn terminis docet opuíc, 48. &c.

wt:!lzgmlo

fic.

ex quibus

- dituntit

'ltgmdiälw

17 Ar'guö; Ens rationis dividitur contta chs,divi-.

um r

fum per decem predicamenta , " fed proprit fübje-

( , i

étum logicz eft ensrationis ,

ergo p ropriefubje-

&un logicz eft ens;quod dividitür &c. Mai.eft S.D;

/mþn'onnf!

loco citato

lrA h-

Min. etiam e(tS. D; opuíc. 41. c. 1, [-

eni

tem opufc. 4 2. c. 4. Item 4 metph. le&t. 4. ll. fupra

eit. füb(. fed operztioneslogictre&s, ^ carumque

reCtitudo non fic dividuntur fed ens rationis

d

Thomiftium

?

uti omnibus. conftat

3

vide

TE

1 b: ytle

D. 12. 1. &art, meum8.infpeeulo meo , — et-

4 [ at

go.

u

Argusv

Ponf'

h

382

ntentioti

28. Arguo, 2. in nullo predicamento ponttur az

liquid mfi vres extra. animam exiflens S. D. de

mil, qi

pot. L. C. vel ergo per rem extraanimam exi(ten-

U.

tem , intelligit tantiun illasces ,

qu& in àánima

10, Al's

*

non exitunt phyfice & realitec

b

vel imelligit res

hus f

jutellect

omnes , fupple creatas, phyfice & realiter ab ani-

L

ma di(tinctas

5

quomodccunque five in-fiv* ex-

extrdni,

tragnimam exiftentes ; (i primum ,

aperté fal-

u

eas n

fum eft,quia expreíse contrarium docet S. D. intel-

exillere;s

lectus enim,voluntas,& habitus (untinanima: & fi«

mexinr

mul in prezdicamento; S. D. de pot.quaft. 1. art, r;

ad 11. . lem Opuíc, 42, cap, a 1. ergo S.. D. in-

D.üc:

telligit fecundo,modo: jam (ub(umo,;fed operatio-

dicament

nesrectz, & rectitudo earum realiter exiftuntintra

exilens,

extta n

animam,X diltinguuntur ab eà ,. fantque ens ctea-

pradicaa

tum , ergo ponuntu: ( five ind- five directe nil re-

fert)in predicamento , ergo diftinguuntur cone

idemeft

tra-ens rattonis. ,

utpote conrentz íub ente divi-

ittelledt

fo per decem predicamenza. ; ergo non funt ob-

intellet

je&tum proptiéLoegice , hoc enimtefte S. D. e&&

ts

dl&ll]&gg

ens ratiobis ,. oppotunm prafato- enti divi«

fo.

üt S.D.(

(3319, Árguo 3.

408 relstio won [it 12 rebusex-

Decefliri

trà ApURAUD V fed in [olo kntelleclu ficmt intentio ge-

2

exidente

neris C$ [pectes , boc e/fe now pote] - .. S. D. ergoin-

intra qnir

tencio generis & (peciei noneftextraanimam , fed

& ul

eft infolo intelle&ujuxta $. D. vel ergo per inten«

(2 ens pr

tionem generis & f peciei iufolo exiftentem intelle-

Btevit

&tu,intelligit S. D. operationem Logic rectam; vel

tehtio (

aliud quidjnon primumsquia operatio Logiceé recta,

tibus i

& formalis rectitudo ett in fua natura accidens;eíle

.

Quetetur

enim ejus e(t ineífe

L

ficque non dividitur contra

Id à

1Q. predicamenta , ergo intelligit S, D. pec

inten-

Qs i

385

patttie 4«

ens rationis

Th [0 )

intentionem — generis &c.

" 5 D. da

mift. quc)& "dividit contta . 10.

pradicamen-

am exilten.

ta.

t in ánima

30, Árguo. 4. Quando S. D. ait : fecsindum ergo

in:ciligitrcs

banc pofitiones | clicet quod relatio fit ex fecundis

liter ab ani«

intellectis j fequeretur;quod relatio now fst inrebus

Anfve et

extraanimam, [ed. 32 [olo intelleila , ut intentio ge»

at il

aeris $. [peciei, vel incelligit perres extraanimam,

*

S. D. inte

eastantüm , qua extitaanimam natz funt cealiter:

;nima & fs

exiftere;vel eciam finiul intelligit operationes ani-

FRI Iv art' [0

mz & intellectás: à primum dicatut ; male infert $.

o$.D. in.

D.ic: hoc autem effe nom poteff.in nullo autém pra-

doptratio-

dicamtento Paniluï .zltqmd, nth res CXIYA AMITAUR

xiftuntintta

exiflens ; quia habitusintellectüs hoc modo non cít

Q ens CCea«

extra intellectum;nec natuseíIe,& tamen ponitut in

iedcniltt-

predicamento qualitatis tefte S. D.opufc. 4.2. c. 2 g,

nantur cotl

idem eft de a&ibus;ergo fimul intelligit 1píos actus

b ente divi«

intellectüs per res extca animam; etgo per fecunda

intelle

«

74

n (ünr ob-

ta non intelligit $. D. opetationes Logict

rectas,utpote resextra animam ; id eft realiter ftrictz

41e$,.D.e

erii dv

diftinctas: ut ergo confequentia fit bona;quam fa-

cit S. D. contra eos,qui negabant relationes reiles,

A reäw *

nece(larió intelligere debet per res extraanimam

snentio g

exiftentes,omne ens realecreatum ,. five fitex five

D) ergoin-

intra animam fubjective : ergo per fecunda intelle-

&a intelligit S.D. cantüm ens rationis,divifum con-

TEUM f

?

0 pet intell«

tra en: przdicamentale.

tedm qreite

Breviter. ;. fic primó arguit S. D. pofïto quod

tedam

relatio fit ex fecundis intellectis,five ex intentio-

fe«

Q i W&Q]

nibus coníequentibus modum intelligendi ,

queretur,quod . relatio non fit in rebusextra aááie

cidenstie

mam ,. íed in íolo intelleQu;uti. intentio ge-

jitat COUUf

$ D. PCL

neris,& fpecioi;(ed hoc e(fe non Porclþ(ciïicec quod

intelle

19.,

38

ts i

relatio non fit in rebus &c, ergo non potet eífe

i

Quj t

uod relatio (it ex fecundis incelle&is , (ive ex &c.

(üb(umo. fed (ecunda intelle&ta ,

fiveintentiones

&undg i

&c. (ant objectum formalequod logice ergo. non

Qu fon

potet eile , quod relatio fit obje&um formale quo4d

:elligit&l

;euivä T

logica: ; totus difcurfus eft S. D, uti patetn. 26. pro

cuius vera intellicentiá.

Queucàp

Obfetva ex $. D. quod duplex fitrelatio , fc, na-

jctivec

p e

turz ,(eurealis, & rationistantüm : totam ex S. D.

l, &e

patetn. 12. conclufio autem $. D. tautum tenet de

relatione natutz , intentio enim generis , fpecici &c.

téhabiti

f d

qua eftobjectum formale quod logicz eft. relatio

litetab a

rationis tantüm ; patetl. c.

Exhoc difcuríu Ang. fequitur ; primó contra ad-

r i ter

verf. quod opetationeslogice rectz non poffint eí-

Q2145

feobjectum formale ; quia rectitudo operationum

imllgw.

[uljeth.

logicarum dicit relationem naturz ad intelle&tum

logicä imbutum tefteS. D. loco citato Item de po-

ldem h;

ltent de

teitid quz(tion. 7. a, 9. 0. & ad fuum obje&tum ,

ceü etfectus ad [uam cauíam , imó (ecundum adverf.

inedi

ipía rectitudo et ipía relatio, five refertur forma-

medunt;

Jiter fe ip(à. fequitur fecundo, quod relatio rationis

Wtsedia

tantüm, firobje&tum formale ; queformatar &

p

fitperactionem animzin ip(is rebus intelledis — ,

bt actid

ucintelle&a funt tefte S. D. con(equenter eft ens ra-

L5 qu

tionis tantüm , utpote habenstantum effe objedti-

quefhun

ve in intellectu;(eu in ipfis rebus (utique non modo

qalitaj.

reali , ac phyfico ,fed fi&o ) prout objiciuntur intel-

chpiüt;

le&u1, & confideranur ab illo

hetutiv

A:guitS. D. fecundó;quod celationes firit defe-

lm

cuudis intentionibus , quz non habent etfe, nifiin

Eüte Ilna

aníma , hocfalíum eft ideo , quia nihil , quod eftens

ïob' ,u

tane

'tïm in ;'

485

ytefe

tantàm inanima , ingenere determinato colloea-

(ve ex Kc,

tur j eigo per ens tantüm in anima ( quale fünt fe»

'Intenciopeg

eundg intentiones teíte S, D. & cO'nf'cqucntet obje-

4 Cfg() Tlon

&um formale quod Logiéz , eodeimS. D. te(te ) in-

vrmale quol

telligit S.D,ens tantüm in anima objectivt non fübe

t 16, pro

Jective : ezgo ensnationis Thomilt, (ecunda confes

Quencia patet. Prob. rxià; ens tantüm in anima füb.

itio j f tie

jective,collocatur in predicamento vel. di- vel indi-

um ex$, D,

recte ; enstantümin anima objectivé non colloca-

m tenet de

tür, Ergo. Antecedens patet in intellectu,volunta-

tejhabitbus;actibus, quz (untin anima fubjective

jfptcitic,

lt relitio

falté mediatésid eft mediantibus potentiis ; qua reas

liter ab animá di&inguüntur , i eaqué recipiuntut,

) contta àd«

uti in terminishabet $.D. 1. p.quaft. ; 9,art. 2. Item

-

Poffmt d

;

.77-25 5 .'O.Pütentü :]ux//unt b.flrum algg'fatzo;fï!m ( /26

xerationum

$nteligere &9 velle) principta;funt in anima, Sicut ig

ytelledum

fubjeéto.

[rem depo-

Idem hobetelare 1,c, a. 6. & de vetit, qU. 24 L. Ó,

biedtilt : ,

ltemi de pot, quæ'&. i.art. b ad 4r. Creatura mon

jimadvet

A

immediate per [uas formas effzntiales agunt. , [ed

poediantibns formis. accidentalibus y Dens antenz

rtüt h)[ml.-

yto rition

immediatà agit per [narm e[fentiam. . S. Do&t.eum

formatar&

otentia at , non [it ejus e[fentia. y eporier quod

Jét accidens &8 eff im [ecunda [pecie quahtatis. S. D.

vellédis - »

j g(tcnm-

1, p. quett. 77. att. 1. 0. Itein 4. Sent. dift. 1, art, 4.

([e Obl'&i'

quaftiun, 2. virtus completa pFinCipalis agentis eff

gualitas.

Item qu. 2. att, r.ad 6. Clariflimé vero

: non inoto

-

-

gnatcinte-

deSpitit. creat. q. 1 1. &e;. ergo falía eft univerfalis

negativa propofitio fandi D. intelle&a de ente

-

tanrüm inanima fübjeCtivisverilfima autem . eftde

s t de.('f-

[[C j nih "

trite in animatantüm obje&iv?, utípatet , ergo.

Prob. . fic arguit S. D. nihil , quod eft ens tan«

quod CR "

falle

catur

täm in amjm*a » in genere determinato collo

ctgö

386

e(feexíe

ergo (alvá botá converfione ; quidquid in genere

determinato collocatur , non eft enstantüm in a«

ciünticta

tiimi ) fübf, quó«d primam propofitionem , ine

gendi', e

taverunt

telle&us , voluntas , habitus utriufque hujus po-

tentiz &c, funtenstancüm in anima, ergo In pullo

tem moi

^

conlcq.l

gene:e determinato collocantur ; ubi confeq. fal-

fum eft ; ergo & antecedens fecundum regulas dia-

quencem

le&ice ; jam autem M. non eft &l (ecundum

te illi q

tümin t

$. D. ergo Maj. eft fal(s ; ubf (ed non eft Cal(a,fa in-

telligatur. propofitio S. D. de entetantüm inani-

ris effe

ma obje&ivä,fed falfatantàm eft, fjntelligacut d;

quimen

fs. Br

enté tantüm in anima fubjc&iv?: ( eigo per ens

vilüm co

tantüm in anima intelligit S. Doct. eus in anima

tantüm objective, non (übjective.

Sabf, quö ad

prædlcm

propotitionem alteram,feu convertentem , fed po-

telatiorie

tentia præïata, haàbitus &c, in genere determiua-

epo tel

in (oloi

tcocolloc«tur. [ fcilicet quilitatis de. po. quafft, 1.

art. 1. al XL ] ergo nou funtenstantüm in arim 25

quad, 1

ux (ane coriclufio legitime deducta , omninoeft

(ionts wj

falía , nifi per enstantàminanima , - intelligatur

[ eo,de q;

hic enstintüm in anima objective (quod et pro-

Pb:lafoph

Wi qe

prie ensrationis Thom.) fecus tubjsctive,dum er-

o ait S. Doct, ensrationis elfe in aniima , & ab a-

titird

hniaájihtelligi debet,quod (it in anima non fubjecti-

fper/ M i

vt & per íe; fed per (ui [peciem , que fubjectatur

d ffcm

f it as

ianima , & reprafentat ipfum ex parte objecti

cogniti , ceu fortnatum iüatrinfece in ipfo,pcr in-

f ,

tellectem , ficque objectivé cantüm habet eíle inin-

'M:m

.

tellectu,five quodidem eft ín rebus ipfis, quatenüs

jutellect funt ; uti patecde pot. vide num, 33. &

du

fe

üminte

$ r Argüo. 5 Quia telatio eft debilioris effe ad

Cündi j

[ 06]

telpects

omnia prxdimnucnta,i4co putaverunt quidam

L2

P

eune

$

| ip quere

gH'e ex fecundis intellectis,íe4 fecunda intellecta di-

tUR if «

cüntüciateutcigues confcquentes modum intelli.

n , d

gendi; ergo,quia telatio eft dehilioris effe &c. pu-

*hujus p.

taverunt quidam eam ellzintentionem con[*equcnw.

o in null

tem modum incelligendi, Maj, & Min. eít . Doct.,

mfcq. fil.

confeq. bona eft: Subf. [ed per intentionem coníe-

ectlas diae

quemtem modam intelligendi nil aliud intellexé-

ecundum

re illi quidam , quam ens tauonis fictum, feu fzc-

! 'r'aïf«,lï it

tum in rebusipfis , ergo , qziiïrciatib eft debilios

üin in:ni-

ris etfe &c.

Per rationem nil aliud intellexeruné

rh'fg;tur de

quàm ens retionis ficcum , (eu factum in rebus ip-

;i) PCF en

fis. . Prob. Mun. quia intellexerunt ens rationis di-

:in antui

vifum contra ens naturz,quod dividitur per decei

predicamenta, tefte S. D. deinde intellexerunt per

M, (lüö &d

1,fedpo-

relationem cale ens , quo admitlo ben? Íequiturz

ergo relatio non eít in rebus extra animam ,

(ed

letermita

in folo intellectu.

Patet ex S, D. 1. Senc. di(t, 24.

U quxlï. f

uzft, 1. art. 1, O. übi : snveniuntar quadam rela-

inantm

omnino ek

tiones nibil ponentes ( Ícilicet ceale uti patet ex (e.)

s co,de quo dicunttr y.— C$ boc attendentes quidams

nwæm

del pro-

Philofophi d'xerunt , quod relacto non eff. aliquod

vedum «

MHHIM genus CHLMTR , eC efh aliquid m reruni

aatura, 5 — fed efl. tantim quidam re[pecius re-

NT

fgerfus n omnibus entibus , C$ quiarelatione s [unt

j fubjecti-

de fecuudis intentionibus. , qs& non babent effe ni-

[jbjectatit

(rebjed

fi in antmma S. Doct. pergit $. Doct,. fed boc fal-

pfo petit*

fwmefh , quia jibil , quod eft ens tautum im ani-

94 , n genere dezerminato collocatur 5. D. j-.mi

xelleiniti

fic.

, quatcn $

- 52, Árguo, T. er intentiones confequentes mo-

3n ?^

dum iatelligendi,(eu per fecunda intelle&a , acfe-

cundas intentiones ,

imielliguntur entia ,

feu

oris d d

te[pectusrationis , — in rebus ipíis per intellectum

«m

Bb a

luidam

CL

cu,

A

$8

faéti,feu refperí , feu adínyentá ; formati &c,. fed

intentiones confcquentcs &c.

Secunda intel-

teüe&iSf

rj lpe

IC&Z &c;

funt objec&um — formsle quod lo.

buiuc &

gicz tefte $, Doct, étgo;

E

Patec tottis diicurfüs ex

Subf ld

feq-.

1

353. C

onfïf.ï ex $. D.L.c. a. 11;6, ubi : &e-

objcdu

attribuit

fpondendum. quod. uti féalis telutió confifhit im or-

dua K

dine véi ad remita velátio ratiónis confifht «n oydi-

17, imp

xe intellellunm; quod quidé dupliciter poteff. tontin--

rere ; Hno müdo fecandum quód iflé ordo efl ad/mven-

et celat

tüm ,

gns per intelleinm , €9 attribuliis ei quod velative

dicitzr ,

€3 bhujufmodi fitmt relationes g attri-

ü ( vide

1f

bunntür abintelletlu vebts intelleis pront [unt in-

iatelat

tellecia ficht velatió generis [ idem docet 1 c.ad.s.1

Das emm rélationéé Tatio. aditivenit

tcntioge

éon[iderands ordinem éju$ ,. qmi efl in intelletiu

Logiss

"gü, Mï

d rei qua [unt eXtra, additS. Dodt.velordiaem

iitelletlunm ad invicem, 'Supple ; proàt 1lli iri-

j

U

j

pet

tellectus ; ideft mentales conceptus babent ratio-

fiemi cógniti; v. g. intelle&tio ttt fic habetrationem

Yhnt rel,

t gt

enéris;alii rationem fpeciei fübjicibilisvel pet or-

dinem hunc intelligit $. Do&. binam apptcbcn[id-

hr qu

ne lal

iem;quà ratio bis idem apprehendendo;appreheh-

dit quandam habitudinem ejufdem àd feipfum ; uti

qudcyy

fe explicat $; D, 1, p; vide num, $. & L. c; de pot;

"V/HM

Quatidoqué. Accipit . (intellecus ) &zut nt dwo,

fioyin, 1

ut intelhgit eacumordine quodam:ficut cüm dicitur,

Hryi H

&liquid effe sdem fibi ,

€5 fic talis relatio e/i) rtionis

puf «

taninm, Ex quibus fic;

:

TM at

34. Árguo j Ordo adinventtis pet

intcll-f&um,&

id!?n',uqï

attributus ei , quod relative dicitur , e& re-

fuid um

,

ibe«

latio $

q

quäüdq

u& 'attriþuism ab- intelledu tebüs

tel.

Ht

ratiani:,

^

ti &c, fed

id intel

telle&is proütintcl*le&æ äuic , fed rclxatfovgcne-

quod lo.

ris & [peciei eft talisordo , ergo relatio que atcri-

buitur &c. M.j. & Min. in terminis eít S, D. C

ilcürtis tX

Subf. (ed illa relatio eft ens relationis Thom. &

di: d

obje&um formale Logice , ergo relatio , que

attribuitur &c,

eít ens rationis

L] & ObjC-

ift ib of

!t iil ofdi-

&um &c. Min. fübfumpta prob, vide num, 16. &

n /1 bottitl

17. imprimis elLens rationis Thomift. quia zion

ll aditutii«

eít relatio nature feu realis ,

fed rationis tan-

adrelatita

tim , dividitur enim contra decem predicamen-

t1 ( vide num. 26.) ut ait $, D. L. C, art, g. in g.

ht atiti-

Deinde

ii /nn:nï-

& 1, p. quzft. 15. art. 7,0, vide num. xz.

illa relatio e& obje&tum Formsle Logicz ; prob, in,

,. c4d2.]

anifoenit

tentio generis & Ípeciei &c. eft objectum formale

Logicm; fed intentio hujufmodi eft relatio rationis,

putelita

elardiem

ergo, Min. eft $, D. L.c. a.1 1.

u 1l i

3f. Confir, 6.ex D, A. 1, p. quaft. : 5, art, 7, 0.

xent tatio«

U5^i peromnia confonat ll jam cc. quidazs pofue-

tratonetri

vunt relattonem non efe rem natura , — [ed vatiao

nis tantm ,. quod quidem apparet effe fal[una ex

jd pttot*

itehenlio-

hoc , quod ipfeves naturalern ordinem G$ babitndi-

nem babent adinvicem y verumtamen fciundum eft,

pprehtte

A

lum; u

i

uad cum relatio requirat duoextrema . triplici-

] CI chOL

ter fe babeve poteff ad boc ,quafi lfit Yes natura C va«

p i dua.

ttonis; qtmnd:)que emm ex ntraque parte efl resra-

tgonis tantiema; quando fcilicet ordo vel babitudo non

n dcitif

potefl. effe inter. aliqua. nift fecundum . apprebenfia-

j vitiu

nem vrationit tautinmut cum dicimus : 1dem eidega

idem;nam f[ecundum quod ratio apprebendit Bd« uli-

jcdun

e tt-

quid unum , — fVatuit illed at duo,G9 fic apprebendit

quaudam habiudinem ipfins ad feipfam ,... Idem

',rcb'us ife

K

eff de omnibus relatiomibus qua. confequuntur atium

YAtianiser genva €8 [pecies CÀ buju[modi, Ydem ha-

j

ber

96

bet $.D.1.ad Hannib.d:tt; 30.2, 1. Item 1.

(C nt.d:i &.x

[ li

conitqui

intellectt

36.

Arguo 1. Rel.tio ex utr

äqu& parte eft res

COnfequa

[ feu ens; ensenim & res idem funt S. Doct, de ver.

qua(t. 1. art. 1. jtationis tantüm ,quando otdo vel

Mjed

üinguitu

habitudo non poteft efle inter. aliqua niüi fecun-

elt enim

.dum apprähcnfion-em ratioris tantüm ; fed dum

dico Petrus eft homo ,/ animal &c. dum comparo

tet accid

hominem ceu fpeciem ad individua , animal ceu ge-

lier p

betD,À

nusad (uas (pecies &c. ordo vel habitudo non. po-

teft cífe ipter hominem & Petrum , inter hominem

gt

Y

1

& 2nimal &c.. nifi fecandum apprehen(ionem ra-

$p

rinci

|

tionis tintüm , ergo relatio illa ex uttàque par-

dl

relitio

te ,

id eft inter hominem & Petrum ,

j9. det

ellerela

animalis ,

ceu generis ,

ad hominem ceufpe-

CQem &c, eft res feu ens rationis ntüm.Maj. &

e pua

Min. ett $, Do&. L. C. confequentia pstet ;

preheri

ftonis o

Subf. fed rclatio gcneris & fpcci&i &c. eft ob-

jccmm formale quod Logice Min.cft S.-B. etgo

dan "t

ens rationistantüm , e(t objedtuui formale quod

att 1,0

Logicz ;

fedensrationistantüm , habet tantüm

t 11

eíle objectivein intellectu ; — ergo Min... pstet ,

S.D.j

quia prafata relatio ett cjufdem ad feiplum , &

T ïcfpg

tim S

intellectus apprehepdit b'saliquid unum , ficque

ftatuitillud ut duo , — quandamque habitudinem

fintnih

Íícu relationem ejuídem ad Íeiptum apþreh(:adit

elfcrcfl

teite $. Do&t. quz pure cftsliquid fictum , feu ens

4d 61

faUonis tentüm Jn eodem ad fcipíum.

Tunc

j

enxtm effeitur ens vationts

E]

quando intelleclus

dem d

sitiiur apprebendere »om ens , fivgendo ip[um

bütlir;

ens aliquo modo. L. íup, cit. viade num, 1$.

hedit

& 19.

um ;

uímodi

Ltani

37. Arguo. z. Gcnuls&fpccics,&huj

[ fcili-

biS 3P.*

91

a

t fentdift,

r (cilicet objecta Logical::

-

-j funt relationés , quae

coníequuntur actum rationis , fed implicat ullam

partccürcs

intellectás: operztionem elfe zelationem , que£

Joct, devet,

confequatur ;ctum rationis , ergo imiplicat &c,

lo otdovd

Maj.eit $. D. L. C. Min. Prob. relatio genere di-

nil fecun.

&inguitur conttía omnem operacioncm intellecciss

-

Ls

T

ntiali-

; fed dum

eft enim celatio przdicamentalis creata , eíl

j CO[DPZ['O

te: accidens phylicum ; feu modus rei relata rea«

imal ctü gt

liter fuperadditus,phyice accidentalis , ut clar& ha-

bet D. A. de pot. queft. 7. art. 9. qu. 8. art. 2. opul.

donon o«

rhopinem

41 C. 1. upra cit, num. 6.

Item opufc, 42. cap. 3*

fionem ta-

À principio. Vide num. 15. Items1.p. qu. 28. art. 1.

xtiqicpt-

ad 1: 3. p. quatft. 2. art. 7: ad ?. dequo affaüm nu.

3

[Cln[lo

39. dcinde implicat ullam operationem intellectus

elle relatione:n rationistantüm $. quia non fignifi-

en ceufpee

cat putum reípectum ad aliud,nec eft fecunduim ape

i M&

prehenfionem rationistantum ,hujufque a pptehen-

ia pztcï )

. diob-

fionis objectum; Vide num. 12. & 30.

Sunt qui-

LS:B.ergo

dam re[peélus ait D. À. 1.ad Haphnib. dift. 26, q. 2*

att, 1.0. qH: f/uvt aliquid [ecundum rem , quidam

rmale qu

qerà , qui nibil [ (cilicet (ccundüm rem ud patet ex

pecamim

S. D..] quod in alits genevibus non dnvenitur s prs-

'Q PitC[,

pfum , :

mirejpetlus funt reales , fecstuda funt vationis tan-

m f

tim S, D.l.c. cum-ergo operstiones rationis non

fint nihil (ecundànr rem teftibus adverí. nequeunt

abitudinem

elle re[pectus rationis tanuàm tefte D.A.vide opufc,

j mgþtïdlt

48 C.1.citatum n,2 3.

n Ay ch p

T.

I

n

3 $. Arguo. 3. Sicut quando intellectus dicit : i-

j inffl[f&w

dem eidem idem ;

ratio apprehendit bisaliquod

emát 'P[ d

unum & ftatuit illud ut duo , & ítc appre-

hendit .quindam habitudinem — ipfius ad. feip-

. gum, P*

(um ;

ita etiam dum ratio z pprehenditac compa-

modi

ratanimalucgenus , ad hominem utfpeciem ejus,

chojd

od unum ,

& ftatuit ilfud

ídl-

bis apprchcndit aliqu

|

B5 2

ut

92

üt düo, ficque apprehendic quä,ndalm habitodínem

ielftic

hominis d animal ;. (ed przfata habituda , quam

(zl:qgld il

ititeliectus fic apprehendit &c, — eft ens rationis

qidfenf

in ipíis cebus cognitis fidtum & formatum per in-

hm vf

telle&unmr , ^ e(tque objecium formale quod La-

qyaæzdc y

gice $ erge. Maj. eft S, Do&t L. c. Min. prob. im-

quri f

primis prafata habicudo e(t. ens rationis fotimae

MJ'/!HU; 1 l'

tum intrinfece 1n. ipfis rebus cognitis per intel-

li. d

le&um ; quia eft ordo adinventus pet intelle-

quæ:'icynt

é&tum in rebus ipfis intelleQtis , quatenüs intel-

henjenen

le&e funt , & attributus ei v. g. animali &c.

velatio al

quod relative dicitur tete S. Dod, L. c, art, 1 1.

humism

crgo, Talis etiam ordo non eft reale quid in re-

felátima

bus intellectis,(euin eo quod dicitur relative , v.g.

Barin :'pjï,

in animali , quod genus eft tete S. Dodt, (ed

Wrtim ,

tantüm eftrelatio rationis. i

nec pote t eíle actus

Tdieda

rationis 5 hic enim nan poteft effe ocdo (eurela-

tUtjes g

tio , utpou à quà effentialiter imoó toto genere

pitur f "

diflinguitur ,

ut dicdtum e£ex D. A. necadinves

vttffrere

nitur per iatellectum in rebus intelle&tis quacenüs

t abcus

jatelle&e (uünt , | nec attribuitur v, g. generi vel

Fl'?;,',:,:a"crg;,

fpeciei , que relativedicuntür , fedcomparat &

lt a,

conert ea relativ? teíte S. Doct. deinde priefata ha«

f zyfi;m

bitudo íeu:relatio. five ens rationis eft objectum

Ti

formale Logice , ut in termints habet S. Doct. 4,

ff'f! LU

Metph. le&t.4. fup.cit opufc, 42, c. 4.. fupra cit, de

Ot- L! CQ

[ifi(?&!m

Tittgn c

32. Confir; ». ex D. A. r ad Hann, dift, 2c

1 :att,

alis|oo

l' Q' & .10 Selït' di&v 26. næ&' g' arto lq Q. & ad ;.

*

.

Til ,Ph

& r p.quzft.23.:tc z. 0. ubi

folum in his qua

eichatur ad aliquid: inmyenitntur . aliqua. fecun-

*viszlilqþuzd

Ut e

dum rationem tant z CÀ non fecundum vem , quod

leni;l

r

Xl

'

son eff im alus generibut - ,

quia alia. genera

fontta N

MF qUantHaT , qualitar [ coníequenter ompis

'n'Go Pl'OE

jn«

293

ytodinem

intelle£tio) fecumdum prop

riam! vationem Frgnificaut

0, qum

aliquid alud inbarens s ca vero gqua dicuninr ad ali.

$ fationis

quid fi;nificant [ecundum propriam vationem , fo-

1m pet i

lum vefpettus ad aliquid , qui quidem refpettus ah-

z

quodLa.

quaudoefl inipfa naturd verum , wtporé quando ali-

prob. ii

qua ves fechudum [uam naturam ad invicem ordima-

i fottae

tà futt .. CÀ bujufmodirelationes oportet effe rea-

pec inel-

les . .. - aliquando vero vefpetIus frenfieatus per ea ,

: intellee

qua dicuntar ad aliquid ,. eff tantiim in ip[a appre-

nüs intgl«

henfione rationis conferentis wunrm alteri, 9 tttnc eff

imali t

relatiovationis tautim ,. ficut cum comparat ratia

, MUTT.

bominem auimah ,ut f[peciem ad genus.. Yem ad 4

ud n te

relationes qua fegttuntur folam operatuneu tnielle-

[i&'& ) Y gnv

B i ipfis rebus rmtelletbis ,funi relatienes rationis

Jod, Íd

Tantü , gHiA fc:. casratio ad invenit tuter duas ves

ielle

4

L]

Qu

intclleclas Yem ad z. relatéo qua tenportatur per boc

o[eurga-

nomenicem s eff velatiorationtt tanttm. ,. fiacet-

[ generc

piatur f'opheiter idem. ,. quualuja(modi non pote g

^c o ditNee

cm/?j?&?re n'fi n guadam ordine,duemrvatio auiuve-

quatcnüï

mu aleujtis ad [e spfuym fecunatuis aliquas ejus AuAs

gcneri'vel

con[deratimnues S, D. kem de ver. q.2.a. 1, ad 1. re-

mparat [4

latto . qua figztficati um diciiur : Deus cognofert

jxfall hls

feipínm , weneff realis aliqua velatio[ed ratunig

objeium

tàntEpRy Quandocunque euim idem a4d fe ip/um ve-

L DO&I 41

ferturinou efl talis velatto aliquid in re [ed inratione

P" (t, t

[ide& inre 1pfautapprehenla , intellecta &c, ]

tantzem cum itaque plenaintelligentià :,:bjc&i fot-

f 16 V

malislogicæ dcpbndeat lverá intel

li

Y

gentià relatio-

&il

num , placuit breviter ex puro X plano D. À. de il-

pl

zl'is. aliquid incidenter anne&tere.

4 u

Dico ergorelationem pradicamentslem effe ef-

f , qlla

fentialhiteraccidens phyfieum , itaomnes Thom,

contra RR Prob. 1. ex $, D. opufe, 4 1. cap. 1. vide

í glll"l'

R.6, Prob, 2, exeodem opufc. 42,€. 3. vide n. 1$,

« 0s

i

pb 5

Prob,

t^

Prob. ;.depot. q. $. 3. 2. ubi ad 1. fic arguit : vides

':di!üdim

pur quodrelatio tn deo von fit ejus (ubflantia : enllas

Prwe]üm:

enim [ub/Lantia eft velatio , bac efl quadam propofitio

dattinti

mienediata ; ficut C bac; . mulia (ubflantia eft quan-

n Jj

tuas s ergonec divina fubflantia efl velatio.

Ret-

fznt. Cot

pondetS. D. ad 1 . dicendum ,

quad ualla fubfLans

3d1, ubi

tia . queeft ingenerepotefl effe relatio , quia eft

lt . g

ditaretti

definita ad unum genus , €$ per confzquens exclndi-

-

psur 4b alio genere , fed effestia dvvina ncn. efl inge-

prtam ft

mere fnbflantia , (ed efl [upraomne genus comprehen-

ad dlud

(5 n fe ommmum generum perfe&lwnes , unoenibil

creac el

probiber ,. idefl quod efl relationit , 3neA inve-

dens. Itei

dentinm

Wi! 5 (cergointormá R efpondet ; nulia fub-

ftantia , quz eft in genete , poret eíie relatio , con-

qu m

cedit,que etfupraomnegenus ,

comprehene

accidenr

dens &c, .negat & ficiliter ad coufequens, ex

«

(MUI&O ,

,

his,

let. u'uæt

Nota due; primo Deum non effein genere fub-

Reltipa

ftsntiae5 quod etiam ex profeflo docet z. p.qoaftion.

«w gmdcm.ft

g orüculo $. & quaftior, 4. articulo 3. 9. Iten o-

Boneg n

pufïc. 3?. C a. fecundo haneetfe propáfiionem im-

Hun, i.

mediztam , nulla fubftantia qua eftin genere; con-

düoNc,

fequenret nulla (ubftanus cteata eft reistio ; Item

tll

haletlococitatoadiz. w reldtz'n/ïi accidens s

Ya!toheg

eveaturis . effe funm efl i effe , Yem eft de alus S.Ngc.

,/B»U'H)ï;f

neribus »ccidentium ; quia quodjibet eorum defini-

&CCtdont

tum eízadunum gerus, & per confcquc-r.s excludi,

Ffildtam

tur ab alio genere , uti pmba'ts. D. ficquenullo ex

imjfe À

8. accidentibuseft formaliter relatio ;- . & pulchre

0ffnta

loco citzto quzftion. 7. articulo 9. ad 4.. creatura

öl'( Á iïl

refertur ad deum [ecumdum [nam (ubflaniiam , fi-

$Hj

eut [ecundum caufam velationts y fecundum vero re-

tjudil

lationem ip[am formaliter ,. fcut aliquid dicitur. fs.

Felatj,

mi(e fecundum qualitatem cau[aliter, [cemndum fi-

eru :

221-

3

URT N

m:il.itudinemformaliter;

, nec tamen bin* fequituy

4 : Vi

rocefius n uufimttum | aic loco citato ad a. j

OQUIATE-

4

ii propufuun

latunes ipía nou veferuntur ad aliud pey aliam vela-

14 qiate

tionem Med per fe ip[as y iquiaeffentialiter relationes

t — Rl

uat. Gontormiter habet 1. p. queftion.2 8. art:tulo

ia [ulfani

ad 1, ubt: ZVen., . per boc excludere. (Boeous) vo-

a qud

Init . qpod velatio poneffet 12 Deo , fed quod uon pr&-

^5 eXCd

dicaretur per imodum. inbarentis. [ecundum. pro-

4 ( in p

priam velationts vationem 5 þdmagz:per modam

comprehen-

ad alud [e babentis ,. propria ergo ratio rel.tionis

amsenitil

creatz eltinhzrere, ergo proprie eft phy(icum acci-

i i

dens.Iters 3. 2. 0. ubi: z» qualtl*:t 9.generum attio

; nulja füb-

dentium efl dno confiderare , quorum unum . eft effe ,

ao , Col*

euod eff

quod cpmpetit tnicuia ue ip[ormm [eenndum

4

:omprchcn-

accidens ,. €$ boecommuniter i2 ompibus cf ineffe

/m;'vjf&o , atctdentis emion c[fe efl vueffe &c. Ycem pa-

quens 1ex /

et. quzftion, i5 arucuio 7, hem opufc. 3. c. 67.

qenttt [üb.

Kelationes reales oportet effe in rebus relatis

,

QHuo

.:p.üiu-'ï&iont

quidem'tn creaturis manfeftum eff y[unt cnienvela-

0 Tteno.

tiones reales n ei5 , ficut aceidentia in fubjetlus. ad

yionem ite

Hun, 1. dift, 8. vect.- cuca (ecoundum quarantut

duo&c. ubt : w wnmognocue o predicamentorum triía

encre; 000

jj ; hem

eft v epersre ; rationem commmilnem accidentis ,

]

u

vatinem propriam [n generis, $ rationem propriam

m

jfnarum [pecsernnt,quantum ad Pr:mä 0A genera

yum d

accidentts Vrportant imperfeciunem ,quia dwunt de-

Ieió CXCIUJII

peudiam ad [ubjetlum accidentis emm efe , — eff

snefte ,

quautum verà ad (ecundum

, jfmulter

genullo X

omnia dicuut dependentiam. ad.— fabjeflum

Lj

& pukhft'

€$ ita imperfechionem preter relationem

?

nam

" (reti

M*

quantitas dicit. men(uram (ubflantia

L]

qualita!

gt y F

,

L

.ejus difpofittonem

€9 . fic de omnibus alus

,

ia ! d

velatio .veró | fecundum. propriam: vatimem - [ui

generis ducit. refpetcbum ..,

kon Ad. [ubjellum ,

WMW "

f*

m |

|

6

a pl

fed a4 fi;)tm cerrelatiuum , €2 ideo /&u?ädwä pro-

quale', "i

priem vationem fut generis ,. fubfLantta prout . dici-

tur a per [e feando ,C9 relatioveperimntur in deo. S.

[:dpwcc

9j &

D, patet erga clare ,. quod pulla íntellectio fit rela-

Jis fine foi

tio przdicam, & vicever(4, Upicum habentrextum

quäS. D.

adverí.noítri , in quounicö&miräglori:-:nturcx

bet motiu

$. D.opuf, 48, de predicamento ad aliquid cap. 2.

iratum, ó

ubi : Cuo atttéu dico quod [lyilittudo [ortis babet al-

quirbndo :

þgdmem ejus utfundamentum , non ef inul'l(gfn-

du , quod fomiluade fortis fit aliqua ves 1 [orte alja

acquirenä

ERN

i

ab ipfa albedine s fed felum ef ipía albedo , ut fe ha-

fis&E

&et ad albediuem. Platonis ut terminum s lemm [i-

lerpio. m

militudo adderet /upræ albedinem [0ru': altquqm

qY6uà , nidlo zasdo poä?t ä./zþ]u'if Feri alcuifemalis fine

dacper

iceiplo

fws mutatiune fit autem. bongo alicuifimlisfiae . ui

Teia l.

mutatione , utpater nam fiquis in India feret modo

4o. À

aibas J fteret franlis mtbi , €$ eco fibi , nulla tn me fa-

Gamatationz&c, (ed exalitslibrisà merelatis pa-

quid, i

, &n

tet , quod hic textus dire&? iis contradicat , Íicque

tüa geni

fibiadveríerur D, A. nili (an* ex Íeipfo exylicetur ,

ac fic coneilietur:S. D. igitur dicit , quodalbedo

fnajus vel

dv

fortis; & militudo (incuna rea]iter res propter u-

biuntgr «

num Heriutriufque quod ex verbis fcqq. patet, pet»

Agic enim5. D ftenim (jimnilitudo &e,

fecndir

ino Sedi

Proquorum intelligenu3, ulteriüs benéà notan-

Ínatim]

dum ,qüod.rclætio predicam.ton habeat proprium

tütr.:crgo

fieri ; u docet de pot. q. 2,2; 3. fed compraducitur

ad productionem (ui proximi fundamesiti exi(tente

i iatio

lp

fc. tecmino , zon prineipaluer ,fed quaft fecundarto,

jnte|lip

$, D. i, c ad 7, Item q. 7. a. 8. 0. Phslofopbus 5. phf.

Opict f&

probat , quad in ad alquid son poteft effe motus, Yem

l, c. ad . eum frevi fie praprié mutari ,. ficut mutari

Cüji

on [ipn

won e(E fecundumrvelatiopem , if pev accidens, — fe,

mutatoeo , adquodcon[equiturvelatia , jtamec fievd,

m rcfl

€£0Ys

398

eorpus enitn mittatum [ccundum quantitatem fit à-

'J;ndnv; M.

Drut dioj.

quale', ZzÜA qubd "nmutlatio p [e æqualn*næm reflpg'c;nt

It If dep, G.

fed per accideni fe babet as illam. Yem opuíc. 9. q,

95.& ex hoc provetiit, quod hottio fiat alicui fimi-

Qiofit rels.

ehrtextum

lisfine füifaéctámutatione ; íimilitudo enim [ dé

oristtür eg

quàS. D.loquitur J fundatur in albedine , quie has

bet motum proprié dictum iminediat? ad fe tectnis

iud cip, 1,

—

tt halttal.

natum , & feeundarió ad fimilitudinem , ficque ac«

f intelpeg.

quirendo albedinem horno proprie mutatur , fecus

turte ala

acquirendo relationem, videatur D. À. de pot. q.7.

&. 8.0. i forte hzc folutio difplicet ; videatur do&tií-

; itft hi-

j fenm ff-

fimus & Eximius pater Ofvvald in refutatione D,A-

ler pag. mihi 243.à n'... 12 ufque ad n 16, ubi abun-

T ahqmm

dé ac perfpicüe exS. D. przcfatum textum esplicat ,

(fmbe f

ilirfre: f

ac ex ipfo S, D. luculenter cohciliat. ficigitur;es tit;

Textu 1. p. q.28.

fimt mw

Lj

40. Arguo

j

folüm inhis quaáe dicwiruthd alís

um fie

*iglts pae

quid, iuveniünttt aliqua fecutidum rationem tan-

tüm, &nofifecundum rem, — fed atiimalin quana.

i iïCqUG

tumgenus,homoin quanttim fpecies , predicatum;

yylicetr ,

vodalbedo

fnajus vel minusexttemum , medium , definituin ;

divifum ; &c; dicuntur ad aliquid , étgó ih hisinves

proptcr ll«

biuntut aliqua fecundum tationem tantüm & non

patt p

fecundum reim , maj. e(t S. D. l. c, uti & min, (nbfa-

$0. Sed illa adinventa fecundum rationem tzntüm

ehé notdti«

um

x

in animali , liomirie &c, fünt relationes ratiohis tatia

propriüm

n'oduciwf

tümtergo in animali;/homineé&citivenianturtelatio.

nes rationistantüm; Min, fubf. eftS, D. fübíumo;

i ex(inte

-—

—

fed per has relationes tationistántüm ,. non pocett

^

tntint

Ó

-

ionig

x

intelligere[ viden.iz. |S, D. opetatiories rat

u j Pþ]'

—

logicé rectas , quia he uti & ornis actus fcienttficus

Qf Iwm

€ ujufvis fcientiz fpe&antad qualitatem — , ficque

u mitirt

-

hon fighificant (ecundum ptoptiam rationem . í9»

,'dmi, UP

lun;refp6;)um,ad aliüd , qualem Ógnificant

gt ]if h

64,

(0fe

8

opiíc.5,c

ei, qur adrälri'quid dicuntur tefte S. D. uti etiam in

terminis docet ;,ad H.un.' dift. 36. a. 1. & 2, fed

$ D. dict:

1 ver &

fignificint (ecundam propriam tationem . aliquid

alicui in hxrenste(te S. D. uti etiam defendunt ad-

A. À

&ancíecuna

verf. intelligit ergo $. D. per illas relaciones rationis

tantüm;illas relationes , qui confequuntur folam o-

(tumad;li

cleskc, di

peritionem intellc&tüs in ipfis rebusintellectis pro-

ut intelle&is, realiter indiftincis , utin terminis do-

tum penus

cet, ed hz habenctcantüm ff* o»jedtive intelle&ui ,

nem ,folu

uti patet , funtqueobjectua formale logicz tefte S;

fant$.D.

D. (üp. cit, imó interminis ipfis fe clar explicat D,

telem ,

et $ D I

A. 1. adHann.dift. 26.. quaftion. 2 , articulo t. o,

tationis t

fpnt quidans refpetlus ,

qui [«nt aliqu:d fecundum

rem ,' quidam vero quimbil ,. quod im aliis ge-

t merum

novibus

»08 invyentzmr

*

uando [ relatie

e&ïwb;e&i

fen vepeétus babet caufam t [ubjetlo — , - realtter

lc&flä( q

in elt £ ipfe refpell us efd vealis.quando veró nonba-

ülm perd,

bet cau| am im (ubjetlo , fed in realia ( v1de loco cita-

folam 0p

to dift. 30 araculo 1. | velza folaratiene

?

Iunc

le&is v P

non cft re[peclus realis ,. fedrauionis tant ii S. D.

Qenus (pc(

Etgo nihuieft , fc, fecnaduzi rem, te(te S. D. appte.

Thom,

henditur tamenà ratione ad modum entis; idquein

D.

ipüs tebus cognitis ; ficque efficitur ens radonis ,

Azguo,

eodém teíte.

COQ:P;*,&[

Item 1 , fent. dift, 8. qua(t, 4. articulo 1. ad 3 .ubi:

i penus

intelle&ius noflev no» paiæ-jl accipererelationem in s-

d ipfe 1

no Extremorum quin vatelligatur n illo ad 7uod re-

ànimiliur

ertur , ideoponit relationem quandum eirca ipfun

Thom.Er

fcibile , 3 fignificat ipfum velatiue , undeilla velatio,

li&l

9ucfïgnl,/ïcatur £n fcibili non efl vealiter in spfo , fe 4

Wntüm ,

fecundum vationerm rantum , in [cientia autem rea-

Wfpedes

üter S. D.ergo telatio rationistantcüm ,- eftrelatio

"fpe&us

per iutelle&um fi&a , íeuutloquitur . D, facka &'

inteuc&dg

Itenà

fc-):xïmata«m ipfis rebus; vide pluraloco citato.

Wbu Mll

OPU[Cy

329

t etlam fn

; opufc. 5. c. $ 3. Item dift, 16, . 2.a. 1. O. cur verà

TO N

$. D. dicat : faca , formau , habesex S. D. (upra n,

m ahquld

16. verf, &cay. leq.

endunt ad

41. Arguo. 2. quædxcumurad aliquid , Ggm&

065 rttonts

—

canclccundumpxopnam rationema , folüm r.fpc-

ütfolamo-

étum 34 ;liud ,

fed animal in quantum genus fpe-

llecis po-

€ies &c. dlc:cur ad ahqmd

ervo animal in quan-

erminis do«

tum genus &c. homhcat Íecundum proptiam ratio-

jntelledui ,

nem ,folum refpc&um adaliud ;

M.j. & Min,

"cetelles

fanc S. D. loco citato (ubíumo, fednonrefpectum

realem

L]

ergo rationis tantüm ,

Min

(übf.

euliat D

CU0 ( Ov

e(t S. D. tubfumo

3

Íed refpectus feu relatio

rationis tantüm ad aliud realitec. indiftinctus

i tcmdim

9

TY

eít merum enstrationis Thom

]

habens tantüm

MT

eíTe objectivein intelle&u feu apprehenfione intel«

, Tahttt

lectüs ( quia dividitur tefte S. D, contra ens divi-

erinbá«

fum per decem pradicamenta , confcqmturquc ad

€locacitie

folam opcrauoncmmccl ectüs inipfisrebus intel-

,

Ht

le&is v. g. 2nimali &c. ) ergo animal in quantum

um D

genus fpecies &c. figmäcat merum ens rationis

D ApbBte

'Thom,'habens tantüm &c.

ex mente clirà

dqucm

D.A

fationl$ ,

Areguo. 3 .tunceftrelatio rationistantum , cuni

L

conmparat tatio hominem animal

ut ipecxcm

T

ad genus &c. fed relatio rationis tantüm

3

non

m w w

eft ipfe actus intellectüs comparantis hominé

?

fed ens rátioni$

] ]uad tt*

animali ut fpccxem ad genus

fzrcalpf""'

Thom. Ergo Mai. eft S. D. lococitate Min. patetn,

ij ts

12.ex D. A, ulteríus prob illa relatio ratiouis

:

npf":f;

tantüm ,

eft refpectus ugmücatus pet hominevá

um t

utípecieseft , ad animal adgenuseft , (cdhic

C&[clmo

refpe&tus fic fignificatus non eít ipíe actus

), &

intellectás cemparantis

?

erzo. Mai. eft S. D,

ao

]i

Prob, Min. hicrefpectus eft tancüam in appre-

heníoa«

OPU (s

4.00

henfione rationis , ceu objectum tationis & appree

Qs e, w

henfionis intellectus enim apprehendit quandam

jutelledtu

hibitudinem eju(dem od fe ipfum , in eodem adíe

fatascelat

ipum tefte D. A. |conferentisunum aleri, confe-

má nonlt

quens folam operationem intelledüsin ip(s rebus

Ri [ue

intelledis , quem fatio adinvenit inter duas res ire

feiljet

telle&tas, e(tque ordo ejufdein ad feipfum, (ecane

|.comd

dum aliquas ejus duas contdérationes , — àttributas

dicatt

ab intelle&u reif v.g.homini ut fpecies eft jquz rela-

[b i

tiv? dicitur j (edactus intellectus fie Comparantis. s

—

s fujet

non eft tantüm in ipid apprehenfïonc rationis ,. fed

enim intei

eít :pfa apprehan Íio tationis nec eft o-b;c&um hujnä

intelledtis

appreheniïdnisr alias (ui ipfius obje&tum foret jnod

eiseltnon

tonfequimr ad tolam operstionem intellectüs in ip.

fis rebus intelletis; homine (c, &animali j tiectaa

objedive

ir.tcüigiw

tio 1

i

Á

um actum

d

TA LS ARA

iveaitinter hominem & animal

ell

tatis ,lng

intellecta ; nec eftordo attributus ab . int

w

ectu ipfï

p fé. n

apprehenfioni , cenilli quod relativé dicitut , neé

ä.l.ï'j g.4

eft ceiatio ejiídemad feipfüm, relatio enim & in«

quillaf

E&licäftio geoere diftinguuntut ,

Ut patet ex dictis :

xz'm.mdg

omni2autemhac & iinq'lh Conveniunt enzitatiós

quaala]

nistelstivo Thonm.ergo hoc e(tobje&um formale

dutttwd

quod ingicæ.»

ts orin

Atguo: 4. Felatiaregnirit dzo extremaS. D. 1. p«

fun ,ut4

Q.13, 9 & eftiu illis vel realiter & (ubjective,- fi (it

t£alis , vel fecnndum rationis apprehen(ionem tari-

Aguo,

b

Ihvenin

tüm tefte S. D, uti patet h, 4 9. & 4.6. li fit ratiohis

?

hn fecus

ficquetantum eftin intellectu objective ; fed actio

& aliqui

intelledüs abftrahentis, vel comparantis 2.extrema

D-Pl'(]b,

V. g, hominemadanimalic. non eítin homine &

üntfccur

animali neé realiter , nec (ecundum appreh. Ergo,

Mj. patet quozd i, p. quia eífentialiter eft accidens

phyücum, uti probacum eít ex S. D. pitet item quo

Dim r

piet exs

ntellg-p

&d 1. p. eftenim ip' ipfis K?.b'fw cgn(ideratiä ,1

hÍtn, i

" &is

or

&tis &c. uti affatim oftenfüm eftex'S. D. in quibus

t quidm

todemadfé

intellectus per actionem fuam format , ac facit pré-

fatasrelationes, uti fimiliter habet S. D. . eftin ani-

i, Cotfte

má non fubjective fzd objectivt fecundum probatai

s cebui

Res [nbyetla intentioss ,non dicitur proprié [nbjecla ,

duas tet Íe

)J

!

f

fed objecla. S. D. oput, $6. Min. patet. Etgo. Item

n, Íetone

l. c. emen dicitum t ves fubjecla sutentus [ecunda pr a-

tttiouta

eicatur ,non cft intelligendum , qmud res ilata fit

'quuærela-

f'ubjetta intentiont , qua[i frt in ea, tanquam accidens

mpmntis j

$» (abjetto, . fed in eoeft tanquam ín abjeélo, S. D.ett

tionis , Íed

enim inrentio fecunda in ipfis rebusintellectis prout

um hujté

intellectis prout intelle&ta funt tefteS. D. ficquein

x foret ol

eiseít non proprie fubjective( cum nil re;le fit ) (ed

|edisin ij*

tofe&o hoc ens difficillim&

objedive canum ; &

ali j ftéctta

irtelligitur teftibus ip

j

13 adverf.utporé minima enti-

t & a

ratis ,licque minima intelligibilitatistete S. D. o-

telledtu ipil

puf. $6. vjde n. 4 ». unde dicit S. D. opuíc. 70. q. 5.

dtt , D

a. 1. ad 3. opertet in addi[cendo à lorica incipere nom

yenim & itte

qued illa facibor fit [eientus ceteris , babetenim ma-

ircdidis:

ximam difficultatem,eum [fit de fecundo intelletlis,fed

x endtatie

quia alia fcwentte ab ipfa dependent 5 $m qnando ip/a

um forat

dosez modo procedendi in omnibus fCéentüs , oporteg

enim primo [cire modum fcientia, quatm (cientiam dp-

($D.up

fam , ut duettur 2. metap.

Qirt, 1 i

Arguo. 5. folüm in kis quz dicuntur ad aliquid ,

(oqem &

invenituntür zliqu: fecundüm rationem tantüm &

ít iation )

non fecundum tem; fed folum ens ralativutm dicitue

ad aliquid , ergo in folo ente relativo &c. Mai. eft S,

j a ekemd

D. Prob. Min. ea , quz dicuntur ad aliquid, lignifi-

n houtit &

cantfecundüm propriam rationem , folum refpec-

h. Ergo

tum ad aliud ;fed folam ens relativü fecundum pro-

priam rationem, fignificat &c, Mai. eft S. D. Min.

verirem du

patet exS. D. 1. ad Hann. dift. 26. vider. 40. Item

ii j mtc lc.

1 ,-[cm. viden,39. & 40.

in hoc enim diftingvicur

Cc

for-

02

formaligcr ab ente abíolu

jemhr

to, Prob. ulteriàs refpees

tus eft duplex ,realisíc. & r«tionistantüm , fed'du-

l

£uia ,

plex hic refpeétus | fignificatur pet foluni ens rela-

dicit Áj

givum fecundüm propriam ejus rationem ergo

2

h;zämt fgfe

Mai. e S.D. Min, fimiliter , uti patetlococitato

qzod babt

nerá entu

verf. quiquidemrefpectus &c. jam fubf. fed nulla

opetatio logicérecta efb ensrelauvum . . Min, pa-

p.md: 77

tet ex jam probatis; nonenim pro £ormali , (eu fe-

rilt d |

cundum propriam rationem fignificat purum ref-

100 st

pectum ad aliud (neq; pertinet formaliter ad predi-

to,gut)

camentum relationis ) (éd dicit quandam difpofitio-

gaod iitl

neminanimate(te $. D. ergo nulla operstio logice

renmin f

zecta (ecandum propriam rationem hi nificat purum

Honem , !

&c. ergoin oper:tiombm logic&(rcä*c:s non inve-

45Sic:

y*

Cerclbuu

piuntur aliqua (ecundum cationemaantüm 5 fed (e-

cundoremtantüm ; Puima confeq.patm;fccun'da

objedum

patet ex $. D. folüm enim in his. ,. quz dicuptur ad

rflätivum

aliquid , inventuntur &c. ut docer $. D. fed opera-

Qum ; er

:

tio lo

o

eicerecta nondicitur ad aliquid fecundum

D.deseri

prob. jam ex S. D. ergo. fübC ergo in operationibus

taubi:te

logicfe tectis noninvenitur ratio generis, fpccxci&c.

adHann,

prob. ratio generis & [pecier&c.. eft relatio ratio-

a' 5- mO

nis tantüm ,fed hzc non invenitur in operationibus

minisch

,

&c. ergo. Mai, patetex S, D.loco citato Min, . jam

LURT P

probata eft, ergoinvenitur per intelleétumin ip(ïs

altem o

rebus con(ideratis teíte S, D.« in quibus intellectus

hodo dici

illam facit' , eodem teíte; (icque non habet efle ali-

Rim veri

quid reale, fed tantum eíle obje&tive in intelledu ,

Q It

(euin rebus intellectis , utintelleda funt, proin res

Ht

)

cognitz funt materiale generis , fpeciei &c. formale

Tdtzlaneml

veró ens habens tantüm effe objective in intelledtu ,

&CHdesgl

five ens radionis Thom.

f]ïf ) qhog

Confit. exopufc. $6.. znter omaita objella fcien-

'MWI!I 1

pnarum. debilifimum — 9. smcertiffimum eft. ob-

/

Vi en

jectum

493

istefpet.

jellum loite , quia unumquodque quantum babet. de

; leldu«

etitare .tantum babet de verit. €9 certitudine , t

ens telh-

dicu Zhriflol, nunc antem fecunda intentiones: folzm

epo.,

babenteffe g anima;t8 ab Anunmas Ex 7ü0,/i'qmtur,

C0 Citsto

quod babent debiliffmum effe ,. maminter omnta ge-

led aulla

nera entum,entia qua [nut n AnirHA ,TWRHS pArrici-

Min p«

ant de entitate . .,.. $ quiaeorum cevzutudo eft ue -

N

ritas ,ad pleuum [ciri tom potefl sft per primas iaten-

rum tel.

piones ,mam nuuquam copuita fuifet bownni iatem-

a pra*di-

£0 , quseft [pecses , atf cagm'ta S 7üäd homo fecundums

iilþoiïtio-

«od intelleilus , participabilis erat apluribus: ddfe-

o logicä

rentibus folongueero,aquo acciptt autima banc inten-

at PUIUN

t0 nem ,qua ejt fpecie.r.

on - 1nv£«

in-

45 Sicarguo: ens habenseffedebiliffimum &

Ó (ed fe«

certilli mum iarer omnia c;bje&afeienciax*.um V^ elt

-s feconda.

objectum logicz. Min, üicformo : fédenstrationis

icuptitad

relativum habeteffe debiliffi.sua ,

& incerciffi-

«l optta-

mum ; ergo , Mai. eft S. D. lococitato Min. eft S,

^

ecul

dum

D. de verit, quxftion. 27. articulo 4;inarg.fed cone

ua ubi:relatvam habetefl edebiliffimum, Item r.

tionibus

ad Hann, dift. 8,q. 1, a. 3, lcem z. fent, difl. 8. q. 4.

fPecxei&c.

a, 3. inobje&t, ultimá ejufque x patet item in ter-

jio ratio»

nionibut

minisdepot.l, c.a. 9. 0. & 3. phyf lect. 1. litt. C,

in, um

ait : emm relatio babeat debils[/Amum effe! &c. . quod.

aminipus

autem opcratmnesincclic&üs ,legicerecdie , nullo

areliedus

modo dici poiïïnt relationes , confcq uenter nec mi-

nimz vetitatis &certitudinis patet ex dickis

4 d al

47 Ótem opuíc, :30. C. . [ffc spümr pa-

yelledtu »

tet

)

qualiter effentia vel matura fe babet àd

| roin r

rationem fpectei

]

quia ratio [pecies , .. eft de

« [ormot

intcileäü )

acctdenzibus

?

qua confequuntur eam [ecundum

effe , quod babet in intellectn,

€3 per bunc nsod um

5

;'eflaff""'

eonvemt etiam- fibi. vatio. generis vel fpeciei

"TA

vel diferentia - , . ldem docet o puíc.. 5 s. in Fmg.

CC

ipal

j:&"'

Lo)

epfa natuva bumana in intelleZu babet effe abfiratii

exitente,

Ab omnibus indwiduantibus . .. .. Ed ex hoc , quod ta-

dividua ,ü

ders velationem babet ad omnta tndividua , sutelle-

turaiell

élus adinvenit. rationem fpectei €9. atiribuit ei.. S.

(nium i

D. ex quibus fic.

guae n

4? Atgue. 1. ratio

(peciei, generis , diffcr&ntiæ

guad bibt

&c, eftdeaccidentibus, | qux confequuntur effen-

dam fptcit

tiam vcl naturam ,fecuridum elfe quod habet in in-

dit pite

tellectu , (ed nulla operatio logic? recta , eft deacci-

dentibus &c. ergo. Mai, eft $. D. Min. prob,

2Ccle

tcucäum,

tione[pec

dentia , qu& confequuntar naturam fecundum eíle,

phylicico

quod habet in intelle&tu, funt relatiores , v, g. Da-

mi&c,

tura humanz ad fua individua, animalis ad (uas fpe-

modum ol

€ies &c,

Íed nulla operatio logic? reta eft relatio

enimhib

natura prafate , ad &c,tum quia illa relatio confe-

quituft operationem intellectüs , quá naturam com-

fantim r

tio univer|

patet ad (ua inferiora 5 turn quia nulla operatiolo-

$D, ütqu

gice recta poteft etfe celatio ,five realis ; five tatio-

friane ad [

his tantüm ; uti ex dictis patet. -

To difer,

4$ Arguo, 2, ex hocquod natura humatain ín-

tellectutalem habettelaionem ad omhnia indivi-

fiaindivi

petotdine

dua ; intellectus adinvenitrationem fpecici ( in ip-

prehendi

fa ) & atribuit ei , fed ratio fpeciei , quam intelle-

&us adinvenitin ipía & attribuit ei , eft obje&tum

LT T

formalelos

h odl

o

ic& ,Ergoexhoc,quod natura huniana

hiabet in intellectutaleni relationem ad omnía indi«

m'f u

vidua, eft obje&tum fornislelogice , Mai. e(t S. D,

elle ;

Qu

difpoü

tio]

Min. fimiliter ,

uti patet opuíc. 42. c, 4. Item 4..

métph, lect. 4.. & fparfim in toto hoc opere.

(ubf,

bradres

(ed talis relatio eft relatio rationis tantüm , quia ni«

t Jüt fer

hil ceile eft tete S. D. fiveens zationis Thomift. fi.

Uonis tant

ve intentio fecunda obje&tiva pro formali ; et enim

ltsform

ensacotdo per intelle&tura fa&tus, & intrinfece for-

Midenra

flt«d im

math i.n natutä*humanä,ixl intellecta intentiona

litsr

exi.

DN

^

405

ft dfradi

'm,guod ff*

exiftente , terminatus ad omnia naturz humane ín.

4 y tittlle-

dividua , uti patet, pergit $. D.l. c. quamvis bác pa-

tura intellettualis habeat vationem univer[alis. fe-

tibtit tí, $,

cunaum quod comparatur ad res extra animam

?

difetentig

quia e[E una [imilitudo omnium ,

tamen fecundupo

untat elfen«

quod babet effe in boc intelle£? u , vel inillo , ef? qua-

hübet in i

dam fpccie: sntelletla particularis S. D. ubi rurfus

d deacc

clart patet ; quod nztura humana comparata: ad in-

[00, — «(l«

telle&tam,ceu proprium (übjedum inbzfionis , ra«

tionefpecieifc. — exprelIx in elfe entis & «ccidentis

ndum ele,

phyfici confiáeratz , fit qualitas , difpc fitioinani-

nv

mà &c.

;dlusfpee

fecus fi comp:zretur ad fua individua per

a elt relatio

modum obje&i cogniti € repfæfcntati , preutíie

lstio conte

enim habet relationem

( non realem fed rationis

türam comme

rantüm ) ad multa individua tefteS. D. quzeftra-

operztiolo-

tio univer(alistalis , id eft Ípeciei conftitutiva tefte

$. D, fiéque individuatur ( relatio enim naturz hu-

, lt tatoe

manz ad fua individua , materialiter feu folo nume-

itiatiait lt«

rodiffert, irelationealterius natutz fpecificz ad

fuaindividua )non perordinem ad intellectum, fed

d- indive

per ordinem ad naturam humanam , cuiinelfe ape

id ( It i

mminele

prehenditur ; »on eff uusver[aliter illins forma. ( fe

| objedum

matura intelietinalis ) [ecundim bocefl , quod babet

dn in(t//e&ü

; Jjedfecundum quod. refertur. ad

a hurrians

Yéf ,

ut rerum frmilitudo. S. D. fed (ecundüm hoc

(mnia itidi«

eíle ,

quod habet inintelle&tu ,

[RLCQSID'

eft accidens &

difpofitio in animá ;

Íecundum quod veró refer-

T lnE

tur ad res ( id eft ,individua fua , ut patet loco cita-

qe, di "

to)ut rerum fimilitudo , importat relationem ra-

m qUiZ n!'

tionistantüm ad res

L]

'hoüïiül lk

ergo non eft. nniverías

litas forma illiusfecandüm hoc efle

?

quod eft

h ; c& cnim

.

accidens & difpofmc inanimá

P]

fed fecundàüm

rinfectiof«

.quod. importat relationem. rationis tantüm

LÀ

*

mtiomhffr

,

e

"—'Mzi; eft S. D. Min, patet

;uoad primam partem

e€35

Vis

o6

eltaptua

vide n. 2 2, quozd ». pate: : quiaillarelatio non eft

tl ,

natürz , fed r3tionis tàntüm ,uti patetexn. 12, &

alibi.relatio autem rationis tantüm ,

habettantüm

eodemil

Qu5 comg

e[fe ony.ö'tlvcm tebus intellectis prcut wtellcäæ

a«

funt. kem.

$o Opufc, $6. Ex boc aliqua mtemfm( y.

nà-

5

Cont

tura humana nuenuonahteracmteihg mhtel inin-

candisi

tellectu exiftens , uti patetextextü antecedente, &

totc hoc oyere ) eff weiver/alis, ym quantiem | babet

Bonint

edlec

velationem ad multa , ut intentio bomumis , quaefl a-

pud anmam , quia comparatur ad nnlta ideo eff u-

Mi.pt

quodlm

siver[ahs, D. À.ex qmïms fic.

$1 Arguo, r, ex hoc aïzqmmtcmm( id efteífentia

homint

vel natum intentionaliter e

xiftens in intelle&tu , u-

dere,

ti patet ex $. D. ) eft univerfális, mqwmum h.bct

ob;e&u

44. ptc

£celationem ad multa , fed relatio intentionis ( id eft

naturgv. g humanæ1ntent10nahtcrmmtellc&u

77f

exittentis ) ad multa ,

eft formalter ens rationis

0i

tanttti

" homift, ergo , mai, eft S. D. mip. fimiliter , eften-

tihi

im xeupe&us rationis t.mtum Í

coufequ»nter pihil

elt,(c. cealetefte S, D. fed pure fictum quld iniptà

Iptaes,

natura humaná , proat intentionaliter eft in intelle-

quár

&v , eiqueobjicitur ut res intélle&a , intelle&tio

que ia

m(oue obie&um.

/

teleil

$2 Awuo. 1. ldco intentio hominis, qu& efta-

(Attteut

pud :munam UV

, natura humanaretione cogm-

ditir j

tionisac (muhnudmxs (uz feu fpcael tam in quam

atum

exprellz ,inanimáà ac intellectu exiftens )eftunivet-

]ït r

falis, quia compzratur ad multa ; fed ipfa cogmno

4tids

noncomparatur ad multa,cxgo mai.eft S.D.min.pa-

ttze

tct , quiaíola nstura humana comparatur ad mul-

uj

, & intelle&tus per fuum actum &cognmoncm

Conlec

comljaxst naturam ad multa, tumquiaid, quod

tnent;

comp;uatur ad multa ( íc. ceu univerfale )

e&

Gü)m

[e]

ltlo nonel J

eftaptum ineffe illis , -dicxtq;hzbitudin&m rationis

X0, 12 & 1

tantüin , five hibitudinem ejufdemad feipfum , in

abettantüm !

eodem incelie&o ad feipfüm utintelle&um ,fed ac-

nec

t intelltde |

tuscomparativus non eft aptus ineíle illis

?

dicit &c.

Íed fola

natuca univerfalis.

er-

l.

[

g().

(v 0. a |

iiüterinite

: Concludo finaliter ; logica eft principaliter de fez

cedente, & J

cundisintentionibus, | fed pecfecundasintentiones

sum hat |

non intelligit $. D. intentiones fecundas mentáles ,

g,

(ed fecundas obje&tivas pco formali , Mai. eft S. D.

Min. prob. per intentiones fecundas intellieit id

P

flf W!W f/Ll ü'

quodiniellectus inctlhgic (eciindó de ce v.g.wnimali,

^

deltellenta

homine &c, fed quod intellectus fecundo intelligit

velledu , u«

dere,non eftipfa fecundaintentio mentalis, fed

ntüm bobet

obje&tiva proformoli , ecgo. Mai. eft S. D. viden,

24.. prob. Min. quod intelletlus fecundo satelligit. de

onis ( d

in intelledu

ve e[t [ecunduniintelleklum ,. C imteutio con[equens

ens TatloLs

snodum inte/lz"gendz' s eft babitudo 9. velatio rationts

tter, eet

tantim ( oppoíidirelationi paturz' ac reali. eftque

seer nihi

nihil: v, g. azimalis at efd genns , ad homiuem ut eff

fpectes,artributa per tntellecium animali ut genus eff

uidin ipfi

quad relateve dicitur ad homwem nt [pecies eff y eff-

| n intelit-

C

intelledtio

que ia ipäx rebus intellec

la, confideratis , prout in-

tellecla [unt., C$ confiderata s a nullo ponituv pradi-

: quæclïïj

camento , fed eft ems dvoifum contraeuns , quod divi-

diur in decem pradwamenta , eft velatia confequens

jone copni-

atium rationis ,€9 efl in eo , quod velutiue dwitur . s

fit per athonem. anima | circa fnbflantias, es

jtanvet !

f; cognitio

accidentia .. ^ €9 feguitur. abbiouem intelle&lus: in

D.inpe

tplis vebus iatelledis ^^ efl inter omnin[cientiarum

abjetla . debiliffimtm ac minim& entitatis. ( acpet

qpradme

confequens eítrelatio tete D. A. non prædic'a-

ynnitionet

mentalis , ergo rationistantüim , ^ quz nihil reale

ij Q

ntelietlum mieér duas res.-.in-

m,c[falc i

c&) adinvenutum per i

Gc 4

tflf

408

belicclus vealitey ind.

tibile Nc

ifhintlas , n spfis vebusintelle-

U: vefiqhe ens Ind adinventum ,. ovdo ejufdem ad

ettotis e

feipíum .. dn eodem ad Je p[um fecundum aliquas

ccpsPhxl

ejs dnas con[idevationes . efü tantum ta "pf appre-

dlinous:

henfione ratimis [ íc. tion fubje&lrv? telte S.. D. vide

ce Al

n. 13.Íed tantum objective. ] éurelleius enim

ap-

titate,

pre/aendz't quaudam babitudinem inve eadem

ad fe

sp/am , icqueipla habi

ÀD

tudo feu relatio objiciturap-

prehenioni intelledüs , ut in terminis 9, D. habet ,

prout ex Jlidts patet ; [ed hec omnia propriiffimead

Em

claram litteram ,. in !péis claristerminisconveniunt

hat

Íecundx intcntionisobjc&ivæproformali , ld eft

mmquc

enti rationis Thomift.

E

inipis objectis cognitis pet

exhojos

intelletum quafi intrinfece formato & fico, & nul-

Logicac

lo nodo conveniunt [qu:nrumcunque etiam vio-

l: ver

T*

lenter explicentur. & torqueantur przcfati termint

necetlar

D, A. j fscundz intentioni a:entali , .ut patet fingu-

ac Act

laruminanti eigo. Ecceobje&tum forinale logica

enim co

advivum cicpi&um ex puro plzno D. A. díre&? ,cla-

cmjfed

x exprelle, contradidtorie tectitudini logicz opes

habet ]

rationum intelle&tüs oppo(itum , enti vero rationis

folidà

T homift, pec omnia clarz , erpreíse , (icillimum,

NO(.(

ac plané omninó identificarum,

ititj; dj

Supplica humillimaad quemvislogices profeffo-

à

D

u

remangeliceque doGtring & . veritatis angelice ve-

j

(

5 par

rum amatorem,

[ dwm

Cum Érrare humanum fit , aberrantem forfitan

2.3. 0,

me i veco angelico corige ., .quod certó facies ..

Vdetyy

filuculentiora teftimonia ex D. À.- de puto ac

petea

plano. ac ^ prout. Jacent- fideliter. citata. in con«

trarium adduxeris

CiurD

3

Íi..veró | id.. praftare

feula

viribus adhibitisompibus[ ut quafi certó Judico ]

lnr:mm

nequiveris ;

ad veritatem hanc meam ang.quan-

OCIJV

cmp-

tociusfonvettere ,. Qut odibilc ac jufté cont

4l ftü

tibile

409

huielb.

tibile Novatoris nomen. (Novitas namque mater

(jkf d ad

erroris eft )queas deipceps effugere; cumque Prin-

t e!qum:

ceps Philotophorum omnium Arift, fine D. A. fit

n/aapnt.

elinguis id eft in intellicibilis; ne aufis gloriari du-

$ D.vide

ce Arift, (1 Ícienter aberres ab Ang.praceptoris ve-

MT dP.

ritate,

m udjr

jicitutap«

D. habet ,

ADLECTOREM BENEVQLUM,

rülfimead

E mireris Lector Benevole , quod materiam

onvennunt

N

hanc ( quamforfan frivolam reputes | tami fuse

i, diek

tamque vsfte indagaverim ex D. A. actractaverim;

ognitisPcr

exhujus enim folius unicà intelligenué jam tota

to, &nd.

Logica eft profundé abíolua , ficque omnis logica-

etlam vit

ls veritas ad omnes oinninó fcientias tantopere

ii tecminl

nece(laria,íolide ac perfecté omnibus veritatis Áng.

iet fmgu—

ac Aci(t. amatoribus tradita acquaftinftillata; jam

alelogict

enim conftat evidenter , Lovicam non efle practi-

red.die

camjfed puré fpeculativam , quod in terminis etiam

picg 0pte

habet. D. A. Opufc.70. qu. 4 att. 1, ad i.nbi pro

ortiofis

folidaà ac plenáintelligentià habendá.,

xillirumt,

Not.quod S.D.l.cit.q.4. inquizatyetrsm ftt conve-

nieas diuifiol Facta fcilicetà Boetio pauló aute verf.

| .'OFCHEJ-

age igitur &EJ quä dividitar 'fpeculativa in has

gchcæ yt

tres partes, »ps4/uralem ld eit phyf. Matbematicam;

ac divizam;id et metaphyficam ,' uti patet l. c. &

for(tat

a.3.0. lLtem 2,4.0. & ad 1, ficfibiS. D. objicit,

fadt$ «

videtur quod [pectilativa snconvenienter in bas trey

o «

partes devidarar;quod probat fibi ex S. Auguft.8.de

Civit,Deiyrationalis Philofiphiaque eft Logica, fub

ralart

[peculativa Philofophia , vel contemplativácontine-

Judico

EH m Vgytur mentiónem de cAnon faciat [ (cilicet

p Qu

Boet j videtur divifio zsfuffictens, & fic tefpondet,

d fecundmm dicendum ,quod fcientia [peculativa,

ontempe

tibil

e-$

uP

4IOÓ

Wt patet in primo Metaphy[ica, funt de illis ,quovum

nemt

coyuirio queritur propter [eip[a, — Res. autem . de

confid

quibus eff logua non. quaruntur ad cognoscendum

faltant

propter [etpfas , fed.ut adminiculum quoddam ad a-

PCF P[(

ltas [cientias, C ideo Logica non continetur fub Pli-

t

1

tisac

H

[

lofophia [peculatyva qnaf ,arz'ncz'pxalþ'f pars , fed qua-

Ji quoddam redutium ad eam.prozt mintflrat [ecu-

Logi.cï

lationi [na inférumenta [culicet (yllogismos , €9 diff-

fub)sc

niiones , C9 alia bujusmodi , 7mlm: /n [peculativis

fiemr

jJetentus andigemus y/ unde [ecundum Boet. 14 Come

cipior:

2uento jïuper porphyritammon tam eft [cieutia ,. quam

utiom

fcientia ioflrumentum y e

e

eo imptimls ex mente

D pr

claráS. Aug. Logica e(t (peculstiva. ; deinde etiam

Lori

ex mente D. A. uti patecex formalibus;: a(lentit e-

M

nim fandto Aug. quóad hoc,, quod fit fpeculativa,

[

quodque conuüneaur füb fpeculativà Philofophiá,

non t2man [ addit $. D. | ut pars principalis , fed

minàs pünapalis, fivequafi , quoddami reductum

ad eam [ confentir de verit, quaft. 14 . art. 4,0.ubi :

Sela extenfro ad opus facit satelletlum effe pratii-

eum , lema.2. queft. g. arc 2. ad ;; intelle-

€&us. fpeculativus exienfione fit. practicus

3

ut

dicitur in 3. de animá, S. D, pulchr& confonat 3.

cont, gentes C. 7 j.in Àre, 9,& 10.quareautem fic

loquatut D. A. patet ex formalibus ; jam quilibet

fapiens confideret , an adver(arii oculatiores fint ac

perípicaciotes,quam dux lz perfpicaciffiusz aqui-

le;inàcum Philofophorum omnium Principe Ari-

ftotele an Novatores fint adveríi an vero D. T ho.-

His breviter

ma & D. Áug, genuini. difcipuli.

pramitfis conftat ulteriiis univer(alia fieri per a&tum

intelle&üs non precifivuu fed comparativum ; ne-

ue pro formali importare Logicam operationis

te&itudinem fed ensrationis tantüm , feurelatio-

nenm

!

*j

4!1

Ti

ut

nem ratïoms tantum in lleS rebus ut cognms

Autetn. de

01 GE

confideritis, adea eds5 quz funtextraanimam re-

ful:ancsm Íea confequentem ; pradicameuta infu.

44 4l d«

perpro fotmali füo;feu proüt à Loglca confideran-

iib ph-

tut. , eandem importzre relationem przdicabilita-

fdl.iua'

tisac fucs jicibilitatis 5 propofiuonem formaliter ac

"at /]'(M-

Log ice [pc&a,tam dicere relationem pïæduau ad

n d

fub ectum. ï& vice versa fyll oglfmum vero relatio-

CU latttt

nem meali ad c:».hcma ac vice VCde. nec non prm-

Hl Cam N

cipiorum ad conelufionen , fimiliter, & viceversá,

M ql! "

uti omnia patent ex D. A. jam fparfim fideliffime

ex mente

ex pracipuis ejufdem libris affatim cit«to,

Ecce

nde earii

LOg:Canï totam , ecce Ángelicam,& Auf"tocehcam

/e

(ientl &«

F

enuinam doi "tuncm: ;uiere fi placet & ne Has

seculativt,

aliis magifter etroris , fizspriüs difcipa

IIIO'OF,la;

lus Angeli ice hujus ve-

)2 hS j (cd

ritatis,

| reat &dm

4

HV

quu

dti ra!h-

; Inttl l.

ïxcus ,U

Es

«)5o56

ofiionat $v

eauem c

s quilfoet

xes o C

ia aqi

LC PCA""

o D.Tho

A.

I b[CVHCr

16[ adum

uvum» n

APPEN-

nen

«$5e( 412 )«4550

tunjaa

AcPUPOEOMUD pO

lt m

eiuu

. PRIMA PERTINENS

ji pt

$t fe

Qui feniat DOCTOR. ANGELICUS de pzor

pa'/h;l Í

pofiionibus contradi&boriis circa futarum

Hin:f

conuüngens praeícindendoà De-

tulejc

creto DEI ?

exilen

hgt

D

Ico primo; przfatarum qq. unam noneffede-

Mni o

tcéminate veram , alteram determinat? F:lfam,

P?' Wi F

Ut hxc conclufio evidentet ex S. D. probc&uz, evi-

/?H' Tri

deuter 2x eodem probare opottetnon dari futarum

qmdqm

formale( prout fcil. ftatim dabitür ejus definitio ex

Iu

adver(ariis) fed folüm caufale;deftru&á enim futu-

ritione foraali, jacet deftru&um objectum verifi-

9.j

hu

cativam. Preefacacrum propo(izionum uti patet. Áu-

fà tri

diamnsunum, cujusore loquentur omnes. P, Lin-

Hotter i

gen $. D. infua Philofophia pag. 2 2 8. fic (cribit ;

Birriis

4pf ! PP.Societatis Jefu | fPaemmat duplicem faturi-

dicigiyg

Honem,unam caufalem 65 extrz'n/äcaw,quæ defumi-

hum fit

(ner à cau[a.alteram formalem 69 iztrin[ecam , qua

Vr

eff nin cffe rei jam.88 eff- poffea,a quacttuque dcmuns

lat eli

cattf/a fit paffea non dicit, ed prafcwidu y arque ab hac

Ü dz.cer:

Jitiritione formali €9. iotrin[feca ipftas. ves defu-

gen;m (

mnt veritatem,velfal/ttatem propofionis de futa-

UH Dote

yo ,non ab 1fFa cau[ali .. . dn ifl a diflinihioue dupli-

€is futuvitiont totuas fezre litze cardo voluisur .. .€4

4.Q.iit

/ ';ö n

banc furritionem formalem ( pag.233.) Quamdinu

noa evertunt Jhomiflestbil agunt, Ya ile;&: omnes

7.4/;7;,,

Quod j

fermecum illo. Addit pag.228. u£ itaque a0£ mmues

B. ha

guó t'ntellzgamw, futurittonem cau[alem dicumus,de«

Jer minatwnem retnon exif//entis nuncad exiflendum

Wmf/fl

pofica qua fit incam[atlius. — Hoc efl inchinationem

mgcn ]

£4n-

13

cau[a ad effe&lum poflea producendum,qua inclinatia

licet pro Je tp( [ie prafens modo , efl tamen futuritia

efjetlis utpote ad queim eff t poflea producendum.,.

NS

fievs potefl ut veré fit. res futura 1n cau|a,qua tamen

8n [e nunquam erit,eó quod prafens tuclinatio cau[d

de ptor

poflea diffipabsnur , &9 ipla »inquam producet effe-

dCum|

Eum : formalem vero futnritionem diétmns ex bzs 1.

€oalefcere , nivoirum cx negasvoxe rei jam,e$ li

exiltentia pollmodum;nbuysilla fit vllius cauta men-

Bioypultoque minzs cau[a veieff forma eam denomi -

Vlfede.

Filjam,

nans non ext/Lentem jams aut exiflentem pofleas. fed

Qt, CVi«

prioris partis forma denomimnans efl negatio vei y po-

Berioris verotpfa ejus exiflentia , €$ bac feturitione

futarum

quidquid futurum eff anfrufl abilster erit, lta il

Yiitio ex

Hac diffinébio duphiecis futuritumis: ( petgic pag.

im fütie«

y vetift

319.) eff umprimis ad mentem Mriffotelis ac D.Tho-

tet, Áü«

tma nam dArifE lz. de generatione , diflingui inter

£ erit, $ tb futurum effper tb erit, intelgit fituri-

D. Lit«

tionem vet in fe: quam formalem dicimus:

per tà; fu:

|ctibit j

turHm vero intelligit futuritionem rei inc

ARA , quA

dicirius can[alem fic babet ibidem c,ult. quod fi ve-

ak/umt-

rum [jt dicere quod. eviz. , oportet boc effe quandoque

P qud

verum ,auod eff (quia fczlicez 15 fe faturum erat NB.

demum

hzc eft elotlà P.Lingen) qwod antem nuwc vernm

7717

eft dicere,qnod futurum eft ( fequitur glofla P. Lin-

"

genya can[a ) il probibet noa fatlum effeyquia can[a

lt fnm-

ejus poteft prabiberi, — S'Thom, veró r. P. q. 86.a.

7 le'

4» O. ait j qmod futura dupliciter po[fint cognofci,&d i

M u

JeX& m [uts caufit. Et q. va. de prophetia ait. 10, ad

mmdill

7.aliquid pote[f dici clle faturum,non folüm ex hoc,

ïomncs

Quod ita erit [ effe futuritionem formalem vei in fe.

g m

NB. hac e(t glotlà P. Lingen | fed quia tta ordina-

ftllby h

pum eft w caufss fmisut fsc fs futurura.. Ecce ( at D.

/;,na'm

Lingen) futuritionem can[alem. Pergut boc dggndg

4munm

uDO

(v

41

S. D. exemplificave : fic mnedicus dicit slle jkmwtr e

wna prop

Taylterz

sffe mertetir etfi aliter contingat,non ideofal[ira di-

xityficenim tunc futurum erat ex ordise cau[arum,

demonf

quod t ».mp;/'ï:z!æ ejf smpedtri tandem concludits

Wi patet

C tac,a od prets futurum . erat ( ntel/vso canfali-

De st

zer. INB. e(cglotla P. Lingen) canþqzmter &on erit

tunt 71406

*

*

( tntelliae in /2* » €9 formaliter

eft olotla ejufdem )

[edhuem

rür[us 2.2.0. (71.4. 6.ad 2. Sc!aqmmr diviná

y QtdeA!

ehyuist

præ/czentm ve[pui f'utitra [ecundzm auo [cihcet fe-

eundmm c]md funt t fa tpfes y.£9 fecundam 450d funt

pueitu,

in canfis [uis:in quantzm fmhcet videt ardme caufari

fi//mu j

adeffettas. Icaille; & [ ui h!lm) cum illo omnes,

n prim

lisque ut ex fündamento demonttr etur,qu intüm

utefl efe

ertez D. Lmrren cum omnmusiuxs in hacil 1qua fuz

t ho

lodatzm A:lftotelu,c uim Ang. Doctoris ( fuppo-

77104/ A0

Ti wor

fità (ci). -.mrxf«)umn»,, le&nitione paulo ante,ab &

ex ipfisdicà) necelfe elt, ex S.D.de paroac plmo

[leilicet

Quz]*n*)'l&f&f& quid Ariftoteles intelligat pet tó erit;

tj funt

qutd pet to fukuxum,-xcmde qwd:p(r-ö D. mu,ïhoat

m Wa

per to tuturum: In fe ; an fcilicet intelligat fmurmo-

L7 j

nemfotuiale

3

ll!gKJ

prout vult, ac proat eam de (Ulpilc

fuu f

P. Lingen;:nvero uucilm t pxæfentla n reslem,;ex-

fiisgor:

ercitam phylicam 10 zterni

1['76

d

rerum omnmn:iunr10

Püt t'/ll Á

qmcunqac tein p(ällS diïä"elellïl« ahquanao exutura-

lic at P

rui,uti evidenter nimis docet S; Tho.& huc!pmm

ffm í

luce clarius.explicat ; ubi & necetle eric ( ut fic ple-

niffima quxiïlmæ hu)m controveríie habeatur no-

'/ m

titia) fucnuæ mediz £;cere obiter mentionem,eam-

P&m Pgl

que cea monftrum , feu arbortivum exSchola Aung.

d 7"0 [/7

ambobus protrudere pedibus.

Ut ergo jam mea

LT /ft

conclufio evidenter demonfiretur..

POT f

Dico fecundo ex mente $. D, de putoac plano,non

il (

datur futurum in fe , (eu formale prout (cil, illud ex-

u7

plicant DP. Soc, Jefu (icque aperte falfum eft , quod

una

T. h

I

naun d

una propofitionum prefatarum fit determinat? ve;

ilftta di.

rayiltera determinaté falía, -Probatur pars prima ac

afarum,

demonfíttacurslicque demonftrata erit pars fecun4a,

ntludis

gti patet ex dictis,

tanjal.

De ver. quzft. z. art. 12.0. Quidam ,.. dixe-

ht entt

runt,quod Deus futura. contiagentia non coymofcat;

Tuídem )

[ed hoc non pote[t e[Je quia fecmadztm boc non baberet

m

pïa-videnzidm de rebus /aamwzw;qüæ cantz'ngenter e:

ihett (te

VeniWnt «.« . Seeandum eff quod in nabis funt quadam

d funt

potentie;CÀ habitus cogno[cutviam quibus nunguam

F firü

fatfitas e[fe peteft : fscmt fen[ns E3 [cientia , -€3 intelle-

omnes,

s5 prtnorum principrorumyjutadam vero inquibus

aluzntüm

Poæ/f. efre. falfitas.ffteut imaginatto,opinto €$ efl ima-

^

liqua 1

£0,ex boc antem fal[itas accidtt in aliqua cognitsone,

;((up*go-

quod son eft wam re, freut apprebenduur ,. . nece[fa-

1620

rium nou pore[f ympediri,quin fciatmrantequam fiat

m plzno

( (cilicer. — Phy(ce exercite ut patet) eà osod cafa

«t to ttil

ejus [unt immutabihter ordinata ad ejus ' produilio.

i

Av

þ't"

i

ar

nem : unde per buju[modi babuus ,. qui femper funt

Qurio«

weri , po[Junt necejJaria cogno[ci,etiam quando fnnt

K

jelc

futurm; fjcut cogno[cimus futuram eclypfin jvel ortum

dem gt

folissper veram [cientiam 5 [ed contingens impedmá

»niom n

potefh, antequam [it im effe produélum |ecilicc phy-

excitucze

lic& ut patet. ) — fed dum elt. produ&lum vel pr-

feiptim

ent ( (cilicet praefentià phy(icá ut patet) »07 po-

; ficplt-

tefl impediri , €8 ideo decontingenti fecnndzn quod

T

eft n pra[eati Líciicet phyficà exercità pra(eniá ut

patet y poteff effe judicium illins potentia vel babitées,

emam-

jola Ange

in quo nunquam falfitas invenitur; fic fenfus jndicas

f?rtem /edere,guahdo fedetyex quopatet,quod COntin-

jzm ma

gens,ut futurum eft . Vicilicet phy(ic& utpatet] per

'ïino)non

mullam cognittónem cognofci poteff cui falfitas fubeffe

son po[it , wunde ctm dyvina [cientie non [ubfit Falfi-

illiet-

sas,nec [wbefíe po[fit iempolfibule ff e£, quod de conttn-

C&, ! q:ï

N

£en-

I6

gentibus futuvis fcientiam haberet Deut fi comnofce-

nitio d

ret ea ut futura [nntstunc enim aliquid cognofcttur,

quäm p

"r

st futarum eff quando imter cognitionem cognoscen-

tiidii )

1509 reteventum tnvenunr ordoprateriti ad futa-

rum bicastem ordoneon poteft invemmiinter cagni-

aLila

COE]I

ttonem divinam,CS quamcuaque vemm contiagentcnt;

fed femper ordo diuima cognittonis ad rem auamcun-

gmzzmu

df (icl

eue eft ficut ordo prajentis ad prafens . .. (rationem

hanc l. c. datS. D. esum ufto divime feientea aternt-.

9wdfræ

tate men[uretur, quaeft totaftmul d vameutorum

cino i

tempns Vacluditnec alicut parti temporés deeffe [egui-

phylice

defali

turquod quidauid geritur | fcilicet phy (ic& ut pate.

$n temporeynon ut futurzm [ (cilicet phy(ice jfed we

qui u

pra[ens. (fcilicet phyficé) videat,bec entpo qnod À

df

Deo vium efl futurim eft ( phyüce ) atterireicnui

n tfe

"n jam

fuecedit in tempore , fed-zpfi drvine viffomi qua non cjf

[phyát

intempore ,[ed extra tempui eft noneff futurs ( phye

fict )fed prafens (clice: phyüce ) a erzo nos vide-

tbl cer

ns futurum ut futurum , quiavtfoninoflra futu-

W (

vum cffctm tp(a tempore men[uratm f(ed dvuua vi-

fom

m prout

froni,qua eff f(lüpra tempes, fatuvum non eff .. , Sicut

ergo vifus noffer nou falitur contingentia videns,im

tef , d.

-gu,;:f.-sä;m fane pr.efmtz'a Cteilicet phyfice ) .. 24

Hir t ,

Deus tafallbiluer vider omuta conttngentia ut pra-

pmgm

patet, Tj

fentia ( icilicet phylice) /ve qua nobis [nnt pre[entia

((cilice: phyc? ) frve 4« praterita [ fcilicet phyfice ]

['eyiter

five qua futnra ( (cilicet phylice) que xon faut futu-

Conti

rafibi ([cilicet phylice) fed ea refptcit effe tunc,quan-

Rn

Cundim

do [uisícilicet phy(:e . . . Si ffemaretur [ drvina co-

quod fn

goitío l. c. j at eff Dei con[cientia , nsagis deberet di-

cignod Dess fcir boc effe T (cilicet phyfice ] quam

Coht]n

Rs

qued [ciat fatmrum effe ( phyfice) qniafibi nunquam

Ph)'ücz?"

funt futuva ( phyfice) fed femper prafentia (phyice)

Quitir d

unde etiam ut Boct. dicit £m lib, de confol.$ , ejns cog-

FeaCXiftm

91:$10

lgterni

417

í cognofce.

nitio de futuvo magis proprie. dicittr. providentia

t ytry

quäm previ dentia , Quiaea porre 7-140/;' z'ongä prmt

COEWOFCM-

in aterntatis [peculuintuetur qnmam'vis C praviden-

: al fitte

tia dici pojit prepter ordinem ejus qu0d ab eo. [eitur

27 Mgni-

Ad alta quatenus futurum ejf.,

hngento

Contra Gent. 1. c.68. Contimngens certithdini co«

gu;mcm-

fnittonis non repugnat , nifr f[ecundim quod futrum

(tationem

eft (Icilicet phyliceuti patet) ron anrem fectndim

I gtermh

quod prafens eff. (Ícilicet phylice) eomtimgens enum

iputotm

cum ( phylice ) fesurum eff , pote] non effe (Icilicet

efe femi-

phylice) €$ fic cogmitio afHimantis iplum futurum

tutpré

e[fe , falli poteft 5 falletur enitm, ff non erit [ phytice ]

quod futurum efíe afFimavit , ex quo autem prafens

i jfrdut

17 quad/i

efh , lÍcilicet phyüce |. pro. iMo tempore nsoz pocefé

leriraic

non effe , poteft autem im futurum non effe , fed boc

quimd

non jam pertuset ad costíagens , prout prefens eff

( phyce) fed prout futn um eff (phyücz) unde

yri (phje

? " Ut«

sibil certitudsns fen[ns. ueperit , cum quis v.det ha-

Jira futh*

eixen eurrere 5

quamvis bec ditlum fit contin-

drumtti-

gegz:;ammï.v sgitur cognitiogua [nper contingens fer-

BN

Fur prout pre[ens efe | icilicecphyfice) certaeffe po-

tefl y divini autem intelleitios intuitus ab aterno fer-

wzd:m,.in

C) »ddtá

tur 15 unumquodque eorum , qua temporis cur(&

n utpre

peraguntur , prout prafens cfé V (cilicet phyfice ] ati

patet. Idem omnino babet S,D. :.(ent. dift. 5 8.a.5.

[ Pm/m!il

breviter fic:

Contingens certitudini cognitionis l tam hu-

/f:lïltlflff"'

ij fM

manz quam divinz tefte. S. D. ] non rcp-ugnat,fc-

;*l

cundümquod prefenseft , benetamen fecundüm

d t

quod fututü eft; vel ergo S. D.loquitur de prafentia

ia*

ä

contingentis rantüm intentionzli & objectiva , vel

d J q;wn

phyfica»primum aperte fal(üm eft,tefteS. D.ergolo-

j mmq*if*ï"

quituc de fecunda;ergo futura cotingentia intempo-

4(Phyncc

re;exiftunt jam phyficé,non in menfura propria,ted

d a

D

in aternitate divina,eó quocpeus ea certó cognofcat

Mecemnue m

D

Arguo

418

impcdig

" Árguo fecundó;omnis cogniïio[humana &divína

&c. | qua füper contingens tertur prout pracfens eft,

liot poij

e(tfatai

certa effe potc&;deindänüïla cognitio qua füpet có-

tingens fertur, prout futurum eft , poceft effe certa;

poce&am

pensed

ergo ad hoc,ut cognitio conungentis fic certa,requi.

ritur phyfica exiftentia contingentis , & non fufhcit

elfota

fol; intentionalis & objectiva. Confequentia patet,

anthui

quia omne contingen: cognitum habet effendialitez

n ptopt

exiftentiam intentionalem , nectamen ex hoccerto

quoh'n

hocver

cognoíci poteft , tefte S, D.

Arguo 3tio;contingens certitudini cognitionis non

Couli

repugnat, nifi fecundüm quod futurum ett, fed fe-

cundüm

cundàa quod futurum eft;eft futurum phyice,ergo

quiaimg

contingens certitudini cognitionis nonrepugnat niíi

depédea

produd

fecundüm . quod faturum eft phy(ice.

Deo attem nibieft V ohyüce | futurum (ait S.D.l.e,

fecundi

de ver. ) fed aliz; : & hinc ait 5. D; cognitio füturo-

Dlon pof

rum cotipgentium divina,poteft eile,& ett certa.

exitití

Ex loco cit. de verit, b£eviter fic

üturüm

lctinon

-Arguo primó;ideo necellariü (Íc. fecundàm quod

e(tFacurum;uti patet ) poteít fciriantequam fiat,eó

tümcon

uod habeat caufas immutabiliter ordinatasad ejus

dtgu

roductionem,fed gratisadaffo futuro formali;fe-

Qtürs ,

cundum quod eft futurum,non liabet cauías imuta-

ád CJU5LC

^

fe

biliter otdinatasad ejus productioné,ergo gratis ad-

Wve [

milfo futaro fotmali fecundüm quod eft faturü,fciri

9t mstC

non poteft antequam fiatjergo non habet veritatem

beatcan

objectivam determinatam antequi fiat (cil,in men-

du&ion(

fura zternitatis , fecus in menfuta propria uti patet)

teflimpg

Qd 4 co

aliàs enim falté ab intellectu divino po[fctfciri..Mai.

e(t S.D.Min.eft adverfariorü & patet ex definitione

Afgua .

eju(dem füpra data ex P.Lingen,uti & ex differentia

MT

inter füturü caufale & formale , confequentia tenet.

QJuod gt

Arguo fecundó;ideo neceffariii fciri poteft,(ecun-

cui flmt;

düm quod e(t futuri,& antequá fiat,quia non poteft

COntiti

impee

Í

a &divina

impediri,quinaliquando exiftat; (ienim potfet,(ciei

elensell,

nou polleuzeíte S.D.fed contingéus fecündüm quod

rüïpetcö-

e(t Fatacum (ea formaliter,(eu caufaliter , ne exiftat,

dieceru;

poteft impediri;antequam fiat;aliàs non eífet contine

t Qu

geus,fed necellarit,ergo contingens fecandüm quod

jon (ufücit

eít formaliter,vel caufaliter futurum,feiri non poteft

nt Pl[ü,

antequá fi.Subfumo fed hoc eft falfu de ipáius feri

Tentislitet

in proptia méfuca (aliàsDeus in t&pore fcitet aliquid,

leccerto

quod in tota eternitate à parte ante nó fciiffet) ergo

hoc vetificatur tantüm in meníura aliena , & divina.

tlonis non

Confir. ratio adequata S.D. eft,cur necellarium fe-

NI

cundüm quod eft futurü , & antequá fi:t,fciri poffit,

ylcuego

quia impediri non poteft,quin poftea phy fic? exi(tat,

depédeátq;à fuis caufis imutebiliter ordinatis ad ejus

à

I

gnazniii

prod uctionemstatio autem adæquata,cmcon tingcns

it$Ddae,

fecundüm quod eft futurum,& antequam fizt, (ciri

jo futro.

non poflit et,quia poteft impediti ne phyfice poftea

t cert.

exiftit,(icque nec dependestà fuis cauíis ; vel ergo

futurum formale poteft (ïcimpidiri vel non? fiíic;

Íciri non pote(t,antequam fiat; fi non ; non eft futu-

dimquod

m fiteo

rum contingen:,fed nece(larium.

yusadejus

Arguo gtió;i neceffarium;,(ecundüm quöd eft fu-

tirum ,cau asnon haberet immutabiliter ordinatas

brmilljte

ad ejus productionem , antequam fiat,ícirinon pof-

jas ia

feulive potfet impediri;ne fciretur;ergo cum contin-

;anitisid

amci i

m mv

gensfecundum quod eft futurua formále, non ha-

vertatem

beat caufas imimutabiliter deter minatas ad ejus pro-

dud&ionem;antequam fiatyfcirinon pote(t, five po-

j n melt-

—

teft impediri,ue fciatur,ant.patet exS.D.per argumé-

tum à contrario,con(equens eft adverfariorum.

víciri Mi

Arguo 4t0,& confirmo ex his formalibus cit, in o.

definiione

ex quo patetquod cótingens ut futuri eff C$c Aaplicat

n

uod cótingés ut futuru,cogno(cstut ullà cognitione

entiatettt

cui falíitas (abetfe non poflit(ficut ? contra de fuüturo

)Ica)(ccun'

contiugéti,dü eft produ&tà vel prafens,five poftquá

o o*

|

fa&um eft feu fecundüm quod eft in prafenti;uti lo-

jnpe

Dd a

quis

420

quitur S.D.fcilicet prsfentiá þhyüca & realiter exer«.

contingt

cita,uti patet;poteftefle judicium[fcil.certum uti pas

gnofcere

tet) illius potentiz vel habitás in quo nunqui falfi-

euicf

tas invenitur ; fed divinz cognitioni fálfitas fubetfe

tionalen

non poteft,ergo implicat,quodDeus cognofcat coa-

e1g0 Cun

tingens ut futurum e&. Subf, ergo etiamimplicat,

flï falfxtc

quod Deus cognofcat futurum formale uc futaraim

faturis f

eít,quia eft contingens & furürum.

2,

/

hobent:

Confir. Ideo de contingenti fecundüm quod eft in

vamin]

praenti,(ive dum eft prodvctum ( & confequenter

adverfai

phyüceprafens) poteít effe certum judicium illius

Arguo

potentiz,in qua falíitas nunquá reperítur,qtia dum

eliquin

e(t productum vel przfens,non poteft ipediri; &

eentua

econtra,quia poteftimpediri contingens futurü,ideo

Ordo no

fciti non poteft,antequam fitin e(fe prodactuaiged

& Quam

futurum fotmale ( fi admittatur ) eft contingens,&

tïg() Qr

futurum,& poteít impediri 5 etgo futurum formale

concing

fciri non poteft,antequam fit in effe productü. Maj.

tefleS, ]

patetex $, D. Min. eft adver(ariorum,contequentia

fünt pra

tenet. Subf, érgo futarem formale nulfam divinam

Deusin

Ícientiam terminate potelt,ergo nec eft dabile,

Citelfe t

Confir, fecundó;contingens duplicitet fumi poteft

fütutof

fecimdüm S.D.primo uttutucum eft,& cóequenter

prefens

ut non produ&tum ( fcilicetin tempore ) fecundo;fe-

£m aj

cundàüm quod eft produ&um ( (cil. in divina ater-

"

mal Jf

nitate ) GGprafens;deinde contingens (ecundü quod

e(t produ&um& prxfens,(ic folüm terminare poteft

&t Obn

Videti]

fcientiá & cognitionem certam,ive humana fit,(ive

ftentia

divina;téfte S.D, ( (ic ehim impediri non poteft) non

indivi

autem ut eft futurum,quia fic poteft impediri , ergo

futuram formale , nullam fcientiam etiam divina:n

tàm.fri

pote& terminare ; quia cóntraponitut contingeriti

jtdion

producto & prafenu.

C)QTE Pg

Ka

Atguo quartó;cum fciettiz divinz non fubfit fal-

Argui

ficas;nec [ubeffe poffit , impoflibile effet quod de

cons

m W ;'n

-

]iteteneto

21

contingentibus futuris (cientiam haberetDeus fi co-

ürutd p

qui falfi

gnofceret ea,ut futura fünt ; fed (i Deus cognofceret

ea,ut futura funt,haberent folam exiftentiam inten-

us [ubelfe

tionalem & objectivi in Deo,feu divino intellectu,

ofcatcoae

ergocum ícientiz divinz non fübfit;hec fübeffe pof-

^

*

implicit

cfrram

fic falfitas,impoffibile ellet,quod decontingentibus

futuris Ícientiam haberet Deus , fi ea cognofceret ut

habent folam exiftentiam intentionalem& obiecti-

]uod etin

^

vam in Deo.Mai. eft S.D.Min.pater, & eft ipfitfima

icquenteï

uns fs

adveríariorum do&rina*,confequcntia tenet,

g]uzadum

Arguo quinto;tunc aliquid cognofcitur ut futurum

eft,quando inter cognitionem cognofcentis& rei

ekt, &

eventum invenitur ordo prateriti ad futurü ; (ed hic

itürü,ideo

dhuosed

ordo non potett inveniri intcrcognitionem divinam

:ingcns,&

& quamcunque rem contingentem;ergo,Subfumá;

etpo ordo divinz cognitionis ad quamcunque rem

»fotmalé

contingentem , eít ficut ordo prarfentis ad prarfens

, Ma),

tefte S. D, ergo ommnia contingentia, five qua nobis

j divinaftl

funt przfentia;five qua praterita, fivequa futura,

Deus intzllibiliter videt ut fibi præfentia;eaq*, refpi-

bile,

cit effe tunc,quando fünt;patet ex $;D. ergo admifo

ii potc& 1

futuro formali Deus infallibiliter videt illud,ut fibi

(cqucmcr

candoje-

prefens;idque refj picit elle tunc,quando eft(guidauid

enam 2it P.Lipgen tupra cic. fwturum eft bac [ for-

ina atete

mali ] faeuritione jufruffrabiliter erit poffea ) ergo

ydi qUOd

etit objectü divinz vifi.onis;p:tct exS.D.quia Deus

j pOWR ;,

videt illud ut fibi przfens,& ab zterno habebit exi-

ftentiam non tantüm intentionzlem & obje&ivam

ye(t)non

in divino intelle&u , fed & phyficam realem exetci-

tam,f(cilicet in menfura divine zternitatis. Ex ob-

dirinam

jectionibus S. D.l.c, dever. & folutionibus,totum

yjnget

clar& patebit. Sic ergo S.D. cum adverfariis (uis 1. é.

& 1. adHonn. dift, 38. q. 2.a. 2, ad r.

ïpbfltfil'

Arguit contra fe : szbil poteff fcirinift verum ut di-

c

j

eitur m remo po[ler, fed ia contingentibw fingulari-

j

bses

422

addecret

bus 9 feiuris, non eff veritas déterminata , ut dici-

bigel pt

fur 1 lzb.p'rzma Peribe.| NB. quàm falsé sdverfarii

faturaq.

glorientur futuritionem füam formalem eíle ad

lu p

imenté Áriftotelis, fic enim efletin iis veritas deter-

futurum,

minata,uti mordicus volunt adverfarii,quod tamen

]dem

teít: 5.D, Ariftotelesnegat , ejusque contradicto-

fj&;m/mü

rium probat ] ezgo. Dess son babet feientiam . de

din jf

futuris: contingentibus. frogularibus, — Kelpondet

S. D. ad primum dicendutm , quod. licet contin-

pl

defaon

gens non fiz determinatum quamdin furaram e[b;ta-

PC[' omti

men ex quo prodnélum eft in verum natura , verttate

C Jnfït'.

determiinatam babet s. €$ boc modojuper illud fertur

lid nnt

Pntaitus divina cognitiouzs, Sic ergo refpondet S. D.

in forma ( Maj.dift. Mi. (edin contingentibus fin-

f E/Z:zl

gularibus & futuris,quamdiu & ut futura funt , non

graä.zt (

lat duc

e(t deteriinata, veritas concedit ; ex quo produdta

pf «f

funtinrerü natura,&coníequenter ut realiter phyfi-

D. ddz

ce prefentia,N.ergoDeus .on habet fcientià de illis,

quamdiu,&' ut futura funr concedit S.D.ex quo pro-

un tf q

du&a (unt in rerum natura N: Deo autem nihil eft

nulla (

minate

futurum tefte S.D quia (emper ett ordo divinz cog-

dtermi

nitionis adrem quamcunque (fcilicet prateritam,

przfentem , futuramtefteS, D. ) ficut prafentisad

um

prafens,patet ex O. l. c.ad 6. cognofcitea. [ futura

Cuac

contingentia ] u prafentia fib,alus ut futura.

ul ous

Manifeftum itaquï: ex 5,D,quod in contingentibus

tingente

nf qua

fingularibus & futuris (przfcindendo à decreto divi-

no&à productione eorum in retü natura & phyfica

du (

exiftentiain aternitate) non fit determinata veritas

&conf:

FImelr

(ptoin propofitionü contradi&toriarü una deiis nó eft

((ilic

determinate vera,&altera determinatefalía)cü cótin-

Wgngfa

géstefleS.D.non fit determinatü quamdiu futurü eft

Clar idem docet l.c. q.6.2.3.ad 6. propofrtio de fu-

UT

turo ve[picit futuraut futuri e[ff C boc modo uon pe-

LLETPT

teff babere ceriiudintsied hac propofitio(pro priori

14f (oj

2

23

TMDTUM

&d decretum Dei Petrus peccabit,Petrus non pc&ca-

eadverfrii

bit;jeft propofitiode fututo,ergo refpicit futarum ut

em ele d

futurum eít ; ergo fic certitudinem habere non po-

TiES Ceter-

tefl;ut igitur habeat certitudinera , debettefpicere

futurum,ut praíens eft ; tefteS. D.]. c.

;uodrawcn

onttzdido.

Idem clare habet $, D.l.c.q. 2.a.12.2d2 Jremt diclum

vntitm d

efl contingems vefertur ad dvvinacognitioneta ecun-

Nelpondet

dum quod poutttr e[fe in veriz natura (ecce prafentuá

^Cet COhti-

p 'ylickyex quo autéeff snon potel? tunc non e[[c,quan-

do e[fiauia quod eff meceffe eft e[[e,quado eff; coníonat

vin oht-

a, Mritult

peromua t p.q.14.2.13.2d H an.id eft dift. 58.q. 2.2.1.

C onfit.z.Sent. dift. 5 8.q. 5 .ubi fic arguit ad 2./czes-

ilidfertir

ondst D.

tia non eft nifi verorum fed in futuris comtingentibus

non eff alterum determinaté verum , ut Phiofophus

ï

!]fibllS [

praba: CNB. rurfus quäxn inaniter glofienwr advere

a lunt, noit

farii duce À riltotele;te(te S.D.)ergo videtur qtod non

jo produ&a

paffit elfe corum. [cientia divin.. Et refpondec S.

]iter phyll

nu deilli

D. ad 1. dicendum , quod futurums contimgens

non cfe deterritnate yerum ,. antequam fiat ( ergo

x quo pro»

nulla cogniticnecertà & inllibili , fic eft deter-

em nihlet

minate cognolcibile) 944: 22 babet canfam de-

jiving cog

determinatam... (quid fi: futu!ü contingens habere-

at

yafentisad

caufaim deteriminata,clart explicat quodl. 7.3.3.3d v

^

Cau[a contingens non determiaatur ad effetli (unm,

« [ um

nifi quando AC IU prodyucit ip[um,unde s cat(a con-

tuni.

tingente , nón e[f effeckus ejus ut 1n ea poffit cognofci,

tmgcntibqs

-

sifi quaudo jam atlu produttus eff) fed dum ff in a-

vciero div

&n ( fcilicet productum in rerum natura tefteS. D.

T Phy Ya

& confequenter phyficeexi(tens ) determizaté ves

yta verius

run eft & ideo à cognitione.qua eff prafens illi atlus

deiignó*

( fcilicet exittentiz phyficz ) poteff. certitudinalizer

[ córy

cagnofciuti patet etiam de vifu corporaly . &9 quia

u füturi &

cognitto divina atermitare men[uratur , qua eaden

aä:z'aät n

manens omni temporiprafens efl $ ideo nnumquod -

ypio p

vout efl im [uo aciu.

que costingentium . "videt :i p

Sic

4

m

Sic ergo S.D.refpondet i;:rfï)rmz:C.h«ïai. uti expr;fäö

;;om!iqm

habet l.c o.dift. Mi.fed in füturis contingenübus nó

tucdeittet

eítalterum

1

Geterminzte verum antequam fist, con-

tem ,lett

cedit $, D, dum eftin a&tu,id eft actualiter £ ctum;,&

cifeni

in rerum natura productum N. & fimiliter ad confz

enia (

eigo videtur &c. antequam fiant (dum funt in a&tu,

sf quan

id eft actaliter fzcta N.idipfum clare patex) 1.p. q.

Määgïl;'fll

89.a. 7. ubi: diffantia temporze impedst cognitionenm

dr'ide

/.

anima feparatayson enim coguofcunt f'utura,ergo et-

LLILUT

iam difl astia localzs. E refpondet S. D. ad3.fuzura

tababtr

qna dilant [ecumdum temptus , non [unt eutiain a&la

)

F'ï tertit

(id eflnon funt exiltentia in acta uti patet

P

uxde in

wilier p

fetpfis aon faut cognofcibilia ( (cilicet aninabus fepa-

[quf]iä

r«tis utpote quibus feu quarum cognitioni phyiice

Ju etern

non coexiftunt,nec in meníüra téporis,nec zvi;lecus

medïls

eft deDeo,cujuscognitionis ordo Íemper e(t prcfen-

ff Cüïif,:dg

tis ad prarfeus,ratione z'cernitatis divinzs; telle S. D. )

t:mpam

quia uti deficit aliquid ab entitate , ita defizit À cog-

tonfityr

no[cibilitate:fed ea qua diflant feetimdem loeum. funt

hi, E«

entia A a (id eft pby (ic& exiftentia,(eu h:bentia in fe

feftüny or

phyficam exi(tenti3)Cg fecunag feicognofcibiliay ande

E

extiturar

son eft eadem vario,S.D. id& habet l.e.q.$7:2.3.ad4.

ten . g

ex quibus patet,hanc confequentiam efle bonam te-

prou fny

ftc S. D. futura non funt entia inaétu , id eft phyfice

Inete int

exiftentia; ergo infeipfis non fünt cognofcibilia , ut

ttrtittd)

ergo intin feip(is certó coghoícibilia;debent necef-

f./il)f u h

farió effe entia in actu id e(t phy(ict exiftentia, idem

tiarerei

ergo eft Deum cognofcete certó futura in feip(is , ac

inteled

cognhofcete futüra,

prout funt i a&u, (cilicet phyft,

C exiftentiz fus.

Pþyflc:a

4DE0 Cot

Confir.ex opuf.5. c. 135. manififtum eff,quod de

l(!llroml

contingentibus ( DE US) certam coguitioneso babet :

fgnkm]/

quia etiam avtequam fiant, tutteturea , propt funt

Mrumgä

actin m fuo effe (fcil.phy(co,ut patet) £ mon folizm

fitur, li

pront funt fuiura , C virtuta wm [nis canfis , licut

n04

425

ti cxprc(s*c

nos aliqua futuracogno[cere poffumus V. ecce eífe ac-

entibusnó

tualeiptentionale & objectivum | contingentia aM«

at con-

tem. ,licet , prout [unt tn [uis caufis , Virtutefutura

büomk

exiflentia,

non fint determinata ad untm || caufa

et adconf,

enia conringens non determinatiy ad (ffetium [uum

ht in adu,

nifi quando atiu producit ipfum ,tete $. D. | uteer-

&) 194

racognitio baberi po[fit tamen prout [unt atiz 1m fuo

ngnitwnem

ef[fe rxd eft quando jam produdta funt te&e | S, D. ]

"itpott-

jam [unt determinataad umum , €$ potefl de eis, cevr-

dl futum

ta babervcognitto ,naga [ortem [ edere , dum fedet. ,

t t d

per certitudinem vitfionts cogno[cere poffumus , €8 fr-

t)ude n

militer per certitudinem Deus cogno[cit emnia qua-

abusftpte

tunque])er £0LHna a'ecurfum tempori.c agmztur 1X

ni phyüd

[uto eterno , nam aternitas [uaprefentialiter totums

cavitcus

temporis de esríum artingit ,6 mltratran[cendit,ut

" prækn.

Jie corftderemns DEUM in[na. aternitate. fiussum

$D.

temporis cogrofcere ,. ficutquiin altitudme fpecula

1

!

futá (tf^

con[litutus totum travfitum viatorum famul. intue-

hem funt

tr. Ecceclaré exiftentiam in zternitate phyficam

bentisimfe

rerum omnium 1in quacunque differentia tcmporis

iä*;lidä [Mü'!

extiturarum. pergit S. D.cap.feq. sanifeffum ef au-

73,5.&&40

tem , quod boc modo futura contingentia cogno[cere,

bopatttee

pront [ent atinin fuo effe ((cilicet phyfico , — fecus

ephyfit

mere iptentionali & obje&ivo uti patet ) 4Wod eff

|

(cibila t

certittidinem de spfis babere , [olius DElproprinm

xnt necel«

eff,cui praprieCS verà competit tternitas(AB.exi&en-

:ntii, idem

tiamere intentionalisnon pertinet nifiad lineam

eiplis at

intelle&ualem , utipatet , ^ & econtra exiffentia

[ice h]

phyfica ad eternitatem , & evumactempus , qua

ab eo continentur , utpote menfüra füprema ) wsde

(MM t

futuvorum pranunutiatio certa ponitur effe divinitatis

ii

7

fignum lfa. 41. amnuntiate qua ventura [unt infu-

n m

parttm ,C) [ciemus quod Düieflis vos , fed conofceve

T fm'ï*"'

futura in [uis can[s etiam aliis competere poteft. fed

»

£0 gnï-

wfi ) 6:;;:

16

cognttto bec n eff certa , (ed conjelluralis magis ,

c&prx(c

nfi circa effeclus , qui de nece[fitate ex [us caufis fe-

gtermit

quuutur. claröcqn[omt S. D. 1. p. qu, 5 7.srüiculo

aliàs t

3. 0.

]

ts ,

lis

Item Tertio contra gent. fo/ut . Dess cognofcere

poteft . .. futuracontingentia , quaetiam fol. cogni-

Futy

tioni drvige fabfunt ,quiaeatuf[e tpfis uidet , «um

cientia:

frnt expra[entia vattione aternttatis [ua.S. D, ratione

conzmgc

autem aternitatis non funt ei przfentia mer? inten-

Ciandi.

tionaliter, uti patet; ergo phyfice & realiter, totum

divinam

Pacct. ! * l)o q. !4—. au 9- O.

Virerua

INibil probibet ,ea qua non funt [rasplister , aliquo

per nujl

modo effe s fimpliciter enim [unt , qua atl (unt( (ci-

Vi c

licec phyfict uti patet) ea veró qua mon [unt atl a(Íci-

ft, quo

licet phyíice ) fuat £m pozentta velspfius Deivel crea-

D4C, 0i

^

t8r£, ,. (Icilicet phyfic& ) & pratanta dicipoteft

dext hgt

quod babet etiamnon entium [cientiam, — brevitet

ab u

fic:

í

( g

Simpliciter funt, quz adufunt, quz ergo a&u

Caufalen

non (unt, fimpliciter nonfunt ; & qua fimpliciter

n

Xetcitq

non funt, etiam a&tu non fünt , fed fimpliciter non

j tün

(unt rescreatz ac creabilesratione exiftentia inten-

propria

tionalis, & objectivz , uti patet , ergo ratione illius

'W/mm;

actu non fünt : per tó igitur : a/fu funt futara;. non

hr

intelligitS. D. a&u effe eoram intentionale, fed na-

Ompiug

tursle , & reale , fcilicec in divina zetecüitite ; confe-

docet de

quenter Deum cognofccrc futura in fe ipfis ,. prout

Doad Í

funt inactu,- prout actu funt in fuo effe &c. utilo-

fs

quitur S. D. e(t cognofcere caut phyfice realiterDeo

Dwif,

prafentia : linez entm durationis non competit, nifi

7lfæ/tmz

exiftentia propria , qux eft phyíica ; fic quidquid eft

d fti

in tempote , debet realiter exiftere , quidquidin a-

AL t

vo , debet realiter exiftere (nec (ufficit mera exiften-

tec

MC fig

tia intcntiqm*liS, uti patet) quidquid confequen

eít

Wtorgn

427

ht magit,

eft prríers Deo ratione eternitatis ,

& indivina

! aanjift.

iternitate

3

debet phyficé realiter exitere — ;

jTttiuo

aliàs tatione aternitatis

E]

non erit Deo prz-

fens

,

fed. ratione ; folius linez /|intellectua-

p

lis.

17 cagni-

Futaram itaque formale fuarifticum nullam Dei

t , um

Ícientiam terminare poteft, proin neg mediam,cam

D,raone

contingens fecundüm $. D. Jam citatum , « & infra

xere intele

citandum * 1. p. q. 14.articulo r 3. o. referatur ad

itet, tott

divinam cognitionem ; fecundüm quod ponitur effe

inrerum nacura, & produ&tum ; ut futurum autem

ittr, lgt

per nullam cognitionem creztam , multo minus di-

a f( Ic-

vinam cogno(ci poteft , cui falfitzs fubeffe non pof-

m

fit, quod omni fcientiz hümanz divinæquc repug-

Í ,vel (tth

D4t,nontamen Duic tepugnat , quin certo Deus vi-

'diti püïf/i

deat fütura contingentia in decreto füo, Dezs enim.

brevitet

ab aterao non tautium vidit ordinem fui advem , . ex

cujnus potefl atereserat futura. ( ecce futucitionem

]

;ero a

caulalem ) fed ápfum effe rei(id et phyficams vea

P

em

fisplicitt

exetcitam rei exiftentiam, utpote factz & producte

Jociternon

juntuncinreramnatura , in meníura fcilicet non

ptiz intelle

propria ; fed aliena ,& DEO propria zternitate(in-

vione lts

tucbatur 1. Íeut, dit. 38.q. $. 0.

qgr4; 008

Clarein aternitate phyíicam prefentiam rerum

"o (cne

omnium in tempore qu:ndoquc'extituramm etlam

nres corilte

docet de ver.q.2.a.9.ad 2 .dieitur fcientia vifranis 1n

out

)i'iS ,f

Deo ad [imtlitudinem vi[iscorporalis, quives extra

Q*

Lt

fe pofitas intuetur unde fecundum [cientium. vifianis

reilittt De.0

Deus [cire non dicitur ,mfi qua [unt exira ipfum

E ]

qua [unt velprafentia vel praterita ,

vVelfuturas

gpetis

fed fecientia fimplicis motitie

3

"t fupm p-

Uldqmd (

idauidin ?

batum e[ff eff etiam eorum, qua' necfunt,mec evunt,

ynat

»cc fuerunt.

Ergo etiam eít futurorum conditio-

yeq

natorum, quorum conditio-nunquampurificatur

COlle

418

lice phy

con(onat 1.p. q. 14-3. 9. 0. quadaw lices non fint

nunc in atfu , tamen vel fuerunt velerunt , €4 omnia

MR ,

$ff dicitur Dens [eire fcientia vifionis ... quod ideo

eDeop

mojcat art

eicitur ,quia eaqua videntur apudsos , (mäem*- effe

efetum

diflintlum extravidentem. confonato puíc. z. ca p.

eiiu alte

1 0. & opufc. 3. c. 153. & feq. breviter fic.

Arguo. fecundum fcientiam vifionis Deus fcite

patut .L

Ut "m

non dicitut , nifi quz (unt extraipfüum , quequze ha-

bent effe diftintum extra Deum videntem , (ed hec

70!"1 fff

£nm od

funt fola przterita , preíentia , & fututa , ergo fe-

cundum ícientiam vifioris Deusícite non dicitur

&Duin|

»

nififola przterita , przfentia , & futura. "Mai. eft S,

(itir r e

D. uti & Min, confequentiatenet ; vel ergo Deus

tia il p

abzterno , & intora füszternitate divinacognos

filequad

cicomnia prafata fcientià vifionisvelnon ?. utique

il pa

lucüm ca

fic , feclufà fcil. omni prefcifioneintelle&tuali ; er-

goabaterno, & inzternitate tota fünt extira Deum

nitate; k

& habenceffe diftinctum extra Deum videntem ( fe-

&Duis|

j

eundam quod enim aliquid n spfo ( Deo)eft , non eft

itaquecm

tio. faun

diffintlum ab eo. de verit. q.2.a. 12. inateumento

Molin, V.

tettio ,cui non contradicicin refp. ad 3. (ed conce-

Dotetelle

dit , ut patet Jegenti ) & fic omaia futura quz quan-

doquerealiterexiftuntintempore , habentin tota

produdi

aternitate divina ellein aCtuselleinfeipíis ; ideft

Intention

lare j

phyicamexi(tentiamin fe ipfis, utpote producta in

rerum naturatefteS. D. . &hoc modo determina-

0, dupbm

tam habent veritatem eodem S. teíte,

'WI ;4lip;

— Confirmo devcrit.q.z.a.xz.aa! Lergo dicendi& quod

Vopio(r

licet contingens. mon fit determimatum , quamdim fa.

f""W Jj

turum e[h , tamen ex quo Produänm eff inrerum na-

ifoidat

D

tura , veritatem determinatam habet ,€9 boc modo

leinsur

fuper 1lud fertur, intuitus divine Cognitionts.

ftitjy rffpz(

Kkeinl. c, ad. 9. awamvis contingens dumn e[l fu-

Pj

guruns non babeat effe , tamen ex quo eff prafens ( fci-

ipfis)

a

icet

LT grdim

licet phyü»cä & realiter uti pzatct Jeffe babet €8 veri-

te n f

) 5 omm

tatem. , C fic divina vifioni [ubflat C kcilicet prout

- qudide

eft Deo phylicé przfens) quamvis etiams Dens cog-

no[cat ordinem unius ad alterum ( cauix Ícilicet ad

halent efe

effectum ). €$ fecosnofcat al.quid effe faturuma vef-

61 CSP.

pe&u alterius ,. fed(ic non eff inconvemens Quod po-

i)cus (cite

natur , Deus [cit ahqutd futurum ejfe , quod none-

!ucquæhz-

rit, : dnquantnm [cticet (cit aliquas caufas ad als-

quem effeibum elfe inclimatas , qui noprodnestur ; [re

n ld hat

enim nonloguimur nunc de. cognitigue futuri , prout

, ttgofe.

Micitur ,

& Deoin [us canfis videtur ; jed ih quantum «ogno[-

eitur $n f[e ip[os[ic enim cogno[citur ut prafens.prac(ene

tiá ícil. phyficaexercita; quiàetiam futurum cau«

gO Deus

fale quod nunquam exiitet ; cognofcitur ut prafens

InaCopnos

) uiqu

À Deo prafentia intentionalí , & objectivá. ecce fu.

turum caufale ; ecce phylicam prafentiam in eter-

lul ; f«

nitate; & AB. tóyi» qwantum(futurmm )cogno[citur

xtaDeum

4 Deo in fe ipfo , fic cognofcitur ut prafens 5 coonitio

entem (fe

itaque conungenus futuri in fei pío ,noneft cogni-

f i

tio faturi formalis ( & uti errone voluntfuatifte

;(gumtnm

Molin. Valq.) fed futuri phylice Deo prafentis ,ut-

(edconct-

pote te&te $. D, in rerum aatura jam fati produdti ;

uz qUEH'

yentin totà

productio autem terminatur ad effe naturale, | non

intentionale,

-

Clare idem habet. qu,. :6, de.malo

artfculo 7

voduta in

0. dupliciter po[[nnt cagno[cifutura 3. momodo infe

deterimiie

ep[is y alio modo ia (nis caufiss in fe apfir quidem à nul-

cmdäq"od

lo cognofct pofíant uifi à Deos cujus ratioeft , quia

futuraprout futura [unt. , mondum babent effe n [e

yumdi f

ip/is id et nondum phyficam habent exiftentiam in

Íe ipfisuti patet ) . . . szpo/fibile eff , quod aliqua cog -

&j [ocmel

mtio re[piciens futura in vatione futuri cognofcat.ea

Wll! ]

sn feipfis (ideo utique;. quianondum exiftuntin fe

m

ID

ipfis).... smpeffibile eff quod aliqua cognitio fubja-

Wfö n (

jct

6H5 or dins tensporis cogno[cas futtrain [e ipfis. , ta-

8

4350

lis autem efl. cognitio creatura )ut poflea dicetur in fo-

delcribun

Iut.ad, 3. unde tmpoffibileeft , quod aliqua creatuva

gm' fun

refpiciat futura m fe tpis fed boc eff proprium folins

infru/ïmä

Deus (cie

Dei , cujus cognitio eff elevata [upra rotum ordinem

Arguo

tenaporit ,. taquod nullapars temporis ad drvinam

€9gnittoncm comparatur (nb vatione prateriti velfa-

xc(pimcns

turifed totus decurfus temporis ,C$ea,. qua per to-

feiplis. .

tum tempnus aguntur pra[entialuer, C formaliter.(1d

elcopnol

eft pracfentia reali phyíica & actuali Jejws eon[pettsi

qudeltf

Jubduatur., Áic nunc.

fatocumí

Arguo; futura à nullo cogno(ci poffunt in fe ipfis

futarum i

nifià Deo ; fi ergoS. D. intelligfct per tó futura iz fe

forasle

sp[is tatütitionem formalem uti eam definiunt,&in-

muminfe:

eftfaturit

terpretantur adveríarii ,

etgo futuritio formalisá

mofceteil

nullo poteftcognoíci nifià DeojergoDeus eam cog-

nofcit;alias divina coenitio feu intellectus mutare-

po füturi;

tuc,dum poft cogppfcit,qugd hó antequa ergo cog-

ellereio

nitione feu fciencià cognoícit? non fimplicis intelli-

mah's( gt

gentia;hac enimDeus ea tantüm cognofcit,quz nec

ipfo; p

£uerünt , nec funt nec erünt ,

ld eft qua nunquam

fütutamf

phylicéin aliqua téporis patte exiftunz, uti clace do-

U5 tatiot

cet S.D. 1,contra gent.c67.de verit.q. 2.3. o.ad 2 ,vi-

Imk,fcui

de formalia paulo infra.deiide non cognofcit fcien-

tefpedua

tià medià qui2alio modo non cognofcitDeus prete-

tveto (a

rica, prafentia & futura , & poffibilia, que nunquam

aChatural

À patte reierunr,nift per fcientiam vifionis& fimpli-

IPFO fübdi

cis intelligentiz,te(teS.D) paulo poft citádo de vetit,

DiS, Ecr

q.z.:.g.ad 2.etgo fi Dczus íciat futiritioné formalé,

tm (ec (

non aliter fcit ed nifi (ci&tià vifionis,fed (cient. vifio-

Conüm

nis impottatexiftentiam [citarum rerüm phy(icam,

Cogno(ca

uti claré docet S. D. de verit. q. 3. a. 7, ad . for-

Ut ec

malia dabo in finehujus q. ergo fi Deus eam fciat,

i apte

fcientiá viftonis,haber ilia futuritio phyficá exiften-

Tiltittng

tii;ergo non eft futuritio formalis(qualiter fcil. eam

üm hïbc[

deícribunt

3I

( f ji.

defcribuntadverfarii ) ergo aperte implicat , deinde

!d C'edt uTA

quod futurum eft futurittone formali(ait P. lingen)

TU MT

snfrufirabiluer erit ,íed quidquiderit, | cognofcit

! ordinm

Deus fcientià vifionisteteS. D, ergo.

ddniaum

Arguo ». Impoffibile eft, quod aliqua cognitio

niti vtl

reípiciens futüra ; in ratione füturi , cognofcat eain

7!-14 Pc'f It*

fe ipfis.S. D. ergo cognofcere futura in feipfis ; non

maliter d

eft cognoícere futnra in ratione futuci , five (ecundü

rwn[peüm'

quod eft futurum ; uti loquitur S, D. fed cognofcere

futurum formale ( gratisadmitlum) eft coenofcere

ltih (cipls

futurum in retione futuri,ergo cognofcere futurum

qur inJe

formale(gratis admiffum )non eft cognofcere futu-

xunt -

rum in fe ipfo.Fututitio itaq;formalis fuariftica non

formalisd

eft futuritio reiin fe; Min. patet ,quia non eft cog.

seam of

nofcere illud in ratione prateriti , nec prafentis, er-

is mugdte«

go faturi; patet etiam ex ejus definitioneseft enim nó

.

ittgoQop-

elle re

]

am , & effe poíteas ergo cognitio fututi for-

icis incelli

malis( eratis permiffi ) non eft cognitio futuri in fe

;

D

u nec

ipío ; ecgo per & fururumin fe tpfo,no intelligitS.D,

H,U

:

1

1

quam

futurum formale;fed futurü , Deo jam phyficé pra-

3 diredos

Íens ratione aternitatis;&hoc proprit eít futnrüfor-

,9(&& l.'v'i'

male.feu in ipíojuxta mentem D. À, fatatum quidé

ofacíaien-

reípectu aliorum;quibus fucceditin tempore,forma

le vero feuin feipfo;quia 'præ[cntialiter( cil.phyfice

us p

y

ac natutaliter)& formaliterstefteS;D.füpra c.feu infe

enpunquan

sX limph-

ipfo fabditur divino confpe&ui, id eft fcientiz vifio--

do dC chih

nis, Ecceangelicum . futurim formále , ecce futu-

rum feu futurttionem rei in fe ipía,

VC torm 6

jent, VO

Confirmaturjimpoflibile eft,quod aliqua creatuta

n

cognoícat futura in feipfis. S. D. Ícil.prout futura

phy(x

, id

fof«

funt,fecus dum funt jam a&tu;ergo nec futura necef-

.cam ftith

fariaspatet exS.D.ratione;quianeceffaria;prout futu-

ra fant,nondum etiá habent eífe in (e ipfis; quia tan-

Cä cX]ücn'

tum habent eíle in (uis cau(is immutabiliter ordina-

ts

defcibutt

-

tisad eatum productionem , phyficamque exi(ten-

peexili

tíam quandoque fiendam ; futura itaque hibere etfe

undeett

in fe iphis ,

eft futura jam exiltere in f2 ipüis ;& lic

fclpüs,

tantüm COgnofcunturinfc ipfis futurum proutin fe

fcipäsv

iplo , et futurum jam exitens in (e ip(o (ccundàm S.

termina

D. apage etgo cum tuo futuro formali & | gloffa e .

SiD-qu

raífe erconea,

:

Coll

Confir. fecundó , cognofcere futura ( five aecef-

faria five contingentia uti patet) in fe iptis, eft pro-

Autem!

rium folius Det. S, D. &ideo (aitS, D. eft pro-

]uj

priux foliusDei,. qmia ejus cognitioeff elevata fu-

h tttpp

rasotum ordinem temporis , . dta quod nulla pars

pre,fe

semporis ad divinam cognitiovems comparatur. fab

fm.&

ratiene prateriti (cilicec phyüce przteriti, utipae

tum) n

cet ) vel futuri : (feilicet phyfice) ergofüb catione

determ

præfæncis Phy(ic?: 3quia ediam omne prateritum. &

qund

futurum phyfxcä intempore , eft Deo praens inten-

Gl'g ul

tionalitec & objeci ve ;

de hac ergo intencionali

Conttac

Præfentia non poteft intelligi S. D. patet clart ex ima-

detetmi

mediart fequentibus, fedzotu; ( at S. D.) deenrfus

dudum

tenporis C caqua pev totumtempus aguntur ,. pra-

Coll

.

fentialiter €9 formalit:r ejws confpeckui (ubdnntmr

e

Va vi

ide (übduaturejus confpectur fecundum | füaca

du n

hyficam exiftentiam ,. quam inaternitate habent

Datam.

nfe ipfis ; quia lubduntur ejus (cientiz vifionis , que

petcon

tefte S. D. fuperaddit fimplici intelligentiz exiften-

o

enus notitiz ;. ere

dore);

tiam rerum talem , quz (itextra

2

tem; er

go phy(icam & realem, hzc enim adlineam intel-

tedivin

le&ualem non pertinet , fecus pracfehtia intentiona-

titater

lis; bac enims ait S. D. omntem fcientiaws concomtta-

Atgx

tur tn[eparabiliter.brevitec c:

üpero

Impoflibile eft, quod aliqua cognitio fubjacens

Qd

ordini temporiscogneícat futura in fe ipíis; fed un-

&Cund

de hoc ? an forte futurain fe ipfis non pollunt habe-

re

Wtun

queetifen.

re exiftentiam intentionalem in ull creatura ? abfit;

c Qaoereelfe

unde ergo hzcimpolibilicas ? quia fcilicet futura.in

leiplsiic

fe ipfis , pro utfutura funt , nondum hzbent etfe in

nptouin fe

[ecündm$,

feipfisteite S. D. ide(t nondum habent caufam de-

terminatam ,quz a&tu producatea , utife explicat

& g!ofïi

S. D. quodl. 7.a. 3.ad 1. ex quibus clare:

Colligo 1. quod contingens ( v. g. peccatum Pe-

(fivenecel.

tti , vel ejus negatio ) quamdiu eft fututum , ( Deo

iis, elpro-

autem tefteS. D. nihil eft futurum , fedaliis quod à

D. eltpro-

Deo vdum eft , futurumeft alterivei , CHl fuccedue

D

$o tempore ,fed ipfs dvvina vifioni , que non cff in tem-

dul p

pore ,fed extra tempus eff , mon eft futmrum (ed pra-

aiur f

ftns. de verit, q- 2. a. 12. 0.) non eftdetermina-

li, ütipie

tum , nec habet veritatem determinatam , fed tunc

ub catione

determinatum eft,habetque veritatem determinoti,

merium &

quando productum eítin rerum natuta ; quomodo

zlens inten«

ergo una propofitionum , de futuris contingentibus

intencionili

Contradictoriarum eít determinat? vera? veritatem

clorexitte

detetminatam non habet , ait $. D. niíi ex quo pro-

) r

ductum eft in rerum natura.

aur , p

Colligo claré fecundó , & fic arguo r. intuitus di-

uldumr :

vinz vifionis fertut fuper contingens, exquopro-

d faat

du&um eft in rerum natura , fic veritatem determi«

itehabent

natam habet ; fed intuitus divinz vifionis fertur fu-

[loni5, que

per contingens ( ícilicet,quandoque exiítens in tem-

yiz exilete

dore ) ab eterno,

& pertotam divinam aternita-

odt ;. d*

tem; ergo contingens ab eterno & intota zternita-

yeam if

tedivina inrerum natura eft produ&um ; ficque ve-

intentiomte

ritatem habet determinatam.

»

P]

intuitus divinz vifionis fertue

conmte

Arguo fecundó

fuper i:ontingens hoc modo

?

fcilicet (ecundum

; [ijcm

quod ,& ex quo productum eft in rerum natura; (ed

[ecundum quod , & ex quo productum eft in rerum

)ifunthïbe'

natura , habet phyficam exercitam exiítentiam , et-

If

Ee

g9

4.

go intuitus divinz vifionis fertut fuper contingens,

t fuen

fecundum quod , & ex quo habet phyficam exerci-

lil i

tam exiftentiam. Kem l. c. ad 2. costingens refertur

i ? i

ad drvinam cognitionema ( vilionis patet l, c. ) fecsm-

du "Wd

dum quod pouitur effe in rerum natura ,ex quo autem

Cupddni

eff ( tcilicecin rerum natura )zen poteff tumc non effe,

futpa

quando eff. breviter fic.

Dunt.

Arguo ; ergo exiftentia antichrifti, peccatam ejus

pri/: (41

&c. negatio Petri ; ejufq; paenitentia &c. referuntur

D ( e&ce

ad divinam vifionem,fecundum quod ponuntur effe

? ngc

inrerum natura fed exiftentia anti chrifti , peccatum

eoründe

ejus &c. referturab etecno , & intota aternitate ad

CO

Dei vilionem , ergo abaterno & intotá xternitate

enm De

onuntut eíle in rerüm natura ; fi ergo conpingentia

fihmef

idem éft de omnibus aliis in tempore quandoq;exi.

quáhdl

ftentibus )iri divina zternitate negentur iu Datura re-

(NB j

rüm polita & producta ,uti ïoquitur S. D, Deusab

Temde

sterno non vidit ea (cientid vilionis , quod directe

h Da

adverfatur S, D. unde hoc ipfo quod Deus ab eter-

Ifafepo

nóftatuít eain tempore producere , ab zterno &

aifons|

in tota divina ztetnitate habent. effe phy (ice produ-

/hm,gu(

&um , funtq; (id eftexiftunt]. phyfice vealiter in fe

fet cis

ipfis , fantq; entia in a&tu ulümo completo , Ícilicet

fün!,ne

entia phyfice ( aliqualiter teíte $. D.) exiftentia pró!

l/füfä;/

^

quàm hoc adverfatiis noftris eft paradoxum $. uv-

TUlb for

nim (tatuerent ex S. D. fuum fi&titium futurum for-

miale, negaverunt hanc phyücam retum omnium

g (ügn.

Wgw/cu

exiftentiam in zternitate , omnuiaque loca angelica,

mll 1

quz clareloquuntur de przfataexiftentia, intelligi

tht r

volunt de formali fua futuritione ccrcbritia.Oquam

tm for

veré docet ex S, Hyeron, doGt. Angel. quod omnis

t med

hzrefis (Error) nafcatur ex mala terminorum intel-

ütutor

ligentia lib. .contra gent.c.67. n.6. fic habet S.D.

üpparet qgHod Dens non entium notitiam babet ,. om

ptgícin

bamen omnia non entid edndesma babent babitudinem

Si(r

Conditi

ddejus (Cientiam y ea emin qua non ([unp , nec erunt,

tieé

455

Dtingens,

m exerci.

sec fa&mnt,ä Deo feiuniur ,quaf ejus Firtuti poffr-

refertur

pilia , nnde non cognofeit ea ut exijlentia 4liqualiter

in fe spfrs , fed exiflentza folzm in divina potentua. ,

C.)ftci.

f

qua quiden: », 7»:151;/

dam dwnntur 4 Deo €oenofci fe-

]Hn aL m

CHAAARPI notiti Am lm pliézs intelhigentia : ea vero gua

1 ts

fist prafentia praterita , velfutura nobis , cognofcst

i

Dess , fecundum quod [unt $n potentia [ua C3 1 pro-

Atr] Qu

eferüntur

pr?s canfis ( ecce fuzutitiomfm caufalem )€8 z» fe ip-

ff* ( e&ce non fuuuritionem formalem , uv inale vult

unrelfe

P.Lingen fupra cit.voluntq; adverfariifed phyficam

peccztum

eorundem exercitam exiftentiamindivina aterni-

ritatead

etnitat

tate ) €4 borum coguitio dicitur notitia vifionis ; non

enim Denusrerum ,qua apud nos nondum [unt , vidst

mngcntilz

Jolam effe quod babent sa fuis catfis 5 [ed etiam illud

adoqiek

quod babent in fe tpfis ,

12 QUABIBL ]H5 aternitas

facuta rC«

CNB.) eff prafeur fua indsvifibilitate emai tesmporz.

" Deusab

Item de verit q. 2. a. 9. ad 2.. dicztur fcientia vifionis

j diedt

$n Deo ad fimilitudinem vi[its corporalis , qui ves ex-

jb ater-

trafe pofitas intuetur ,. wnde. fecundum fctenttam

vterno &

vifionis Dens fcire non dicitur , nifi qua funt extrá sp-

c*cprodu-

fum ,qua [(unt velprafentia vel praterita vel futnra,

Jitecinfe

fed [cienria fizaplicis notitia,..ef ettam eorum qua uec

),fcilicct

fnmt ,uec eruntynec fuerunt j aec alio maodo fcit Deus

nria pro:

sff4 CS illa. ubi ergo manetícientia media? ubi fütu-

j ; W

ruih formale? & ]. c. a, 1.ad 5 " inter emiia maxtme

yüm4ot

eff cognofcibilus fna e]]entiayper quam quidem omanta

onriiir

cogno|cto non aliquo di[cur [ , cum fimil videndo €$

1 Cim,

snteEigende e[Jentiam [nam , omnia videat ... spfe

intc]ligi

enitm pracisé omnia per caufam cognofcit ; exgo futu-

Uqu

rum formale fuarifticü;non cognolcit,vacatq; fcien-

d omiis

tiamedia , hxc enimteftibus adverfariis eft divina

gminte'"

futurorum cognitio in fe ipfis non per caufam , fed

abct S.D'

præfcindendo ab omni illa.

W ) d

Si (cire vis, perquid Deus ergoco

o

onofcat futura

jl

cbndi;iona.ta:hoc patet ex 1l.jam cit.lege etiam S, D.

462,

I.&Po

vt

6

T. p- q- 14-2- 9. o-übi: qwedam [unt , que f'unt'in po-

ineelé

gentia De: ,velcreatura, quatamen nec (unt nec €-

tuniüg

vunt ,neque fuerunt , CS re[petin borum non dicitur

tetphy

babere [cientiam vifionis [ed fimplicis intelligentia

tadivil

( fotmb Mi, fed futura conditionata (unt in potentia

gnibu

Dei , vel creaturg , quz tamen nec funt, nec erunt ^

(ítc;

neq;fuerunt ergo)4so2 ideo dicitur quia ta,2Hevidé-

tur apud nos babent e[fe difliniinm extra videntem.

phyiïcz

tia dati

Claré ergo

atet , quod tutura conditionata , ut-

definic

poté qua niec

Á

urit ,nec erünt,, neque fuerunt , cog-

tum(.

no(cat Deus per ícientiam fimplicis intelligentiz.

Ex his eliminatur clar? (cientia media

Deopl

3

quia

phylc

triplex tantum eft divinz cognitionis modus , ícili-

Cüivisi

eet in [da poteritia ;de inde in propriis caufis, & ter-

Ton co

tius ( qio Deus res futurasintempore , in fe ipfis

cutÀnt

eognofícit ab etecno , & in (ua divina zeternitate) e(t

Cteatur

notitia vifionis. AB,quodS. D.l.c.contra gentesc.67,

ditci

dicat , qMa nón [Wnt ,nec erunt ne

cfuerust ,

4 Deo

^

futira

fciuntur , qk'njï Virtuti ejus poffibilia ,. unde non £0f«

cujus [

nofcit ea nt exifTentia aliqnaliter in (e i pfis( quia fci-

babigt

licet 1n meníura zternittis divinz non habent

faC0pn

£éalem eXercitam exiítentiam ; Íicq; necaliqualiter

(ed o

in fe ip(is , utpote in rerü natuta non producta;ficq;

iplisce

innulla patte temporisextitura ) led exi(tentia fo-

lür ii divina potentia.Deum ergo cognofcere res ut

ttgofi

3b ll"il

exiítentes aliqualiterin feipfis , non eft cogRoícere

Min. fu

eorüm poffibilern exiftentiam quam habent indivi-

ia potentía , tiec eft res habere exiítentiam intentio-

futur: |

1&!0 (Q

iialeni in Deo, haric enim habentomnia poflïbilia,

ergo exiftentiam phyficam.

in fcipl

CT

Confir, Zuplicster ( ait S.D.fupra cit,q. 16*de ma-

tiqm 1

0 à. 2 0. ) poffumt cognofcifutura wno modo in fe sp-

fís-&c.etgo fututain (e ipfis(id eft futuritionem for-

Cobmof

S' D-tf

malém ficut explicant adverfarii) Deus cognoícit ,

ergo futuritio habebit exiftentiam intentionalem in

N(Pc&(

&im |

intel-

d

'un:'irzpa-

n v 4-

intell&u divino, idq; ab eterno, pra(cindendo ab ó-

n dicitir

tnni (igno rationis; vel ergoabzterno etiam reali-

ter phyfice Deo coexiftit in zternitate , ratione (ux

::/hgeml

1potentia

indivifibilitatis, que omni temporis parti adeft, &o-

mnibus qua aguntur in eo;uti loquitur $.D.vel non?

eCerunt ,

fs fic ;

ergo futuritio formalisab eterno importat

*,quzief

ydentttn,

phyficam exiftentiam in zternitatejergo hzc exifté-

tia datur, & nondatur futuritio illa , uti patet ex ejus

13f , Ut«

definitione: — fi non?ergoeo eftaliquid phyfice futue

lllï, Cog'

rum (quod omnino reprobat S. D ) quod enim eft

gcmiæ.

Deo phy(ict abfens ab zterno , fit Deoin tempore

i quia

phyfice praelens,(icq;phyfice eft futurum Deo

.

Lj

uti

j5 , (cli

cuivis creaturz phyficé eftfuturum , quod modo

[ & tet»

non coéxiftit ipfi phyfice, coéxiftitautem poffea; fi«

il feipäS

cutAntichriftus phyfice eft futurus refpe&u. omnis

jute)ell

creaturz quzhunc tempore vel reali inftanti antece-

ntescóp,

dit,cui phyfict ex poftcaxiftit.& AB,quodS. D.dicat

)

4Du

futura sn fe tpfis & nullo cognofcs poffunt ,mtfr à Deo ,

tmntf

'quia i«

cujus ratio eft , quia futura prout futura funt. nondià

habent effe in feipfis .Breviter (icarguitS D. Ut futa-

; habeii

ra cognofcantur in feip(is,debéthabere cíffe infeipfisa

[quait

fedfutura prout fütura (unt, nondü habent effe in fe

x

ipfistefpectu cuivis creaturz, fed tantü refpectuDei,

lentia 0«

'eje res Ut

ergo futura prout futüra (ünt,non poffunt cognofci

ab ulla creatura , fed À (olo Deo. Mai, Patet ex S. D,

onocett

Min. fimiliter , confequentia tenet , patet itaq;quod

xrindivie

futurs prout futura ( non Deo , fed aliis tefteS, D. )

incentió«

ideo cognofcantur à Deo in fe ipfis,quia habent effe

)anblha)

in feipíisrefpedtu Dei ;. cum veró refpectu nullius

i

creaturz habent effeinfe ipfis prout futura íunt

('demie

L

etiam à rjulla creatura poffunt cognofci in feipfis

»

TR

cognofci itaque futürum in feipío , evidenter teíte

nemio

S. D. eft cognofci futurum , non prout faturum ett

ng(Cif L

refpecucognofcentis, — feuinratione faturi ( fic

mlle f ia

enim Dcus nequit cognofcere ) fed ptout cognof-

ige

e 3

ceme

8

centi przienseft, non folum intentionalier ut pa-

tthrd

tet ( pelenuda enim intentionalis effentialiter , feu

,0, lii

infeparabiliter ingreditur cognitionenm cognofcen-

mediate

tis tefte S. D.) fed phyüice & realiter , feutali pra-

tl um

Íentia , qua eft extra genus notitiz , qua non eft alia

infupp.

nii realis phyfica: ecce evidentem futuritionis fot-

Á ii

malis faari(tice ruinam ; ecce evidentem phyficam

medum

reiomnisin tempore& quavis tempotig;varte quan-

hp

doque extiturg in divine zternitate praíentiam,bre-

tl

viter Í1C.

m quu

Cognitio fututarum rerum - divinain fc ipfis eft

dicitir

notitia vitionis S. D. fed notitia vifionis noneft no-

tptofcr

titia futuri formalis Suariftici , fed reiin rezum na-

lmmedi

tura jam fa&tz , productz: &c. tefteS. D. ergo cog-

pf?' togm

nitio divina futurarum rerumin fe i píis , non eft no-

titia fatati formalisfuariftici , (edreiinrerum &c.

lsf

.C.C(gc

cognofcere ergo Deum futurain fe ipfis,eft Deum

cognim«

cognoícere ea in propria (ua exercita exiftentia ob

&ütires

fuam aternitatem indivifibilem ; quztefteS.D. o-

ip/o,inqu

Imnitempori , omnique temporis parti. ('inqua res

dh!pþl

qualibet phyficé exercite exiítit ceu propria menfu-

Seil

ra & immediata ) (emper eft prafens ratione fux in-

fantm

divifibilitatis.

ho a

Dices S. D. fentit quod . Deus cognofcat creatu-

(i D

rasimmediace infe ipfisergo pra(cindendo à decre-

c;t,fcilic

ta divino feu extra illud eas cognofcitergo propo(i-

tllm,qu(

tionü contradictoriarum unam cognofcit eíTe detet-

Copnof

minate veram , alteram determinate falfam fub il-

enper

la praícifione, x:fal(um effe evídetiter ;quod volunt

M

adveríarii, quia nullam creatutamDeus videtimme-

iliüsvi

diate. patet clar& 1. p.q. 14.a. $.ad 1. verbum u-

gz;jiz'm' dicentis , quod Deus nibilextra (eintuetur. ,

in qUOI

GmDei

a0n [f debet satellusi, quafiuibil quad fit extra fe in-

Stcu

205 18«

,:ue?:ur ; fed qfu'a g'd,qüod eff exirafeipfum, -

Cüeturi

THetur

Quid i

;

439

It t pa.

diter ; feu

Huetur nf m fe ipfo sergo cantüm in fe ipfo. Iteml;

c.o. alta a fe vider ,non ia ipfis , fed in fe spfo. ergo

nonofatn-

mediate tantüum videt ea. ssediu enim f«b 2H0 non

enulipre.

voneft d

tolit unmediatam vifionem,1.c. q. 12. 3. $. ad 2 &

^

tonis fot«

in fupp. q. 92. vel 94. a. 1, ad 15 .ratioS, D.eft,guia

7On CAdit inter cogno[cemtem €9 rem copnitam. . .neg

1 ;*»'!'aylicam

medium quo videtur y€9 bac eff formavifibilis.l. c. &

JZI'KC(]USH-

1, p. g. 8 $.2. 2. 0 J fecies intelligibilis fe babet ad in-

tiam,bre.

telletium.ut quo intellinit intellellus medium autepi

1nquo vidipr. ,€9 boc efl id , per. cujus anpettionem

nfcipüseü

ducitur vifus 2 aliam vem. ]. c. infüppl. cadiz imter

jonelt no-

cogao[centezm CÀ vem copmtam( confequenter collit

L recum fae

immediatam teft, S.D. vifionem)asaltter intellehus

, Ci'gO COg-

per cognitionem ejä&:äy dacitur in cau[a,&econvetes

nonefttio-

[oset vifus videndo imaginem duitur in imagtnatum.

ireram o

l. c, ergo inter Deum cognofcentem , & res creatas

,et Deum

cognitas cadit eflentia divina , uti quod intelligitur ,

cltentia ob

& utires intelle&a;alia a fe videt non in ipfis |fed im fe

te$.D, o

sp[o,imauants efentia [ua continet fimilitudine alvoriá

(1nqua EöS

&b tp[o.1 [ «q 14-a.f.0.ergo eit cogaitio mediata tatitü,

yja menlüe

Senfus ergo $. D.hic evidenter eft;Deus fe ipfum

one[ig i

tantiim cognofcit. Ícilicet immediate in fe ipfo:quia

non cadit medium ipter Deum cognofccnccm,&i p-

at Cteatt«

fum Deum cognitum:alia veró no in fe ipfis cognof-

lo à dettt-

cit,ícilicet immediat?, fed cognoícendo fuam etfen-

70 propoü-

Uam,quz proinin effe cogniti, femper mediat inter

veledetti*

cognoícentem Deum , & creaturas coguitas , ficque

i (üb

Íemper mediata cognitio eft. brevitet fic,

Medium in quo videtur aliud, tollitimmediatam

jdetimtte

aliüs viftonem ; fed divina effentia vifa,e(t medium,

dim A

in quo Deus iptuetur aliüd à fe,ergo tollit immedia-

u »

tamDei vifionem reípectu aliüs à fe.

"77 E

Secundo ; quidquid e(t extra Deum,Deusnon in-

W", nüm"

tuetar illud nifi in fcïpfo,ccu caq(ä;fcdDeum quid-

T

intueti;

qu?d efexuafe, non

üiftin fe ipfo ceu

Ecg.

cauis,

e]

eaví5, e(t Deum mediatetantüm illud cognofcere ,

v alindi

ergo. Mai, patet ex.S. D. in folut, ad verbum | $.

;ogno[czh.

Aug. patet etiam ex hoc, Deus pracife omniaper

glio copt

cauíam cognofcit. Mi. Patet ex.S. D. medium enim

rep[æfcm

in quo tollit immediatam vifionemillius alterius ,

ügritur:

quod videtur ia eo, licet ergo divina effentia fit me-

telledus

dium fub quo , & quo divinz cognitionis,ex hoc ta-

p:r gmm

men precisenon tollitur immediata Deivifio ref-

conleque

pectu creatuta ; fed tantüm ex hoc , quod fit mediü

deverq

inquo , nihilautem extra fe intuetur Deus , nifiin fe

/pemm f

ipfo tefte S, D. ipfe enim praciís omnia per cauíam.

qufm

cognoícit , tefte eodem S. D.

immáter,

Patet rutíus 1. contragent, eap. 9 $. /ap/emtid in

Quoda

cognitione alti[[emaram cau[arum confiflt fecuudia

cognl:a n

phyl. . tpfe autem Deus pracipué fe ipfum cogno[cit:

tul E

nec aliquid cogno[cit mficogno[cendo [espfgin,ut pro-

dlia,(f Fe

batum eà. (eilicet Cap. 72 poftn, 8. & Cap. 70.

mittfed

n. 4. ) qui eff ovamum cau[a. fic ergo breviter 5 sec

jmmedi;

aliqutd ( id e& nihil ) cognoycie Dens , zif cognofcen-

prietale

do [eipfum ; fed Deus cognofcendo (eipfum , eft ob-

cognitim

jectum quod , & intellectum füz cognitionis , ergo

44 adi

Deus nihil cognofcit , ni(i ipfe it objeétum qued,&

dvinet

intelle&um fuz coguitionis ;ergointer Deum cog-

«5 D,

nofcentem , & creata cognita ,cadit eíTentia divina ,

q' 84"&

uti quod iutellieitar , & uti res íntellecta , ergo evi-

tur P. M;

denter cft cognitio tantüm mediata : patet rutíus de

[7 ah,ko

pot. q. 7.a. 10.ad s. Dew; zntelligit ves alias,imtelli-

f olfjcüa

gemao fe unde velatià [cientia divina non e[l ad res di-

quorum

reié (ergo nec imediatà fed indirecteé tantum & me-

dicityr ,

reo imme.

diate ) fed ad ipfam divinam e[fentiam. €

Mritcgi

diate & directe non cognofcit eas, alias telatio divi-

j

qutid;

nz ícientiz eífet ad res dicecté: & immmediate.

Quod no,

Nec quidquam Juvac patré martinez p. mihi 228,

ibf

(in quo maxime confidit cum füis omnibus ) quod

parcicipa

habet S,D. t ?4. npen- I0.ad 4,ubi eogwofcere aliquid

Pn'

&

moftee

per alind tantzm, q?im::ï;e&æ cognitionts , ff id (i

um $

cognofcibile per fejhoc enim verum eft,fi id,quodin

omniapc:

alio coo

o

noícitur,in eo minüs perfe&te continetur, &

[jumenim

repraentatur, r, ad Hanu,.di, 36. adtó : deinde

alterius ,

quztitur a, 1 ad z. ubi : »on cognofcit [ divinus in-

a Áitme.

telle&us ]vex alias per earum cfentias , [ed per [uam

exhocti«

per quam perfetkius vepra[fentautur. [ (cilicet Deo ]

wifio rel-

confequenter perfectiüs cegnofcuntur à Deo. Item

Íit mediü

de ver.q.2. 3. r.ad 2 eelius cognofcitur aliquid per

; tiftinfe

^

Jpeciem vei,quae[ft in mente divina, quàm per ep/am

er caularta

ejus eftentiam cogno[ci poffit ; ratio S, D. eft, quia eff

immaterialior l. c.

;pientz'd f

Quod autem docet P. Martinetz p. 237. poteft res

t fendi

cognita immediaté , & per proprias [pecies v:fa , fi-

cngna/tif:

mul per candem cognuitonea itamediatam v:devi n

ij pn-

Alio,CÀ per aliud tanquam per cauf[am. , potei per-

CZP- 70

mitti fed in hoc fenfu tantàm,fi illud aliud in (eipfo

er n«

immediate non videatur , ut objectum quod pro-

:.agw/cm-

rie tale habeatque rationem puti principii reípectu

,ab

cognitionis, Patet ex S, D. l.c.infuppl. Item 1.c.

1ri5, ett0

a.3, ad 6. quod tamen de divinaelfentia refpectu

,n quod,&

divinz cognitionis dici nunquam poteft , uti patet

eum cor

ex S. D. ex quo fole clarius liquet mens S. D, 1. p.

izdivim'.

q. $4.2. $. ». inquo textu male & erroncé gloria-

tur P. Marunetz pag. cit. dicendum eff quod aliquid

ergoev

ín alquo dicitur dupliciter cogno[eci , wno od ficut

tütlus dlc

fa;,mtl/ll-

inobjello cognito , ficut. aliquis videt in [peculo ea,

"T.

quorum magines m [peculo re(ultant ,. alio. meda

lm& It

dicitur aliquid cognofciinalio , ficut incognitiona

o m

principio, ficut fi dscamus , quod in [ole videntur €4;

tio divi

qua videntur per [olem. . D. ubi claré patet ex. S, D.

ts

quod non loquatur de (ole , ut vifoimmediate in fe-

vihi 128

ipfo*,fcd mediate, Scilicetin fuolumine [ quod eft

tebit

] qü?ä

patticipata fimilitudo folistefte S. D, ] u pa

Ee 4

€ Ui'g-

r

FH'

441

fr dtere

cuilibet textum bene di(cuti&nti;c&que lumen illad

cic nl

medium Iub quo videtur.in fup,p.l.c.q uod non tollit

4d 7.11t

Íimmediatam vifionem, I.p.q.1 2. L.c. falíum itaque

eft quod habet Mart. pag, 236.. Dess .. . cogsno[cit

hg

etiam ves creatasin [etpfis immediaté.Dicat ergo,fe-

canr f

enta i

que corrigat fic: medistetantüm.

: fature

Dices ultimo.5.contra gent.c.7 6.dicit S.D.((imi-

lia habet 1.p.9.22.a.;.0.) babet, Dens timmediatam

telcüd

Jengularium Cognttlonem. , uon quafi cata [uis cau[rs

tcftuin

cogno[ctns tanttm , fedetiam in [ etpfisyoportez ergo,

mmcja

evidens

quod frcut immedidte fiegnlaria cognofctt , M. ipime-

diate eorum ordinem fLatuat. m S. D. tantüm velle,

h, q

*

hd yn fl

quodDeüs etlam imuiediate ea cognoícat immedia-

quia ita

4

tione excludente cau(àm eorum prius vifamyin qua

Nur

tantüm eaintueatur; fecusimmediat? immediatio-

AC

ne excludente fuam elfentiam prius vifam & cogni-

jaad

tücay

tam,cen me-liumin quo,Patet affatim ex5,D. jam fu-

fe ci. Itém L p.q.14.a.6.& 1 t.Item 1.contta gent.c

e diIIL

$o.Sed hze breviter pró nunc fuffictantsin quantüm

futurua

m

necefle eft hzcícire ad. deftruendam füt

u

L

iuonem

D. du

formalem Suarifticam.

tlone t

Nei

Ex his jam patet quid velitArift.(quem erronee in-

telligit;3:male pro fe citat D,Lingen citatus in prima

In l*eipf

mea condlufione) dum di(ïinguit inter to erit , & tó

!plru )ïc

^

futurum eft;ut enim aliquid ver& dicatur. füturum,

ln0n y

non requiritur,quod de pott exiftat , fed fufficit pro

ettate;

tunc effe inclinationem caufz ad id , quod futurum

docuift

dicitur,five poftea exittat,five non ; ad tó autem erit

W de

verificandum , requititur quod aliquando phyfice

n tem

exiftatin propria mcnfum,(ïcque jam phyfice exiftit

ip ter

in divina zternitate,phyfice Deo prxfens;etrat pto-

lile

in P.Lingen cum fuis,dum pertó erit intellieit futu-

X s.) f

ricionem reijin fe qux non fit phyfice exiftensin Dei

g.l

di

:

giernitate ficque prefcindat ab omni omníno cau-

1j

fa,

[

443

qmen d I

E

fa,decretoque divino. ' Potet ecíam quid velit D. A.

d 'hot collit

cit. inhac mea q. concl. T. dum de ver. q. 10.4. 10.

ad 7.3it : aliquid potef? dici effe futurum »on [olum

m iuque

-tttifi

ex boc quod itaerit. , fed quta ita ordinatum e[L m

citergojf.

camfis futs ut. [ic fit futuruma Cdc. — per co futurum

enim inicellieit futatitionem caufalé, quz fepe fru-

D füni.

ftatuc eventu tefteS.D.per to eritjintelligitfuturum

iedt4Ltn

tei cumífuo fem

p

(

per eventu in aliquatemporis par-

307

te,

e€

uinmenfura fua proptria , ficquein divina ater-

gcr!ci frgö,

nitate jam phyfice exiftit;. fenfus ergoS. D. hic eft

ETU

evidens; poteftaliquid dici futurum non folum ex

tüm vellt

hoc, quoed ita erít ( fcilicetin propria füa menfura,

timedi-

jam tamen modo exiftens pliyfice in etetnitate ) fed

quia. ita &c.

dmyin qui

imediatlo-

Futurum enim cognofcerein feipfo , eft Faturum

& cogni-

jam actu phyfice exiftere fecundlm S, D, ficque fu-

D jf

türum in fe, v, g. fütura Petri difputatio in fe ,

e(t difputmo Petri, non fecündüm quod eít

]ïïZgCilï,Cs

faturum , fed. fecundüui quod eft przfens tefte S.

1qz:antüm

ucitonet

D. apage ergo cum ttia gloiïh , fea formali fututi-

tione tüa,

Rem proin (id eft futuritionem formalem rei;(eu

ttonee Ité

in feipía , ac divinam coeuitionem eju(dem in fe-

jin ptimd

ipfa )tene,(ed eroneam tuam definitionem corrige;

CL'.L,&[()

Fatirumy,

Íinon vis ex mala terminorim Ang.intelligentià

ia pro

eriate. Quod ,& quale itaque tu hactenus dixifti &

"

dturucum

docuifti futurum formale , futurum in (ejin feipfo

&c. deinceps dicito elfe phyficam rerum omnium

in tempore quandoque extiturarum — przfentiam

j0 Plhïücä

Y

"

exilit

in zternitàte :

admitte infuper fuüturüm catu

li

U

fale , & fic genuinam affequeris mentem: D.

erat po

j

A: $. Thome . p, quzft. 14. art, 13. 0. q.

lj t

$7. at 3, O. 22. q. 17T. art. 6. ad 2. 1. Sent,

esin Dd

dift. 58. 3. 4. Ber tetum o. ubi : Aefpondco di-

jino -

"tendum. , quod quidquid cogno[citur , aliquo modo

1'0

opore

414

m

oportet effe ad minus in. sp[o cogno[cente .. . unde fe..

ni at

eundums quod aliqua fe babent ad effe, . va fe habent

ad dvvinam cognitionemse[fe autem vei potefl trtphici-

"TA

ex catls

ger confiderari, velprout eff in propria fua natura,ex

eliephyl

Juts principis eduéla, ecce phy(icam exercitam exi-

cognom

ftentiam |velprout eff in potentia alicujus can[al'ec.

tia fütu

ce faturum caufàliter | ve/ pron eff ia apprebenfione

]tema,

alictjus cognofcentis ; ( ecce exiftentiam intentiona-

tf à

lem ) omnza evgoilla , qua babent effe in [uanatuva,

[ecundm quodeunque tempus,Dews ab aterno feiuity

um p

du

€3 apprebeudendo naturam ipfovum , utvitdendoea

DEnN

e|Je » nontantum in cegnitione [ua ( eccc intentionae

L

Sideihg

lemexiftentiam) ve/ poteztia alicujus can/a ( ecce

futuritionem caufalem ) fed£$ n effe natura ( (cili-

[uis n

cet ex fuis principiis eductz, ut patet ex triplici mo«

quid

Terum 4

doelendi tei quem premifitimmediate S.D. ) quod

»

atetyquta conjLat.quod ve exiffente (, etgo productá)

etam j

1

|dognofcit. Deus ipfumeffe quod babet in propria na-

fuadr

porafi auter ab aterno non cognovifet , nifi effe ejus

pj f

. quod eff ia cogaitione ( ecce rur(us exitentiain folam

ntüebat

! sntentionaler )- ved is potentia cau[a (ecce curíus

Qui(a

datar :

exiftentiam folam cau(alem ) cegnitto fna proficeves

que lhypi

p 'emporum [ucceffiones, 9 talia diestur Deus fci-

.

re [cientia vilionis

,

res autem illas, quavum c[fe in

fm t

wnllo tegopore eff ia propria natura, (. icilicec ex fuis

tingekn

Ktealite

principiis eductà) coggofcit effe im poteutia caufa. ..

Jeit &$ ea effe in copmitione [ua. , in quantimm [cit fe

qhinmy

eogm[cereea ,. .. ifle modus cognitionis nommas

dlCl "

ysr [cientia [imsplicss intelhgentie : quantum fcilicek

Phylis

per modum iffum cogno[cttur. ipfa. fimplex naturá

U Dm.

vei qua pofret effe, Ex hisclare patet quomodo l. c.

Ht

fit intelligenda refponfioad 1. a eramt poff mil-

"Ufrf;!

Je annos.seon [cit eaDense[fe nwnc. [ fcilicetin pro-

I&iliete

A at

priameníura | Quowiam nom eff verum ca effe

nuneé

ennc Ucilicecin dicta mexf[üra) fedl fait ea fustra effe

m fe.

à [ehibent

iwn£ Llcilicet aliisuon ipfi Deo) qmando verums erit

d trilis.

€a cffe. Ecc& clare intentionale etle; e(Te caufale;eife

MLA Cs

ex caufis,(eu principiis fuis eductum ; coufequenter

Cdtatt er.

elÍe phyicum,reale,naturale ; & hoc triplici mode

tfefec.

«ognoícit Deus ab xternojinque füa xternitatejom-

nia futura ,in tempore quandoque extitura.

veherftm

QTL«

Item a.íeq.0.dico igitur quod intelle&dus divipus in-

M MdfUr,

tnetur ab aterno unumauodque contihgentinm ,non

Fito tl

folem prout eff im cam[ss [nis , [ed pront eff in effe fuo

nudendota

determinato | id e(tex (uis principiis dedu&to ,patet

yxentiotiie

ex a. antecedente ] eum enim re exiflente ipfamn rem

videat.pYont in effe [(uo determinato ef? [ ecceelfe &

ii (ecct

r l-

fuis principiis xcdu&um ]alnerlcognofceie: resnpo[fe

iplicimos

quam eft , quam antequam fiat , €4 fíc ex eventibus

rerum aliquid ejus accrejceret. cognitioni. . Pates

D.)gud

etiam quod Deus ab aterzo non (oliitn vidit ordinem

Pmdu&i)

:ropm fde

fui adrem , ex cujus p0tefxgt: Tes erat fumm ? /ecf

j ;]4 eu

,F/gm effe rei [fciliccc ex (uis principiis eductum |

ainfolam

intuebatur fane ad cculum l.c.id , D.idque probatt:

xce rütíüs

Quod ( aic S.D, ) t melins pateat n exemplss offen-

) Profïcem

datar : (imtquimque bomines qui fucce[fiod in quim-

que horis, quinqne contingentia fatla videant : pof-

Doi [c-

f[um ergo dicere , quod s[taquingue vident b&c cone

tingehirya fuccedentia prefentialiter (utique phyfice

« exiis

& realiter exercite ) // antem. poueretwr. , quod iffi

A d v

m [dt t

quinque acbus cognt[centinm , e[fet a&bus nuus,poffet

; ngmlndi

dici , quod u cognitio e[fet prafentialiter ) utique

phyfice) de omnibus iliet cognitke [ucceffives ctm et-

T /ahm

y ndtdfó

o Dens-npo aterno intHitu. , non(ucceffive , ow.fia

tempora videat , omnia contingentia in tetrporibss

lo .

dliverfis ab &terno. prafentialiter ( utique phy(cá,

iil s.

realitet exetcitá przíentiá;five prout funtinpropria

fua natuta;ex fuis principiis educta tefte S, D. ) widet,

p u

LL d

n

446

uontautum ut babentiaefe iy cognitione fua . . i

Patcthzc

patet.quod silnlprobiber contingentium ad utrinali-

gaaja

erCite ex

&et certam fcientiam Deum babere , cum intuitus

tfrut «

ejus ad vem contingentem veferatur , [ecundzp boc,

licet phy

quod prefentialiter in aciueft , quando jam deter-

get realit

spinazum e[te5 certitudinaliter coguofct poteft.

erutat

Clare confonat contra Gent, t, cap. 68. in Coroll,

Caria

cum dicitur i Deusfeit , vel fevvit,boc futurum,

cdium. quoddam accipitar iater. divinam. fcien-

p a!iqa

beantud

tiam , Cj vem [citam , [cuet tempus ,

2/02n0 eff

loeutio , re[pettu eujusid 5

quod à DEO fciram

infepf

dicitur. , eff futurum , non autem re[petlu divi-

lC0 €Xei

»& [cientia eft futurum ,

qtl& (2 m0mento &ter-

(5[;6 29

mitatis exiflens ad onmuia prefeutialiter fe babet

üturgm

urulil

refpeélu cujus ( Ícilicet fcientiz divine , feu

seterpizatis ) Jf tem

2

i/;

-

s

u lochtiomis de smedio [ub-

uttümlil

trabatur , uoneft duereiboc effe cognitum , qua-

obílante

Jf non. exiftens (Yesicet phyüice vealiter ) . .. 2$a

gitione

dte $, [

quod jam eff, non potefl quantum ad sllnd m]lans non

effe.

lia jice

Cilartidem docet 1. p. q. 1437 15. eteraitas an-

conlidm

£em tota fipaul extflens, ambit totum tempus , unde

gens.(ed

omuiugqua [unt in tempore , [mnt Deo ab aterno pra-

loquifnr

fentiaion [slum eavatione , qua babet vationesve-

ptel a

Yum a[;mi fe prafentes ( nam effe COpnuum t Coga

Vide foy

60 nyod;

wofcente eft l.c. q. 13. 11 proemio (ecce prarfen-

tiamintentionslem) t quidam dicust. , fedquia

UT

ejus intuitus. fertur ab aterno [nper ounia , prout

gf'/l!,m)r,g

funt im. (na prafentialtate, ide(t propria prafen-

£onttigey

tialitate,quz eft phy (ica,realiter exercita;(ive prout

fuM:;,m

funt'ex tuis principiis educta teíte. S. D. patet cla-

nunl C

relc. Deus cognofcit ommia centingentia . .. etiam

: $5

promut unum quodque eorusseft atba i feipfo. (id ett

Kæc elt .

actu phyíice exiítens feu actuali exiltentia phyfica )

W l Mi d(

p

447

na .

patet hzc glofn eximinediate fcqq. €9 l«cet contizi-

dutrimlr.

gentia fiant in atln [ncee][rue (1d ett liceu phylic& ex-

1 inpp

ercit?. exitaat fucceflive ) zom ramen Dens fuc-

b hat

ceffrve cognofcit contingentia prout. im[noeffe ( icis,

um deter-

licet phyfice exercite. ) fient »os ; fed fimnl ( ícilis

».

€et realiter exercitt ) 24 ftta cognttto men[nrarnr

e«terztitate.

ii Cotoll,

Clarius adhuc patet l. c. in principio O. €oniin-

Cf

vit feit-

gens aliquod ( v. g. Ante-Chrifti exiftentia ,. Petri

iian «

beatitudo &:.)dpliciter confiderari pote[f umo modo

EO [citum

in feipfofecundzam quod jam in atlu eff (íciicet phy-

v diti-

fico exercito,& nacurali,uti patet ex iÍmediate feqq.)

ento dHf«

CÀ fic non canfideratur nt futurum. ( (cilicec phyfice

^f huit

faturum ) fed uz prafens ( tcilicet phyfice ) neqne ad

n2 , (eu

uirumlibet. contingent ( fan& fecundüm fidem ad

utrümlibet adhuc contingens e(t falus mea,v.g.non

I M-

.

obftante divina fcientia. de (;lute mez, vele

jUS ne-

i , qui-

gatione ) fed ut determinatum ad unum| ecce quàm

)...7;4:'4

rnJ/?zM.f 3

clatz S. D. loquatur de prztentia contingentis phy-

fica J ficenim eft in feipío;(ic jam eítin actu; fic non

vüitdi t«

confideratut ut fiítutum,nec ad utzumlibet contin-

, m

gens;íed ut pra(ens,ut determinatum ad unum , uti.

iperm t«

loquitur S. D, .Et propter boc fic infalibuliter [ubdi

poteft certa coguitiomi,utpote fen[mi vistis s [icut ciins

ao

video fortem federe | ecce phylicam przfentiam.j

jj n u

t ol

&lio moda pote[l confiderari contingens ut eff- in. [na

j fgd gm

cant[a.8 fic confideratur ut faturum. y €8 u cortine

gens,nondum determimatum ad unum. , quia cau[n

H a

eontingens [e baber dd oppofita , & fic con:ifzgen: n05

fubditum per certitudinem alicui cognitioni , id ett

(ve P[()UC

nulli cognitioni five humaua fit five. divina te-

put die

fte $. D. fupracit, de ver. qux(t. . art; 1 2.0. glofía

z p g"dm

hzc eít S. D. hic 1. p.l.c, fequituc enim iminedia -

t6.: Wnde quicunque, eogacjcit. effebinm . cantin-

j Ph;v'üca

"

gf?ia

8

gentem in [ua canfa tantimnon babet de eonifi con-

per[ew

t 1

jetipralem cognitionem : Deusantem cognofcit om-

üd Pï'.«

ia contingentia non folum prout fant vn (uis. canfis,

(clice

fed etiam. prout unumquodque eorum «f atiu i fe-

j

spfo. ld et nifi Deus ea cognofceret,prout funt actu

telles

infeipfis ; eanon certó fed tantüm conjecturaliter

cognofceret ficuti nosqui tantüm ea videmus in fuis

lien

cau(is antequam fiant.

aj

(hite

Confirm.. Hzcgloif ex 1.Sent. ]. c. eontizgen-

Copni

Ha adutrumlbet ( v.g. cur(us (ortis) r /fuis caufis

stullo mado cognofcipo[Junt ,fed quando jam efficiun-

velut

det a

pur in rerum natura,tunc babent tn fe ipfee effe deter -

minatum ,CS ideo quando [untin. atl ( (cilicet effe-

fempn

&a in rerum natura , feu exipfis principiis educta,

sU

utiloquitut D. A.). certitmdinaliter cognofcuntnr.

p f

Itaque contingentia in Íe ipfis habere etle determi-

jun,

natum: eíle inactu,& non effe ad utrumlibet; illis

berud

noncompetit,nifi quando jam efficiuntur ii rerum

h log;

natura , fccandumSS. D. icitur contingens futurum,

exerch

vitec

prout eft in actu ,. prout eítin feipfo , prout non eft

amplius ad uttumlibet ; eft ipfum e(Íe effectum in

igunu

rerum natura;feu ex princi piis fuis effe ed uctam.Ec-

euj

dj

ce phyficam exiftentiam rerum omnium in tempo-

re quandoque extiturarum,in menfuta divinzater-

& |

nitatis,

tct,g'&w

C idem habetquod 1. 7.art, 5, ad 1. effe-

Co

Éns non efl in cau[a ut imea po[fit. cognofcs , mf fit

U

cap[a deteyminata ad effcThum illum,uti patet um Can-

ftm

fesneceffaris , quibus cornitis cogno[cuntnur effetlus

h nj

earum . fed cau[acontingens non determinatur ad

litcr,[t

effeclun [unum , myfi quando atl producit ipfum emnde

Whyüc

ee caufa contingente noueft effetius ejus. , wt in eA

$h

puffi? cegnofcá ( icllicet certitudinaliter ) mis? qmando

eXetcit

jaem atiu produiius cff,

Hán d

ltem de. vet. q. 12« 0.2 0. futura contingentia

pv

t ff ctfe

p«* f? incognofcibilia [u:t;:m'a ab e[fe deficinnt,cum

Mfeitom

nec ia fe fint. [ id ett phy(ice in feiplisnon exiftant,

U. GN

üti patec, INB, quiditit futara concingentia effe iu fe,

ii fee

fcilicez in fe phylice exiftere | see 42 (nmzs camfis de-

Tunt adu

Berminenturfcilicet immobiliter & certitudinliter

eChucalitet

telteS,. D,

musin (ui

Item 1. p. q.57.a. 3- 0. futurum dupliciter potelt

cogaofci.umo nzodo ia can[a [ . . . alio modo cognof--

cuntue futnra infempfer, C fic [ohins Deieff futura

ronringm-

f uf

Cogno[cere , "on ol m qua ex nece[fizate provenient,

v tf

vel ut inplevibus fed etiam ca[ualiay quia Denui vi-

det omnta iu [(na atermtate,qua cum [sit limplex , totà

du

iiceteffte

zempori adeft , $ ip[(nm includit . &9 ideo naus Dei

(iseduca,

dutHitus fertur in omnia,qua Aguntur per totumtem-

w/cuntur.

pus , fecut in prafemtia, CO videt omnia , ntinjeipfss

detetmie

funt...quihbet autem antelleIus ereatus deficit ab &-

bec; lls

gernitate divinaunde nà poteft aliquo intellecin crea-

j ferurm

zo cognofct futuri,ut eff ia [mo. efje , fcilicet phyfico

facar

exercito,feu ex fuis principiis educto,uu patet.. Bce-

viter fic: Deus videt omnia, quia per totum cempus

u onedt

fedhum in

aguntur,ut in feipfis funt;fed ut in feipfis funt , ha-

lum t

bent in fe phy(icam exetcitam exiftentiam, feu de-

in tempo

du&ta funt ex fuis principiis,ergo Deus videt omnia

&c. ut in fe habent dictam exi(tentiam. Min, pa-

ving atl

tet,& fic viditea ab eternio.

::'w'm:

"TA

Confir, ex r. Sent, dift. 3 8.2.5.ad 3. 46105 d

u

eognitionit tranfit [upra contingens etiam]i Fatururm

fít nnc [ ícil. in menfura propria ] ffeu tranfet vi-

TT D d

fs mofler fupra ipfuns,dum eft [ (cil. phyfice, & rea-

T ld

liter,(euex fuis principiisedu&tum ]6 u effe | fc.

g^

hyüct exetcitum | qwod ef? [ phyfice exercitum ]

j

quando eft | phy(iceexercite | neceffeelt [ phyhice

g

exercite | 4wod tamen ab[olutà non eft neccflariums

j m

H$,

o'dcþ dieitur,quod in fe canfderatnm , eff continge

e

!

s

fed relatum ad. DEI coguitionem , efl nece[Jarium;

2.3,|

quia ad p[am nonvefertur ntfi fecundim quod eft in

bitit

'effe atinais 5 C 1deo fimile eff , fi ego videam [ortem

rmgez

prajentialuer currere ,quod quidem ia fe eft contin-

du

gens,[ed velasum ad vifum meum , efl ueceffarium,

"t f

neceffitate con[equentia , non con[equentis , vel ne-

Brevitet

[ecui

f

ecffitate conditionatá ,

nom ab[oluta.

ca;:]

fic : actus divinx cogniüonis tranfir. fupra con-

Y

tingens , edamfi futurum fitnunc. ,. ficuttranfit

dera:

vifus noftet fupra ipfum,dum eft ; fed vilus nofter

L

non tranfit fupra ipfum nifi dum eft phy(ict , reali-

177

tersergo.Maj. eft S. Do&t.

Arguo 2.Contingens;etiamfi futurü (itnunc,non

hm

TU

referturad divinam cognitionem , nifi fecundüm

ii

quod eft in eíle a&tuali ; fed contingensfatucum

tia d

nurc.prout eft in eife actuali ; eft prout e(t in pro-

al f

priaíuaexiftentia ; feu phylice praefens ut exiftens.

(omit

Ergo.Maj.eft S.D.afiatim patet exS.D.Mi,Sic enim

qud

non confideratur ut futurum laitS, D.). fed ut pra-

tttta

fens.c3 determinatuim ad unam , nec ad utrumüber

probat

eontingens , fed ex [uis principiis eduéium. — Patet

n ;m

quoque ex immediate :cqucntibus.

ida Í

Addocettum eíle ex D, A. quod fururum contin.

vWutg

gens,dupliciter coníiderari poffit , non tripliciter,

tfarig

hujus enim tripiicis,nec veftigium extet,necumbra

Volün

inomnuibus D. A. libris, Patet ex ll. hicaffadimci-

BRUT

tatis,fed hac duplex conüideratio fururi contingen-

tel),

tis,eft futuri contingentis caufalis , & futuri contin-

bentisphyfice realiterin zternitate praíentis,ergo

FW

non futuri formalis , ergo éx mente D. A. non da.

étn

ïlllilvn

tur,eique prorfus uti & Arift. fuitincognitum. Pri.

C&5 s

ma pats patetex ll. cc, nec. negaturab adveríariis,

Secunda pats autem evidenter eft probata ex D.A.

bit]

& fequenti Angel, diícurfu 1.ad Hann. dift, 53, q.

qeà

;oao

125

[v

« e[ u

2..2. 1. 0. clariffime evincetur, & ad oculum proba-

h irm

bitur,nec non manibus palpabitur, — £wrturiums cope

H enspin.

tingens duphiciter potefi confrder ar1,u»x0 s204do, féctne

Áurim,

dum quod eff faturuma,€8 fic nibil al.nd eff cagnofce-

re faiurum Contingens,quam cognof.ere cau[as ejue

tl nt-

Drevitet

fecundum vrdinemy,quem babent ad p[um , C w

cana contingentiuum won babent ordincm imtntali-

pta Con»

lem ad. [uum effetium. (icicet lecuudum fe conti-

i ccundit

s noftet

derazz,& prout abftrahunt à divino decteto , patet

1.p.q.19.2a.7.ad 4.. Ltcez Deuza velle aliquidnon

», Dd

Jét nece ffarixm ab[oluté , tamen neceffartum efl ex

ünenoft

Juppofitione. propter immobilitatem divina volunia-

cundum

I5. Etino.oportet voluntatem ejus Dei effe omnino

immntabilem. De ver.q. 5.2, 3.« 8. Jfmplex nats-

facocu

tía dicitur , nonadexciudendum refhechum [csentia

ifi Pfo'

exiltens,

ad (citum,oui infeparabilter omnem Jfeientiam con-

3777

gomttaturs fed ad excludendum admixtionem ejus;

quod eff extragenns notiti s fecut efd . . .ordo volum-

|utpri-

mlb

tatis ad res [citas producendas,aua addit [cie ntia ap -

probationss E« l.c.ad Ha in. qu1a camfa continoentis

B

non habent ordinem immutabilem ad f efä&gm*,

f

3deo [ecundum bunc modum,contingens futurum im -

mutabilter [aringn poteff , ergo argumento à conz

iphcitcr,

trario fecundüm hunc modum , ordinem fcilicer

cümbtá

voluntatis ad res ícitas producendas immutabilem,

hümce

fucarum comiugens immutabiliter à Deo íciti po-

yxinget

teft) »deo [ecundum bunc modum Contingens futu -

i Conuie

rum Am?»utabilter [ciri non poteff ,

a

H

Alto znodo petefé

Xistgo

ca;&/i

erari contingens futurnm ratione illiu; tempo-

100 d4.

risyn que futurum effe pradicitar [ v.g. li quis dicat:

jo, ii

ctas ab hora prima ufque ad fecundam fortes fede-

bit | inquo quidem tempore. [ cras (cilicet 1. uf-

oD

quead (ecundam ] futurn

"m jam prefentialiter eft,

L q

F

2

m

À

( per confequens determinatum ad unnmm (NDB. quid

Ht

fic faturum elle prafentialiter,&per con(zquens elle

d

determinatum ad unum , fcilicet effe phyice reali-

t vil

tet exi(tens, feu eífe eductum ex (uis principiis. Uti

fmpl

patet) 63 /ie certitudinalter contingens coguofcs po-

ll 0.

sefTutpote per feipfnm jam vi[umsficut fenfn prrce-

tenu

p [ortem (ederey utroque amtem modo Deus de

entia

futurss contingentibus. [iientiam. babet ( quatenus

tiec €

ícilicet caufz. contingentium habent ordinern ad

ingrc»

fuum effedum , qui ordo comparatus ad caufam

!10iïq

fuam proximam mutabilis eft,prout autem fabftat

furaa

voluntati feu decteto divino , omnino cft immuta--

&itt

bilis, fcilicetex fuppofitione ; deinde proutin fua

fu

d

tzfentialitate , ícilicet ceali ac phyfica ) rationem

tion

addit S, D. ewm entom [ia& cognitionts intnitus lst in

pl

fhomento &teruitatts,qua omnibts temperié parttlm»:

tl )

adef? C$c. NB. Hic , quam clareS. D. loquatur de

flen

futuro contingenti cauíali; prout fututum eft ; de-

ptop

inde de futuro contingenti prout phyfic? realiter

m

prafens eft, vel in tempore; & fic certó poteft cog-

*

noíci 4 creatura $- vel in divina zternitate

i

& fic

fciri. poteft, & (citur à Deo,

Tuhc entiim 'aliquid

cognofcitur ut futurmm efb , quando inter cognitio-

nem cogno[centis. , CÀ vei eventum invenitur ordo

prateriti ad futiyum , bic autémordo non potefd in-

tenifi snter coguitionem dyvinam C$ quamcuuqsren

contingentem ( (cilicec faturam ut pztet) fedfezsper

oydo dtvina cognitionte ad remquamtunque ,. eft fr.

€nt ordo prafentis ad prefens, De verit.q.2.2. 12.

in o. quod autem ordo ille prafentis fitad przíens

phyficum , docct D. A, fomplex notitia dicitur non

ad excludendum räfpe&um [cientia ad feitum , qui

in[eparabiliter omnem [cientiam concomitatur ; fed

d exildendum admixtionem ejus , qued. efl ex-

iré

453

JB: qud

jensele

tra genus notitit y ficut eff exiflentia rerum quam

C teill«

addit (cientia viffonis l. c. q. 3. a. 3. ad 8, ergo [cien-

tia vilionis fuperaddit fimplici notitia (id eft ícientize

jis. Ut

fimplicis intelligentiz,ut clare docet 1 P qe14-2-95

wfui p

in o. ]tema. 12.ínQ. ) exi(tentiam rerum non in-

i pra.

Doudt

tentionalem,& objectivam , hzc enim omnem fci-

IUGICHLIS

entiam concomitatur infeparábiliter , S. D. jam cit.

nec eft extragenusnotitiz , íed effentialiter illud

Det ad

|caujam

ingteditur ; ergo phy(icam (uperaddit & realem ;

Vfabliat

nonquidem in propria rerum menfüra , íed men-

fura zternitatis ut ait S, D. jam cit. evidenter itaque

mmutie

& ittefragabiliter docet S. D, prefentiam phyficam

wcinfta

futurorua contingentium in aternitate & futurie

atonem

tionem caufalem,neícit Suarilticam formalem : nifi

u ht it

per hanc intelligere velitSuacifta carentiam exiftene

| pambm

tiz pro nunc in menfura propria ( cum pbyfica exi-

at de

ftentia in menfura eternitatis ) & exiftenziam in

e ) de.

resliet

proptia aliquando menfura habendam ; inquo ta-

men intellecta , futurum formale non erit ?

teftcop

:S&HC

ut patet ex definitiene Suarigiäg

j uhq"id

cagm'tio-

TL

9$25e

pf

yiqm

d )",mpn'-

974)/;"

$361

|prden

j n

i i 4"'

T

Ff5

AP-

-

(

«99Se ( 454 )« SSe»

AJPPENODIX

que per

SECUNDA PERTINENS

ud fni

der t

Utrum ex mente Áng. poffitieadem veritas objedti-

feifut

'va per divería media Íciriyopinari, & crediab

hocult

eodem,idque fimul ? Promeliori

diài:!

incsliigentiz.

tun d.

9. emn

Upp. 1. Tanquam certum,rerum definitiones effe

r

nta l

veluti prima principia ; unde acceptari debentà

nobis,& a bponi,prout easintellexecunt,determina-

gu jus

fatlon

rünt,& nobis tradiderunt principes fcholattici; aliàs

dum

omnia refolverentur in qq. de nomibe,nilque,quod

opytioi

eíletomnmbus comune, haberemusin di(;.»ucacioni-

bus;proin nec mütua bona intelliventia,nec quidqu&

p

certam ac firmum. De ratione opntoz15 eft ( ait S.D.

Pmpm

1.2:Q- 67. à, 3 .O.) quod acciptatur unum CH?8 P OY TW

pj

dive alterius opp.frtz, unde non babet firmam inbafro-

140 :o

sesuderatione vero Jetenti quod babeat firmam in-

& dif

bafionem cum wiftone vmelleiluali...fides auiess medio

Sup

Thon

suodo fe babetyexcedit euim opivsonem n boc ,. quod

demo.

babet firmam inbeftonenndefieci verà à feientia m eo,

sed non babet vi[rowem. Ex 2.2.9.1.2.4. 0. affentie

intell

sntelleBus alicui dupliciteryuno modo,4uta ad boc mo-

Verità

Quco

vietur ab ipfoobjelió , quod eff velper fe spjum cogni-

fj

YWnnyficut patet ia principtar prumis,quorum eft mntel.

Icttus:vel ef per aliud cagaitum, ficut patet in concli-

000

ffonibus quavum eff [etentia , alto modo wtelleius af-

pbl

To

fentit alucui,non quia [ufficienter movetur ab objetlo

proprio.fed pev quandam eletlionem , voluntarie de-

Yertit

elinans in unam partem msqi , quam in aliam , €8 fs

Ü Vg

quidem bac fit cum dubz'mtiaue,fäï formadixe altevius

[l

partssserit opinio:fi autem fit cum certitudine ab[que

yd W

tali formidineeriz jïde:. lia autem videri dicuntur,

mpri

Intelt

quae

qua per fe ipfa movent intclletlis noflrumyvel fm[ub)

NNS

ad [nt cegnitionem. Unde manfeflum eff anod uec fi-

des nec op:m o pete[? effe despfis vifis , aut fecundmm

ODjede

fenfum,aut [ecundim intelleclum. Confirmat clare

:ediab

hocultimum ad z. 7boma: aliud vidit €9 aliud cre-

didit ; bominem vidt Ed Deum eredens conf.ffus eff,

cum dixit : Domina meus, & Deus meus.. Ex a.íeq.

onere(fe

o- emnts [cientia babetur per aliqua principia per fe

debent]

nota,CÀ per confequens vifas €8 ideo opartet quacun-

que [unt [csta,aliquo modo effe vi[a, | Exl. c. ad «. de

tetttifige

rattone (cientit eff . quod id.quod [citurexiflimetur

icyalias

De ratioze antem

uequod

effe imp«ffibie, aliter fe baberz.

opinions,3Hod 1d,quod eff opinatumsexiffimetur yof-

Qtatont«

fitile aliter fe babere. — Sed id , qnod fide teuetur,

Lïlliquä

atSD,

propter fidei certitudimem exiflumatur. etiam um

«

sf

po[fibie aliter fe habere.. Conionat clare de vcr. q.

14.2.9.0, exhisobvia eíttriuniillorum definitio;

T.

fntátt ff

& differentia efTentialis diftinctiva.

q m

Supp. 2. Certum effe in utraque (chola tam

Thom. quàm Suirift.quod eadem veritas obje&tiva

T guod

demonftrabilis , poffit per divería media ab eodem

WLAUTUR

intelle&u & facceffive, & fimul cognofci , v. g. hec

ifenit

veritas: Deus eftexiftens; poteít ab eodem intelle-

i uctit-

&u cognoíci per medium fcientificum,per medium

in Wgni-

fidei,& per medium opinativum. | Pore[f enim unus

f]?mttl-

T

homa cognofcere eandem conclufionem per medinums

probabile &$ demonflratvuum.1.2.q.67 a. $,0. Sed

du if*

Tota difficultaseft , quzx hic ram actiter contro-

)uj

vertitur,utrum veritas objectiva,jam evidenter cer-

mrtä d-

tó v.g.à lorte Dhilofo pho Chriftiano cognita, dum

lmäff/;

fimul ab eodeim cognoícitur per medium fidei ,

aliei

vel probabile , fpecificet , caufetque verum, ac

T

roprit dictum actum fidei , & opinionis ab

LE

intellea pro tunc elicitum ; — quod mordicus

qIM

YP

ncgat

6

negat Thomiftasmordicus probat Suarifta, — Ratio

tamen

n

&

andi veriThomiflz hzc effjquia ieplicet ex pat-

RT

" tefubje&ti cognoícentis, idem certó ac evidenter co-

;

jd.qu: du

' gnoícere,& f1mul probabiliter acinevidenter. Sed

intelcd

R e(pondet Suatifta jid verum etle de inevidentia

ficintcir

& formidine a&tuali;fecus virtuali ; hanc autem Sua-

mid!üi&

rifta vult fufficere ad hoc, utactus per medium fidei

BllliCUjUS

' vel probabile elicitus fitproprfc': actus fidei vel Opi-

elicitus;

nionis fpecificus.

lispit

Tota proin difficultas in id unic recidit,atrum ef-

licetco

d

162

tur ad

fentialiter,vel faltem indifpenfabiliter requ

(]UC'PU!

actum fidei inevidentia actaalis,ad actuim opinionis

(1obíct

forxido adtualis; an econtta virtualis fufficiat;(i pri-

abfoity

mum,triumphat Thomifta tettibus ipfis adveríariis

fotmid

Fquia implicat intelle&tii fimul a&ualiter,cvidenter,

pdli;

imobiliterq; obje&to adharere;&fimul actualizer in-

quity

evidenter,mobiliterq; | 6 fecundum,triumphat Sua-

Ym

rita, Thomiftis mulüstettibus. Ubitamen bene mi.-

vd Cot

hi videtut.

obhori

Notandum,;quod actus inevidentia & formido vir-

hobety

tualis dicantrciþcätum nontantüm ad ipfum IDe-

inbapti

dium inevídenis,feu probabile,quod de íe aptum elft

Z

genetatein intellectu cogno( cenus inevidentiam,vel

ments

formidinem a&tualem ; fed etiam ad füum fubje-

deo,c

é&um , Icilicet intelle&um ; proin hoc fubje&um,

li incaj

feu intellectus,(1 incapax fit obícuritatis , vel for-

quevir

midinis a&u:lis ; nec medio inerit virtus producen-

phyi

di in tsli intelieQu obícutitatem, vel formidi-

N

rem aQualem 5 confequenter aQtus tali medio in-

Quia q

nixus , dici nullatenus poteft virtualiter obícu-

Querm

rus,formidolofus, reípe&u talis intelle&üs. — Pa«

fufüci

tet clÀrein Deo O. M. novit namque omnia me-

- prdu

dia nobis obfcura , probabilia &c. riovit ompes eau-

| 1eri Í

fas conurgenter fuis connexas effectibus &c. nec

àYir)

tamen

$

.. Mtio

tamen hujufmodi poffuu: cognitionem divinam de-

Wif CXPZL'-

nominare virwaliter obícuram,formidoloíam &e,

lentet co-

jdque duntaxot propter incap:cimtem intinfecam

nter, Sed

intellectüs divini. fiergo intellectus aliquis creatus

evidentit

ficintrinfect incapax obfícuritatis actualis,. vel for-

item t«

midinis ( qualecunque medium attingat ) refpe&u

dium fidei

alicujus cognofcibilis, non poteft hujufmodi actus

"s

l vel ofi«

elicitus rc(ï)cä'ïu calis intelleé

Ls , taliíq; cognofcibi-

lis à parte rei , dici obfurus formidolofus vi:tualiter;

utemel-

licet comparative ad medium quo pracis? relatus,fic

uitsthrad

quc.Pu[ö pracifive ac fpeculaüivé fpectatus potlit di-

npmiom's

ci obícucus virtualiter , ie quantum fcil. medium id

:ia(;ü!pri-

abíolute habet virtutem producendi obfcuritat vel

dverlaris

formidinem actualem.przícindendoab incapacitate

videntet,

patfi ; (ed hoc non eft à parte rei, prout hic unice in-

vliterit

quritur, fic ignis habet vim calefactivam , alterati-

»

'g.mSua-

vam, corrüptivam &c. reípectutamen angeli

benemi«

velcotporisgloriofi. dici nequit calefactivus &c.

ob horum incapacitatem intrinfecam, | fic facerdos

vido vite

habetvimabíolvendi phyficam &c.

non tamen

U De«

inbaptizatum , etiamconiritum ; undeinbapti-

Zatum , vittualiter non diceretur abfolvete (acra.

ptum et

ia

mentáliter , (1 verba debita debite proferret; idque

n fubjc-

ideo , quia 3mrinfece, defectu characteris b; ptifma-

þje&um,

lis incapax cft actualis (acramentalisabfolutionis; fi-

velfor-

L]

realitet ac

que virtus abíolutiva facramentalis

ducete

Phy (ice facerdoti inexiftens,non (e extendit ad eum,

formid-

Ratiogeneralis & evidens horum omnium eft ,

sedio if«

quia ut caufa aliqua poífit dicipotens producere

l obeU-

quemcunque effectum in paíTo , eufübje&to, non

fufficit ,

quod caufz vere infit virtus ad effec&tum

j D

nis mt«

producendum , fed debet fubje&tum etiam non effe

pes tll«

intrinfece impotens ad recipiendum illum effectum

& I

à virtute illius caufz j fi ecus ; nonineft , nec poteft

dici

quma

Ff g

8

dici ireffz tali caufz vircusad talem effe&um, ref-

:J(? r 411'91

pective fcil. ad cale fü bjectum.

cum erzo intelle..

& prm

tiva medi

€tus clare videns veritotem , fitintrinfec? incapax

moyete t

actuslis obícuritatis & formidinis refpectu talis ob-

je&ti (éu veritatis evidenter vifz , hinc dici nequit ,

drtobjeé

thsintel

quod medio probabili &c. (licet abfolute , & de fe

probzbil

fic potens ) infit virtus generandi formidinem &c.

fcil (um

actualem in tali fübjecto reípectu talis objectisproin

patte rel

nullas actus elicitus i tali irtellectucirca tale objc-

&um , poteftvere ac proprie dici virtual

;P;«

fLÀ

for-

praciiy

diuim (üu

midoloínus &c. utpotecam virtus illius czufze (eu

medii (e non extendat ,imo nec extendere poífit ad

jom dart

Ex his

ullum actum à tali f bject

o elicibilem , rcfpc,&ivä

denterin

adtale obje&um , ficque evidens eft quod nullam

vircualitacein ei tribuere poteft ; confcqucntcr nec

t

iftud fübjectum, virtualiter taleà zali caufa denomi-

hon &

4

i feu:

nirpoteft ; uticorpus gloriofüm virtualiter cali-

u a

d".þm- 2lteratum

, Corruptum nequit dicià virtute

£olifi

,;)

ble&ol

pis. ratio hic dictorum patetex S. D. r.p.qua-

ftion. tos. articulo4:0. — voluntas poteff moveria

Vim n

guecunque bauo ywon tamen fujficenter €8. effcaciter

bis hic p

nifi a Deosus enm [ufficienter aliquid potc move-

ip Id n

ve alizuod mabile , uift virius adlrva moventit exce-

hcque n

dat , vel[altem adequet virtutem paffivam. | mobilis

corpusg?

virtus autempajftva volnatatis fe exetendit ad banuma

dotes G];

unierale ,ficut C9 intelietiis objeflum eft ens uni-

tüten(o)

veríale. jamautém manifeftum eft ,

quod virtus

tiS,l&m

üonemd

médii probabilis & obícori non adequet , multo

je (b

minusexcedat virtütem intellectus clar? jam illu-

minati , &perfecte evidenter quetati per virtutem

quod ex

medii fciétifici füper aliqua veritute patet exS.D.r.2.

lls &

quazftion. 67. atticulo 2. c.ex parte medii differunt

i

ObeUïi,l

fecundam perfetlum C$ imperfe?um C0gAILj0 , q:m

U

459

dum, &ef.

eff de aliqua conclufione pey. medium demonftvatium

troirtelle.

€3 per medinta probabile, ero virtus adtiva Íeü. mo-

tiva medii ptob;bilis ad zctumformaliter probabilE

e It

Jatliob.

movere iatellectum non-potc*?c ,dum jam clare vi-

Ic! hequit

det obje&im quod ; coniequenter necactas elicitus

tt , &defe

talis intellectüs circataleobjectum , permedium

direm &c,

probabile , potef dici vircualiter formidolofus ; fi

Ícil, (umatur actus , proüt eft in tali intelle&u , (eu à

)jeffïi;proin

paite rei ; licet fic dici poffit , f1pure fpeculative ae

tule cbjc-

alierfer.

pracifive fümatur ,^ comparative duntaxitad me-

s couf (en

dium füum piobabile , abítrahendoà tali intellectu

jam clare vidente.

t podt Md

Ex his j:m præmifüs & rite intellectis patet evie

rel'pc&ivä

!

]

od nullam

denter implicantia actüsevidentis & certi formali-

n

uv

j

1

À

tet D&

ter , & actus inevidentis incertique virtualiter., Ícil.

l

fs detomie

non ex parte mediorum przcife ; fed ex parte (abje-

:

&i , feu intelle&tüs , utpote inrinfeceincapacis(dum

iil

? Cili

iitiilia

jirs clat& objectum quod videt) ut medium proba-

il

;&

bile & obícurum exerat , imo pomt exerere fuam

), [,P.qüæ:

[ wettd

vimin talem intelle&um ; uti corpus gloriofum no-

! eficActttr

bis hic przfens intrinfeceincapax eft , ut virtus folis

.

inid agatalterando, vel corrumpendo actualiter

?

tb mott

ficque.nec virtualiter poteft ea virtus . denominare

n (X

corpus gloriofum ,alteratum , corruptum ; quia per

s mll

m«i hum

dotes faas gloriolas fibi intrinfecas, excedentes vir..

B gt t

tutem folis; jam lubtra&um eftà tota fphera virtu.

tis,:cturalis&caufalitatis folis,refpetivé ad corrup-

uod vittus

tionem&c.fic&intellestus per claram vifionem ob-

, multo

je& Gibiintrinfecam , medio Ícientifico innixam ,

? p illü-

quod excedit virtutem & activitatem medii proba-

cvictitet

bilis, & inevidentis , fubtrahitur àtota. fphzra . vir-

e$. D

tutis, actualis, & caufalitatis medii probabilis &

j djom

obícuri,quoad formidinem vel obícuriratem, etiam

Ill y WM

f

poffibiliter caufandam circa obje&ü iam evidens,in

intel-

460

intelle&u jà clatt illud vidéte,ficutin ligtov.g.quod

lenimk

munino à

Prius movere localiter potui , modoautem nen po(—

fum, poftquam excrevitin ingentem arborem, ime

quctvirt

di prob;

plicatlocalis motio idq; ideo tefteS. D. quia virtus

mea activa,modo non excedit,nec adaquat jà virtu-

imcuwt

Dico

tem paíIivam mobilis , fcil; arborisjunde quantum-

e;dem.

cunqg; exeram robur meum omne , non poteft vere

opimri

diciatbor eaà me localitez('etiam vittualiter)mote;

quandiu virtus paífiva . illius excedit omne' cobur

xifimul

ménum ; quia virtus mea a&tiva nunquam fe extendit,

Deuny

acevide

necextendere potuit ad idlocaliter. , etiam virtuali-

Prob,

ter movendum,cujus vitn paffivam non ada:quat;uti

evidens eft.Idem proríus eft de intellectu , qui prius

ifhjerfa

aliquid opinabatur, credebot; dum id obje&um jam

femds

excrevit ad evidentiam & certídinem objectivam

praat

dumzq; intellectus clare jam videteam , & evidenter

Propfiu

n jf

immobiliter inhzret, quantumcunque ralis intelle-

us exerat tobur fuüi per medinm ptobabile vel ob-

ij

tándigs

fcurum , non poteft dici objectam id formidolofe

Táttonba

etiam virtualitet formidoluse ) coguitum à tali

intelie&tu ob excetfüm medii fcientifici ad alia me--

u

dia ; Ííeu ob defe&um exceffüs , vel Gltemadz-

fedum.

quationis virtutis medii probabilis ac inevidentis ,

/et hu 1

ad virtutem medii evidentis & fimulcerti, (1 ereo fit

imp:rf:

impoffibilis in tali intellectu actus formaliter £or-

&icui h

midolofus,obícurus, circa tale obje&um, idq; pro-

qustu,

ptet intcinfecam illius impotétiam majori,exceffi-

[ima

váq;virtute fibiintrinfeca provéientéqui poteritta-

Whtá

lis a&tus proptié ac vere denominari virtualiter ob-

f Jl

fcurus, formidolofus; cum virtus talis medii minor

lengl

ac inferiot fe jam taliter habeat ad omnem. actum à

i pti

tali intellectu eirca tale objectum elicibilem , ací

nimql

omnino non ine(Tet medio illi; ficut virtus mearef-

Bo

Pc&u Præfatæ arborisin ordine ad motionem loca-

gu.w,

lem

61

lem à mefolo faciendam , jamita fehabet, acfio-

Ov.g.qued

1060 po(-

mnino mihi non ineflet , . eó quod nunquam adz-

j

oetm, lm«

quet virtntem etboris paffivar,ficut nec virtus me-

qtiavirtus

dii probabilis &obícuri adigquac virtutem paffivam

intelle&tüs , virtute medi (cientificiroboratam.

iEj vitue

quantum-

Dico itaque implicare ex claza mente D. A, quod

vote[lvere

eadem objectiva veritas fimul poffit fciri , ccedi , &

ir)motiy

opinari per divezfa media ab eodem intellectu; di-

ne Wbüf

xifimul; quia poteft quis primó opinari dari unum

t extendit,

Deum;po(tea credzte id poteft , tandem etiam certó

ac evidenier *dem nolle,

v virtuadi«

iæqua—t,uti

Prob. r.ex S.D.t.p.q.67.2:5.0.48ia perfettuyet$

semperfeilum opponuntur, impof[[ibsle efl , quod fsmul

,qui prius

fecundim idem fit perfetlio €9 imperfeclio (txonem

tdrum jatm

edivam

premitric S.D. loco citato, oppofrtio enim ef per fe€9

evidentet

propria cauf:f quod uuun oppofitum excludatur aba-

& ,ip quantum [cil. - inomnibus oppoftris inciuditur

lis incellt-

ilevelobe

éppofitzo affira ationis Cyuegattonis)efl awtena confide-

ä

tmidolofe

randum quod trapevfetlio quwdem ,. ottadoque eft de

ium il

ratione rei ,C$ pertinet ad[peciemip[ins , ficut defe-

éÉlusrationit pertinet ad vationem equi . . . taliwnper-

dalia me-

fe&ine [nblata tollitnr [pecies vevs fcut jaw mon e[-

jtemaide

evidcntis !

fet bos velequus, fi effetravionalis: quandoque verà

[ ego !

smperfett:a non pertinet ad v atwonem [pectet , . . fseut

—

edícui bomtpi quandoque a&tidit defell«s vationis , in

ulätcrfof-

quantum , impeditur in eo ratomis m[us. propter

j pfe

fomnuum .. :patet autem , quod tali ymperfeclione re-

(i tl

óterit -

spota ,nibilóminus fabflantiares vemanet. Manife -

ftum eff autem ,. qmod imperfzilio copmtionis eff de

yliter ob^

fatione fidei (ezgo peratet àd ipfius (peciem ,

uti

«dii rinor

hic patet ) ponitur enim in ejus defigitione y fidete-

] g&üm

mim ef fubfHantia [peraudarum rerum , argunen-

A]) s ac,!

FRPÀ n0n apparentyum beb, XI. , ,. quad autem coant-

j mett

2

Ü

):2-

gem loct"

fic'zï: J[rne appatitione , vel vifione,hoe ad umpezfe.

let

ng [

63

qudi

spvm cognitionis pevtinet ,. C2 [icimpevfetliocognitio-

fmmdl

nisc[t de rattone fidet , nade mamifeflum eft , quod fi-

li eod

desnen patef? effe perfecla cognitio ,. eadem numero

p;aneas;ergo fides actualis,non poteft elle (cientia ac-

i P.H' [

hii à

tualis,exdem numero menens;aliàs fides eadem nu-

onái

meto manens , effet perfecta cognitio , quod teíte

S. D. effe nequit.. Idem ergoactus non poteft (imal

vepr

elle &des & (cientia , uti volunt adveríarii.

propru

ejel.

Pergit 1. c. S, D. inquirere, utrum (cum fecun-

pf

düm probata , idem actus numero , non poflit fimul

eilc fides , & perfecta cognitio , proin nec fcientia )

[utiei

ö "t

ergo actus fidei. poflit (imul eífe cum cognitione

tititide

perfecta realiter entitative diftin&tà ? fed slrerins

imperf

confiderandum efl , utrum fimul poffit effe ( hidesac-

ff [/Pl

tualis ) cutz cognitione perfetía s ibilenim prohibet

aliquam cognstionem imperfeilarn.fimtul effe atiquan-

mperj

it tj

do cum cognitione pezfecla,eff igituy confiderandum,

eljed

quod cormitio potefi elje umpzrfetla sriplutter , uno

modo ex parte objecki cognofcibilis:alo mado expar-

apno/,

te medu...qualiter aifferunt [eccundmm perfecinm €$

TU

qudc

spe rfecium L'qgm'tio ; QU& fff de «4-'1'-7!!4 C'OHCIHFOHQ

&':FH

per medium deimonflratvvum, €9 per medium praba-

bile . ex parte vero (ubje:ls ( [eutertio modol.c.) dif-

Tdlipy

fevunt [ecundzm perf um €9 imperfetl um 0pim0 ,

jti ,

titd,.

fídes , €8 f[cientia s nam devatione opinsonis eft , quod

petej

acciptathr um us formidinealterus oppofità , un-

de non babet [irmam imba[ienem; de vatione vero fcié-

Hf

G6 efl , quod babcat firmana ubaficnem cum vilione

f

Ex|

intelleiiualt babet enim certitudinem pravenientem

Qum

ex intelletla priacipior ia ; fides autem medioza2odo

j

fe habet y excedit entm opiuianem in boc , quod babeg

phcitc,

fiymam inbafionem , deffcit uero A (cientia meo, quod

cladin

non bbet vifionem.manfeflum eff autem , quod per-

idcm,

ft&ua

fetlum "n pofunt fimul efe [ecundnm idem ; [ed ea ,

quá

EH iliql

libieà

D

6

fatagm'tio.

que differmit [ecundum perfetlum Ó imperfeflum ,

fecundism aliquid idem , poffant frenul«fíe 12 «liquo a-

2) -juüd,ä-

9 !I

lio eodera. fic agituir cognitio perfetta. C amperfetia

dentizac.

ex parte obje&li ( Cogniio v. g. matutina À. vefperti-

adem na-

fia M angelis , nam cognitio mututina eft derebus,fe-

cunstn quod babent e[fe £m verbo $. cosnitio aniem

;uo;i te(te

ve[perzinaeff deets ,. ecundsm quod babent e[fe in

ptc&!ïmul

|

proprianatura , quod e[l vmperfetdum refpecin prims

effel. c. ) nullo modopo[funt effe de eodem objetlo

)

.

Jln [ecün-

offrlimul

polf(unt taznen convenimre 12 codess medio, €8 t2 codem

Tientiz)

f[ubietto ; sibilemms prolbibet , quod unus bomo fimul

:ognitionc

€$ femelper ununa C9 idem medium babeat cognitio-

1 s lr

nem de duobus ,quorum unum eft perfectum, & alind

vnperfectum , ficut de [anutute ,C$ agritndine , bono

(fidesac-

U malo. [rmiliter etiam impo[fibile ed , quod cognitio

1 pra/n!fe;

al

umpervfecla G8 perfeclaex parte medz , conven:iant in

uno uzedio y fed utbilprohibet , quin conveniant ia uno

erindinty

ebjetto , €$ inuno [ubjctto ;

pereff enim naus bome

TNETT)

cogno/cere eandem conclufronem per. medium preba-

ii (npite

ffffumö

bile €8 demonflrativum 63 femiltter eft unapofJibue

3

;anälhjfüïlt

quod cognttio perfetla &9 imperfetta , ex parte (ubje-

& , frnt imul in eodem [nbjeflo . fides autems in "

um reäd'

ratione habet umperfellionen , quaelt exparre fub-

ic)MfF

jetis , nt [cl.. redens non wvidzat sd ,quod creditbea-

LUE

ntuiudo autem de [niratione babet. perfetlionem. ex

f/[, j Wd

parte [abjeclt , ur [cil.bentus videat id , quo beatifica-

W( j M

p

tur, - nde oanifeflum eff ,quad impoffibile eft 4uod

vt at*

j vine

fides maneat [imul cum beatitudine £m eodé [nbjeila.

Ex his patet primó , quod pecfedtum & imperfe-

ul

&um , non poffint fimul eilecirca idem ;i(cil ,. fim-

u gl

pliciter idem ( fic enim funt oppofita , & anuin ex-

!W, hdþlf

cluditur ab alio ) quz autem iecundüm aliquid fünt

4t0, 7"0

idem, & differunt (ecundum pectectum & impet-

yid tt*

fectum, poffunt fimul efie (ait. 5« D, ) & convenire

,

4

inaliquo aljo,quod fit idem v.g.in codem n:edio , &

1

lubjecto,

Pa-

46

nemf

Patet 2. quod cognitio perfecta & imperfecka ex

funz &

arte objecti, nullo modo effe poffint de eodem ob-

hacin

je&to , (c. fimpliciter eodem ; poffünt tamen conve-

nirein eodem medio & fübjecto.

jtcti (

Patet 5.implicare quidem, quod coguitio per-

fcevi

dift, 2

fecta & iz'npcrf'c&a ex parie medi! conveniant in u-

deini

no medio ; polle tamen convenire in uno ob

fubjecto.

jc&g &

fastp

Patet 4, implicare quod cognitio perfecta & im-

L

perfects ex parte fubjecti (intfimul in eodem fabje-

jnt;j

Go ,ratio.S. D.eltlc.qusa perfetlum C9 imperfetlum

pf

Honen

epponuntur s smapoffibileeff ,. quod fimul fecundzm i-

dem fit pcrf:äl:'a & :'mpq:f:ä?io.

Pa

Datet g. quod imperfectio , quam fides in füi ra-

fiont,

tions habet ( que e(lbic.ut evedens non videat id

opini

ne,à

quod erccii:)äïz; terieatqs Íe ex parte fübjecti ; uti &

erfectio quam habet bestitudo; ficut & Ícientia( at

jeo

Ícil. beaxus videt ; id, quo beatificatur, & (ciens im-

jedii

intell

mobilicer inhzrea: (cibili cum vifione intcllc&ualj)

ime(h

eft ex parce fübjedti videntis, & fcientis.

Datet . quod cognitio imperfecta & perfecta ex

gniti

parte amedii ; poiï'unkc ümul effe perfecta & imperfe-

limi

éa ex parte (ubje&tiquautüm fcil , eft ex parte e-

(cien

diorum,Giccognitio conclu(Ionisimpertesta per me-

öcop

diü probabile ; & cognitio eju(dem perfecta per me-

€tgo,

diü demnon(trativü,funtetiam perfe&a&imperfecta

habet

ex parte fubjecti; proin implicat , non quidem ex vi

"

mediozum przcife,fed ex parte (übjectiquod (imul

Camp.r

finz in codem ínbjesto , utilíquetex patet 4to. &

lag :

a, feq. c. fremt diclumeff , d quod de ratione fuiim-

at

portat imperfechnem [ubjecti , nonpote[? fimul ffare

Mif

cum [ubjecto oppofità pevfeclone perfetlo, Sed opino

LT

& fides dc tatipnc Ííui important. igupcyfe&io-

EUA

nem

[i

*

h,

1 À

6

tfb

nem fübje&i tefteS. D.ergo &ides & opinio non pof-

demob.

!

funt &c. ergo non potfunt ftare cum fcientia ; quia

11l COQ1VE«

hzcimpottat tefte S. D,perfectionem ex parte fab-

jecti oppofitam-imperfectioni fidei & opinionis. ,

1tio ptt«

Íc,evidentiam & ceititudinem.Confirm.3.ad Hanp..

int IQ u

di(t. 24.a. 3. ubific$. D. arguitcontrafe : fezentia

»b)c&o&

demonfiration, qua najor e[! fide, pote[? effe de redn-

fa.tpote de ecclyp/ss erga à mainors fides pote[? effe de

t & im.

vifo. ydet 3. D. non ejf finztle cognusones es/parata

m fübje.

funt , fed monoppofitas [ed fides -5 vifio cogmtsoves op-

erfidm

paofta Junt;quare una importat de ratione f ocenlta

,

lii f«

Eronem objelli,altera manifefl ationem.

Patet 7. quod a&us fidei & opinionis fit fine vi-

n fui i«

fione;hoc pertinetad imperfe&ionem actus fidei &

vidextid

opinionis; deindeactus fidei & opinionis fine vifio-

ne, & coríequenter cum imperfectione funtin (ub«

RUA

'icntiz( üt

jecto feu intellectu fidelis,feque tenentex parte (ub.-

as im.

jedti tefte S. D. fimiliter actus (Cientiz cum vifione

ffc&uah)

intelledtuali ; coniequenter cum perfectione ,eft in

intelle&u fidelis;etgo (imul effe nequeunt. quod co-

rie(ha ex

gnitio perfecta & imperfecta ex parte fubjecti fint

;ezpe:f:-

fimulin eodem fubje&to eft impoffibile $. D.l.c.fed

atte at

Ícientia e(teognitio perfecta ex parte fub jecti; fides

4perme

& opiriio ef cognitio impecfecta ex parte (ubjecti ,

iper m

!

ergo, i. eft $. D. l. c. confeq. bona e(t. Idem alibi

habet $. D, ubi fic objicit fibiad 5. perfeclum 82 rm-

perfedha

ilem ai

perjettum eircaea , qua [nnt dyversA]pecie ,[e bene

od m

&ompatitutür in coderm (ubjeilo: ffout quod bormo ba-

4

. *

beat perfetlam Geometriam, 9 tonperfetlam Gyam:

ng'/uiifn'

snaticam;(ea vifio gloria [ fcientia & o pinic ,&$ £ *

du fnut alterins [pectei . ergo vifiegloria| f seutta l

il rt

d oPimo

snon expellit fidem. 5:det S; D. dicendugs, quod perfea

&Hio €$ émperfetlj circa dive

qfedio"

rfa bene fe fa?zgu:ignj

g

ffcf-, fed woneirca idem..

Ut

j

Gg

Y

466

Ut mens Angelica clarius penetrotut , addo ea »

en]

ug fibi t. 2. , c. objicit. ad 1;ficarguit ; AVebilier

jl

M

eft fides quam [cientta s fed (cientia smanet poff. bane

vitam, at ditbum e[l, evgo C9 fidas. wdet S, D.fides eff

n f

mobilor quam fcientta ex parte objelli ; quia cjus ob«

cong

jetlum eft veritas prima, fed [cientia babet perfecli-

dàm|

orem modum cogno[cendt,qui nen repugnat perfetti-

€on«

Íedca

enibeatitudini [cil.vifmts ; ficut repagnatei modns

f

fidei. Sic ergo in fotima xdet S. D. fides ett nobilior

quàm (cientia;ex parte objecti c. ex parte modi co-

at

gno(cendi negat; & c. mi, (imiliter diftinguit Conf

dii p

&

ergo & fides manet, fi effet nobilior fcientiá vel (al-

tem zque nobilis ex parte modi cognofcendi , con-

SD

cedit S.D.(i fecus N. (ic à pari ego

le&

fech

Arguo;fides eft nobilior quàm fcientia;fed fciene

tia DEI exiftentis, unius, omnipotentis , creatoris ,

Wtl

omniumque preambulorum ad fidem , ac demon-

N

entlà

frabilium,acquiritur, eftque in hac vita, ecgo etiam

eorum eft fidesin hac vita. hoc adver(arius mordi-

Mem

cus vult & defendit; (ed omnino negat D. A. prout

ER

Wi

videi

patec ex membris diftin&tionis jam datis àS. D.licet

ergo Íit certius objectum fidei, confequenter digni-

n /m

us & nobiliusquàm objectum (cientiz tefte S, D.1.

g

du

P« q- 1.2- $. fecus tamen in modo cognofcendi ; ca-

ret enim evidentià ex parte modi cogpofcendi , &

fides

fubjecti, proin ftare fimul non poteftin eodem in-

intel

tellectu cum ícientia circa idem fimpliciter.

&hi

Ad.ficarguit S. D. l.c. Cognitio fidei[ opinionis]

tsl

$ glorie| (cientiz differnnt fecundum perfetlmm $

hw

jenperfe£kum; fed cogmtio imperfeita poteff effe fimmul

fm,

&ums cognitione perfecla; fcmt in 2dngeió fimml patefe

t

effe cognitto ve[pertina cum cognitione matutina; CÓ

&(

aliquis bonso poteft [ymulbabere de eadem conclufiae

tloe

d

we [cientiam per mdiup demsev[iratvvum , Gd opini-

467

bt »

enem per [ylogifmum dialeilicum , ergo etiam fimul

iil

fides potef£ effe poft hanc vitam cum vifione glorsa.

D7

x:det S.D. ad 3. patet folutio ex bis,qua [upra di-

ha

& funt in o.cil. ino. prfenii, In forma &det S.D,

(;»Wþc

coguitio fidei l'opinionis J & gloriz differunt (ecun-

j

düm perfectum & imperfectum ex parte fübjecti ;

rf,&;

concedit; ex partetantüm objecti, vel medii, negat;

miw

fed cognitio imperfeta ex parte (übjecti, poteft effe

biliot

fimul cumcoguitione perfecta ex parte (ubJecti,ne-

]i c0.

£at; cognitio imperfecta ex parte objecti, veline-

Conf,

dii pracise, poteft effe (imul cum cognitione perfe-

£ l-

&& ex parte objecti, vel medii, concedit. folutio eft

COlle

S. D. ino.cit. partimiVerf. & (imilier eftimpoflibi-

le &c. partim verí.manifeftum eft autem, quod per-

(ciets

fectum & imperfe&um &c.liquet etiam ex meo pa-

Ofl$ j

tct. 1.10 3. 4-.

Imorn

Nonitaque probat. D. A, impolffibilitatem fci-

etiar

entiz, fidei, & opinionis, ex partemediorum quafi

0f dl-

idem per media diverfa attingi non polfet, quod

Ptout

fal(um eít , (ed quia repugnant ex parte (übje&i , in

licet

videndo & non videndo; fé4er enia (aic.S. D. l. c.o.)

sn f[sui ratione babet imsperfetlionern (uti.& opibio )

igni«

Di

que eft ex parte [ubjeHli, quod nempe credensnon vi -

[j Cl«

dent id,qmod eredit. Et 2.2. q.r. a, 4. 9, Docet quod

i, &

fides ex proprio fuo objecto non füfficienter movet

1 llj«

intelle&um ad (ui affen(um, uti conira facit (cientia,

& hinc infert a, feq. ad 4. Ed ratiose wen poreff. fi-

yts]

nl idem C$ [ccumdum idem , effe fcitums €$ credi-

n

ENI, Q33A f citum e[f] vifum , E ereditum e[ff non vi-

m

f« Non ait; quia revelatio eft obícura & meaium

Lj

Ícientiz claram, fed quia creditum eft nop vifum ;

f

& ícitum eít vilum, R atio autem vifi eft denomina-

f

tio extrinfeca objeGi vifi;fed intrinfeca (ubjecto.vi-

if

fimiliter eft extrinfeca non

pm-

-'dcmi ; &ratio non vifi

w

Gg a

Vi(,eo

63

vifo, proveniens intrinfece à fubjecto. non vidente,

fMf

Vides ergo totamrepugnantiam etle ex patte (ubje»

cogni

&i cuirepugnat fimiul videre idem fimpliciter , &

alteti

non videreidem fimpliciter , fimul efle imperfee

pinio

étum & perfectum circa idem (impliciter.

Onis

Éx his patet, qualiter fit intelligendus D.A. dum

*

1. 2.], ; 0. aitt Zwopoffibile eft ; quod cogtitioperfetla

f;iri:

ec implrf?afïa e parte meda conveiiant. $n Wno me-

perf:i

dio, [ed thibil probibet,qitin contemiant i s mo objeclo

Q inWno [nbjetlo, poteff emim unm bosno. cognofcere

fiptr

Qw

eándem conclufionens per medium probabiie & de-

gnonfirativum, Non coim vult $. D.quod potlit fi-

;INJL

t

mul eceir eodem intelleci «o7nitio [pecífica opi«

h

nionis & fideicum cognitione (pec.fica Ícientia cic-

cüq

c4idem objectum fimpliciter. [. idenim .manifeft?

impe

implicat ex parte (ubjccti te(te S. D. ] fed [ primo]

tem;

uod cognitio fidei & opinionisgenctica (imulet«

peh

í

c

poffit cum cognitione fcientig proprit fpecificá ;

Áive( (ecundó ) ut dictum eft affatim ex S, D. quod

opim'

&co

tria illanon repugnentin eodem intelle&u, ex patte

I

mediorum pracise; fecus tamen ex parte ejuídem

14]

l

hiTN

fubject

; Prima r'cfp'onfia' pztctl. €;a, f . ubi S.D.in-

0

quitit, uttum ali

quid fidei.., remaneat in4glotia?üc-

Md

que fibi objicit,

t

Vydetur quod aliqtüd fi

dei r;'mänmt ingloria , re-

!

jl 5

II;M

Phoià Enim e0, 9uod ef? proprimm remahet s4, qitod efd

£ommine , [ichi dicitur in hib. de canfis ,quod resmoto

"Illgg

t ationaliYemádnei viUum ,CÀ vemoto Vivo-tetfnanet

lmï

609

eririfed in fide eff aliquid, quod babet comrnurie cum

beatitudine)cil. sp[a cognitio , dliquid autem , quod

ia

hili

eff fibi proprinm, [cil. en1ptma yeff enim fída togmiio

MHITIIALICA, ergo remoto angmate fidei , adbue re-

n" Á

n

teenet sp[A cüghitio fidei.à pati (icarguojt'emoto eo,

Htb

S&md eít proprium remanet id; quod eft cemmune;

if

L

jidente,

..6,

fed fidei & epinioni commune ef cum (cientia,ipfa

cfubjc-

cognitio; proprium autem uni eft znigma, formido

e,

alteri; ergo remoto znigmate fidei & formidine o-

p

inionis adhuc remanet i

pía cognitio fidei &opini-

onis cum fcientia.

À. dum

Secundó ficarguit S,D.l,c. Fidsief? quoddame

erfela

nà Wf»

fpiritmale Iumem animt eph.1. Sed boc lupzen ef im-

perf:f:?um r:/p:&n lusteeis gloric... Lumnen autem

dje

*no[cm

sroperfetlnm vemanet [nperveniente Iumine perfee

Go gon enim candela extinguitur clavitate fols fu-

6 d

olfi d-

perveniemte , evgo videtur quod ipum lumen fides

aaneat cum lumine gloria. à pati fic arguo.

d OPV'

Ug Cl

Fideseft (pirituale lumen animz, uti & opinio

eft quoddam lumen, fed uttrumque hoc lumen eft

inilelle

imperfectum refpe&u luainis fcientiz; lumen au-

ximo]

tem imperfedum remanet fuperveniente lumine

mulele

perfe&to, ergo videtür, quod ipfüim lumen fidei &

cifcis

opinionis máneat cum lumine fcientiz hoc tetum

LÀ

,quod

& concedunt, & mordicus defendunt. adverfarii

»

4 parle

uldem

fed male & peffiine,uti patebit ex cefponfione & di-

ftin&ione angelica.pro meliori itaque intelligentia.

;Dite«

Obf qux habet S; D. 1, c.o.. $:deo dicendmom ;

tialt

uod quidam dixeruut, quod.... fides partim tollitu

€

J

il. quantum ad enigma C partimremanet quane

j fl

ii

virn ad (ubflantiam cognitionisquod quidem fi fic itt«

tellisatur, quod mantatnon idetm nimero , [ed idesm

rdipitl

jpant

generes veriffmé diium eft ,. fide enim [ opinio ]

conveuit cum vifioge patria ( (cientia)im genere,quod

j um

eff c

ogmtio. Unde concludit S. D.... Patet qued mi»

m

:

bil idem numero vel fpecie, quod eff s fide, vemanet

j

T

Lj

»

sn patría; fed folim $m genere. RatioS, D eft hec

j r«

M.

Non enim remotá differentiá alewjs fpeciei, remá-

1040

net , [nb[L antia gemeri eadem numero ; ficut remot

xiubey

i

dzf:rmtiä een[hitutsva albedinis ,| womremanet ea-

Gg 3

dese

[e]

dem [ubff antia calorzs nume?a,, &t fic idesm eolor ni).

PC['VI

srero fit quandoqne aibedo,quandaque verà mgredo,

oni

his przmiffis,

nat

p

z:det $. D. Md 1. dicendum ,quod vemoto vattona-

dinonremanet uaum idem numzro; (ed tdem geueres

tüim

&t ex dicias patets Ícil.ino.

qUO(

Ità & refponderi debet ad meum argumentum à

jibi.

pari fum ptun fcil. temoto eo, quod eft proprium;

n

remanetid,quod eft commune; remanet in genete;

c

ocul

eoncedit S.D. remanetidé numerto vel í

pecic,ncgat;

(

lu

alio.

& C. Mi.fimiliter di&inguit Conf.crgo remoto &c.

remanet in genere ipía cognitio fidei & opinionis

f

C.in numero vel Íp

ad 1, & in o,

ecic negat.patet folutio ex refp.

ial

aut

Bte

"ld [ecundum dicendum (2it S, D.l.c. ) ujnd im't

perfectio lnmnmis candela non oppontitur perfections

Qu

feleris luminis ( NB.imperfectionem ex parte füb-

h«

ác

Jecti, & perte&tionem ex parte ejufdem fub]ecti re-

pugnare ) Ratio S, D. eft,

HfA n05 r:fpiczu at ídes

cen

[nbiettum: fed imperfethi fidei ( opimonis ) €2 per-

1

Jfecho glovia ( Ícientiz ) opponuntur ad invicem , €4

pu

re[puiunt idem [ubjellum ,. unde non pofíent effe fi-

pot

mul , [icut nec clariuas ejus cum ejue ob[curitate,

Quod fhides & Ícientia opponantur ad invicem ; ha-

dj

bes clzré (upra 3. ad Hann. dift, 24.

f

Informa fic refolvitS. D. fides et quoddam fpi-

Iïgl

ritualelumen animz,, fed hoclumen eftimperfe-

$L

&um refpe&u luminisgloriz ; ergo fides eft aliquid

u

imperfectum reípectu luminis gloriz. Concedit $.

f

D.totum, lübfumit fed lumen impetfectum rema-

da

net fuperveniente lumine perfe&o [ uti probat in

f un

lumine candelzaveríz | ergo videtur quod ipfum

d

lumen fidei maneat cum lümine gloriz ad fubs;R e-

glol

fpondet S, D, Sed lumen imperfectum remanet (u.

f

pcrvcn'i.

6t g.

perveniente lumine pcrff:&xo; fic idem fubjedtum

"nprid,

non teípiciant,(icque inperfectio unius non oppo-

natur alterius perfedtioni, concedit; íecus. negat.

i

FALIURA-

Pariformiter refpondere cogetris ad argumen-

!H us

tum meum fa&umià pari, clara proin mensettS. D.

quod ex parte (ubje&ti repugnent,quia opponuntur

enam i

libi ex patte fübje&i, non enim cognitiorles diípa-

ptiüm,

ratz funt aitS. D, fupra citatus ; uti fcientia & vifio

genert

ocularis refpectu ecclypfisifed cognitiones oppofi-

ientgat

tzíuntcefte eodem S. D. chue unum tefe $, D, ab

10t0 &C.

alio excluditur.

Idem hahctS. D. 1.2.1.c.a. 3. o. 7Mamtfeff um

)pmionis

t

eff , quod nec fides, necopimio poteff effe de spfis vifis. v

aut (ecundum [en[um ,. aut [ecundnn sntellet.um.

)und t

Breviter(ic ; quecunque videntur fecundum fen-

"i

fum, vel intelle&tum , de iis manifeftum eít, quod

vrte füb»

nec credi poffint, nec opinari; Dei exiftenna,unitas

ch&i ft«

&c. videtur (ecandum intellectum philofophi ; af-

at h

cen(io Chrifti &c. in czlü viía fuit fecundü fenfum

ab Apoitolis; erge manifeftum eft , quod philofo-

Jépr-

qn, Ü

phus id credere non pofïhiït, uti nec Apoftoli credere

potuerunt Chrifti afcen(ionem, fed

hl W-

Aritétt

Dices; $. D. Alibi tamen ficarguit ad 4. Opinie

en, h

€$ (cientia fe babent ut cogmitio perfetla €$ imperfe-

as fed in bomintbus manet fimul [cientia & opimio ,

jamfpi-

erge Cj fidas manet cum vifione patria. Exre[pondet

S. D. 4d 4. dicendum, quod opsmie €3 fcientia , lyceg

mpue

hliquid

fint de eodem , non tamen fecundum idem medium s

fed fecundnm dvver a& ideo poffunt e[fe fimul. quid

yedit $

n [effáe

clarius exclamant adveríaci! jSedfidas &$ vifio patria

obat i

fnt de eodems, 4 [ecundum idey medsumsquia fides

a[fentit veritatiprimapropter fe , €9. fimiliter vifio

l ipfum

ib Ae

glorie, À ideo pevfe&lio wniis non compatitur imptr -

fetlionem alterins.Sed meusangelica clara eft ex o-

anet (U'

Gg4.

mnilas

?Cf tll«

mnibus di&-is; nonenim

vultS. D. quod fcientia &

atet

opinio fpecifice proprie fumptz , ínt fimul ineo.

Non

dem intelle&u | citca idem fix;nph'citer; fed often-

PCI K

dit, quod ícientia & opinio,non tepugnent pracise

&c1

in eodem,ex parie medii pracise,utpote diveríi[ab-

[et d

ftrahendo à tepugnantia proveniente ex parte iub-

fitm

jc;ti jqualiter tamen repugnantfides & vifio pa-

1

unil

tria,ut

h

»ote eideniinnixa medio;

im poffïbilc nam-

lt

ue eft cefte S. D.1, c. in 1. 2.quod cognitio imper-

í

gt (

ecta & peifecta ex parte medii , limul conveniant

tjl,

in uno medio; licet fucceffive1d non repugnet , uti

r50|

patet in fide & vifione patriz tefte S. D.

fübíi

Coufirm. ex $,D. 2.2. , 1.a. $. ad 41 4 diverfss

lu

bowtmibus de eodem omnino, potefl babevi f[cientia 8

a

opinia... 63 fides .. [ed de eodem [ecundura idem non

l.

Vet

if

poteft eife fsmnl im. uno homine fcintia , mec um opi-

qUO/

aionc, nec cum fide, bi certum eít, quod,ium$. D,

ï()q'

ai; diveríos homines citca idem omnino,polle opi-

nied

navi, credere, & ícite; loquatur de diveríis mediis ,

flmp

Ícil. cuilibetactui propriis; cum ergo id neget de u-

ned

no bomine. ; etiam loqui debet de eifdem diverfis

fion

mediis, aliàs nulla efet diparitas i&ter diveríos ho-

HCCl

mines, potentesidem omnino fcire, opinari &c. &

nil|

inter unum hominem,non potentem idem omnino

buy

Ícice, opinai &c. ficut enim unus homo non poteft

Wnter

idem omnino fcire, opinati &

c, per idem medium;

C

ita nec diverfi homines id poffünc, Probatur ; quod

dei

enim$S. D. atfirmat de diverfis hominibus quó ad

eimyopinionem,& ícientiam circa omnino idem,

Idw

dþ Á

hocé£ contrario negat de uno homine; fed de diver-

bie,

fis hominibus affirmat pofle idem omnino fcire, o-

[d

pmari &c. per media divería, uti patezl. c. & in o.I-

Coh;

tema.4.0.. Ergo deuno homine negat polfe:per

Coht

fäjvcrfa mediajidem omnino fcirecredere &c.Maj.

l7

patet

tl

patetex S. D. uzi.!»cMi.4 CO?](. tenet. quod fi S..D.

l'iüteo,

ä

Non plus vellet, quàm quod unus homo non potiet

. 0fen.

per idem medium , idem fimpliciterfcire, opiriati

Dacit

&c. poffet tamen per divería ; ergo plus non nega-

crü[ab.

ret de uno homine, quàm de pluribus; nec plus af-

ttelub.

firmatet , tribueretque diverfis hominibus , quam

[io p*

E

le at

unifoli, quod aperte claro textui Ang.contariatur.

Deinde;quodS. D.affirmat de uno homine;hoc re..

impcr.

gat de diverfis hominibus;fed de uno homine affir-

veniant

mat, quod fit impotens idem omnino fcire , crede-

tt, üti

re, opinari; ergo hoc negat de diverfis hominibus.

fubfumo; fed negando de diverfis hominibus , non

iert

loquitur S. D. quod (int impotentes idem ompino

n:!/l,ö

Ícire, credere opinari peridem medium,fed per di-

a g

verfa, patet ll. cit. ergo de uno homine atlirmans ,

T vpi-

quod fit impotens idem omnino (cire, credere - &c.

n$.D,

loquitur per media divería,& non loquitur de eodé

[eopi

medio, (icut enim diverfi homines poflunt idem

Yediis ,

fimpliciter fcire, opinari &c. per diverfa duntaxat

t deu.

media, & non per idem tefte S, D. ita $ contra unus

liverls

non debet idem fimpliciter potle fcire , cvedere &c.

[osho»

nec per idem medium ( in hoc enim non diíconve-

« X

nit; fed pec omnia convenit cum diver(is homini-

mniBo

bus ) nec per diverfa; & hac eft evidens differentia

Potc[ï

inter hunc & illos ex clarà mente S. D.

dinm;

Confitm. 2,l; c.a. $. 0. Non eff poffibile , quod i-

dem ab eodet fit vifum €$ creditum...

,quod

poteff. tamen

ubl

d quedeff vifum

; vel feitum ab uno ». effe creditum

jdert,

ab alio, Adver(arii noftri fic explicant;non eft poffi-

divtt*

bile, quod idem ab eodem per idem medium fecus

Tifc, 0«

perdivería, fitvifum & creditum.. fed quomodo

m OII.

cohzret hzc diftin&io cum alia $. D. propofitione

f ptt

Contradictori3? peteff tamen id, quod efl vifum , vel

:.Mäj-

fcmqn ab uno, e[fe evedit

um abalie,. Utique loqui-

Pam

Gg j

tur

-

tarhic $. D. Non de codex/n medio, fed de diverfis ;

ciati

medio fcil, fcientifico & medio fidei; ficut ergo id,

( COf

uodunascit per medium demonftrativum, idem

FICI |

fimpliciter alter poteft credere per medium fidei,&

entia

dem

non per medium demonítrativum ; ita econtra

quod unus Ícit per medium demonftrativum , hoc

tuol

unus illecredere non poteftper medium fidei unde

fioo

hancpropofitionem : Deso effe unnmm demonftva-

Ícien

den,

tur, C2 fide tenebur ( ucique per medium demontt.

& per medium fidei ) fic refolvi debere ait S. D. O-

enet

pus. 7 2.infra citando circa fiuem, quod non refera-

:ltcrj

tur ad ünum, fed ad diverfos, Ecce evidentem ex-

Y

plicationem Angelicam.

iif

Confirm. 3. ex 3. ad Hanv, dift. 24. a.

4. ubi ad

yote!

1. ic arguit: Pidetr quod fides effe poffit deve- fcita ,

D

n

aliqui enim [ciens Deum cyeatorem poteft boc cpfum

cvedere, fcomuevtatur ad fidem,ut apparet 15 aliquo

ttdt

plalofopho; €4 conflat, quia propter fidem mon oblivi[-

171

NU

estur (centiam,quam de Deo babui,ergo idem fcit

£$ credit;. Ya libi cum & ex adverfarus objicit .

p

:

Do&tor. Ecce quàm clare S. D. loquatur de eodem

jom

fecundumidem ; idque per media divería; unde

gmt

adverfarii concedunt totum, ficque id , quod fibi S.

nfi

D. objicitex & cum fuis adverfariis , hoc adverfarii

p

noftii moderni, cum adver(ariis S.Doctoris mordi-

|

cus propugnant: apcrt?c erga etrant in doctrina Àn-

Q]

elica; ic enim S, D. in argumento, [ed contra re-

j

Ípondet contra prefatam fuam obje&tionem: Fadee

(

non compatitur [ecim cognitionem , cHi adbaretur

- J

propter vazwona fed boc eff cuntia, ergo non compa-

(

titur fecum [cientiam. Ecce quàm clare S. D. ait, in

hn

uno homine circa idem, fecundum idem, non polfe

pro;

eile (imul fidem & fcientiam per. media divetía ;

Á

)2 ve-

.".

qu

?uia hides ait (qua innititur teftimonio prin

ritatis

475

*

divefrs «

ritatis l. c. ) - non compatitur fecum cognition

"

.t1g0 ,

( confequenter nec (cientiam ) cui adhzretur pro-

, dem

pter raciones; idem clare habet l. c.a. 3.ad 2,ubi fci,

nitek

entia dcmou&rativa ccclyp(ïs & vifio ocularis ejuf-

&COnlta

dem, cognitiones diíparatz funt(ficque nec Íe mu-

m , h«

tuo inferunt,nec una alteri repugnat)fed fides & vi-

dei unds

fio cognitiones

oppofiuz funt ; unde concedit $. D.

nv]lrd-

Ídentiam & vifionem pet media divería circa i-

Á

Jemonfl,

dem, fed non fcientiam & fidem, propter oppofiti-

So Do O'

enem,con fequentcr propter cxclu(ïgncm uhius ab

n refeta«

altero.

yem .

Videamus etiam, quid S. D. ad objectionem fibi

ipfi factam l, c. a, 4.. Refpondeat in o. Unus viator

, ub ad

oteff (cire id, quod alius credit , utiphilofopbus fcit

't fti!a,

Dexm cfe, quod ruflicu: credit,.. qnidam tamen di-

um

cunt ( ícil.advez(arii ) Quod de bujufmodi poteft. ab

ul

eodem fimul baberi [cientia d fidu , drverlis tamen

uillitij

rationibus, fed primsm mel:a eff. Melius tcil. non

dm at

compacative , fed adverlativ2 faomptum , id eft pri-

jhiicit$

mum bonum & verum ; Íecundum malum & fal-

« eodtti

Íum. patet ex 1l jam cit, quia (ait S. D. ) Oppofita co-

m

nuiones funt: ficque unaaliam non compatitur,op-

xi i

pofitio enim efd per fe € prspriacanfa , quod unum

Averhart

eppo[rtum excludatur ab alio. 1.2 q.67. 3. 3. O-

;motdie

Videamus eiiam refpontionem $.D. quam dire-

rina At«

&t& habet ad præfatam obje&ionem primam. "Ad

nttà It

primum ergo quod objicitur, jam apparet [olgtio fe-

m F

eunágm eos, ( ícil, quod idem lecundum 1dem non

Jurtttt

poflit per diverfas rationes (éu media fciri & fimul

yome

credi; quia nempe hoc melius eft ) Secundupa alios

),3[,111

tamen dicendum, quod al rationte eff creditum,[eil.

propter tefH'mauium prima veritatis, C$ aliaratione

onpol

bveta i

feieum ,. ficut per yationem demonflrautem. Quid

raíatas

. quafo ad hocadveríarii ? vel enim negant p

m v*

cogni.

ritts

6

cognitiones effe oppofitas; & fic dire&tt negant de.

Pallo,

du

&ttinam Angelicam; ve! concedunt etfe oppo(itas ,

feuítra

& Íic concedant necefle eft ,^ quod unain eodem

hicad

fubje&o excludat aliam, nec compatiatur eam tefte

S.D.

deexi

net pl

Confitm. 4. ex le&. 2. füper cpf&olam S. Pauli

ad Heb. t1. Quid eff uaus Deia , boc wotum ef spfis

feque

phslofophas, $ non cadit fub fide, tcil,cefpectu philo-

$D

7)

fophi fecus refpectu non philofophi. Patetex S.D.

2. 2,q. 1.a. f.ad 3. Easqua demonffrative probari

guáq

poffuut , inzev credenda numerantur,non qia de ipfes

n q

fmru

Jempliciter ii fides apud omnes. fed quia... oportetea ,

tatm

Jfaltem per fidem prefupponi ab bis ,qui eorum demon.

Coi

firationem non babenr.]cem bhàbet r.

Pökqo P 3.2.- Zd

1. de Ver. q. 14.a, 9. 0. lireviter fic

prop'n'.

tam?

Arguo; illud folum per medium fidei poteft at-

H di

tingi, quod fub fide cadit; fed Deum effe, efT unum

(incorporeum,& hujufimnodi,que de DEO demon-

defitia

ftrari polfunt, L. c, de Ver.) non cadicfub fide refpe-

L dpP

do.lc

étu Philufbphi, ergo philofophus per medium fidei

Ut

id non poteít cognofcere, Mai., patet ; Mi. et S. D,

conf, patet ergo implicaz,quod philofophus id per

li p

Quif

medium fidei attíngat, ficque fide divinà eredatid ,

juod novit demontirative; undel. c,fuper £pifto-

ClPle

Jam S. Pauli, ubi ait; quod 3ccedentemad DEUM

&um

oportet c:edere quia eit; Refpondet S.D. D:ce«dune

Gipitel

Vlm q

efh, q«od de DEO Pate/? multiplicitér baberi notitia,

10 1odo pev Ghrifhum. in quantum feil. ff pater u-

S DxC

nigeniti £ con[ubflantialis, Cf alia , qua Jpecialiter

quodi

Bof

Chrifius de patve vevelavit, €$ filio £ Spiruu S. €d

boc tantum eft creditum ( Ícil. ao omni fideli ) .. 4-

Atiqui

lio modo, quod uuus efe Deus, €$ bocnotum cff etiam

btj

gnofe

sp(Js phslofophia,C8 non cadit ub fide.Ecce doctrinam

»

Augelicam itreftagabilem, ab ipfo Do&tore gentiü

paulo,

477

pitde.

Paulo, tefte piezemanno otetenus approbatam ,

dum Doctori Ang. jam moci:uro apparuit, £ruftra,

poltar,

od

fruítra planä crgurcumcc-ndum adveriarii Thomiftas

'Am tef

hicadveríati Doctori &

o

enium pracipienti fidein

de exiftentia DzI, ut q-uis'ad DEUM accedat ; ecto-

$. Danlt

nee plané etenim intciligm*:t Doctorem. Ang. con-

fequenier & Doctorem gentium. Rurfus claretex

Ti

u phllo-

S; D. de Ver. q. 16. a. 12.ad f. Denm effe nomeff ur-

tex$D,

ticulis fiaei [ed pracedi articulum fidesfi cum boc,

hii

quod ct, DEU M effe aliquid áliud cognoj&amr,mpe'-

TI

se quod babet mnitatem e[fentia. curn Trinstate per-

fonarim, G8 lia bujn[modigna feil, excedunt facul-

ln"",

dttttt«

tatem orznium borninum vViatorum.l.c.q. 14.a. 9.0.

dl

Confirni, $. de Ver.. q. 14« a. 9. O. Éidetobjelinus

proprie efd sllud, quod eff abfens ab intellecln.. , tel e-

yell at«

ptiam rei non apparensad eff res non Vifa...gmando au-

j

tem defictt Yatío propria objetli,oparter qod C aclus

demor-

deitiat; unde quam cito aliquid vneipit effe prafes: ,

vel apparens, non potej] ut ebjetium fubelfe adinifi-

et

(pt-

dei. Breviter fie

m fidel

ä

Utaliquidf qualecunque ] fide divina ccedi pot-

SP( S D-

isidptt

fit pér medium fidei, debet üc objectum fubetie a-

cdat ld j

&ui fidei, fed quàm cito aliquid [ quialeeunque jin-

fpilt-

cipit eíle prafens, vel apparers; non póte(t ut obje-

DEUM

&tuim fubetle actu fidei; ecgo quäm, cito aliquid-in-

cipit eile prafens, vel appatens , noti poteft fide di-

u

nmmh

viná Czedi pef medium fidei. Maj. patet, & Mi, eft

S. D. conf. bona elt, Ecce quam clar& docét. $. D.

vtur v

r(id!l! d

quod obje&um quod fidei; quad aliàs erat prafup-

7

polïtiv'c tantüm éreditunm, & per accidens(quia fcil.

aliquis id nondum fciverat demonftrátive ) (tatim.

) Á

fuam

fubtráhatur ab objecto quod fidei, i fcientifict co-

gnoícatur, ergo fides uri illud amplius tendere non.

jrimm

Ifibilis,

Ro:e& » ergo &-a&:u:(s Bidei ex tuncet impo

| gentiu

Patet

paülot

p

78

Patet adhuc hinc clarius; Qwando deficit ( ait S. D.)

eti

p

Ratiopropria objeCli, oportet quod €8. atlus defictat ;

fedratio propriaobjecls quod fides , eff res non appa-

"

vezs, [en non vifa; Ergo quando non vifum deficit ,

dt

deficit & actus fidei; fub(umo; fed non vifum defi-

u

cit per [cientiam, ergo dum eft ícientia,deficit a&tus

Clar

fidei. Ec NB. quod hic non Poiïït eíle recuríusad di-

tene

verlititem mediorum; quia S, D. ait ,.quod deficiat

teft

a&us fideidum obje&tum quod fidei fit pervium in-

Dei

telle&tui, feu ab eo viíum; ergo per medium fidei. ,

amr

ultra non poteft intelle&us inid ferri. uti potuitan-

dicit

tequam ellet vifum; fi enim per medium fidei , ad--

['uti

huc id poílet modo poft vi(ionem , uti potuit ante

teet

vifionem per id medium, falíum dicerec S. D.quod

verl

ve h

apparente obje&to fidei oportet , quod & deficiat a-

é&us fidei ; fi ergo deficiat actus fidei , vi-

$D

1

foobje&o quod fhidei , ergo acht

í

sfidei nonex.-

trdd.

ifit amolius. vil

1

o objecto quod fidei. ; .f1 am-

umf

piius non exittat; quomodo coexiftere poteft, & fi-

tv

mul effe cam fcientia? de Ver. q. 18.2.3. 0. ait S.D.

l

Ipfa Veritas prima, prout eff nou- apparens , fidei ab-

PMW

jellum eff; dico antems mon apparens...per natsiralens

L

raticnem ficut aliqua de DEO pbilüþpb:'a funt no-

1477 [

t ut eum effe intelligentena , incorporalem , C$ alia

dal:

bnjufmedi./ Ergo veritas prima prout eft apparens

i,

er naturalem tationem, non eft objectum quod fi-

fump

dei quia deficit ratio propria (ícil. non apparens )

LU

objecti quod fidei; (; veró non firamplius objectum

fi ul

quod fidei , eique ratie propria objecti quod fidei

dem.

deficiat, qui pote( attingi per medium fideizclare S.

todei

D .adveríatur etiam in opuf. fuo 71. in quo conci-

pum

liat dicta fuorum librerüm qua. videri pollent ali-

$.D,

cüi contradictoria; ubi: fol. mihi 1. pag. 2, Col. 1.in

Mdn

fine. Osod diclum ejo; Denss effe unmm, demonjirari

| TY

vatsiene, CÓ fide tenerinon offendnmt aliquid ad fidem

"m

uD)

pertinere, quafi articulius :j)u, quod etiam poþ: de«

ïcmt;

suon[irari, cum fides non i de apparentibus fecundsé

p

"dpoftolum... fed ideo dici poteff , ut fiat refolntio ad

licit,

siver[os,quia mni poffet fieri de boc demmonlratio, al

del.

aQus

seri nom, quem per fidem nece[fe efl ad boc accedere,

Clarunm itaque eft ex 5. D. Quod Philofophus non

id di«

tenetur perfidem ad DEUM accedere;ergo nec po*

:iigiac

mun

teft [ (ienim polffet cerziffime teneretur | cum jam

Deus fitapparens illi; tenetur tamen is , quiícienti-

dei.,

am norrhabet; deinde clarum eft ex $. D.quod dum

T

dicitur; Deum demonfirari e[fe nnum, €$ fide teners,

i j Rd-

utique per divería media, non per idem | hoc non

.an&

referri ad unum, nec deeodem intelligi ,. fed de di-

iquod

verfis, philofopho fcil. & fideli non philofopho; i.

ciatg-

ve fic iutelligi debet & refolvi hec propofitio tefte

yl

S. D. Deturitas demonllratur , Q fide tenetur per

Jn x

medium (cientie, CÀ fide, Denionítratur per medi-

j aMf«

um ícientiz, & fide tenetur per medium fidei ab eo-

m

&h.

dem, negat S. D.à diverfis, C

. Patet quoque de Ver.

:SD,

l. c,q.1 4«a. 9. ad 6. Ubi (ic bi ojicit: Pést diffat o«

liib-

pinio à [cventia quars (ides,[ed de eodem pote[l e[fe fci-

valt

entta CÀ opinio, st fiquis unam C$ cander conciufio-

1 Mf«

nem (ciat €$ per f)rllag, demovftrativum 5$ per f)'/log.

4 M

dialeilicuma;ergo €$ pote[t effe de codem fcwntia €$ fi.

jatens

do. NB, hzc elt objectio S. D.ex (uis adver(ariis de-

"

fumpta;quam adverfarii noftri ambabus amplexan-

[euis )

tur manibus; fed &unquid approbat S. D, ? Vahl ab.

e(pum

fic. ubi NB. Rurfus quàm clàre S.D.loquatur de eo.

dfidei

dem fubjecto (ecundum idem przdicatum , deque

|

li

eodem homine, idque non per ide niedium , íed

corid

per media fpecie divería. Sed quia bac fibi ohjecit

nt ali-

S. D. ex & cum fuisadveríariis, ta zdet; 444 6. Di-

gl.l .in

sendum quod now videtur effe polhibile, quod aliquas

»ffrdïi

de eedevs babeat [ecyentiam Ó opintOnem, quia epimo

8

1 /Wn

r

-

e/ï eum formidine alterius partis, quam formidinem

[cientia eSecludu; 9 fimiliter non eff pofible, quod fit

de eodem fidas & feuenria Cexe cua vir fan&us cla-

v (ibi objiciat, & ex fundamentis füorum adver(a-

riorü probare conetur, quod per divería mediacir-

ca unam eandemq; conclulionem, poffit etfe (imul

Ícientia, opinio, & fides; necelle eft; quod, cum ne«

gative refpondeatad factamrobje&tionem;etiam lo-

uatar de una eademque eonclufione per diverfa

media illa attingibili ; fiveergo formido vircaalis

tantum ( uti voluntadverfarii ,. eifque permitti po-

teft)(it de effentia opinionis five a&ualis[ nil vefert]

non polfunt per media divet(a citca idem (imul etfe

fcientia; opin1o, & fideste(te S, D. in forma fic S.D,

$&et C.Maj. quiaut alibi ait S. D. Fides convenit

cum fcientiain ceritadine; fecus opinio, negat Mi.

Ad hujus probat. z;dec S. D. licet quisunam,& ean-

deiiconcluüonem cognofcat & per (yllog.demon-

ftrativum, & perfyllog, diale&ticum[ hoc enim fi-

-

eii poteft tefte S. D. 1. 2,q.67.a.3.0.. lupracit. ]

non tamen videtür poffibile,quod de eodem habeat

fcientiam & opinionem ; (cil. fpecifice ac propri&

ralem; fecus generice , uti fupra oftenfum eítex S.

D.quia habitá fcientià demonftrativa de aliquo ob-

jecto, ltatim definit u objectum, fubetie actui fidei

tete S, D. non tamen ftstim definit, ut objectum

fübetfe a&tai cógnitionis generice fampt.

-

?

M

iant ad imajorem DEI i*

Et haec pro nunc fafi

us Triniquegloriam.Bmo MauzVirginis, Angeli-

ci D. omniumque fimul SS.cum humillima fübmif-

fione ad SS. Pedes S. Matris Catholicz infallibil

-

i(s

| )SEcd'ciiæï.

FINIS..

ndmm

g t

tiscla-

duer.

C C

& hml

ALD fl«

Uam lO-

diterlà

iicodls

mtttpo-

Irefecc]

wl.elle

ic$.D

onvenit

"d

t Mi,

. & earte

demott«

n t«

xacit ]

» habeat

P[oprlc

at C(S

iqio 00*

mf

bj &um

ï

EI ii«

t

Anoell-

fübmt-

faliilis

|

t

a

d

ov

n

nE

u T.

m t m 9ÓÁ

vt ii

RUT

COR i r oT

Mi*

A

—

—

m

—

d

r

s

u-—QÀ

T

o

—

""

n -

r t

E

E2

J

—7

Mi

ib

—

-

! 20 cem

2

Q

eo

SPECULUM

"

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

ANGELICO- BENEDIC«

ä

EM

x

TINO»THOMISTICUM

-

L

-XINQUO

ä

Tum Deus phyficö-Tho:m-»

X

fticemovenscum refutatio-

z

nelibelli P. Kiríchs, tàro ENS

RATIONISeffe objeäum Lo-

d

| 10

g:cæ , tüm neutram propofitionum

T

contradictoriarum c1rca futurum con-

tingens præfcmdendo à decreto Dei e(fe

g

determinate veramaut determinate falfam,

ac denique eandem veritatcm objetivam

non pofle ab codem fimul per diverfa ctiam

, media fciri,opinariGz credi: De puroacg

noexS, THOMA Dodore A

elico demonftrantur.

z'äv«

AUTHORE.

At

R P. F.Placido Erckens ä

d

— dinis S. P. Beuediéti adS. Mattbiam A-

s

p

foftolumprope Treviros Profeffo SS.

Thea[ogzæ olim Pra]?[fore

COLONI.rE

' Apud WILHELMUM METTE

ICH Bibliop,

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

. fübfigno Gryphi Anno MCCXIII.

E

, Cum permiu Sxperzomm

—