Gf1339-4_1
author: Höhn, Nicolaus

õ
—W

NZ&5 ν07 81223 021

IUNNEN

UbTüRBINGEN

4 I.

2

————
f f f

HIL.

Pf.

—

SMMUI. A
THEOLOGICA-

Libros Schitentiarum.,
ET SUMMAM

PplIVI THOMA.

DEO 0N0. TRINO,
INCARNATO.

SsUMMULA
THEOLOGICA,

Sive

TIESE* SELECTA
DEO UNO, ET
TRINO EX&
0 TnroREMAT. 1 )

REFL. EXIONES rrss

Succinctè Explicatæ,

e UWſum Materias Theologicas bre-

viter recolere volentium accommodatæ,
& collectæ bperà uc ſtudio

R. P. NICOCLAI HOHN
& Societate ESU,

8s. Theologiæ in Electorali Univerſitate
Moguntina Profeſſoris.

Superiorum Permiſſu &o Privilegiis.

—

MOGUNTIE,
Sumptibus Joannis Wilhelmi Huiſch, Bibliop. Colon.
Dyis Joannis Leopoldi/Seywald, Typogr. Mogunt.
Anno M. DCC. XXXIII.

TVes ſunt, qui teſti-
monium dant in cælo,
Pater, Verbunm, & Syi.- G
ritus Sanktus, & hitrer
unum ſunt. I. Joan. 5§. U
V. 7. Un
Euntes ergo & docc-
te omnes gentes, Baßti- .
anter os in nomine
Patris, & Filii, eg
ritus Sincti. Matth. 28.
vVv. 19.

ℳh GONZAG
IW TERRIS OIIuI
GH THEOLOGI
N sCHOLASTICAE DISCIPULO,
Itre MYSTICO-ASCETICE,
MORUM, ET VITXÆ EXEMPLIS.
An; MAGISTRO AGC DOCTORI.

NUNO IN CMEITIS

LITERARIE WUVENTUTIS

4. PATIRONO

fj. sPECIALIITER ELECTO,
65 SELECIO; EI ALDSCRIPTO.

MiVe D. O0. C.
Gi.
n. Na in terris aliquem hæ pagellæ no-

ſtræ Theologicæ Mecœnatem, ſed
Te in cælo Patronum & Tutelarem
Angelum depoſcunt S. ALOVvSI, quem in
ſolenni Tuâ Apotheoſi vel ipia Vaticana
In LE. Sent. E S Petrĩ

Petri Cathedra tanquam abſolutum nume-
ris omnibus prototypon cùm omnibus
Chriſtianæ Virtutis Cultoribus, tum lite-
rariæ inprimis juventuti propoſuit. Con-
ſummiſti Tu quidem in brevi & Studii
Theologici, & Sanctioris Vitæ curſum, ſed
in utroque longa & nunquam interitura
poſteritati reliquiſti ſtudendi, vivendique
præclariſſima exempla. Sic enim graviſ-
ſimas Scientias ſanctiſſimis Virtutibus ſem-
per conjunxiſti, ac tam ſcitè naturæ dona
& chariſmata gratiæ amico nexu copuläaſti,
ut ingenium, quod Tibi à naturâ conceſ-
ſum fuit, feliciſſimum & ad ſcientias aptiſ-
ſimum, virtutum decor eximiè ornaret,
virtutibũúſque ingenii dotes miram gra-
tiam adderent, & ſplendorem afferrent.
Unicum ſtudiorum Tuorum Pietas ad om-
nia utilis Principium fuit, eadem Meta,
idem & Medium. Scholas ingreſſus es
nunquam, niſi niveo ſub panis velo laten-
tem Deum Euchariſticum priuùs ſalutâſſes:
Regreſſus ex iis nunquam, niſi ante ſacra-
tiſnnunn illud Sacramentum, admirabile
abſconditæ divinæ Sapientiæ Myſterium
adorabundus, iterum Te in genua provol-
viſſes: Quin & in medio Scholaſtici exer-
citũ decurſu non tam ab ore Magiſtri, cu-
jus placita demiſsâ proſequebaris reveren-
tia,

Uumnune.
Ommnibus
tumIte.
lt. Con.
& Stuci
rſüm, ſel
interiturn
Vencdtque
m gravil.
Abus ſem.
Ur Con
copblilt,
concel.
ias aptil.
Orharet,
ram gla.
afferrent.
8S ad orr-
Meta,
geſſis 6
elolaren⸗
ſalutilles:
gte ſacra⸗
mirabile
ſteriumn
1provl
ſtici exer
Teveter.
la,

tià, quam ab ore Altiſſimi, Incarnatæ Sa-
pientiæ lumen tacitis identidem implorans
ſuſpiriis, totus dependebas. Nec minus
domi ita ſtudendi orandique diſpeſcebas
horas diurnas, ut vel ſtudia exciperet pia
oratio, aut meditatio, vel literarum labo-
res pietatis zelum temperarent: Nunquam
niſi ad Pulpitum ſedens, aut ad Arulam ſa-
cram orans, repertus. Primum Tibi erat
Sacræ Scripturæ codices præ oculis habe-
re: Alterum Dosdtoris Angelici Summam
aſſiduâ lectione & meditatione pervolve-
re, eadémque cum Magiſtrorum Scriptis,
& cum his Magiſtrorum Scripta conferre,
conciliare, interpretari, verumque ſen-
ſum, & abdita ſacratioris Scientiæ Arcana
perpeti ſtudio inveſtigare. Ex his fonti-
bus limpidiſſimis & puriſſimis tantum in
tantillà licèt ætate, & fractâ, ut eras, va-
letudine, divinæ literaturæ capiebas in-
crementum, ut non modò nihil domi in
privatis Circulis, aut foris in publicis Di-
ſceptationibus protuleris, quod ipſum con-
troverſiæ Theologicæ cardinem aptè non
attingeret, vel reſponderis, quod imple-
x& difficultatis nodum dexterrimè non dif-
ſolveret; ſed & argumentandi, reſponden-
dique modeſtiſſimâ ſagacitate doctiſſimos
Wι què Moderatores Tuos, atque inſignes
K 4 duof

quoſque Coævos in admirationem & fubli-
mem Tui æſtimationem pertraxeris, apud
quos audiebas magnus Theologus, ma-
ghus Sanétus. Cùm talis, tantuſque co-
ram Deo & Hominibus fueris, in Tuis ipſius

oculis abjectus fuiſti, millus Te minor in
literis, nullus Te in virtutum progreſſi in-
ferior Tibi videbatur, omnium poſtremum,
indigniſſimùmque Teipſum arbitratus,
palmam concedebas omnibus. Fecithoc
nempe excelſa Tua Humilitas, quæ eſt ſoli-
diſſimum veræ Sanctitatis fundamentum,
ut ſicut ſereniſſimum avitæ nobiñitatis &
ſanguinis ſplendorem ſub Minimæ Socie-
tatis IESU religiosâ veſte ſepeliſti, ita &
ſumma naturæ, doctrinæque Tuæ deco-
ra, innatà verecundiâ, & ſacro, ſanctôque
ſilentio abſcondere probè callueris. Vir-
tutes alias Tuas, quibus in vitæ totius cur-
riculo eminuiſti, quis ediſſerat? Prius quis
vaſtiſſimos cælorum globos palmari inſcri-
bet circulo, prius vaſtiſſimi oceani aquas
intra exiguam coget ſcrobeculam, quàm
eas præſentibus foliolis enumerando, ne-
dum deſcribendo inſerere poſſit. Pau-
cis juvat conſtringere omnia: Quidquid

aut Speculativa Theologia ſacri horroris,

& profundiſſimæ venerationis ergaDeum,

Deique incomprehenſibilem naturam ae
per-

fs⸗
llle

I
l

oere

mAfib.
is . AP
s, Me.
ſqne co.
lisiſis
ninor in
geſſilin.

temum,

ditratus,
tecithoc
d en ſoli⸗
nentum
ſtatis &
e Socie.
i, ita
deco-
netoe
5. Vir-
tius cur-
feinsgdis
iintai⸗
ni aglas
llam
do, ne-
Pal⸗
icdarid
OrrOris,
Deum,
Urann a

perfectiones ingenerat, aut Practica &
Dogmatica de Morum, perfectæque di-
ſciplina Sanctitatis præſcribit, docet, con-
ſulit, in Te ſubtiliſſimà & ineffabili quàdam
arte ac ratione complexus es. Unde non
immeritèò Beata Magdalena de Pazzis in
extaſi, coronatas Tuas in cælo virtutes in-
tuita, exclamabat attonita: Utinam orbem
omnem peragrare liceret, ac prædicare, Iona-
tii filium Alopſium magnum eſſe Sandtum.
Quidni ergè Sanctiſſime Adoleſcens nos,
qui paribus hic in ſtudiis tecum verſamur,
ſingulari Tuo confiſi favore, ad Te ſuppli-
ci prece & animo confugiamus, ut ſub
potenti aſylo tuo protecti, glorioſis Tuis
veſtigiis in vitæ inculpatæ integritate, &
ſcientiis ſacratioribus addiſcendis pro vi-
ribus inſiſtamus; donec tecum aliquan-
do Deum, quem jam in umbraâ & ænig-
mate ſpeculamur, in luce à facie ad fa-
ciem intueamur. Hæc vota noſtra be-
nignis dignare obtutibus, & fove, dirige,
ac tuere eos, qui Tui ſemper volunt
eſſe Clientes.

ACUI-

. FAGULTAS
R. P. PROVINCIALIS.
Cum Privilegio Caſareo.

Go infra fſcriptus Societatis ]ESU per
Provinciam Rheni Superioris Præpo-
ſitus Provincialis poteſtate factâ ab Ad-
modum Reverendo Patre Noſtro FRAN-
CISCO RETZ Societatis Noſiræ Præpoſi-
to Generali, Domino IOANNI WILHEL-
MO HUISCH, Bibliopolæ Colonienſi fa-
cultatem concedo ad decennium impri-
mendi KR. P. Wicolai Höhn, S. J. &. Theo-
logiæ in Univerſitate Moguntina Profeſſoris

Summulam Theologicam in Libros Sententia-

rum, &; Summam D. Thomæ, ſive Theſes
Seleëtas de Deo Uno, Trino, éz Incarnato,
E†. Eidémque jus Cæſarei Privilegii uſur-
pandi eatenus indulgeo, ut Librum hunc
nemo alius intra decennium recudere,
nemo intra S. R. I. fines, & hæreditarias
Sacræ Cæſareæ Majeſtatis Provincias im-
portare, aut venum exponere audeat. In
cujus rei fidem has manu propria ſubſcri-
ptas, & Officii mei ſigillo munitas dedi.
Moguntiæ 9. Dex. 1733.

1

Anter

Quyinnle

NICOLAUS POTIU, S§. . i

U
el.

5U pet
Præpo.
4b Ad.
ERAN.
hol
TLHII.
enſifa.
impri-
.Theo-
gfeſori⸗
tentia⸗
Thees
Arnato,
züufur.
n hune
bucere,
litarias
jas im-
at. In
Ubleri⸗

8 dedi.

l1

THESES SELECTE

DEO UNO, ET
TRIN O.

I. Exiſtentia Dei.
PEe nota per ſe, quoad ſe, non quoad nes. 2. Ne-

quit tamen invincibiliter diu ignorari ab homine
rationis compote. 3. Non demonſtratur indepen-
denter à creaturis, nec à priori, nec quaſi à priori.
4. Demonſtrari poteſt per creaturas à poſteriori.

II. Eſſentia Dei.

lenriamn Deiĩ phyſicè, non theologicè conſtituunt

omnes perfectiones abſolutæ ſimul, & reſpectivæ.
2. Nec Metaphyſicè eam conſtituit omniperfectio,
nec intellectio, vel actualis, vel radicalis. 3. Sed Ens
à ſe. 4. Quod formaliter ineludit exiſtentiam, non
attributa alia.

III. Attributa Dei, & Diſtinctio.

Ttributa tum ab eſſentiâ, tum inter ſe diſtinguit
ſola ratio. 2. Ante intellectum diſtinctio alia
non eſt, niſi virtualis extrinſeca. 3. Non ſufficit ſo-
la diſtinctio rationis inter eſſentiam & perſonalitates.
4. Sed diſtinguuntur diſtinctione reali, inadæquatâ,
& mediatâ in tertio. 5F. A Quâ excludimus diſtim-
ctionem virtualem majorem, ſeu intrinſecam.

V W. Viſibilitas Dei.
IKO D

ei potentiæ materiali eſt omnino iwpoſſihr⸗
J lis.

lis. 2. Nequit etiam eſſe connaturalis ulli intelle-
ctui creato. 3. Ei tamen poſſibilis eſt ſupernatura-
liter. 4. Et eaà fruuntur defacto Beati, ſed inæqua-
liter ſecundum menſuram meritorum.

V. Principia V'iſionis.
H* ſunt tria, Deus, intellectus & lumen gloriæ.
2z. Ad producendam viſionem non requirimus
ſpeciem impreſſlam Dei. 3. Lumen gloriæ ſupple-
bile etiam eſt per concurſum Dei extrinſecum. 4. In-
æ qualitas viſionis oritur ab inæqualitate luminis, non
intellectũs.

VI. Obiectum Viſionis.

Rimarium objectum neceſſariò eſt Deus quoad
omnes ſuas perfectiones. 2. Secundarium ſunt
creaturæ vel formaliter vel cauſaliter in Deo cogni-
tæ. 3. Repugnat, comprehenſivè videri à creaturâ
omnes vel perfectiones divinas, vel creaturas poſſi-
biles. 4. Nec perſectiones divinæ cognoſci poſſunt
Præſciſivè cognitione beatã.

VII. Intelletus Divinus.

N Deo datur formaliter intellectus, & ſcientia.
2. Intellectus nec realiter, nec per rationem habet
rationem actus primi phyſici. 3. Scientiæ objectum
terminativum eſt omne cognoſcibile, motivum forma-
le eſt minus ſtrictum. A. Eſſe ideale creaturarum in
intellectu divino ſunt ejus conceptus formales directi.

VIII. Scientia Simplicis Intelligentiæ.

Æà verſatur circa res poſſibiles ſub ratione præ-
cisà poſſibilitatit. 2. Eadem eſt cauſa rerum,

ſci-

lli intele
permatur-
d inrqe

en glorie.
guirimus
ſupple
n. 4. In-

1o, non

1s quad
lum unt
chon
cteaturi
las poſſ.
poſunt

ſcentin.
em habet
heckun
mforma-

tarum n
e Girecti.

tie.
ione plr⸗

la erm⸗

fcilicet directiva. 3. Per eam Deus videt creaturas
oſſibiles in ſeipſo. 4. Imò & creaturas per eam
videt etiam in ſeipſis.

IX. Scientia Viſionis.

[Arur in Deo infallibilis ſcientia omnium abſolu-
tè futurorum. 2. Futura libera non cognoſcit
in decreto, vel aliis cauſis. 3. Necd in ſeipſis ut rea-
liter coëxiſtentibus æternitati divinæ. 4. Sed in ve-
ritate eorum objectivã, & ipsamet entitate, quæ ali-
quando erit.

X. Gcientia Media.

EUS certò & infallibiliter cognoſcit libera con-
ditionatè futura. z. Scientia hæc conditiona-
lium eſt media inter Simplicem Intelligentiam, & Vi-
ſionem. 3. Per eam videt Deus futura conditiona-
ta in ſeipſis. 4. Non in decreto ſubjéctivè abſolu-
to, & objectivè conditionato.

XI. Ttilitas Scientiæ Modiæg.

St utiliſſima ad dirigendum Deum in decretis ab-
ſolutis, & providentia ſua. 2z. Et ad ſalvan-
dam libertatem creatam. 3. Et ad conciliandam li-
bertatem cum prædeſtinatione, & gratiäã. 4. Et ad
alia varia.

XII. Convenientia cum Attributis Divinis.
Cun Scientiã Media ſalvatur ratio cauſæ primæ,
primi moventis, &c. 2. Manet cum eadem
ſummum in creaturas dominium per gratiam. 3.
Uti & independentia cauſæ primæ à creaturà, &c.
4. Pariter ſalvatur in creaturãâ ſubordinatio, depen-
dentia, imò & ratio inſtrumenti.

G
S

XIII.

XIII. Conformitas cum Doctrind Eccleſiæ.

cra. 2z. Non eſt doctrina contra PP. & anti-
quam Eccleſiam. 3. Nec eſt dagma injurioſum Di-
vo Auguſtino. 4. Nec eſt contraria doctrinæ D.
Th. 5. Eſt alieniſſima ab Errore Pelagianorum &
Maſſilienſium.

XIV. Voluntas Divina.

On omnis voluntas Dei impletur, & eſt eſficax
ex toto. 2. Objectum ejus neceſſarium eſt ipſe
Deus, & creaturæ poſſibiles, &c. 3. Ratio aman-
di proxima poteſt eſſe bonitas etiam creata. 4. Af-
fectiones aliæ Voluntatis divinæ.

XV. Libertas, &; Actus Dei Liber.

Atur in Deo vera libertas, & actus liber. 2.
Qui eſt vera Dei perfectio, & ideo æternus ac
immutabilis. 3. Ejus ftorma eſt ipſe actus Dei neceſ-
ſarius, prout terminatur ad creaturas. 4. Hæc ter-
minatio habet ſe purè extrinſecè, non per modum
Partis conſtitutivæ.

XVI. Providentia, é; Prædefinitio.

Ivinæ Providentiæ ſubjiciuntur omnia, bona &
mala. 2. Deus per ſpecialem providentiam
prædefinit actus bonos, ſed non immediatè. 3. Actus
malos permittit, non prædefinix. 4. Decretum præ-
definitivum neceſſariò ſupponit ſcientiam Mediam.

P XVII. Prædeſtinatio Electorum.
Ræ

deſtinatio non imponit prædeſtinatis neceſſita-
tem.

Cientiæ Mediæ nuſpiam contradicit Scriptura ſa-

Rerlſe.

ctipturi l,
P. & .
lrioſum D-.
octrinæ 0.
tanorum 8

elt eſfe
umektiple
atid ammn-
4. AM.

er.
lbet. 2.
telnus a
i necel-
Hecter-
tmodum

.
bona &
identiam

3. Actus
tumpla⸗
ediacn.

1.

necelſte
len.

zem. 2Z. Prædeſtinatio ad primam gratiam omnino
eſt gratuita, non ad alias gratias neceſſarib. 3. Præ-
deſtinatio ad gloriam non fit ante merita abſolutè
præviſa. 4. Sed poſt præviſionem corum abſolu-
tam.

XVIII. Reprobatio Damnatorum.

Ds verè & propriè antecedenter vult & amar
ſalutem Reproborum. 2. Reproba tio poſiti-
va fieri non potuit ante demerita abſolutè præviſa.
3. Permiſſio peccati, & Negatio auxilii efficacis præ-
viſi nec eſt effectus, nec pars, nec cauſa reprobatio-
nis. 4. Hinc nec admittimus Reprobationem Ne-
gativam ante præviſionem abſolutam peccati.

XIX. Mſterium Trinitatis.
Omplectitur tres Perſonas in und Eſſentiâ, ſeu
Naturä. 2. Demonſtrari nequit ratione natu-
rali. 3. Licèt ſuperet, non tamen adverſatur ra-
tioni naturali. 4. In eodem Myſterio obſervandi
ſunt varii termini, Notio, Relatio, Perſonalitas, &c.
J. Item obſervari debent varii Modi Loquendi, ſeu
Prædicandi.

XX. Proceſſiones Divinæ.

Iunt per actus intelligendi & amandi, non per na-
turam immediate. 2. Principium Quo produ-
Gctionis quà talis eſt Proprietas relativa. 3. Proceſ-
ſio Verbi dicitur generatio. 4. Proceſſio Spirits
ſancti generatio dici nequit.

XXI. Relationes Divinæ.

Elationes divinæ ſunt res, entitates, perfectiones,
&e. 2. Præter eas non admittitur ſubſiſten-
tia

tia abſoluta. 3. Relationes conſtituunt perſonas in
ſuo eſſe differentiali. 4. Variæ Affectiones Perſo=
narum.

XXII. Perſona Patris.

Per eſt principiüm Filii, communicando ei to-
tam ſubſtantiam. 2z. Datur in eo vera poten-
tia generativa, utl & ſpirativa ſimul in Filio. 3. Po-
tentia ſpirativa conſtituit Patrem inadæquatè in ra-
tione primæ perſonæ. 4. Pater & Filius ſunt unum
principium Spirativum Spiritus Sancti.

XXIII. Perſona Filii.
Ilius eſt verus Deus, & Patri conſubſtantialis. 2.
Formaliter procedit ex cognitione comprehenſi-
và Eilentiæx, & Perſonarum. 3. Uti & ex cogni-
tione poſſibilium & conditionalium, non tamen con-
tingentium abſolutè futurorum. 4. Pater tamen for-
rmaliter non intelligit, aut ſapiens eſt Verbo.
4 1. 1 9 .
XXIV. Perſona piritüs Sancti.
St Verus Deus, Patri & Filio conſubſtantialis.
2. Procedit à Patre & Filio. 3. Si non proce-
deret à Filio, ab eo non diſtingueretur. 4. Varia
Nomina Perſonarum Divinarum.

.
unt perſonui
diones hete

nicando eitt
0 vVera poten
Pil. P.
IHo. 3. M.
legnatt in ti
lus funt unun

Ntintinlis ,
complehenl.
E er cogni⸗
n tamen cor-
ertamenlo.
erbo.

niki.

nlubltantils
non pe.

ul. ,. Vun

THEOREMATA

REFLEXIONES ADVERSARIAM

DEO TRI-UNO.
THESIS L.

Ewiſtentia Dei.
THEOREAIA TI.
Eſt nota per ſe, quoad ſe, non quoad nos.

Eritas per ſe nota eſt, quæ judicabilis eſt imme-
diatè ex ſola & primâ terminorum apprehen-
ſione, ſinè alio medio priùs judicato: Si ita ju-
dicabilis eſt à noſtro intellectu pro hoc ſtatu viæ, dici-
cur Nota per ſe quoad nos: Si nobis viatoribus non ita
innoteſcit, ſed intellectui perfectiori, vel divino, vel
beato, dicitur reſpectu noſtri Nota per ſe quoad ſe tan.
tùm: Ex quo cum D. Th. Suar. & communiore con-
tra S. Anſelm. Albert. M. & quoſdam RR. coneludi-
mus. I. Hæc veritas objectiva: Deus eſt: efft
uidem nota per ſe quoad ſe ʒ quia illa propoſitio eſt nota
per ſe, ſeu immediatè judicabilis ex primò terminorum
apprehenſione, cujus prædicatum includitur in ratio-
ne formali ſubjecti; ſed hujus propoſitionis prædica-
tum, quod eſt exiſtentia, eſt de ratione & eſſentiã ſub-
jecti, ſeu Dei; cùm Deo eſſentiale ſit exiſtere, nec ha-
beat cauſam, vel quaſi cauſam; ergo ipſa eſt nota per
ſe, ſeu immediatè judicabilis ex primâ & ſelâ termino-
In LL. Nent. A um

2 THEOREMA I. THESIS I.

2
rum apprehenſione; qualiter de facto etiam judicatur
ab intellectu Beatorum, qui Deum, ùt eſt in ſe, intuen-
tur, & ideo percipiunt, & penetrant neceſſariam il-
lam prædicati cum ſubjecto connexionem. II.
Non tamen nota etiam eſt per ſe quoad nos; quia termini
hujus propoſitionis non ita à nobis percipiuntur, & pe-
netrantur, ut ex primòà eorum apprehenſione clarè de-
rehendamus eorum connexionem; ſed diſcurſu vel
alio medio diſtincto indigemus, ut tali propoſitioni aſ-
ſentiamur, nimirum inducti vel authoritate ſapien-
tũm, ùt Rudes, vel demonſtratione, ùt quondam Phi-
loſophi, vel teſtimonio fidei, ùr Fideles. Hinc licèt
ad cognitionem Dei deducamur per effectus creatos;
primùm tamen Deum concipimus ſub ratione cauſæ
præſtantiſſimæ & primæ, nec Deus incipit cognoſci,
in ſe includere exiſtentiam, niſi poſt multum diſcur-
ſum. III. His addi poteſt, quòd licèt de facto
Theologus non concipiat Deum, quin concipiat exiſtentiam⸗
non tamen inde nota ſit per ſe quoad nos; quia hic habitua-
lis modus cognoſcendi Deum non eſt ex primâ termi-
norum apprehenſione, ſed ex motivis diſtinctis, ſcili-
cet quia diſcurſu evidenti id didicit, vel quia cum lacte
talem doctrinam imbibit, vel aliis ex cauſis; Veritas
autem per ſe nota ex ipsâ primâà terminorum appre-
henſione innoteſcit cuivis rice conſideranti, cui per ſe
nota eſt.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
QWoad eſt per ſe notum, eſt evidens, ergo ſi exiſten-

tia Dei eſt per ſe nota, etiam erit evidens, ergo
immediatè nobis innoteſcet. D. A. Eſt evidens eviden-
tid objectivd C. formali Jub D. reſpectivè ad intellectum
viatori ſemper N. reſpective ad intellectum perfectiorem⸗
divinum

8ls l.
detiam ulien
cſtinſe,inne
Lnecellarin
nem. I
1 quia ternn

pbuntur, AH

enſione clarde⸗
ſed eiſcurſu n
propoſttioni
horitare ſape
qvondamh.
les, Hincle
feclus cteatds
tatione call
pit cognolc,
kn Cicu⸗
a let le ſich
ateriſeunimn
iahichabimn
prim tetml⸗
Ulüncts, ſl⸗
quiacumlic⸗
CNlls; Veris
winorumn epee⸗
mn, alhel

ſmne.
,etgh leuſen
ntenlens, en
tadueni

,
relſict
un

EXISTENTIA DEI.

divinum vel beatum C. II. Veritatis per ſe notæ
termini intellectum quemlibet rationis uſu pollentem
ſe ipſis naturaliter determinant ad aſſenſum ſinè medio
extrinſeco. D. Termini veritatis per ſe notæ etiam quoad
nos C. tantuùm quoad ſe dub D. ſic determinant, ſi ſußicien-
ter penetrentur ab intellectu aliquo C. ſecus N. Termini hi:
Deus exiſtens: à viatore non penetrantur perfectb, ſed im-
perſecte, & per ſpecies alienas videntur in ænigmate. 1.
Cor. 13. III. Hæc propoſitio: Deus eſt, vel
non eſt: eſt nota per ſe etiam quoad nos, licèt non pe-
netremus omnes terminos, ſcilicet rationem Dei, er-
go & altera propoſitio: Deus eſt. Diſp. Prima propoſi-
tio eſt disjunctiva, in quà ratio immediata connexionis ſub-
jecti cum alterutro ex prædicatis contradictionis eſt princi-
pium hoc per ſe ex lumine naturæ omnibus notum: Quod-
libet eſt, vel non eſt: Unde non requirit perfectam penetra-
vionem ſubjecti quoad omnia: At altera eſt propoſitio de-
terminata, in quà ratio immediata connexionis eſt ipſa quid-
ditas ſubjecti, quam utique penetrari neceſſe eſt, ut ad aſ-
ſenſum immediatt movear. IV. Hæc propoſitio
practica: Deus eſt colendus: immediatè judicabilis,
ſeu per ſe nobis nota eſt ex ſolã ſua ratione objectivấ,
ergo & hæc ſpeculativa: Deus eſt. D. A. Eſt ſic ju-
dicabilis, & nobis nota in ſenſu abſoluto & copulativo, ita
ut ſic reldatur: Deus exiſtit, & eſt colendus N. in ſenſu
conditionato, ſcilicet ſi exiſtit, honorandus eſt Deus C. De-
bitum cultus immediatk ſequitur ex exiſtentid, lictt condi-
tionata. V. Viſo pariete albo imediatum ſequi
poteſt hoc judicium: Paries eſt albus: licèt prædicatum
non ſequatur imediatè ex ſubjecto. D. Jequi poteſt ex ſo-
la ſigniſicatione & penetratione terminorum N. ex motivo
experientiæ phyſicæ ſenſuum C. Ideo talis propoſitio per
ſe nota eſt latè & populariter, non ſtricte & ſcholaſticè.
A 2 THEO-

4 THEOREMA II. THESIS I.

THEOREMA II.

Mequit tamen invincibiliter diu ignorari ab
homine rationis compote.
IGnorantia ,ſi humana diligentia tolli, & vinci poteſt,
eſt Vincibili: Si tolli, & vinci non poteſt, Invincibi-
lis eſt: De hac concludimus. I. Poteſt hbomo,
præſertim rudis, aliquanto tempore vivere ſinè notitia Dei 5
càùm enim nulla neceſſitate naturali ſtatim homini de-
beant motiva occurrere, ex quibus judicare, vel ſal-
tem dubitare debeat, eſſe Deum; poterit utique ali-
quamdiu invincibiliter & inculpabiliter ignorare
Deum; quod præ rimis in homine rudi contingit, qui
facillimè vivere Cla poteſt ad ſenſum, & ad inviſi-
bilia ſe minime applicare; ſed homo ad ſenſibilia ſo-
lùm diſtractus non habet ſtatim ſpecies requiſitas ad
formandum judicium exiſtentiæ Dei illativum; licèr
enim varia facillimè occurrere poſſint motiva remota,
certum tamen eſt, adhuc opus fore diſcurſu longiore,
ergo. II. Homo tamen ratione utens non poteſt in-
vincibilem hanc ignorantiam continuare per totum vita
tempus; quia ad providentiam Dei, qui non vult nos
vivere diu otioſos, ſpectat vel per ſe vel per Angelos
ſuos homines etiam rudes excitare ad ſimilia in viã co-
gitanda, ut, ſi velint, agnoſcere poſſint authorem ſuum;
aut ſi nolint, ipſi culpam hujusmodi ignorantiæ habe-
ant, Dei namque eſt illuminare omnem hominem venien-
tem in hunc mundum, cùm alium in finem hominem non
condiderit, niſi ut Deum cognoſcat, ei ſexviat, & tan-
dem ſalvus fiat. III. Neque hbanc ignorantiam
continuare poteſt per longum vitæ tempus; tum quia longo
illo tempore non aberit vel peccatum, vel tematio pec-
cati, cui tamen reſiſtit; ſed in peccati vitandi abliga⸗
tione

N—

S 1
.
inorail

Avinci porck,
eſt, Mviniß
Doteſt /on⸗
ent Dii
hn homini de⸗
lcne, Nel ſal
eit n e al
ler ignotan
contingit, gn
,& ad imll-
lſenſbiliaſ⸗
leqiſtis
niwun; Her
otwateinot,
ſu longior,
non, purt⸗ in⸗
er totumn vint
non vulr
Aper Mpels
nila in nico⸗
Ptenſuum;
Nmurlube⸗
iremvenien
ominem non
cria, & tan
. uurunin
n quitlon
teniatiofe-

undiobe
une

EXISTENTIA DEI.

tione implicitè ſaltem cognoſcit Deum ſub prædicato
cum Deo convertibili, ſcilicet ſub prædicato legislato-
ris omnem creaturam rationalem obligantis, licèt eum
non cognoſceret ſub alio prædicato magis explicito;
tum quia nec diu abeſſe poteſt contemplatio ac admi-
ratio cæli, ſolis, aſtrorum, aliarumque creaturarum
& variationum, quæ cogitationem de Architecto & Do-
mino rerum omnium ingerant, aut ingerere facilè poſ-
ſint; tum demum quia longo tempore non aberit ex-
citatio & illuminatio divina, quæ ducat, ſi admittere
velit, vel proximè, vel remotè ſaltem ad Dei cognitio-
nem.

F. 2. Reflexiones pro Longo Tempore.

Otitia Dei habetur à viatoribus per diſcurſum ex
creaturis, ſed hic diſcurſus eſt rudibus & barbaris
valde difficilis & rarus, maximè quoad connexionem
creaturarum cum Deo, ergo longo tempore abeſſe po-
teſt. D. Ma. Habetur per diſcurſum ſemper formalem-
& maximè talem, qui ſit perfecta demonſtratio N. per diſ-
curſum ſaltem virtualem & imperfectiorem, per quem con-
fuſa habeatur notitia, exiſtere vel ſupremum legislatorem⸗
vel cauſam aliquam primam mundi effectricem C. Hic
ne quidem rudibus eſt dificilus. II. Difficillima
videtur cognitio connexionis creaturarum cum Deo,
ergo diu abeſſe poteſt. D. A. Cognitio evidens & de-
monſtrativa C. ſußficiens, quantùm ſatis eſt, ut ignoran-
tia Dei poſt talem notitiam non amplius ſit invincibilis, &
ſine culpà N. III. Cognitio illa nobis ſuſſiciens
eſt tantùm dubia, ſed ex dubià cognitione nemo tene-
tur ad ulteriùs inquirendum; ſicut dubius, quomodo
creſcant arbores, non tenetur ulteriùs circa hoc inqui-
rere, ergo inculpabilis manet ignorantia ex illa cogni-
A 3 tione

6 THEOREMA II. LHESIS I.

tione. M. Mi. Diſp. Ipſum enim lumen naturæ dictat,
cogitationem de ſupremo numine eſſe majoris momentiquam
cegitationem de creſcentiâ arborum: Dein cogitationes du-
biæ de Deo & Divinis non ſinè ſacro quodam horrore &
veneratione nobis immittuntur: Demum accedit divina
illuminatio, ut major inde ſit obligatio. IV. P.
Penafiel Doctor Peruanus, & alii Miſſionarii teſtan-
tur, Braſilos, Peruanos, & varios populos eſſe faſſos,
ſe nil de Deo cogitaſſe. D. Nil de Deo cogitaſſe invin-
cibiliter N. vincibiliter Jub D. cogitatione & notitiä evi-
dente, explicità, & firmiter adhaſiva exiſtentiæ Dei C.
dubiaà, ſubobſcurà, & ſub conceptu Dei implicito, quæ ſuf-
Rciebat ad obligandum illos, ut melius inquirerent in veri-
tatem N. V. Ex Pſ. 78. Effunde iram tuain
in gentes, quæ te non noverunt, ergo Pſalmiſta admit-
tit ignorantiam Dei apud Gentes, quæ utique longior
eſt. D. A. & ä C. Quæ te non noverunt culpabiliter, &
quidem ſecundum quid tantům, quatenus ipſe ſolus Deus
verus eſt C. inculpabiliter & ſimpliciter, quatenus Deus
non daretur N. Deos falſos adorabant.

F. 3. Refiexiones contra Breve Tempus.

Obi 36. Omnes homines vident Deum, ergo non
datur ejus ignorantia ullo tempore. D. A. Vident
facile C. ſtatim, & in primo uſu rationis M. II. Ex
variis PP. Dei notitia eſt hominibus inſita, & congenita
à naturâ, ergo invincibiliter non ignoratur. D. A. Eſt
nobis inſita in radice, quatenus quiſque habet lumen ratio-
nis, & prima principia, ex quibus facile illa comparatur
per diſcurſum naturalem ex creaturis C. in ſe, & per ileam
quandam nobis congenitam N. III. Inſipiens ne-
gat Deum, ergo qui non eſt inſipiens, non negat, er-
go nec Deum ignorat. N. ult. C. Lenorans enim igno-
rantid

nn d
. lieni
nftinmn⸗
mulgin
ANNEet

. I

I.

nature lide
omentigin
gttatinnenli.
n lurrng
Atellit divirt
IV. .
Dnariiteſtan.
ele fallos
gieſe npin
tontis eui⸗
lenit Dei (
in gueſt.
Meyt in er-
eiram tuamn
miſtaadmit-
ne longior
ahliur,
ſe a
uenus Du

Tenpus.

m, ero No
)4 vin
I.
ongenia
04 H
mnepfatio⸗
mnpalatll
Per ideañ
nüpiensne⸗
nnegal, e⸗
senimile
ℳ

EXISTENTIA DEI. 7
yantiaâ negativâ, quæ eſt mera privatio cogitationis de ob-
jecto, nec negat, nec affirmat Deum, ſicut nec nego, nec
affirmo ſtellas pares. IV. Omnis rationis com-
pos, licèt agreſtis & barbarus, diſcernit inter bonum
& malum, honeſtum & turpe, ergo ſtatim ex creatu-
ris devenire poteſt ad aliqualem notitiam Dei, ſeu ad
regulam honeſtatis. D. A. Diſcernit inter bonum &
malum in rebus à ſenſu remotioribus N. in propinquioribus
Sub D. diſcernit ſemper cum cognitione obligationis ad bo-
num faciendum, & malum fugiendum N. ſæpe ſinè cogni-
tione obligationi: C. Quamdiu non cognoſcit, ſe, om-
némque creaturam rationalem obligari ad hoc facien-
dum, vel illud vitandum, nondum habet cognitionem ali-
quam Dei ſaltem implicitam, ſeu ſub prædicato cum Deo
convertibili. V. Ratio ſaltem honeſtatis æquæ
eſt remota à ſenſibus, ac Dei exiſtentia, ſed in homine
rationis compote nequit eſſe ignorantia invincibilis
omnis honeſtatis, ergo nec Dei. D. Ma. Ratio omnis
honeſtatis eſt aæquè remota N. alicujus, quam etiam igno-
rare poteſt, & ignorat C. Honeſtas, quæ innititur huic
principio: Quod tibi non vis fieri: fundatur in ipsa ex-
perientia; nam experimur, læſionem eſle nocivam pa-
tienti, adeéque non ita eſt à ſenſibus remota, ac exi⸗
ſtentia Dei.

THEORNEAMA MI.

Non demonſtratur independenter A creaturis,
nec à priori, nec quaſi à priori.
Emonſtratio fit à Priori, ſi effectus vel quaſi effe-
Gtus demonſtratur per cauſam, vel phyſicam, vel
metaphyſicam, adeôque poſterius per aliquid prius, vel
re, vel ratione: à Poſteriori, ſi cauſa demonſtratur per
effectum, adeôque prius per aliquid poſterius: 4 Ji-
A 41 mul-

8 THEOREMA III. THESIS I.

multaneo, vel quaſi priori, ſi per terminum vel cum Deo
convertibilem, vel in ejus eſſentiâ incluſum demon-
ſtratur aliud Dei prædicatum, v. g. Exiſtentia: De hac
concludimus. I. Exiſtentia Dei nequit demon-

Mrari à priori, vel per cauſam phyſicam, vel metaphyſi-

cam Deus enim, utpote ens & cauſa prima omnium
rerum & cauſarum, cauſam phyſicam non habet; nec
exiſtentia habere poteſt in Deo cauſam metaphyſicam,
qualis cauſa eſt eſſentia ad proprietates & paſſiones;
cùm exiſtentia Dei non ſit paſſio, vel attributum divi-
num, ſed prædicatum Dei primum, & incluſum in
ipsà notione Dei, juxta illud Exod. 3. Ego ſum, qui
Jum. II. Nec demonſtrari poteſt à ſimultaneo, ſeu
guaſi priori; quia quando Deum concipis ſub quocun-
ue prædicato cum eo convertibili, ſeu entis optimi,
A neceſſariò exiſtentis, ſeu alio; ſemper quidem af-
firmas, vel affirmare immediatè potes, Deo conveni-
re exiſtentiam in ſtatu objectivo & intentionali, ſed
nequis inde inferre evidenter exiſtentiam etiam realem

& exercitam à parte rei; afftirmans enim ſtatum quid-

ditativum affirmat tantàùm, illud prædicatum conve-
mire ſubjecto, ſi ſit poſſibile, vel etiam detur; quæ
omnia affirmari poſſunt quin appareat immediata rea-
lis conjunctio ſubjecti cum prædicato, ergo nunquam
erit demonſtratio realis exiſtentiæ. III. Hinc
in his demonſtrationibus ſemper ſupponitur exiſtentia
7ealis, quæ tamen eſt in quæſtione quia quodlibet prædi-
catum earum ſupponit exiſtentiam; ſi enim datur
Deus, eſt ens optimum, neceſſarium, &c, ergo ex
ſuppoſità tantàùm exiſtentiâ veræ fiunt in ſtatu reali.
IV. Præterea hæ demonſtrationes vel ilem probant
per idem, vel nihil; prædicatum enim illud, quo de-
monſtras exiſtentiam, Vel concipitur ùt exiſtens? & ſic

de-

ahenude
anceimn
M
99

N nI.

.
mjeloumde
ulum Gemmet.
entin: Dehir
eglit dne.
erahhi.
uma ommum
unlubet; ner
euphyſtcam.
& pallones;
tbuuumdivi-
iclulum in
l ſun, gui
ulanen ſu
b quoenn
ntis opeim,,
Juidena.
ed CONveli-
tionali, ſed
iam tealem
tum guic⸗
tum come⸗

Lemu; que

mediatae

o Nunuan
i,.
WI H
4 erifent⸗
bethlech
rimn darut
1, elg 4
tunn tel
len proben
, quo ⸗
Rens El

1

—

EXISTENTIA DEI. 9

demonſtras exiſtentiam per exiſtentiam: Vel non con-
cipitur ùt exiſtens? & ſic impoſſibile eſt per illud de-
monſtrare exiſtentiam: Vel præſcindit 5 exiſtentia?
& ſic iterum hanc non demonſtras, ſicut per animal
non demonſtras, hoc eſſe rationale, à quo animalpræ-
ſcindit. V. Nihilominus hæ demonſtrationes co-
giiti exiſtentiâ Dei, vel per filem, vel per creuturas à poſte-
viori habent aliquam eſficaciam; cùm enim inferant exi-
ſtentiam Dei ſub conditione nondum in ipſis terminis
Purificatâ; hinc poſtquam aliunde præmonſtrata fuit
exiſtentia Dei ſub conditione vel fidei, vel connexionis
cum creaturis cognitæ purificataà, vim aliquam habere

poſſunt quaſi à priori.
H. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Eus ex definitione ſuãâ eſt ens optimum, quo melius
cogitari non poteſt, ſed id, quo melius cogitari non
poteſt, eſt reipsa in rerum naturâ; cùm melius ſit eſ-
ſe in rerum naturâ, quàm elſe in ſol apprehenſione,
ergo Deus eſt reipsà in rerum naturä. D. Ma. Eſt
ens optimum objectivè, ſeu in apprehenſione & ſtatu inten-
tionali C. exercitè & in ſtatu reali & phyſico öub D. ex ſup-
poſitione, quod detur hoc ens realiter, quæ tamen ſuppoſitio
ex terminis non apparet C. abſque hac ſuppoſitione N.
II. Ens in conceptu ſuo formali involvens exi-
ſtentiam actualem & phyſicam non poteſt non habere
illam, ſicut homo in conceptu formali involvens ani-
mal rationale non poteſt non eſſe illud, ſed ens opti-
mum involvit in illo exiſtentiam actualem phyſicam.
D. Ma. MWon poteſt non habere illam ſignatò, objectivè, &
in ſtatu intentionali C. exercit?, & reipsà in ſtatu exiſten-
tiali & altuali eſſendi. Sub D. ut modb. Cæterum aliunde,
ſcilicet per ſpecies proprias immediatam habemus cognitio-
A 5 nem

1e THEOREMA IV. THESIS I.

nem animalis rationalis, ſed non Dei. III. Ex ſo-
la notione & conceptu objectivo chimæræ legitimdè in-
fertur ejus impoſſibilitas, ergo etiam ex ſolo conceptu
objectivo entis optimi infertur ejus exiſtentia ſummdt
perfecta, ſeu in ſtatu phyſico. Diſp. Malum eſt ex
quocunque defectus hinc ut aliquid non exiſtat, ſußficit quæ-
cunque implicantia: At bonum eſt ex integraà causd; ideo
non ſußicit quaæcunque poſſibilitas objectiva, ſed omnis re-
quiritur. IV. Ex notione entis finiti rectè infer-
tur ejus contingentia, & indifferentia ad eſſe, & non
eſſe, ergo etiam ex notione entis infiniti & ſummè per-
fecti zutsrtur ejus poſſibilitas & exiſtentia ſummè per-
fecta. D. A. Ex notione entis finiti, cui aliunde conſtat,
non ſubeſſe implicantiam C. ex ſolà terminorum apprehen-
ſione infertur, vel eſſe conſtat N. V. Implicat
ens perfectiſſimum involvere ſumam imperfectionem,
ſed impoſſibilitas eſt ſumma imperfectio, ergo hanc
non involvit, ergo eſt, ergo Deus eſt. D. Ma. Ens
objectivè perfectiſſimum N. phyſick Jub D. ut antt.

THEOREMA W.

Demonſtrari poteſt per creaturas à
poſteriori.
Emonſtrabilitatem cxiſtentiæ Dei per creaturas
clarè affirmat Scriptura Sap. 13. 5. Rom. I. 19.
& alibi: Nobis ſufficit hic qualdam Demonſtrationes
inſinuâſſe, quas alii fuſiùs exponunt; Ideo ab Argu-
mentis Moralibus, quæ ex principiis ad inſtitutionem
morum & vitam honeſte ducendam neceſſariis dedu-
cuntur, incipimus. I. Exiſtentia Dei morali ar-
gumento oſtenditur ex primis & univerſalibus principiis bo-
ni faciendi, & mali fugiendi; quia impoſſibile eſt, ut
primum & univerſale boni, virtutiſque principium ſit
error,

14 U ellol

MAN n
cmzeihu

ED, MN

NNendep
2

ul

I 1

III. Ert
2 legitimet.
ſol⸗ Concey
ehtia ſummn
MMalum 4
nſaſicirguu
4Cautd; il
ſalomir m.
ireckinker⸗
ele, N non
ummeper
mmeher.
Mule hla,
cpnler.
Inplicat
kedionem,
ergo hane
M. E

nti.

1
4 4

ranas
n. I. I9.
Ntrationes
1b Arge⸗
utionem
risdedu-
moralia
jimeipiicle
ile elt,
meipiung
cllol.

EXISTENTIA DEI. 11

errof, & mali ſit veritas, ſed eſſe Deum eſt primum &
univerſale boni ac virtutis principium, & non eſſe
Deum eſt primum & univerſale mali ac vitii princi-
pium; latiſſima enim omnibus ſceleribus via eſt ex non
exiſtentiã Dei omnium ſcelerum vindicis, ergo impoſ-
ſibile eſt, ut error ſit Deum eſſe, & veritas ſit Deum
non eſſe, ergo eſt. II. Vis hujus demonſtrationis
roboratur ex congenitaà æſtimatione virtutis, & vituperio
vitiorum; ex hac enim inſitâà nobis luce evidens eſt, vir-
tutem in homine eſſe laude & præmio dignam; vitia
autem, licèt occultiſſima, eſſe prohibita, & digna vi-
tuperio ac pœna, ergo dari debet ſupremus legislator
quidam, & omnium rerum ſinceriſſimus arbiter, ac
juſtiſſimus vindex, qui neceſſariam hanc legem ferat,
& tandem bonis præmia, & malis pœnam reddat; cùm
ſæpe homines hæc vel negligant, vel non æſtiment.
III. Exiſtentia eadem moraliter demonſtratur ex
vita ſceleratà Atheiſtarum quia teſte Pſalmiſtà ex quo
dixerunt in corde ſuo: Non eſt Deus: Corrupti ſunt &
abominabiles ſacti in ſtudiis ſuis. Ex quo præterea ſequi-
tur, omnes ſapientiſſimos & doctiſſimos erraſle, &
pauciſſimos Atheos, qui turpiſſimis vitiis, luxuria, in-
juſtitia, & aliis ſunt infames, veritatem eſſe aſſecutos:
Quis hoc aſſerere audeat: IV. Argumentum
morale aliud ſumimus ex ſtoliditate Atheorum; quia ſind
ullà emolumenti ſpe ſuppliciis æternis ſe exponunt; ſi
enim Deus eſt, & ſcelerum quidem vindex, quànn hor-
rendi ingratos hos impugnatores manent cruciatus?
ſin autem per impoſſibile non eſſet, quid tandem fune-
ſti illis accideret, qui ejus exiſtentiam aſſeruiſſent:
Alias demonſtrationes morales Alii faciunt Ex
remorſibus conſcientiæ tum Atheorum ipſorum, tum
aliorum malorum, Ex internis conſolationibus juſto-
xum

12 THEOREMA IVv. THESIS I.

rum in bonis operibus, Ex inſito timore Dei ingruente
malo, Ex conſenſu tot nationum, & ex aliis; quas vide

apud AA.
F. 2. Argumenta Phyfica.

H argumenta ſunt illa, quæ ex rerum phyſicarum
contemplatione deſumuntur, & quæ non minus
ac moralia Dei ideam adeſſe poſtulant: Unde reflecti-
mus. I. Omiſſis aliis reflexionibus, quæ innu-
meræ eſſe poſſunt, unic? ad Ordinem & Symmetriam Uni-
verſi jam attendimus 3 Evidens namque eſt per irrefra-
gabilem experientiam, & nulli niſi ſtulto negabilem,
eſſe in hujus mundi fabrica ordinem exquiſitiſſimum,
& apparentiam tum potentiæ, tum artis, tum ſapien-
tiæ maximam in animalium, plantarumque corpori-
bus, functionibus & propagationibus, in cælorum ac
ſiderum ordinatiſſimis motibus, in ſtatà dierum, an-
norum, tempeſtatmque ſibi invicem abſque intermiſ-

ſione ſuccedentium ſerie, in diſpoſitione elementorum,

horum mixtura, contrarietate & conſenſu, in rerum
omnium providentiſſima uniformitate, varietate, effi-
cacia, numero, menſura, & pondere ſeu quantitate,
jam in his majore, in illis minore, in iſtis maximâ, cum
tantà tamen omnium inter ſe correſpondentiâ, ut ſin-
ula incomprehenſibili varietate, & maximo conſen-
u, & eodem ſemper tenore fiant: Unde evidens pari-
ter eſt debere dari artificem quendam, ex cujus ſupre-
ma, ſapientiſſima, & providentiſſima diſpoſitione, le-
ge, & gubernatione motus illi omnes & actiones ita
ordinate, providè, conſtanterque procedant tanquam
à causâ primâ omnium, & juxta ideam perfectiſſimam
totius DPeri⸗ agente, quæ cauſa Deus erit. II.
Stolide hic reſpondent Athei, hæc emnia ſortuitò ex ato-
morum

Mac

mntni

§ I.
bei Ungrlen
lus; qugiit

4.

nphyſicarn
r non mims
Undeteftech
uæinnu-
netrianni-
rtinef⸗
fonepcblem,
uiitilimum,
tum ſapter.
gue Corpor⸗
ncklorucnac
Gieramn, an.
gneimemmk.
ememoium
n in kerum
lietue, eih.
Aquntitte
muunniun
bennu, urli-.
Woconler⸗
itens al⸗
cßs lune⸗
oltione, e⸗
Ciones iua
nttanquum

Cectiliman
I

mrtuitder⸗
hlnt

EXISTENTIA DEI. 13

morum mixtione coaluiſſe in totum ita ingeniosè, providè,
& ſapienter ordinatum; quia ſi ordinatiſſima & mira-
biliſſima hæc opera in tali ordine & aptitudine ad fines
ſublimiſſimos ſfortuito tantùm caſu cohærerèe credant;
cur non pariter perſuadent ſibi, eodem caſu coaluiſſe
Homeri Iliadem? Aut ùt Tullius ex ſolo lumine natu-
rali cum iiſdem expoſtulat l. 2. de Nat. Deor. imun-
dum eſicere poteſt concurſus atomorum ſortuitus, cur porti-
cum, cur templum, cur domum, cur urbem non poteſt, quæ
ſunt minus operoſa, & muliò quidem faciliora? Ibidem
inſtat efficaciůs: Et verd ſi quando machinatione quädam
moveri aliquid videmus, ut ſphæram, àt horas, ut alia per-
multa, non dubitamus, quin illa opera ſint rationis3 multò
minus ergo dubitandum eſt, cum impetum cæli admirabili
cum celeritate moveri, vertique videamus, conſtantiſſimo

conficientem viciſſitudines anniverſarias cum ſummä ſalu-

te & conſervatione rerum omnium, quin ea non tantum ra-

tione ſint, ſed etiam excellenti ſint, & divind ratione, &.

F. 3. Argumenta Metaphyſica.

Etaphyſica Argumenta ab ipſius humanæ mentis,
& ingenitarum illi idearum, ſeu cognitionum
lumine petuntur: Ex his etiam nonnuliorumt deductas
demonſtrationes breviter attingimus, I. D.
Honoratus Fabri geometricam, ut ait, divinæ exiſtentiæ
demonſtrationem deducit ex ratione creaturæ, ſeu entis ab
alio, ajens: Evidens mihi eſt, me intelligere, me exi-
ſtere, me non extitiſſe ab æterno; Evidens Pariter mi-
hi eſt, me non exiſtere à meipſo, ùt fuſiùs dilatat Fabri,
ergo evidens mihi eſt, me exiſtere ab alio priore me:
Et hoc ipſum ſingulis Intelligentiis, quarum infinitas
Athei admittunt, cvidens eſt; ergo & evidens mihi eſt,
in toto illorum infinitorum cumulo nullum eſle ens,

quad

rI4 THEOREMA IV. THIESIS I.
uêd non exiſtat ab alio; cùm mihi etiam evidens ſit
illud, quod ſingulæ Intelligentiæ evidenter concludunt,
ergo evidens mihi eſt, mullum eſſe omnium illorum
entium, quæ ſtatnunt Athei, quod non ſit ab alio, adeb-
que illud aliud eſſe omnibus prius, & à nullo alio exi-
ſtens, quod Deus eſt. II. Eandem demonſtra-
tionem er inſuſficientid creaturarum ad exiſtendum aliis
verbis deducit Guilleminot; quia multitudo conſtans to-
ta ex inſufficientibus ad habendum eſſe à ſe, ſupponit
cauſam ipſi multitudini extrinſecam, quæ tollat inſuf-
ficientiam talium entium, dando vel ſingulis, vel plu-
ribus, vel ſaltem alicui primo individuo ſuum eſſe, &
ſufficientiam ad producenda alia; quia inſufſicientia
quomodocunque multiplicata manent inſufficientia,
niſi accedat principium extrinſecum tollens inſufficien-
tiam, ſicut ſi mente concipiam infinitas faces inaccen-
ſas, vel infinitos cæcos, aut pauperes, ſemper ſunt
faces inaccenſæ, homines cæci, aut pauperes, niſi ſup-
ponatur principium extrinſecum accendens faces, dans
viſum, ſublevans pauperiem: ſed tota multitudo v. g.
hominum conſtat ex inſufficientibus ad habendum eſſe
à ſe, ergo ſupponit &c. III. Alii demonſtratio-
nes metaphyſicas Dei exiſtentis deducunt ex motu & primo
movente, ex ratione contingentiæ, ex viã efficientiæ,
& aliis; ſed quia fuſiorem earum expoſitionem non pa-
tiuntur pagellæ noſtræ; ideo nobis ſufficiunt duæ de-
monſtrationes priores.

F. 4. Reflexiones Adverſäriæ.

Non valet argumentatio à ſingulis ad omnes ſimul,
ſeu à diſtributione ad collectionem, ùt ex indu-
ctione patere poteſt, ſed binæ noſtræ demonſtratio-
nes fiunt à ſingulis ad omnes ſimul, ergo ipiæ non
valent.

e An
ullrttnni
Pemadhe
n glu

n t. I
lai/

liſfin
llnni aſon
unn mnin
*II!
ullhcen

depont
iann
AAnſenn

4

8I.

tlam eyiden:

nullo alio en
lem lanunßfn
ilenln ali
oconſtansto
ſe, Cppon
n Wlarinſut⸗
gls Vel Uu.
oluum ele,
inlaftcenmn
litkcient,
neinluſfcien.
Aces imccen⸗
ſempet in
eres, nlilip⸗
no faces, Cas
hlltiudo ,g
endumelt
itenutranr
worn & pnimo
iteffaemie
nemmnpr-
iunt due ce

11.
Umnes ſind
,ir ex inl-
lemmonlhrnt

e
nal.

EXISTENTIA DEI. 15
valent. D. Ma. Quando propoſitio conſequens eſt quan-

titativa, ſeu de pradicatis, quæ ſunt toti collectioni,
vel diſtributioni propria ratione alicujus quantitatis, ma-
gnitudinis, multitudinis, ordinis, durationis, ſitius & ſi-
milium C. in pradicatis eſſentialibus, intrinſecis, & iis-
quæ conveniunt rei ſecundum ſe, non propter conjunctio-
nem, vel disjunctionem ab aliis, ita ut per acceſſum extrin-
ſeci nec augeantur, nec minuantur, nec mutentur aut va-
rientur N. Sic bona eſt illatio: Nullus homo eſt, qui
non ſit rationalis, ergo omnes ſimul ſunt rationales,
ſive tota collectio eſt collectio rationalium. Idem infer-
tur apud nos: Nullus eſt, qui non ſit ab alio, ergo ſi-
mul omnes ſunt ab alio, ſeu tota collectio eſt collectio
eorum, quæ ſunt ab alio; quia in conſequente non prædi-
catur aliquid, quod per ſimultatem creſcat, aut minuatur,
aut mutetur, &. Vide Guilleminot. II. Si ſin-
guli homines eſſent producti ab alio homine, non poſ-
ſet inferri, quòd tota collectio eſſet producta ab alio
homine; quia eſſet homo extra collectionem omnium
hominum, quod in terminis implicat, ergo licèt ſin-
guli homines ſint producti ab alio, non tamen inferri
poteſt, quòd tota collectio ſit producta ab alio. D. A.
Non poſſet inferri, quòd tota collectio ſit producta ab alio
homine etiam produlcto C. improducto, tanquam à causd
pland ſuffic»iente N. Jt homo neceſſarid deberet produci ab
alio homine, neceſſaridò requireretur homo improductus extra
collectionem omnium hominum produlctorum. Vide eun-
dem. III. In infinità multitudine unum habe-
ret ab alio ſufficientiam ad producendum iterum aliud
ſine fine, ergo non infertur ens primum. D. A. Unum
habet ſuficientiam ab alio cum dependentia ad principium
aliquod extrinſecum tollens inſuficientiam illam omnibus
intrinſecam & communem C. ſinè ilà N. Vel D. C. Non
infer.

16 THEOREMA I. THESIS II.
infertur primum inera collectionem, & ſeriem illam infini-
tam C. eactra illam, quod ſit diverſæ rationis, & ordinis
& quod tollat omnium inſufficientiam N.

IHESIS II.
Eſſentia Dei.
THEOREAMMIA I.
Eſſentiam Dei phyficè, non theologicè conſti-

tuunt omnes perfectiones abſolutæ, & reſpectivæ.

ESſentia Dei phyſicè ſumitur pro omni eo, quod Dei-
tati, ſeu naturæ divinæ realiter identificatur: Z hea-
logicè autem ſumitur pro ſola Deitate, ſeu naturâ, prout
realiter tribus perſonis eſt communis: Ex duplici hac
conſideratione aſlerimus. I. Eſlentia Dei phy-
ſica phyſicè conſiderata includit omnes perfectiones, & ab-
ſolutas, & relativas; quia ex communi illo axiomate
quidquid in Deo eſt, Deus eſt, ſed in Deo ſunt perfe-
ctiones omnes, & abſolutæ, & relativæ, ergo Deus
ſunt; ſed quod Deus eſt, conſtituit eſſentiam Dei, ùt
eſt à parte rei, cùm per eſſentiam phyſicam non aliud
intelligatur, niſi totum id, quod res eſt, ſeu entitas
rei cum omnibus prædicatis realiter identificatis inde-
pendenter à noſtris præciſionibus, ergo. Porro exhis
Deus phyſict conſideratus communiter definiri ſolet: Ens
ſummum, naturâ unum, perſo nis trinum. II.
Eſſentia Dei Theologicè, ſeu ur ajunt, quaſi phyſicè ſpe-
ctata includit ſolas perfectiones abſolutas, non relativas
quia eſſentia divina ſic ſumpta conſideratur, t eſt com-
municabilis, & ùͤt communicatur tribus perſonis, ſed
nulla perfectio relativa, ſeu relatio divina uni perſonæ
eſſentialis & propria communicatur alteri perſonæ;
Pater

2 e

1 ſel

Ill. ESSENTIA DEI. 17

en ilin s Pater tamen Filio communicat totam ſubſtantiam divi-
ir, αα Nitatis ex c. Damnamus. z. de Summ. Trin. ergo rela-
tiones divinæ non conſtituunt ſubſtantiam Divinitatis,
ſeu eſſentiam theologicè ſpectatam. Ideo hæc definiri
J poteſt: Entitas Una, ſumma, omnemque perfectionem
1 continens, tribus perſonis communis. III. Por-
ro perfectiones illas, quæ ſunt ſimpliciter ſimplices, eſſentia
Qivina continet ſormaliter, ſeu abſolutè, & poſitiv?; quia
. omnis perfectio in Deo debet eſſe pura abſque omni
Ne colſi. 1 imperfectione, & de Deo affirmari debet illimitatè ſe-

ſeci, cundùm omnem perfectionem; ſed tales ſunt omnes
oguide⸗ perfectiones ſimpliciter ſimplices . Perfectiones autem
Kank; 78 ſecundum Juid tales, ſeu reaturis proprias ſolum continet⸗
unri gran Vel V. irtualiter; quia Deus poteſt illas Producere, cùm
rinlike ſint entia creata: Vel Wquivalenters quia cuivis Deus
nuheihhi⸗ æquivalet & in eſſendo „ & in operando: Vel Emi-
irt nenter; quia quidquid illæ Præſtant, præſtare Deus po-⸗
lonomme veit per altioris ordinis ſefionem abſque defectu⸗
„S cum excellentiãâ ſingulari, &c.
oſintpetle 5
e hen H. 2. Reflexiones Adverſariæ.
el D non eſt de eſſentiã phyſicè ſumptâ, ſinè quo poteſt
n Ndaid eſſe Deus, ſed Deus poteſt eſſe ſind filiatione; cùm
t len ens Pater ſit Deus, & tamen non eſt Filius, ergo. D. Ma.
neid Qine quo poteſt eſſe Deus in unaà tantum perſond ſubſiſtens

M. in totà ſua latitudine, & ſecundum omne id ſpectatus
cui à parte rei neceſſarid identificatur C. II. Si eſ-
„„ fentia divina involvit perfectiones relativas, ergo eſſen-
Sinſe⸗ tia divina erit triplex. D. Jeq. Triplex erit eſſentia N.
n latinii perſona C. Jed de hoc poſtea. III. Tota eſſentia
wineſteon Deitatis eſt in quâvis perſonãâ, ſed in quavis perſonâ
xtſini, 6 non ſunt omnes perfectiones relativæ, v. g. Paternitas
umpern zn Filiatione. D. Ma. Eſt in quavis penſona tota eſſentia

InL. Jen. 8 Doi.

iſlr: lns

18 THEOREMA II. THESIS II.

PDeitatis ſecundum totam realitatem & identificationem
in ſtatu teali N. tota eſſentia ſecundum communicabilita-
tem, & rationem formalem Deitatis quoad pradicata ab-
ſoluta & communia C. Hanc eſlentiam ſpectamus, &
prout à parte rei identificatur, & prout communicatur:
Primo modo ſpectata involvit perfectiones etiam relativas,
ſecundo autem modo tantum abſolutas. IV. Attri-
buta ſeu perfectiones abſolutæ dicuntur manare ab eſ-
ſentia, ergo eam non conſtituunt. D. A. Dicuntur
manare ab eſſentià phyſic? & realiter acceptâ N. metaphy-
ſicè acceptaà ſecundum prædicata eſſentialia & primè conſti-
tutiva Deitatis C. Deitas phyſick accepta non habet attri-
buta propriè ſumpta, cuùm ommia ſint identificata Deitati.
V. Inter perfectiones divinas etiam ſunt prædi-
cata Dei libera, ſed hæc non ſunt de eſſentiã, cuùm ſintx
contingentia, & poſſint ,vel potuerint eſſe, vel non
eſſe, ergo non conſtituunt eſſentiam. D. Mi. Non
funt de eſſentis ſecundum id, quod dicunt in recto W. obli-
quo C. Jed de his infr.. VI. Eſſentia Dei etiam
theologicè accepta ſpectatur à parte rei, ergo includit
omnes perfectiones, quas includit etiam phyſicè ſpe-
ctata, ergo utraque perfectiones relativas in-vel exclu-
det. D. A. Spectatur à parte rei ut communicabilis, vel
communicata C. ut terminabilis, & terminata in ſingulis
perſonis N. Vel Spectatur àparte tei ſecundum identita-
tem etiam realem N. ſecundum identitatem formalem Dei-
tati in qualibet perſond convenientem C.

THEOREAMA II.
Eſentiam Metaphyſicam Dei non conſtituimus
in omniperfectione, intellectione, & .
Artinon hanc conſtituit in cumulo omnium perfe-

ctionum: Scotus in exigentiâ earum: Faſolus in
intel-

AADANN,

R
CN o u!

KAp

Rcocumn

I II.

ilennfcuim
mmunicahi
Al prelitatts
ſpeckamm, 4
Ommunicann
tun melatis
WW. Atm
manare abel
4. Dicunu
1N merph⸗
hrind nte
Anun habet attn⸗

cn Dit

mſuntprrcl
ntit, cum ſun
elle, vel non
D. M. Ne
, rei N.-

atin Deietian

ego inclucit
mphyſce He
Sin⸗elencl
tunicnkie⸗ 7
ninutt 1
ultn ilult.
ſrnußn ⸗

onfituinn
G.

m: Falbn

ESSENTIA DEI. 19
intellectione actuali: Albertinus in intellectivitate:
Contra quos hic obſervamus. I. Gradus for-

maliter conſtitutivus eſſentiæ divinæ non eſt Omniperfe-
ctio, ur dicit cumulum, ſeu collectionem perfeltionum; quia
gradus ille metaphyſicè conſtitutivus eſſentiæ divinæ
eſt ſpecialis aliqua perfectio, & noſtro quidem modo
concipiendi prima, & radix, ex quâ cæteræ fluunt; ſed
complexio perfectionum omnium non eſt ſingularis
aliqua perfectio, nec eſt radiæx novarum perfectionum,
nec prima; cùm prius ſit Quid rei, quàm Quale rei, ſive
cùm prius ſit habere eſſe, quàm habere qualitatem;
ſed perfectiones tantùm exprimunt, qualis ſit Deus,
non quid ſit Deus, ergo ſupponunt prædicatum. prius .
Dein confunditur eſſentia phyſica, & metaphylica:
Demum non eſſent in Deo prædicata eſſentialia, & at-
tributalia. II. Nec gradus ille conſtituitur omni-
perfectione, ut dicit exigentiam præcisè omnis perfectionis 5
quia nec hæc exigentia, ſeu Infinitas radicalis eſt prædi-
catum differentiale primum; tum quia ipſa ex aſeitate
deducitur; tum quia exigentia naturæ oritur ab aliquo
priori, ergo ſupponit naturam jam conſtitutam, &c.
III. Nec conſtitui poteſt in intellectione actuali 3
nam nec eſt prædicatum primum, cùm operatio ſup-
ponat principium, à quo oriatur, & cùm prius ſit ſe-
cundùm noſtrum concipiendi modum, naturam habe-
re principium operationis, quàm operationem: Nec
eſt radix aliarum perfectionum; quæ enim eſt iſta con-
ſecutio: Deus actu intelligit, ergo eſt æternus, im-
menſus, &c. Nec eſt prædicatum ita Dei proprium,
ut alteri communicari non Poſſit, cùm conveniat cui-
libet menti creatæ, &c. IV. Idem ſtatuimus de
intellectivitate, ſeu vi & facultate intehigendiy quia hæc
ipſa etiam eſt communis Angelis & homini; ex eadem
B 2 non

20 THEOREMA II. THESIS II.

non infers immenſitatem, ali4ſque Dei perfectiones;
nec prima eſt, cùm facultas naturam ſupponat conſti-
tutam, cujus eſt facultas, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

COnceptus metaphyſicus Dei debet eſſe adæquati-
vus hujus ſignificati: Deus ùt Deus: ſed conceptus
hujus ſignificati adæquativus eſt plenitudo omnis per-
fectionis; quia ex Nazianzeno eſt pelagus quoddam
ſubſtantiæ infinitum, & illimitatum, ergo. D. Mi. Ple-
nitudo radicalis C. formalis & actualis N. Haæc enim ex-
primit eſſentiam phyſicam: Metaphyſicam ſacit prædica-
tum, quod eſt radix reliquorum. II. Eſſentia Dei
poni debet in eo, quod eſt optimum in re, & cogita-
tione; eò quòd Deus ſit, quo melius cogitari non po-
teſt; ſed ens melius eſt, quod includit omnes perfe-
&ctiones. D. Ma. Quod eſt optimum in ratione eſſentiæ C.
in ommni ratione N. Aliàs non differret ab eſſentià phyſicd:
Eſſe igitur illa debet ratio primo differentialis, ſeu radix
perfectionum, qud melior cogitari non poteſt. III.
Perfectius eſt includere omnes perfectiones formali-
ter, quàm ſoluùm radicaliter, ergo eſſentia Dei perfe-
Gtiore modo concipitur, ſi concipiatur ùt formaliter
includens illas. D. A. Eſt perfectius in ratione éſſentiæ
& naturæ metaphyſicæ N. phyſicæ C. IV. Eſſentia
divina non eſſet ens realiter optimum, ſi non realiter
eſſet omnipotentia, ſapientia, &c: ergo nec erit ens
optimum formaliter, ſi non ſit formaliter ſapientia, &c.
Diſp. Eſſentia metaphyſica ſolum indicat radicem perfe-
ctionum, non perfectiones: Hinc ens metaphyſicè optinum
eſt, quod per talem radicem ponitur. V. Omni-
potentia includit formaliter omnes potentias produ-
cendi res cujuscunque ſpeciei, ſapientia omnem ſcien-
tiam,

Vv
,cafmni
uan
nmtlnin

1
Drn
Wz

nmel
fm ingnt
1 I lture
nln

Wnrhenn
ſiiſih
ſihecn⸗
an,
idmhan

FII.
perkelkionen
Pponatconk.

rie.
ſe Acleqllni

ſdconcepnu
Coommsper
s quocdam
D. Mi. .
Hac mninex⸗
fuit alic⸗

Elentia Di-

e, & cogitr.
ituinonpo⸗

mnes herke⸗

metſentil.
nmuhlas
i, ſu ult
III.
ves ſormal
nDaiperte⸗
R formaler
uine in
M. Elenn
nontenlier
nec ellt ens
Pienin c.
lien perfe⸗
ſtoztmmmn
V. Ormur.

ntiss ild

Unnenſe⸗

ESSENTIA DEI. 21

tiam, ergo dtiam perfectiſſima eſſentia omniperfectio-
nem eſſendi. Diſp. Icientiæ illæ, & potentiæ non ſpectan-
tur ur attributa ſapientiæ & omnipotentiæ 3 non enim habent
rationem prioris & poſterioru. 2. Prædicatum illimitatum
includit omnem perfectionem ſuæ lineæ, generis, & ordinis,
ergo omnipotentia neceſariò includit omnes potentias ſuæ li-
neæ, &.

F. 3. Reflexiones de Intellectione.

ffferentia ſubſtantiæ viventis & intelligentis perfe-
ctiſſimæ debet eſſe gradus perfectiſſimus vitæ &
intellectionis, ſed talis eſt intellectio actualis puriſſima,
ergo. D. Ma. Ji ſit gradus primus, & radix aliarum per-
fectionum divinarum C. ſecus N. II. Ad primum
conceptum naturæz intellectivæ formaliter pertinet
Prædicatum intellectivitatis, ſic Angelus eſt ſimplex in-
telligentia, Homo eſt animal rationale, ergo etiam ad
primum prædicatum Dei formaliter pertinet intelle-
ctio actualis, vel ſaltem intellectivitas. D. A. Ad
primum conceptum naturæ intellectivæ creatæ C. increatæ
M. Diſp. Creaturæ non habent prædicatum aliud, per quod
primo diſſerant ab aliis & quod ſit radixæ aliorum, niſi præ-
dicatum intellectivi; ſed in Deo eſt prædicatum prius, ſcili-
cet Aſeitas. III. Ex intellectione Dei omnicom-
prehenſiv infertut ſumma beatitudo, & ex hac poſſeſ-
ſio omnium perfectionum, ergo ipſa eſt radix prima &
omnium prædicatorum. D. A. Infertur poſſeſſio inten-
tionalis, ſeu objectiva omnium perfectionum C. poſſeſſio rea-
lis, & quaſi ſubjectiva Jub D. à priori infertur N. à poſte-
riori T. Quomodo enim ex eà deducis, Deum eſſe ens à ſe⸗
actum purum, ens neceſſarium? IV. Deitas ut-
pote ſummum bonum ultimdò debet conſtitui per ali-
quid, per quod ſit ſumm felix tum objectivè, tum for-
B 3 mali-

22 THEOREMA III. THESIS II.

maliter, ſed hoc eſt intellectio, ergo. N. Vel D. Ma.
Per quod ſit ſumm felix formaliter N. radicaliter C. Eſ-
ſentia eſt radix omnium actuum & perfectionum, quibus
Deus redditur beatus. V. Natura rei, & eſſen-
tia rei ſunt idem, ſed natura definitur per principium
operationum,ergo & eſſentia, ſed in Deo præcipua ope-
ratio eſt intellectio, ergo per hanc definitur. KR. r. Mul-
tis Deus in ratione naturæ conſtituitur per intellectionem, vel
intelligentiam à ſe: Unde tales diſtinguunt naturam ab eſ-
ſentid. R. Z. Aliis tamen natura, & eſſentia ſunt pror-
ſus idem, quibus in Deo natura in radice tantùm, non
formaliter:, eſt principium operationis: Secus tamen
eſt in creatis, ubi principium operationis communiter
eſt ipſum prædicatum primum, & radix aliorum.

THEOREMA M.
Sed in prædicato Aſeitatis, ſeu ente à ſe.

PEravius cum multis eſſentiam Dei metaphyſicam
Lconſtituit in ente à ſe, ſeu in ente ſibi planè „& per-
fectè ſufficiente ad exiſtendum: Arriaga in ente Phirir
tuali à ſe: Alii in ente infinito à ſe: Sed cum primis
aſſerimus. I. Deus per conceptum metaphyſicum
perfecte, & adaquatè definiri poteſt: Ens àſe; conceptus
enim metaphyſicus rei aliud non requirit, quàm præ-
dicatum commune per modum generis, & per modum
differentiæ prædicatum alterum, quod in re eſt & poſi-
tive, & negativè primum, ſimulque diſtinctivum hu-
jus rei ab omni aliâ re; ſed in conceptu noſtro meta-
phyſico Dei prædicatum genericum Deo & creaturis
commune eſt Ens, & differentiale primum & diſtincti-
vum eſt Aſeitas, ſeu plena & perfecta ſui ſufficientia ad
cxiſtendum, ergo. II. Igitur Aſeitatem prædi-

atum naturæ divinæ primum dicimu; tum quia reliqua
cx

„
N

Ddne
P,1.

1 Cnen
Kleinu,n
QANANIN!
Iunndn
eruen

nii Daſ
mlett ien
lumn;)
12 N
Pudk
Amo

II.

VD. M.
caliter . N.
mmum, gite
tei . & elee
Principiun
nrcipnaope
I. N.l. Ma.
eltienem, vel
Aturan ab e.
wuſumpror.
evrnüm, non
Fecus umen
communitet
lorum.

.

lte ſe.
rtuphyſcn
lane, &pe

in ente ſpir,⸗

Acumpriru.

,nutchen
e; concehin
t, guin Z-
Lperocduln
relel⸗
inchirum hu⸗
nolro mece.
cleatun
n lint⸗

ESSENTIA DEl. 23

ex eâ ùt radice fluunt, ùt poſtea inſinuabimus; tum
quia ſi primum non eſſet, eo ipſo deſineret eſſe à ſe,
& dari poſſet ratio, cur Deus à ſe ſit, quæ videntur in-
volvere repugnantiam in Deo, t ente primo & inde-
monſtrabili à priori per cauſam etiam metaphyſicam.
III. Dein Aſeitas eſt prædicatum primo diſtincti-

vum Deitatis qua talis; diſtinguit enim Deum à creatu-

rà, quæ eſſentialiter eſt ens ab alio, & ex hoc prædica-
to eſt contingens, potentialis, limitata; ab attributis
aliis divinis, quæ ſunt ab eſſentiâ tanquam à radice &
causâ virtuali metaphyſicã; àrelationibus divinis, quia
& harum radix eſt Deitas, & filiatio ac ſpiratio paſſiva
habent inſuper principium originis. IV. Præ-
terea Aſeitas eſt prima radix perfectionum caterarum, quæ
in Deo ſunt; qui enim à ſeipſo habet exiſtere, ſeu eſſe,
habet neceſſariò omnes etiam modos exiſtendi, ſeu per-
fectiones ſui eſſe, ſive exiſtentiæ, cùm in exiſtendo non
limitari queat à causâ alia, ergo omnes perfectiones
Deo propriæ ex aſeitate conſequi debent, quas particu-
latim poſtea demonſtrabimus. V. Hinc Exo-
di 3. dicitur: Ego ſum, qui ſum, h. e. ùt Haunoldus ait:

Ego ſum, qui ex meipſo ſum, & ideo non poſſum non eſſe

nam quidquid eſt, & poteſt non eſſe, ab alio ſit, ne-
ceſſe eſt. Ideo ex D. Hier. Ep. 57. ad Damaſum addi-
mus: Cætera, quæ creata ſunt, etiamſi videntur eſſe, non
ſunt; quia aliquando non fuerunt, & poteſt rurſum non eſſe,
quod non fuit: Deus ſolus, qui aternus eſt, h. e. qui exor-
dium non habet, eſſentiæ nomen tenet; idcirco & ad Mor-
ſen de rubo loquitur; Ego ſum, qui ſum.

F. 2. Keſlexiones Adverſariæ.

Ifferentia eſſentiæ divinæ debet eſſe realis & poſiti-
va, ſed ratio Aſeitatis, Increati, Incauſati, Inde-
F 4. Ppen-

24 THEOREMA III. THESIS II.

pendentis eſt quid negativum. D. Mi. Eſt quid nega-
tivum quoad rem, & modum eſſendi N. quoad nomen, &
modum ſignißcandi, & potiſſimum explicandi C. Efſe enim
à ſe quoad rem eſt exiſtere eſſentialiter ex proprid ſuffi-
cientià, quod urique eſt quid poſitivum. II. Ra-
tio Aſeitatis eſt prædicatum tranſcendens omnia attri-
buta; ſapientia enim eſt à ſe, potentia eſt ſe, ergo ne-
quit conſtituere eſſentiam Dei. D. A. & Prob. Japien-
ria eſt à ſe aſeitate purà & eſſentiali, quæ nullo modo ſit ab
alio, ne quidem per rationem N. aſeitate attributali, quæ
licetexcludat rationem cauſæ eficientis, vel etiam principi
& origini, non tamen excludit rationem radicis, quæ ſit
principium metaphyſicum, à quo reliqua profluant N. V'ide
Lugonem. III. Differentia Dei debet compete-
re omni iſti, qui verè eſt Deus, ſed aſeitas non convenit
Filio, qui verè eſt Deus, ergo non eſt differentia. D.
Mi. Non convenit Eilio ratione perſonalitatis C. ratione
eſſentiæ, & naturæ N. Hinc Aſeitas eſt diſferentia eſſen-
tiæ, non perſonalitatum, quibus eſſentia communis eſt.
IV. Differentia convenit ſoli definito, ſed Aſeitas
non convenit ſoli Deitati, ſed etiam Paternitati, quæ à
ſe eſt, & à nullo alio, ergo. D. Mi. Aſeitas poſitivè ac-
cepta pro radice omnis perfectionis tum abſolutæ tum reſpe-
ctivæ convenit paternitati N. negativè ſumpta, prout caret
omni atctione, vel creativa, vel communicativa C. Deitas
eſt radix ipfius etiam paternitatis. V. Eſlentiæ
rerum dicuntur à ſe, ſed non ſunt Deus, ergo Deum
non facit ens à ſe. D. M. Dicuntur a ſe in genere cauſæ
eſicientis, ita ut nullum ſit principium, à quo accipiant exi-
ſtentiam N. in genere cauſæ ſormalis, quia ſeipſis ſormali-
ter dant, & fæciunt eſſe hominis, & cujusque rei C. In hoc
genere eflentia dicitur d ſe, quia non fupponit ante ſe
aliam cauſam formalem, licèt effectivam ſupponat.
IHEO-

len⸗ ba⸗
u i
Mann

AA euſe

I.
Hgiin
wal nien,
60 Efeent
prepri ſiß
II. N.
Vomnia attt⸗
iſe, ergo ne
yih Npier.
llu not, ſt a⸗
umhutel, gut
enmn ninehi
aliti,, gt
unt W. Vi
bet compete
nonconyvenit
getendia. D.
uinC. ratune
leenna iſer.
ummuni e.
lel Aeitas
müru, guei
ru ſtine
lutttune/
4, mus uc
16 Vus
V. Menue
ctgo Deum
gier alſ⸗
lipuuntern
ſomnck
c Ih
poni
n ON.
v

ESSENTIA DEI. 25

THEORREAA W.

Ens à ſe formaliter ineludit ewiſtentiam, non
attributa aliæ.

Cotiſtæ quidem etiam exiſtentiam ab eſſenti diſtin-
guunt formaliter ex naturaâ rei: Granadus objecti-
vè: Nos cum Tanhero exiſtentiam formaliter includi-
mus eſſentiæ; attributa tamen alia proprit dicta exclu-
dimus. I. Ens à ſe in conceptu ſormali radicali-
ger quidem, & connexivè includit omnia divina attributa;
quia eſt fons & radix omnium perfectionum divina-
rum, erge harum radicem exprimit, ergo & ipſas per-
fectiones exprimit radicaliter. II. Has tamen
perfectiones & attributa non includit formaliter; quia ra-
dix non involvit formaliter ea, quorum eſt radix; non
enim radicem conſtituunt ea, quæ modò & radice ma-
nant; ſed eſſentia eſt radix cæterorum attributorum,
ergo eſſentia ea non involvit formaliter: Hinc alius eſt
conceptus eſſentiæ, & alius cujusvis attributi. III.
Nihilominus Eſſentia Dei metaphyſica, ſeu Ens à ſe in-
volvit formaliter exiſtentiam; quia quid eſt Ens à ſe, niſi
Ens eſlentialiter & neceſlariò ſeipſo exiſtens quocun-
que etiam alio ſublato? ſed hoc concipi non poteſt ſind
exiſtentia, ùt ex terminis patet, ergo. IV. Hinc
exiſtentia non eſt prædicatum Dei mediatum, ſed eſſentiale
& immediatum; quia illud prædicatum eſt eſſentiale &
immediatum, quod nil præſupponere poteſt, à quo
fluat; ſed exiſtentia non præſupponit tale prædicatum
in Deo, ne quidem eſſentiam, àt Adverſarii volunt;
quia ut aliquid ab eſſentiâ concipiatur fluere, debet eſ-
ſentia etiam concipi eſſe; quod enim non eſt neque ſe-
aundùm rem, neque ſecundùm conceptum; ne quidem
ſecundùm conceptum poteſt vel cauſare vel emanare
B 5 alte-

26 THEOREMA IVv. THESIS II.

alterum; ſed pro priori ad exiſtentiam implicat eſſen-

tiam eſſe, cùm eſſe & exiſtere ſint idem, ergo implicat
exiſtentiam in Deo profluerte ab eſſentia, ergo. V.
Hæc ſtabiliuntur ex ratione actüs puri actus enim purus
eſſentialiter dicit omnem actualitatem, & excludit om-
nem potentialitatem, ſed exiſtentia eſt formalis actuali-
tas omnis entis, & ſinè illa res eſt in potentiã ad eſſe, er-
go exiſtentia eſſentialiter includitur in actu puro, qualis
Deus eſt, & ejus eſſentia.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

P.Sſentia non involvit formaliter vera & propria at-
tributa, ſed uti neceſſitas exiſtendi, ita & exiſten-
tia eſt verum Dei attributum. D. Mi. Eſt verum Dei

attributum, prourt hoc ſumitur latius pro omni eo, quod verè

de Deo prædicari poteſt C. prout ſumitur preſſius & ſpecia-
lius pro eo, quod dimanat ab eſſentid, & huic eſt quaſi ex-
trinſecum, & adventitium M. II. In creatis eſ-
ſentia poteſt concipi ſinè exiſtentiã, licèt ipſa ſit radix
proprietatum ſuarum, ergo & in Deo. Diſp. Eſſentia
creaturæ, utpote contingens, eſt indifferens ad ſtatum poſſi-
bilitatis & actualitatis? Unde in ſtatu præciſivo concipitur
ſinè altuali exiſtentid: Jed eſſentia Dei eſt eſſentialiter de-
terminata ad actualitatem, nec eſt indifferens. Cæterùm
ut eſſentia creata concipiatur ùt radix actualis proprie-
tatum, etiam exiſtentia ejus ſupponi debet. III.
Exiſtentia, ſeu quæſtio, an res ſit, facit alium conce-
ptum, quàm eſſentia, ſeu quæſtio, quid res ſit, ergo
alius eſt conceptus eſſentiæ, & alius exiſtentiæ. D. A.
Facit alium in creatis C. in Deo Jub D. facit alium adæqua-
tè, ita ut eſſentia non includat exiſtentiam N. inadæquate,
ita ut præter exiſtentiam includatur alia etiam formalitas

C. IV. Exiſtentia, ſeu Eſſe eſt alicujus Eſſe, er-
go

zule⸗ ,
4 .

7

elenne 4

e
irdn ſ
Nrur i
llnchnl,

lil t

6

I I.
mimpliagtel.
bergo.
tus enim Nun
Gexcluditor
Ocmnalisactue
ntiiadeſſe,
Aupuro, qual

ſerie.
1 & propta
i, tadcenite
HMaemunh
nien, de
iu ſecit
huiceſ auaſen
„ Increatis e
t iglaſttadi,
Di. Hanti
Alſtetunuſ⸗
Aiſocenchin
4 ſenidi
enen. CErlnn
AAluls wpre⸗
e. II.
cr dun ne.
ul rell, ⸗
alenn. D4
Gilhmnalh
,Minatau
imfmi
Louſus Der
9

ESSENTIA DEI. 27

go etiam Eſſe à ſe erit alicujus Eſſe, ſeu Eſſentiæ, ergo
non ſe includunt. D. A. Exiſtentia entis contingentis,
ſeu creati C. neceſſarü, & increati Jub D. intranſitivt C.
tranſitiv? N. V. Efſlentia divina poteſt quo-
dammodò concipi in potentiã ad emananda attributa,
ergo etiam ad emanandam exiſtentiam. Diſp. Eſſentia
intellecta ſinè attributis intelligitur actu exiſtens, adebque
tanquam principium reductivumadattributa, & ad modos
exiſtendi alios, quatenus ab ipsd fluunt: Si autem intelliga-
tur ſint eſſe, non poteſt aſſignari principium reductivum ad
eſſe. VI. Exiſtentia à nobis concipitur ùt actus
eſſentiæ, & ad eam comparatur ùt abſtractum ad con-
cretum, ergo abſtrahi poteſt ab eſſentia. D. A. Ut
actus actuans, qui ex parte objecti aliud dicat, quam eſſen-
ria M. ut actus ſimpliciſſimus, ita ut diverſitas ſola ſit in
modo concipiendi, & non ex parte objecti cogniti C. Sic &
Deitas, & Deus differunt ex ſolo modo concipiendi.

F. 3. Reſftexiones pro Attributis aliis.

EX Patribus, non licet priùs dicere eſſentiam, quàm
bonitatem, ergo includit perfectiones formaliter.
D. A. Prius prioritate emanationis realis C. prioritate con-
ſequentiæ, & emanationis formalis N. II. Ex
iiſdem attributa dicuntur eſſentialiter de Deo. D. Eſ-
ſentialiter ſtrictè, ſicut rationale de homine N. minus ſtri-
&tt, ſeu neceſſarid, ſicut ferè prædicatur riſibile de homine C.
III. Ex iiſdem Deus eſt bonus, eſt juſtus per
eſſentiam. D. Per Eſſentiam phyſicè ſumptam C. meta-
pbhyſick Jub D. eſt juſtus radicaliter per eſſentiam C. forma-
liter N. IV. Ex S. Anſelm. in Monolog. c. 16.
Attributa divina non minus eſſentialiter dicuntur de
Deo, quàm corpus, & rationale de homine. D. In
ſenſu reali, & identico C. in ſenſu ſormali, & metaphjſico
N.

—

28 THEOREMA I. THESIS III.

M. V. Ut conceptus quidditativus ſit rectus,
debet conformari rebus à parte rei, ergo ſi eſſentia in
ſenſu reali includit attributa, etiam includet in ſenſu
formali. D. A. Ur ſitreltus phyſicè C. metaphyſict ub D.
debet conformari rebus adæquatè ſecundum omnem perſfe-
ionem in iis repertam N. quoad prædicata eſſentialia C.
VI. Natura divina non realiter tantùm, ſed &
ſecundùm rationem eſt ſumpliciſſima, ergo ſecundùm
rationem includit ſuas perfectiones. . A. Compoſitio
rationis non obſtat ſimplicitati: Dein res ſecundum ratio-
nem etiam ſimplex nullam haberet æquivalentiam, & unico
tantum conſtaret præadicato. VII. Si attributa non
includat eſſentia, ergo hæc à nobis concipitur perfecti-
bilis, ergo concipitur potentialitas, quæ repugnat actui
Dei puriſſimo. D. eq. Concipitur perfectibilis realiter
&phyſicè, quæ perfectibilitas importat in ſubjecto ſepara-
tionem poſitivam alicujus perfectionis, & carentiam ejus
M. logicè & extrinſecè per rationem, quod non eſt in ipſo
ſubjelcto, ſed fit per mentem, & quidem præſciſivè C. Hinc
nec eſt alia potentialitas, ex quà non redundatimper-
fectio in rem ipſam.

I HESIS III.

Diſtinctio Eſentiæ ab Attributis, & Perſo-
nalitatibus.
THEOREAA I.
Attributa tum ab eſſentid, tum inter ſe diſtin-
guit ſola ratio fundata in diſtinctione vir uali
extrinſeca.
Ttributorum affectiones & naturam alii poſt expo-

ſitam eſlentiam fuſiùs diſputant; ſed nobis hic ſuf-
ficit

cllumm,
m, N E

7

SII.

tivus ſt lech
po ſlellentn
eludet in ſ
aphilier N
n omnen n
lu eſentialitl
untum, ſeds
noſecundin

14. Cmpgin.

ſatuntin fati⸗.
ntun, midt
Kannbunanen
Ppiurpeltelt
lepugnatagtl
Ahbie realimn
tſelo ſenen/
(Arentiam ejr
A mn ghini⸗
iſe Hin
Cuncduinper

I.
,0οαρα⅜

.

euir vali

Aoobishu⸗
ſer

nalifoſtef⸗

DISTINCTIO ATTRIBUTORUM. 29

ficit attigiſſe breviter diſtinctionem tum attributorum
inter ſe & ab eſſentiâ in ſtatu intentionali, tum eſſentiæ
ſeu naturæ à perſonalitatibus in ſtatu reali: Nihilomi-
nus tamen Attributorum ex eſſentiâ fluentium nomina
ad ſtabiliendam eſſentiam Dei Metaphyſicam à nobis
aſſertam præmittimus. I. Ex Aſeitate immedia-
tè fluunt Neceſſitas eſſendi, Altus purus, Infinitas, ſeu Il-
limitatio perfectionum; ex eo enim quòèòd Deus ens à ſe
ſit, neceſſariò ſequitur, quòd non pendeat ab aliquo
genere cauſarum, à quo poſſit determinari ad eſſe, vel
limitari, vel perfici, ergo ſeipſo determinatus eſt ad
eſſe, ergo neceſſariò eſt, illimitatè eſt, & ſinè poten-
tialitate ad eſſe; ſicut econtra creatura eſt contingen-
ter, eſt limitatè, eſt potentialiter, quia ab alio eſt, ſci-
licer à Dei voluntate & potentiâà determinante, perfi-
ciente, & limitante. II. Ex actu puro iterum
ſlluit Simplicitas, Imnmutabilitas, Immobilitas, Impaſſibi-

mittit potentialitatem ad eſſe, ſeu compoſitionem ecx

litas, Witernitas, & alia; quod enim ne quidem ad-

eſſe & poſſe, excludit compoſitionem omnem aliam

majorem; & quia mutatio fieri nequit ſinè compoſitio-
ne, & dependentà à causâ aliquã, neceſſe eſt, ſequi Im-
mutabilitatem, & ex hac Immobilitatem, Impaſſibi-
litatem, &c. III. Similiter ex Infinitudine, ſeu
illimitatione perfectionum ſequitur r. Ilimitatio quoad
Eſſe, & ex hâc Summa Bonitas, Pulchritudo, Indepen-
dentia, Ratio finis ultimi, &c. 2. Ilimitatio quoad Poſ-

ſe, & conſequenter Omnipotentia, Ratio Cauſæ pri-
imæ & univerſalis, Dominium ſupremum, &c. 3. Ili-

mitatio quoad Intelligere, & cum eâ Summa Sapientia,
Omnſcientia, Providentia, &c. 4. Illimitatio quoad
Velle, & ex hac perfectiſſima Libertas, ſumma San-
ctitas, Ratio Regulæ primæ morum, lmpeccabiirak
Fide-

3o. TIIEOREMA I. TIHIESIS III.

Fidelitas, Veracitas, Miſericordia, Juſtitia, & Virtu-
tes omnes Morales, quæ ſubjecti imperfectionem non
important. IV. Nomen attributi in Deo etiam
habet ratio Subſtantiæ, Viventis, Incorporei, Syirits
cùm enim Ens proximè dividat Aſeitas, rationem ge-
neris non habent in conceptu formali Dei; ergo ſuper-
eſt ſola ratio attributi: Hinc ex ipsâ etiam Aſeitate ſal-
tem mediatè deducuntur, ſcilicet ex Simplicitate ratio
Incorporei, Spiritůs, Subſtantiæ; Ex Intellectione &
Volitione ratio Viventis. V. Ex his Aſeitas eſt
radix prima vel im- vel mediata omnium attributorum,
quorum diſtinctionem hic ſubjungimus ex parte ſo-
lùm, ſcilicet eorum tantùm attributorum, quæ ſe mu-
tuò non includunt ùt ſpecies genus; Spiritus enim in-
cludit Subſtantiam, Vivens Spiritum, ergo Spiritus
non perfectè præſcindit à ſubſtantiã.

HF. 2. Expoſitio Diſtinctionis.
D ſinctio Virtualis convenit rei realiter ſimplici, ſed
l æquipollenti pluribus; quæ æquipollentia menti
rem eandẽ in plura diſtinguendi fundamentum ſubmi-
niſtrat: Si independenter ab intellectu uni formalitati
tribuas prædicatum, quod negas formalitati alteri, ad-
mittis Diſtinctionem Virtualem intrinſecam, ſeu àt vocant
Majorem: Si dependenter tantùm à ratione noſtraã id fa-
cias, Virtualem extrinſecam, ſeu Minorem admittis: Ex his
contra Eunomium, & alios Arianos, qui ne mentalem
quidem admittebant diſtinctionem, concludimus.
I. Admitti debet diſtinctio rationis in attributis divi-
nis tum inter ſe, tum ab eſſentià 3 quia Scriptura, CC. & PP.
de perfectionibus divinis loquuntur ùt multis, Rom. 1.
Inviſibilia ipſius àcreaturà mundi per ea, quæ facta ſunt, in-
gellecta conſpiciuntur. Rom. I1. O altitudo divitiarum ſa-
pientia⸗

Donngun
tmämnmm

IS I.
uſtitn, Et.
erkeckinent
butiin Dinci
rei, Hni
V, Latloneme
Mizetgo ſn⸗
iamn Aleitatel
inpliätatert
Iunelectione
llis Aita
n atnibuterun
mg el ane l
lun, qur lenmm
Pirinvenini
elgo irin

onis.
ter inple 4
pollentia men
denmum ſubn
Cuniformnaliu
Clirmm alher,4
ih, alirha
Loneroltiigtr
tninielrhi
ui gementilen
concladimus
utnbutis 1n
nnC
molris, Rom-
ſit ſun⸗
odwinin

l

DISTINCTIO ATTRIBUTORUM. 31

pientiæ, & ſcientiæ Dei! Ex Flor. Seſl. ult. Omnia, quæ Pa-
rris ſunt, ipſe Pater unigenito Filio ſuo gignendo dedit præter
eſſe Patrem. Sed multæ non ſunt perfectiones divinæ in
ſenſu reali, ergo in ſenſu ſaltem præciſivo per ratio-
nem, ſeu formali. II. Hæc diſtinctio rationis
noſtræ fundatur inprimis in æqquivalentiäà, ſeu potius ſuper-
eminentid Divinæ entitatis 3 continet enim Deus plures
perfectiones in ſe collectas, quæ in aliis entibus ſunt
diſperſæ; unde eſt capacitas terminandi diverſos con-
ceptus: Dein æquivalet innumeris entibus in ordine ad
præſtandos innumeros effectus, qui licèt proveniant ab
uno eodémque principio ſeu Deo, præbent tamen oc-
caſionem intellectui concipiendi hoc principium ùr
multiplex: Demum reſpicit plura connotata, eâque
diverſa; Unde iterum perfectiones in plures per raxio-
nem dividimus, ſicut propter varias operationes ani-
mam in rationalem, ſenſitivam, & vegetativam par-
timur. III. Alterum fundamentum hujus diſtin-.
ctionis eſt imperfectio intellectus noſtri z cùm enim hic om-
nes perfectiones divinas uno conceptu non poſſit ex-
primere perfectè, clarè, & diſtinctè ideo neceſſe eſt.
ut illas inadæquatè concipiat, & ſic Deum in plures
rationes objectivas dividat. IV. Hinc diſtin-
ctionem iſtam rationis dicimus Objectivam; quia perfe-
ctiones divinæ conformiter ad Scripturam, CC. & PP.
dici non poterunt multæ ſaltem extrinſecè, niſi admit-
tantur diverſi conceptus objectivi; idem enim manens
idem, licèt diverſis nominibus exprimatur, non facit
multitudinem: Aut ſi multitudo eſt, erit multitudo tan-
tùm realis, vel effectuum, vel connotatorum, non per-
fectionum ipſarum „ quæ in Deo ſunt, ergo & diſtinctio
ſequetur tantùm realis, & nulla rationis; cùm ratio ni-
hil de novo dividat, vel multiplicex.

§. 3. Re.

THEOREMA I. THESIS III.

F. 3. Reflexiones Adverſaric.

Ajor eſt perfectio Dei, ſi & realiter & formaliter
dicatur ſimpliciſſimus. N. Diſtinctio enim ratio-
nis NPorius moveni ex magnitudine perfectionis, & ex ſum-
ma eminentid & æquivalentiäd, quæ uno conceptu nequit ex-
hauriri. II. Sanctitas infinita Dei nullum pec-
catum etiam ratione noſtrâ permittit in Deo, ergo etiam
ſumma ejus Simplicitas non permittet diſtinctionem
per rationem. Diſp. Ur locus fat peccato, deberet Deo
aliquid afingi: Ur autem perfectio una diſtinguatur ab alie-
raà, non ei aßi ingitur quidpiam, ſed ſatis eſt, unam perfe-
ctionem concipi ſinè altera. III. Quævis perfe-
ctio divina eſt infinita, ergo quævis debet includere
omnem perfectionem, ergo à nulla præſcindit. D. C.
Debet includere omnem perfectionem ſua lineæ & ordinis⸗-
v. g. Miſericordiæ C. omnis lineæ & ordinis, ita ut forma-
liter includat ordinem etiam juſtitiæ, ſapientiæ, & alios N.
IV. Quèd eadem res pluribus dctioni ueo-
ducatur, non ideo fit multiplex, ergo nec multiplex fit,
quòèòd terminet diverſas cognitiones inadæquatas D. C
GSi diverſæ cognitiones tendant in candem formalitatem, ſi-
cut plures actiones in eandem entitatem C. ſi una cognitio
plus de objecto cognoſcat, quàm altera, atque ita fiant di-
verſi conceptus objectivi N. V. Dum cognoſci-
tur miſericordia ſinè juſtitiã, non cognoſcitur miſeri⸗
cordia divina, quia hæc non eſt ſinè juſtitiz divinã. D. A.
NWon cognoſcitur cognitione intuitiväâ, & adæquata ſecun-
dum ommia identißcata C. abſtralctivd &. inadæquata MN.
In ſtatu intentionali, non realis una eſt ſint altera. VI.
Ante cognitionem miſericordia nihil habet, per quod
ſit aliud' juſtitia, ergo cognitio, qua Logmli itur mi-

ſericordia, non atringit illam quaſi aliud. D. C. Non
attin-

GII.

rie.
ter & formuie
õ
nir, Gerſa
eytn nuglitn
Minullum per
Degergo etian
Ciſinctionen
, leheret Den
itgueturchale⸗
e, munderfe
QAernis elk⸗
ebet inclucen
ſcinct. D.
ines orlinin
itiit ſimmi⸗

Nhonibisl⸗

Cmulaplexfo
Equars. D0.
rnaltaten,
ſ micignii
Agte iulfnt⸗
Dunm nole.
leiur ouer.
adinim. D4.
anintſetur.
viluluati N
en. N
dber, erqi
cognocen

R DCN.

ℳ

DISTINCTIO ATTRIBUTORUM. 33
attingit illam quaſi aliud intrinſectè, & ſignatè, ita ut alie-
tas ſit objectum cognitum C. extrinſecè & exercitt faciendo

aliud, eam à jufſtitid intentionaliter ſeparando N. Plura
hic ſubminiſtrat Philoſophia.

THEOREMA I.
Ante intellectum non diſtinguuntur diſtinctio-

ne aliâ, vel altuali, vel virtuali.

laa varios Gilbertus Porretanus præter perſonas
etiam attributa diſtinguebat realiter: Scotus forma-
liter ex naturâ rei: Multi Thomiſtæ Virtualiter intrinſe-
cè ob prædicata contradictoria realia, quæ independen-
ter ab intellectu de iis prædicari putant: Contra quos
aſſerimus. I. Attributa nec ab eſentia, nec inter
ſe diſtingui poſſunt realiter tum quia, ùt D. Bern. I. F.
de Conſid. c. 7. obſervat, ſi attributa realiter diverſa
putemus, non trinitatem aut quaternitatem, ſed cen-
tenitatem in Deo habemus; tum quia, ùt Gerſon addit,
Fides ſaluberrima, & omnis Metaphyſica tradit nobis,
quòd Deus eſt ſimpliciſſimus in ſupremo ſimplicitatis
gradu, ſupra quam imaginari poſſimus, ſed hæc ſim-
plicitas non eſt cum diſtinctione reali attributorum;
tum quia Deus eſt ens, quo melius cogitari non poteſt.
ergo Deo tum omnes perfectiones, tum modus perfe-
ctiſſimus eaſdem habendi competit; ſed perfectior
modus eſt habere perfectiones per identitatem; quia
ſic mags propriè, independenter, & purè poſſidentur,
ergo. II. Nec diſtinguuntur diſtinctione formali
ex natura rei ante intellectum; quia licèt Scotiſtæ admit⸗
tant identitatem realem omnium perfectionum divina-
rum, illa tamen diſtinctio formalis earundem verè fa-
cit multitudinem aliquam à parte rei & ante intelle-
ctum; ſed quævis multitudo non minus repugnat ſim-

In LL. JNent. C plici-

34 THEOREMA II. THESIS III.

plicitati perfectiſſimæ, quàm compoſitio; cùͤm Sim-
plicitas & multitudinem & compoſitionem excludat:
Imò hæc multitudo faciet compoſitionem aggregatio-
nis & per accidens, quæ magis repugnat ſimplicitati,
quàm compoſitio der ſe, quam negant Scotiſtæ: Dein
eadem repugnat ſummæ perfectioni; quia perfectius
eſt poſſidere perfectiones per omnimodam identita-
tem: Præterea repugnat actui puriſſimo; eſſentia enim
ſecundùm ſe formaliter ex naturâ ſuâ non eſt actu ſa-
piens, aut omnipotens, ergo per has formaliter con-
ſtituitur in eſſe ſapientis, & omnipotentis, ergo ab his
actuatur & perficitur, ergo inter eſſentiam & ſapien-
tiam infertur actus & potentia, & conſequenter com-
oſitio actui puriſſimo oppoſita. III. Nec ants
intellectum diſtinguuntur diſtinctione virtuali intrinſecà 5
quia hæc ſuppohis ræcica contradictoria intrinſeca
phyſica & realia, ſed oppoſitio contradictoria non mi-
nus infert diſtinctionem realem, quàm oppoſitio rela-
tiva; imò oppoſitio relativa oritur à contradictione, er-
go hæc prædicata contradictoria realia facient diſtin-
ctionem realem. Plura Argumenta & fundamenta con-
tra utramque diſtinctionem ſuggeret Philoſophia.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

DEus non intelligit per voluntatem, nec per intelle-
tum amat, ſed per hunc intelligit, per illam amat,
ergo inter hæc attributa eſt diſtinctio vel actualis, vel
ſaltem virtualis. R. Deus etiam intelligit per volunta-
tem, non quidem formaliter, ſed realiter ſumptam; eadem
enim indiviſibilis entitas & intellectus & voluntas eſt-
II. Deus à parte rei intelligit per intellectum,
ergo hæc eſt veritas realis independens à conceptibus

noſtris, ergo & negatio altera erit veritas realis &c.
D. C.

mpmd
Mln
Rutentueſd

gneatmandn

ſehel

E I.
ſtio; lng.
onem eicſdl⸗
em agpegnt
nntſimplenz
Kotille:
lin pelkech
Odam identir
elentizeni
non eſtacul⸗
rmaluet cor⸗
mnenach i
nnimn Alnen
leguenmercnn.
III. Neca
al imntſeri
niinttinſern
1Oorianonm-
oppoſti⸗ lel⸗
Nadekione,er
Ncient Ciſtir
lamenta or.
hphin.
nie.
eer inele.
erillamamat,
anls
e olunti
nytmmi euln
, alluntan /⸗
imelleln
cnaſi⸗
. K⸗
ltas ledl N

DISTINCTIO ATTRIBUTORUM. 3 5.

D. C. Eſt veritas realis independens à conceptibus quoad
7em ſienißcatam C. quoad modum ſignifcandi N. Res ſieni-
Ecata eſt perfectio ea, quæ nomine intellectus ſignißcatur 3
Modus ſignifcandi eſt, quod Deus precisè intelligat per in-
tvellectum, prout à voluntate diſtinguitur, & ſie non habetur
à parte rei. III. CC. Toletanum & Sirmienſe
negant Patrem genuiſſe Filium per voluntatem, ſed
CC. non negant puros conceptus noſtros, ſed rem, er-
go. D. Ma. Negant id in ſenſu heretico Arianorumqui-
bus Filius genitus eſt voluntate, h. e. liberè, ur Filium fa-
ciant creaturam C. in ſenſu Orthodoxo Theologorum, qui
bus voluntas & intellectus ante intellelctum eſt omnino indi-
tinctus W. Vel cum Aliis D. Ma. Megant genuiſſe per
voluntatem notionalem C. eſſentialem dub D. in ſenſu for-
mali C. reali N. Voluntas eſſentialis juxta eoſdem iden-
tificatur adæquatè eſſentiæ divinæ: Notionalis conſtituitur
per eſſentiam & per perſonalitatem utramque Patris & Fi-
lü; uti & Intellectus per eſſentiam & ſolam perſonalita-
tem Patris. IV. Volitio prærequirit intellectio-
nem, & intellectio eſt principium directivum volun-
tatis, non volitio, ergo inter eas diſtinctio eſt à parte
rei, ſaltem virtualis. D. 1. Part. Ant. Volitiv caca, ſeu
creata prærequirit intellectionem C. increata, quæ ſeipsa eſt
lux penetrans objeltum N. Vel Sub D. prærequirit quoad
em & realiter N. formaliter, quoad noſtrum modum con-
cipiendi C. Sic etiam intellectio eſt principium directi-
vum ſecundum rem, quaſi ſit actus realiter principians vo-
litionem N. ſecundum noſtrum concipiendi modum aqui-
pollenter; quia concipimus cognitionem Dei per ſpeciem
cognitionis humanæ, quæ dirigit volitionem C. V.
Volitio aliqua eſt actus liber, ſed nulla cognitio eſt
actus liber, ergo nulla cognitio eſt volitio. D. Mi.
Nulla cognitio eſt actus liber, h. e. non eſt eadem entitas,
2 qua

36 THEOREMA III. THESIS III.
quæ eſt actus liber N. h. e. non denominatur altus liber, quis
ſic ſumeretur ſormaliter C.

THIEOREAMIA III.
Non ſufficit ſola diſtinctio rationis inter eſen-

tiam, & perſonalitates.
XAjor hic occurrit difficultas, quomodo eſſentia ſeu
natura diſtinguatur à perſonalitatibus; cùm de
ſide ſit, eſſe identitatem realem naturæ cum perſo-
nalitatibus, & ſimul eſſe realem diſtinctionem perſo-
narum; ex quibus videntur formari propoſitiones con-
tradictoriæ; ad quas ſalvandas Vekenus cum Nomi-
nalibus ſufficere putat ſolam eam diſtinctionem ratio-
nis, quâ attributa diſtinguit: Sed reſolvimus. I.
Major debet eſſe diſtinctio inter eſentiam & perſonalitates,
quam inter eſſentiam & attributa, vel in attributis inter
ſes quia natura & paternitas licèt in Patre ſint realiter
idem, diſcrepant tamen in tertio, ſcilicet in filiatione,

zcelar,in

zlceeſlen

Eernb,en
Arunnnn,

cum quâ natura divina pariter eſt idem, & ab eädem
realiter diſtinguitur paternitas; quæ ſunt propoſitiones mi

de fide: Sed hæc diſcrepantia non eſtinter eſſentiam &
attributa, nec in attributis inter ſe; cum quo enim
identificatur hoc prædicatum, etiam identificatur aliud,
& omniareliqua; cùm convertibilis inter illa ſit iden-
titas; ergo evidens eſt, majorem eſſe diſtinctionem in-
ter illa, quàm inter hæc. II. Ideo nobis non
ſußicit ſola diſtinctio rationis inter naturam & perſonalita-
tes, quam admittimus inter attributa; quia hæc diſtinctio
non ſufficit ad explicandum, quomodo Pater naturam
divinam communicet Filio non communicatâ paterni-

tate, quæ tamen realiter eſt idem cum naturã; nam

independenter ab intellectu natura communicatur, &

perſonalitas non communicatur, ergo in hoc ineffabili

my-

lI.
uradislheng,

UII.
is intert⸗

odoelſenti
tibus; cuim
re cum pei
Mkonenpett
1Mömdnes (0

DISTINCTIO PERSONALITATUM. 37

myſterio ſola ratio non invenit, ſed ſupponit diſtin-
ctionem, quæ compatiatur identitatem eſſentiæ cum
perſonis, & perſonarum diſtinctionem. III.
Aliqua ergò inter naturam & perſonalitates diſtinctio ra-
tionem præcedit; quia nequit de eãdem omnino re dici,
intelligi, affirmari, credi, quòd ſit generans & non
generans, communicata & non communicata; ſed
dicitur, creditur, intelligitur de Patre, quòd ſit gene-
rans, & de ejuſdem Patris eſſentiâ dicitur, quòd non
ſit generans, ergo eſſentia & Pater non ſunt omnino
idem. IV. Nec cum Adverſariis dic, eſſentiam

us am Nn Jpectari in tali propoſitione per rationem; quia uti ante ra-

Inckonemtn
vimus,
penſunalt
attributis iit
Nreſintrenl⸗
et in flitin
1, abeid
Propoſtion
erellentiam
uun quo en
tiſcatura
er lau hrick
luchionemi
eo nobis
eſondlt
rcdiind
Parer naru
Cicaripint
1 natuti; 1
nmumien,
inhocen

tionem noſtram Pater eſt ejuſdem cum Filio eſſentiæ,
& tamen ſimul differt à Filio non per Filium, ſed per
ſeipſum ita & ante rationem eſſentiæ non convenit
prædicatum generantis, ne & ipſa diſtinguatur à Filio
generato, & conſequenter non ſit eadem in Patre &
Filio eſſentia. V. Ex his ante noſtram rationem
debet ſtatui diſtinctio, cum quà ſalventur hæ propoſitiones
apparenter contradictoriæ: Pater eſt natura communica-
ta; & Pater tamen non eſt communicatus: Item Na-
tura eſt paternitas generans, & eſt filiatio generata;
natura tamen nec eſt generans, nec generata: Quæ ſunt
propoſitiones de fide ex CC. Lateran. relato in c. 2. de
Summãà Trinit.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Oannes Theologus in Flor. Seſſ. 18. ad Græcos ait:
Vos quæritis, an idem ſit in divinis perſonis ſub-
ſtantia & perſona, ſeu hypoſtaſis: Nos verò dicimus
ſubſtantiam & perſonam, ſeu hypoſtaſim eſſe idem re,
differre autem noſtro modo intelligendi, ergo ſufficit
diſtinctio ſola rationis. D. A. Diſerre autem noſtro mo-
c 3 „de

3 8 THEOREMA III. THESIS III.

do intelligendi immediatb, ſi ſola ſubſtantia comparetur ad
unam tantum perſonalitatem C. mediatb in tertio, ſi com-
paretur ad plures perſonalitates identificatas N. II.
Ex Damaſc. I. I. Orth. Fid. c. I I. Unum idémque om-
nino ſunt Pater, Filius, & Spiritus Sanctus; niſi quòd
Pater genitus non eſt, Filius genitus eſt, Spiritus ſan-
Ctus proceſſit: Quòd autem in eo diſtinctum eſt, co-
gitatione ſolâ diſtinguitur, ergo non alia eſt diſtinctio,
quàm rationis. D. Ult. Part. Ant. Quod diſtinctum eſt
diſtinctione immediatà, & in ſe C. mediatà, & in tertio N.
De haäc diſtinctione mox agemus, & eam colligere utcunque
potes ex primà parte Ant. III. Natura & Pa-
ternitas ſunt realiter idem, & immediatè ne quidem
diſtinguuntur virtualiter intrinſecè juxta nos, ergo ſi
Pater dicitur generans, etiam natura dicenda eſt ge-
nerans, ergo realiter illis conveniunt eadem prædicata,
ergo una diſtinctio rationis ſufficit. D. C. Natura di-
cenda eſt generans ſubſtantivè, h. e. quòd ſit illa res, quæ
Jormaliter denominatur generans C. adjectivè, & exercitè,
ſeu in concreto, ita ut & ipſa generet N. GSic enim foret
oppoſitio relativa naturæ generantis cum Eilio generato.
IV. Quicunque eſt Pater, is generat, ſed eſſen-
tia ſen natura eſt Pater, ergo generat ſcilicet in ſenſu
reali, ergo contradictio realis apparens non eſt. D.
Ma. Quicunque eſt Pater tantum quoad identitatem rea-

lem N. etiam quoad munus & exercitium Patris C. Natu-

ra eſt incapax muneris & effectiis formalis, quem præſtant
bæ formæ Generare & Generari; alioquin enim daretur
identitas inter relativa: Cæterùm Pater eſt Pater Filii
non ſecundum id omne, quod eſt Pater; ſed ſecundum id-
quod pertinet ad munus Patris. V. In his reſpon=
ſionibus loquimur de Patre, quà patre, ſeu reduplica=
tive ſumpto, ſed reduplicationes cadunt ſolùm ſupra
conce-

Gingun
11

Gurttd, 114

SII.

Ntin nnmnl
umi,,
N
umidemqter
nchus; Pllin
elt, 5 pirinst
linchume,
halueltciſinch
Oull inchn
l, Gnteti
lgre cnug
I. N
necliate ne gin
unta nos, elg
ticcende eſt
eakenrecicn
D.C. Nuud
iil ſtil neng
lat, Gi
N Muinft.
n Hlo genere
enert, ſedel
t Kllcet in 1
teno non elt⸗
AAinritnn
1Zumu0 Nuns
alu, gen Mreft
gn enin ert
e N Det
aiſt ſelnlmn
V. lahulef
ne, ſel bi

aAon ſalm

DISTINCTIO PERSONALITATUM. 32

conceptus. N. Mi. Sepe enim indicant ipſam realem ra-
tionem, ut ſi dici; Muſicus qua muſicus cantat: In noſtro
autem caſu reduplicationes exprimunt diſerimen identitatis
& diſtintctionis inadæquatæ in tertio, cum alia non ſuppe-
zant verba, quibus exprimantur. Ideo ſit

THEOREMA TI.

Sed diſtinguuntur diſtinctione reali inadæqua-
tà, & mediatà in tertio.
LDſinctionem Mediatam in tertio admittunt plures:
Eam tamen tantùm Virtualem in tertio dicunt Iz-
quierdo, Val. Arr. Mol. Tann. Ovied. & alii: Sed nos
litem etiam de nomine facimus, & cum Quiros realem
in tertio dicimus. I. Si natura, & una perſona-
litas inter ſe immediatè comparentur ſinè reſpectu ad alte-
ram perſonam, nulla datur diſtinctio realis immediata, ſed
ſolius rationis 3 nulla enim ſic intervenit contradictio
realis apparens, ſed ſumma eſt ſimplicitas & identi-
tas: Hinc in CC. Rhemenſi ſub Eug. III. definitur:
In nullo ſenſu catholico negari poteſt, quod divinitas ſit re-
latio, & relatio divinitas. Et in Flor. Seſſ. 25. ſub Eug.
IV. Eſſentiam ab hypoſtaſibus non re diſſerentem, ſed fa-
tione tantum, & actu intelligendi aſſeveramus. Item ex
Aug. 1. 7. de Trin. c. 6. Won eſt aliud Deo eſſe, aliud
perſonam eſſe, ſed omnino idem:. II. Nihilomi-
nus admittenda videtur diſtinctio realis melliata in tertio.
ſi eſſentia comparetur cum ordine & reſpectu alicujus præ-
dicati ad aliam inſuper perſonam; quia licèt natura &
paternitas immediatè ſint idem, eò quòd à parte rei
ſint una & ſimpliciſſima entitas; nihilominus tamen
quia cadem natura non tantm habet eſſe idem cum
Patre, ſed etiam cum Filio; ideo mediante hac identi-
tate cum Filio ſortitur aliqua prædicata, quæ non ſor-
GC 4 tiretur,

40 THEOREMA IVv. THESIS III.

tiretur, ſi non identificaretur cum Filio; ſic illa nequit
dici generans, quia impoſſibile eſt, etiam per ratio-
nem idem eſſe generans & generatum propter realem
oppoſitionem : Unde ex prædicatis realiter oppoſitis
naturam inter & paternitatem diverſitas debet eſſe rea-
lis, ſed realis immediata non eſt, ergo eſt mediata in
tertio. III. Ideo ex diſtinctione noſtrà Me-
diatà natura quidem diciuur, & eſt paternitas generans,
non tamen natura dici poteſt generans; quia prædicatum
Generans, ſi addatur Paternitas, immediatè cadit ſu-
pra paternitatem, mediatè verò tantùm ſuper natu-
ram, ita ut ſenſus ſit: Natura eſt id, quod generat: Si
verò ſinè addito ponatur prædicçatum, Generans, cadit
illud immediatè igra naturam, quod tamen de natu-
rà dici nequit ob oppoſitionem relativam generantis
cum generato. IV. Ex his regulam hanc ge-
neralem ſtatuimus, Pradicata, quæ affrmantur de per-
ſonalitate, & negantur de naturdà, negantur de eàâ in con-
creto, non abſtracto; quia de naturâ non negatur gene-
ratio, relatio ad aliud, proceſſio, paternitas, filiatio,
& Alia cùm de fide ſit, quòd generatio activa, ſeu pa-
ternitas ſit natura: Negatur autem concretum, quòd
natura ſit generata, producta, ob oppoſitionem rela-
tivam jam ſæpius inſinuatam &c.

F. 2. Expoſitio hujus diſtinétionis.
Iſtinctio Mediata in tertio, ſive eam dicas Virtua-
lem, ſive Realem, nil aliud eſt, qum realis duo-
rum identitas cum reali eorum diſcrepantiã in tertio,
ita ut hoc tertium ſit verè affirmabile de unâ formali-
tate Y. g. natur ut eſt à parte rei, & ſit negabile de al-
terâ formalitate ſeu perſonalitate, ùt eſt parte rei:
Hanc diſtinctionem, ùt Realis eſt, breviter exponimus.

I. Di-

.ſ
Wedn
4

I I.

lo; ſe llnen
etlam er I
nproptertel
teliter Oppoln
cebeteſſen,
ek meciant
ne moſeri M.
mmu yeran,
nu preclicatum
eliune cuit ſu-
mmm ime mr.
, gias ng: d
Gnnn,,
tamen de nan-
iram generantt
eolamlune
frnune ee
nur& Aa.
nmrganl gene⸗
ennitu, flianid
ahn, ſeupe⸗
ncretum, qud
olhionem iel⸗

cioir.
n cu Vtua⸗
ulmteinsduo-
ottiintetii
edennutormtt
eydble den
eckl aen
eiet nſan,.

1

DISTINCTIO PERSONALITATUM. 41

I. Diſtinctionem hanc dicimus inprimis Media-
tam; quia mediante Filio realiter diſtincto à Patre
etiam natura, ſeu eſſentia ùt involvens Filium diſtin-
guitur à Patre; quatenus enim natura eſt idem cum fi-
liatione, eatenus eſt capacitas ad negationem objecti-
vam ejuſdem prædicati; quare enim verè nego: Na-
tura eſt generans: Niſi quia natura eſt Filius? Unde ſi
ſecludatur à naturâ prædicatum filiationis, inter natu-
ram & paternitatem eſt perfecta & immediata identi-
tas, & quæ diſtinctio eſt, tantùm eſt mediata, ſive eſt
tantùm mediante tertio, ſeu Filiatione, cui pariter iden-
ficatur natura, & non identificatur paternitas. II.
Eandem dicimus diſtinctionem Inadæquatam; quia ſecun-
dùm quod natura involvit Filium, eſt diſtincta realirer
à Patre; ſecundùm quod non involvit Filium & Spiri-
tum ſanctum, eſt idem cum Patre; ergo paternitas non
eſt adæquatè eadem cum eſſentiâ, h. e. ſtcundun om-
nia, quæ natura ſibi identificat à parte rei; cùm natu-
ra ſibi identificet etiam filiationem & ſpirationem paſ-
ſivam, quam ſibi non identificat paternitas: Ex quo
etiam fit, ut paternitas & eſſentia non poſſint de ſe invi-
cem pradicari convertibiliter per Quidquid; licèt enim re-
cte dicatur: Quidquid eſt paternitas, etiam eſt eſſen-
tia, ſcilicet in ſenſu reali: Non tamen viciſſim rectè
dicitur: Quidquid eſt eſſentia, etiam eſt paternitas;
cùm non ſit filiatio, aut ſpiratio, ergo licèt eſſentia &
paternitas ſint quidem una & indiviſibilis entitas, eſt
tamen ſimul diſtinctio inadæquata, ſcilicet mediata
tantùm, non immediata. III. Præterea ean-
dem dicimus diſtinctionem Realem in tertio; quia Filius eſt
quid tertium, in quo natura & paternitas diſtinguun-
tur, non ratione tantùm, ſed etiam realiter; cùm Fi-
lius realiter diſtinguatur à Patre, & realiter identifice-
C 5 cur

4² THEOREMA IV. THESIS III.

tur cum naturâ: Hinc quia etiam de fide eſt, quòd Pa-
ter non ſit omne illud, quod realiter eſt eſſentia; ſed
quòd eſſentia realiter ſit aliquid, quod realiter à Patre
diſtinctum eſt; neceſſariò ſequitur, quòd eſſentia di-
vina, prout eſt à parte rei, ſit inadæquatè non identi-
ficata, ſive inadæquatè realiter diſtincta à Paternitate,
& quòd Pater non ſit totaliter & adæquatè omne id,
quod eſt realiter eſſentia, ſive quidquid eſt eſſentia, ùt
modò diximus.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

IN myſterio Trinitatis regula credendi & loquendi
debet eſſe ſola authoritas Scripturæ, Eccleſiæ, ac
Patrum, ſed in his non eſt veſtigium noſtræ diſtinctio-
nis. R. In his ipſa eſt ſecundum rem, licèt non ſit ſecun-
dum nomen; docent enim in Deo dari capacitatem recipien-
di contradictoria ſinè repugnantia. II. Diſtinctio
hæc mediata inadæquata nobis eſt realis, ſed omnis di-
ſtinctio realis repugnat ſimplicitati divinæ, ergo. D. Mi.
Ommis diſtinctio realis adæquata & immediata & quidem
naturæ intenſivè acceptæ, ſeu ſecundum prædicata commu-
nia, & ſecundim id totum, quod in Deo eſt eſſentiale ſeu
eſſentia, repugnat illi C. realis inadæquata & mediata in
tertio, & naturæ extenſivè acceptæ h. e. ſecundum omnia,
quæ naturæ a parte rei identificantur N. Ex hac diſtin-
ctione non ſequitur aliud, quàm quod fides docet, ſci-
licet in tribus perſonis eſſe eandem naturam intenſivè acce-
ptam, cum reali earundem perſonarum diſtinctione.
III. Natura Patris diſtingueretur realiter à na-
ruràâ Filii, ergo ſequitur dari multiplicem naturam in
perſonalitatibus divinis; quod eſt contra fidem. D. A.
Diſtingueretur realiter ſecundum id, quod in Deo eſt per-
ſonale, ſeu ſecundum perſonalitatem C. ſecundum id, quod
in

. 7
m,iimn
luliut
Sſrndn
Nowun
ußt, ſ n
unnmiul tn⸗

8I II.
deeſt, Nddt
eſt ellenin
Urealiter er
luod ellentit
uute non icen
hd Daternitr,
gune omne in
lekelentia, 1

eſni.
endi Allen
1, Leclkele,
noſtrrcdiſtinct
labr unſitſuur.
ituen tecipier⸗
II. Düncto
, ſedomms-
melgo. N.
uu glilen
AcatacHNW²⁰
eſenile n
11 nelin
Htuntunennis
h llen⸗
alezchret, ,e⸗
ninmiſeate⸗
tun Afinchme.
auktellter r.
cemmuurum-
Imahden. 1,
ſoundun e

4

DISTINCTIO PERSONALITATUM. 45

in Deo eſt eſſentiale, ſeu ſecundum eſſentiam præcisè N.
IV. Sequitur, quòd non ſit eadem natura Pa-
tris & Filii, utpote in tertio diſtincta, ſed contra fidem
eſt, non eſſe eandem naturam Patris & Filii. D. Ma.
Sequitur, quòd non ſit eadem adæquatè, ſi extenſivè ſuma-
zur, ſeu ſecundum omnia, quæ realiter naturæ ſunt identi-
Ecata C. inadæquatk, ſi præcisè conſideretur ùt natura, ſeu
intenſivè & ſecundum prædicata communia N. V.
In Filio eſt tota natura, quæ eſt in Patre. D. Eſt tota
intenſivb, ſeu theolegicè accepta ſecundum ſola prædicata
conununia C. tota extenſivè, & adæquatè phyſicè accepta-
prout dicit & identiſicat ſibi perſonalitates N. VI.
Sic eadem indiviſibilis entitas foret à Filio diſtincta &
indiſtincta, ergo tollitur primum illud principium:
Idem non poteſt ſimul eſſe, & non eſſe. D. A. Foret
diſtincta mediatè in tertio, & indiſtincta immediatè in ſe C.
in- & diſtincta immediatè, adæquatò, & in ſe N. Hinc
D. C. Tolleretur illud principium, ſi natura & paternitas
eſſent identificatæ adæquatè, convertibiliter per Quidquid,
& tam in- quàm extenſivè C. Si haæc non ſunt N. Hoc
enim eſt illud incomprehenſibile Myſteriui Triinitatis.
VII. Ex his, diſtingui realiter mediatè in ter-
tio nil aliud eſt, quàm perſonalitates inter ſe diſtingui
realiter, quod omnes credunt; Sed hoc non eſt ipſam
naturam diſtingui à Patre. D. Mi. Hoc non eſt naturans
pracisè ſecundum ſe conſideratam diſtingui à Patre C. non
eſt naturam, prout eſt realiter Filius, diſtingui à Patre,
ſcilicet mediatè & inadæquatè N. Natura enim, prout
realiter eſt Filius, etiam eſt filiatio, ergo inadæquatè
realiter diſtinguitur à Patre in tertio, ſeu Filio, cui
identificatur; quam diſtinctionem ideo dicimus tantùm me-
diatam in tertio, non immediatam; quia convenit Natu-
ra it identificatæ reliquis etiam perſonis.

THEO-

44 THEOREMA V. THESIS III.

THEOREAMA l.

Eweludimus A diſtinctione noſtra Virtualem
majorem, & ꝭPormalem &cotiſticam.

Aunoldus & Morawski præter diſtinctionem rea-
em mediatam in tertio admittunt etiam virtua-
lem majorem, imò in hac illam fundant: Sed nos tum
eam, tum reliquas à noſtra diverſas excludentes cum
Quiros concludumus. I. Diſtinctio realis in ter-
tio dici ſuo quidem modo poteſt Virtualis, & Intrinſeca
verè enim intrinſeca eſt, cùm non ſit ſolùm per intel-
lectum, ſed in re ipsa: Virtualis autem dici poteſt, quia
per virtutem impediendi vel ſalvandi contradictoria
æquivalet diſtinctioni reali adæquatæ, & facit de eâ-
dem re verificari prædicata, quæ in ſubjecto creato
ſupponunt diſtinctionem realem. II. Ipſa ta-
men nec ſupponit, nec fundatur in diſtinctione virtuali
Thomiſticà, ſeu majore; quia ùt ſuprà de attributis di-
ximus, contradictoria realia requirunt diſtinctionem
realem, & excludunt realem identitatem duorum talia
prædicata ſuſtinentium- ergo ſi eſſentia & perſonalitas
ſuſtinent immediata illa contradictoria, etiam imme-
diatam facient diſtinctionem realem, quæ fidei repu-
gnat. III. Nec hæc diſtinctio coincidit cum &coti-
ſtica; tum quia hæc quoque immediatè convenit eſſen-
tiæ & perſonalitati, & immediatè ſalvat prædicata illa
contradictoria, ergo immediatam etiam inferet diſtin-
ctionem realem ob hæc contradictoria realia; tum
quia ſi hæc diſtinctio ſufficienter explicat diſtinctionem
inter eſſentiam & perſonalitates, ergo ubicunque re-
peritur, idem præſtabit, ergo ſicut per eam intelligi-
tur, communicari eſſentiam & non communicari per-
ſonalitatem ſeu paternitatem Filio; ita & intelligi
poteſt

(Drdaäin
loen

11

K

Porn

IS II.
V.
Vid

can.

Einckionemte⸗
mekam pirtun.
n: Kdlnos tum
Aclidentes umm
Coredtinter.
lunnſela
imgerme.
nchciorchrn
cmradhdorn
Efaet Ce er
becko glei
I. ltr.
nckione virtutl
Leammibunis d
t ltinckiovem
hduorum tala
Lperlonaltes
etiam imme⸗
ur ndeirepr-
iit unit⸗
mmenteler.
rrcicraili
hleretiſn⸗
lellin; dun
Clhndtonem
bicungue te⸗
eun mmeligr
mnmicße
in & innl

DISTINCTIO PERSONALITATUM. 45

poteſt communicari ſapientiam, & non communi-
cari omnipotentiam; cùm utrobique par foret diſtin-
Ctio. IV. Nec eſt diſtinctio realis Porretani aut
Joachimi Abbatis; quia eorum diſtinctio erat immedia-
ta, & inter eſſentiam & perſonalitatem in ſe; ſed no-
ſtra immediatè dicit ſummam identitatem realem, &
quidquid diſtinctionis eſt, eſt tantùm mediatè, ac in &
ex tertio.

F. 2. Reflexiones Adverſuriæ.

ADmiſ diſtinctione mediatà adhuc quæritur, quo-
modo fieri poſſit, ut id, quod omnino eſt idem,
adhuc dividatur inadæquate, & identificetur tribus di-
ſtinctis, ergo neceſſe eſt, ut in illo ſim lici detur capa-
citas ad hanc contradictionem, & conie gaenter diſtin-
Ctio inſuper virtualis. D. A. Adhuc id quaritur, & hoc
etiam ex ratione intrinſecà oſtendi debet, aut poteſt N. &
hoc fide tantum tenendum, & exinde medium tantum inve-
niendum, quomodo aperte explicentur ea, quæ videntur
contradictoria C. Manet cum totaâ noſtrà diſtinctione
myſterium Trinitatis ſupra captum noſtrum; ideo uni-
cum noſtrum negotium hic eſt explicare modum, quo apertè
explicentur ea, quæ videntur eſſe contradictoria, non eſſe
contradictoria; quod putamus per diſtinclionem noſtram ſuf-
kicienter explicari. II. Diſtinctio mediata in ter-
tio non ſalvat hæc contradictoria: Efſlentia non eſt ra-
tio diſtinguendi; paternitas eſt: Ergo ſuperaddi debet
virtualis intrinſeca. M. A. Eſſentia enim non eſt ratio
diſtinguendi Patrem à Filio; quia de eſſentiä dici nequit:
Eſſentia non eſt filiatio: Sed dici poteſt: Paternitas non
eſt filiatio: Unde ſufficit hic diſtinctio mediata. III.
Paternitas in ſeipsâ non eſt filiatio, Eſſentia in ſeips eſt
filiatio; ergo pro priori originis, in quo Pater eſt Frior

46 TIIEOREMA I. THESIS IV.

Filio, apparet contradictio non ſalvanda, niſi per di-
ſtinctionem virtualem. M. C. Hoc ipſum enim prælita-
tum: Non eſt filiatio: Imbibit illud tertium diſtinctum-
ſcilicet Fiülium, cui eadem identificatur natura, quæ Patri
identificata eſt, ergo eo ipſo imbibit diſtinctionem mediatam
in tertio. IV. Filius ùt contradiſtinctus à Patre
conſtat naturâ improductà, & filiatione productàâ, er-
go in ipſo identificato invenitur produci & non produ-
ci, ergo invenitur contradictio immediata, & diſtin-
ctio ſaltem virtualis. D. A. Conſtat im- & produttà, &
hac afirmatio & negatio improducti imbibit identitatem in-
adæquatam, & diſtinctionem in tertio C. & non imbibit
eam N. Natura in Filio eſt improducta, ſed non ſinò
reſpectu ad Patrem, cui identificatur; nam terminus
Produci negat omnem identitatem immediatam cum pro-
ducente 3D cùm inter producens & productum ſit oppoſitio, &
diſtinctio realis. V. Eſlentia eſt communis, non
perſona: Eſſentia non eſt triplex, ſed perſona: Ergo
contradictio immediata & diſtinctio virtualis eſt. M. C.
Sußicit enim diſtinctio in tertio 38 nam ideo perſona non eſt
communis, quia non ipſa, utt eſſentia, eſt adhuc aliquid
prater unam perſonalitatem: Et ideo Eſſentia non eſt tri-
plex, quia eadem eſt in omnibus perſonis, ita ut à quälibet
perſond non quidem immediatè, ſed mediatè in tertio diſtin-

* FPIIESIS IV.

Viſibilitas Dei.
THEORKEAIA I.
Viſio Dei potentiæ materiali, ſeu oculo corpo-
reo eſt omnino impoſſibilis.
A Nahropomorphitæ uti Deum corporeum, irà &
oculis

5. ih⸗
ſj horels, An

„Anrun, K!

KI.

n Mmn greli
biun ſininn
Alles gle ii
Pnen mecn
linckus 4an
e rolclt, e
cAnOn Proch
lin, diſtin.
rdtt,
lt entutn in⸗
C &nn inlibt
n, ledonſul
nun rmins
lutan un n.
ſtptſti,
commun’s, non
perlom: Eip
lalselt. M.
Nſint n
chue aliui
ntit mneſn.
igtlle
inenuli

.

VISIBILITAS DEI. 47
oculis corporeis videndum credebant; Sed opponimus.
I1. Oculus corporeus nequit Deum videre per ſen-

ſibilem viſionem; quia nihil ſenſitivã cognitione percipi
poteſt, niſi quod eſt ſenſibile ſeu corporeum; inde
enim Chriſtus corporis reſurrectionem oſtendens ait:
Palpate, & videte, quoniam Spiritus carnem & oſſa non
habet. Sed Joan. 4. 24. JSpiritus eſt Deus; ergo non cor-
pus, vel corporeus eſt, ergo. Dein quidquid videtur
oculis corporeis, aliquo loco circumſcribitur, nec ubi-
que eſt totum, ſed minore ſui parte minorem locum,
& majore majorem occupat, ùt advertit D. Aug. Ep. 6.
ſed hæc repugnant Deo immenſo, & enti ſimpliciſſi⸗-
mo, ergo. Demum ſi oculo, aut ſenſibus aliis percipi
Deus poſſet, iterum infert . Aug. Sonus ergò erir
Deus, ut poſſit etiam auribus percipi; & halitus erit,
ut ſentiri poſſit olfactu; moles erit, ut poſſit tangi; &c.
II. Nec oculus corporeus alid ratione & modo ele-
vari poteſt ad videndum Deum; quia quod eſt extra ſphæ-
ram adæquatam objecti adæquati viſionis materialis,
ad ejus viſionem potentia materialis viſiva nequit ele-
vari; ideo enim oculus nequit percipere ſonos, audi-
tus colores, cùm objectum adæquatum ſit ſpecificati-
vum eſſentiæ, quæ eſt immutabilis; ſed extra obje-
ctum adæquatum viſionis materialis eſt Deus; quia
ejus objectum adæquatum eſt coloratum & lucidum,
& conſequenter ſenſibile, qualis non eſt Deus; nec po-
tentia materialis videre poteſt, niſi per medium corpo-
reum, & ſpecies corporeas, qualiter iterum Deus, ur-
pote Spiritus, videri nequit. III. Hinc Orige-
nes l. 7. contra Celſum hanc calumniam Chriſtianis
falsò impingentem ſcribit: Mentitur Celſus contra nos
dicens, quòd ſperemus nos Deum viſuros oculis corporeis
& auribus vocem ejus audituros. Kationem addit D.

Cyril.

48 THEOREMA I. TFHESIS IV.
Cyril. Hieroſol. Catech. 9. Quod enim corporis eſt ex-
pers, in carnis oculos cadere nequit. Et S. Aug. Ep. 112.
ad Paulin. pergit: Gicut videntur iſta, quæ viſibilia no-
minantur, Deum nemo vidit unquam, nec videri poteſt 3
quia lucem habitat macceſſibilem, & eſt naturd inviſibilis,
ſKicut incorruptibilis, contextim dicente Apoſtolo: Regi
ſaæculorum inviſibili, incorruptibili.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

On eſt major improportio inter im- & materiale,
quàm inter in- & finitum, ſuper- & naturale, po-
tentiale & actum purum, ſed potentia intellectiva fini-
ta, naturalis, potentialis elevatut ad videndum Deum
infinitum, ſupernaturalem & actum purum, ergo &
potentia materialis elevabilis eſt ad videndum imma-
teriale. D. Ma. Mon eſt major improportio in ratione
entis C. potentiæ & objecti N. Objectum infinitum &
Actus purus in ſe habent rationem formalem Jub qud
potentiæ intellectivæ, ſcilicet rationem veri & intelli-
gibilis unde intellectus in ea tendendo non egreditur extra
ſuum ſpecificativum eſſentiale, nec tranſit ad aliud genus
vitæ, ita ut mutaret eſſentiam, quæ immutabilis neceſſariò
eſt: Sed immateriale non participat rationem forma-
lem Sub qud potentiæ ſenſitivæ, ſcilicet ſenſibilitatem,
quæ neceſſariò dicit materialitatem; Unde vel potentia
egreditur ad aliud genus vitæ, & mutat eſſentiam, vel ob-
Jectum ſpecificativum eſſentiale mutabitur, & iterum cum
eo eſſentia. II. BB. Vident Deum, quia viſionem
efficiunt, & in ſe recipiunt, ſed etiam oculus per ele-
vationem producere, & in ſe recipere poteſt viſionem,
utpote qualitatem abſolutam, ergo. D. Ma. Quia
eſiciunt mortuo quodam modo N. modo vitali, ita ut per
viſionem attendant, & intendant in Deum, & operentur

per

altefine

EEo .

in, Nni te
1Agh
1 gue iſtlin
ner dileri
lumi inſt
e hoſtolo:

lſcie.
tim. Amarerial
erAumntle,
nrinitcledekaſn,
Andendumben
n pucun, elg.
Uidendum imm
hnpminin ain
Qum whonwum!
rmalen Nbe
enn reti & ine⸗
rigreltcen
ſrd aliid gen
utckileneceſen
taronem form
et ſenſblien
Cil ununi
Aſhtian il
7,6 ifun Cn
nnliallone
nocllus pet et
efneh ilme
0. D. M. 6
itdl, i 4
Deln, iie⸗

VISIBIIITAS DEBE·.. 49

per ſe ab intrinſeto tanquam per principium innatum, pro-

portionatum, & connaturale ad eliciendum talem actum ſe-
cundum ſpeciem entitativam acceptum, & actus etiam exi-
gat à tali principio procelere C Hac omnia deſiciunt in
qualitate intellectiva productaà, & reteptà in oculo. III.
Ut quodlibet dicatur elevari poſſe ad producendum
quidlibet modo non vitali, ſufficit in creatur ſola vis
activa generica, ergo etiam ut oculus elevetur ad vi-
ſionem illam producendam vitaliter, ſufficiet in oculo
vis activa vitaliter in genere, ſeu aliquis modus agendi
vitaliter. Diſp. Cùm enim omnis vitalitas eſſentialiter
habeatur ab intrinſeco hinc auxilia extrinſeca non addunt-
vel conferunt vitalitatem novam, ſed tantum potentiam
vitalem confortant, & complent non ut vitalem, ſed tan-
tum ut præcisè productivam; hinc ſi vita intellectiva non eſt
in oculo, illa per elevationem non accedit oculo: Secus eſt
de ſimplice vi activd, quæ non eſt eſſentialiter ab intrinſeco.

THEOREAA II.

MWequit etiam eſſe connaturalis ulli potentiæ
intellectuali creatæ. .
EUnomius apud Epiph. Hær. 76. jactitabat, ſe tam
perfecte Deum cognoſcere, quàm ſemetipſum:
Beguardi volebant, animam non indigere lumine glo-
riæ ipſam elevante ad videndum Deum: Contra quos
advertimus. I. Deus vileri quidem poteſt, & à
nobis videtur cognitione abſtractivd, quæ per effeltus com-
paratur in hüc vitâ; hæc enim eſt viſio illa, quâ teſte
Apoſtolo videmus per ſpeculum, & in ænigmate; quâ
per ea; quæ facta ſunt, inviſibilia Dei intellecta con-
ſpiciuntur: Unde motivum ſpecificans hujus cogmitio-
nis ducitur vel ex creaturis, ex quibus ideæ Dei expri-
muntur, vel ex nominibus abſtractis & univerſaliori-

In El. Jent, D busz

50 THEOREMA II. THESIS IV.

bus, quæ tamen confusè & imperfectè Deum repræ-
ſentant, donec acceſſerit viſio eum clariùs exhibens.
II. Eum tamen defacto nec Anima ſeparata, nec
Angelus per vires naturæ videre poteſt intuitiv? ; Sic enim
contra Beguardos definit CC. Vienn. & Clemens V.
Papa. Et Apoſtolus 1. Tim. 6. ait: Qui lucem inhabitat
inacceſſibilem, quem nullus hominum vidit, ſed nec videre
poteſt. Et ad Rom. 6. Gratia eſt vita aterna, quæ in
clarà Dei viſione conſiſtit; ſed gratia non foret, ſivi-
ribus naturæ haberetur, ergo. III. Abſolutè
etiam implicat viſio Dei clara & intuitiva, quæ vel fiat per
vires naturæ, vel ſit creaturæ connaturalis 3 quia cui con-
naturalis eſt viſio, illi etiam debita eſt amicitia, & filia-
tio adoptiva Dei; cùm per viſionem Deus ex parte ſu
communicet creaturæ bona divinitatis ſuæ, & creatu-
ra viciſſim neceſſitetur ad amorem, vi cujus creatura
ſe, ſuâque omnia integerrimè in Deum referat ùt finem
ultimum, in quibus perfecta amicitia relucet; ſed nulli
creaturæ cuicunque poſſibili debita eſt amicitia, & fi-
liatio adoptiva Dei, cùm creatura eſſentialiter ſit ſerva
Dei, & contemptibilis reſpectu Dei, & ex Joan. 15.
Servus neſciat, quid faciat Dominus ejus, ergo. IV.
Hinc pariter implicat creatura ſupernaturalis completa,
cui debita ſit viſio intuitiva Dei, vel lumen gloriæ; tum
quia talis ſubſtantia eſſet, & non eſſet ſerva Dei; rum
quia eſſet peccabilis ex ratione creaturæ, & non eſſer
ex ratione beatitudinis eſſentialis; tum quia ipſa viſio
eſſet ſupra naturam, & exigentiam omnis ſubſtantiæ
creatæ, utpote ſupernaturalis, & non eſſet, nam hæc
foret ejus natura; tum quia gratia non eſſer gratia, nam
eſlet debita tali ſubſtantiæ; ideo talis creatura accipiens
gratiam nihil acciperet ſupra dignitatem ſuam, ſicut
aær recipiens lucem nil recipit ſupra naturam ſuam.

§. 2. Re-

Denn Afrufn
n. I

mner ial

N N.

te Deum t
clriüs elan
ninaſipeuti
ninne; Fcet
1& Clemen,
Miluem nhalt
lit aner icn
ne, guri
Amn et, ri
MWol
nu, gnlſayt
M, uacner
amnicide, fl⸗
ligerpalte ſi
8lue, Aclennt
Chbsctemm
ntelenitfien
lelucet; lel u
amicina, &.
rielterſi ſenn
Kei Junel
getgo⸗ I.
turalis nplt,
mutginez un
lenabelz tunn
1e, Knol ele
nquin i In
nn’ ſobſtann
nile,mm
clegeniwn
genntaache

VISIBILTTAS DEI. 51
F. 2. Reflexiones Adverſuriæ.

Orentia naturaliter poteſt attingere, quidquid con-
tinetur ſub objecto ejus adæquato, & ſpecificativo,
ſed objectum intellects eſt ens & verum, ſub quo
etiam continetur Deus, ergo. D. Ma. Poreſt illud at-
tingere modo ſaltem imperfecto C. perfecto Sub D. ſi cum eo
habeat proportionem completam C. tantum inchoatam, quia
objectum obedientiale eſt N. Intellectus naturaliter cogno-
ſcit Deum abſtractivè; ad intuitionem requirit lumen ſu-
pernum. II. Nequit dari ilibile⸗ quod oculus
nequit attingere naturaliter, quia viſibile eſt intra ob-
jectum oculi, ergo nec dabitur verum, ſeu cognoſci-
bile, quod naturaliter non cognoſcat intellectus. Diſp.
Oculus eſt potentia materialis, & ideo limitata ad materia-
lia, quæ non excedunt vires omnis naturæ: ſed potentia ſpi-
ritualis extendens ſe ad omne ens, etiam ſupernaturale, in-
diget principio elevante ſupra naturam; quia objectum ſu-
pernaturale vires naturales excedit. III. Lumi-
ni gloriæ defacto connaturalis eſt viſio, cur non & in-
tellectui, ſeu ſubſtantiæ connaturalis eſſe poſſet? Diſp.
Lumen illud eſt tantum principium inadæquatum, acciden-
tale, & non vitale viſionis, unde non infertur, talem crea-
turam eſſe, & non eſſe ſupra naturameſſe & non eſſe ſervam
Dei, &. ſed ex ſubſtantid, queæ eſſet principium de ſe adæ-
quatè ſußiciens & vitale,infertur illa contradictio. IV.
Si alicui intellectui adderetur perfectio, quam haber
lumen gloriæ, intellectus non deſineret eſſe intellectus,
ergo exigentia hujus luminis ei poteſt eſſe connaturalis.
D. A. & adderetur per conjunctionem, ut ſit in BB. C.
per identitatem Sub D. non formaliter deſineret eſſe intelle-
ctus C. conſecutivè, quia involveret contradictionem, quòd
ſſet & non eſſet ſervus N. V. Perfectio potiùs
D 2 con-⸗

52 THEOREMA III. THESIS IV.

convenire debet ſubſtantiæ, quàm accidenti, ſed exi-
gentia connaturalis viſionis eſt perfectio. D. Ma. Per-
fectio conveniens naturæ C. toti naturæ indebita, ſeu ſuper-
naturalis Sub D. debet convenire per conjunttionem C. per
adentitatem M. VI. Homo per gratiam conna-
turaliter eſt hæres, filius, & amicus Dei, & tamen ma-
net ſervus, ergo & talis creatura vel intellectus. Diſp.
Homo per aliud filius, per aliud ſervus eſt, filius per gra-
ziam & beneficium, ſervus ex conditione naturæ: ſed talis
ſubſtantia filiationem haberet ratione naturalis ſuæ condi-
tionis, ergo non poſſet ſimul eſſe ſerva, qualis tamen omnis
ereatura neceſſarid eſſe deberet.

THEOREMA MI.
Viſio tamen Dei eſt poſſibilis ſupernaturaliter

intellectui creato.

PAlamitæ & Armeni docebant, à BB. non conſpici
poſſe Dei ſubſtantiam, ſed lucem duntaxat, ſeu cla-
ritatem ab eo profluentem: Contra quos ex principiis
fidei concludimus. I. Poſſibilis eſt per lumen
ſupernaturale viſio Dei intuitiva 3ʒ hæc enim tanquam
præmium bonorum operum variè promittitur in Scri-
pturis; Matth. 5. Beati mundo corde, quoniam ipſi Deum
videbunt. Joan. 14. Qui diligit me, diligetur à Patre
meo, & ego diligam eum, & manifeſtabo ei me ipſum.
Adde ex I. Joan. 3. 2. Apoc. 22. 3. &c. II.
Eandem poſſibilitatem definit Flor. in Decr. ad Arme-
nos declarans, purgatas animas in cæelum mox recipi, &
intueri clart Deum trinum & unum, ſicuti eſt. Et CC.
Francoford. ad Epiſc. Hiſp. ſcribit: Prædicamus eum
verum Deum & vivum, ut ad ejus beatiſſimam viſionem
pervenire mereamur, in quâ eſt æterna beatitudo. Adde
Trid. Seſſ. 2 5. de Invoc. SS. &c. III. Nec lu-
. 6 6

.
ar unt

W

ſunmn arelkenn

6
.

62 3 kſen
D Nen.
1 . „

Nels
ccident lelt.
lezin, ſiuſc⸗
alhonen
ergratinnenn
Ni, Atamenn
nrlechu.
l flu vergn
e ume: ſel ,
lumili ſie utl
gualitunmn nnt

.

ennutcralt

DDemnondi
ntala, ſud⸗
Arerprinehi
lse ner lunen
euim tanqun
Mrüriuur in Ien⸗
mungi Dem
lynm E
Maͦe n
I
Deet a1 An

n Merſeliht l,

.
ſut . lr 6
jelicaſnu
iſdnen e
4 ſettut,

3

VISIBILTTAS DEI. 55

rem duntaxat, ſed ipſam Dei ſubſtantiam intuentur BB.
nam ex I. Cor. 13. Videmus nunc per ſpeculum in anig-
mate, tunc autem facie ad faciem; nunc cognoſco ex parte.
cunc autem cognoſcam, ſicut & cognitus ſum: ergo cogni-
tio alterius vitæ inprimis eſt facie ad faciem, h. e. nullo
interpoſito medio: Dein purè cognoſcimus eum, ſicut
ipſe nos novit. IV. Hæc tamen poſſibilitas non
ſuppoſità fide nequit demonſtrari ratione naturali; quia in-
tellectus ex lumine naturali non poteſt venire in cogni-
tionem niſi rerum, quæ per ſenſibiles effectus colligi
poſſunt, ùt obſervat D. Th. ſed ex talibus effectibus
colligi nequit viſio Dei; cùm nullam cum eàâ, utpote
ſupernaturali, habeant connexionem, ergo. V.
Suppoſitâ fide licèt non demonſtretur, eſicaciora tamen
funt argumenta D. Th. & Soti; quia fides, licèt cer-
tiſſima, nihil confert ad evidentiam: Nihilominus fa-
ciliorem facit aſſenſum argumentis, quæ D. Th. de-
ducit ex deſiderio ſubſtantiæ ſpirituali innato videndi
Deum intuitivè, & ex poſſibilitate beatitudinis: Item
quæ Scotus infert ex objecto adæquato intellects,
quod eſt omne cognoſcibile, & ex intuitione ſenſuum
ad objectum ſuum adæquatum, qui longè imperfe-
ctiores ſunt intellectu. VI. Alii tamen ſuper-
addunt hanc demonſtrationem theologicam; Propenſio in-
nata non poteſt terminari ad impoſſibile, ſed propenſio
gratiæ in homine juſto tendit in beatitudinem ſuperna-
turalem, ſeu viſionem Dei, ergo hæc eſt poſiibilis:
Ubi Minor eſt fidei, nam gratia eſt ſemen gloriæ con-
naturaliter tendens in gloriam.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Llcer Scriptura dicat, Moyſen & Jacob vidiſſe Deum
facie ad faciem, ſignificatur tamen viſio tantùm in
P 3 ima-

74 THEOREMA III. THESIS IV.

imagine, ſeu corpore aſſumpto, ergo per eundem mo-
dum loquendi de BB. intelligi poteſt viſio in luce à Deo
effluente. Diſp. Sriptura de Moyſe & Jacob loquens ta-
les addit circumſtantias, ut aliter intelligi non poſſit, niſi de
formà ab Angelo aſſumptà; ſic Jacob cum Viro luctabatur,
qui Angelus erat, & de quo dicebat: Vidi Dominum facie
ad faciem: Sed viſio altera BB. non habet tales adjunctas
circumſtantias, ex quibus idem colligatur; ſed ſpecialis &
ſumma nobis ſit promiſſio viſionis. II. Magis di-
ſtat intellectus creatus à Deo, quàm Angelus ab oculo,
à quo videri nequit. D. In ratione entis C. in ratione po-
tentiæ cognoſcitivæ & objecti cognoſcibilis N. Diſp. eſt da-
ta in Theor. E III. Cognoſcibilitas ſequitur
ens, ergo ſi non eſt proportio in ratione entis, nec erit
in ratione cognoſcibilis ſeu objecti. D. A. Sequitur
ens in ratione perfectionis entitativæ, ita ut, ubi eſt entitas
infinita, ibi ſit cognoſcibilitas etiam infinita, &0 nunquam
exhauribilis a potentia finita C. in ratione habitudinis, ita
ur neque modo finito attingi poſſit à potentia finita N.
III. Ex Ariſt. 3. Rhet. c. 8. Infinitum, ſecun-
dùm quod eſt infinitum, eſt ignotum, ergo cognoſci
non poteſt per ſe ipſum, ſed per lucem tantùm eſfluen-
tem finitam. D. A. Infinitum potentid, de quo loquitur
C. actu Jub D. eſt ignotum, h. e. non eſt videndum cogni-
tione comprehenſivaà à potentid finità C. intuitione appre-
benſivà, & modo tantum finito N. V. Deus ùt
comprehendendus non magis eſt infinitus, quàm ùt
videndus; ſed ad hoc, ut comprehendatur, requiri-
tur potentia infinita, ergo etiam ut videatur. D. Mi.
Ur comprehendatur, requiritur cognitio infinita, quia com-
prehenſio debet eſſe adeæquata cognitio objecti ſecundum om-
nem ejus cognoſcibilitatem C. quia præcisè objectum eſt N.
Viſio non adæquat omnem Dei cognoſcibilitatem. VI.

ummu

lin

Hdce enn

.

Lo .

opereundenn.
ilioinlucei-
Jalh nn
imnlſir i
in Viryluhilt
Dmminunſ⸗
lettilt Ai
nnzſtſeriuli
I Migs
mnndosdoolle
iintaieneß⸗
lctbilis legu
ione ents, nectl
. D 4 un
ult, alieſ enit
ſnitu, Eunnu

me Ichn
nmmtifiii)
Vufucun, ſeen
n, erpo Chor
mtathmektx⸗
, l gin hin
aihnlin
imuitine 4e
. Deus 1
Prins, guüm
endnor, kequn,
tidenmk. D.
Piſttt, giiet
hſeti ſunte V
rit Cetunß⸗
ilinen⸗

VISIBILITAS DEI. 55

Deus ùt viſibilis non minus videtur eſſe extra objectum
adæquatum intellectus creati, quàm Deus ùt compre-
henſibilis. Diſp. Obiectum ejus adæquatum eſt ens ut co-
gnoſcibile cognitione finitd; tale autem eſt Deus ut viſibilis,
non ut comprehenſibilis.

THEOREMA W.
Häc fruuntur Beati, ſed inæqualiter ſecun-

dum menſuram meritorum.

PRimo ſtatim Eccleſiæ initio Chiliaſtæ, ſeu Millena-
rii duce Cerintho, & poſtea modeſtiore ductore
Papiãâ poſt generalem reſurrectionem mille per annos
cum dilatione viſionis beatæ futurum regnum aliquod
Chriſti terrenum ſomniabant: Vigilantius, cum poſte-
rioribus hæreticis negat beatitudinem cæleſtem ante
diem judicii: Nonnulli alii concedunt viſionem hu-
manitatis Chriſti, non Dei: Sed catholicè coneludimus.
I. Sancti plen ꝓurgati ſtatim poſt mortem fru-
untur intuitivà Dei viſione; quia fruſtra Paulus petiiſſet
diſſolvi & eſſe cum Chriſto, ſi expectandum ei fuiſſet
ad extremum uſque judicii diem: Ideo energicè S. Hier.
l. contravVigilantium reflectit: Apoſtolis vincula injicies:
ut usque ad diem judicii teneantur cuſtodid, ne ſint cum
Domino ſuo. Dein Chriſtus latroni promittit Luc. 23.
Hodie mecum eris in paradiſo: Paradiſus autem quid no-
tat niſi ſtatum illum, in quo Chriſtus Deum videbat
intuitive? Cum ergò Chriſtus cælum, quod antè clau-
ſum erat, morte ſuâ patefecerit, non eſt vel ex parte
Dei vel hominis fundamentum vel minimum erroris
oppoſiti, ſed ſicut Impii in puncto deſcendunt ad infer-
na, quæ nunquam claudebantur, ita & Boni plenè pur-
gati aſcendunt ad paradiſi gaudia, quæ non ampliùs
clauſa ſunt. II. Nec ſola fruuntur viſione huma-
LD . nitatis

56 THEOREMA I. THIESIS V.

nitatis Chriſti ʒ quia Haæc eſt vita aterna, ut cognoſcant te
ſolum Deum verum, & Juem miſiſti Jeſum Chriſtum, ſed
admittuntur ſtatim ad vitam æternam ex dictis, ergo &
ad viſionem Dei & Chriſti: Unde ſicut Angeli eorum
vident faciem Patris, ſeu Dei. Matth. 18. Ra & Beati

homines; quia Marth. 22. Erunt ſicut Angeli Dei in

Cælo, non Chriſti ſolum, ſed Patris ſeu Dei viſione
ſtatim gaudebunt. III. Hæc tamen viſio non

eſt æqualis in omnibus BB. quia ùt Tertullianus in illud
Joan. c. 14. In Domo Patris mei manſiones multæ ſunt,
ſcribit: Quomodo multæ manſiones apud Patrem ſunt, ſi
non pro varietate meritorum? quomodo & ſtella à ſtella di-
ſtabit in glorid, niſi pro varietate radiorum? & . Omiſſis
hic rationibus aliis cum Flor. in Decr. Union. conclu-
dimus, animas plene purgatas in calum mox recipi, & in-
zueri clart Deum trinum & unum, ſicuti eſt, pro merito-
zum tamen diverſitate, alium alio perfectius, & . IV.
Fabula Millenariorum ruit ex præcedentibus; cæteràùm
autem quando Apoc. 20. memorantur mille anni, qui-
bus ligatur Draco, illi denotant tempus Chriſti, ſeu
gratiæ uſque ad Antichriſtum, ut perfecto numero ple-
nitudo temporis denotetur, quo Satanæ non eſt libera
poteſtas nocendi juſtis, &c.

THESIS vV.

Principia V'iſionis.
THEOREAWIA. I.
Principia Oiſionis ſumt tria, Deus, Intellectus,
& Lumen gloriæ.
¶Ominales cum nonnullis Scotiſtis contendunt, vi-

ſionem Beatis immediatè infundi à Deo: Thomiſtæ
tOtam

Debgltch
RKKuen nie⸗
crimac hce,
ſn,

els .
, ſr ln
ncyſun
dercicli, eg
tut Angelienn
FI9. Ia&e
anr ndel Dein
Plen Dei vilon
unen i,
trbllunminillut
uſim nlle ſin,
l hinn ich
Go, lrel
i G. Ond
er. Union conch
nur nihi, Gi⸗
iet, ronenit
ist. I
Nir; Ckterimn
mileann, g⸗
aus Chili, ſe
numnerole
ne noneltlben

1.

.
n leelecr

6ccrenun,
. Deo: ITo
ie

PRINCIPIA VISIONIS. 57

totam immediatam efficientiam viſionis adſcribunt lu-
mini gloriæ: Beguardi ſoli intellectui excluſo lumine
gloriæ: Sed concludimus. I. Viſionis beatæ
cauſa principalis, & præcipua eſt Deusz quia Deus non
tantùm concurrit ùt cauſa univerſalis effectiva, nec
tantùm ùt cauſa particularis objectiva ſeu motiva, ſed
concurrit etiam ùt cauſa principalis elevans intelle-
ctum per lumen gloriæ, utpote qui ſolus vel formali-
ter vel eminenter totam viſionis perfectionem continet,
ergo Deus præcipua ejus cauſa dicendus eſt. II.
Nec tamen viſio infunditur immediatè a ſolo Deo; U
enim actus fidei, ſpei, charitatis, licèt ſupernaturales
ſint, non immediatè à Deo infunduntur, ſed ad illos
activè etiam concurrit liberum hominis arbitrium; ita
& hle de actu viſionis loquimur, ad quem concurrere
debet intellectus. III. Alterum viſionis princi-
pium eſt intellectus creatus, concurrens ad eam eliciendam
per virtutem ſibi propriam & innatam, elevatam tamen
per auxilium ſupernaturale; quia eſſentia acts vitalis
immediatè & effectivè debet produci à principio vitali,
& modo vitali, & recipi; cùm vivens debear à ſe ipſo
moveri; ſed viſio beata eſt actus vitalis, & ejus princi-
pium connaturale vitale eſt intellectus: Elevari autem
debet & roborari per auxilium ſupernaturale quia eadem
viſio ſupernaturalis eſt, & excedens vires naturales,
ergo neceſſariò compleri, & perfici debet per auxilium
ſupernaturale. IV. Hoc auxilium ſupernatir-
rale, & tertium viſionis principium eſt lumen gloriæ, ſeu
habitus intelleétualis ſupernaturalis elevans intelleltum ad
eliciendam viſionem Dei; quia actus vitalis ſupernatura-
lis connaturaliùs procedit à principiis intrinfecis, uni⸗=
ris, ſtabilibus, ùt patet in actibus fidei & aliis, qui pro-
cedunt ab habitu intrinſeco; ideo ut viſio utpote actus
D 5 vitalis

58 THEOREMA I. THESIS V.

vitalis connaturalius fiat, requirit potentia vitalis prin-
cipium elevans intrinſecum, quod eſt lumen gloriæ,
ſeu habitus ille. V. Nihilominus hoc lumen glo-
riæ dici nequit tota cauſa adæquata productiva viſionis, ſeu
tota ratio videndi; quia ùt alibi de Gratiâ dicimus, con-
cauſa actüs vitalis ſupernaturalis eſſe debet principium
vitale ſeipſum movens, ſed viſio eſt talis actus, ergo.

F. 2. Refleviones Adverſariæ.

INrtellectus vel erit cauſa principalis, vel inſtrumen-
talis? R. Reſpectu actus ut vitalis dici poteſt cauſa prin-
cipalis 3 quia totam vitalitatem in ſe continet, & ad eam
non indiget ulla elevatione: Jed reſpectu actus, ut ſuperna-
turalis eſt, cauſa tantùm inſtrumentalis eſt; quia ſuperna-
turalitatem in ſe non continet, ſed eget virtute aliunde com-
municatäâ, & elevante ad tale prædicatum. 1I.
Intellectus ſecundùm potentiam ſibi identificatam non
eſt ultimatò proportionatus ad viſionem, ergo eam ne-
quit immediatè producere. D. A. MNon eſt ultimatò
proportionatus ſeclusd elevatione illum proportionante C.
hac ſuppoſita N. III. Omnia prædicata viſionis
ſunt ſupernaturalia, ergo ſecundàùm ſe nulli eſt pro-
portionatus, & cauſa inſtrumentalis ex toto erit. D. A.
Sunt ſupernaturalia per identitatem realem, uti etiam con-
tingit in quovis actu ſupernaturali C. per identitatem for-
malem, & eſſentialem . IV. Potentia impropor-
tionata accedente lumine non fit proportionata, ergo
nec intellectus accedente lumine gloriæ. D. A. Acce-
dente lumine ex parte objecti tantum C. ex parte potentiæ, &
elevante potentiam N. Hoc enim elevat potentiam ſe ſold
improportionatam. V. Lumen gloriæ eſt à ſolo
Deo, ergo & viſio, quæ eſt perfectior lumine. Diſp.
Lumen gloriæ non eſt actus vitalis, ideo à ſolo Deo eſſe poteſt.
VI.

„ il (n
n Lun
e

Cberlonend
, Cmemmn

1i,luen iſſe⸗

n haue

Morhemmun

ſa an iin
N ur n

ols .
Ntentiaritiigr,
elt lumen Nen
nls hr iunt

inu iſni,

tücicimn,r
Ccherprinehin
Auchu, elo⸗
eſie.
Ndilnmen.
iipufaaſnnn.
CNuinet, Atin
Nl, ſpen⸗
ſy gnigſitn
neraluuce n.
un. Il.
entücrumnon
m,elgdemmt
Mhrc Ain
npmtinalt
dicara viſtlonn
enlllelt p⸗
otekit. D4
, Atienich⸗
ilennmnnſfn.
ntuünpropor-
Ctonats, ergo
D,4. Ae.
on ptentie,0
Centian ſeſi
lrckiln
lumnne. N

leDentſeße⸗

PRINCIPIA VISIONIS. 59
VI. Deus eſt lux infinita, ergo non eget lumine
concurrente ad ſu viſionem. R. C. Totum: Nos tamen
egemus; ſic & ſol non eget lumine, ut videatur, ſed nos ege-
mus. VII. Si Deus videtur per lumen, videtur
per medium, ergo non videtur immediatè in ſe. D. A.
Per medium Quod, ſeu objectivum h. e. quod prius cogni-
tum ducit in cognitionem N. per medium Quo, & eſſfecti-
vum, quod cum intelletu concurrit ad viſionem C.

VIII. Lumen materiale non efficit viſionem,

ergo nec lumen gloriæ. Diſp. Illud ſe tenet ex parte ob-
jecti, & potentiam ſupponit completam: hoc exparte poten-
tiæ, quam complet.

T HEOREMA T.

Ad producendam viſionem Dei non requiri-
mus ſpeciem impreſſam Dei.

Qùm objectum non ſemper ſit rlen⸗ per ſeipſum,
ideo concurrit aliquando per peciem ſui vicariam,
quæ Impreſſa dicitur, & eſt virtualis objecti imago, ſeu
quæ loco objecti concurrit cum potentiaâ, ut pariatur
notitia, ſeu Verbum mentis, quod eſt formalis ſimili-
tudo objecti, & actualis noſtræ cognitionis terminus;
& ſpecies Expreſſa dicitur: Impreſſam hic requirit
Vaſq. Izquier. Eſparz. Nos cum Suar. & aliis aſleri-
mus. I. In viſione datur ſpecies expreſſa Dei, ſeu
verbum mentis; tum quia mens utpote vitalis potentia
reddi non poteſt actu & formaliter intelligens, niſi per
aliquid ſibi intrinſecum, quod ſolum verbum mentis
hic eſſe poteſt; tum quia omnis actio habet aliquem
terminum, ſed viſio eſt actio, cujus terminus alius eſſe
nequit, niſi idem verbum mentis, ergo. II.
Nec ſpecies Dei impreſſa videtur omnino impoſſibilis, ut
Thomiſtæ volunt contra Scotiſtas; uinl enim non repu-
. gnar

6o THEOREMA II. THESIS V.

gnat ſpecies creata expreſſa, ita nec repugnat abſolutè
impreſſa; & uti perfectio minor accidentis non im-
pedit, quò minùs per accidentalem ſpeciem videatur
ſubſtantia intentionaliter & repræſentativè, ita nec ra-
tio creaturæ impedit, quòd ita Deus videatur per croa-
tam ſpeciem. III. Defacto tamen nec datur,
nec neceſſaria eſt ſpecies impreſſa ad producendam viſionem
Deiz quia ipſa neceſſaria ſolùm eſt, ut ſit vicaria ob-
jecti, quod vel eſt abſens, velimproportionatum, ita
ut non poſſit per ſeipſum concurrere; ſed Deus ſemper
eſt præſens, eſt proportionatus intellectui elevato, &
in ratione objecti poteſt per ſeipſum concurrere; cùm
potentia concurrendi objective immediatè æquè ac
concurrendi effectivè immediatè videatur eſſe perfectio
ſimpliciter ſimplex, ergo. IV. Nec cum Vaſ-
quez ſtatuimus, lumen gloriæ de facto eſſe, & ſupplere lo-
cum ſpeciei impreſſæ; quia ſpecies impreſſa, non lumen
gloriæ ſupponit potentiam completam in ratione po-
tentiæ: Non illa, ſed hoc eſt indifferens ad diverſa ob-
jecta ſaltem ſecundaria cognoſcenda, &c. V.
Sed eſſentia divina per ſeipſam præſtat omnia munia ſpeciei
impreſſæ; unit enim objectum intellectui in eſſe proxi-
mè intelligibilis, complet potentiam ex parte objecti,
conſtituit illam in actu primo potentem agere, coëfti-
cit cognitionem cum potentiã, eidem tribuit rationem
imaginis intentionalis, & repræſentationis ob jecti, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

IN omni viſione, ſeu intellectione tum naturali, tum
ſupernaturali admittimus ſpeciem expreſſam, ergo
& impreſſlam. Diſp. Concurſus ſpeciei expreſſe eſt tan-
tum in genere cauſæ formalis, quia reddit intellectum forma-
liter videntem ut forma, & terminus à potentiâ vitali rece-
Ptus

ubvmn

i

uten it⸗ 4
Den ater uun

ChNNA, Kn
A lmnuun

n ſrſn

l r.

repnonatibli
Ceigentis ne
Pecien ilen
Natine, itaneen.
deatur. erce.
lumen ner dafn,
lenln iſenen
Ult ticaria ob.
Nonimun, in
tldenlenper
leäni dernn,d
1concurtete, chn
Nedliate l
nrelepettectn
. Neccum al.
e, inplere lr.
lela, ponlumen
n in tanone
valcjerlaob⸗
c. V.
iunnmiuſzetii
iineſepron⸗
tpane dhee
agele, chaf⸗
burkanonenn
oobecl ⸗
ie.
unurdl, dun
Grelam,eg
unſt Enr
nelectanfen⸗
eniivitiit⸗

PRINCIPIA VISIONIS. 6

ptus; ideo hunc concurſum formalem & imperſectum Deus
nequit ſupplere: At ſpecies impreſſu concurrit eſicienter,
qui concurſus ſuppleri poteſt à Deo, utpote non involvens
imperſectionem. II. Deus à viatore non cogno-
ſcitur, niſi per ſpeciem impreſſlam, ergo nec à com-
prehenſore. Diſp. Viatoris cognitio eſt abſtractiva, quæz
IEit tantum per ſpecies alienas creaturarum, non proprias
Dei; ſed viſio comprehenſoris eſt intuitiva, quaæ fieri poteſt
vel per objectum ipſum, vel per ſpecies proprias; convenien-
tius autem eſt, ut fiat per Deum ipſum. III. Lu-
men gloriæ admittimus, quia potentia connaturaliùs
agit ſber qualitatem ſibi rrinſt cam ,pſed ſi viſio fieret
per ſpeciem impreſſam, etiam ipſa foret intrinſeca po-
tentiæ, ergo ex câdem ratione ſtatui debet ſpecies im-
preſſa. D. Ma. Quia connaturalius agit per qualitatem
intrinſecam, ſi hæc requiratur ex parie potentiæ, ut eam
elevet C. ex parte objecti N. IV. Ille modus
cognoſcendi eſt connaturalior, quem natura in natura-
libus univerſim obſervat, ſed natura univerſim objecta
cognoſcit per ſpecies impreſſas, ergo hic modus erit
connaturalior, & in Dei viſione etiam ſtatuendus. D.
Ma. Quem natura univerſim obſervat circa obſecta im-
proportionata, qualia ſunt materialia & abſentia N. circa
objecta ſpiritualia, & praæſentia proportionata G. Angelus
cognoſcit Angelum præſentem immediatè ſind ſpecie: Et
Deus, cuùm ſit ſummum verum, ex ſe maximè intelligibilis
eſt, & ideo non indiget ſpecie, ut ſiat cognoſcibilis. V.
Ille modus viſionis eſt connaturalior, quo alii actus ſu-
ernaturales à potentiâ creatàâ elevatà fieri ſolent, ſed
H non fiunt per concurſum Deiimmediatum, ſed per
habitus, gratias, & alias qualitates impreſſas. D. Mi.
Sed per habitus, & alias qualitates, quæ ſé tenent ex parte
potentiæ, quam elovunt & c&mplent, ut connaturaliter agat
C. qus

62 THEOREMA II. THESIS V.
C. quæ ſe tenent ex parte objecti, ut illud fiat intelligibile
N.

.

F. 3. Reſiex. Ew Ejus Poſſibilitate.

TAlis ſpecies poſſibilis deberet eſſe perfecta ſimilitu-
do Dei, ſed hæc implicat. D. Ma. Perfecta ſimi-
litudo Dei in ratione ſormæ, ſeu eſſendo N. in repræſentan-
do Jub D. perfelcta, h. e. comprehenſiva M. h. e. propria,

qualis etiam eſt ſpecies expreſſa C. II. Deberer
continere totam cognoſcibilitatem Dei. D. Ji eſſet

comprehenſiva C. cum non ſit, qualis etiam eſt ſpecies Dei
expreſſa N. Hac ſpecies manaret ab objecto libero, quod
majorem vel minorem ſui ſpeciem infunderet. III.
Intelligi per ſpeciem eſt imperfectio in objecto. D. JSi
non poſſit ex naturà ſuâ intelligi, niſi per ſpeciem, ut obje-
cta materialia aà nobis intelliguntur C. ſi objectum liberum
nolit liberè ſic cognoſci N. IV. Quod res haber
intrinſecè, non poteſt accipere per extrinſecum, ſed
Deus habet ab intrinſeco, ut ſit viſibilis. D. Ma. In
agentibus neceſſariis C. liberis, & quidem ſemper, quando
agitur de concurſu eſſectivo N. V. Deus non po-
teſt per aliud eſſe, vel fieri infinitus, immenſus, ergo

nec viſibilis. R. Mec per extrinſecum intrinſecè fit viſi-

bilis, ſed per illud tantum videtur in actu ſecundo: Diſp.
Ideo ad reliqua prædicata eſt; Quia non pendent à liberaà
Dei voluntate, cum ſint ex neceſſitate naturæ: Sed à li-
bera Dei voluntate pendet actualis ejus viſio. VI.
Deus per ſeipſum connaturaliſſimè præſtat, quod ſpe-
cies illa impreſſa præſtaret, cur ergo admittetur? D. A.

8
Praſtat connaturaliſſimè defacto, ſed tamen liberè C. ne-
ceſſario, ut aliter fieri non poſſit N. VII. Species

daretur ad ſupplendam abſentiam objecti, ſed impli-
cat, Deum eſle abſentem. D. Mi. Implicat eſſe abſen-
tem

ee NalENE
tpmlummenn

ſetneſenl
TE

lnen ie

4

W. 1.
Eennen Di

e feonme
ſeHNRN
4

1
0

E. E

7
tcns umnetil
U Nnſtionp/

l.
lal far nnle

Ophiltor.
epetfechiſimnii
le uſage ,
Minzreſente
Nhe zmnti
Il Debere
. D. Gſet
Uenanitſeinde
chllen, g
Ann I
noheech. N
e ſcent ihe⸗
ohecun lenn
(d r be
eiminleum, K
s DMe
nſenpen, mil
. Deusnonpe-
Inmerlis, et
iinrineteftn⸗
lſauuuh. Dn
nzalnt,ln
luns: N14l;
ie N
“
Aninemu: D
anunllent C1
WI. Nee⸗
. llci e

PRINCIPIA VISIONIS. 6 3

tem phyſicè C. moraliter in ratione objecti intelligibilis mo-
ventis potentiam, ſi nolit concurrere, niſi per ſpeciem N.
VIII. Ex D. Th. per nullam ſimilitudinem crea-
tam eſſentia Dei videri poteſt. R. D. Th. Intellige, vel
de lege ordinarid, vel de ſpecie Dei repræſentativà compre-
henſivè, vel de ſpecie vicarià objecti improportionati non
potentis concurrere immediatè perſe, vel de ſpecie, qua ſit

ſimilis Deo in eſſendo, &vc.

THEOREMA III.

Lumen gloriæ ſupplebile etiam eſt per concur-
ſum Dei extrinſecum.

Homiſtis lumen gloriæ eſſentialiter eſt neceſſarium
ad viſionem beatam: Scotiſtis & Noſtris ſuppleri
poteſt per auxilium Dei extrinſecum: Cum quibus di-
cimus. I. Lumen gloriæ ſuppleri poteſt abſolutè
per uberiorem Dei aſſiſtentiam extrinſecam; quia lumen
hoc requiritur ad viſionem, ut ſup leat virtutem acti-
vam, quæ deeſt intellectui creato, ſed hoc augmentum
& hunc effectum ſupplere poteſt Deus per concurſum
extraordinarium; tum quia Deus eminenter continet
omnem virtutem luminis; tum quia lumen & creaturæ
omnes vim ſuam agendi habent à Deo; tum quia Deus
ùt cauſa univerſalis idem præſtat, ergo. II.
Hinc neceſſitatem abſolutam hujus luminis non infert vis
ejus coëffectiva viſionis; quia Deus poteſt ſupplere effi-
cientiam cujusvis cauſæ efficientis, ſed viſio eſt à lumi-
ne tantuùm in genere cauſæ efficientis, cùm nec ſit ſub⸗
jectum viſionis, nec forma ejus, ſeu ratio formalis,
cur Deus videatur, ergo. III. Necxillud lumen
eſſentialiter exigit viſio, t eſt tendentia in Deum; tum
quia Deus ipſe eſt intelligibilis per ſeipſum, ergo etiam
per ſe ipſum poteſt communicate intellectionem ſii;
tum

64 THEOREMA III. THESIS V.

tum quia actus alii ſupernaturales tendunt, & termi-
nantur ad Deum, quin requirant unionem principii
ſupernaturalis cum potentia: Imò Deus ipſe ùt cauſa
univerſalis cum creaturis agit omnes ackus, quin eis
uniatur, ergo etiam ùt cauſa particularis ſic agere po-
teſt. IV. Nec neceſſariam connexionem cum lu-
mine habet viſio, ur ſupernaturalis eſt; tum quia ſuperna-
turalitas cauſari immediatè poteſt ab ipſo Deo, utpote
virtualiter continente ſuperaturalia; tum quia actus
fidei & alii ſupernaturales non neceſſariò procedunt ab
habitibus ſupernaturalibus, cur non & viſio ſupernia-
turalis foret, licèt non procedat à lumine illo? Ideo ex
D. Th. in 4. diſt. 49. q. z. ad 7. Miraculosè poteſt ieri⸗
ut aliquis intellectus non habens niſi diſpoſitiones vis, eleve-
tur ad videndum Deum. V. Multò minùs hanc
connexionem eſſentialem cum lumine gloriæ habet viſio, ut
vitalis eſt ꝭ tum quia vitalitatem non à lumine, ſed ab
intellectu habet; tum quia ipſum lumen non eſt aliquid
vitale, cùm non fiat à principio vitali intrinſeco, ſed
extrinſeco, ſeu Deo; tum quia Deus ipſe convenit cum
creaturà ad actum vitalem; Item planta juvatur à ſole
in producendo fructu, licèt cauſæ extrinſecæ ſint.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Equit dari actus ſecundus ſinè actu primo, ſed viſio
eſt actus ſecundus, & eſſentia extrinſeca nequit
conſtituere intellectum in actu primo ad eliciendam
viſionem, ergo. D. Mi. Nequit eum conſtituere in actu
primo intrinſecè, ponendo in ſubjecto formam activam prio-
rem C. extrinſect, parando concurſum, licèt extraordina-
rium N. Gic etiam actus primus & ſecundus eſt, ſi fortis
jJjuvat debilem in onere ejus viribus majore portando.
II. Intellectus eſt intrinſecè impotens ad viſio-
nem

Uon

idy

IEolr,

lendun, ete.
nionem Pr
Dens le lrc
9 achls, Cli⸗
lroſce der,
merinen cn!
ummanin ſupen
bnobeo, upe
, imn quis ch
togelnnah
n Aniniemn
Anieilo Ioe
uul, un
Nimmetle, ili
Mold munis ,er
niehahe iſtun
nlumne, etn
penponeltlqui
linrinero, ſe
pſecorweritcun
tn memraſi
tilleceſun.
ſuie.
uping ſel io
Gttileci heqin
A dciendan
annſiuere 10
,nun Ain Aie
1 ſereuttanlt
ſullu ⸗
muſre ini⸗
Emnes:

PRINCIPIA VISIONIS. 6 5

nem producendam, ſed additàâ aſſiſtentiã extrinſecâ non
tollitur intrinſeca impotentia, ergo hæc manet, ergo
nequit viſionem producere cum ea. D. Ma. Eſt intrin-
ſecè impotens ad producendam viſionem ſe ſolo C. cum prin-
cipio elevante, vel intrinſeco per lumen gloriæ in ſe rece-
ptum, vel extrinſeco per auxilium & aſſiſtentiam Dei ex-
trinſecam N. Aliàs creatura nequidem cum causd primd
produceret eſfectus ſuos. III. Ur cauſa agat, de-
bet ſaltem natur prius in ſe habere virturem phyſicam
& realem ad agendum requiſitam; quia actus primus
eſlentialiter ſupponitur ab actu ſecundo, & quidem
adæquatè; ſed per aſſiſtentiam extrinſecam intellectus
in ſe non haber virtutem phyſicam producendi viſio-
nem illam, ergo. D. Ma. Debet in ſe habere virtutem
Pphyſicam ſaltem inchoatam, & inadæquatam C. ſemper
adaquatam, & completam N. Hinc etiam D. Prob.
Alctus primus à ſecundo ſupponitur adæquatè in qualibet cau-
5Sa partiali N. adæquatè in omnibus ſimul, & inadæquatè in
ſingulis C. IV. Viſio ſupernaturalis procedit ab
intellectu elevato, ergo in eo eſt virtus proportionata,
ſed virtus innata, quæ in eo eſt, non eſt roportio naia,
ergo in eo eſt alia virtus, quæ infuſa eſt, ſeu lumen glo-
riæ. D. C. Ergo in eo ſolo & ſeorſim ſumpto eſt virtus pro-
portionata N. in eo & in concurrente principio extrinſeca
ſimul ſumpto C. Elevatur enim in caſu noſtro per auxilium
tantum extrinſecum.

THEOREMA TW.

Inæqualitas viſionis oritur ab inæqualitate Hu-
minis, non intellectus.
SCoriſtis inæqualitas viſionis oritur partim ex lumine
gloriæ, partim ex inæqualitate intellectus; ſed cum
communiore Thomiſtarum, & Noſtrorum ſtatuimus.
In ILL. Jent. E I. Lu-

66 THEOREMA IV. THESIS V.

I. Lumen gloriæ inaquale ſacit inæqualem viſionem 8
quia ex D. Th. hic a. 6, in O. Facultas videndi Deum
non competit intellectui ſecundùm ſuam naturam, ſed
per lumen gloriæ, quod intellectum in quâdam firmi-
cate conſtituit: Unde intellectus plus participans de lu-
mine perfectiùs Deum videbit. II. Solum lu-
men gloriæ, ſeu ejas vicarium, non perfectior intellectus fa-
cere poteſt inaqualem viſionem; quia intellectus non plus
concurrit ad viſionem beatam, quàm elevetur, ergo ſi
duo intelleétus æqualiter eleventur; licèt entitativ
perfectione ſe excedant, æqualiter tamen agent; virtus
enim naturalis intellectũs, ſive perfectioris, ſive mi-
nus perfecti, non eſt proportionata viſioni quà tali, niſi
prout ſubſtat elevationi ſupernaturali, ergo neque eſt
proportionata viſioni perfectiori, niſi quatenus ſubſtat
elevationi perfectiori. III. Inæqualitas ergò
viſionis net eſt ex naturali, nec obedientiali proportione in-
zellectis perfectioris; quia intellectus, licèt perfectior,
ſecundùm naturalem proportionem non continet per-
fectiorem effectum ſupernaturalem: Proportio autem
obedientialis in omnibus æqualis eſt; quia conſiſtit in
capacitate potentiæ, ut elevetur ad actus ſupernatura-
les; tantundem autem unus elevari poteſt, quàm alter,
ergo. IV. Nec ad rem facit, quòd intellectus perfe-
Etior Angeli rognoſcat minus materialiter & enigmaticè, ſeu
obſcurt, quàm intellectus hominis; quia uterque intellectus
non elevatur ſecundùm ſuum modum operandi, ita ur
proprium modum retineat, ſed uterque elevatur ad al-
tiorem ordinem, & alium planè modum cognoſcendi.
V. Ex his Paſſim T heologi variis ſimilitudinibus ex-
primunt inæqualitatem intellectuum, & æqualitatem viſio-
num; ſicut enim inſtrumenta artificum non hoc ipſo
proportionantur magis ad finem artis, quòd nobiliori
ma-

Monns, eidd C
MI Prirn

nilen el m
Unimmn
mllteltuun

uſumſelfr

os .

Megalintiſinf
uszicendle
lum natutam ¹
linquidamfe
baricpamet
II. Solun;
ißinimeleun;
neleckusnon
Neill, eloo
enntutin
Grunn
Ctons, Men
loniutl,
lero teqtet
lqurmofbl
Irgulitsen
idl ghntnnn⸗
lit Pelftn
noncontmnetpe
Dnponin ame
qun conlt
Auslapernan
el,unin
llimliinen,
nis,
ectemelell
moetmdi,Il
gleteelannt ⸗
odum l

Gin pliumn
auuſtnten
om moie.
b,

. PRINCIPIA VISIONIS. 67

materid conſtent; ſic nec ad majorem perfectionem
formalem viſionis faciunt intellectus Angeli & hominis
entitativam & naturalem perfectionem majorem vel
minorem habentes, &c.

F. 2. Rcflexiones Adverſariæ.

.qualia addita inæqualibus faciunt tota inæqualia,
ſed lumen eſt æquale, & intellectus ſunt inæqua-
les, ergo faciunt tota inæœqualia; ſed hæc tota ſunt cau-
ſa viſionis, ergo cauſæ ſunt inæquales, ergo & viſiones.
D. Wa. Faciunt inæqualia ſecundum eam rationem, in
quà ſunt inaqualia C. ſecundum omnem rationem N. Jed
intellectus ſunt inæquales ſecundum unam rationem, ſeu ſe-
cundum potentiam naturalem C. obedientialem N. Secun-
dum obedientialem ſunt cauſæ viſionis, & ſunt aquales.
II. Habitus ſupernaturalis non magis impedit
activitatem & virtutem potentiæ naturalis, nec minùs

eam juvat, quàm habitus naturalis, ſed potentia natu-

ralis cum habitu naturali elicit perfectiorem actum, ſi
ſit perfectior, etgo etiam cum habitu ſupernaturali.
D. Ma. Non impedit eam in ordine ad objecta & altus, ad
quos habet proportionem, & virtutem naturalem C. obe-
dientialem Jub D. non impedirt poſitivè C. negativk, h. e.
non dat majorem proportionem N. III. Potentia

naturalis eſt partialis ratio agendi, ergo aget ſecundùm

totam ſuam perfectionem, ſicut lumen gloriæ, ergo ſi
eſt perfectior, perfectiorem producet viſionem, ſicut
lumen perfectius. D. A. Potentia naturalis ſibi relicta
MW. elevata C. Ergo aget ſecundum totam ſuam perfettior
nem juxta proportionem elevationis C. ultra eaum N.
IV. Viſio habet ab intellectu vitalitatem, ergo
à perfectiore intellectu perfectiorem vitalitatem, ergo
& viſionem perfectiorem. D. ult. C. Viſionem formali-
E 2 ter

68 THEOREMA I. THESIS VI.

terperſectiorem, ſeu in ratione viſionis N. materialiter per-
fectiorem, ſeu in ratisue vitalitatis pracisè, quæ viſionem
qua talem non facit majorem C. Vitalitas eſt ab intellectu
ſecundum ſe, non ut elevato, ſed viſio intuitiva Dei eſt ab
co ut elevato. V. Voluntas cum æquali habitu
poteſt jam intenſum, jam remiſſum elicere actum ſu-
ernaturalem, ergo & intellectus perfectior viſionem
perfectiorem. R. Nec Voluntas elicere poteſt altum en-
titativè perfelctiorem, quàm ſit auxilium gratiæ: Remiſſum
tamen elicere poteſt; quia eſt potentia libera, quæ habitu
ſibi inhærente pro libitu uti poteſt: Sed Intellelctus eſt poten-
tia neceſſaria, ideo elicit viſionem lumini ſemper æqualem.

THESIS. VI.
Objectum Viſionis.

THEOREAA TI.

Objectum primarium neceſſariò eſteus quoad
omnes ſuas perfectiones.

Oꝰjectum primarium hic dicimus, quod ratione ſut,
& non ratione alterius videtur, ſive quod in ſe, &
non in alio priùs cognito terminat viſionem beatam:
Hine objectum primarium ſimul eſt objectum mate-
riale & formale, h. e., videtur, & eſt ratio videndi: De
hoc reſolvimus. I. Objectum primarium vi- mer
ſionis neceſſarid eſt Deus ſecundum totam eſſentiam ſuam
quia ex 1. Joan. 3. Mimus, quoniam cum apparuerit, ſ-
miles ei erimus, quia videbimus eum, ſicuti eſt: Sed ut vi-
deatux Deus, ſicuti eſt, debet eſſentia præprimis vi-
deri, quæ ratione ſui & in ſe cognoſcetur, utpote pri-
ma ratio beatificans objectiva. II. Objectum
primarium etiam complectitur perſonalitates divinas; *
Flor.

S.
Nmutride
it, le ie
Aajedn
ntuitna Die
um aqualh h
clcere achun
etetkor tio
achin
Puier Neni
tu lenn gue hab
ihelliuee
iniſinperaten

I

iſ.

41.
Mun
6
,drrinnt
weqnod nt⸗
onem ben
obeckum n
rnnoncend: 1
tun Fjingiin
imntſenten
nlineppflten
ſni : deit
ſern gerprn
hemn, uh⸗
I. De
ultute ſin

OBIECTUM VISIONIS. 65

Flor. in Decr. Union. definit, animas beatas intueri clarè
ipſum Deum trinum & unum, ſicuti eſt. Et Joan. 17.
Hec eſt vita aterna, ut cognoſcant te ſolum Deum verum,
& quem miſiſti J. C. Unde ſicut in hâc vitâ Trinitatis
cognitio eſt præparatio ad vitam, ita intuitio ejus clara
dici debet vita æterna; nam ex Pſ. 17. Jicut audivimus,
ſic vidimus in civitate Dei noſtri. III. Idem ob-
jJectum involvit pariter attributa neeeſſaria primaria; quia
ex Aug. 1. 20. de Civ. c. 2 1. Quid videbimus niſi Deum
& omnia illa, quæ nunc non videntes credimus? Sed & hæc
attributa ſunt objectum fidei: Nec beatus ſatiaretur,
niſi intuendo omnes perfectiones ſimpliciter ſimplices,
ſimul videret, quantus ſit Deus; ſicut nec ſatiaretur, ſi
non intuendo perſonas videret, quis ſit Deus. IV.
Non tamen complectitur attributa ſecundaria, ſeu quaſi
partialia, ſive illa, quæ non exprimunt ſpecialem aliquam
perfectionem ſupra illam, quam exprimit attributum gene-
rale, v. g. Ommnipotentia, comprehendens in conceptu ſuo
univerſali potentiam productivam hominum, leonum, & re-
rum omnium; tum quia talis viſio deberet eſſe formaliter
infinita; tum quia Dei cognoſcibilitatem extenſivam
adæquaret, &c. V. Nec requirit cognitionem
diſtinctam actuum Dei liberorum in particulari, & ſecun-
dum rationem ſecundariam, ſeu ſecundum reſpectus ſingu-

los ad objecta creata; quia Deus eſt agens, & objectum li-

berum, ergo poteſt videntem celare ſua decreta, ergo
BB. ea non vident neceſſariò: Vident tamen aliqua, ma-
ximè quæ ſunt circa eos & ſtatum eorum, & quæ ad eos
Pertinent.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Sſentia Dei eſt infinita, ergo intellectus cognoſcit
objectum infinitum, ergo & ipſe eſt infinitus, cùm
E. 3 poten-

70o THEOREMA IL. TIHIESIS VI.

potentia commenſuretur objecto. D. C. Cognoſcit ob-
jectum infinitum modo quidem intuitivo, ſed tamen ſinito

C'infinito N. Gic & bonitas infinita amatur à nobis modo

Finito: Hinc potentia ſæpe commenſuratur modo, quoat-
tingit objectum. II. BB. in objecto ſuo prima-
rio vident omnia attributa Dei, ſed hæœc ſunt infinita,
& numerum faciunt infinitum, qui. nequit videri mo-
do finito. D. Ma. Vident omnia attributa ùt unam in-
diviſibilem rem, & ſubſtantiam C. ſecundum aliquam
multitudinem N. Ideo non faciunt numerum infinitum⸗-
qui requireret modum cognoſcendi infinitum: Alii ajunt,
Attributa primaria & totalia tantùm facere numerum
finitum etiam per rationem noſtram; licèt ſecundaria,
e partialia creſcere poſſint in infinitum. III. Per-
fectiones divinæ à BB. videntur diſtinctè, ergo ſecun-
dùm aliquam multitudinem, ergò. D. A. V'identur
diſtinctè, itaà ut T diſtinitè opponatur obſeuritati C. identi-
tati N. Diſtinctt videri eſt videri ſinè confuſione, & ob-
ſcuritate cum clariſſima evidentiä tum actus, tum objecti⸗
ſicut eſt in ſe; per quod in objecto non affirmatur diſtinctio,
ſed potius negatur. IV. Ex hoc objecto primario
ſequitur ſaltem contra Scripturam, viſiones beatorum
eſſe æquales quia quod unus in Deo videt, etiam vi-
detur ab altero, ſcilicet eſſentia, perſonalitates, &
omnia attributa. D. Prob. Quod ab uno, etiam videtur
ab altero eùdem perfectione viſionis, & cum eadem exten-
ſione ad objecta ſecundaria N. inæquali perfectione, & ex-
tenſione C. V. Nequit Deus videri ùt immen-
ſus, quin videantur ſpatia, quibus Deus per immenſi-
tatem coëxiſtit; ſed hæc ſunt infinita. D. Ma. Nequit
videri ut immenſus ſecundum primariam, & entitativam
rationem immenſitatis, quin ſpatia videantur illa N. ſe-
cunditm rationes ſecundarias, h. e. ſecundum omnem ex-
tenſio⸗

en ſrn
rnaltn
( ſet
Wneem

A I.

ny ſul un i
nutri in
ur Muth, ut
ecto ſuo pünn

n ſere mmenu
Auſuntai
III. Ne.
k, ego ſenr
D.4. Viemu
Mutmi ien⸗
nſiun, l⸗
h, en id

hater inh⸗
bſecto priman
ſonesbenonn.
widet, etumi
etſonnltues, A
n, tiin tiltti
n eiln erter
fiine⸗ G
Gen Nimmne⸗
lis el mmen
1 D. MrN
,6 entirnt⸗
leintur i
ſundimn e,

7

OBJECTUM VISIONIS. 71

tenſionem adomnes creaturas in particulari C. Immenſi-

tas ex ratione ſuâ primaria & quidditativà dicit præcis?

exigentiam coëxiſtendi omni loco poſſibili: ubi im-
menſitas videtur in ſe, licèt termini immenſitatis vi-
deantur ſub ratione univerſali.

ITHEOKEAA ITI.

Obiectum ſecundarium ſunt creaturæ, vel
formaliter, vel cauſaliter in Deo cognitæ.

Odiectum ſecundarium dicitur, quod mediante di-
vinà eſſentiâ cognoſcitur à Beatis, ità ut eſſentia
vel attributum Dei ſit ratio, cur hoc cognoſcatur: Ex
quo reſolvimus. I. Videntur à Beatis in Deo
illa omnia tanquam objecta ſecundaria beatitudinis ſuæ⸗
quæ ad eorum ſtatum pertinent; quia parùm conveniens
eſſet, beatos ignorare ea, quæ ſuo ſtatui propria ſunt:
Ideo CC. Senonenſe Decr. 13. declarat, Beatis per-
vium eſſe uniforme divinitatis ſpeculum, in quo quidquid
eorum intereſt, innoteſcit. Et Greg. M. l. 2. Mor. C. 2.
quærit: Quid de is quæ ſcienda ſunt, neſciunt, qui ſcien-
tem omnia ſciunt? II. Præprimis autem in Deo
vident Myſteria fidei, quæ circa res etiam creatas credide-
runt; tum quia viſio ſuccedit in locum fidei; tum quia
juſtum quoddam beatorum deſiderium eſſe poteſt, ut
clarè videant in cælis, quod hic obſcurè vident, & ut
illud in cælo revelatâ facie ſciant, in quo fideles intel-

lectum captivarunt in obſequium fidei. III.

BP. Probabilius in Deo perfecte etiam cognoſcunt Univer-
ſum; quia juxta D. Th. rationali creaturæ ineſt deſide-
rium ad ſciendum iſta omnia; cùm igitur beatitudo
Lominis appetitum ſatiet, neceſſe eſt, ut cognoſcat
(tiam in Deo, quæ ad ſubſtantiam ſaltem Univerſi per-
tinent. IV. Creaturas poſſibiles, quas vident,
E 4. in

2 THEOREMA II. THIESIS VI.

in Deo vident ſormaliter 3ʒ quia illa dicuntur videri in
alio formaliter, quæ cum altero eſſentialiter conne-
ctuntur, vel in eo continentux; ſic enim hoc alte-
rum erit ratio cognoſcendi iſta; Sed poſſibilia eſſen-
tialem habent connexionem cum Dei omnipotentiã,
ergo in eàdem cognoſci poſſunt; & tot etiam cogno-
ſcentur, quot quantitas gloriæ exiget; Deus enim
non eſt ſpeculum necefſlarium, ſed liberum. V.
Res autem exiſtentes, & futuras non vident in Deo
Jormaliter; quia nec eſſentia, nec alia perfectio di-
vina cum his ùt exiſtentibus, vel futuris neceſſariam
habet cônnexionem, ergo nulla Dei perfectio eſt ratio
formalis ea cognoſcendi: Hinc licèt Tiamtia „& decre-
tum neceſſariam habeant connexionem cum illis, non
tamen eam habent ſecundùm id, quod in recto dicum
Deo intrinſecum: Sin autem obliquum addas, vides
creaturas in ſeipſis, ſeu in ſus productione, vel conſer-
vatione. VI. Nihilominus videri poſſunt in Deo
cauſalitery quia ea dicuntur in Deo cognoſci cauſaliter,
quorum cognitio fit, vel per revelationem, vel per ſpe-
cies à Deo infuſas, vel per ſeipſum immediatè concur-
rendo objectivè loco ſpeciei impreſſæ; ſed hæc omnia
præſtare poteſt Deus, qui ſupplere poteſt quamcunque
ſpeciem creatam per ſeipſum in genere cauſæ efficien-
tis, cùm in ſe contineat & objectum, & ſpeciem im-
preſſam, ergo.

F. 2. Reéſtexiones Adverſariæ.

Reaturæ ſufficienter cognoſcuntur in ſeipſis per
cognitionem, ùt ajunt, veſpertinam ergo ſuper-
fluum eſt, eas ùt objectum ſecundarium cognoſere in
Deo per cognitionem matutinam. D. A. JSuficienter
cognoſeumturin ſeipſis per illam cognitionem, & hoc ſußicit
ad

Nl
icunnr ſideir
ſentilltron
enin ho
Apolibilucl
el Onmnipotent

retiam coon
Eet; Deus enin

ipeech,
Cenna, &Cen
In cunilis, n
NAintectocicun
umn Ads, Nes⸗
tone, elchnſe-
Annſimin
nolaicalllirn
en,felperſpe
nediateconcur⸗
ſedhecommi
qpumcingte
ecilrelfeen
erenin⸗

ſyie.
in ſapls 1
m, elgo⸗ ſe
ncoevolete
Uncognl t

9 4. Slfewer

en, 0 ,
nem: 4

OBJECTUM VISIONIS. 73
ad beatitudinem N. & non ſuffcit ad eam C. Ipſa enim

viſio creaturarum in Deo conducit ad magis penetrandam
perfeltionem divinam, & ita confert majorem beatitu-
dinem. II. Quod videtur in alio, videtur tan-
tùm obſcurè, ſic effectus in causâ videtur tantùm
abſtractivè, & conſequenter obſcurè, ſed viſio bea-
ta nequit eſſe obſcura. D. Ma. Quod videtur in alio
tanquam in imagine imperfectà, vel tanquam in eſſectu in-
adæquato, qui non continet adeæquatè univerſalem virtutem

cauſæ C. tanquam in causa perfectiſſima, in quâ eminentiori

modo reperitur, quidquid eſt in eſſectu N. III. Ut
creatura cognoſcatur intuitivè, cognoſci debet in ſe,
& per ſpeciem propriam, ſed ſi in Deo cognoſcitur,
non cognoſcitur immediatè in ſe, nec per ſpeciem pro-
priam. D. Mi. Non cognoſcitur immediat in ſe termi-
nativè N. motivè C. Creaturæ immediatè terminant cogni-
tionem eo modo, quo in ſe ſunt ; & ideo debent cognoſci vel
per ſpeciem propriam, vel per aliquid, quod ilam eminen-
ter continet; non autem debent movere etiam neceſſarid ad
cognitionem. IV. Creatura non eſt formaliter
in Deo, ergo nec in eo videri poteſt, at eſt in ſe, ſeu ſe-
cundùm eſſe proprium, ſed tantùm ſecundùm eſſe emi-
nentiale. D. A. Non eſt in Deo formaliter, nec habet
connexionem, vei habitudinem neceſſariam ad Deum, ne-
que Deus ſupplere poteſt ſpeciem propriam rei creatæ N. &
tamen habet eam connexionem, ac Deus ſupplere etiam po-
teſt ſpeciem C. Vel D. C. Ergo non poſſunt videri in Deo
Jormaliter propter formalem exiſtentiam, vel tanquam per-
fectio formaliter Deo conveniens & identificata C. propter
connexionem eſſentialem, vel tanquam connotatunm eſſen-
tiale W. V. Non minus creaturæ aliquæ, quàm
Gmnes habent connexionem eſſentialem cum Deo, er-

30 ſi aliquæ, etiam omnes cognoſcentur propter illam.
E 5 R. Li-

74 TIHIEOREMA III. THESIS VI.

R. Limitantur creaturæ ad cognitionem aliquarum, tum
ex ſuâ finitudine, tum ex lumine elevante intellectum, quod
determinat ad tot, & non plures in particulari, licèt reli-
quas generatim cognoſcant. .

THEOREAIA TII.
Repugnat comprehenſivè videri omnes velper-
fectiones divinas, vel creaturas poſſibiles.
A Nomæi admittebant comprehenſivam Dei cogni-
tionem in BB. Et poſtea in animaà Chriſti Auguſti-
nus de Româ: Hunc damnat Baſileenſe CC. IIlos Ba-
ſilius, Epiphanius, & alii;, cum quibus dicimus. I.
BB. Deum videntes ipſum non comprehendunt, nec com-
prehendere poſſunt ſecundum perſectionem intenſivam; quia
comprehenſio requitit non tantùm, ut res cognoſcatur
tota, ſed etiam ut cognoſcatur, quantùm cognoſcibi-
lis eſt; ſed beati cognoſcunt quidem Deum totum, &
quidquid in eo eſt, non tamen eum cognoſcunt „quan-
tùm eſt cognoſcibilis; eſt enim infinitè cognoſcibilis,
quod ſupponit cognoſcitivitatem infinitam in creatur4
non reperibilem: Unde ſicut nulla creatura eſt, nec
eſſe poteſt tam potens, tam ſancta, tam immenſa ac
Deus; ita nec tam ſapiens, & cognoſcitiva eſſe poteſt.
II. Nec Deum comprehendunt, aut comprebendere
poſſunt comprehenſione extenſivaâ omnium creaturarum poſ-
ſibilium, quas reſpicit aliqua perfectio Dei infinita; tum
quia implicat creata virtus cognoſcitiva infinita, ſed
talis eſſet hæc viſio; cùm clarè & diſtinctè in actu exer-
cito repræſentaret infinita; tum quia comprehenſio ecx-
tenſiva non erit ſinè intenſivâ; quò enim plures cogno-
ſcuntur effectus, eò perfectiùs intenſivè potentia co-
gnoſcit. III. Unde Dei cognoſcibilitatem com-
Paramus eſſentiæ & bonitati divinæ; uti enim eſſentia di-
vina

l .
n Algunnn 4
einnlech

culeri, Muen

III.
i ervenn

Inm Dei coon-
onli.

Sccdms.
Neuliur, Mer h
nniluan, it

momcoNrolcde⸗
0 6.
Deum woum, 5
mlam,

e orolclbls
.

Gum in deandt
enrura elt, net
m immhetlu
cnbaele wet

onhtenenle⸗
unphue; con
we oremni⸗
lſiklitaten⸗
Gerumellg⸗

OBJECTUM VISIONIS. 75

vina nulli enti creato ita communicari poteſt realiter,
uin adhuc magis & perfectis commumicari poſſit al-
teri poſſibili, ita nec intentionaliter ulli creaturæ ita
communicari poterit, quin magis & perfectiùs com-
municari poſſit alteri: Et ſicut nullus amor creatus
adæquatè correſpondet amabilitati divinæ; ita nec co-
gnitio aliqua ejus cognoſcibilitati. IV. Hanc
Dei incomprehenſibilitatem etiam inſinuant acræ Paginæ;
nam Deus ex Jerem. 32. Eſt magnus conſilio, & incom-
prehenſibilis cogitatu. Ex I. Tim. 6. Lucem inhabitat in-
acceſſibilem. Rom. 11I. Quàm incomprehenſibilia ſunt ju-
dicia ejus. Quæ teſtimonia non de cognitione tantùm
naturali, ſed & ſupernaturali comprehenſivâ intelli-
guntur ex S. Chryſoſt. Orat. 3. contra Anomæos. Vo-
cemus inexplicabilem illum, incomprebenſibilem illum, quem
nemo cogitare, nemo videre, nemo aſſequi poteſt. Et ex S.
Ambr. Tract. in Symb. Apoſt. c. 10. Creata natura in-,
creati ſubſtantiam, ur talis eſt, nunquam poteſt ad plenum
comprehendere.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Uxta S. Aug. Ep. 112. Id comprehenditur, quod
ita videtur, ut nihil ejus lateat videntem, ſed etiam
juxta nos Beatos Deum videntes nihil latet divinæ eſ-
ſentiæ. D. Ma. Ut nihil lateat videntem ſecundum rem
præcisè viſam N. ſecundum omnem amplitudinem cogno-
ſcibilitatis ejus C. S. Aug. illis verhis exprimit unam con-
ditionem comprehenſionis: Alteram ſtatim ſubjungit
ajens: Aut cuſus fines circumſpici, aut conſcribi poſſunt:
Ubi requirit commenſurationem cognitionis, ut res
cognoſcatur etiam, quantum cognoſcibilis eſt. II.
Apoſtolus ad Philipp. 3. ait: Sequor autem, ſi quo mo-

do comprehendam, ergo Deus comprehendi poreſt.
D. A.

76 THEOREMA III. IHESIS VI.
D. A. di quo modo comprehendam comprehenſione impro-
prit ſumptà pro adeptione, & conſecutione alicujus rei C.
propriè ſumptà pro cognitione adæquante totam cognoſcibi-
litatem rei M. III. Ex I. Joan. 3. Videbimus
eum, ſicuti eſt, ſed eſt viſibilis infinitè, ergo videbitur
infinitè, ſeu comprehenſivè. D. Ma. Videbimus eum,
ſicuti eſt, per hoc ſigniſficando modum cognitionis immediatæ,
& non inſtar alterius C. ſigniſficando modum cognitionis ſe-
cundum omnem cognoſcibilitatem ejus, ſeu ſigniſicando co-
gnitionem tam perfelctam, ac ex merito & exigentiâ viſibi-
lis eſt W. IV. Si intellectus Deum in ſe intuiti-
ve videret totum, ſed non totaliter, viſio eſſet præſci-
ſiva, ſaltem præſciſione formali Nominalium ex parte
actus. M. deq. Meque enim Nominales dicunt animal
præſcindi à ſeipſo, eb quòd non cognoſcantur omnes reſpectus
animalis in particulari. z. Nominales ex parte actis at-
tingunt unum ordinem ad ſenſationes, & non alterum ad
ratiocinationes, ſed viſio attingit clart & diſtinätt ordines
generatim omnes. V. Plus eſt, Deo uniri phyſicè
quàm intentionaliter, ſed phyſica illa unio Hohi
eſt & datur in Chriſto, ergo & intentionalis illa poſſi-
bilis eſt. D. Ma. Plus eſt, h. e. magis eſt dignificans C.
h. e. magls repugnans N. Per unionem phyſicam non ex-
hauritur communicabilitas Dei phyſica, quia non commu-
nicatur modo infinito, ſeu per identitatem, quà communi-
catur perſonalitatibus, & . VI. Intellectus na-
turalis elevatur ad cognirxionem ſupernaturalem, ergo
& finitus ad infiniram, ſeu comprehenſivam elevari
poteſt. Diſp. Cognitio ſupernaturalis non requirit, ut
principium vitale ſit ſupernaturale; alias non dabitur locus
elevationi: Jed comprebenſio infiniti requirit principium
vitale infinitum; quia hoc ipſum debet imbibere infinitas
repraſentationes ordinum & rerum diſtincte cognitarum3
ande

a Ms:
Cuercummon

IS I

ehenſineing

ne Aletut .

Mran gnſi

z. Videbinn
elgovidebin

lelimureun

uls lapoſt.
gnifn
Nſcon iMner⸗

is noremni⸗

4 W. devati

6 tegtint, ℳ
Gnuktur heu

gint Nrneßin
lilere iſi⸗

cke gette⸗

N

OBJECTUM VISIONIS. 77

ande requirit intellectum ſimul & ſemel attentivum ad ter-

minos & objecta infinita inter ſe diſtincta, & .
THEOKEAA W.
NMNec perfectiones divinæ cognoſei poſſunt præ-

ſciſivè cognitione beatd.

Ffirmativam hic tenent Scotiſtæ, Lugo, & multi
ex Noſtris: Negativam Thomiſtæ, Molina, &
Suarez cum multis iterum ex Noſtris: Cum quibus di-
ecimus. I. Viſio beatiſicans nequit eſſe præſciſiva
eſſentiæ ab attributis, vel perſonalitatibus; quia ut viſio
Dei ſit beatifica, debet eſſe perfectè ſatiativa videntis,
ſed viſio præſciſiva in ſe non eſt perfectè ſatiativa hujus
præſciſivè videntis, ſemper enim poſſet deſiderare in-
tuitionem etiam eorum, quæ non videt, & tamen vi-
deri poſſunt, ergo. II. Nec viſio Dei ut intui-
tiva poteſt ſic eſſe præſciſiva; tum quia omnis viſio intui-
tiva Dei poſſibilis debet eſle perfecte ſatians ð beans;
ex ſuâ enim naturâ ordinata eſt, ut detur comprehen-
ſoribus tanquam filiis & amicis Dei, quæ utique deber
eſſe ſatians, rum quia intuitio ex naturã ſuà eſt affirma-
tio propria ſui objecti, ergo intuitio præſciſiva unius
attributi videt hoc attributum, vel ùt proprium Dei,
vel ùt commune Deo & creaturæ? Proprium videt
identificari omniperfectioni ſimpliciter ſimplici, ergo
ſinè præſciſione videt: Commune videndo, non videt
formaliter Deum, ſed abſtrahit. III. Nec Dei
viſio, r eſt cognitio clara & quidditativa Dei, admittere
poteſt præciſionem; quia taliter ſpectata, eſt repræſen-
tatio Dei, ùt eſt in ſe; ſed ùt eſt in ſe, eſt omnis perfe-
ctio ſimpliciter ſimplex, ergo eſt repræſentatio'omnis
perfectionis ſimpliciter ſumplicis ergo nequit e Præ-
ciſwva

78 THEOREMA IVv. THESIS VI.

ſciſiva unius tantàm perfectionis; & vel maximè, eò
quòd viſio quidditativa ex conceptu ſuo repræſentare
debeat non modò conceptum rei ſpecificum, ſed etiam
determinatam ſingularitatem. IV. Unde ma-
lè Viſio clara, intuitiva, & quidditativa Dei dividitur in
adæquatam & inadæquatam 3 nam rei ſimpliciſſimæ clard
viſæ non poteſt eſſe inadæquata cognitio; objectum
enim ſimplex clarè viſum videtur torum, & videtur
ipſum eſſe indiviſibile per intuitivam cognitionem per-
fectionum nullo modo diſtinctarum, ſed ſolùm per co-
gnitionem abſtractivam diſtinguibilium: Imò quia vi-
ſio clara eſt, videri debet ſecundum omnem pertectio-
nem contentam in illo eſſe indiviſibili ſaltem ſub ratio-
ne communi formaliter exprimente ipſius perfectionis
totam æſtimabilitatem & modum ſubſiſtendi à parte
rei, ergo ſicut omnes perfectiones tum abſolutæ, tum
relativæ ſunt unum ſimplicifſimum ens cum divinâ
ſubſiſtentia, ita per intuitivam claram debent inſtar en-
tis ſimpliciſſimi cognoſci.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Ater æternus, utpote Deus & habens totum, quod
communicat Filio, eſt ex cognitione eſlentiæ ſuæ
beatus priùs origine, quàm generet Filium, ergo alia
etiam viſio, licèt beatificans, eſſe poteſt præſciſiva à
perſonalitate aliquâ, vel omni. D. A. Eſt beatus ex
ognitione eſſentiæ tantum M. etiam filiationis, quam pro
illo priori videt, non quidem ut habentem eſſe pro illo pri ri⸗
ſed tamen pro poſteriori C. In priori jam ſigno rationis Fi-
lius habet præſentiam objectivam, & in ſecundo realem.
II. Oculus intuitivè videt colorem, licèt non
videat identificatam illi rationem qualitatis, inhæren-
tiæ, dependentiæ à Deo, ergo & viſio Dei poreſt eſſe
intui-

o leprel⸗
cum, led
IV. Uncen.
Deididtmi
Mlcſtinrc
o; objectun
m, & ndenn

ſAlenubend
nspetfeclond
Ilendi pare
blhlore, duun
ens cun dhn
Ebentinſtaren⸗

4/14.
ttum, (
e elenur Iue
butn, elg A1
ſe 3
A rl
lunuer
nit,un d
ſeroiluind
ſetoratonit e,
ceunlo feten
Nen, Hern

=

OBJECTUM VISIONIS. 79

intuitiva, licèt non videat omnia Deo identificata.
Diſp. Solum prædicatum coloris eſt objectum oculi 3 hine
ſußicit ad intuitionem materialem, ſi cognoſcatur color: Sed
omne prædicatum divinum eſt objectum intellectis Deum
videntis, ut eſt in ſe. III. Ilpſe intellectus fertur
in colorem ab oculo viſum non attactis illis prædicatis
reliquis, ergo intuitio etiam intellectualis præſcindere
oteſt à prædicatis identificatis. D. C. Intuitio intelle-
ctualis dependens à ſenſibus C. intuitio beata N. IIlla inad-
æquata ſæpe eſt, quia ſpecies ſape habet imperfeltas: Jed
ex parte viſionis beatæ non eſt defectus ſpeciei; concurſus
enim objectivus exhibetur per ipſam eſſentiam divinam,

queæ in repræſentando eſt adæquata cognoſcibilitati divinæ.

IV. BB. defacto vident Deum intuitivè & quid-
ditativè, licèt non videant clarè omnes reſpectus & per-

fectiones ſecundarias Deo identificatas, ergo etiam in-

tuitive eum videbunt, licèt non videant clarè omnes
perfectiones primarias, aut perſonalitates. R. 1. BB.
vident omnes reſpectus, & perfectiones ſecundum rectum,
non obliquum; quia ſigniſicatum obliquum non identifcatur

eſſentiæ. Z. Viſio debet beatificare videntem, ideo re-

præſentare debet omnia formaliter & explicitè, quæ
novam exprimunt in Deo æſtimabilitatem, ut perfectè
ſatientur; ſed Omnipotentiæ divinæ non accedit nova aſti-
mabilitas, ſi videatur reſpectus particularis, v. g. potentia
productiva leonum; ſed ſolum videtur modo clariori & aſti-
mabiliori: Secus eſt de perfectionibus primariis. V.
Eflentia communicatur phyſicè tribus perſonis, & non
perſonalitates, ergo & intentionaliter ſic communica-
ri poterit. Diſp. Communicatio phyſica perſonalitatis
una cum eſſentia dicit implicantiam, quia duo ſuppoſita non
poſſunt inter ſe identiſicari: Sed alterum ex nullo capite
implicat, imo neceſſariumeſt ex rationibus dicis.

THEe

g

2

80 THEOREMA I. THESIS VII.

THESIS VII.

Intellectus Divinus.

THEOREAA I.
In Deo datur formaliter intellectus, &

ſcientia.

INeredimur infinitos theſauros ſapientiæ & ſcientiæ
Dei; & pauca tum de intellectu, tum de ſcientia di-
vina prænotamus. I. In Deo admitti debet verus

& propriè dictus intellectus; tum quia virtus intelligendi

vera eſt perfectio ſimpliciter ſimplex; tum quia Deus
eſt cauſa prima Hominis & Angelorum, qui ſunt intel-
ligentes, ergo multò magis ipſe intelliget; tum quia
Deus eſt ſupremus mundi gubernator, eſt ſubſtantia
immaterialis, eſt beatus, eſt ens perfectiſſimum; quæ
omnia non forent, ſi in Deo non eſſet intellectus.
II. Hinc in Deo etiam admittimus omnes virtu-
tes intellectuales non includentes aliquam imperfectionem⸗
ſcilicet intelleltum ſpecificè ſumptum, ſapientiam, ſcien-
tiam, artem, & prudentiam; per intellectum enim co-
gnoſcit prima & altiſſima principia, per ſapientiam al-
tiſſimas rerum cauſas, per ſcientiam veritates particu-
lares, per artem dirigit hominem ad opera artificioſa,
per prudentiam ad actus rationi conformes. III.
Scientiâ, quam ex virtutibus intellectualibus ſolam
nunc examinamus, Deus intelligit, ſeu ſcitomme ſcibile 3
quia ſi quid non cognoſceret, illud vel eſſet ex defectu
cognoſcibilitatis in objecto, vel ex debilitate potentiæ,
vel ex imperfectione cognitionis; ſed nullus horum in
Deo poteſt eſſe defectus; cùm Dei intellectus ſummè
cognoſcitivus debeat eſſe determinatus ad cognoſcen-
dum

ar ar
ec
OKnοn
int eme
Ccttencren
Cardnel
Chen Abhnr
pah Vemiaten

Aonmuckon

rinn /mn
anin bi
Cenlitthecm
Arpäunmm,
Dujwqmüle,
omapmmichin
Am,ume
n henlt
Penlniein
urrin agnlct
Onpuloo, Cc
la aul ſhetl
M gnend
lmiumn
kaignnnn

8 hmt

ſ
ngtſ

INTELLECTUS DIVINUS. 81
I dum omne cognoſcibile ſecundùm omnia, ne dici poſ-
ſit capax ignorantiæ. IV. Hæc ſcientia Dei eſt
. comprehenſiva; eſt enim actus quidditativus infinitè in-
tenſivè adæquatus omni objecto, exhauriens omnem
. ejus cognoſcibilitatem, exclamante Apoſtolo Rom. 11.
Hem, 6 OQaltitudo divitiarum ſapientiæ, & ſcientiæ Dei! Ubi
Altitudo Sapientiæ ordinationem, Scientiæ autem
comprehenſionem denotat. Similiter ad Eph. 3. 18.
Scientiæ divinæ Profunditas eandem comprehenſionem
ſignificat, Jublimitas certitudinem & evidentiam, Lon-
gitudo æternitatem cognitionis, Latitudo extenſionem
ad omnia cognoſcibilia. V. Eadem ſcientia e/t
Judicativa, ommino tamen ſimplex absque apprehenſione,
compoſitione, & diſcurſuʒ quia cognitio comprehenſiva
oognoſcit objectum omni modo, quo eſt cognoſcibile,
ſed omne objectum eſt cognoſcibiſe per affirmationem
vel negationem, ut de eo ſit ſcientia: Unde neceſſariò
Deus pro quovis ſigno judicat, ſeu affirmat, vel negat;
cùm cognitio divina clariſſimè diſcernat inter verum &
falſum, unum amplectendo, alterum rejiciendo: Jed
non Apprehendit apprehenſione ſimplici; quia compre-
hendit; apprehenſio autem imperfectè & inadæquatè
tantùm cognoſcit. Mec Componit aut Dividit; quia
compoſitio, & diviſio ſupponunt, rem aliter apprehen-
di ex parte ſubjecti, & aliter ex parte prædicati, qui
modus cognoſcendi imperfectus eſt. Nec Diſturrit3
quia diſcurſus involvit pluralitatem actuum, & à noto
procedit ad ignotum; ubi iterum imperfectio eſt.

F. 2. Reſlexiones Adverſariæ.

omne. ſehlt

clelerereiedn

1ehrge poren
Cbltne . S ”
elllon kon I in Deo non keusne⸗ intellectus & ſcientia, cur re-
elohir⸗ pugnat diſcurſus? Diſp. Ea ſolum præditata tribuen-
lohi⸗ da ſunt Deo, quæ ſignifcare poſſunt perfectionem ſinè im-
nden LL. Jent, F perfe-

82 THEOREMA I. THESIS VII.

perſectione ullà: Hinc Deo tribui poteſt ſcientia, quia
ſublata imperfectione accidentis, inhærentis, produ-
cti, manet perfectio repræſentationis evidentis, in quâ
ſalvatur ſignificatum ſcientiæ: Jed ſublata imperfectio-
ne tranſitüs, & cauſalitatis unius actuts in alium, non ma-
net perfectio, in qua ſalvatur pradicatum diſcursus. II.
In Deo non eſt formaliter ſenſitivum, & ſenſatio, ſed
ſolàm eminenter, ergo nec intellectivum, & intelle-
ctio. Diſp. Jenſatio ex conceptu ſuo formali eſt cognitio
materialis, & ſenſitivum eſt cognoſcitivum materiale; ideo
in conceptu formali includunt imperfectionem, ſeu depen-
dentiam à ſenſibus, non autem intellectio, quæ ex conceptu
ſuo eſt contemplatio ſpiritualis. III. Etiam ſcien-
tia ex conceptu ſuo formali eſt cognitio concluſionis
cauſatæ ex cognitione principiorum, ergo & ſcientia in
Deo diceret imperfectionem. D. A. Gcientia formali-
ter diſcurſiva eſt talis C. ſcientia immediata intuitiva om-
nium rerum, & veritatum N. IV. Hæc ſcien-
tia Dei variaretur; quando enim variatur objectum,
etiam variatur ſcientia, quæ eſt repræſentativa objecti,
ùt eſt in ſe; ſed objecta, ſcilicet creata, variantur. D.
Prob. Quando variatur objettum in ratione objecti varia-
tur ſcientia C. tantum in eſſe rei N. Deus ſcit omnem rem,
qualis eſt in diverſis ſtatibus realium mutationum ſind ulla
ſut mutatione. V. Quidquid in Deo eſt, ſub-
ſtantia eſt, ſed ſcientia nequit eſſe ſubſtantia; cùm
ſcientia multarum rerum exiſtentium, quæ jam eſt,
potuiſſet non eſſe. D. Prob. Potuiſſet non eſſe ſecundum
id, quod in Deo eſt realiter, ſeu quod dicit in recto, & Deo
eſt intrinſecum N. quod dicit in obliquo Deo extrinſecum C.
VI. Quod in uno eſt accidens, in nullo poteſt
eſſe ſubſtantia, ſed ſcientia in creaturis eſt accidens.
D. Ma. In nullo poteſt eſſe ſubſtantia, in quo admixtam
retinei

U
prma

Gezrulncn
1 1
teleche, arn

U, er

nDad,

l As

Nlchdant enn)

l Muti
eegen

.

lſarniintg
Erenti nt.
ühemi, g
Muiimgrtii
altmn, znn
ſumte. I
Klenlino, ſ
n, & inelle.
niiefagnin
mnunidke; ide

i, uttttmligti
Il. Etiamſce⸗
ito nclulians
ſcennain
eniu fnnu.
litainninmunn
IV. Hrcſcer-
ur oheckun,
munmuobech⸗
ViunmI. D.

nellſefingnm

ſatonunt,
minunſrali
nDo, I
pltmmr; cum
, gor ſan
n eſi ſummlin

Geinnettt: De
Dutrninſtnd
winmllo ie⸗
sel aci⸗
ac And⸗
NN

INTELLECTUS DIVINUS. 83

retinet communem rationem imperfectionis, & reliqua præ-
dicata C. in quo tanquam Ente ſimpliciſſimo omnia identifi-
cantur ſubſtantiæ N. Probas, nullum in Deo eſſe actum
vitæ, qui in creaturis eſt accidens, uti & ſcientia, vel
à Deo infuſa, vel cauſata ab intellectu creato accidens

eſt.
THEOREMA I.

Intellectus divinus nec realiter, nec per ratio-
nem habet rationem actus primi phyſici.

NVUod hic de Intellectu, infrâ de Voluntate diſputari
oteſt: Ubi Scotus admittit actum primum intel-
ligendi, & volendi phyſicum formaliter ex naturàâ rei
diſtinctum ab intellectione: Mol. & Vaſq. virtualem,
ſeu virtualiter intrinſecèe diſtinctum: Recupitus per ra-
tionem noſtram conceptum: Sed cum Rhodes & aliis
concludimus. I. Datur quidem in Deo actur
primus intelligendi, ut & volendi, logicus, ſed non purè
logicus; quia hic nil aliud eſt, quâàm capacitas intelli-
gendi, ſeu non repugnantia habendi intellectionem,
quæ in Deo non negabitur: Non tamen purè logicus dici
delet; quia hæc potentia eſt ipſa etiam intellectio & in-
tellectus, ergo hæc potentia non eſt mera poſſibilitas
intellectionis, ſeu purus actus logicus. II. Eſt
etiam in Deo actus primus intelligendi intentionalis; quia
hic aliud non eſt, quàm principium vitale operandi in-
tellectivè, ſeu virtus perceptiva objecti, abſtrahendo,
an ſimul ſit produtiva, & feceptiva intellectionis, nec
ne; ſed talis virtus perceptiva & principium vitale in
Deo eſt; ſieut enim intellectio ſublatis imperfectioni-
bus producibilitatis & receptibilitatis, quatenus con-
ſiſtit in repræſentatione objecti in Deo non negatur;-
ita nee hæc potentia negabitur ſublatà imperfeétione
F 2 pro-

=

84 THEOREMA II. THESIS VII.

productivi, & receptivi. III. Non tamen daæ-
tzur in Deo realiter actus primus intelligendi phyſicus3 quia
per hunc intelligimus potentiam realem productivam,
& receptivam intellectionis ſuæ, quæ infert rationem
principii & principiati, & conſequenter diſtinctionem
realem reſpectu termini producti & recepti, ſed ex ſ. d.
hæc diſtinctio locum in Deo non invenit ullum, ergo.
IV. Nec admittimus altum primum phyſicum vir-
zualem, vel formalem per rationem noſtram 3ʒ quia actus
primus phyſicus intelligendi in ſuo conceptu involvic
amperfectionem & potentialitatem, ſed potentialitas
removenda eſt ab actu ſimpliciſſimo & puriſſimo, &
imperfectio ab ente perfectiſſimo; unde ratio etiam
nolta per judicium nequit verè de Deo affirmare
actum primum phyſicum. V. Ex his reſpectu
cognitionis divinæ admittere, vel realiter, vel per ratio-
nem non poſſumus nec habitum, nec ſpeciem impreſſam, in
quantum hæc eſt productiva concurſu objectivo; quia ſpe-
cies impreſſa compleret actum primum phyſicum; ha-
bitus autem daretur potentiæ, ut illam facilitaret in
phyſicâ intellectionis efticientiã; ſed in Deo nequit ad-
mitti incompletio utpote imperfectio; nec facilitatio,
quæ pariter in arett ſupponit aliquem defectum
promptitudinis ſummæ in operando, ergo.

F. 2. Reſlexiones Adverſariæ.

Slne imperfectione & inconvenientiâ admittitur in
Deo actus primus intentionalis, cur non & phyfi-
cus? Diſp. Bhyſicus requirit neceſſarid terminum, qus
phyfic producatur, & diſtinguatur à ſuppoſito operante 3 ſed
intellectus divinus nec realiter, nec per rationem poteſt ha-
bere talem terminum, quem diximus obeſſe Dei ſimplicita-
zi, actnalitati, & aliis perfectionibus: Ned altus logicus in-
tentio⸗

imunn eren
ran⸗ 1
Am e
ns, W⸗
manrnetpr,
n nin
ir cenpin⸗
U byul.
Iem El hd
Crmahiyden
liſauni ⸗
5M urd
g lcundtret
AlN. K
Hümpfühim
Ailinin;
I. ho
ummn, * gui⸗
ler, hi fin
Hirmuitrdn

. 1
tinen

4

.

S.
Monumenl
6 lnal
Ihfert tanom
1diſtinckene
Pi, ſederl
üullum, elt
unſtlſiumndn
nmiqin acu
cnre iholit
lel Pttalnus
& uihm,l
Une nat ein
Deo Amm
lrhi teheen
en le tiſr⸗
ninzneſien,n
limig⸗
phfan; le
n kacllturerin
Deo eglitäl
pechaeliund
gren Eekeclun
etgo⸗

ſyi.
uumiminn
au non Puyt
Aummmin,
ncherentti⸗
miemnfi⸗
eſi Deiſe
Aℳl

in⸗
ℳ

INTELLECTUS DIVINUS. 8 5

gentionalis non ſupponit, nec requirit terminum realiter
productum, & diſtinctum a ſuppoſito operante; ſed ſuficit.
ut in ſe & à ſe habeat intelleltionem ſuam per identitatem.
II. Omnipotentia eſt actus primus phyſicus,
ſed in Deo eſt ommpotentia, ergo in Deo non repugnat
omnis actus primus phyſicus, ergo nec actus primus
intelligendi phyſicus. D. Ma. Eſt actus primus phyſicus
immanenter operans, & paſſivè perfectibilis N. tranſeun-
ter operans, qui in Deo non repugnat C. Hæc Potentia
nullam ex parte Dei importat imperfectionem poten-
tialitatis, vel perfectibilitatis paſſivæ, ſicut actus im-
manenter operans; quia tantum perficit ſubjectum ratio-
ne ſul, non ratione actionis, aut effectüs, qui in paſſo, non
in agente recipitur, & ſolum paſſum, non agens perficit.
III. Intellectus divinus æquivalet intellectui
creato, ſed hic eſt actus primus phyſicus, ergo & ille
ſaltem æquivalenter per rationem. D. Ma. Wquiva-
let ſecundum id, quod perfectum eſt C. imperfectum N. Vel
D. Ma. WMquivalet, & verè etiam convenit cum eo, ſive
per judicium verè de intellectu divino afirmatur, ſe habere
eodem modo N. Wquivalet, ſed non cnit cum eo C.
Etiam perfectiones divinas concipimus inſtar qualitatum &
accidentium; non tamen afirmari verè poſſunt eſſe tales.
IV. Ibi datur formaliter reale principium ope-
rativum, & quidem per modum acts, ſeu potentiæ
phyſicæ, ubi formaliter datur operatio realis, ſed in
Deo formaliter datur realis operatio intelligendi, ergo.
D. Ma. Uhbi datur realis operatio formaliter per modum
actis ſecundi producti C. per modum actus puri, & impro-
ducti N. V. Potentia intellectiva præſuppoſita
ad intellectionem in illo priori intelligitur ſinè intelle-
ctione, ergo intelligitur ùt actus primus phyſicus.
D. A. Intelligitur ſine intellectione praſciſivè C. prwati-
F 3 v.é,

86 THEOREMA III. THESIS VII.

vè, aut excluſiv? N. Potentia phyſica intelligitur excluſi-
và, & ut imperfecta, & ut potens carere intellectione, quod
non fit in pura præſciſione.

THIEOKkEAIA III.

Objectum Terminativum ſcientiæ divinæ eſt
omne Cognoſcibile: Motivum ſormale eſt minus
RKrictum.

Bjectum materiale, ſeu terminativum eſt omne id,
quod à ſcientia atringitur, & cognoſcitur, vel im-
mediatè & in ſeipſo, vel mediatè & in alio: Objectum
autem motivum formale nobis hic eſt id, quidquid eſt
ratio aſſentiendi, ſive id, quod aſlentiens, ſi rogaretur,
daret pro ratione veritatis cognitæ & affirmatæ: Unde
reſolvimus. I. Objectum materiale, ſeu termi-
nativum ſcientiæ divinæ eſt omne cognoſcibile in- & crea-
tum; quia ùt in Theor. I. jam diximus, Intellectus
ſummè cognoſcitivus debet eſſe determinatus ad co-
gnoſcendum omne cognoſcibile; & cùm ſcientia ùt ſic
ſit cognitio rei er⸗ per ſua principia, & cauſas, vel
maximè Omniſcientia divina exrit clariſſima cognitio
omnium, juxta illud Eſther. 14. Domine, qui habes
ſcientiam omnium. II. Objectum tamen Moti-
vui formale ſtrictum in ſcientid divindâ non admittimus
quia hoc dicit reſpectum aliquem ad mobile, ſeu ad
potentiam intellectivam, quæ movetur, quaſi antece-
denter præſupponeretur ùt indeterminata, & quæ ad
motum ſeu actionem primùm per motivum impelli de-
beret; ſed talis mobilitas & potentialitas in intellectu
divino utpote actu puriſſimo, & ex eſſentiã ſuã ad actua-
lem omnis veritatis cognitionem determinato non da-
tur. III. Admittimus tamen motivum Jormale
gene⸗

urlin

4
1 6;oClN

di

Cech ckenn
rc Kuten
ſauli ihſect

lmEt.

6.3

5 d
annee
Me Deis, ſr

1

an nn
n

ISI.

religͤnrens
Ureltißtnr

e ine,
Eifnine

1Alo: Oppcn
, ilhtch
, ivoaten,
Kinnt⸗ Unce
rnio ſel mni
clie r r
nus, Mrelectu
mimn A.
n tentainſe

Ecablas,

llom cognud
mnine, gli halt

un ANMN MN
oble, l
tunſantece.
ln Xu
umiphel
lus ninteledt
anilcnadaen⸗
Lenrunnto un⸗
ocfwin

INTELLECTUS DIVINVUS. 87

generalius acceptum pro ratione cognoſcendi objectum ali-
quod quia non apparet repugnantia, quòd intellectui
divino per ſuam intrinſecam perfectionem infinitè per-
ſpicaci ſit aliqua ratio logica ſufficiens, ut aliquid affir-
met, & cognoſcat, & in quã ſiſtat per talem cognitio-
nem: Imdò ſcientia Dei libera requirit objeéctum for-
male determinativum; cùm ad cognoſcenda objecta
contingentia intellectus etiam divinus ſit indifferens,
quæ ſi abeſſent, ea non cognoſceret, ergo per illa etiam
objecta determinari debet, non quidem phyſicè, ſed
logicè & intentionaliter. NW. Hæc ratio cogno-
ſcendi objecta in Deo varia eſt pro varietate ipſorum obje-
ctorum; ratio enim cognoſcendi ſemetipſum in ſeipſo
eſt ſibimet ipſe Deusz cognoſcendi ſe in creaturis eſſen-
tialis connexio Dei cum creaturà ratione dependentiæ; co-
gnoſcendi creaturas in ſeipſo omnipotentia, vel alia per-
fectio connexa cum creaturis; cognoſcendi creaturas poſ-
ſibiles, vel futuras, & exiſtentes in ſeipſis veritas earum
objectiva; cognoſcendi impoſſibilia & negationes eo-
rundem veritas in ſe afrmabilis, & terminativa, ſicut
poſſibilium, & . .
F. 2. Reſflexiones Adverſariæ.
XS. Aug. 1. 12. de Civ. c. 18. Quidquid ſcientiâ
comprehenditut, ſcientis cognitione finitur, ſed
neque Deus, neque omne cognoſcibile utpote infini-
tum, cujus ſemper eſt aliquid extrà accipere, finiri
poteſt, ergo nec ſe, nec omne cognoſcibile compre-
hendere poteſt. D. Ma. Quidquid comprebhenditur ab
intellectu ſinito C. infinito Sub D. itur neceſarid poſitiv?,
ita ut videatur ultimum, & terminus rei, & intra intelle-
étum tanquam terminum latiorem quaſi includatur M.

negativè, quatenus nihil cognoſcentem latet quoad rem &
F 4 modum

88 THEOREMA III. THIESIS VII.

modum rei, ſive quatenus objectum cognitum non protendi-

tur ultra ſui cognitionem C. Hinc D. Prob. Mi. Ex Infi-
nito ſemper eſt aliquid extrà accipere, ſi acceptio fiat per
partes C. ſi fat tota ſimul per cognitionem, vel actionem
pariter infinitam N. II. Comprehendere idem
eſt ac includere, ſed quod includitur eſt minus inclu-
dente, & conſequenter poſitivè finitur, ùt fit in manu
comprehendente globum, qui minor manueſt, ergo.
D. Ma. Comprehendere comprehenſione materiali & phy-
ſicâ C intentionali N. Haæc non eſt niſi cognitio adæquans
perfecte cognoſcibilitatem objecti, ſeu cognitio non minus
perfecta, quàm objectum. III. Ratio ſaltem cog-
noſcendi, ſeu motivum noſtrum formale non minus
videtur requirere potentiam mobilem, quàm motivum
formale ſtrictum; ſed repugnat in Deo potentia mobi-
lis, ergo & ratio illa cognoſcendi, ſeu motivum for-
male. D. Ma. Requirit potentiam realiter mobilem, ſicut
motivum ſtrictum, ſeu phyſicum N. intentionaliter mobi-
lem, hoc ſenſu, quod actu tendat in ipſum objectum, & fi
7ogaretur de ratione aſſensus, pro ratione redderet illudob-
Jectum C. Hinc etiam dicitur motivum intentionale.
IV. Ratio omnis motivi importat aliquam in-
determinationem: ſed in Deo repugnat indetermina-
tio, ergo omne etiam motivum. D. Ma. Indetermi-
vationem intentionalem objectivam Ti ſubjectivam N.
Potentia Dei intellectiva eſt ſubjelctivò determinatiſſima ad
cognoſcendum ommne cognoſcibile, ad quod tamen requirit
motivum, ſeu rationem aſſentiendi, & cognoſcendi obje-
äctum. V. Objectum motivum ſpecificat cogni-
tionem, ergo ſi veritas creata poteſt eſſe motivum, co-
gnitio divina ab eà ſpecificabitur. D. A. Specißcat in.
N. extrinſecd, ita ut ex illo diſcernatur, & diverſificetur
mna ſcientia ab alié, icut etiam ex obiecto ſuo materiali ſpe-
Sißicatur

.
wſgatemo,

u H
ue n
eor

MMo

uh XS.
ehbles, 6
rguuril
Dei tomdr
R
uciunm
Unmion
Duenun lenn
Obicercebet 4
unmniſimn
iat glinn
iimeinem
Culim lenttn
ſanllmg.
lunſimni
lerlte
tanice,

enll

munn Denn

endealan
chtaln
ſint
e
euulſtf
ſigih

WB.

itun or nn.
Alllht ſe 6
n, el Ahen
Behencereile
Gminus inct
irſtinmn
nulel, etgt
numniih⸗
Khen leltan
arin in
Ntollrnax.
Omae on nu
uinoti
potenimob⸗
A Nodfui d.
ur len,ſen
nimalter nu⸗
N Ailun, †
,ulntilitti.
n intentinal.
Uadlibamir.
Nindetermne⸗
NMA Vunmè.
ſlbichnmn N.
nnucſint
umer teitt
ſefencg
ſemoinum, .
4 eifer 4
,looſuteliel⸗
lunnet

INTELLECIUS DIVINVUS. 89

cificatur C. Huc reduci etiam poſſunt, quæ infrà dicun-
tur de Cognitione creaturarum poſſibilium in ſeipſis
Theor. 4. Th. 8.

THEOREMA T.

Eſſe Ueale creaturarum in intelle&u divino
ſunt ejus conceptus ſormales directi.

DUrando & Scoto Ideæ mentis divinæ ſunt ipſæ res
creabiles, quatenus ſunt objectivè in mente Dei:
Thomiſtis ſunt ipſa eſſentia divina, prout per rationem
diſtinguitur à ſcientiã divinâ: Suareſio eſt ipſa ſcientia
Dei formaliter ſumpta, quã verſatur circa poſſibilia:
Cum quo aſſerimus. I. Dantur in Deo Ideæ re-
rum faciendarum; Deus enim eſt artifex longè præſtan-
tiſſimus; ideo ut ſapienter operetur, & non in incer-
tum tendat, rerum faciendarum formas, ſeu ideas ſibi
objicere debet, dicente S. Aug. l. 83. qq. q. 46. Jin-
gula propriis ſunt creata rationibus, id eſt, ideis; has autem
rationes ubi arbitrandum eſt eſſe, niſi in ipsd mente creato-
ris? non enim extra ſe quidquam poſitum intuebatur, ut ſe-
cundum id conſtitueret, quod conſtituebat ; nam hoc opinari
ſacrilegum eſt. II. Ideæ hæ non ſunt ipſæ res crea-
biles, ut ſunt objectivè in mente Dei; quia idea dici non
ſolet ipſa res facienda, ſed alia, ad cujus imitationem
iſta fit; cùm idea dicatur forma, quam effectus imita-
tur; res autem prout ſunt in mente Dei, ſunt eædẽ ipſæ,
quæ fiunt: Dein ſi Deus aliquid extra ſe intueretur, ut
imitaretur, Deus non eſſet ex ſe ſapientiſſima & ſuffici-
entiſſima cauſa completa; quod indigentiam & imper-
fectionem ſonat. III. Nec hæ ideæ ſunt ipſa eſſentia
divina, ut præſcindit à ſcientiä, vel ſapientid Dei; quia
de ratione ideæ eſt, ut omnes perfectiones & prædicata
F 5 pei

9⁰ THEOREMA IV. THESIS VII.

rei faciendæ exactiſſimè, & intellectualiter oſtendat,
ſive ut ſit exactiſſima, intellectualis, viva, & practica
deſignarxio rei faciendæ; ſed eſſentia divina eſt quidem
imitabilis à creaturaà; at non proponit Deo omnes ra-
tiones, & prædicata particularia operis faciendi, utpo-
te ſimilitudo tantum analoga & imperfecta, non for-
malis & perfecta. W. Sed bæ Ideæ ſunt conce-
ptus formales directi, ſeu ipſæ cognitiones formales Dei;
quia idea requirit ſimilitudinem cum opere accuratiſ-
ſimam, quantùm fieri poteſt, ſed exactior non eſt, quàm
uæ eſt in mente divinà per conceptus formales rerum
faciendarum delineatio exactiſſima, & quæ vivaciſſimt
dicit mentaliter, quomodo res quælibet fieri poſſit, ac
debeat, dicente iterum S. Aug. Tract. I. in oan. Om-
nibus, quæ fiunt, in arte & ſapientia Dei reſpondent velut
viva quædam exemplaria ſut, in quibus proinde & ipſa vi-
vant, licèt in eſſe ſuo proprio vita deſtituantur.

F. 2. Réflexiones Adverſariæ.
Qatio eſt de Ideò rerum objectivâ, ſed cognitio eſt

idea formalis, non objectiva, ergo idea objecti-
va res alia eſt, quàm cognitio. D. Mi. Cognitio eſt idea
formalis tantům N. ſimul objectiva, quatenus cognitio re-
Rexè cognoſcitur à nobis t imitabilis, & repræſentative?
exprimens totum eſſe reale effectus C. II. Idea for-
malis definitur eſſe conceptus artificis exprimens ideam
objectivam, ſed cognitiones divinæ non exprimunt ſe
ipſas, ergo non ſunt ſimul idea objectiva. D. Ma. Ex-
primens ideam objectivam ſaltem exercitè & directe C. ſem-
per directè, & reflex? N. III. Artifex non inten-
dit in opere ſuo imitari & exprimere cognitionem, ſed
rem cognitam, ergo nec cognitio eſt illa idea, quam
Deus imitatur, & exprimit in opere ſuo. D. A. Arti-

fex

muil. Mn
Rdenumcm

ſulenentihn,

„6. A ſ,,
Nlalr i inn ſe

Mudir ſſ

H.

ltin

einin

N m

4

Aualier Uleit
Nina, N
linim lue
Deo omme
faciendi,
gtecla, nond

Aquemyrlin
berfen ol
Pn in ſon. 0
Hinſentnvel
nnnt: ſſenr
unter.

leicngniihel
gilenobſetn
. hiinefii
latens Ignin 1
nmſmnutt
. Neato-
opiihebzilenn
meihinmnn
n D. M. 1
eanece
Moletnonine⸗
cenidonenn,
A nident,

SCIENTIA SIMPLICIS INTELLIGENTIE. 91

Jex non intendit exprimere cognitionem ſecundum hujus en-
titatem C. ſecundum repræſentationem & directionem, exe-
quendo id, quod intellectio excogitat, & præſcribit N.
IV. Artifex humanus euprimit rem cognitam,
v. g. Pictor rem depingendam. D. A. Artifex huma-
nus primarius, ſeu qui eſt expreſſor operis à ſe primum con-
cepti, inventi, & excogitati intentionaliter N. alius, qui
eſi imitator alterius operis externi extra ſe exiſtentis, vel
praæteriti T. Multi enim de hujus adhuc idea vera diſpu-
tant. V. D. Th. hic q. I5. a. I. & 2. Ideam
ad eſſentiam divinam ùt imitabilem reducit. D. Ideam
fundamentalem, & analogicè talem C. immediate dirigen-
tem, & univocè talem Sub D. reducit ad eſſentiam, prout
involvit ſapientiam Dei, & abſtrahit duntaxat aà Perſonis
exiſtentibus C. ſecundum ſe ſiunptam . WI. D.
Th. ibidem a. 2. expreſsè addit: In quantum Deus co-
gnoſcit ſuam eſſentiam ùt imitabilem, cognoſcit eam
t propriam rationem, & ideam hujus creaturæ. D.
Cognoſcit eam ut propriam rationem & ideam ſecundum eſſe
eminentiale & fundamentale C. ſecundum eſſe proprium
reale, aut potius ſecundum eſſe ſimile & exactè repræſenta-
tum, quale eſt in creaturis, aut quod eſſet formalis deſcri-
ptio, delineatio, aut imago, aut pictura rerum poſſibilium
M. Idea debet eſſe talis repræſentatio.

THESIS VIII.

Scientia Simplicis Intelligentiæ.

THEOKEA1A T.
Haæc ſcientia verſatur circa res poſſibiles ſub
ratione præcisd poſſibilitatis.

SCientia Dei realiter eſt unica, ſed ratione tamen no-
ſtra

22²¾ THEOREMA I. THESIS VIII.

ſtrà variè dividitur in plures formalitates, ſeu denomi-
nationes diverſas ortas vel ex diverſitate objectorum,
in quæ tendunt, vel ex diverſo modo tendendi in obje-
ctum: Ex quibus prima quaſi ſpecies eſt Scientia ſim-
plicis Intelligentiæ; quam hic interpretamur. I.
Certum eſt, Deum cognoſcere creaturas poſſibiles quia
ad intellectum infinitè perfectum pertinet penetrare
omnem cognoſcibilitatem ac veritatem, ſed ùt poſtea
oſtendemus, creaturæ poſſibiles tum in ipſo Deo, tum
in ſe ipſis habent cognoſcibilitatem, & vetitatem affix-
mabilem, ergo. II. Hæc cognitio creaturarum
poſſibilium qua talium dicitur in Deo ſcientia ſimplicis In-
telligentiæ quia circa res poſſibiles verſatur per modum
ſimplicis repræſentationis judicativæ quidem, quæ ta-
men abſtrahit, an exiſtant, vel non; an extituræ ſint,
vel non. III. Hinc ſcientia hæc definiri poteſt
Cognitio tendens in rem poſſibilem ſub præcisà ratione poſſi-
bilitatis? uti enim ſcientia Viſionis fertur in res ſub ra-
tione exiſtentiæ, vel præſentis, vel præteritæ, vel ſal-
tem abſolutè futuræ, ità ut hujus ſpecificativum ſorma-
le extrinſecum ſit ipſiuſmet rei vel præſentia, vel præte-
ritio, vel abſoluta futuritio; ſic & poſſibilitas ſpecificat
extrinſecè ſcientiam ſimplicis Intelligentiæ. IV.
Haæc ſcientia ſimplicis Intelligentiæ eſt omnium prima; quia
quæ ſunt in ſtatu contingentis exiſtentiæ, vel abſolutæ,
vel conditionatæ, pro priori ſunt poſſibilia, ergo ùt ta-
lia pro illo priori etiam cognoſcuntur à Deo. V.
Eadem ſcientia dici etiam ſolet ſcientiæ naturalis, & ne-
ceſſaria? quia antecedit omne Dei decretum, & pro ob-
jecto habet res merè poſſibiles ex quo poſſibilitas me-
ra prædicatum Naruralitatis, independentia autem ab
omni exercitio libero divinæ voluntatis præœdicatum
Neceſſitatis innuit. VI. Non tamen ſola ſimplex
Intel-

l
leeun
netn de
cilemmis e
lalu en,

elewdn

A.
um ſonuu
lcertn,
nzldlin
ſerm iumet
ſontanheelgen
ſralbllu cunn
Athimmu
lenek
ihe lene
ſeric ſinuon
rulucnſin
Lürtnerſe
1ee uugim
in gnlet
ulkandim
uamelanle n
Cllterllentun
(tlienlenin

a

.
Tni

S .

tes, ſeltenz
te Oheli
endencintg
eltgcienut
umur.
ſſciluz
irt penene
mwleliͤtpol
nneo, un
Weiuemaffk
Ginnnunmn
linic mlerl⸗
Nnmmpernoin
lucen, ger
elnirr iun
ne Efnin ie⸗
uili ruineſ⸗
un nlezſcbr⸗
nenir, velli
caritunſorm.
t Nlpree
bllusſhecfeu
eir. II
junnimi gu
, ſelthlile,
lnagniu⸗
Deo. 1
Numiit,
keum, X o
wpalolt
nlenin alen⸗
s riie⸗

SCIENTIA SIMPLICIS INTELLIGENTLA. 9

Intelligentia dici debet ſcientia nataralis, & neceſſaria
quia etiam ſcientia, quà Deus cognoſcit ſe ipſum ùt
exiſtentem, eſt neceſſaria, ſeu naturalis, & non eſt ſim-
plex Intelligentia, ſed Viſio, ſeu ſcientia viſionis; cùm
verſetur circa exiſtentiam actualem ùt talem, & non
circa poſſibilitatem præcisè: Unde ſcientiæ ſimplicis
Intelligentiæ ſe habet ad ſcientiam naturalem, ùt pars
ad totum. VII. Scientia tum ſimplicis Intelligen-
tiæ, tum Viſionis verſari poteſt circa idem objeltum; tum
quia ſcientia, quæ pro priori ad exiſtentiam verſatur
circa poſſibilia, invariabilis eſt, ergo attingit hoc ob-
jectum ſuum etiam poſt tranſitum ipſius ad exiſten-
tiam; tum quia objectum formaliter ſpecificativum
ſimplicis Intelligentiæ eſt H formaliter ùt tale;
ſed poſſibilia, etiam dum ſunt in ſtatu contingentis exi-
ſtentiæ, & objiciuntur ſcientiæ Viſionis, adhuc ſunt
poſſibilia formaliter ùt talia: Imò pro priori ad ſtatum
exiſtentiæ præcisè cognoſcebantur ùᷣt poſſibilia, ergo
utrique ſcientiæ objiciuntur. VIII. Præterea
ſcientia Viſionis ſolet dici intuitiva, ſimplex autem Intelli-
gentia abſtractiva ſcientia; non quidem, quia ipſa cogno-
ſcit rem per ſpecies alienas, aut ad modum alterius;
nec quia poſitiv abſtrahit unum prædicatum ab alio,
ita ut cognoſcat unum, & non cognoſcat aliud; ſed
quia ſecundàm propriam formalitatem ita fertur ad
ſtatum eſſentiæ ſeu poſſibilitatis, ut neque petat, neque
excludat exiſtentiam: Econtra Viſio petit determinatè
objecti ſui exiſtentiam, &c.

THEOREAMA II.
Eadem eſt cauſa rerum, ſcilicet directiva.

THomiſtis ſimplex Intelligentia ad ſummum eſt cau⸗
ſa rerum in actu primo, ſed ſcientia Viſionis earum
eauſa

94 THEOREMA II. THESIS VIII.

cauſa eſt in actu ſecundo, ita ut hæc non ſolùm dirigat
Deum in productione creaturarum, ſed etiam imperet;
& exequatur immediatè earum productionem: Nos
cum Suar. Vaſq. & communi Noſtrorum concludimus.
I. Scientia eſt cauſa rerum, quæ à Deo fiunt ùt
causa totali; quia Prov. 3. Dominus ſapientia fundavit
terram, & ſtabilivit cælos prudentid. Sap. 13. Japientia
omnium artifex. Pſ. 103. Ommia in ſapientiä feciſti.
II. Scientia Dei non eſt cauſa eſiciens immediata⸗
& productiva rerum exiſtentium; quia principium Quod.
ſeu productivum eſt ſola eſſentia; & principium Quo
ſunt Intellectus ſeu Scientia, & Voluntas ſeu Imperium,
& Omnipotentia: Ideo ex Tertull. in Apol. c. 17. Deus
totam molem iſtam, Verbo, quo juſſit, Ratione, quà diſpo-
ſuit, Virtute, qud potuit, ex nihilo expreſſit. III.
Scientia Dei eſt cauſa rerum exemplaris, ſeu directivas
quia Deus eſt agens per intellectum, ſed agentis per
intellectum eſt, ut præviãâ cognitione operis & modi
ejus faciendi procedat ad illud faciendum, ergo.
IV. Hæc cauſa directiva rerum eſt ſola ſcientia
ſimplicis Intelligentiæ; quia illa ſcientia eſt practica, &
cauſa rerum, quæ proponit objectum cum indifferen-
tia, & modo operabili, & prœcedit in ſigno apto ad di-
rigendum ad opus; ſed ſimplex Intelligentia ſola priùs
ratione, quàm intelligatur decretum operandi, omni-
no indifferenter proponit rei quidditatem & modum,
quo ex ſtatu poſſibilitatis poſſit extrahi, ergo ſola ha-
bere poteſt rationem Deum dirigentis in operationibus
liberis ad extra. V. Hinc à causd rerum exclu-
dimus ſcientiam Viſionis; quia ipſa ſupponit res prius eſſe
futuras, quàm circa eas verſetur, cùm ſit ſcientia re-
tum exiſtentium pro aliquâ temporis differentia: Dein
Inplicat viſio ſinè exiſtentiâ rei, cujus eſt viſio, 8189
.½0

lig
,i D M
clniin
Nin ii ſen
n Cglett 1

I n,
Deuna Dem;
ſuin ii u
fpermlenken
camen, Led ſch
4. „.
CCenda hon
lmiutz,
luma heif/
, nal ſtira,
dnterann
n erhnel
110
Alber
eint
A

.
nonſclnc
Adetiming
duckionen 1
umconcludi
4 Dufin
enii Ffinte
lz. nn
ſcienii fuiß
fieninnetan
Nnonimn ed
A rnenm h
Nrskenluenm
dlC1ν.²
luine, gui ,
ſu. .
it a ninis
dlel nenb
e Npert⸗ InOd
encim, ennd⸗
l ſiu ſinni⸗
rachc D
umindlferen.
lmnoggmalt⸗
gertii lpnid
etandi,omm-
ten Enncmn
letolhah⸗
netninde
utenen end⸗

.

vonntesolge

dn ſt Gen 6
elirrenini

Wors
i

SCIENTIA SIMPLICIS INTEILILIGCENTLE. 9 5

hæc viſio eſt principium inevitabile, & eſſentialiter
connexum cum actu, ergo tolleret libertatem omnium
actuum.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Cientia Dei, quæ eſt cauſa rerum, eſt libera, ſed
ſimplex Intelligentia non eſt libera, ſed neceſſa-
ria, ergo. D. Ma. Eſt libera ſecundim ſe, &in eſſen-
do N. in cauſando, ſeu ut cauſa, quæ non cauſat in actu
ſecundo, niſi per liberam determinationem divinæ volun-
tatis applicata ad dirigendam potentiam executivam C.
Hinc aliis dicitur Libera à necxeſſitate ponendi effectum⸗-
ſed non à neceſſitate attingendi objectum. II. Scien-
tia nequit eſſe cauſa rei, quam non cognoſcit, ſed ſim-
plex Intelligentia non cognoſcit res futuras, aut exi=
ſtentes, ergo non eſt earum cauſa. D. Ma. Quam non
cognoſcit ut poſſibilem, ſeu ur poſſibiliter exiſtentem C. ut
in actu exercito exiſtentem N. III. Scientia
exemplaris & directiva rerum producendarum deter-
minat Deum, ergo ſupponit exiſtentiam rerum. D. A.
Determinat Deum, ut velit N. ut non poſſit aliter agere-
ſi velit, niſi ut illa præſcribit C. IV. Scientia
operans ad extra terminatur ad rem, ùt aliquando exi-
ſtentem, ſed ſcientia terminata ad rem ùt exiſtentem
eſt ſcientia viſionis, non ſimplicis intelligentiæ. D.
Ma. Terminatur ad rem àt exiſtentem ex ſe, ſeu ut re-
præſentativa objecti ſui N. ex adjuncto decreto voluntatis
divinæ, ſeu at applicata in altu ſecundo C. Scientia Viſio-
nis eſt repræſentativa objecti ſui ùt exiſtentis, vel ùt fu-
turi: Simplex Intelligentia repræſentat objectum ſuum
indifferenter, ut liber effectus ſequi poſſit ex applica-
tione divinæ voluntatis liberè decernentis producere.

Hine cum Aliie D. Ma. Tarminatur ad rem ar exiſten-
tem

96 THEOREMA III. THESIS VIII.

tem tanquam ad eſfectum ab ipsd directione cauſatum C.
tanquam ad objectum ſub ratione exiſtentis à cognitione re-
præſentatum N. V. D. Th. ſcientiam, quæ eſt
cauſa operis, vocat ſcientiam Approbationis & bene-
placiti, ſed hæc eſt ſcientia viſionis; quia Deus non
approbat, niſi quod videt. N. Mi. Dupliciter enim res
approbantur, 1. Utſint. 2. Complacendo in opere facto:
Prima approbatio præcedit viſionem, & eſt ipſa ſcientia
poſſibilium t habens adjunctum decretum rei producendæ:
Secunda ſequitur opus factum, ideébque nequit eſſe cauſa
operis.

THEOREMA MI.

Per eam Deus videt creaturas poſibiles in
ſeipſo.
POſſibilia Aureolo videntur in Deo tantùm ſecun-

dùm eſſe eminentiale: Aliis autem ſecundùm efſſe
proprium; & quidem D. Th. illa videntur in eſſentiâ
ùt causà efficiente: Scoto ùt in causâ exemplari: Vaſ-
queſio & in Eſſentiã, & in Verbo, ùt ſpecie expreſſivâ
rerum omnium; quia cum Scoto negat connexionem
eſſentialem Dei cum creaturis poſſibilibus: Sed cum
D. Th. & Suar. aſſerimus. I. Deus in ſuà eſſen-
tid non videt poſſibilia ſecundum eſſe tantùm eminentiale 3
uia eſſe eminentiale poſſibilium eſt ipſe Deus, ergo
l cognoſceret ſeipſum, ergo non cognoſceret crea-
turas ipſas poſſibiles. II. Sed & videt ea ſecun-
dum eſſe proprium; quia Hebr. 4. Omnia nuda & aper-
ta ſunt oculis ejus. Rom. 4. Deus vocat ea, quæ non ſunt.
tanquam ea, quæ ſunt. Sed hæc vocatio ſupponit ſcien-
tiam rerum ſecundùm ſe: Hinc ex S. Aug. Tract. 1.
in Joan. Idipſum, quod factum fuit, antequam fieret, &
in ſe exiſteret, in mente Dei erat. III. Hæc vi-
det

E mn.

icin⸗ iſſn
inita gniin,
leniann
Pmioni Ae
quln Deun
Dylainrenr,
nh in hen fiͤ
1l iſ⸗ ſuien
unnilicent.
ennttſeaͤ

Clſckierin

Mumim Kean⸗
ren ondmelt
ilennr ineleni
iarenplni: lal
heueeileſtil
nanmeubnet
lbos: ded an
Dewb in uſſir
Gtümeninntd
tiſeev,eg⸗
ongolertckn
Einltet ſeen⸗
nit rult
gn hlenn 1
Kolipponinſe⸗
M. I
anhunz,
U e,

SCIENTIA SIMPLICIS INTELLICENTF. 97

det Deus in ſeipſo tanquam causd; quia Deus perfecte, &
comprehenſivè cognoſcit, ſe eſſe cauſam, & finalem;

S& exemplarem, & effectivam rerum omnium, ergo &

illa comprehenſivè cognoſcit, quæ in ipſo tanquam
causâ, vel finali, vel exemplari, vel eilciente conti-
nentur; cùm comprehendere ſit rem cognoſcere omni
modo, quo poteſt cognoſci, & conſequenter compre-
henſio eſſentiæ eſt hujus cognitio perfectiſſima tum ſe-
cundùm id, quod ipſa eſt in ſe, tum ſecundùm id, ad
quod poteſt ſe extendere. IV. Præprimis au-
tem creaturas poſſibiles Deus cognoſcit in ſe tanquam causd
eficiente, ſeu in Omnipotentid ſud ; quia Deus cognoſcêns

ſe infinitè, cognoſcit ſeipſum ùt fontem omnis poſſibi⸗

litatis infinities participabilem, ſed Deus hoc moôdo,
directe & primariò cognoſcendo ſeipſum & Oinnipo-
tentiam ſuam, cognoſcit etiam ſaltem indirecté & ſe=
Eundariò creaturas poſſibiles potentes participare
ipſam perfectionem divinam, ergo Deus in ſeipſo & in
mnipotentiâ ſuâ tanquam quaſi medio, ſeu ratione
cognoſcendi cognoſcit omnes creaturas poſſibiles, ad
quas ratione perfectionis ſuæ dicit ordinem. V.
Nec hic reflectimus ad Adverſarios negantes connexionem
ſentialem Dei cum creaturis poſſibilibus cùm enim om-
nipotentia ſit virtus infinitè perfecta, ponenda eſt talis,
iit ex prædicatis ſuis intrinſecis reddat ſibi poſſibilem
ſuum actum, ita ut à nulla ſuppoſitione præveniente
omnem liberam determinationem divinæ voluntatis
impediatur, ergo concipienda eſt ommnipotentia divina
éx prædicatis intrinſecis connexa cum poſſibilitate
creaturarum, ut actus ex ſuis prædicatis intrinſecis ſit
poſſibilis ipſi omnipotentiæ: Sed ſi ex prædicatis intrin-
ſecis connexa eſſe debet, utique hæc connexio eſt in=
trinſeca, eſſentialis, & neceſſatias ergo⸗

2 8 TIHEOREMA III. THESIS VIII.
F. 2. Reftewiones Adverſaric.

IL videntur in Dei eſſentiàâ, quæ in eâ continentur,
ſed creaturæ poſſibiles ſecundùm eſſe eminentiale
tantùm, non autem proprium in eã continentur, ergo
nec ſecundùm aliud eſſe videntur. D. Mi. Non conti-
mentur ſecundum eſſe proprium actuale C. poſſibile, objecti-
wum, & intelligibile N. II. Res cognoſcitur
erfectiùs in ſeips „quàm in ſuâ causà, ergo cognitio
poſſibilium in eſſentia eritimperfecta. D. A. cogni-
zio rei in caus ſit ſtricte abſtractiva, & per diſeurſum par-
za C. ſi ſit intuitiva, & comprehenſiva ſimul, cognoſcens
zſfectum & cauſam N. Hac cognitio utriuſque eſt perfe-
ſtior, quàm cognitio ſolius effectüs. III. Etiam
mala ſunt poſſibilia, ſed illa Deus non videt in ſeipſo,
ergo non omnia videt in ſeipſo- D. Mi. Mala non vi-
der in ſeipſo dt tausd & quidem ſimpliciter tali C. ur causd
phyſiciâ, & moraliter purè permiſſivd N. Vel cum Aliis
D. Mi. Mon videt mala in ſeipſo indireitè, quatenus in ſs
2pſo videt cauſas, à quibus mala poſſunt cognoſcis & feri N.
directe C. Mala ſic videt directe in ſeipſis, indirectè inſe
ĩpſo. IV. Si Deus poſſibilia cognoſcit in ſuã eſ⸗
ſentiâ & omnipotemtiâ, ergo à cognitione eſſentiæ &
omnipotentiæ progreditur ad cognitionem rerum poſ-
ſibilium, ſed hæc progreſſio eſt verus diſcurſus, ergo
in Deo daretur diſcurſus ſuprà à nobis negatus. D.
WMWa. Ji poſſibilia cognoſcit in eſſentia vel omnipotentia per
plures actus, quorum unus cauſetur ab alio, erit illa progreſ-
ſio C. per unicum & ſimplicem actum N. MWon poteſt cogno-
ſci cauſa, niſi ſimul indiviſibiliter cognoſcatur eſectus; un-
de non eſt diſcurſus, qui ſit per plures altus. V. Si
oſſibilia videt in ſeipſo ſeu eſſentia ſuâ, ergo conne-
Ktitur eſſentialiter cum creaturis poſſibilibus, ſed Dei-
eſſen⸗

D .
eſuie.
neicontiten
Ontinentur,e
M. Muc
Ne ognoſetr
eggeonin
n. D Gan
in ſenſeni.
Hußnul, en
iſiue glnne
U. lur
nſiletinlenn
NI. Maannvr.
tertii intuul
M TlamAi
G, guatnuin
Mu6,/ feniN

iningk n
gone elene
onemketumpo⸗
lens ,etge
böegnn.
Aumnpmrentihe
,zert uprege,
Ninne D
ſituie
au.
l, elgd i⸗

Plhu,

SCIENTIA SIMPLICIS INTELLIGENTIE. 99

eſſentia, utpote ens abſolutiſſimum nequit dicere con-
nexionem eſſentialem cum alio. D. Mi. Cum alio nt
poſſilili N.ut abſolutè exiſtente C. Hinc Deus eſt Ens ab-
ſolutiſſimum abſolutione excludente relationem & conne-
xionem eſſentialem cum alio exiſtente, ſed non cum poſſibili;
cùm ſumma Dei perfectio fundet hanc connewionem: Sed
de hc connexione vide Philoſophiam-

IHEOREAIA I.
Imo videt immediatè etiam poſſibilia in
ſeipſis.
(QWidhamn Thomiſtæ hanc theſin putant eſſe funda-⸗
mentum Scientiæ Mediæ: Eam tamen non ad-
mittunt cum Thomiſtis Suar. Valent. Ruiz: Sedinde-
pendenter ab illà cum Scoto, Pontio, Lugone & aliis
concludimus. I. Creaturæ poſſibiles ſunt im-
mediatè in ſeipſis cognoſcibiles; quia immediatè in ſeipſis
habent veritatem objectivam, vi cujus poſſunt termi⸗
nare enuntiationem ſibi ipſis conformem; poſſunt enim
enuntiari ùt producibiles, ùt poſſibiles, ùt in potentii,
àt non involventes contradictionem; quæ enuntiatio-
nes illis ſunt conformes, ergo intellectus divinus deter-
minatus ſeipſo ad omnes veritates eognoſcendas, has
ipſas etiam immediatè cognoſcet in ſeipſis. Accedit,
quèòd uti hæ creaturæ ſunt intrinſecè poſſibiles, ita
etiam ſint intrinſecè, & conſequenter immediatè co-
gnoſcibiles; cùm hæc ipſa intrinſeca poſſibilitas ſit ob-
jectum cognitionis, & meritum ob jectivum, ut de ipſis
hæc feratur ſententia, quòd ſint intrinſecè poſſibiles,
vel quòd haberent hæc prædicata eſlentialia, ſi exiſte-
rent: Præterea ſicut res præteritæ & futuræ, ita & poſ-
ſibiles erunt in ſeipſis immediatè cognoſcibiles; quia
G 2 licèt

100 THEOREMA IV. THESIS VIII.

licèt res illæ plus habeant actu, quâm mer? poſſibiles⸗
infinita tamen Dei intellectivitas non eget rerum actua-
lium vel earundem ſpecierum concurſu & determina-
tione, uti eget intellectus creatus: Imò plura etiam
poſſibilia in ſeipſis cognoſcuntur ab iol intellectu
creato Angeli. . II. Intellectus igitur divinus
poſſibilia videre poteſt, & videt in ſeipſis; quia intellectus
infinitè perſpicax eſt ſubjectivè determinatus ad cogno-
ſcendam omnem veritatem objectivam ſinè imperfe-
ctione cognoſcibilem, & ad eam cognoſcendam omni
modo, quo ſinè imperfectione eſt cognoſcibilis; fed
admiſimus modò cognoſcibilitatem & veritatem obje-
ctivam immediatam poſſibilium, ergo. Dein ſi crea-
turæ, dt in ſe ſunt intrinſecè poſſibiles, reſpiciantur
per ſe & ratione ſu à divinã omnipotentiãâ; cur non
etiam ratione ſu reſpici poſſunt à divinã ſcientiâ? Hinc
ſicut Chriſtus præter ſcientiam beatam, quà creaturas
cognoſcit in Verbo, etiam habet ſcientiam infuſam,
qua eaſdem cognoſcit in ſeipſis; ita & in Deo duplex
iſte cognoſcendi modus haberi poteſt.

F. 2. Refiexiones Adverſariæ.

Dus perfectiſſimè poſſibilia videt in ſeipſo, ergo
ſuperflua eſt cognitio eorundem in ſeipſis. D. C.
Wiſi per poſteriorem cognitionem videat alio modo C. ſi vi-
deat alio modo N. Sic enim neceſſaria eſt in Deo talis co-
gnitio. II. Cognitio poſſibilium in ſeipſo eſt in-
ſfinitè perfecta; ergo altera cognitio nullam illi ſuper-
addit perfectionem, ſed ſuperfluit. D. A. Eſt infnitè
per fecta in ſud linea; ſcilicet in ratione cognitionus creatuta-
rum in alio C: in omni lineà & ratione perfectæ cognitionus
cognoſcentis creaturas eniam in ſeipſis N. Etiam hæc perfe-

&tio convenit Deo-. III. Cognitio poſſibilium in ſe-

ipſo

5ſün,E
im fnae n.

ICl, OA

S
m meieplle

epetterumit.

Urla eeten⸗
Imd Plun 6
b igo inel
d gitur dn
6un imelet
nmngad cogn
Nen n inpent
Cnwionbmom
kogtichlu;l
ettarnch
a Deniic
les, tehtcin
Cennil; cur
uſcertun En
MM,Indtm
iemam imin
Ein wapl

ſſorie.

n ſeilon e

nin ſinis
Aumchl, ,d
n Dartiißſ⸗
nſh AKr
lam Mte
04 Er
hiimni hie
7. Ltunlu’,

SCIENTIA SIMPLICIS INTELLIGENTLE. 10 ·1

ipſo exhaurit totam poſſibilium cognoſcibilitatem, ut-
pote infinita, ergo nil aliud ſupereſt cognoſcendum.
D. A. Exhaurit quoad rem cognitam C. quoad modum co-
gnoſcendi N. Reſtat modus cognoſcendi poſſibilia in ſeipſis.
IV. Nequit in Deo admitti duplex modus co-
gnoſcendi, quorum unus ſit perfectior altero, ſed mo-
dus cognoſcendi creaturas in ſeipſo eſt perfectior altero

modo cognoſcendi eas in ſeipſis. D. Ma. Quorum unus

ſit perfectior altero entitativè, realiter, & à parte rei C. præ-

ſciſivè ſolum, & terminativè, quatenus terminatur ad ob-
jJectum formale im- vel perfectius N. V. Fx D.
Th. hlc q. 14. a. 4. Alia à ſe videt, non in ipſis, ſed in
ſeipſo. D. Non in ipſis tanquam principüs cognitionis per
ſe, vel per ſpeciem influentibus C. præcisè tanquam objelctis
N. Nam ibidem a. 13. in O. ait: Deus autem cognoſcit
omnia contingentia, non ſolum prout ſunt in cauſis, ſed

etiam prout unumquodque eorum eſt altu in ſeipſo. VI.
Ex S. Aug. Sacrilegum eſt aſſerere, Deum exire extra

ſe ad aliquid cognoſcendum, ergo res tantùm in ſeipſo
cognoſcit. D. A. Exire extra ſe ad aliquid ognoſcendum
per modum ideæ aternæ, & per ſe exiſtentis extra Deum, it
Plato ſentiebat, contra quem loquitur Aug. C. Jub forma-
litate objecti immediati M. VII. Ex S. Dion. de
Div. Nom. c. 7. Deus, quæ ſunt, noſcit non rerum
notitiãâ, ſed ſut. D. MNon rerum notitid hauſtà & cauſa-
14 ab ipſis rebus per ſpecies earum C. notitia realiter indi-
ſtincta a ſui notitià N. Dion. unicè afirmat, Deum non
diſcere aliqua per ſpecies creaturarum, ita ut divina cogni-
tio ab illis accipiat eſſe. VIII. Poſſibilia nullam
in ſeipſis habent actu entitatem, ergo nec habent ve-
ritatem, ergo nec cognoſcibilitatem in ſeipſis habent.
D. A. Nullam in ſeipfſis bhabenpentitatem per ſtatunt C. per
ampliationem, vel alienationem N. De bhis infra.
G 3 THE-

102 THEOREMA I. THESIS IX.

E
IHESIS IX.
Scientia Viſionis.
THEOREAA I.
Datur in Deo infallibilis Scientia omnium
abſolutè futurorum.
Cientia Viſionis ſe extendit ad ea omma, quæ Deo
in æternitate ſecundùm aliquam temporis differen-
tiam ſunt præſentia : Ubi præcipuè attenditur, An &
quomodo futura libera poſſint præſciri abſque læſione
libertatis creatæ: Pro quo obſetvamus. I. Deus
neceſſarib videt omnia ſingularia exiſtentia ſecundum om-
nem illorum entitatem, & ů modum eſſendi; tum quia hæc
viſio eſt perfectio ſimpliciter ſimplex; tum quia ad ea
neceſſariò ſe extendit divina cognitio, ad quæ ſe exten-
dit divina cauſalitas. Ideo Hebr. 4. Non eſt ulla crea-
tura inviſibilis in conſpectu ejus. Job. 28. Ipſe enim fines
mundi intuetur, & omnia, quæ ſub calo ſunt, reſpicit.
II. Etiam novit neceſſarib omnia futura contin-
gentia, licèt libera; tum quia & ipſa eſt perfectio ſim-
pliciter ſimplex; tum quia aliter Deus aliquid ignora-
ret, quod eſt cognoſcibile, & ſucceſſivè acquireret no-
titiam ſecundům môram & ſucceſſionem, quà res con-
tingentes exiſtunt. Ideo Eccl. 23. Domino enim Deo,
antequam crearentur, omnia ſunt cognita. Dan. 13. Do-
mine qui nòſti omnia, antequam fſiant. Pſ. 138. Omnes
vias mels prævidiſti. Et ex S. Aug. l. y. de Civ. c. 4.

Nam & confiteri Deum, & negare præſcium futurorums I

apertißſima inſania eſt. III. Hanc futurorum
contingentium ſcientiam neceſſarib etiam exigit berfo-
ctiſſima Dei Providentia; illa enim deficiente non poſſet
Deus Univerſum perfectiſſimà providentià guberna-
. re,

S .
F.
47
lentie onnie

ng. 1
Muuisſiatulens
;unguun
A uNqinat
Aglrktenn
19 Maun
t ſut, /
ufunn ani
Ketſecto
5Aiguidigne
Gtacqulcen
en, guittzan
Nenim enn Dei
„Den 13. D
Nid. 0m
e C.0.

unfumuen

.—
ar furunm
ion erigt⸗
(ciemenaeß
Gierrin 6.

SCIENTIA VISIONIS. 103

re, ficut etiam in humanis ille gubernator imperfe-
ctior eſt, qui pauciora futura prævidet, & ille-per-
fectior, qui plura prævidet, ergo Deus, cùm guber-
nator ſit perfectiſſimus, omnia præſciat, neceſſe eſt.
IV. Eandem exigit eſſentialis Immutabilitas Dei 3
cùm enim repugnet & infinitæ perfectioni, & ſimplici-
tati divinæ, ut incipiat aliquid cognoſcere, quod ab
æterno non cognovit; eò quèd apud Deum non ſit
tranſmutatio, aut viciſſitudinis obumbratio; ideo ne-
ceſſe eſt, ut ea, quæ cognoſcit exiſtentia, antè jam co-
gnoverit, dum eſſent futura. Unde iterum Eccl. 39.
Mon eſt quidquam abſconditum ab oculis ejus à ſæculo uſque
in ſaæculum reſpicit, & nihil eſt mirabile in conſpectu ejus.
V. Hæc Viſio non obeſt libertati actuum liberorums
non enim influit'in entitatem objectorum, ſed merè
ſpeculativè ſe habet, & ſupponit omnes res futuras in
priori ſigno rationis, antequam ſub ratione futuri eas
comprehendat.

F. 2. Reſlewiones Adverſariæ.
SCriptura de futuris ſubinde loquitur dubiè, addendo

Particulam, Fortè, ergo in Deo non eſt perfecta vi-
ſio futurorum contingentium. D. A. Loquitur dubiè:
uit ſigniſicet incertitudinem, & conjecturam, aut animi du-
vitationem M. ut ſignificet arbitrii mutabilitatem, vel ope-
ris magnitudinem ſeu dificultatem, vel voluntatis ercatæ
indifſerentiam, vel contingentiam effectis, vel ſinilia C.
II. HæcDei viſio & præſcientia eſt neceſſlariò vera.
& æterna, ergo omnia neceſſaxiò fiunt, prout Deus præ-
ſcivit, ergo nihil fiet libere. D. C. Neceſario fiunt ne-
ceſſitate conſequente liberam determinationem creatam C.

antecedente illam N. III. Præſcientia Dei eſt prior
actu præſcito & quidem totaà æternitate, ergo infert
G 4 neceſ-

Ie4 THEOREMA II, THESIS N.

neceſſitatem antecedentem. D. A. Eſt prior duratione
C. naturà, & cauſalitate, vel inimpedibilitate N. Præ-
ſcientia eſt ratione poſterior futuritione actils 3 quia ſi crea-
tura omitteret altum illum, Deus etiam illum non pravi-
deret, IV. Præſcientia Dei æterna non poteſt
impediri ab homine in tempore exiſtente, ergo neceſ-
ſitas eſt antecedens. D. A. Mon poteſt impedir: directt,
α hyſic⸗ c&, ſeilicet eficiendo, ne ſit, poſtquam jam eſſe ſup-
ponitur C. indirectè, & logicè, eficiendo ne fuerit, ſi homo
in tempore non ſe determinaſſet ad hunc actum N. Potuit
bomo abſolute ſacere, ut exiſtentia peccati non ſit in tempo-
re, & ſic etiam non fuiſſet præſcientia ſecundum connota-
tum, licèt Juiſſet ſecundum entitatem actus intrinſecam.
V. Quod eſt poſterius tempore, non poteſt im-
pedire id, quod eſt prius tempore. D. A. Quod eſt po-
kerius. tum phyſicè, tum objectivè, & logicd O tantùm phy-
ſ⸗ icà, ſeu tempore, non autem objective & logicèê, ſeu natu-
rà & cauſalitate Jub D. non poteſi id impedire efficiendo, ne
ſit C. ne fuerit M. VI. Ad præteritum non da-
tur Potentia, ſed ſi præ ſcientia eſſet quomodocunque
impedibilis à à peccato futuro, daretur potentia ad præ-
teritum. D. Ma. Ad praæteritum non datur potentia, quæ
Jaciat: ut prareritum non ſit præteritum C. quæ faciat, ut
id, quod eſt præteritum, non fuerit ſimpliciter Sub D.
prateritum non ſit dependens, & ortum objectivè à liberà
hominis voluntate C. ſi ſit N.

THEOREAMA II.

Deus futura libera non cognoſcit in Deereto
pradeterminante, vel aliis außt is creatis, aut
ingreatis.
Fthura libera Thomiſtis pleriſe que videntur in deere-⸗
to Pprædeterminante: : Scotiſtis in decreto condeter-
minante:

el N.

rir rs 4
lilie N

1 .
Acllz itfe,
ilun mne,
gem Mn

t, unnpolehir
4 Cleßr
n buninſe⸗
lgt,

UONococuNque
Gtentiaad onr⸗
r ptentiv i
uuftit,1
Miin,
eik/lnd

I
ei Deeret
isti, ut

zn ee
ibenwurinten
lecteto coid

WWE

SCIENTIA VISIONIS. 105

minante: Ægidio in Ideis divinis: Molinæ & Becano
in cauſis creatis: Aliis in alio medio: Sed cum com-
muniore Noſtrorum reflectimus. I. Deus ſu-
tura libera non cognoſcit in decretis phyſic pradeterminan-
tibus; hæ& enim decreta nobis videntur deſtructiva li-
bertatis & contingentiæ; quia ùt alibi advertimus,
quod & phyſicè & objectivè antecedit determinatio-
nem voluntatis creatæ, & eſt independens omnino à
voluntate creatàâ, & eſſentialiter infert determinatè
unam partem contradictionis, tollit libertatem, atqui,
ergo. II. Nec futura libera videt in decreto con-
determinante; quia hoc decretum non antecedit deter-
minationem voluntatis liberæ, ergo non priùs videt de-
terminationem in decreto, quàm in ipsa determinatio-
ne, ergo decretum non eſt prima & adæquata cauſa Vi-
ſionis, ſed ſimul ſaltem futuritionem Deus videt in ſe-
ips: Si autem antecedit ordine cauſalitatis, t pleri-
que Scotiſtæ volunt, non differt à decreto Thomiſtico.
III. Nec videt ea in decreto, quo Deus decernit
præbere concurſum ad altus creaturæ; quia per hoc decre-
tum non offertur concurſus determinatus ad unam con-
tradictionis partem, ſed indifferens ad urramque, ergo
in eo non videt infallibiliter futurum liberum. IV.
Nec ea videt in decreto, quo juxta nos concurrit ſimultanet
ad atctus creaturarum; quia ſi hoc decretum dicis dis-
junctivum, iterum decretum antecedenter eſt indiffe-
rens; & determinabitur ad unum, ac erit efficax, qua-
tenus determinatio voluntatis creatæ purificat condi-
tionem, tollitque indifferentiam decreti: din autem di-
cis decretum abſolutum; hoc decretum non eſt prima ite-
rum, & adæquara cauſa Viſionis, de quà diſputamus .
nec eſt antecedens, ſed conſequens præviſum liberta-
tis uſum, ergo ſupponit cognitionem usus & effectus
G F in

.

106 THEOREMA II. THESIS IX.
in ſeipſo. V. Nec ea videt in Ideis divinis, Omni-
zorentia, vel Intelligentia ſimplici; quia omnipotentia in-
differens eſt, & concurſum offert indifferentem: Simi-
liter ideæ divinæ, & ſimplex intelligentia ſecundum ſe
conſiderata æquè Feprale Mant futura, & non futuraʒ;
& licèt Deus mundum non condidiſſet, tamen mundi
condendi ideam habuiſſet. VI. Nec ea videt in
cateſis reatis; ſi enim has conſideres ſecundùm ſe præ-
cisè, ſunt indifferentes ad utrumque, & conſequenter
non ſunt certum & infallibile medium cognitionis: Sin
autem eas conſideres cum actione, ſeu ùt agentes, non
vides ſolum actum in causâ, ſed & in ſeipſo ſimul.

F. 2. Reſtexiones Adverſariæ.

EXiſtentia rerum futurarum continetur in eſſentí,
& ideis divinis, ergo in iis videtur. D. A. Conti-
uetur in iis ut poſſibilis C. àr futura, vel actu poſita N.
II. Eſſentia divina eſt repræſentativa omnis ve-
ri, ergo & actuum liberorum. D. A. Eſt repræſenta-
tiva omnis veri ut poſſibilis C. ar futuri, cum quo non eſt in-
fallibiliter connexa W. III. Idea rerum futura-
rum repræſentat eaſdem „& eſt cum iis connexa, ergo
in eâ poſſunt videri. D. A. Repræſentat eas præcisz i
Juturas N. aqut futuras, ac non futuras C. SRimiliter aquè
eſt connexa cum futuris, & non ſuturis. IV. Ex
D. Th. q. 2. de Ver. a. 12. Deus ſcit res, in quantum
eſt cauſa earum, ergo videntur in cauſis increatis. D. A.
Seir res ut poſſibiles C. ur futuras Sub D. quæ unict pendent
àlibertate Dei C. quæ pendent à libertate ſimul creatà N.
V. Ut Deus cum voluntate liber4 comprodu-
cat effectum, debet habere decretum abſolutum & ef-
ficax, ergo in eo videbitur effectus liber futurus. D. A.
Decretum alſolutum & eficax dependenter à liberà deter-
mina-

e uneen

n onſunn
Mleplohm,
1

n nnntki.
tetummtuture⸗
Connen, eign
t ea uit 14
Oniluragu

8 penlen

ſnil eitiN
Gi cmhtoe⸗
Polomume⸗
thummb.

leu
ℳ

Emur.

SCIENTIA VISIONIS. 107
inatione treaturæ, quod ſimul ideo eſt virtualiter condi-
tionatum C. independenter ab ilaà, ita ut non ſit virtualiter
conditionatum N. Decretum illud ſupponit determina-
tionem voluntatis conditionatè præviſam ut conditio-
nem: Dein virtualiter conditionatum eſt, quia Deus
non decerneret concurrere, ſi creatura nollet ſe deter-
minare; Ideo decretum non eſt prima, nec eſt adæquata
ratio, in quà videatur eſfelctus futurus. VI. Deus
non poteſt videre determinationem voluntatis, niſi vi-
deat omnes ejus cauſas, ſed inter has cauſas eſt decre-
tum, ergo eam pris videt in cauſis, & decreto. D. Ma.
MWiſi videat omnes ejus cauſas, & hoc eſt eſfectum videre in
cauſis N. Et hoc eſt videre effectum in ſeipſo una cum cau-
ſis C. Alii ajunt, Niſi videat omnes cauſas conditionatè
ſaltem C. neceſſarid abſolutè N.

F. 3. Reflex. Ex Cauſis Creatis.
QC i comprehendit cauſam, omnes ejus effectus co-

gnoſcit, ſed Deus cognitione ſuã comprehendit
cauſam, ergo omnes effectus ejus comprehendendo
cognoſcit. D. A. Omnes ejus effectus ut poſſibiles cogno-
ſcit C. at exiſtentes, vel futuros N. II. Cognitio
Dei non tantùm eſt comprehenſio, ſed etiam ſupere-
minens comprehenſio, ergo effectus & poſſibiles, & fu-
turos cognoſcit. D. C. Cugnoſcit eos in ſeipſis C. in cauſis
M. In his nequit plus cognoſci, quàm in ipſis eſt. III.
Ex D. Th. q. 14. a. 13. in O. Deus cognoſcit omnia
contingentia, non ſoluùm prout ſunt in ſuis cauſis, ſed
etiam prout unumquodque eorum eſt actu in ſeipſo,
ergo admittit duplicem viam cognoſcendi infallibiliter
futura. D. A. Non ſolum proutin cauſis, h. e. non ſolum
it poſſililia C. alio ſenſu N. Nam addit D. Th. Poteſt
confiderari contingens, ut eſt in causa, & ſic conſideratir
ur

108 THEOREMA III. IHESIS IX.

ut futurum, & at contingens NB. nondum determinatum
eſt ad unum; quia contingens ſe habet ad oppoſita, & ſic
contingens non ſublitur per certitudinem alicui cognitioni.
Ergo conjecturalis tantum in caufſis eſſe poteſt cognitio.
IV. Ut in causaà videatur effectus, ipſa conſi-
derari non debet pro inſtanti priori, in quo poſitis om-
nibus ad agendum requiſitis ipſa eſt indifferens; ſed in
poſteriori, in quo conſideratur ſe ad agendum deter-
minare exercendo vim ſuam activam, & dando exiſten-
tiam effectui, ubi cauſa naturà prior eſt effectu, ergo
in eâ videri tunc poteſt. R. Videre cauſam ſe determi-
nare eſt videre determinationem, ſeu effectum in ſeipſo una
cum causd. V. Angelus pofitis omnibus ad
agendum requiſitis cognoſcit conjecturaliter, quid vo-
luntas ſit actura, ergo Deus infallibiliter id cognoſcit.
D. C. In alio medio, ſcilicet in ipsà entitate actus futuri
C. in eodem medio, in quo Angelus conjecturaliter videt N.
VI. Gratia efficax infallibiliter infert conſen-
ſum futurum, ſed Deus videt gratiam efficacem, ergo
& in ea effectum. D. Ma. Infert eum infallibiliter ex ſe
praæcisè, abſtrahendo à determinatione conditionate prævisâ
M. dependenter ab hujus praviſione C. Ideo gratia ſecun-
dum ſe non eſt prima & adæquata ratio cognitionis.

THEOREMA III.

MWec videt ea in ſeipſis ut realiter coëviſtenti-
bus aternitati divinæ.

Ajetanus & Gonet ſcientiam Viſionis fundant in rea-
li coëxiſtentià rerum cum æternitate divina: Con-
tra quos obſervamus. I. Futura at futura non
coeëxiſtunt aternitati divinag; quia quæ ſimpliciter non
Cxiſtunt, non poſſunt coëxiſtere; coexiſtentia enim
duo-

Denns Daſ
ſihchurhe

mdumg.

l enln n

HES N.
iin Gnnnir
1al ayyſu
n aliui CMgiti
ſe ehß an
kechus,

s ommbus 4
Urelter, id
erid gnolet
ttnn ile fni
ſurshtervider N.
ter ilen colen
eſfcen, etn

maſt
Ntonuteſrevigt
lunginitſealn⸗
ttient.

l.
jlliriſente

Pncumrinter
ledinn: C1.
Nule ſutnnin
ohhcnes
Gollienne
„

SCIENTIA VISIONIS. 109

duorum eſt ſimultanea eorum exiſtentia, ſeu eſt relatio
fundata in exiſtentiâ utriuſque termini, ſed futura ſim-
pliciter non ſunt, ſed erunt, ſicut præterita non ſunt, ſed
fuerunt: Unde nullum habent eſſe actuale, ſed accipi-
unt illud per productionem ſuam. II. Futura ta-
men, dum erunt, coëxiſtent quidem aternitati divinæ, ſeu
Deo aternoʒ quia licèt æternitas Dei ſit duratio formali-
ter indiviſibilis, cùm tamen infinita ſit, eſt virtualiter
diviſibilis, & coeëxiſtit jam huic, jam illi tempori, jam
his, jam illis exiſtentibus in quovis tempore; ſicut im-
menſitas Dei propter diviſibilitatem virtualem coëxi-
ſtit hic huic loco, ibi illi loco; ergo futura dum erunt,
coëxiſtunt æternitati Dei. III. Sed hæc coëi-
Nentia nequit creaturis dare denominationem exiſtentis ab
aæterno ʒ quia ſola æternitas divina non eſt forma deno=-
minans creaturam coëxiſtentem ab æterno, ſed & pro-
pria creaturæ duratio; ſicut & immenſitas non eſt for-
ma denominans creaturam ubique exiſtentem, licèt
coëxiſtat immenſitati, ſeu Deo immenſo; licèt igitur
duratio temporanea faciat creaturam coëxiſtentem;
non tamen facit eam ab æterno exiſtentem. IV.
Hinc rejicimus exiſtentiam illam⸗ ut ajunt, alienam re-
um ab aterno; quia æternitas divina menſurat omnia,
quando exiſtunt, non autem; quando non exiſtunt;
Cùm menſura in actu ſecundo talis reſpiciat terminum
actu exiſtentem. V. Ex his negamus, Deum vi-
dere futura in reali eorum cum æternitate coëxiſtentid 3ʒ tum
quia ab æterno non exiſtunt, ſed in tempore correſpon⸗=
dent æternitati tantùm partialiter ſpectatæ; ſeu ùr vir-
tualiter tantùm diviſibili; tum quia æternitas eſt indif-
ferens ad exiſtentiamn crêaturarum, & àd negationem
ejus; tum quia æterhitas; qu Deus creaturis in tempo-⸗
re exiſtentibus coëzaτ⅓Hlit; creéaturas non facit ab 6
60

TTI'o THEOREMA III. THESIS IX.

Deo præſentes, ſed tantùm facit in tempore æternitati
præſentes, &c.

F. 2. Kefleiones Adverſariæ.
LDEus ab æterno vidit futura intuitivè, ſed intuitio
fertur in rem præſentem, & ſibi coëxiſtentem, er-
go futura ab æterno ei coëxiſtunt. D. Mi. Intuitio cor-
porea C. intentionalis, & quidem divina Sub D. fertur in
rem præſentem & exiſtentem pro aliquâ temporis differentid
C. praſentem ſemper pro ſemper N. Viſio corporea pendet
ab objecto formali corporeo, & àtali objecti diſtantià relatè
ad potentiam viſivam quaæ utique exiſtentiam ſemper phy-
ſicam requirunt. II. Ex PP. Deo nihil eſt præ-
teritum, nihil futurum, ergo omnia coëxiſtunt æterni-
tati Dei nunc, & ab æterno. D. A. MWihil eſt praæteri-
tum, vel futurum prateritione & futuritione objectivd &
intentionali, quia omnia ſemper cognovit C. phyſica N.
Nuam juxta ipſos Adverſarios ſutura nondum exiſtunt exi-
ſtentia phyſicà & exercità, ergo ſecundum hanc rationem
Jutura ſunt. III. Deus defacto habet formam,
à quâ dicitur præſens Antichriſto, & rebus futuris om-
nibus, ergo & hæ viciſſim erunt præſentes Deo. D. A,.
Habet formam cum ommnibus connotatis extrinſecis N. ſinè
his C. Requiritur ex parte creaturæ exiſtentia, ut habeatur
denominatio præſentis. Hinc cum Aliis aliter D. A. Ha-
bet formam, à qui dicitur illis præſens, quando zrunt C.
quando nondum ſunt N. IV. Eternitas Dei actu
eſt infinita, ergo actu continet omnia tempora, & res
in illis exiſtentes, ergo has in æternitate eas continente
videt. D. C. Ergo actu continet omnia tempora formali-⸗
ter N. virtualiter, quia aternitas Dei eſſentialiter eſt de-
terminata ad coexiſtendum, & ſuo tempore coeëxiſtet omni-
bus temporibus, & rebus C. V. Mternitas eſt in-
Aliviſi⸗

1
und.
U⸗

Abſe

umn
ruptunein

namemnnn

ele

A

tenporezrmn;

ine, ſed intii
Geniltentein e.
A Nnumnng.

iunſmenſt⸗
Dondhl ete.
cinliurnen.
Mblekmum.
imne chechni
r ſa N.
Mllinerſtunen⸗
,Nen n
lubertolmnan,
blekuruns onn⸗
teDeo. D.4
tnſecs N.
tis, Mrle
lter4. M
uun nunt 6
ermtuDelaC
eenpor, Kes
enscONhen
Eenzmn rni⸗
ſintbter es
Nentſetnm⸗
Lemmmud;

SCIENTIA VISIONIS. 111
diviſibilis menſura, omnia creata ſibi ſuccedentia men-
ſurans, ergo in haàc menſura ea videt. D. A. Eſt men-
ſura ea menſurans, quando ſint C. quando nondum ſunt,
ſed erunt N. Witernitas Dei ſecundum ſe conſiderata ſinè
connotatione rei phyficè exiſtentis eſt menſura tantàm in actu
primo.

THEOREMA TW.
Sed videt ea in Veritate eorum objectivd, &

ipsamet entitate, quæ aliquando erit.

JOſtri cum Suar. & Vaſq. communiùs docent futu-
ra abſoluta videri in ſeipſis, h. e. in Veritate eorum
objectivà, ita ut ratio cognoſcendi futura ſit futurorum
exiſtentia, non quam habeant actu & ab æterno, ſed
quam in ſuã temporis differentiã ſint habitura: Unde
aſſerimus. I. Deus videt futura libera in ſeipſis
ſeu in objectivà eorum veritate, & in ipsdâ entitate, quam
aliquando habebunt; quando enim actus noſter liber eſt
præſens & defacto exiſtit, Deus utique illum cognoſcit
in ſeipſo præſcindendo ab omni alio medio, ergo eun-
dem cognovit ab æterno in ſeipſo; quia ùt ſuprà jam
inſinuavimus, omnis cognitio, quæ in quocunque tem-
pore eſt in Deo, ab æterno fuit in eo, ergo entitatem ta-
lis actus futuri vidit in ſeipsâ ab æterno. II. Hu-
jus Viſionis fururorum in ſeipſis fundamentum primum
& præcipuum eſt infinita vis, & perſpicacitas Intellectus di-
vini ad omnem omnino veritatem cognoſtendam de ſe eſſen-
Zialiter ſufficientis; cùm enim Deus ſit ſummè & infinite
cognoſcitivus, ipſe ex parte ſuàâ eſt determinatus ſeipſo
ad cognoſcendum omne cognoſcibile omni cognotci-
bili modo, cùm hæc ſit perfectio ſinè imperfectione;
ergo intellectus Divinus eſſentialiter exigit actu perfe⸗
tiſſimè cognoſcere omnia, quæ ſunt, & eâ ratione-

qu

IIZ THEOREMA IVy. THESIS HNXK.

quâ ſunt, ſed futura libera ſunt in ſeipſis pro ſuâ tem-

poris differentiã, ergo etiam in ſeipſis pro eà temporis
differentià à Deo cognoſcuntur. III. Alterum
Jundamentum eſt determinata futurorum contingentium ve-
ritas, & cognoſcibilitas; quia de re futurâ omnino veri-
ficatur hæc veritas: Jam non eſt, poſtea erit; uti de re
poſſibili vera eſt heæc enuntiaxio: Eſt poſſibilis, ejus præ-
dicata non involvunt contradictionem; ergo ſicuti juxta
antè dicta ad cognitionem futurorum in ſeipſis datur
determinativum ſubjectivè, ſeu ex parte Dei cogno-
ſcentis ratione ſuæ ſummæ & infinitæ cognoſcitivita-
tis; ita & datur objectivè, ſeu ex parte objecti cogno-
ſcibilis, quod eſt res futura. IV. Hæc cognitio
Futurorum in ſeipſis eſt propria ſolius Intellectis divini; quia
eſt modus cognoſcendi per cognitionem, ad quam non
datur aliud determinativum extra intellectum; niſi ve-
ritas ipſius objecti, quod nondum eſt, ſed erit; ſed
hæc veritas nequit determinare alium intellectum,
quâm efſentialiter determinatum ad cognoſcendum
omne verum, ergo: Ideo ex D. Th. hic q. 57. a. 3.
Alio modo cognoſeuntur futura in ſeipſis, & ſic ſolius Dei
eſt futura cognoſcere. Et q. 86. a. 4. Futura dupliciter
cognoſci poſſunt, uno modo in ſeipſis, alio modo in ſuis cau-
ſis: In ſeipſis quidem futura cognoſci non poſſunt, niſi 4
Deo, &c.

F. 2. Reſteviones Adverſariæ.
Osęnitio infallibilis nequit habere medium, ſeu ob-

S
jectum formale fallibile, ſed cognitio Dei eſt in-
fallibilis, & futurum contingens in ſe eſt fallibile, er-
go futurum contingens non videt in ſeipſo, ſed in alio

diſtincto. D. Mi. Eſt fallibile antecedenter, h. e. ante
uppoſitionem futuritionis C. conſequenter, & ex ſuppoſitio-
ns

ne

Geeme; gi
ule:teennnin
Turmmdte
ocknnina

MU

I h 1

ſllen,anutn
lu leie
lantlibilte
erminun

riletſtci

oß . SCIENTIA VISIONIS. 113
leps Dolin ae futuritionis N. In ſenſu enim compoſito implicat, rem
blapwelem futuram non eſſe futuram. II. Cognitionis infal-
III. Ar libilitas & fallibilitas provenit ab objecto, ſed cognitio
mnie, Dei eſt abſolutè infallibilis, & non ſolùm conſequen-
mmiommme ter, & ex ſuppoſitione, ergo aliud habet objectum ab-
emmn ſolutè infallibile. D. Ma. Infallibilitas intrinſeca, ſeu
inun ubjectiva, & formalu provenit ab objecto N. extrinſeca:
enlaniun & objectiva C. Cognitio Dei eſt ſimpliciter infallibilis,
mnklsdan I. Subjective; quia Dei iniellectus eſſentialiter, & àt
Quod eſt determinatus ad cognoſcendum objectum, ut eſt in
ſe. 2. Formaliter; quia ipſa cognitio eſſentialiter & at
Quo eſt repræſentatio objecti, ut eſt in ſe: Licèt autem
objectum non habeat infallibilitatem antecedentem
objectivam; hæc tamen non eſt inconveniens cognitioni di-
vinæ, cum hoc genus infallibilitatis ſit extrinſecum cognitio-
ni. III. In cognitione nequit eſſe major infal-
libilitas, quàm in objecto; ſed objectum, quia eſt con-

EluMninigi
gen Ad gum m.
Neledum, udre.

A al e rr ſe
del, bel ert, K . 4 11. ——.
tingenter futurum, eſt fallibiliter futurum, ergo. M.

wcnladn V'l D. Ma. In cognitione creatäà, quæ ſuam infallibilita-

lr ſna tem baurit ab objecto⸗ vel motivo C. in divina Jua ertitu-
6 ,ſiu dinem, & infallibilitatem babet ab intrinſeca berfectione;
ar Anlen & indefectibilitate à vero N. Dein D. Mi. ùt antè: Eſt
Run e abſolutè, & antecedenter fallibiliter futurum C. conſequen-
1mihi ſie ter, & ex ſuppoſitione, quòd ſit futurum N. Jic enim eſt

mn in / infallibilitas conſequens. IV. IIlud in ſe nequit
cognoſci infallibiliter & determinatè, quoòd non habet
ſvie. in ſeipſo determinationem; ſed futurum liberum hanc

rſab non habet, utpote indifferens adhuc ad exiſtendumm, vel
emeilnd iert non exiſtendum, ergo. D. IMa. Ouod non habet in ſe-
“ ipſo determinationem per ſtatum, & pro præſenti tempori
ltcliülbi differenti? N. prpo futura ſaliem, & per ampliationem, vel
enlſn⸗ alienationem C. Deus éſlentialiter eſt determninatus ad
muntn, b cognoſcenda omnia;, àt aliquando ſunt in ſeipſis, ſive
mR6Hρα. InLL. Jent H ſint

114 THEOREMA I. TIIESIS X.

fint præſentia, ſive præterita, ſive futura; ſed futurs,
quia erunt poſtea, ro tempore futuro erunt determi-
nata, ergo Deus eſſentialiter etiam cognoſcit illam de-
terminationem in ſeipsâ pro tempore illo: Hinc D.
Prob. Mi. Futurum liberum adhuc eſt indifferens ex parte
cauſæ, ſeu potius ſecundum eſſe, quod habet in causd, &
per ſtatum C. ſecundum eſſe, quod habet per ampliationem,
& pro futura temporis diſſerentiä, & jam objectivè in men-
ze Dei N. Futurum dicitur indifferens, quatenus à cau-
54 poterat non procedere: Ex ſuppoſito autem, quòd pro-
ceſſurum ſitx, in ſe eſt determinatum, non quidem ad altua-
lem exiſtentiam, ſed ad futuritionem, & veritatem obje-
ctivam. Vide Philoſophiam de Veritate futurorum con-
ringentium.

IHESIS X.

Scientia Media.

THEOREMA I.
Deus certò, &y infallibiliter cognoſcit libera

conditionatè ſutura.

Edeſma cum nonnullis apud Gormaz, quos Goner
excuſare cum aliis contendit, videtur hanc Deo
ſcientiam negare; quam hic cum communi Aliorum
adſtruimus. I. Deus certò & infallibiliter viden
futura libera conditionata; cùm enim ſæpe homines, &
multò magis Angeli futura contingentia conditionata
probabiliter, vel ſaltem conjecturaliter cognoſcant,
cur Deus ex naturâ ſuâ determinatus ad cognoſcen-
dum perfectiſſimè omne cognoſcibile, eadem non
cognoſcet certò & infallibiliter? Dein homo circa
actiones ſuas futuras poſſet aliquid Deum interrogare,
de

N. l ee 2.0
II. l.N

HESRN
futntazſel Dð
Nuro erun e
chonoſetil
re ilo:
ulſenuen
lhiher i, tun
r Nbiin
vnlhectau n

, jturn d
Uitetuvonnnen

.
1.

39
mnet Pen

m, CN
igetur une D
Ommuni Aonmn
ifalilen ide
lammne,
nncNdimine
lrer ognole⸗
21 Cgrol
le, eüden
Dein home
Ntene
Deum imen,

SCIENTIA MEDIA. 115

e quo Deus non poſſet reſpondereé: Demum quomodo
Deus ſapienter, & infallibiliter diſponet, ſi neſciat,
quid homo ſub conditione talis gratiæ;, vel occaſionis
eſſet facturus? &c. II. Hæc ſcientia conditio-
nalium præprimis oſtenditur ex revelatione Jfuturorum tan-
tum conditionatorum; ſicut enim ex eo, quòd Deus re-
velaverit varia abſolutè futura, meritò inferimus, Deum
præſcire omnia abſolutè futura; ita & ſcientiam con-
ditionatorum inferimus ex eorundem revelatione, ſci-
licet Matth. 11.21., de Pœnitentiâ Tyriorum & Sido-
niorum. I. Reg. 23. de Ceilanis. Exech. 3. 6. Si mit-
tereris. Item 4. Reg. 13. 19. Sap. 4. 11. Luc. 10. 13.
Luc. 16.31. Matth. 24. 22. III. Hæc ſcien-
tia non potuit à quibusdam dici tantum conjecturalis; tum
quia cognoſcere aliqua tantùm probabiliter, ſeu con-
jecturaliter, non eſt perfectio ſimpliciter ſimplex, ſeu
ſinè imperfectione; tum quia 3. Reg. 11. 2. Deus de
his conditionatis certiſſimam fert ſententiam: Certiſſi-
mè enim avertent corda veſtra, ut ſequamini Deos earum.
Si tamen ſubinde adhibetur vox, Forſitan; v. g. Joan. 5.
Si crederetis Moyſi, crederetis forſitan & mihl. Per vo-
cem iſtam ex Aug. Serm. 3 I. in joan. Mon dubitat, ſed
increpat: Imò hæc verba inſinuant etiam feliqua, de
quibus diximus in Theſ. præc. Theor. I. IV.
Hanc autem ſcientiam manifeſt exigit ſumma Dei Perfe-
dio, & Ommniſcientia; quia ad intellectũs divini perfe-
ctionem pertinet, ut cognoſcat omne objectum;, ur eſt
affirmabile; at non ſolùm affirmabile eſt, me abſo-
lutè eſſe conſenſurum peccato, ſed & affirmabile eſt, me
conſenſurum fuiſſe peccate, ſi tentatus fuiſſem, ergo.
V. Ex his ſcientia conditionata de ri, quæ aliquando
abſolutè ſutura eſi, ratione noſir prior eſi ſcientid abſolutd
Viſionis de eudem re; tum quia ratione prius verificari
H 2 debet

116 THEOREMA I. THESIS X.

debet conditio, quàm videri poſſit effectus abſolutè exi-
ſtens; tum quia independenter ab eo, quòd res actu exi-
ſtat, verificatur, quoòd extitura fuiſſet ſub hâc, vel illa
conditione.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
AUs. l. de Prædeſt. c. 14. in illud Sap. 11. Raptus eſt⸗

ne malitia mutaret intellectum ejus: Ait: Dictum
eſt ſecundùm pericula vitæ hujus, non ſecundùm præ-
ſcientiam Dei, qui hoc præſcivit, quod futurum erat,
non quod futurum non erat, ergo non datur ſcientia
aliqua conditionalium tantum. D. A. Non ſecundum
præſcientiam objecti purè conditionatè futuri, quæ non ſpe-
ctat ad rationem meriti N. objecti conditionati condigni ad
præmium propter altum bonum conditionatè futurum in
ſenſu Maſſilienſium C. Aug. oppugnat Maſſilienſes⸗
quibus Parvuli præmarurè rapiuntur ob merita condi-
tionatè præviſa. Hinc cum Vaſquez D. 2. Part. A-
Ouod futurum non erat, non præſcivit ſecundum præſcien-
tiam Dei abſolutam, quæ ſola ſpectat ad rationem meritis
vel demeriti, de quâ agit Aug. C. ſecundum præſcientiam
de objecto purè conditionatè futuro, quæ non ſpectat ad ta-
tionem meriti N. II. Ut ſcientia conditiona-
lium ſit certa & infallibilis, requirit neceſſariam con-
nexionem conditionis cum conditionato, ſed hæc con-
nexio non eſt in conditionatis liberis. D. Ma. Ut ſir
certa & infallibilis certitudine, & infallibilitate fundatà
in naturâ ipſius conditionis C. fundatà in ipsa virtute infi-
nitâ cognoſcitiv omnium Jub D. requirit connexionem ne-
ceſſariam neceſſitate ſaltem conſequente ipſam futuritio-
nem C. antecedente eam N. III. Hæc ſcientia
præter alias imperfectiones etiam importat pluralita-

tem; & compoſitionem conceptuum; quia componit
con-

Vpnn 4c

n Auft
lhelenic un

elect
1 1R
lolent⸗

N

irher wu
L

llod.

fechusebint⸗
oqo lezac
letſibhie,

leſſorie,

W. nu
I: Dichr.
mkmmiimpr
9 I
ommkſart
AMulr
iuni, nn
Niinuindn
tmnid ſumun
n Mlele,
ncbnerucnt
2 M
ſuulymiſin
uimen neriti
in Ireſienie
n ſelutul 1
entia cnndion-
necelanamcn⸗
lelhacann
0 M. U,
kiitue fula
1iutvmmni .
Franmerimnet⸗
aſes
I Hecli⸗
Nn

inporarhe

.(oaCα
c

SCIENTIA MEDIA. 117
conditionem cum conditionato. R. Quæ nos modo
imperfecto attingimus, Deus cognoſcit modo altiſſimo, &
ab omni imperfectione immuni; ſucceſſiva novit ſimul,
compoſita ſimpliciter, conditionata abſolutè. IV.
Inanis ſaltem eſt affirmatio conditionata, quando ab
æterno objectum cognoſcitur, & affirmatur abſolutè
futurum, ergo ſaltem de abſolurè futuris non datur
ſimul ſcientia conditionalis. D. A. Inanis eſt afirma-
tio in ſigno priore ad affirmationem abſolutam N. in ſigno
poſteriore C. Alids pro ſigno priore inanis etiam foret ſim-
plex Intelligentia, quam admittunt omnes. V. Eſt
imperfectio attingere objectum ſuſpenſivè, quando
illud evidenter abſolutè datur. D. Juſpenſivè propriè,
E& poſitivè C. improprib, & praæſciſiv? N. Suſpenſio
propria eſt, quæ pro aliquo inſtanti reali non cognoſcit exi-
ſtentiam objecti: Impropria denotat ſigna prius & poſte-
rius pro eodem inſtanti reali; Unde iterum Retorſio eſt in
ſimplice Intelligentid. VI. Conditionatum poſi-
tà conditione tranſit in abſolutum, ergo futura abſo-
luta non poſſunt cognoſci conditionate. D. C. Non
poſſunt cognoſci conditionatè pro eo ſigno, pro quo ponitur,
& cognoſcitur conditio C. pro alio ſigno, pro quo necdum
intelligitur poſita conditio N.

ITHEOREAA TI.
Scientia hæc conditionalium eſt Media inter
ſimplicem Intelligentiam, & Viſionem.

Homiſtæ confundunt ſcientiam Conditionalium,
vel cum ſimplice Intelligentiã, ſi conditionata non
ſint abſolutè futura, vel cum Viſione, ſi abſolutè fu-
rura ſint: Sed his opponimus. I. Conditiona-
lium ſcientia nequit confundi cum ſcientia ſimplicis Intel-
ligentiæ; tum quia conditio, ſub quaà ipſa aliquid affir-
FI 3 mat

118 THEOREMA II. THESIS X.

mat futurum, neque identificata, neque eſſentialiter
eſt connexa cum conditionato, uti fit in ſimplice Intelli-
gentiâ, quæ ſubinde de objecto ſuo aliquid conditionatè
enuntiat; tum quia ſimplex Intelligentia ex parte etiam
objecti eſt neceſſaria, nec poteſt abeſſe à Deo; ſcientia
verò conditionalium non habet objectum neceſſarium,
potuitque abeſſe à Deo; cùm objectum ejus, vg. futura
converſio Tyriorum potuerit non eſſe ob libertatem eo-
rundem. II. Nec ſcientia hac confundi debet cum
ſcientia Vifionis; tum quia nec requirit Decretum Dei
abſolutum, nec verſatur circa exiſtentia abfoluts in ali-
qu temporis differentiã, uti Viſio. III. Hæc ſcien-
tia Conditionalium, quâ Deus futura ſub conditione cogno-
ſcit, diverſa & Media eſt inter ſcientiam Viſionis, &
ſimplicis Intelligentiæ; Ideo enim in Deo alia eſt ſcientia
ſimplicis Intelligentiæ, & alia Viſionis, quia poteſt
Deus affirmare poſſibilitatem alicujus objecti, quin
illud affirmer exiſtere; atqui poteſt etiam aliquid af-
firmare poſſibile ſub conditione futurum, & poteſt
affirmare aliquid conditionatè futurum, quin affirmet
abſolutè futurum, ergo alia ſcientia eſt: Media verò
quia ſcientia conditionalium ſequitur ſimplicem In-
telligentiam, & præcedit Viſionem, ergo ex ordine
cognoſe ndi verè eſt media inter utramque. IV.
Præprimis autem Media eſt ex parte Objecti; objectum
enim neque eſt merè poſſibile, neque abſolutè futu-
rum; Sed eſſet futurum, ſi conditio poneretur; ideo
ficut poſſibilitas ſimplicem Intelligentiam, & abſolu-
ta futuritio, præſentia, vel præteritio Viſionem, ita &
conditionata objecti exiſtentia fundat ſcientiam ali-
quam, quæ ab hoc ſtatu medio Media eſt inter poſſibi-
litatem objectivam, & objectivam abſolutam futuri-
tionem. V. Dein Media eſt ratione Decretis
quia

bech, ur n
nexedl

ESl.
negle elenii
rinlimplceln.
Unid CNttie

eninerpalkett
elen eo, in
hm necellenin
un eſs, 19. ſunn

lenolbenatemer

anttmtier.
mun ilnin 6
Modla elſenn
ni, gin dol
Gis dei gun
Heium Aud.
unmn, A el
, gun Armer
eK: Medis ven
r Impltenkr
elgoei gldl⸗
NH. 1.
enzs ohechum
r AMlilie fun⸗
Aretein; len
n, Ebl⸗

Vlonem; b⸗
n Cenmum?

=
Admam in
4 aiote M

N

SCIENTIA MEDIA. 119

quia ſimplex Intelligentia eſt independens ab omni de-
creto actu exiſtente: Viſio ſupponit decretum actu exi-
ſtens: Scientia autem Conditionalium non ſup onit,
ſed tantùm requirit decretum, quod eſſet tunc ſolàùm,
ſi conditio poneretur. VI. Præterea Media
etiam eſt ratione Prædicatorum utriuſque ſcientiæ, quæ ab
zis t extremis ſuis participat; cum ſimplice enim Intel-
ligentiã eſt independens à decreto actu exiſtente; præ-
cedit ratione omnem actum liberum; extenditur ſæpe
ad objecta, quæ nunquam actu ſunt futura, &c:
Cum Viſione verò habet aliquid liberum, & contin-
gens dependenter à voluntate creatâ; non reſpicit ob-
Jectum pur poſſibile, ſed futurum ſub conditione, &c.
VII. Demum Media eſt in Siſtemate noſtro, ſeu
Ordine ſignorum, quibus rerum omnium perfectam cognitio-
nem exponimus ʒ nam 1. Eſt ſimplex intelligentia de
poſſibilitate v. g. converſionis. 2. Eſt ſcientia condi-
tionalis, quâ videt ex tali gratiã, ſi detux, futuram con-
verſionem ſub conditione. 3. Eſt decretum, quo Deus
vult conferre hanc gratiam. 4. Eſt Viſio de actuali
converſione. Econtra Thomiſtis ponitur I. Simplex in-
telligentia de poſſibilitate. 2. Decretum de dandaà Pe-
tro gratià prædeterminante. 3. Viſio futuræ conver-
ſionis ex prædeterminatione.

F. 2. Reſtevxiones Adverſuriæ.

Ntiqui ſeientiam divinam adæquatè dividebant in
ſimplicem Intelligentiam, & Viſionem, ergo me-
dia non datur. D. A. Scientiam Dei abſolutam, quaæ eſt
circa objecta abſolutè poſſibilia, & abſolutè tantum ſutura
C. Gientiam divinam ut ſic, quæ ſingula objecta ſormali-
rer ſpectat ſub ratione formali propria N. Antiqui multi
conditionalia ſpectabant tantùm reductivè, ideo condi-
H 4 tis-

120 THEOREMA II. THESIS X.

tionalia ſi futura erant, ad Viſionem reducebant; ſi non
erant futura, ad ſimplicem Intelligentiam; ſed illa non
ſpectabant formaliter, quatenus erant futura ſub condi-
tione, abſtrahendo, an aliquando futura eſſent, nec ne:
Ideo non ſpectabant ientiam divinam ut ſic. II.
Inter objectum pur poſſibile, & non pur poſſibile non
datur medium, ergo nec datur ſcientia media inter illa.
D. A. Et non purè poſſibile genericè ſpectatum C. ſpeci-
hicè ſpectatum, prout includit abſolutè, & conditionatè fu-
turum N. Hinc etiam cum aliis D. A. Mon, datur
medium in rebus C. in modo tendendi ſcientiæ, quæ alia
abſolutè, alia conditionatè futura conſiderat N. III.
Non datur ſtarus medius inter res abſolutè exiſtentes,
& non exiſtentes, ergo nec ſcientia Media. D. A. In
rebus C. in modo tendendi ſcientiæ, qua futurum ſub condi-
tione ſpectat præſcindendo à purd poſſibilitate, & ab exi-
ſentid futurâ N. Status præſciſivus non eſt in rebus, ſed
in modo tendendi ſzientiæ; alias abſolutè futura non poſſes
conſiderare ut poſſibilia. IV. Inter ens, & non
ens non datur medium, ſed non ens objicitur ſimplici
Intelligentiæ, & ens Viſioni, ergo locus non eſt ſcientiæ
alicui Mediæ. D. Ma. Inter ens ſimpliciter, & non ens
ſimpliciter C. inter ens abſolutè, & non ens abſolutè N.
Mecdiat enim Ens conditionatè. V. Ens ſub con-
ditione non haber plus eſſe, quàm mere poſſibile, ergo
non tequitur ad ejus cognitionem nova Cientin, Dr A.
Non habet plus eſſe, ſi 15 Habet ſumitur per & ſecundum
Ratum C. per ampliationem N. Hoc eſſe ampliativè
ſumptum in eo poſitum eſt, quèd ens illud eſſet futurum.
Riconditio poneretur: Ideo hoc eſſe verè poteſt afſirmari de
Jfuturo ſub conditione, non tamen de illius contradictorio, li-
& què poſſibili, ergo differt ab hoc ſuo contradictorio per
aliquod eſſe, per quod non dißfert à pure poſſibili.

Elannecſſerd
dmu dtuntt

Ser wnt ce
E Nn e

e ſeun d
ſſi

NHEN.

nreltlan,
min; lel i,
n ua ſnn
e ſenr,
n r ſe.
purepoſtbien
1.. .

tn aliiman
A Nis en

1 Ploluterlten⸗
Mela 4

ununſcbant.
te,den⸗
n t, in nlu
ufom mn
Merens, & N
Cbiciurſimli
Enoneklciente
lcten u er
eng Mee, N
V. Enſtban⸗
e olle, ego
ACenie D,4
reui
cde umhling
lleſerfunt⸗
nuf imn 6
olerdictens

SCIENTIA MEDIA. 121
F. 3. Obſervationes Aliæ.

VAriæ fiunt Propoſitiones conditionatæ, quæ ad Sci-
entiam Mediam, qua Deum futura contingentia
conditionata cognoſcere dicimus, nec pertinent, nec
reduci poſſunt: Ideo ad majorem Scientiæ Mediæ elu-
cidationem varias enuntiationes conditionales hic ex-
cipimus. I. Ad Scientiam Mediam non perti-
nent Propoſitiones, ſeu V'eritates conditionales neceſſariæ,
v. g. Ii homo exiſteterit rationalis; Si ſol lucebit, erit dies 3
d Petrus diu vivet, peccabit venialiter; quia hæ propoſi-
tiones non ſunt de conditionato contingente, ſed ne-
ceſſario; cùm conditio cum ſuo conditionato connecta-
tur neceſſariò neceſſitate vel metaphyſica, vel phyſi-
cã, vel morali; Et ideo non ſunt propoſitiones purè
conditionatæ, ſed affirmant aliquam neceſſitatem obje-
cti ſui, quæ ad ſcientiam ſimplicis Intelligentiæ perti-
net. II. Nec ad eam pertinent Propoſitiones con-
ditionatæ habentes conditionem impoſſibilem, v. g. t Deus
puniret innocentem, eſſet injuſtus; Si homo non eſſet ratio-
nalis, non eſſet admirativus quia & hæ propoſitiones
non ſunt purè conditionatæ, nec conditio purificari po-
teſt; ſed veritatem neceſſariam implicitè affirmant,
quæ iterum ad ſimplicem Intelligentiam pertinet.
III. Nec ad eam pertinent Propoſitiones condi-
tionatæ ſimpliciter impoſſibiles, v. g. Ji homo eſſet, rugi-
ret; oppoſitio enim elſſlentialis conditionis cum condi-
tionato iterum non purè conditionaxam facit propoſi-
tionem, ſed veritatem neceſſariam ſupponit, & inclu-
dit, quam ſpectat ſimplex Intelligentia. V.
Nec ad eam pertinent Propoſitiones conditionata, quæ ſatp-
ponunt decretum, vel legem, vel promiſſionem vel aliain
voluntatem ſpecialem divinam; v. g. Ji ſexies, vel ſepties
H 5 Per⸗=

122 THEOREMA III. THESIS X.
percuſſiſſes, deleviſſes Syriam uſque ad conſumptionem; N
pœnitentiam non egiſſet, damnatus fuiſſet; Gi moriatur in
gratiâ, ſalvabitur; quia hæ propoſitiones involvunt ali-
quid de præſenti, ſcilicet decretum Dei efficax delendi
Syrios ſub hàc conditione, damnandi peccatorem im-
pœnitentem, ſalvandi moriturum in gratiã; Et ideo
ad ſcientiam Viſionis pertinent, quatenus videtur hoc
decretum abſolutum; Et ad ſimplicem Intelligentiam.
quatenus videtur infruſtrabilis connexio decreti cum
actu. V. Nec ad eam pertinent Propoſitiones con-
ditionatæ diſparatæ, v. g. Gi turca ſaltabit, Petrus conver-
teturʒ quia ſi hæ propoſitiones ſignificent ſolùm ſimul-
taneam futuritionem extremorum, ad ſcientiam Viſio-
nis pertinent; ſi verò faciant ſenſum verè conditiona-
lem, quo ex communi uſu & inſtitutione ſignificatur
inſluxus conditionis in conditionatum, ſunt falſæ, &
per nullam ſcientiam Dei affirmari poſſunt. VI.
Ad ſcientiam igitur Mediam pertinent ſolæ Propoſitiones
conditionatæ, in quibus habitudo conditionis ad conditiona-
rum non eſt neceſſaria, ſed contingens, tamen etiam condu-
tens, & utilis ad inferendum conditienatum, v. g. Ni Petrus
his ſocis malis ſe junget, pervertetur; Gi hanc numero gra-
tiam accipiet, convertetur; cùm enim conditio habeat
vim aliquam inclinandi, & trahendi poſt ſe abſolutam
exiſtentiam conditionati, nec tamen habeat vim neceſ-
ſariam, aut certam; ideo ſpecialis requiritur modus
cognoſcendi, & Scientia ad divinæ providentiæ guber-
nationem vel maximè pertinens, imò neceſſaria.

THEOREMA MI.

Per scientiam Mediam Deus futura conditio-
nata videt in ſeipſis.

Utura conditionata etiam libera à Deo videri im-
me-

HEN

4 lſcmhinen
ſer; Gmin
tonezinpolnn:
eiefhence
Deccatofen

morziz. L.:1.
Ureti; Erit

Mceniohmunmd
Alrtun⸗

1ete ndtin.
ine ſgnifenm
n, n llr, &
l. NI.
ſlepnſim
N Anti
ereni nti⸗
eg. OPetru
mt nunerogy⸗
ondio kuben
oRlezhloluem
beimmee-
Cinmnr nodis
ſitenrglber⸗
Etelicn.

I.

nmucbnli⸗

Do ip⸗

SCIENTIA MEDIA. 123

mediatè in ſeipſis, docuêre præter Noſtros DD. alii
quàm plurimi: Hennao numerat ex DD. Eccleſiaſticis
85. ex Ord. S. Aug. 23. ex Ord. S. Dominici 3 3. ex
Ord. S. Franc. 48. Cum quibus afſerimus. I.
Deus certiſſimè prævidet omnia futura conditionata, etiam
libera immediatè in ſeipſis; ſi enim futura conditionata
terminant juxta Adverſarios noſtros decrera divina im-
mediate in ſeipſis, cur Dei ſcientiam ſic pariter non po-
terunt terminare? cùm ibi ſit rei cognoſcibilitas, ubi
eſt decernibilitas, & eo modo res cognoſci poſſit,
quo poteſt decerni, & decreto ſubjici. II. Hic
modus cognoſcendi, & ejus infallibilitas oritur Formaliter
ab inſinitâ perfectione Intellectus divini eſſentialiter deter-
minati ad verum; quia ex hactenus dictis de ſcientiâ
ſimplicis Intelligentiæ & Viſionis, talis eſt perfectio in-
tellectus divini, ut eo ipſo, quòd aliquid ſit affirmabi-
le, vel etiam à nobis dubitabile, an ſit; ipſe certò &
infallibiliter determinatè cognoſcat, an ſit; ergo ſi ſit
affirmabile, & à Chriſto affirmatum ſit, quòd datâ
hypotheſi prædicationis Chriſti Tyrus & Sidon deter-
minatè conſentirent, etiam Deus per lumen infinitæ
ſuæ ſcientiæ cognoſcet, an determinatè conſentirent
ſub tali conditione: Et hoc fortè concedent Omnes.
III. Objectivè autem oritur ab ipsa objecti exi-
Nentidâ conditionate futurà, terminante, vel etiam deter-

minante intelleltum divinum extrinſecè ad infallibilem ſci-

entiam; quia ſicut veritas objectiva eſt, ſic etiam Deum
determinat ad judicandum: Et ſicut objectum eſtens,
ſic etiam eſt ſcibile in ſeipſo: Sed veritas objectiva eſt
conditionatè, & futurum conditionatum eſt ens condi-
tionate exiſtens, ergo ſic etiam eſt ſcibile in ſeipſo, &
ſcitur ab intellectu divino, ergo. IV. Sufficit
ergò nobis exiſtentia tantum conditionata objecti ad veri-
fican⸗

124 THEOREMA III. THESIS X.

ficandam ſcientiam Dei; quia ut objectum affirmetur à
ſcientia, non requirit aliam, aut majorem exiſtentiam,
um illam, quæ de objecto affirmatur ab ipsaà ſcientia;
4 futurum contingens conditionatum eſt objectum,
de quo ſcientia conditionalis affirmat, non quèd exi-
ſtat; ſed Aud exiſteret; ergo etiam ut hoc objectum
terminet ſcientiam, non requiritur, quòd exiſtat; ſed
quòd exiſteret, ſi conditio poneretur. V. Ex
his objectum ſcientiæ hujus Conditionalis non eſt conſecutios
unius ex alio, ſed coexiſtentia conditionati cum conditione,
non quidem abſolutè poſita, ſed ponenda, ſi ponatur condi-
tioʒ quia licet connexio & coëxiſtentia ſit fallibilis an-
tecedenter, tamen ex ſuppoſitione, quòd ſic eſſet po-
nenda ſub tali conditione, eſt neceſſaria conſequenter,
& ſic poteſt fundare cognitionem certam.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

81 objectum conditionatum ſeipſo eſt determinati-
vum ſcientiæ divinæ, ergo haberet aliquid intrinſe-
cum, ſeu rationem determinativi; ſed non habet ali-
quid intrinſecum; cùm intrinſecè non ſit, ſed tantùm
eſſet, ſi conditio eſſet poſita. D. Ma. Haberet aliquid
phyſicè intrinſecum, & in eſſe rei, ſeu per ſtatum M. logict,
& denominativè, in eſſe veri, & per ampliationem C. Fu-
turum conditionatum eo modo habet intrinſecè ratio-
nem determinativi, quomodo apud Thomiſtas habet vir-
tutem intrinſecam terminandi decretum prædeterminans.
II. Quod actu eſt nihil, nequit in ſe terminare
actum, & multò minùs Deum extrinſecè determinare,
ſed futurum conditionatum actu eſt nihil. R. 1. Quo-
modo ergò terminat decretum præadeterminans. 2. D. Ma.
MWequit terminare, & determinare phyſick & eſſective C.
bjeltivè & intentionaliter, ut cognitio repræſentet obje-
tum,

1De
gzi ſiſchin
aofrnen.

IHEN,

Pechin m
ibreneiſtn
urabipriſet⸗
uumel Ohei⸗
nn, non uode
nit oc obeet
d eultur;
V.
lmianſemn

anz maner
1, †

, lo ctler⸗
. .
Aun conleguente,
tn.

eſnie.
0 At ceemint.
tAgutinmi
Anumn ubet d.
t, led tumin
Hllenet algni
uun M le
ſuinenl. N.
inrnlerend
it⸗ di⸗
Njalaemminant
n ſetetnunan
Grdetennuna
n. 2. 0. 1
646 ſeän
oneteſnt/

SCIENTIA MEDIA. 125

dtum, ſicut eſt, vel erit, vel eſſet pro tempore, & modo in
propoſitione ſignificato N. III. Scientia, vel affir-

matio conditionalium abſolutè exiſtit in Deo, ergo

etiam id, à quo determinatur extrinſecè ad exiſtentiam,
debet abſolutè exiſtere; ſed non ſic exiſtit futurum con-
ditionatum. D. C. à Quo determinatur phyſicè C. inten-
tionaliter, & objectiv? N. Determinatio phyſica ad
affirmandum illud objectum eſt ab infnità perfectione in-
tellectis divini neceſſitante ad cognoſcendum omne cognoſci-
bile: Determinativum autem intentionale non debet eſſe
phyſicè, ſed ſuficit, ut ſit eo modo, & pro eo tempore, pro
quo afirmatur. IV. Objectum eã ratione & mo-
do determinat ſcientiam de ſe etiam objectiveè, & in-
tentionaliter, quo ipſum eſt determinatum in ſe, ſed
conditionatum in ſe non eſt determinatum, ſed deter-
minaretur, ſi conditio poneretur. D. Ma, Quo ipſum
eſt determinatum per ſtatum, & in tempore, quo ſcitur &
afirmatur futurum N. per ampliationem, E& alienationem⸗
& pro tempore, pro quo ſcitur, & affirmatur C. Futura
non habent determinationem pro nunc, aut pro ſem-
per, ſed pro tempore, quo exiſtent, vel exiſterent; Nec con-
ditionata habent modo abſoluto, ſed ſub conditione,
E&t. V. Quidquid actu eſt cognoſcibile, actu
eſt aliquid; eſſe enim, & eſſe cognoſcibile convertun-
tur; ſed conditionata non ſunt aliquid actu in ſe, ergo
nec in ſe ſunt actu cognoſcibilia, ſed in alio tantam. D.
Ma. Quod altu eſt cognoſcibile cognoſcibilitate partialiter
cauſante cognitionem, ſt actu aliquid, ur ſit in creatis Ci co-
gnoſcibilitate merè terminante N. V'el dub D. actus eſt ali-
quid phyſicè in eſſe rei N. logicè, & determinativè in eſſe
veri CNon debet eſſe aliquid phyſicè actu pro ſem-
per, ſed pro tempore, pro quo achrmatur, & e0 tan-
tum modo, quo aflirmatur. SS
THEO-

126 THEOREMA NW. THESIS X.
THEOXNEMmIA W..
Mon in Decreto ſubiectivè abſoluto, &y ob-

jectivè conditionato.

Uxta Alvarez, & ejus Sequaces Deus fututa conditio⸗=
J nata videt in hoc decreto: Ego decerno pradetermina-
re Tyrios ad converſionem, ſi Chriſti miracula videbunt:
Hoc decretum dicunt ſubjectivè Abſolutum; quia Deus
ab æterno decrevit actu, & abſolutè taliter prædeter-
minare voluntatem ſic conſtitutam: Objectivè autem eſt
Conditionatum, quia non exiſtet prædeterminatio illa &
converſio, niſi ponatur illa conditio: Sed contra hoc
decretum reflectimus. I. Nequit Deus videre
futura conditionata in tali decreto objectivè Conditionato,
& pradeterminante; quia tale decretum cùm ſit antece-
dens, & à voluntate creataâ inimpedibile, creatæ vide-
tur obeſſe libertati, & contra illud militant omnia ar-
gumenta, quæ alibi contra prædeterminationem phy-
ſicam ponimus. II. Nec Deus ea videre poteſt
in alio decreto actu exiſtente, ſubjectivè abſoluto, & objecti-
vè conditionato; quia hoc decretum, quodcunque fin-
gis, ſi antecedit determinationem voluntatis, coincidit
cum decreto prædeterminante: Si concomitatur, non Erhütkehi-
priùs videt conditionata in decreto, quàm in ipsà de- udh ,
terminatione, ùt ſuprà de abſolutè futuris diximus. un
III. Hæc Decreta ſubjectivè abſoluta omnino fo-
rent inutilia; quia quoad creaturas liberas infinities in-
finitæ combinationes conditionum ſunt poſſibiles, ergo
ſi has videt Deus in decretis his, in Deo infinities infini-
ta decreta ſtatues, quæ eſſent otioſa, & non facerent ad
ullam hujus mundi gubernationem, aut Dei beatitu-
dinem: Sin autem cum Joan. à S. Th. hæc decreta li-
mites ad conditionata tantùm aliqua, non omnia; fa-
eies

Gnldo dhdineg
lene fnen

Deusfurticn
liternn palmn

lkl mraclcaui

o, Ndanmh
Meyi Muii
umchn itanter⸗
Cble, euriite-
Bnirmommux.
emintineng
Asain

mn
Clolanmae D
ntits, cineil
ncomitaur, Nn
gulmin pace⸗
Enus dund,
in mmin f⸗
Asinides
Cpelbles,eng
Oinhinesinm⸗
Lronkacelen
An Deiben-
. Hec deent-
,nNn

SCIENTIA MEDIA. 127
cies Deum neſcientem quoad reliqua, quæ actu non
decrevit. IV. Hæc decreta etiam facerent Deum

authorem peccatiʒ; quia Deus videt plurima peccata fu-
tura ſub conditione vel vehementis tentationis, vel al-
terius occaſionis; ſed ſi Deus ea videat in decretis ſuis,
utique erit author mali, quod decrevit ſub tali condi-
tione: Sin autem (ùt debes) dicas hoc decretum tan-
tùm permiſſivum „ergo decretum non eſt determina-
tum ad unum, ſed indifferens ad utrumque, cùm ſola
permiſſio dici nequeat intentiva, &c. V. Ea-
dem decreta forent ſuperflua; quia complerentur per
ipſam conditionatam rerum futuritionem, ergo iterum
non eſt potior ratio, cur dicantur videri in his decretis,
& non in ipsã potiùs futuritione. VI. Præterea hæc
decreta ſæpe haberent ſecum ipſis oppoſitionem quandam ʒ ſi
enim conditio à ſolo Deo pendet, aut ſaltem partim à
Deo, partim à creaturâ, tunc ſi Deus ex parte ſuĩ non
vult adimplere conditionem, quæ à ſe ſolo pendet, v. g.
ſi nollet prædicari Evangelium apud Tyrios & Sido-
nios; certè oppoſitio aliqua eſt ex alterâ voluntate, quâ
ſtatuit conditionem non implere. VII. Hinc
etiam talia decreta videntur quaſi illuſoria 3 quia æ quiva-
lent huic meæ promiſſioni, qua tibi promitterem 1000.
aureos, ſi cras me in domo mea conveneris; & ego ta-
men nollem eſſe domi meæ, ut me ibidem convenire
poſſes: Nunquid illuſoria talis eſt promiſſio? Sic &
Deus vellet converti Tyrios, ſi prædicationem Chriſti
audiant, & tamen abſolutè noluit, Chriſtum iis prædi-
care.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Oluntas antecedens ſalvandi omnes eſt abſoluta ex
parte Dei, & conditionata ex parte creaturæ, ergo
ab10⸗

1

128 THEOREMA IV. THESIS X.
abſolutè rejicienda non ſunt decreta ex parte ſubjecti
abſoluta, & ex parte objecti conditionata. D. C. Non
ſunt reſicienda, ut futurum conſtituatur in eſſe infallibiliter
conditionatè futuri, vel ut in Deo detur infallibilis ſcientia
de tali futuro N. Ut intelligantur promiſſiones divinæ;
quæ ut: in homine, ita & in Deo ſtare non poſſunt ſinè ſerid
voluntate ſe obligandi, & conſequenter ſinè decreto ſubje-
Ktivè ſaltem abſoluto C. Hinc talia decreta ſunt Abſoluta
ex parte rerum, quæ nobis non ſunt immediatè liberæ, ſed
2 ſolo Deo præſtabiles, & à Deo etiam promiſſæ: Et ſunt
Conditionata ex parte creaturæ & objecti; quia creaturæ
libera eſt circa uſum earundem rerum à Deo promiſſarum
& collatarum, ſcilicet circa auxilia gratiæ, quibus homo
ſalvari poteſt, ſi uti velit. II. Nequit Deus præ-
videre conſenſum conditionatum, quin videat ſimul
concurſum ſuum ſimultaneum, ſed concurſum ſimul-
taneum nequit videre ſinè decreto ſaltem ratione prio-
re & applicante omnipotentiam, ut concurrat, ergo
etiam videt decretum ratione priùs, & in eo videt con-
ſenſum. D. Ma. MNiſi videat concurſum ſimultaneum
abſolutum N. conditionatum C. Concurſum abſolutum non
videt ſinè decreto, ſed conditionatum videt ſinè decreto ab-
ſolutè poſito, ſeu actu exiſtente. III. Conſenſus
futurus conditionatus plus de facto eſt, quàm conſen-
ſus merè poſſibilis, ergo defacto debet dari id, per
quod extrahitur & ſtatu poſſibilitatis, ſed quid illud,
niſi decretum ſubjectivè abſolutum? cur ergo in eo non
videbitur? D. A. Plus eſt ſecundum exiſtentiam realem
MN. Jecundum exiſtentiam objectivam, quia afrmatur non
ſolum non repugnantia ad exiſtendum, ſed etiam actualis
exiſtentia ſub conditione, ſi hoc vel illud poneretur C. Res
autem in hoc ſtatu objectivo ex ſtatu poſſibilitatis ex-
irahitur formaliter rauone ſui, quia talis eſet, fi condi-
tio

Sirnarekin
beinmns ommd
ſiniit, niſt

N
ℳ

INI

Ai

nsenhlen,

AWel edi

IHSNr
ner aneſl
Nonata. D
ineſeitſdli⸗
riſfalili
inmiſimer n
nnlſcnt ſn /
nu nn ſ
erlunt 4blale
umnluelkere,
in mnſu lrſin
cheptüngtun
n,/Duymſen
Sute, hn la
eguieum
Gunn ſitent nn
cnorimmünn.
entugent
onaunr, en
Ein a uckr an⸗
ſin ſinildeun
ndltunnn
,ſd crend
II Conſeniu

,Cuuncole.

heietiil, per
OCucd nd,
enginedton
innun ſeulen
ufßmnuni
11 nian ch
mnm 1
1olbl

iehn⸗ 4
4

S

UTILITAS SCIENTILA MEDIX. 129

tio eſſet; Efficienter verò non extrahitur per ſtatum,
ſed per alienationem vi cauſarum ſuarum, non quidem
operantium de præſenti & abſolutè, ſed conditionatb, &
tunc operantium, ſi conditio poneretur. IV. Intel-
lectus divinus necçeſſariò actu cognoſcit, quidquid eſt
ſcibile, & quomodocunque eſt ſcibile, ergo & volun-
tas neceſſariò actu decernit, quidquid eſt fururum, &
quomodocunque eſt futurum; ergo actuale eſt decre-
tum de futuris omnibus conditionatis, ergo & in eo
illa videbit. Diſp. Intellectus eſt botentia neceſſaria, &
illa ſcientia eſt neceſſaria, ne in Deo detur ignorantia, &
imperfelctio: Sed voluntas eſt libera, & decreta illa ex
nullo capite ſunt neceſſaria, imb otioſa eſſent, & nullum
Enem obtinerent, adeéque non conveniunt voluntati Dei

berſectiſſimæ.

Utilitas Scientiæ Mediæ.
THFEOXEAIIA IL.
Eſt utiliſſima ad dirigendum Deum in decre-

tis abſolutis, & providentid ſud.
Cientiæ Mediæ utilitatem, imò ejus neceſſitatem
ulterius expoſituri, à decretis Dei abſolutis, & à
providentià ejus incipimus. I. Efficacia qui-
dem decretorum divinorum non innititur immediat?, &
Principaliter ſcientiæ Mediæ, ſed mediatè & remotè; quia
ipſa non dat efficacitatem ipſam, & libertatem decre-
tis, ſed ſolàm facit, ut Deus providè & ſapientiſſimè
omnes actus, maximè liberos, diſponere poſſit, & di-
figere ad optimes fines, ergo efficacia illa innititur

In LL. J ent. 1 tan-

130 THEOREMA I. THESIS XI.
tantùm remotè ſcientiæ Mediæ. II. Scientiam
ergò Mediam iequirimus ad providè, & ſapienter for-
manda decreta abſoluta; pertinet enim ad perfectam
providentiam ſcire, qui modus agendi aptior ad finem
aſſequendum, & quem eventum habitura fint quævis
media, quæ adhiberi poſſunt;, ut prudenter decerna-
tur circa finem, & circa media conducentia ad finem;
ſed ad hoc maximè conducit, imò neceſſarium eſt ſci-
re, quid ex unoquoque modo agendi, & ex unoquo-
que medio fit ſecuturum, ſi adhibererur, ùt patet in
humanis: Nec in hoc Ordine eſt diſcrimen inter
Deum & creaturam, Hcèt in eo ſit, quòd divinus in-
tellectus de rebus agendis formet judicium omnino
certum & rectum, non verò humanus. FII.
Ideo nobis non ſufficit: Deum in formandis decretis abſo-
lutis circa actus noſiros liberos dirigi per ſcientiam ſimplicis

Intelligentiæ; quia per hanc Deus quidem videt, quid
fieri poſſit; & videt, quòd media Tolhr obtinere ta-

lem finem, ſi voluntas liberè conſentiat, cùm media
maneant indifferentia; ſed non videt per eam, quod
futurum eſt, an voluntas ſit conſenſura, an media iſta
ſint efficacia futura; cùm hæc ſcientia poſſibilia tan-
tùm reſpiciat ſub præcisâ ratione poſſibilitatis. IV.
Nec ſuppoſitã ſola ſcientia poſſibilitatis ad rationem pro-
midentiæ divinæ, & decretorum infallibilitatem ſuficit,
quod divina voluntas ſit eicaciſſima; quia hoc quidem eſt
facere Deum omnipotentem, ſed non eſt facere provi-
dum, qui omnia in ſapientia „& prudenter moderetur;
Imò hoc eſt facere improvidum, cui ſit pro ratione vo-
luntas, quæ in mundo gubernando minimè reſpiciat,
quis modus agendi, & quid naturæ cujusque rei magis
conveniat, ergo ſcientia Media omnino neceſlaria eſt,

ur Deus faciat, & gubernet omnia in ſapientia. V.
Unde

TIre.
I.
ril, ſzin
tennm Arent
Eenliaptiorad
hbina ſur
Aenrer det
tiad fn
um ek
l Aurwn

l
rrideinn on
UmIe.. 1
enls Entic⸗
e ſienien
guicen ieh
ulir Obonere
aanar, cum me
e etemn,
la, N wedi 1
entin lit .
bilnt
G64A inn 1
liluen ſce
uilaeqhüden
nelkweleßt,
eeneriodtt
aulepto un
opinme 4
ut Clſopbe 1
onnino gece

minſinen 6

UTILTTAS SCIENTIE MEDILE. 131
Unde in ipsdà etiam creatione mundi Voluntas non direxit
intellecttum divinum; quia hoc eſſet ordinem rerum per-
verteré, & ponere cæcum ad ducendum eum, qui vi-
det: Jed Intellectus direxit voluntatem; quia ipſe novit,
quid melius foret agere, quid omittere, quis ordo re-
rum pulchrior ,& aptior ad Dei ſapientiam, potentiam
& bonitatem: Ex quo argumentare ad effectus liberos
Ereatos: Vide Pennotum l. 3. c. 29:
F. 2. Reflexionts Adverſariz:
PEt ſcientiam ſimplicis Intelligentiæ Deus novit; ſe
in theſauris ommpotentiæ ſuæ habere media effica-
ciſſima obtinendi effectum quemlibet, erge hæc ſuffi⸗
cit ad dirigendum Deum in decretis abſolutis, & pro-=
videntiâ ſuãa. D. Maæ. Per ſimplicem Intelligentiam videt
ſe habere media ab extrinſeto & ependenter a ſcientia me-
Wid eficatiſſima C ab intrinſeco effcaciſſima dub D. per
quæ ſalvetur libertas voluntatis humanæ N. per quæ volun-
tas ad agendum neceſſitetur C. Simplex Intelligentia eæ
ſ. d. proponit, quæ fieri poſſint per auxilia indifferentia:
Scientia Media, quæ fierent, ſi conitio poneretur. II.
Inter decreta abſoluta fortè præcipuum eſt decretum
rædefinitivum, & prædeſtinans, ſed hiæc duo detreta
ſoli Deo ſunt libera, ergo dependent à folo Deo; non à
libertate creaturæ, & cenſequenter à ſcientia Mediâ
D. Mi. Soli Deo ſunt libera quoad eorum exiſtentiam C.
quoad eorum connexionem cum prævisâ determinatione vo-
luntatis tonſenſuræ N. Poſità futuritione conditionata con-
ſensdts Deo liberum eſt piædehnire, vel non pradeſinire,
praædeſtinare, vel non prædeſtinaie: Sed de his infrà agemus
Weciatim. III. Finis decretorümi providentiæ
divinæ generalis eſt conſtituere hominem in ſuâ hber-
tate, ex illo Eccl. 15. Conſtituit hominem in manu
1 2 con-

132 THEOREMA I. THESIS XI.

conſilii ſui; ſed hunc finem Deus obtinere poteſt præ-
lucente ſolaâ ſimplice Intelligentia; quid enim obeſt?
ergo neceſſaria non eſt ſcientia conditionalis diverſa.
D. Ma. Finis inadæquatus C. adeæquatus N. Intendit
enim inſuper, & quidem ſerib, & ex parte ſui effcaciter
conſenſum noſtrum; nam ibidem addit: Adjecit mandata
& præcepta, ſcilicet dirigendo & ſuadendo bonum uſum
libertatis noſtræ; ad quod preæter ſimplicem Intelligentiam
requiritur alia adhuc ſcientia, quæ cognoſcat conducentiam
mediorum, ſi dentur; ne inveniatur ignorantia aliqua.
IV. Ad providentiam generalem ſufficit ſcien-
tia de ſufficientia intrinſecaà mediorum, & quidquid

ultra hanc ſufficientiam Deus intendit, eſt extra limi-

tes providentiæ generalis; ſed ſufficientia intrinſeca
mmeadtorutn habetur ex ſolà ſcientiâ ſimplicis Intelligen-
tiæ, ergo præter hanc ſcientiam non requiritur alia ad
providentiam generalem, & ejus decreta. D. I. Puxt.
WMa. Jußcit ſcientia de ſußcientid intrinſecà mediorum

cum praſcientid eventüs, vel non eventis C. ſinè hàc N.

Proviſor generalis perfectus eſt, qui prævidet ſufficien-
tiæ conjungendum eſſe ipſum eventum, vel negatio-

nem ejus. Dein D. 2. Part. Quidquid Deus ultra ſußſ-

cientiam mediorum intendit inefficaciter, eſt extra terminos
providentie generalis N. effcaciter Jub D. quantum eſt ex
parte ſui quoad collationem mediorum ſußfcientium N e
barte effectis, & . C. Providentia ſpecialis intendit ef-
fectum efficaciter: Unde præter ſolam ſufficientiam
medii habet decretum benevolum, ſed dependenter à
ſcientia Medi. V. Dei Providentia multa or-
dinat ad ſuos fines, quæ antecedunt determinationem
creaturæ. Quoad effectus liberos ipſius creaturæ N. quoad
eſſectus a ſola Dei voluntate dependentes C. Providentia
ordinaria accommodat ſe naturis rerum.

7HEO.

1

Slitcen la

Elo.

ohünktei UTIILITAS SCIENTIA MEDILE. 13;
Alene THEOAXEAA TNM =
gare Utiliſſima etiam eſt ad ſalvandam libertatem
a humanam
e ſi, u . .
ne Ibertas creata eſt præcipuum fundamentum, & uti-
b lmnin 1 litas præcipua ſcientiæ Mediæ: Ideo in ordine ad
lienin hanc obſervamus. I. Negamus ſcientiam con-

ditionalium dependentem à decreto ſubjectivè abſoluto, &
objectivè conditionato componi poſſe cum libertate creata;
quia indubitatum nobis in Scholis noſtris principium
eſt, quòd omne antecedens, & inimpedibile à poten-
tiâ, & neceſſariò inferens, ſeu ex natura ſuà connexum
cum actu lædat ejus libertatem; ſed decretum hoc, &
conſequenter etiam ſcientia ab illo dependens antece-
dit conſenſum, & futuritionem etiam conditionatam,
nec impediri poteſt à voluntate, & connectitur eſlen-
tialiter cum conſenſu & futuritione etiam conditiona-
tã, ùt examinanti facilè patebit ex principiis Adverſa-
riorum: Reſponſiones, & phraſes, quas reponunt,
opportunæ ſunt ad eludendum, non ad elucidandum
argumentum, & ad cognoſcendum libertatis exerci-
Dan Uniſß tium; omnes enim applicari poterunt Beato ad aſſe-
lanutnun rendam in eo potentiam Deum non amandi, vel odio
DK habendi; applicabuntur compedibus conſtricto ad aſ-
finnmn ſerendam huic potentiam proximam ambulandi, &
nbumitt⸗ aliis, ut fuſiùs loquuntur alii. II. Ideo ad ſa?-
unitftenm „andam libertatem creatam dicimus omnino neceſſariam eſſe
Altgenlenttd ſcientiam Mediam; quia hæc, & non alia aſſignatir
Eemumlu A" ſcientia conditionalium, quæ conſequitur, & non an-
emmmönen tecedit libertatis exercitium conditionatè præviſum;
geune N quæ potuiſlet non eſſe, & indirectè impediri, ſi volur-
0. Droriden ras aliter fuiſſet ſeſe determinatura; quæ infallibilem
u quidem habet connexionem cum certitudine effectus
TI 13 con-

ulcennian
ait Ai.
gul
enlt, kemnln.
femi, inmien
plcsluelggen.
Nithunnkdud
ecten. D.1. n,
mitſri minmn
CtG,N
Nrnietaffcien.
n, el tegarn.

I134 THEOREMA II. THESIS XI.

conditionatè ſecuturi, ſed ex ſuppoſitione tamen, &
cum dependentia à conditionatà futuritione, & deter-
minatione voluntatis liberæ: Unde eſt & manet cum
eã libertas. III. Hanc creataæ libertati integri-
tatem cum ſcienzia Medià conjunctam inde etiam ſtabilimusz
tum quia hæc præſcientia non prærequiritur ad effe-
Kum liberum per ſe ratione ipſius effectůs, ſed tantàùmim
per accidens, ſcilicet ratione Dei ad hoc, ut Deum di-
tigat ad prudenter, infallibiliter, & beneficè cauſan-
dum liberum conſenſum creaturæ abſolutum; tum
quia cum eã manent principia actũs liberi ſecundùm ſe
indifferentia ad aſ- vel diſſenſum; tum quia &c.

F. 2. Keſtexiones Adverfüric.

ICh ſcientia tollit libertatem, quæ ſupponit conditio-
natam rei futuritione ante uſum libertatis, ſed ſcien-
tia Media taliter ſupponit futuritionem conditionatam;
cùm æc ſit ante decretum & concurſum Dei, & con-
ſequenter ante exercitium libertatis, ergo. D. Ma.
Quæ ſupponit futuritionem ante uſum libertatis a ſolutum
tantum, & actu exiſtentem M. ante uiſum libertatis etiam
conditionatum C. Aßſenſus conditionatus in ratione contin-
gentis complet ſcientiam Mediam, adeéque rationt prior eſt.
Cæterdm etiam D. Prob. Mi. Huturitio conditionata e
ante decretumi abſolutè, & exercitè exiſtens C. conditionatè
exiſtens pro eo tempore, & modo, quo affimatur res futura
MN. II. Quod antecedit conſenſum abſolutè
futurum, & eſt infallibiliter connexum cum conſenſu,
illud neceſſitat intellectum, ſeu tollit libertatem, ſed

utrumque habet ſcientia Media. D. la. Quod ante-

cedit conſenſum abſolutk futurum inimpedibiliter, & nullo
modo pendet A confenſu libero future C. impedibiliter, &
cum dependentiâ N. Item D. 2. Part. Ma. Quod eſt in-
B ſalli-

ſoliettkkifen

SN

tone tmen
tione, Nte.
& maetan
Venats inuß
nimn aiin
uriur ad eke
b,leltantin

mch⸗

Denn Kond

nd,

1

nr Condt⸗

Aic

,rutntetnmm.

7
M.

.C Cudtaldle
1C.1

urtet ſututt

UTILTTAS SCIENTE MEDLEÆ. 135
fallibiliter connexum cum conſenſu etiam conditionatè fu-
turo, & quidem infallibilitate antecedente conſenſum C.
cum conſenſu abſolutb futuro, & ex bypothtſi tantum, quia

voluntas ſe eſt determinatura N. III. Ut con-

ſenſus conditionatus impediri potuiſſet, deberet à vo-
luntate liberã dependere, ſed ab hâc nequit dependere
conſenſus conditionatus, utpote qui non eſt aliquid
reale & poſitivum, ſed objectivum; & fieri poteſt ſub
conditione, licèt voluntas nunquam ſit, ergo. D. Ma.
Deberet dependere à voluntate actu, & abſolutè exiſtente
N. conditionat? exiſtente pro tempore, & modo per copulam
importatis Sub D. dependentia aliqud phyſicà cauſalitatis
N. objectivdâ affirmabilitatis C. Conſenſus ſcilicet depen-
deret àvoluntate, ſi aliquando Petrus exiſteret, & ei talis
gratia daretur. IV. Scientia Media de conſenſu
eſſet principium noſtri conſenss; quia dinigit volun-
tatem in dandis ad conſenſum neceſſaxiis; ſed Scientia
Media de conſenſu eſt inconjungibilis cum diſſenſu,
ergo eſt principium conſensũs inconjungibile cum diſ⸗
ſenſu, ergo deſtruit libertatem conſensus. R. 1. Ici-
entia Media ſtrictt loquendo non eſt principium, ſed appli-
catio principii. 2. D. Mi. Eſt inconjungibilis cum diſſenſu
ex ſuppoſitione conſensis conditionatè ſuturi, ſi hec gratia
detur, ſeu potius ex neceſſitate tantuùm conſequente C. ne-
ceßitate antecedente, & independente ab illa ſuppoſitione
N. Non cum bac, ſed cum ill inconjungibilitate, & ne⸗
ceßitatt ſtat libertas,
THEOREMA III.
U & ad conciliundam libertatem cum præ-
deſtinatione & gratid.
Llbertati novam difficultatem addit infallibilitas
prædeſtinationis, & gratiæ efficacis à Deo collatæ;
I 4 quam

1I3 6 THEOREMA III. THESIS XI.
quam breviter hic attingimus. I. Scientia Me-
dia eſt aptißima ad conciliandam libertatem cum praædeſti-
natione, & ůgratiä; quia libertas requirit media ad con-
ſequendum effectum indifferentia, prædeſtinatio au-
tem, & efficacia gratiæ infallibilitatem; ſed utraque
ſunt cum ſcientiã Mediaâ, per quam Deus videt illa me-
dia ex ſe, & naturâ ſuaâ indifferentia, fore congrua &
efficacia, ſi conferantur in talibus circumſtantiis, ergo.
II. Hanc conciliationem libertatis cum pradeſtina-
tione, & gratia negamus ſcientiæ conditionalium dependen-
1i 2 decreto ſubjectivè abſoluto; quia ubi Deus vult effe-
ctum fieri liberè, & contingenter „debet applicare cau-
ſam contingentem, & decclibilem, h. e. cauſam, ex
quã effectus contingenter eveniat, & quæ in operando
deficere poſſit, ùt inſinuat D. Th. 1. p. q. 19. a. 8. ergo
debet applicari auxilium de ſe indifferens „»ut conjungi
poſſit cum carentiã effectũs ſed auxilium illud præde-
terminans potiùs eſt cauſa neceſſaria, indefectibilis 9 4
voluntate independens, ergo ſicut repugnat Deum fa-
cere per auxilium indifferens, ut creatura operetur ne-
ceſſariò; ita repugnat Deum per auxilium prædetermi-
nans facere, ut operetur liberè, III. Cum
ſcientiã Media prædeſtinatio ad gratiam etiam manet om-
nino gratuita; quia Deus per ſcientiam mediam non ex-
plorat voluntatem noſtram tanquam cauſam, regulam,
aut motivum, quo Deus certò determinetur ad gra-
tiam concedendam; ſed explorat eam tanquam obje-
ctum & rationem, quâ noſtro concipiendi modo diri-
gatur pris, quàm aliquid abſolute ſtatuat circa liberas
actiones noſtras; licèt igitur nullus ex adultis prædeſti-
netur ad primam gratiam, niſi præviſus eſt conſenſu-
rus; non tamen ideo prædeſtinatur, quia conſenſurus
eſt; ita enim eſt Præviſus huic gratiæ conſenſurus, ut

ſimul

runenam ud
M; ,
6,, M
.

I Ktriige
mn nga.
tunt meclnaten
Prrcleſinmhe
en; ſed nt
lug icer lan⸗
in chnonul

ſr
llan

misetet
0
nirelhiu.
nlim lgetlhr.
bdieunllete.

Eoueingrnd
lgrelgh
1, I Cniung,
vumilnd rt.
indeſechbib,
Nonnr Deumr.
4 Operenn ie-
n Mralgeini
III. Cum
ſianmnaneron⸗
Ecdiamponer

eur a g
ngun hhe.
l modo r
utckerliberas
Clls Urrdel⸗
5 e onnenlr.
Ui cbnlenlon
rlenlurnst

UTILITAS SCIENTIA MEDIE. - 37

ſimul etiam ſit præviſus non conſenſurus multis aliis
gratiis; Unde prædeſtinatio tota eſt ex Dei voluntate li-
bera & miſericordi, dante hanc potiùs, quàm aliam
gratiam. IV. Nec ſcientia Media nimium tri-
buit libero arbitrio in negotio gratiæ, & ſalutis ; quia ex
ſcientiã Media nihil tribuimus libero arbitrio, quàm
quod ipſi Adverſarii citra hæreſim negare non poſſunt,
h. e. veram prævenienti gratiæ reſiſtendi, & parendi
poteſtatem, & determinationem liberam ad bonum,
quæ ipſum etiam Tridentinum, & Catholici omnes ad-
mittunt, ergo.

H. 2. Reſtexiones Adverſuriæ.

AUg. recte cum humanã libertate certitudinem præ-
deſtinationis, & efficaciam gratiæ compoſuit, ſed
in hac concordia ſtabilienda, & explicanda nuſquam
meminit ſcientiæ Mediæ; ubi enim: ergo ad hoc illa
non eſt neceſlaria. D. Ma. Ex Thyrſ. Gonz. Rectt
compoſuit h. e. recte probavit componi C. h. e. dilucidè ex-
poſuit hunc concordiæz modum N. Aug. unicè urgebat neceſ-
ſitatem gratiæ ad quodlibet opus bonum, etiam ad initium
Edei, ſed nullibi explicitt, & exprofeſſo exponit modum il-
lum concordiæ, vel per decretum ſubjectiv? alſolutum, vel
per ſcientiam Mediam: Hanc tamen implicitè adſtruit,
dum conſtanter gratiam eficacem ponit in vocatione con-
gruà, &. II. Saltem cùm Semipelagiani Au-
guſtino objicerent, quèòd ipſe induceret fatum, & ever-
teret libertatem per ſuam prædeſtinationem, nunquam
ad hos cavillos tollendos recurrit ad ſcientiam Mediam,
quod tamen facilè potuiſſet. R. Woluit tam explicitè el
uti contra Semipelagianos, ut tantò latius recederet ab eo-
Tum erreε, aut ne illi in ſuo errore confirmarentur ex malè
intellecta ſua ſcientia: Cæterum de ipsaà doctrinà Aug. age-
1 5 mus

13 8 THEOREMA IV. THESIS XI.

mus infra. III. Hæc concordia prædeſtinatio-
nis, & gratiæ cum libertate ex Aug. eſt difficillima, imò
ineffabilis ex l. de Grat. Chriſti. c. 24. ſed per principia
ſcientiæ Mediæ non eſt difficilis, nec ineffabilis, ſed
facilis, ergo ex his principiis petenda illa non eſt. D.
Mi. Eſſet facili abſolutè N. comparativè ad decreta præ-
determinantia, & ſubjectivè abſoluta C. Difßicultates in
noſtrà ſententiâ ſat graves afferimus in Tract, de Grat.
IV. Res fidei non innituntur fundamento am-
biguo & incerto; ſed prædeſtinatio, & efficacia gratiæ
ſunt de fide, & certum non eſt, quòd detur ſcientia
Media, ergo. K. I. Minus certum eſt, dari decretum
prædeterminans. 2. D. Ma. Mon innituntur ſundamento
dubio quoad certitudinem, quam habent à revelatione divi-
nd, & quoad quaſtionem, an ſint C. quoad explicationem,
& declarationem modi, quo tales res ſunt, in quo Theologs
ſapius diſſentiunt, & qui modus de fide non eſt N.

THEOREMA W.

Aliæ utilitates, &; neceſſitates Scientiæ
Mediæ.
Eſtant variæ adhuc utilitates, imèò neceſſitates ſci⸗
entiæ Mediæ, quas in decurſu tum hujus, tum
aliorum Tractatuum attingimus: Ex quibus paucas ad-
huc apponemus, ut viam ad colligendas reliquas mon-
ſtremus. I. Scientia Media utilu, imò neceſſa-
ria eſt, ut Deus ſit infallibilis in omnibus promiſſionibus ſuis
Deus enim infallibiliter promiſit in Scripturis eventus
etiam liberos, ergo infallibiliter Deus prævidet, quid
futurum eſſet, ſi daret hæc, vel illa media indifferen-
tia ad obtinendos illos eventus, ne ſe exponat periculo

non ſervandi promiſſionem, vel non obtinendi finem
. ſuum,

NlN.
ubrriſs UTILITTAS SCIENTIE MEDIE. 139
nfelius ſuum, ergo ſcientia illa Media omnino eſt neceſſaria
elpernien ad hos eventus liberos per media indifferentia obtinen-
iefthlg dos. II. Eadem utilis eſt ad hoc, ut Deus ſit ſpeciali-
innek) ter beneficus; quia ut Deus verè ſit, & dicatur beneſicus,
iullanu gratiam eo fine dare debet, ut certèò ſimul, & libere
Ufaluut conſequatur conſenſus noſter, exgo eam dare debet in
Tah &ι ralibus circumſtantiis, in quibus prævidet conſenſum
mem am eſſe futurum, ergo ut hominis iltrontur, ita eum vo-
Uchrue care debet, quomodo ſcit congruere, ut homo vocan-
erſems tem non reſpuat, quæ diximus fieri per ſcientiam Me-
m diam. III. Item utilis eſt, ut Deus diſcernat con-
rinum ſentientem à non conſentiente, juſtum ab injuſto; quia li-
muicims cet diſcretio non pertineat ad ſtarum conditionatum,
Ginlam ſed abſolutum, cùm ante ſtatum abſolutum adhuc poſ-
u Ial, ſit damnari, & relinqui inter reprobos; nihilominus

N. tamen cùm ipſa diſcretio fiat, quando Deus ex ſpeciali
afſectu abſolutè decernit dare gratiam, cum qua videt
N. hominem cooperaturum, omiſſis aliis auxiliis, cum

quibus videt eum non cooperaturum, ideo ad hanc
ipſam diſcretionem neceſlaria eſt ſcientia Media.
IV. Præterea utilis eſt, ut Deus dicaiut operari
celtnsl’“ omnia ſecundum propoſitum voluntatis ſuæ; licet enim
Prævideat Deus, quid homo faéturus ſit in his vel illis
circumſtantiis, ſub hac vel illã gratia; non tenetur ta-
men Deus gratiam illam conferre, ſed ex beneplacito,
⸗ niueſr ac ex purã liberalitate illam confert, ergo illa omnia
niſanbuſin operatur ſecundùm beneplacitum voluntatis ſuæ.
apnsefennd V. Demum utilis eſt 40 eaplicandam prædefnitio-
iled nem: reprobationem , inexcuſabilitatem peccatoris 2 gratig
laidker⸗ ſuſicientian, reſiſtibilitatem gratiæ, & ad refutandam ne-

Neute

–W ceſſitatem gratiæ voluntati humanæ illatam, & alia; quæ
cien⸗ attingemus partim alihi, præſertim in Tract. de Gra-⸗

tia, partim in ſeqq· materiis hujus Tractarus.

140 THEOREMA IV. THESIS XI.
F. 2. Reflexiones Adverſuriæ.

Eus Abrahæ promiſit converſionem Gentium ex
theſauris omnipotentiæ ſuæ, ergo promiſſiones
divinæ dependent à ſola omnipotentia, non à ſcientia,
& conſenſu Gentium præviſo. D. A. Dependenter ta-
men à ſcientiä Dei conditionatà de conſenſu Gentium futu-
roſub conditione conferendæ hujus, vel illius gratiæ ex the-
ſauris omnipotentiæ C. independenter N. Promiſſiones divi-
næ non ſupponunt omnipotentiam cæco modo operantem, ſed
iluminatam, & directam a ſcientiâ proponente infallibi-
liter conſenſum obtinendum. II. Saltem benefi-
cium non eſt æſtimandum ex eventu, qui pendetà liber-
tate recipientis illud, ergo Dei beneficentia exponi ne-
quit per hoc, quòd dirigatur à præviſione conſensũs

noſtri dependentis. D. A. Ex eventu præviſo, &G intento

ex ſpeciali in alterum aſſectu N. nec præviſo, nec intento e
illo affeltu C. Deus enim ex ſpeciali in hunc hominem affectu
ſelegit gratiam, quam videt habituram effectum. III.
Diſcretio debet eſſe à ſolo Deo, ex illo r. Cor. 4. Quis
enim te diſcernit? quid autem habes, quod non acce-
piſti? ſed per ſcientiam Mediam diſcretio inſuper eſt ex
nobis, cuùm nos etiam faciamus, ne ſimus injuſti.
D. la. Diſcretio in actu primo, & radicalis, quæ nibil
aliud eſt, quam decretum Dei, quo ex purà miſericordid
voluit homini conferre auxilium, quod per ſcientiam Me-
diam prævidit conjungendum cum actu ſalutari, eſt à ſolo
Deo C. diſcretio in actu ſecundo, ſeu ſormalis, quæ eſt ipſe
actus ſecundus, per quem formaliter juſtus ſecernitur ab in-
Juſto N. Hic actus principaliter habetur à Deo dante gra-
tiam, & minus principaliter a voluntate cooperante gratiæ
divinæ. IV. Per auxilia indifferentia Deus non
dicernit hominem, cuùm poſſint eſſe æqualia in juſto &
injuſto,

N CONVENIENTIA CUM DEI ATTRIB. 141

ſn . injuſto , ſed cum ſcientia Media ſunt tantàùm auxilia in-
Ailifferentia, ergo eum diſcernit per alia auxilia ſin ſci-
nem Cenm entia Mediä. D. Ma. Per auxilia indifferentia nudd
orunli. umpta ſecundum entitatem præcisd non diſcernit C. ſumpta
oniſcdn Jecundum rationem ſpecialis beneficii dependenter a prævi-
Uiril Jione boni usis M. V. Ille hominem diſcernit,
nim’n Jqui facit, ut homo habeat gratiam efficacem, ſed ex
unueer 1cientiã Mediâ homo, non Deus faceret gratiam eſſe
efficacem; cùm gratia ſit indifferens, & hõmo faceret,
1 ut ſit efficax. D. Ma. Ille diſcernit in altu ſecundo, &
nmum cl. diſeretione Jormali, quæ conſiſtit in alctuali cooperatione
I Am dat jus, qui utendo ſolum gratid oblatd facit, ut efficax ſit C.
L diſcernit diſeretione radicali, & præcipud, quæ conſiſtit in
electione ſpecialis auxilüä, & beneficii, quod videtur habere
effectum præ alio auxilio N.

THESIS XII.

Nec tentoer

. Convenientia cum Attributis divinis.
“D THIEOREMA I.
Mod non acce-
ulnela Cum Scientid Medid ſalvatur ratio Cauſæ
Pmmus mjlt primæ, primi Moventis, &.

Homiſtæ argumentum non leve contra Scientiam
Mediam arbitrantur deducere ex ratione cauſæ
primæ, & prioritate ejus: Contra quos concludimus.
mneck iſin . Deus cum ſcientia Medià eſt & manet primum
uiſit movens, & cauſa prima in omnibus actionilus noſtris na-
ntird n zuralibus; quia Deus non tantùm dat cauſæ fecunde
Derante vir agendi, & determinandi leipſam, eàmque conſer-
nerume in vat, ſed etiam prærequiſita confert, concurſum ſuum
enin Deud indifferentem offert, & omnipotentiam paratam ac-
uallannſo commo-

ſenimn Me-

142 THEOREMA I. THESIS XII. (N
commodat; ſi ergò recte ajebat D. Th. in 2. diſt. 37. 5 e⸗
de

cul .Y
XG

q. 2. a. 2. Hot ſt de ratione primi principii, ut poſſit agere
ſinè auxilio prioris agentis; & infiuentid ejus; nos potiore
jure ex titulis longè pluribus Deum cum ſcientiâ Mediâ
dicemus cauſam, & movens primum. II. Cum
cãdem ſcientià Deus præprimis eſt, & manet primum mo-
vens, & cauſa in actibus noſtris ſupernaturalibus; quia in
his actionibus, ſeu in negotio ſalutis per gratias exci:· ſe.
tantes voluntatem humanam non tantùm movet;, in⸗
clinat, & ad bonum allicit, ſed & prævenit, & præmo-
vet, non quidem phyſicè, ſed quaſi moraliter, ſcilicet
præmotione tali, quæ ſtare poſſit cum negatione actũs
intenti. III. Deus cum eâlem ſcientiâ eſt, &
manet primum liberum in omnibus actionibus noſtris 3 quia
de ratione primi liberi eſt, quòd vim agendi, & deter-
minandi ſe à nullo alio accipiat; ſicut de ratione ſecun-
di liberi eſt, quòd vim hanc accipiat à primo libero:
Nec amplius requires; tum quia plus ad cauſam primam
non requirit D. Th. ex modè dictis; tum quia cætero-
quin Deum faceres non ſolàm primum, ſed unicum tan-
tùm principium ſiberum; cùm creatura non à ſe, ſed ab
alio, ſeu Deo tantùm determinaretur. IV. Imòè
cum eudem ſcientid Deus eſt primum determinans, & eli-
gens 3 tum quia hominem generaliter determinat ad eli-
gendum bonum in genere, licet homo particulariter
ſe determinet ad hoc, vel illud bonum; tum quia om-
nis determinatio libera creaturæ ſupponit determina-
tionem liberam Dei, quâ Deus pro priori contulerit ipſi
oteſtatem determinandi, & præparaverit ſuum con-
curſum, vel per voluntatem permittentem, ut in ma-
lo, vel per approbantem & amantem; àt in bono.
V. Unde obeſſe non poteſt vis, & potentia crea-

turæ determinandi ſeipſam quia alioquin ipſa non eſter ih
libera; ucs

IHS
tD. Thnn
imnzi ß
Ennit iuuz M
mcumfſciemt!
Im. 1
antnn
nnuralk; g
uper gerrui
n nore,

1. l.
Icuum

b
uüli, ſindi
unlurnifi

.

el

6inntendl, ς

ſcn Ekmmnete
tipin parole
, .
uadculm
i,tumguuc
runngecdunicum
.iulinonilen
u . I
gttenniin,
eteennintdl
tkomo unli,
Cnun; tun Gol

Coitcsen

hc
oroticon
NroNN

, tetld i.

ammemem,
Jmuen,
,,. (v
1i, 0 ne

klogun

Kper

GONVENIENTIA CUM PDFI ATTRIB. 14
libera; ideéque neceſſe eſt, ut cauſa pfima ſuum con-
curſum, non tantùm offerat, ſed etiam ſic attemperet
& conferat, ut ſit in poteſtate creaturæ concurſu Dei
oblatò uti, vel non uti: Quâ ratione ſalvatur tum liber-
tas creata; tuin in Deo ratio primi determinantis, li⸗
beri, moventis, cauſæ.
F. 2. Refiexiones Allverſuriæz.
Llud dici debet primum agens, quod alterum ſeu
comprincipium ſuum determinat, ſed creatura de-
terminaret Deum, qui eſt comprincipium actionis crea-
tæ, ergo creatura, non Deus erit agens primum. D.
Ma. QOuod alterum determinat omnino independenter ab
hoc altero Q uependenter ab illo ex liberaliſſimd oblatione
contursis ſui indifferentis ub D. diti debet agens primum
ſimpliciter, h. e. principium liberum omnino inüependens
dans virtutem determinandi, & permittens ſe determinaris
ut alterius ſervetur libertas N. ſecundum quid, ſen relatè
ad ipſam determinationem, dependens tamen ab altero, ſeu
Deo dante virtutem determinandi, & præparante requiſitas
& accommodante omnipotentiam ſuam, ut Creatuta liberè
ſe determinet C. II. Illud agens eſt ſimpliciter
primum, quod non ſupponit in genere ſuo prius, ſed
voluntas creata in genere determinationis non ſuppo-
neret prius, ergo. D. Ma. Ouod non ſupponit prius, &
quod non eſt dependens ab illo alio, nec virtutem operandis
& determinandi ab altero habet,: & . C. & tamen eſt de-
pendens, &c. N. Retorſio eſt contra Adv. in determina-
tione ad pectatum. III. Determinatio creaturæ
prior erit concurfu divino, ergo ratio primi nullatenus
manet in Deo. R. Prior tantum eſt prioritate logica s
quia Deus non concurreret, niſi voluntas id eligeret: Dein
manet dependentia, acceptatio virtutis agendi, & aliasg
4uA

144 THEOREMA II. TIIESIS XII.

quæ Deum faciunt agens primum ſimpliciter. IV.⸗
Deus debet eſſe agens primum in omni genere, & mo-
do. D. Primitate independentiæ, univerſalitatis, & di-
gnitatis C. influxus prævii in ipſam etiam determinationem
creaturæ, ut determinatio eſt N. JSic enim facies Deum
cauſam primam peccati, & creaturam facies nullam habe-
re libertatem. V. Creatura omne ſuum eſſe ha-
bet à causà primâ, ergo ab eàdem habere debet omne
ſuum operari, & omne ſuum determinare. D. C. J
operari referatur ad virtutem operandi, & determinandi C.
ad ipſam operationem, & determinationem Jub D. debet
habere à causà primà per concurſum ſimultaneum, & cum
ordine ad ſcientiam Mediam C. per decretum independens
ab illa N. Diſp. autem eſt inter Eſſe & Operari; quia
creatura reſpectu ſui eſſe habet ſe merè paſſive & acceptivè,
ſed reſpectu operari etiam effectivè, liberè, & per concur-
ſum. VI. Saltem ex ſcientiã Mediãâ dabitur ve-
ritas objectiva conditionalium, & conſequenter eſſe
contingens, ſeu conſenſus conditionatè futurus, cujus
Deus non ſit cauſa. R. Veritas objectiva indiget causd

objectiva, non phyſicià: Hinc dabitur eſſe contingens ab-

ſolutum, & in ſtatu phyſico, cuſus Deus non ſit cauſa N..

conditionatum, & in ſtatu objectivo C.

THEOREMA I.

Aanet cum eädem ſummum in creaturas Do-
minium per gratiam.

A Lterum argumentum contra ſcientiam Mediam
Thomiſtæ deducunt ex dominio Dei: Contra idem
breviter hic advertimus. I. Scientia Media à
Deo non tollit ſupremum dominium ſupra noſtras volunta-
tes; quia licèt libero arbitrio remaneat dominium fui

4

Kurre

Clend,

ENNN.,
Nlue,
hmngenere, K
nnerſcliunn t
ncnnniniii,
Canin fuin, N
1ſcirnlan ki
0meſlumelel
rribetom
R DH. J
nlplmanc.
uinen D
ulaum, n
mnmünlntir
El Operni gu
auuunnn,
tet perenen.
Mledüdbbnre⸗
onenener dl⸗
e uuns, chi
itinlſer uul
lecomingensl
mn ſtclii

I.
GeumnuDo-
etuum Medn
De:Codtrnde
Wert Med

CONVENIENTIA CUM DEI ATTRIB. 145

actus, non tamen, ùt advertit D. Th. ita remanet ei,
ſicut agenti primario, ſcilicet Deo; nam conſenſus eſt
quidem ab homine tanquam Domino, ſed prævalet
dominium Dei; cùm Deus independenter ab hominis
libertate impedire poſſit conſenſum hominis, & Deus
det virtutem, præveniat, adjuvet, ut ab homine po-
natur conſenſus: Præterea illa ſcientia non tollit do-
minium Dei, quæ repræſentat Deo, quibus mediis uti
poſſit, ut à voluntatibus noſtris obtinet conſenſum,
quando voluerit, & ubi voluerit, & quomodo volue-
rit; ſed hæc repteſentat ſcientia Media ex principiis
noſtris, ergo. II. Imò ad dominium Dei perfe-
ctum neceſſatia eſt cientia Mediay quia impoſſibile no-
bis videtur, ut Deus efficaciter poſſit intendere, &
rædefinire operationes liberas, niſi priùs ſciat;, ſe ha-
Rere in theſauris omnipotentiæ ſuæ Media talia, qui-
bus poſitis voluntas liberè eliciet actum illum in cir-
cumſtantiis illis; ſed hæc ſcientia eſt ipſa ſcientia Me-
dia, quæ repreſentat talia media, quibus homo liberè
conſentit, licèt diſſentire poſlet, ſi vellet, ergo.
III. Salvatur ergò cum ſcientia Mediaà perfectiſ-
Jimum Dei dominium; tum quia liberrimè creat, con-
ſervat, adjuvat voluntates noſtras; tum quia dat gra-
tias, quas, quando, ubi, & quomodo vult; tum quia
illud dominium innumeris modis aliis exercet in actio-
nes noſtras, eas præcipiendo, prohibendo, adjuvan-
do, permittendo, & ſi vult, impediendo, &c. IV.
Nec dominio Dei derogat, quöd motionem ſuam & con-
curſum accommodet crraturi; liberè enim ſe accommo-
dat, quia voluit; hinc ſicut contra dominium non eſt,
quòd ſe accommodet exigentiis rerum, & juxta pro-
prietates; quas ipſe rebus liberè indidit, operetur cum
iis; ita nec dominio ejus repugnat, ſi aceommodet ſe
In LL. Jent. K exi⸗

146 THEOREMA II. THESIS XII.

exigentiæ libertatis creatæ, quam ùt cauſa univerſa-
lis illæſam vult à ſe conſervari, ergo nec libertas no-
ſtra, nec ſcientia Media derogat Dei libertati & do-
minio.

F. 2. Reſlexiones Adverſariæ.

Eus eſt abſolutiſſimus Dominus voluntatis creatæ,
ergo poteſt illam ad agendum determinare per
qualecunque decretum etiam independens à ſcientiaâ
Mediâ. D. C. Ji velit, ut creatura agat neceſſario C. ſi
velit, ut agat liberè N. II. Ex S. Aug. Deus ex ſum-
mo ſuo dominio magis habet in poteſtate ſuà volunta-
tes noſtras, quàm nos eas habeamus, ergo determina-
tio creaturæ à Deo eſt per decretum prævium ſubjecti-
vè abſolutum, & non per ſcientiam Mediam tantùm de
conſenſu futuro. D. A. Deus magis habet in poteſtate
ſuà voluntates noſtras, quia ad Deum ſolum ſpectat ſelectio
mediorum, quibus in operando dependet voluntas noſtra C.
quia præviè influit per decretum ſubjective abſolutum, vel
per qualitatem prædeterminantem N. Auxilia ad operan-
dum neceſſaria ſibi dare nequit voluntas creata, ſed divina
liberaliter ea confert, ut homo agere poſſit. III.
Deus nequit ex ſcientia Mediã applicare voluntates no-
ſtras ad liberè volendum, quidquid ipſe voluerit, no-
ſtras voluntates velle; ſed per hanc ſcientiam modò de-
bet explorare, quid illæ ex innatâ ſua libertateè ſint vo-
lituræ, ergo in Deo non erit perfectum dominium.
D. A. Nequit ad liberè volendum id applicare voluntates
noſtras per media ad unum determinata & libertati contra-
ria C. per media indifferentia, quæ præviſa ſunt habitura
eſfectum N. Unde Deus manet perfectiſſimus dominus no-
ſiræ etiam voluntatis; quia ſolius Dei eſt ſeligere talia me-
dia indiſferentia? Qualis autem ſit exploratio, dicemus in
Theor.

N

Nit caulaum.
eo ec lben ,

Deilbenai

1 .

nratis cret
Cenmninaren

Ig, epocetenn
morrninn het⸗
Mediuntantumc

er
zaen
ſdenhek
lnalntan
Ser An,1
AurilcAlerer
entux al nnt
UI
ſt.
caepolumnesn
ple Went .
enummhhte.
ulbenuefumze.
dum conumun

4

Zoluntet
nellenninm
raiſtſn t
ns lmu⸗
e,ſelgne,

whnkn

.

81ſcen

CONVENIENTIA CUM DEI ATTRIB. 147

Theor. ſeq. IV. Homo nequit dici perfectiſſi-
mus Dominus ſervi, qui nequit præcipere, nec præci-
pix, niſi quod prævidet, ſexvum eſſe facturum, ergo à
pari. Diſp. Homo nec tenetur illæſam ſervare ſervorum
libertatem, nec ſeligere debet comprincipia ad altum liberum
prærequiſita, nec novit comprincipia habitura effectum
ſuum; Unde in poteſtate ejus non eſt certo obtinere effectum,
& dominium ejus inde minuitur: Secus eſt in Deo.

THEOREAMA III.

Uti & independentia cauſæ primæ a creaturd,
& perſetiſſima operatio Dei.

Liud argumentum contra eandem deducunt ex in-
dependentia cauſæ primæ à creaturâ, ex omnipo-
tentia, ex modo cognoſcendi & concurrendi: De qui-
bus breviter hic obſervamus. I. Cum ſcientiaâ
Medid ſalvatur independentia cauſæ primæ à creaturd;
quia cauſa prima, quandocunque vult, poteſt ſuſpen-
dere, vel dare ſuum concurſum, dare vel non dare gra-
tias neceſſarias, & alia, cùm liberrima ſit: Item poteſt
effectum impedire ſinè creaturã, uti & producere; ſed
nequit id creatura ſinè Deo: Item Deus ſinè creaturaâ,
non creatura ſinè Deo poteſt exiſtere, operari, &c.
II. Nec Deus inde dici poteſt dependens, quod vo-
luntas humana Deum determinet ad concurrendum; ſicut
enim Dives non dependet à mendico, nec ſervus à do-
mino, licèt ſervus petendo determinet dominum ad
dandos cibos, & mendicus divitem ad dandam eleemo-
Iynam eum rogando; ita nec Deus à creaturâ dependet,
licèt Deo exhibendo indigentiam ſuam eum determi-
net ad concurrendum. III. Nec ex ſcientid
Medid Deo dabis modum concurrendi cæoum, & imperi-
K 2 . rum:

148 THEOREMA III. THESIS XII.

tum, vagum, & indeterminatum; quia licèt cum eã ſta-
tuatur concurſus indifferens, qui ex naturàò ſuãâ non ha-
bet connexionem eſſentialem cum effectu; priuſquam
tamen Deus actu concurrat cum creaturàâ, novit per ſci-
entiam hanc conditionatam, quid voluntas ſit factura,
ſi concurrere voluerit, ita ut decretum dandi concur-
ſum ſit pars conditionis, ſub quà prævidetur; ergo con-
curſus ille non eſt cæcus, vagus, & indeterminatus.
IV. Nec cum Gonet argue ex ſcientia Medid mo-
dum in Deo cognoſcendi confuſum, & indeterminatum 3
quia licèt DD. ſcientiæ Mediæ admittant, creaturam
determinare Deum ad ſpeciem „& Deum determinare
creaturam ad individuum actůs; videt tamen Deus
etiam determinatè individuationem actůs, non quidem
in determinatione creaturæ ſecundàùm ſpeciem ræcisè
ſpectatãà, ſed ſpectatã ùt futurâ; ſic enim involvit po-
teſtarem per concurſum Dei completam, qui concur-
ſus erit, vel conditionatè eſſet ad individuum A. & non
aliud: Unde nulla eſt confuſio, & indeterminatio co-
gnitionis. Vide Thyrſ. Gonz. V. Nec iterum

cum Gonet inſer, ſcientiam Mediam ſaltem derogare om-

nipotentiæ 3 cùm enim Deus per ſcientiam Mediam vi-
deat, ſe habere omnis generis media, quibus volunta-
tes noſtras trahat, & inflectat, quò voluerit; ipſa non
minuit, ſed dirigit omnipotentiam, ne cæco modo
agat, & illæsâ libertate hominis efficit id, tum quod
permittit, tum quod ſtatuit, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Lla virtus dependet ab alio, quæ nequit obtinere effe⸗
ctum, v. g. converſionem, niſi ſupponat & prævi-
deat liberam alterius determinationem ad converſio-
nem; ſed divina potentia ex ſcientiã Mediâ non poſſet
obti-

Sleſsſt,n

zn nſenſems,
ilſeſdne,

le CONVENIENTILA CUM DEI ATTRIB. 142
iiltang obtinere eam, niſi &c. D. Ma. Quæ nequit obtinere

amnilun, éffectum ex neceſſitate aliquäâ, & impotentiäâ antecedente,
deſſctn; nl & abſolutà C. conſequente, & hypotheticd, quia divina vo-

luntas vult creaturam agere liber? N. Hinc conditio
illa Deo eſt voluntaria, non neceſſaria, ergo intrinſeca
eſt independentia. II. Eſt dependentia, vel ſal-

exure, nortp

hollntasſtkicr

rumm Candi conn Ceer, .
Mien;ena tern ſubjectio expectare alterius conſenſum, ut poſ-
AAUI, . . . . .
Aölaeſninzz ſis efficaciter intendere, & præ finire ejus operationem,
,A Meermina

ſed ex ſcientiâ Mediâ Deus ſic expectaret conſenſum
hominis, ut ejus præfiniat converſionem. D. Ma. Ex-
pectare conſenſum ex ſumma erga alterum dignatione, &
voluntaria diſpoſitione providentiæ ſuæ N. ex neceſſitate
aliquâ abſolutäà, vel inferioritate, & obligatione ad alte-
rum C. III. CC. Arauſic. I1I. damnat eos, qui
contendunt Deum expectare voluntatem noſtram, ut
à peccato purgemur. D. A. In ſenſu Semipelagiano-
rum, ita ut Deus expectet ex parte hominis aliquod deſide-
wrium, petitionem aut conatum, ut hunc poſtea ſuo auxilio
= promoveat Deus C. in ſenſu Orthodoxo, ita ut Deus expe-
S ctet voluntatem à ſe vocatam, ut cooperando divinæ gratiæ
.NReien conſenſum ſe determinet N. Hinc Iſa. 30. Expetctat
mn en Dominus, ut miſereatur veſiri. Iſa. 5. Expectavi, ut
mmn Hedem, faceret uvas, &. IV. Saltem ex ſcientiaà Me-
. Aubbp ſn qi res priùs eſt futura, quàm ſciatur futura, ſed res
bemien futura involvit concurſum divinum, ergo prius eſt hic
1r ctd concurſus, quàm ſcientia divina, ergo modus concur-
ttihun u rendi cæcus eſt. D. Mi. Involvit concurſum actualem,
Ii res conditionatè futura eſt N. conditionatum, ſeu ponen-
3 n . dum C. Vel D. Ma. Prius eſt res futura prioritate à quo,
ſve logics C. in quo N. V. Deus per ſcientiam
alünchäſete⸗ Mediam præcisè videt determinationem creaturæ, ſed
ponn , determinatio creaturæ eſt tantùm ad ſpeciem, non ad
Dindividuum, ergo videt præcisè ſpeciem, ergo modus
K 3 cogno-

Kuunntdn
Aninm,ceN
, ter amena
Utte, Nnnite
n pecen end
cenmmdn.
thumguenet

Trye THEOREMA IV. THESIS XII.
cognoſcendi eſt confuſus, & indeterminatus. D. Ma.

Praæcisè vider determinationem ex parte conditionati tan-

tuùm MN. ex parte etiam conditionis puriſicandæ C. Sientia
econditionalis attingit conditionem & conditionatum, ante-
cedens & conſequens veritatis conditionatæ.

THIEOREMA TW.

Pariter ſalvatur in creaturd Subordinatio,
Dependentia, imo & ratio Inſtrumenti.

Cm præcedentibus connectuntur prædicata quæ-
dam cauſæ ſecundæ, quæ Thomiſtæ ex ſcientia Me-
diaâ tolli arbitrantur: Sed reflectimus. I. Cum
ſcientia Mediã ſalvatur dependentia ſumma creaturæ à
causd prima; accipit enim à causà primâ ſuum eflſe, vir-
tutem agendi, ac applicationem ad agendum per præ-
via requiſita Proportionata naturæ ſuæ; ab eadem Præ-
movetur motione, ſeu appetitu neceſſario tum boni
univerſalis, tum finis ultimi, &c. II. Hinc
cum eàdem ſalvatur ſubordinatio inter cauſam primam &
ſecundam, ſeu Deum & creaturam; quia ſubordinatio
hæc conſiſtere nequit in eo, quòd applicetur à à causâ
primâ per decretum & influxum prævium, cum quo
non ſtat libertas, ergo conſiſtet in eo, quòd cCreatura
agat per vires, gratias, & concurſum à causa primᷣ
præparatum & acceptum, & obligationem etiam ha-
beat oper⸗ nci uxta cauſæ primæ mandata & leges, &c.
III. mòô Halvatur cum eàâ ratio Inſtrumenti in
creaturà eecke cauſæ ptimæ; tum quia Deus per crea-
turas, & cum creaturis Producit earum effectus, per
quos obtinet varios fines à ſe, non à ereatura intentos,
ùt innuit D. Th. q. 3. de Potent. a. 7. in O. tum quia à
Deo continuò accipiunt omnem entitatem, & omnem
vim

AA

L H.

NPrunn 0

1

apoHcewur 4
UI .
Prrriuun, aune
ed, n 1
tlum

nin Mrunent
naabenshet
Lelunehelti

n

on Zetenruldh

Ubordinan

CONVENIENTIA CUN DEI ATTRIB. TzI

vim ſuam agendi; tum quia per concurſum Dei ſimul-
taneum aſſiduè quaſi elevantur ad producendum effe-
Rum ſibi proprium, &c. IV. Creaturæ tamen
comparari non debent cum Inſtrumentis mechanicis; cùm
enim hæc non ex ſe & naturà ſuàâ habeant principium
motũs ad effectum artificialem, ideo non agunt per vir-
tutem naturalem intrinſecam & propriam, ſed per mo-
tum localem, quem cùm inſtrumenta illa non poſſint
producere, motus ille à causà principali præviè agente
produci debet; ſed creaturæ habent in ſe principium
motũs, ratione cujus poſſunt ſe ſufficienter movere
ſuppoſito concurſu ſimultaneo, ergo. V. Nec
perfecte compatari debent cum inſtrumentis naturalibus,
ſed imperfectè; licèt enim inſtrumentum naturale, qua-
le eſt calor, ſit completum, ac habeat virtutem com-
pletam operandi, ac ideo non indigeat præviã impul-
ſione, & complemento ſuæ virtutis, qualiter indiget
inſtrumentum artis; inſtrumentum tamen eſt inanime
ſeu phyſicum, & determinatum ad unum, ſeu neceſ-
ſarium; ſed creatura rationalis eſt inſtrumentum ani-
matum, morale potiùs, quàm phyſicum indifferens
ad oppoſita cum virtute electiva alterutrius ex propria
determinatione ſuã, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſuriæ.

Reaturæ dependentia in operando eſt ſubordinatio
importans in operando ordinem prioris & poſterio-
ris, & quidem ordinem cauſalitatis; ſed per ſcientiam
Mediam, & concurſum ſimultaneum ſinè decreto præ-
vio ſubjectivè abſoluto non eſt hæc ſubordinatio, ut
patet in duobus equis trahentibus unum pondus, ergo.
D. Ma. Eſt ſubordinatio importans rationem prioru .
poſterioris quoad collationem virtutis operandi C. quoad de-
K 4 termi-

I52 THEOREMAAV. THIESIS XII.

terminationem ad opetandum N. In Equis ſimul trahen-
tibus unum pondus non e eſſentialis dependentia;
cuùm nec actio unius equi, nec virtus agendi pendeat eſſentia-
liter ab alio: Secus eſt in creatura ad Deum. II.
Magis cauſæ ſecundæ dependentà à Deo, & ei ſubordi-
nantur, quàm cauſæ ſecundæ inter ſe invicem; ſed ſi
cauſæ ſecundæ inter ſe ſunt ſubordinatæ, una pris agit
qum altera, ergo & Deus priùs quàm creatura aget
per decretum ſubjectivè ſaltem abſolutum. D. Ma.
Magis dependet dependentia eſſentiali, quia ſine Deo
nec eſſe, nec operari, nec virtutem operandi habere poteſt C.
dependentid alid quäcunque accidentali, ortaà vel ex in-
completione, vel ex intrinſeca inſuſicientid, quæ eſt in in-
ſtrumentis artificialibus N. III. In creaturâ ad-
mittitur dependentia ſumma, ſed major dependentia
eſt ex decreto Thomiſtico, quàm ex ſcientià Media,
& decreto conditionato. D. Ma. Jumma, aucommo-
data tamen libertati, & aliis conditionibus tum agentis,
tum operationis C. non accommodata, imò repugnans & tol-
lens libertatem creaturæ, & Deum faciens authorem pecca-
ti M. IV. Major ſaltem eſſet dependentia i in-
ſtrumenti artificialis à causâ ſecundâ, quàm creaturæ à
Deo, cùm inſtrumentum determinari debeat ab arti-
fice, & creatura determinet Deum. D. Ma. Major
Aſet ſimpliciter N. major ſub uno eſpeltu »& ſub altero
impe⸗ fectior C. Dependentia creaturæ à Deo abſolutè eſt
major, quia ejus virtutem dare, conſervare & adjuvare
debet, nec per alium ſuppleri poteſt. V. Cauſa in-
ſtrumentalis determinari debet à principali, & contin-
gens à prima; ſed creaturam diximus manere inſtru-
mentum, & licet liberum ſit, tamen eſt contingens,
ergo à caus primâ determinatur, ergo per dectetum
excludens ſcientiam Mediam. D. Ma. Debet deter-
mina-

II

fR .

bqisſimnli⸗

henlent eſe,
Dun,

Den, Keiſihe.
le imicem, a

iuti gu
U Maezu
Nupr eenem
ſcenmn Medi,
Oumir Aummne

niu n.
, ultmn Nedd.
Cepencendta in⸗
1 1
quinctemuei
li Eeben an⸗
D. Me Mr

dect

DDr rt
nmt An
V. Cuhir

en

eld ber benn⸗

CONFORMIIAS CUM SCRIPT. ET PP. 153

minari determinatione prævid, & eſſentialiter ac inevita-
biliter connexà cum und parte contradictionis N. determi-
natione complente poteſtatem electionis per principia indiffe-
rentia C.

1THESIS XIII.

Conformitas cum Doctrind Antiqud Eccleſiæ.

THEOREAIA I.
Scientiæ Mediæ nuſpiam contradicit Scriptu-

ra Jacra.

Sores ſcientiæ Mediæ opponunt nobis quoſdam tex-
tus Scripturæ, quos ipſi ſolvere debent; cùm eoſ-
dem pro Gratia neceſſitante opponant Lutherus l. de

Servo Arbitrio. Calvinus I. 2. Inſt. Janſenius l. 2. de

Grat. Chr. Hos antequam ſolvamus, prænotamus.
1. Favet Scriptura ſcientiæ conditionalium inde-
pendenti à decreto actu exiſtente, ſeu Scientiæ Mediæ; nam
Rom. 3. ſignanter dicitur: Quos præſcivit, & praædeſti-
navit conformes fieri imaginis Filii ſui. In quem locum
Theophylactus ait: Præcognoſcit Deus eos, qui vocatio-
ne digni ſunt, deinde ſic pradeſtinat. Iſai. 5. Quid eſt,
quod debui facere ultra vineæ meæ & non feci? An quòd ex-
pectavi, ut faceret uvas, & fecit labruſcas? Matth. 23.
Quoties volui congregare filios tuos. .. & noluiſti? Apoc. 3.
Ecce ſto ad oſtium, & pulſo: Ji quis audierit vocem meam,
& aperuerit mihi januam, intrabo ad illum. Hos & ſimi-
les textus facilè invenies aptiùs concordare cum ſcien-
tiã Mediâ, quàm cum Decretis ſubjectivè abſolutis.
II. Præterea malt explicabis varia conditiona-
ta in Scripturis ſacris afirmata per ſcientiam conditiona-
F 3 lium

154 THEOREMA I. THESIS XIII.

lium dependentem àa decretis illis conditionatè prædetermi-
nantibus; nam 3. Reg. II. Prævidetur & certiſſimè af-
ſeanarut futura conditionata traditio Davidis per Ceili-
§: I. Reg. 23. Idololatria Judæorum, ſi ad alieni-
genarmgrediamur: An huic ſcientiæ Præit hoc decre-
tum ſubjectivè abſolutum, & objectivè conditionatum:
Ji ingr gdiuntur, decerno, ut ſequantur Deos earum? JSi
David manſerit Ceilæ, decerno ejus traditionem? Decre-
tum, ais, permiſſivum mala præcedit: Sed ſuprà jam
diximus in decreto permiſſivo, Grpote indifferente de
ſe, non videtur effectus determinatus & certò futurus:
Nec doctrinam ſic Adverſarii ſequuntur univerſalem,
&c. III. Nec bene per hæc decreta explicas con-
ditionata alia, licèt bona; nam dum Chriſtus Matth. 11.
Corozaitis & Bethſaitis opponit præviſam conditiona-
tam pœnitentiam Tyriorum & Sidoniorum, fruſtra
affingis huic Præviſioni decretum hoc prævium: De-
cerno Vrorum pœnitentiam, ſi Chriſti viderint virtutes:
Hoc enim decretum non habebant Corozaitæ, ergo
illa reprehenſio comparativa ad Tyrios non eſt eſſicax;
quia ùt Ariſt. l. 3. Top. c. 3. obſervat, argumentum à
comparatione inefficax eſt; ubi datur diſparitatis ratio
conducens, ut diverſitatem ſortiantur extrema, inter
quæ inſtituitur comparatio. Fuſiùs de hac compara-
tione loquuntur paſſim Alii.

F. 2. Reflexiones Adverſaricæ.

Sipner Eph. z. v. 8. 9. 10. affirmat nos gratis à
Deo eſſe vocatos & ſalvatos, non ex operibus, ſed
creando nos in operibus bonis, ergo vocatio, electio &
ſalus non pendetà ſcientiâ, ſed à decretis divinis. KR. I.
Textus illi, ut! & alii ſequentes non immediate attingunt
conditionata, ſed abſoluta. 2. Quare non inſers cum Cal-
vino.

on I.
niinan
tetur’

dhetlolb,

,eit

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PP. 155
vino, illa non pendere à libertate noſtra. 3. D. C. Non pen-
dentà ſcientia ut principio directivo N.eſſelct vo, ſeu dit causd
rei ſuturæ C. II. Ad Eph. I. v. T I. In quo eriam
& nos ſorte vocati ſumus, prædeſtinati ſecunduùm pro-
poſitum ejus, qui operatur omnia ſecundèm confilium
voluntatis ſuæ; ergo Scriptura omnia adſcribit decre-
tis divinis, non ſcientiæ. D. C. Omnia conditionata ad-
ſeribit decretis N. abſoluta Sub D. dependentet à ſcientid
conditionali dirigente C. independenter N. Dein omnia
operatur ſecundùm conſilium voluntatis ſuæ directæ &
illuminatæ per ſcientiam conditionalium C. per ſcientiam

tantum poſſibilium, vel nullam M. III. Ad Eph.

I. 4. Elegit nos in ipſo ante conſtitutionem mundi, ut
eſſemus ſancti, ergo non elegit nos, quia prævidit, nos
ſanctos eſſe futuros, ſed ut ſimus reipsâ ſancti ex bene-
placito ſuo & decreto abſoluto. D. C. Ergo non elegit
nos, quia prævidit nos eſſe futuros ſanctos, ita ut ſanctitas
illa præviſa eſſet regula, motivum, & cauſa, qua Deus de-
terminetur ad concedendam gratiam C. ut ſit cauſa directi-
va, quâ Deus noſiro concipiendi modo prius dirigitur, quam
quidquam ſtatuat circa actiones liberas N. IV.
Ezech. 3 6. Deus ait: Faciam, ut in præceptis meis am-
buletis. Ad Philipp. 2. Deus eſt, qui operatur in no-
bis velle & perficere pro bonâ voluntate ſuâ, ergo ho-
minis bonam actionem omnem verè videt in decreto.
R. Textus vel maximè eſt de ſtatu abſoluto; Ideo D. A.
Faciam id ex decreto abſoluto antecedente præviſionem fu-
turi ſub conditione conſensus N. conſequente eam C. V.
Gen. 45. Joſeph ad Fratres ait: Non veſtro conſilio,
ſed Dei voluntate huc miſſus ſum, ergo Decretum ali-
quod antecedens eſt. D. A. Si ſermo ſit de pectato, &
actu venditionis N. de eſſectu ſecuto, ſcilicet de tranſitu in
Aegyptum, exaltatione, & aliis C. VI. Act. 4.
Con-

156 THEOREMA II. THESIS XIII.

Convenerunt Herodes, Pilatus, & Populus Iſraël fa-
cere, quæ manus tua & conſilium tnum decreverunt
fieri. D. Quæ decreverunt fieri dependenter à præviſo Ju-
dæorum peccato C. independenter N.

THIEOREAA I.

Mon eſt doctrina contra Patres, éz Antiquam
Eccleſiam.

COntendunt Thomiſtæ ſcientiam Mediam eſſe do-
ctrinam omnino novam, antiquæ Eccleſiæ contra-
riam, & ideo ex unâ ſuãâ novitate damnandam: Sed
contra eos obſervamus. I. Nomen ſcientiæ
Mediæ eſt omnino novum; uti enim apud neminem 8S.
PP. invenis mentionem decreti alicujus abſoluti ex par-
te actũs vel ſubjecti, & conditionati ex parte objecti, nec
phyſicæ prædeterminationis; ita nec invenis ſcientiæ
Mediæ nomen: Neque antiqui Theologi illa nomina
diſtincte habent: Unde rideri poſſunt, qui de antiqui-
tate Nominis gloriantur. II. Hæc novitas No-
minis nihil præjudicat ſcientiæ Mediæ, uti & decretis Ad-
verſariorum quia aptè ad rem noſtram S. Aug. de Do-
no Perſev. c. 10. ait: Reprehendi non debet, ſi occaſione
novarum hæreſum, aut controverſiarum ad res diſtinctius
explicandas nova uſurpentur nomina. Et 1. 4. de Gen. ad
Literam. c. 4. Dum hoc intelligatur, quod intelligendum
eſt, non magnoperè curandum eſt, quid vocetur. Et S.
Athan. dum ei novitas vocis, Omouſion, objicitur, re-
ponit: Res antiqua nomen novum accepit, non vocabulo
nova rei veritas acceſſit. Demum in ſcholis modò natæ
ſunt omnes hæ voces: ientia ſimplicis Intelligentiæ:
Icientia Viſionis: Praædeterminatio Phyſica: Sientia
Media, & . Ne igitur vanè diſputes de Nomine, ad
rem

GS

ſaunn⸗,

wecncunce

Nultelyute

eDopnlu li,
Imuum Cecteen
mm i yaſ,

1.
1Ainin

mr.

e

,ennend
etlalnerpe⸗
nethetiner
c imens enn
olen Aann
9 Aur.
HacmiA-
6ennti4.
n Aug de
lllet, angin
Amidfi
1 EeCen
1 elyentun
ent. li
e,ſcnn,
ijt Nn Nln
hls mod
lor urlre⸗
Me: ⸗
ie Mne⸗

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PP. 157

rem procedamus. III. Scientia Media quoad
rem eſt doctrina &. PP. & Antiquæ Eccleſiæ; quia licèt
antiqui PP. imò & TT. in quæſtionem expreſſis verbis
non vocarent, utrùm ſcientia conditionalium cuivis
decreto præiret, an verò ipſa decretum aliquod ſeque-
retur (quod ſanè oſtendendum eſt, ſi hæc decrera ſint
antiqua) tamen paſſim dicunt, Decretis Dei præluce-
re ejuſdem ſapientiam, admittunt futurorum cogni-
tionem in Deo, & ab hac cognitione nullatenus everti
liberum hominis arbitrium, & alia, quæ facilè cogno-
ſces connecti cum doctrinãâ ſcientiæ Mediæ. IV.
Hine PP. ſæpe ajunt, res non ideo eſſe futuras, quia cogno-
ſcuntur à Deo, ſed potins ideo cognoſci, quia futuræ ſunt 3
Sic Damaſcenus in Dial. contra Manich. ait: Ur ea,
que facturi ſumus, praſtiat Deus, à nobis profciſcitur.
Origenes 1. 7. in Epiſt. ad Rom. c. 8. In praæſcientid
Dei neque ſalutis, neque perditionis noſtræ cauſa conſiſtit
quia non propterea perit aliquis, quia id ſcit Deus futurum;
ſed quia futurum eſt, ſcitur à Deo, antequam fiat. S. Juſtin.
M. q.58. ad Gentes. Cauſa non eſt ejus, quod futurum eſt,
prænotio, ſed futurum eſt cauſa prænotionis: Nec enimpræ-
notionem ſequitur, quod futurum eſt, ſed quod futurum eſt,
prænotio. Adde S. Hier. in c. 26. Jerem. S. Aug. l. 5. de
Civ. c. I. Etl. 3. de Lib. Arb. c. 4. Qui loquendi modi
coincidunt cum ſcientiã Mediâ, ſi non quoad nomé, ſal-
tem quoad rem, ùt obſervat Molina Diſp. I18. Memb. z.

F. 2. Reſtexiones Adverſuriæ.
AUs. & PpP. alii non ſunt uſi ſcientiãâ noſtrâ Mediâ

contra Pelagianos & Maſſilienſes, ut oſtenderent
ſtare libertatem cum gratia, ergo non eſt doctrina an-
tiqua. D. A. MNon ſunt uſi implicitè, vel etiam præſup-
ponendo N. non uſi ſunt formaliter, & explicitè Jub D.
quia

1578 THEOREMA H. THESIS XIII.
quia nihil inde profeciſſent, eò quod ſcientia noſtra ſupponat
gratiæ prævenientis neceſſitatem, quam negabant componi
poſſe cum libertate C. ex aliä causaà pugnante contra ſcien-
tium Mediam N. Vide Theor. 3. heſ. XI. II.
Ipſe Molina l. de Concord. q. 23. a. 4. & 5. de ſcienti4
Mediã ait: Si data & explanata ſemper fuiſſet, fortè
nec Pelagiana hæreſis nata fuiſſet, ergo doctrina nova
eſt ex iplo Molinâà. D. A. Ni data ſemper fuiſſet quoad
ſubſtantiam M. quoad modum & methodum eam nunc ex-
ponenni, & conciliandi libertatem arbitrü cum gratid &
pradeſtinatione T. Dixi T. Fallit enim hic Gonet, & ex
eo Alü, qui citant Verba Molinæ de ſcientia Media; cùm
tantum loquatur de concilianda libertate noſtrà cum gratid,
praæſcientid, & pradeſtinatione; ideo ait: Quæ ſi data,
explanataque ſemper fuiſſent; non autem ut Gonet po-
nit: Fuiſſet. III. Bocleſi ia in quàdam Oratione
Deum orat, ut compellat rebelles noſtras voluntates,
ergo Eccleſia inſinuat decretum antecedens etiam con-
ditionatam determinationem noſtram, ſeu ſcientiam
conditionalem. D. A. Urt compellat per medium aliquod
phyſicum, ex natura ſud & entitate phyſicà eficax, & eſ-
ſentialiter inevitabile, per quod ex noſtris principiis tolla-
tur libertas, & meritum N. per medium intentionale, quod
ſit intenſior illuſtratio intellectus, & inſpiratio plus movens-
& impellens voluntatem, quam illa, quæ communiter con-
ceditur C. Eccleſia indicare videtur, quòd pro obduratis
peccatoribus neceſſaria ſit intenfi or illuſtratio & inſpiratio 3
quæ utique etiam ſtat cum ſcientia Medid. V. Si
ex mente Antiquæ Eccleſiæ gratia fuiſſet ex ſe indiffe-
rens, & efficax infallibiliter per ſcientiam Mediam,
Pelagiani non potuiſſent putare, per g gratiam induci
fatalem neceſſitatem operationis humanæ. R. Puta-
bant neceſſu itatem induci, quia gratia eſt indebita ex mente

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PP. 159
Aug. & ſimul neceſſaria ad opus ſalutare, non autem quia
eſt compeſſililis /. ſimul etiam cum carentia operationis; ad
hoc enim non reflectebant, ſed alterum putabant impruden-
ter. Vide Annatum de Scient. Med. Diſp. 2. c. 4. Sect.
3. n. 83.

Y HEOREAIA II.
NMNec eſt Dogma injurioſum Divo Auguſtino.

TAnlenie potiſſimùm cum nonnullis hoc nomine
compellam ſcientiam Mediam: Sed abſtrahendo à
cavillationibus & calumnmiis præcedentem materiam
continuamus. I. S. Aug. 1. I. contra Simplic.
q. 2. totum ſiſtema ſcientiæ Mediæ paucis hiſce verbis
cComplexus eſt: MNullius Deus fruſtra miſeretur; cujus
autem miſeretur, ſic eum vocat, quomodo ſcit ei congruere,
ut vocantem non reſpuat: Ubi Dei miſerationem & de-
creta Præcedit præſcientia, cujus operã videt, quænam
ſint illæ gratiæ mentibus noſtris accommodæ, congru-
entes, appoſitæ, ut, antequam illas homini per decre-
tum deſtinet, earundem cum hominis animo conſen-
ſionem, convenientiamque perſpiciat. II. Ideo
l. 22. de Civ. c. I. iterum docet, Deum in ſuis decre-
tis à cognitionibus conditionalibus dirigi, dum ait:
Deus cum præſciret, Angelos quoſilam per elationem, quà
ſibi ipſi ad beatam vitam ſuſſicere vellent, tanti boni deſer-
tores futuros, non ademit eis hanc poteſtatem, potentius E&
melius eſſe judicans, etiam de malis bene facere, Neen, ma-
la eſſe non ſinere. Et ibidem de Homine ait: Cum per
Dei deſertionem peccaturum hominem eſſe praæſciret, nec
illi ademit liberi arbitrii poteſtatem, ſimul prævidens, quid
boni de malo ejus eſſet ſacturus. Ubi præſcientiam con-
ditionatam præponit decretis, non decreta præſcientiæ.
III.
.

160 THEOREMA III. TIIESIS XIII.

III. Similiter l. 12. de Civ. c. 6. recurrit ad ſo-
lum conſenſum conditionatè præviſum „non ad decre-
tum, inquiens: JSi duo æqualiter affecti animd & corpore
eadem tentatione tententur, atque unus ei cedat atque con-
ſentiat, alter. perſeveret, quid aliud apparet, niſi unum
voluiſſe, alterum noluiſſe à caſtitate deflectere. Ubi de-
cretum de perſeverantià non admiſcebis præſcientiæ
divinæ, ne appareat aliud præter velle unius, & nolle
alterius. IV. Præterea l. de Dono Perſev. c. 9.
ait: Certè poterat illos (puta juſtos non perſeverantes)
Deus bræſciens lapſuros eſſe, antequam id fieret aufferre, de
bac vitä: ergo conditionalium ſcientiam judicat præ-
lucere decretis divinis abſolutis: Dein l. de Prædeſt.
SS. c. 10. expreſsè ait, prædeſtinationem ſinè præſcientid
eſſe non poſſe, poſſe autem eſſe præſcientiam ſin? prædeſtina-
tione; ergo malè præſcientia conditionata confunditur
cum prædeſtinatione, ſeu decreto abſoluto; licèt ſub-
inde D. Aug. ſcientiam Viſionis cum eã confundat. De-
mum his adde textum citandum §. 2. n. Iv.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

DEus ex S. Aug. l. de Corr. & Grat. c. 12. Volunta-
tem movet gratiã inſuperabiliter ergo validiſſi-
mas gratiæ vires non fundat in ſcientia Media, ſed in
decreto & gratiã intrinſecè efficace. D. A. Inſupera-
biliter inſuperabilitate antecedente praviſionem, & ortaà
ex decreto & influxu eſſentialiter connexo cum unaà parte
contradictionis N. conſequenter & ortaà ex præviſione liberæ
noſtræ cum gratid cooperationis conditionat futuræ C.

II. Ex 1. de Præd. SS. c. 8. Gratia, quæ occultè .

humanis cordibus divinà largitate tribuitur, à nullo
corde duro reſpuitur; ideo quippe tribuitur, ut cordis

duritia primitùs auferatur, ergo gratiæ efficaciam to-

tam

l

nittol Lem
ſe eneli dena id

Wz Wru

P er 1

1 Uhi

HS

c. 6,lecuni,

un, wna

elut amni
cpuner, nſ⸗

ct anin Gen

ikre. Uli

Den, Eelaul
imnſr ihinn
4. . .
mim futehn

1

weicnkunca. D

2,1,

eſſie.
1CIa Voln

2

er, elg al.
enlii leli, dn
euſitnen⸗ 6 Utl
en ln i un

u

,nmßnelte

lmnde ftint

4

Eeubuint, 11.

eibumn, c⸗

ſlure

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PPD. 161

tam in decreto abſoluto fundat S. Aug. D. A. Ideo
tribuitur ex decreto abſoluto, & antecedente ſcientiam Dei
conditionatam MN. ex decreto ſcientiam illam conſequente
C. Aug. loquitur de abſolutis, non conditionatis. III.
Exl. eod. c. 10. Prædeſtinatione Deus ea præſcivit, quæ
fuerat ipſe facturus...non de noſtræ voluntatis pote-
ſtate, ſed de ſuâ prædeſtinatione promiſit: Promiſit
enim, quod ipſe facturus fuerat, non quod homines;
ergo futura cognoſcit in prædeſtinatione; h. e. decreto
abſoluto. D. A. Pradeſtinatione præſcivit, quæ fuerat
ipſe facturus abſolutè C. conditionatè N. Item Non de
noſtræ voluntatis poteſtate promiſit, excludendo abu-
ſum, & ſenſum erroneum Pelagianorum, de quibus unicè
ibi loquitur, h. e, excludendo talem ſcientiam conditiona-
torum, quaæ ſit cauſa motiva, impulſiva, ac determinativa
ei futuræ, & quæ ſupponit meritum naturale prævium ad
Fidem C. excludendo rectum uſum ſcientiæ Mediæ, quæ di-
rigit decretum abſolutum, quod eſt purè gratuitum, & ſe-
quitur ſcientiam Mediam N. IV. Inl. eod. c. 9.
Revocat, quæ l. de ſex qq. contra Pagan. q. 2. ſcri=
pſerat, ſcilicer Tunc voluiſſe hominibus apparere Chri-
ſtum, quando ſciebat, & ubi ſciebat eſſe, qui in eum eſſent
credituri; ergo revocat ſcientiam Mediam. R. Zpſe
conclude ex verbis Aug. I. c. dicentis: Cernitis, me ſinè
pexjiudicio latentis Dei conſilii, aliarumque cauſarum
noc de præſcientiâ Chriſti dicere voluiſſe, quod con-
vincendæ Paganorum infidelitati, qui hanc objecerant
quæſtionem, ſufficere videretur; quid enim eſt verius,
quàm præſciſſe Chriſtum, qui, & quando- & quibus
in locis in eum fuerant credituri? ſed utràm prædicato
ſibi Chriſto à ſeipſis habituri eſſent fidem, an Deò do-
nante ſumpturi...quærere atque diſſerere tunc neceſ-
ſarium non putavi. Ex his conclude.

In Ll, Jent. 1L. 1HEO-⸗

162 TFHIEOREMA IVv. THESIS XIII.

THEOREMA W.
Mon eſt Contraria doctrinæ D. Thomæ.

LIcèt hac in materiâ diſcedamus à Thomiſtis, nega-
mus tamen nos diſcedere à D. Th. Ideo reflecti-
mus. I. D. Th. Scientiam noſtram Mediam aper-
teè inſinuat 3. p. q. I. a. 5. ad 2. ajens: Proinde non eſt
volentis, neque currentis, ſed miſerentis Dei, qui his, quos
prævidit, ſi apud eos facta eſſent, ſuis miraculis credituros,
quibus voluit, ſubvenit, aliis autem non ſubvenit: En
ſcientiam conditionalium ante decretum voluntatis!
Unde quando I. p. q. 23. a. 5. ad I. ait: Dicendum,
quòd uſus gratiæ praſcitus non eſt ratio collationis gratiæ,
miſi ſecundium rationem cauſæ finalis: Hoc ipſum intelli-
gimus de ſcientiã boni usũs gratiæ conditionatè futuri,
priuſquam decernat gratiam conferre ùt finem, ſed
non ùt cauſam, vel meritum. II. Cum eãdem
ſcientiã concordant, quæ D. Th. ſcribit de virtute
agendi voluntatis creatæ v. g. I. p. q. 22. a. 2. ad 4.
In hoc, quod dicit, Deum reliquiſſe hominem in manu conſilii
ſui, non excluditur à divinaà providentiä, ſed oſtenditur, quòd
non præfigitur ei virtus determinata ad unum, ſicut rebus
naturalibus: Scientia enim conditionalium indepen-
dens à decreto abſoluto virtutem dicit non determina-
tam ad unum, econtra decretum illud omnino invol-
vit virtutem ad unum determinatam. III. Cum
eãdem concordat apud D. Th. determinatio libera vo-
luntatis ipſius ad operationem ſuam; nam ex I. p. q.
62. a. 3. ad Z. Inclinatio gratiæ non imponit neceſſitatem,
ſed habens gratiam poteſt eà non uti, & peccare: Ubi ſa-
nè Dei ſcientiam, non decretum inevitabile, aut qua-
litatem 2 voluntate inimpedibilem pro duce pones.
Et

N CONFORMITAS CUM DOCTRINA PPD. 163
1V Et in 2. diſt. 39. q. 1. a. I. in O. Ipſa potentia, quan-
tum in ſe eſt, indifferens eſt ad plura, ſed quod determinat?è
.. Thn exearin hunc alctum, vel ilum, non ſt ab alio determinatè,
ITinniſb, vel potiùs determinante ſed ab ipsd voluntate. Et 1.2.
Ih Meorct. 9: à. 3. V¹oluntas domina eſt ſui actis, & in ipsd eſt
velle & nolle, quod non eſſet, ſi non haberet in poteſtate mo-
vere ſeipfam ad volendum. Quæ an aptiùs concordent
cum ſcientiâ in-vel dependente 4 decretis abſolutis &
prædeterminantibus ipſe judex eſto. IV. Hæc
ſtabiliuntur amplius in determinatione divinâ ad con-
curſum; nam q. 1I. de Pot. a. 4. ad 3. ait: Licèt cauſa
prima maximè influat in effeltum, eſus tamen influenliæ
per cauſam proximam determinatur: Ad quæ verba cum
Thyrſ. Gonz. concludimus: Licèt ergo Deus magis in-
fluat in actum noſtrum, quàm voluntas noſtra, non

ceremm

ar. Mal
Nalgini
Hrhſiminel

mninmmiun, ropterea influit determinando; quia cauſam ſecun-
koüre dam influere determinando, non eſt plus influere, ſed
L. (unexden

nen aliter; nec id ſpectat ad quantitatem influxũs, ſed ad
itdnm modum.

11,4 2 . 4 . . 4 —U . .
ilfenttugti LD Eus paſſim à D. Th. dicitur applicare cauſam ſe=
nin, ,unhn cundam ad actum ſecundum, ergo in ſtatu etiam

Alumier conditionato ſupponit decretum actu exiſtens, condi-
Imncerumm- tionatè applicativum. D. A. Dicitur applicare, vel per
Kommminde præparationem ſui concursits & requiſitorum ad actus ſe-
I. Or cundos naturales, vel ad ſupernaturales per gratias exci-
nmnolben tantes & iluminantes, quæ à ſcientid Mediâ habent con-
Wum nexionem infallibilem: C. per decreta ſubjectivè ſaltem alſo-⸗
mmit irltſte⸗ luta, aut pradeterminantia, libertati creatæ contraria W.
rune: l II. Exq. 3, de Ver. d. 3. ad †. Gauſa ſecunda,
ginble, quam oportet ſupponere ad inducendum prædeſtina-
n uut⸗ tionis effectum, ordini prædeſtinationis ſubjacet, ergò

L 2z ub⸗

164 THEOREMA V. THESIS XIII.

ſubjacet decreto divino, & independenter ab illo, ne-
quit intelligi conditionatè conſenſura. D. A. Ordini
pradeſtinationis ſubjacet in ipſo conſenſu conditionato, ſeu
in ſtatu ipſo objectivo, & conditionato M. in purificatione
conditionis, ſeu in tranſitu ad ſtatum abſolutum C. Certi-
tudo conditionata, quæ eſt ex ſcientia Medid, Fit abſoluta
per decretum prædeſtinationis, quæ conditionem purificat,
conferendo gratiam, ſub qud voluntas præviſa eſt conditio-
natè conſenſura. III. Ex I. 2. J. 9. a. 6. ad 3. ns MM
Specialiter Deus movet aliquos ad aliquid determinate monmi
volendum, ſicut in iis, quos movet per gratiam, ergo MG
ſupponit ſpeciale decretum independens à ſcientiâ Me-
dia. D. A. Specialiter ſic movet aliquos per decretum, vel
concurſum vi ſud intrinſecà & eſſentialiter inferente illud e
aunum N. per illuſtrationes & inſpirationes per modum ſua-
ſtionis impulſivas determinatè ad unum C. Textus præce-
dens D. Th. ira habet: Homo per rationem ſeſe determi-
nat ad volendum hoc vel illud, quod eſt verè bonum, vel ap-
parens bonum; ſed ſpecialiter Deus movet aliquos ad ali-
quid determinatè volendum & . IV. Ex I. p. d.
19. a. 3. ad 5. Cauſa, quæ ex ſe eſt contingens, opor-
tet, ut determinetur ab aliquo exteriori ad effectum,
ergo per decretum antecedens. D. A. Oportet: ut de-
terminetur determinatione prævid, eſſentialiter & inevi-
tabiliter connexâ cum und parte electioni: N. determina-
tione complente poteſtatem electionis per media indiſferentia,
item dando amorem felicitatis in communi neceſſarium, item
praæparando concurſum, & prarequiſita, & . C.

THEOREMA V.

Eſt alieniſima ab Errore Pelagianorum, &
Maſſilienſium.

Ocientiam Mediam Janſeniſtæ, & Ameſius Calvini- uem

Uudiuumrehren
1 .

ſta

IHLSVMI
Cenlele hl
nlra. N 4
eni nlzine
n N i mit

tmiſilgun,

nilii ſ

uumnlinen nuni

n reſſigkcunt.

mehet
Henenllrni
Aumrnta;
Mnaltriüfena
inu er nul
und. TLenuen
,imn ſtun
Aimn uln, 1il
U. HI..
konmngem, ,
eriofiad eec
)4 Cnen
eſenuin
Gini MAummm
neltintferer
mineſenun⸗ 4

V.
Atinonn.

1.

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PP. 16 5

ſta faciunt Semipelagianam: Apud Gonet favet, vel
viam ſternit, & inducit in errores Maſſilienſium: Con-
tra quos obſervamus. I. In Maſſilienſibus
damnandus non eſt uſus, ſed abuſus ſcientiæ Mediæz quam-
diu enim non oſtenditur ex ſcientiã Mediàâ ſequi erro-
res ipſos Maſſilienſium, malè damnatur uſus, ſed dam-
nandus eſt ejus abuſus; ſicut nemo damnat uſum, ſed
abuſum Scripturæ, quo Hæretici ad defendendos er-
rores abutuntur Scriptura; ſed nunquam oſtenditur,

ipfſos errores Maſſilienſium ſequi ex ſcientiã Media;
„quam enim connexionem eſſentialem illa habet cum
initiali naturæ merito, aut quæ ex eà ſequitur neceſſi-

tas movendi, impellendi, & determinandi Deum ad
dandam adultis fidem & gratiam, vel damnandi aut
ſalvandi parvulos ob merita conditionatè præviſa; qui
ſunt capitales Maſſilienſium errores; ergo errores eo-
rum non ſunt ex vitio doctrinæ, ſeu ex ſcientiã Mediâ,
ſed ex vitio abutentium. II. Neque ſcientiæ
Media viam ſternit Maſſilienſium erroribus; nihil enim
in negotio ſalutis, & in actibus ſalutaribus concedimus
ſolis arbitrii viribus, ùt ſiniſtrè ſententiam noſtram in-
telligit Gonet apud Thyrſ. Gonz. Sed quidquid hic
agit arbitrium liberum, agit ut gratia præventum, mo-
tum, elevatum, adjutum: Nec meritorios facimus
actus etiam ſupernaturales conditionatè præviſos, ut
toto cælo à Maſſilienſibus diſtemus. III. LDif-
ferimus igitur à Maſſilienſibus inprimis ratione objecti;
ipſi enim pro ſcientiæ ſuæ objecto & juſtificationis prin-
cipio ſtatuunt actus mer? naturales, meritorios tamen
auxilii ſupernaturalis, imò actus abſolutè nunquam
extituros, dignificantes tamen actualiter, & de præ-
ſenti ad præmium vel pœnam: At nos pro objecto ſci-
entiæ noſtræ aſſignamus ſolos actus ſupernaturales,
3 quos

166 THEOREMA V. THESIS XIII.

quos homo cum indiſpenſabili dependentiâ à Grati
eſſet eliciturus; nec concedimus, quòèòd hæc ipſa gratia
prima cadere poſſit ſub meritum; multò minùs, quod
actus conditionatè futuri ullam vim merendi, vel juſti-
ſficandi, aut demerendi habeant. IV. Dein
differimus ab iiſdem ratione finis; finis enim eorum præci⸗
puus erat, juſtificationis exordium refundere in volun-
tatem liberam hominum, gratiam facere pediſſequam
naturæ, libertatem aſſerere ex merito naturæ: At nos
libertatem conciliamus cum gratia, & in gratiam refun-
dimus initium ſalutis, ita ut natura obſequatur gratiæ,
& ut infallibiliter à Deo obtineatur conſenſus noſter li-
ber. V. Ex quibus demum ab iiſdem differimus
in ipſo uſu ſcientiæ Mediæ; hac enim utebantur, ut ra-
tionem dare poſſent;, cur Deus hos parvulos reproba-
ret, illos ſalvaret, cur hos adultos vocaret, non illos:
Item ut prædeſtinationem etiam ad gratiam negarenx
eſſe gratuitam, &c: Sed nobis hæc ex toto eſt gratuita,

& opera etiam ſupernaturalia conditionatè præviſa non
ſunt ratio motiva & impulſiva vocandi, reprobandi,
ſalvandi; ſed hac ſcientià utimur, ut explicemus, quo-
modo Deus operationes noſtras liberas abſolutè & effi-
caciter intendat tanquam ſpeciale beneficium, quo
reddimur digni præmio tunc ſolum, quando actu po-
nuntur, &cc. „

H. 2. Reftewiones Adverſaric.

Ug. l. de Præd. SS. Et S. Proſper, ac Hilarius in
Ep. ad S. Aug. videntur rejicere ſcientiam Mediam
tanquam dogma ſemipelagianum. N. Vel L. VUr.
dentur rejicere in ratione cauſæ pradeſtinationis, & repro-
bationis vel parvulorum, vel adultorum C. ſimpliciter in
tatione notitiæ certæ, Potentis dirigere decreta divina M.
II.

perten

IHBN

lcerenken

CONFORMITAS CUM DOCTRINA PP. 167

6 II. Negatà ſcientiã Mediaâ eorum errores cor-
Uod hxojn . 5
lnen ruunt, ergo neganda eſt. R. Negatis decretis pradeter-

huntonn minantibus corruit gratia neceſſitans Calvini & Lutheri:
umgrerenl, Infer. III. Scientia Media trahi ſaltem poteſt ad

*

abuſum Maſſilienſium. R. Etiam Decreta pradeter-
uneumn minantia ad abuſum illorum. 2. D. A. Nientia Media
eindereinn innixa hæreſibus C. pur Catholica N. Nos diſerimen no-
mimepellln ſtrum poſuimus apertum cum Maſſilienſibus; ponant & alii
e:An clarè ſuum cum aliis HH. IV. Fauſtus Semipe-
n lagianus frequenter uſurpat illud: Niſi præſcientia ex-
ploraverit, prædeſtinatio nihil decernit; ſed & nobis
ſcientia Media quaſi exploratrix eſt. D. Ma. Niſi ex-
ploraverit, vel potins præceſſerit præſcientia, quâ opera
eunurtanu conditionata habeant propriam rationem meriti C.qua Deus
mons;ni dirigatur ad ſic vocandum hominem, cujus miſeretur, quo-
vmtilm modo ſcit ei congruere, ut vocantem non reſpuat N. Pri-
nügnmeu znum dicit Fauſtus, alterum &. Auguſtinus. V.
mramwelgun Semipelagianis prædeſtinatio ad gratiam fit ex prævi-
iunianllin ſione meritorum ſeu operum, ſed etiam nobis hæc præ-
uc, Eeynuunt viſio operum prædeſtinationem præcedit. D. Ma. Fit
tenlcenb, i ex præviſione operum, ita ut opera præviſa habeant vim
Elelmede actualem movendi Deum in genere cauſæ moralis ad dan-
benefcun,d dum tale auxilium, vel premium C. ut praſcientia, pracisè
n, arucht dirigat divina decreta N. Conſenſus conditionatus jux-
. ta nos non movet ùt meritum, vel cauſa, vel ratio dan-
di gratiam, ſed ad ſummum t objectum à Deo intentum
iſtie. vel ur fnis, quem Deus vult poni per gratiam dandam.
ſe,liluin VI. Conceſſio gratiæ ſaltem ſequitur noſtrum

Z

n/, A

8
eſbenmamnler conſenſum conditionatè præviſum, ergo cum Semipe

X VAD lagianis gratia nobis fit pediſſequa voluntatis. D. A.
tiuint,l Conceſſio abſoluta gratiæ C. conditionata N. Gratia nobis
eil ſrti ſemper præit; ut? enim in ſtatu abſoluto gratia altualis præit
n a conſenſum abſolutum, excitando & elevando potentiam;
i i L 4 ita

1

I68 THEOREMA I. THESIS XIV.

ita & in ſtatu conditionato conſenſus foret effectus gratiæ, ſt
daretur, ergo voluntas pediſſequa manet gratiæ, non gratia
voluntatis.

THESIS XIV.

Voluntas Divina.

, aafinmt
THBOREMA I.
Non omnis Voluntas Dei impletur, & eſt

eſicax ex totv.

smdon
1

VOluntas in genere Ariſtoteli eſt Appetitus boni cum i
ratione, h. e. Facultas proſecutiva boni, & aver-
ſativa mali cogniti; ſive uùt alii loquuntur, eſt Appeti-
tus rationalis potens tendere in objectum, ſeu fugã,
ſeu proſecutione, prout ratio, vel intellectus ei pro-
ponit: Hic de ejus efficaci primùm loquemur; ideo
oportet varias voluntatis divinæ diviſiones præmittere.
I. Voluntas alia eſt Beneplaciti, alia digni; Vo-
luntas Beneplaciti nobis eſt affectus quidam verè & rea-
liter in Deo exiſtens, quo Deus proſequitur bonum, Iim
vel averſatur malum, ſive affectus hic, ſeu volitio fſit Eimdt
efficax, ſive inefficax: Voluntas Gigni Dropriè non eſt
voluntas in Deo exiſtens, ſed eſt voluntas metaphori- eA
ca, ſive ſignum tantùm, vel effectus, ex quo nos in- bile r e
terpretamur, quaſi in Deo eſſet talis objecti voluntas, .
licèt reipsà ſubinde non ſit; quale erat præceptum
Abrahæ de occiſione filii. II. Voluntas bene-
placiti alia dicitur Antecedens, alia Conſequens; Voluntas
Antecedens eſt, quam Deus habet ex ſe ſolo ſpectatâ
ſola bonitate ſua, liberalitate, magnificentiâ, abſque
ſuppoſitione ullius circumſtantiæ, vel occaſiomis, vel
cauſæ

N

NN
Peſer ſec
unai,
graie, n

VOLUNTAS DIVINA. 169

cauſæ tenentis ſe ex parte creaturæ, ùt eſt Voluntas ge-
neralis ſalvandi omnes, creatio mundi, & alia: Conſe-
quens dicitur, quam Deus habet non ex ſe ſolo, ſed præ-
ſuppoſitis aliquibus circumſtantiis, & occaſione acce-
W. ptà ab operatione hominis, quibus ſublatis illa volun-
z. tas non eſſet, ùt eſt volitio pœnæ propter peccata.
h III. Voluntas beneplaciti alia iterum eſt Abſolu-
19 ta, alia Conditionata: Voluntas Abſoluta eſt, quæ à nul-
4I là conditione pendet, ùt voluntas creandi mundum:
1 teer 4 Conditionata eſi, quæ ab aliã conditione Fenger⸗ ut vo-
D luntas ſalvandi omnes ſub conditione, ſi in gratiâ mo-
tieantur: Malt hic quidam Voluntatem conditionatam con-
theimiin fundunt cum antecedente, & abſolutum cum conſequente
nahn,dνε quia voluntas antecedens jam eſt abſoluta, ùt voluntas
Uunnn ps creandi mundum; jam eſt conditionata, ut voluntas
ecm aigl ſalvandi omnes. IV. Voluntas beneplaciti alia
nletman etiam dicitur Eficax, alia Ineficax: Voluntas Eficazx eſt,
Inqen quæ finem intendit per media effectum habitura, ùt
nente voluntas ſalvandi prædeſtinatos: Inefficax eſt, quæ fi-
,deNni; nem intendit per media ſufficientia quidem, ſed effe-
gucmneteele ctum non habitura, ùt voluntas ſalvandi non præde-

nr Sinar⸗ V. In his definitionibus variant quidem
i ſerII AA. Sed nos ad rem ipſam veniamus.
mni gtopte nne
krumin F. 2. Efficacia Voluntatis.
Munt⸗ Mecaphle IE⸗

er lunlgin Anſeniſiæ ut voluntatem antecedentem ſalvandi
tbecklmn J omnes faciant vel nullam, vel metaphoricam, ſeu
leenn recepe ſigni tantùm, negant voluntatem aliquam beneplaciti
I VOhonraet eſfle inefficacem : Unde contra ecos reſolvimus. I.
gifen r Non omnis Dei voluntas ſemper impletur circa omnem pat-
aleſo, rem ſui objecti; ſic enim colligitur ex Act. 7. Vos opi-
. fenn A Tieu ſancto ſemper reſiſtitis. Matth. 23. Quoties volui
loeden Longtegare. ſlios tuos... & noluiſti. Item Iſai. 5. 2. Prov.
49 L 1. 2 4.

17o. THEOREMA I. THESIS XIV.

1.24. &c. II. Voluntas, quæ non impletur, non
eſt voluntas ſigni tantum; quia in illis ipſis, in quibus
non conſequitur finis intentus, Deus media concedit
ſufficientia ad conſecutionem finis, ergo in Deo eſt ve-
ra intentio, voluntas, & beneplacitum in hoc ipſo fine.
III. Talis voluntas beneplaciti, quæ non ſemper
impletur, eſt voluntas antecedens conditionata; quando
enim conditio à Deo ſimul pendet & à libero creaturæ
arbitrio, creatura utpote libera conditionem ex parte
ſui poteſt non adinpiert; unde nec Dei voluntas im-
pletur reſpectu finis intenti; nec inde imperfectio in
Deum redundat, cùm Deus ſic voluerit hunc finem,
ut voluerit permittere etiam oppoſitum. IV.
Econtra Voluntas antecedens abſoluta, quæ eſt de objecto
ponendo a ſolo Deo, vel etiam abſolutè ponendo per creatu-
ras, ſemper impletur, & eficax eſt; de hac enim volun-
tate Iſai. 46. dicitur: Conſilium meum ſtabit, & omnis
voluntas mea fiet. Et Pſ. 113. Omnia, quæcunque voluit,
fecit. Et Dan. 4. Juxta voluntatem enim ſuam ſacit tam
in virtutibus cali, quam in habitatoribus terræ, & non eſt,
qui reſiſtat manui ejus, & dicat ei: quare feciſti. V.
Similiter ſemper efficax eſt, & impletur Voluntas Dei
conſequens circa liberas hominis actiones 3 hæc enim eſt
voluntas illa, quà Deus vult finem inſpectis omnibus
circumſtantiis circa ipſum finem, & illius aſſecutio-
nem, quæ utique non poteſt non eſſe efficax, niſi Deum
dicere velis vel impotentem, vel non cognoſcentem
ſingula. VI. Imè voluntas Dei antecedens con-
ditionata, licèt non impleatur quoad finem intentum, ſem-
per tamen eſt eficax ex parte ſubjecti, ſeu Dei, ſed non ex
parte objecti, ſeu crentura; quia licèt creatura non ponat
conditionem neceſſariam ad conſecutionem finis, ſci-
licet conſenſum ſuum liberum, & executionem; Deus
tamen

d

egoin eoe⸗
tuminhoc t

llbeno geain
nen erpan
Eoluntss in.
edio in
Dune fnem
n. W.
ge hein
munli rna.
MeuNrolun.
n in mn
, utnngtedali⸗
Nitſunſictun
nnu, ͤ.

⸗

lug⸗
Pen, nueum
. Cnhſemen
arerelens or.
Eintentum, r.
4Dei, ſannte
enmkanonpa
inenini,,

Cinen

VOLUNTAS DIVINA. 171
tamen ponit media, vel remotè, vel proximè ſufſicien-
tia; Unde hæc quoque voluntas habet aliquam effica-
ciam, & effectum ex parte Dei, licèt non habeat ex
parte creaturæ.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
Mgiſter ſententiarum in 1. diſt. 47. cum antiquio-

ribus Theologis paſſim dicit, omnem voluntatem
beneplaciti ſemper impleri, ergo voluntas, quæ non
eſt efficax, non eſt voluntas beneplaciti, ſed ſigni.
D. A. Dicit omnem voluntatem beneplaciti impleri quoad
aliquem effeltum, & quidem intrinſecum, qui eſt præpara-
tio & exhibitio mediorum ad finem aſſequendum C. quoad
omnes eſſectus, etiam extraneos, & maximè qui eſt aſſecutio
finis, & humanaæ electioni ùt conditioni eſt alligatus N.
II. Ex S. Aug. 1. de Corr. & Grat. c. 14. Deo
volenti ſalvum facere nullum hominis reſiſtit arbi-
trium, ſed hæc voluntas eſt de ipsâ aſſecutione finis, &
non tantùm de mediis, ergo & illa ſemper impletur.
D. Ma. Volenti voluntate conſequente, omnimode eſica-
ci, & abſolutàâ C.antecedente & conditionataà, ſi homo utatur
mediis oblatis N. Idem enim ſanctus Doctor l. de Ca-
tech. Rudib. c. 52. ait, Deum miſericordem à ſempi-
ternis pœms homines velle liberare, ſi ipſi ſibi non ſins
inimici, & non reſiſtant miſericordiæ creatoris ſui. III.
Ex S. Hier. in c. I. ad Epheſ. IIli autem, ſcilicet Deo,
nullus reſiſtere poteſt, quin omnia;, quæ voluerit, fa-
ciat. D. A. Quæ voluerit voluntate abſolutâ C. alligaid
conditioni ab hominis cooperatione pendenti N. Sic enim
Judaæi reſiſtebant ſemper opiritui ſanéto. Act.7. IV.
Voluntas, quæ non impletur, eſt inutilis, & oſtendit
Deum non ex omni parte eſſe beatum, cùm ejus vo⸗
luntati non omni ex parte ſatisfiat. R. Eſt utilis, quis
bomi⸗

172 THEOREMA II. THESIS XIV.

hominem reddit proximè potentem ad liberk & bene agen-
dum: Eſt & Deus beatus, quia ſic illa vult, ut velit per-
mittere oppoſitum. V. D. Th. Conditionatam
voluntatem vocat tantùm velleitatem, non volunta-
tem, ergo non eſt propriè voluntas beneplaciti. D. A.
Comparatè ad media, & ad ſinem ſimul N. comparatk ad
finem præcisè, vel etiam ad alias Voluntates divinas abſo-
lutas, & omnimodè eſicaces C.

THEORREAIA II.

Obiectum ejus neceſſarium eſt ipſe Deus, &ý
Creaturæ poſſibiles, & .

QBjectum adæquatum & totale divinæ voluntatis eſt
omne ens; uti enim intellectus divinus omne ens
cognoſcibile cognoſcit; ita & voluntas circa illa ipſa
verſatur, ita ut quædam velit, quædam nolit, quæ-
dam permittat: Porro hic objecta neceſſaria, & libera
diſtinguemus. I. Objectum materiale prima-
rium voluntatis divinæ eſt ipſe Deus; tum quia Prov. 16.
Univerſa propter ſemetipſum operatus eſt Dominus; Deus
quippe amans creaturas, quas operatur, has amat pro-
pter ſeipſum tanquam finem & objectum primarium;
tum quia volitio divina eſt perfectiſſima in ſua lineâ,
ergo objectum ejus primarium debet eſſe perfectiſſi-
mum, quod aliud eſſe nequit, niſi Deus; tum quia
Deus utpote primaria, infinita, & maxima bonitas,
ſummo amore dignus eſt, & conſequenter objectum
primum & primarium eſſe oportet. II. Deus
neceſſarib vult, & amat ſeipſum, & omnes perfectiones
ſuas; tum quia affectus divini ſequuntur intellectiones
divinas, quæ cùm in Deo nihil omnino mali repræſen-

tent, eo ipſo neceſſitatur Deus ad hos affectus; tum
quia

Nn

S.
Lu, vre

e .
II. Condiäun
ten, n lr
beneplaati
N7

ne olunans et
lwinms omne ens

H
1
ecellaua, & Dbent

numnd, ine

Dminu; Dens
huammpr

Des, wun Iun
nuumn bonno,
eenet beectun
II. Deu

Imner er⸗ ichn.

8

mrunelecti⸗
Gl ence⸗
os Ken;
4

VOLUNTAS DIVINA. 173

quia Deus neceſſariò eſt ſanctus, beatus, & infinitus,

ſed Sanctitas eſt conjunctio cum Deo per amorem; Bea-
titudo exigit amorem ſummi boni poſſeſſi Infinitas
comprehendir omnem perfectionem ſimpliciter ſim-
plicem, inter quas eſt amor Dei, ergo. III.
Deus neceſſarib etiam vult, & amat omne bonum creabile,
& odit omne malum poſſibile; tum quia eſt perfectio ſim-
pliciter ſimplex, omne bonum proſequi amore, & om-
ne malum odiſſe; tum quia Deus non poteſt ſe negativẽ
habere circa ea, quæ connexionem, vel repugnantiam
habent cum omnmipotentiâ, & ſanctitate ſua, quam
amat comprehenſivè & adæquatè; ſed omne bonum
etiam poſſibile habet connexionem cum omnipotentiâ,
& malum, ſcilicet morale, repugnantiam cum Dei
Sanctitate, ergo. IV. Creaturas autem exiſten-
tes Deus liberè amat amore eficaci, & practico benevolen-
tiæ; quia Deus non connectitur eſſentialiter cum exi-
ſtentia creaturarum, ergo non vult efficaciter earum
exiſtentiam neceſſarid, led liberè: Ideo ex Pi. 93.
Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libert egit. Et
ad Eph. 1. Operatur omnia ſecundum confilium volunta-
tis ſuæ. V. Nihilominus utl creaturas poſſibi-
les neceſſarid Deus amat amore ſimplicis complacen-
tiæ tantum, ita & exiſtentes neceſſarib eodem amore amat 3
quia ſuppoſitã producétione rerum non poteſt non/ſibi
in iis complacere juxta illud Gen. I. Viditque Deus
cuncta, quæ fecerat, & erant valde bona; ergo amor ille
non eſt immediatè liber, ſed mediatè, quatenus ceſſare
poſſet à conſervatione earum.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

N Eceſſitas eſt quædam imperfectio, ergo Deus non
amat neceſlariò ſe, & creaturas poſſibiles. D. A.

Neceſſi⸗

174 THEOREMA II. THESIS XIV.
MNeceſſitas toactionis & naturalis, ſeu irrationalis, qus
oritur ex anguſtid appetitivæ potentiæ, & rapitur in obje-
ctum valde limitatum, & per ſe imperfectum C. rationalis,
& voluntaria procelens ex perfectione facultatis, & objecti
Beerce⸗ 2 quo amplectendo ſeſe illa tenere non poſſit N.
Bonitas finita non poteſt neceſſitare volun-
tltem ad ſuĩ amorem, ergo nulla eſt neceſſitas amandi
creaturas poſſibiles. D. 6 Ergo non eſt neceſſitas ex bo-
nitate objecti, quæ finita eſt C. ex rectitudine voluntatis di-
vinæ, & ejus perfectione N. III. Summa liber-
tas divinæ voluntatis poſtulat, ut non ſit neceſſitata ad
amorem boni finiti. D. A. Ad amorem eficacem, &
practicum beneficentiæz C. inefficacem ſimplicis complacen-
tiæ Sub D. ex rectitudine ſuäâ, & perfectione ſumma N. ex
bonitate boni finiti C. IV. Poteſt homo non ama-
re bonum neceſſarium, ergo & Deus bonum finitum.
Diſp. Libertas contrarietatis, & contradittionis in homi-
ne circa bonum neceſſarium eſt ex imperfectione; quia liberè
poteſt carere debita rectitudine, quà carere nequit Deus.
V. Amor Dei in creaturas eſt effectivus, h. e.
communicans eis aliquam bonitatem, ſed nullam com-
municat creaturis poſſibilibus. D. Ma. Amor eficax,
& beneficentiæ C. amor ineſicax, & complacentiæ, & ſi ſim-
plicis affectus tantùm N. VI. Creaturæ poſſibi-
les nullum habent eſſe, ergo nec habent bonitatem, &
amabilitatem, ergo. D. A. Nullum habent eſſe phyſi-
cum, & altuale, ſeu per ſtatum C. poſſibile, & repræſen-
tativè tale, ac per ampliationem, aut alienationem N-.
Uti cognoſcibilitas, ita & bonitas rebus convenit, prout
ſunt entia; convenit enim bonitas poſſibilis poſſibilibus,
actualis exiſtentibus, & . VII. Ex D. Th. hic
q. 5. a. I. Res quælibet in tantum eſt bona, in quan-
tum eſt perfecta; in tantum autem eſt perfeécta, in
quan-

ocgale
nun D
r, Kone
ſ nim 7 ni

eatn

Wurbeancncoe

h, Kl N kKe

U W.
u minig,
e,⅓ aptir⸗
tlinCnii
unlty, 6ℳ4*
1 lune nmnnſel
tmrcelltre ſoln
reelitoamand

Unſii er ir
Nrutlnunrch,
Kunm lber⸗
Decelltunad
in eſicuen,
irnglunr
n ſonn
C-homotoname-
m.
rulihimu n ben⸗
Hilinn,tulle
n u D.
efeching, hee⸗
edunlamcom⸗
li. Anuneſten
buenti,/;
Hennnr lt⸗
tbomuen,
lin tſe hſ⸗
njreſer.
emmen N.
tenn,,lon

1

Pi vbcu⸗
ID. Ih
Abom, ug⸗
n zelehn

61
1

VOLUNTAS DIVINA. 175

quantum eſt actu. D. In tantum eſt perfecta perfectione
actuali, & exiſtente, in quantum eſt actu C. poſſibili, &
objectivà N.

THEOREMMA III.

Ratio amandi prowima poteſt eſſe Bonitas etiam
creata.

Un ratio cognoſcendi, ita & amandi nobis non eſt
motivum ſtrictum, quod quaſi ſollicitat, compler,
adjuvat, & concurrit ad actum; ſed minus ſtrictum,
ſeu medium, circa quod vult ſeipſo Deus, ad volen-
dum ſufficientiſſimus: Ex quo reſolvimus. 1.
Ratio amandi primaria, univerſalis, & ultimata divinæ
voluntatis eſt bonitas divina 3 quia Deus utpote agens
perfectiſſimum agere debet non ſolùm ex cognitione
finis alicujus, ſed etiam propter finem perfectiſſimum,
qui ſumma Dei bonitas eſt: Ideo Prov. 16. Univerſa
prepter ſemetipſum operatus eſt, h. e. propter bonitatem
ſuam. II. Hæc ratio amandi primaria non eſt
ſola bonitas attributalis, ſed etiam eſſentia, perſonalitates,
& attributa, adebque Deus ſecundum ſe totum; hæc enim
omnia utri ſunt centrum & finis, in quo Deus ultimèò
quieſcit, & objectum, cujus cognitione & amore con-
ſtituitur beatitudo divina; ita & eſſe debent motivum
amoris, ita ut hæc nullatenus poſſit à Deo negligi, &
abeſſe. III. Sola etiam bonitas increata eſt ratio
ultimata adæquata, nec compatitur bonitatem creatam àt
rationem partialem amandi ultimatoò; quia Deus inde-
pendenter à creaturis ſeipſum perfectè poſſidet; &
creaturæ, quas amat propter ſe, non habent ſe pro-
priè ùt medium hujus amoris ſui; licèt ſe habeant ùt
medium reſpectu gloriæ Dei extrinſecæ, quæ eſt quid
crea-

176 THEOREMA III. THESIS XIV.

creatum. Unde Iſai. 436. Omnem, qui invocat nomen
meum, in gloriam meam creavi. Et Eph. 1. Prædeſtina-
vit nos in laudem gloriæ ſuæ. IV. Nihilominus
ratio amandi, & volendi ſecundaria, & proxima eſſe po-
teſt ratio etiam creata; nam Incarnationem voluit Deus
ropter ſalutem noſtram, intendit noſtra merita pro-
pter gloriam dandam; Etx Apoſtolos teſte Chriſto, Joan.
16. Pater amat, quia ipſi Chriſtum amârunt: Dein
in Deo ſunt virtutes morales, quæ pro objecto imme-
diato proximo habent honeſtatem creatam: Demum
actus ſupernaturales habent bonitatem intrinſecam
propter ſe honeſteè amabilem, ergo tales actus imme-
diatè, & ſecundariò amari poſſunt propter hanc ſuam
bonitatem. V. Referri tamen debet ultimat)
bonitas creata ad bonitatem increatam; quia Deus ratio-
nem finis ultimi nunquam negligere poteſt in actibus
ſuis, cùm eſſe finem ultimum ſit perfectio ſimpliciter
ſimplex, ergo ſemper centrum, & finis divinæ volun-
tatis eſſe debet bonitas increata ſaltem ultimatèò.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Dus amat etiam creaturas tantùm poſſibiles, ſed
has non refert ad ſe ultimò, nec iis utitur, cùm
non ſint; ergo Deus aliquid amat extra ſe, quod non
amat propter ſe, ergo bonitas Dei non eſt ratio amandi
univerſalis, & ultimata. D. Mi. Non eas refert ad ſe
ut objectum amoris eſicacis, & practici benevolentiæ, quo ad
laudem gloriæ ſuæ actu utitur C. àt objectum complacentiæ
ſimplicis, & approbationis, quatenus conducere poſſunt ad
laudem divinæ gloriæ N. II. Res ſaltem creatæ
tantùm rationem medii habent, non finis, ergo hæ non
erunt ratio aliqua movendi ad amorem. D. A. Tan-
tum habent rationem medii in ordine ad finem ultimum C. in
ordine

miafi
Nufern

Mun.
SunmekwWidn

ügehkäin
ſtllm, oe

1 ſillm
jrumnt0ℳ

l

imdl

in, g inutg
hbh.. Nu,
. Milx
uin
nemlutd
Clra meriun

1

umminnt: 0
einchect inmn
Idexram: Demmun
tuem intinletan
Ntles Ahnuimmn
pter urelun
men Ceher Aind
nitabeutat
Etminu
etehnimhen
& huedinejrl⸗
emulimas,
ſſne.
im alddles, 4
ee is Mint, an
ile, dimn
Onekrrbamud
reu tfnt 4l
etivsleſtie,qlu
evnonnplueen
aluen ocſiet⸗
Resldem ce
nfmm,e⸗
Nen. 0 4

(
6

VOLUNTAS DIVINA. 177
ordine ad ſe invicem, & in ratione finis intermedii, vel pro-
Nimi M. III. Voluntas à ratione amandi ſpeci-

ficatur, ſed voluntas divina nequit ſpecificari à bonita-
te creatã, ergo hæc nequit eſſe ratio amandi. D. Mi.
Mequit ſpeciſßicari à honitate creatà intrinſece, & prima-
rid C. SJecundarid, & extrinſecè N. Ut omn potentia per
ordinem ad res producibiles creatas, & intellectus ad cognoſci-
biles, ita voluntas per ordinem ad res volibiles explicatur, &
denominatur. IV. Volitio rei creatæ propter ſe
ipſam non eſt volitio perfectiſſima, cùm ejus objectum
non ſit perfectiſſimum; ſed omnis voluntas Dei eſt per-
fectiſſima, ergo non eſt in Deo aliqua volitio rei crea-
tæ propter ſeipſam, ergo. D. Ma. Non eſt perſectiſſi-
ma realiter, & ſubjective, ſeu entitativ? N. formaliter &
terminativè Sdub D. in ratione objecti proximi, & immedia-
ti C ultimati N. V. Divina volitio debet ha-
bere ſummam perfectionem non ſolùm ex ſe, ſed etiam
ex objecto formali; ſed ſola bonitas increata eſt obje-
ctum ſumm? perfectum. D. Ma. Jed etiam ex objecte
Jormali primario C. ſecundario, & proximo Jub D. ſecun-
dum ſe præcisè ſumpto N. àt ordinato ad ultimum C.
VI. Moraliter perfectior eſt volitio habens pro
objecto formali bonitatem increatam, ergo omnis co-
gnitio divina eſt talis. D. Ma. Perfectior eſt volitio crea-
ta, quæ eſt diſtincta à volente C. increata, & identiſicata
Deo volenti N. Hujus perfectio eſt à ſuo principio.

TEEOKEAIA TWr.
Affectiones aliæ Voluntatis Divinæ.

Qlrca reliquas affectiones genericas voluntatis divinæ
ulteriùs hic obſervamus. I. Uti Intelle-
Kus, ita & Voluntas non ſe habet per modum actis primi
In EL. Gent, M phyſicis

17 8 THEOREMA IV. THESIS XIV.

phyſici, ſed intentionalu; quia etiam voluntas non poteſt
eſſe, nec concipi cum fundamento in re ùt principium
influens in volitionem divinam; cùm influxus potentiæ
in actum dicat potentialitatem, & conſequenter im-

erfectionem; hinc ſicut Deus eſt ſuum intelligere,
P . 9

ita & ſibi eſt ſuum velle, ſive eſt actus purus volendi,
ſicut intelligendi. II. Voluntas, & Volitio Dei
entitativè 5 una, terminativè multiplex; quia entitativa
multiplicitas repugnat divinæ ſimplicitati & infinitati,
quæ unieã volitione ſimplici illimitatã tendere debet in
quæcunque volibilia; terminativa verè multiplicitas
ſequitur ex diverſitate objectorum, quæ attingit, vel
liberè, vel neceſſariò, vel vo-vel nolendo, vel præci-
piendo, vel prohibendo, &c. III. Voluntas
non eſt formaliter ipſa omnipotentia, ita ut immediat om-
uia per ſolam voluntatem fiant; duæ enim potentiæ di-
ſtinguuntur per ordinem ad diverſos actus, ſed hos ha-
bet voluntas, & omnipotentia; illa ſiquidem habet
actus internos vitales, ae externos tranſeuntes; illa
operatur intentionaliter, hæc phyſicè; illa liberè ap-
plicat potentiam executricem, hæc applicatur. IV.
Voluntas ideo alio modo eſt cauſa rerum, quam intellectus
& omnipotentia 3 ſicut enim intellectus eſt cauſa diri-
gendo, ita voluntas imperando, omnipotentia autem
producendo; quod inſinuat D. Th. q. 25. a. I. ad 4. &
a. 5. ad I. dicens, Potentiam à ſcientiãâ & voluntate dif-
fere non ſecundàùm rem, ſed ſolùm ſecundùm ratio-
nem, in quantum potentia importat rationem princi-
pii exequentis id;, quod voluntas imperat, & ad quod
ſcientia dirigit. V. Voluntas divina non neceſſi-
tatur ad optimum; quia Deus in operibus ſuis ad extra
ſemper ſibi quidem proponit aliquem gradum gloriæ
per ea opera manifeſtandum, ſed non ſemper proponit
maxi-

u trmmennen

4 ftiucnnen

1
MN. MNNE

HuGuN A

N unm line
icinn mei.
Cumali kln
ilinunn
iimn A i

Ere
u ertu, 1

terere, N
Eim

4
Ie
eumfolunxng
Emninreithing
Balminumene
K onleglen
elun Untelie
alupunſir
iNi,
Pegli entinn.
lenn Kinfnitn
Encereceberin
1ed hlihlcrs
Pgne Mngt,
Nendo, el Pr⸗
UI. Tolum
antinnetinnn.
Ntin Wte i-
eaenn, eldm
uten kie
Kanlnes, In
c ilberr a
Plct. V
n, inineli⸗
Cus el culid⸗
nnppenti aien
2,4nat
Menlrne⸗
Eemcdhm un.
Etriotenprim
et, uin
8Cnidtn
Abis ſisale
lenpel t

VOLUNTAS DIVINA. 179

maximam manifeſtationem, vel gradum maximum
gloriæ manifeſtandum; &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Ctus liber, utpote indifferens, ſupponit in Deo
meram potentiam, ſed mera potentia eſt actus pri-
mus phyſicus, ergo hæc potentia ſeu voluntas erit actus
primus phyſicus. D. Ma. Jupponit meram potentiam
quoad terminationem, ſeu terminum extrinſecum, cujus
vult productionem C. quoad eſſe, & formam intrinſecam
hujus actis N. Actum liberum mox examinabimus. II.
S. Leo Serm. 2. de Nativ. ait: Deus, cujus natura bo-
nitas, cujus voluntas potentia eſt; ergo voluntas for-
maliter eſt tum ipſa omnipotentia, tum actus primus
phyſicus; quia omnipotentia, quam formaliter volun-
tati identificat, verè eſt actus primus phyſicus. N. C
G. Leo enim loquitur de naturà, & voluntate realiter ſum-
ptâ;; ſed illa uti perfectiones omnes, ita & voluntatem ſibi
identifcat: Quoad actum autem primum nos loqui-
mur de voluntate ſumptà relativè ad volitionem ipſam,
non autem relativè ad terminos extrinſecos, quorum pro-
ductionem imperat. III. S. Aug. I. Med. c. 29.
cum aliis PP. inſinuat, Deum ſolaà voluntate ſuâ creãſſe
omnia, ergo voluntas ipſis eſt ipſa formaliter omnipo-
tentia. D. A. Creaſſe ſola voluntate, ita ut ſignificent ſo-
lam voluntatem eſſe rationem formalem immediatam pro-
ductionis rerum Ni ita ut ſignißcent, quòd Deus nihil aliud
laborare debeat, ut res fiant, niſi ut velit, quia volendo de-
terminatur potentia, determinata autem eo ipſo agit, imò
ipſa actio eſt C. IV. Ex Pſ. 113. Omnia;, quæ-
cunque voluit; fecit, ergo effectus creati à voluntate
ſunt ůt propriâ & immediatâ causâ. D. C. Junt àvo-
lüntate executivè N. imperativè, uti& ab intelleltu dire-
M 2 tivè

180 THEOREMA I. THESIS XV.

ctivè C. V. Ad Eph. 1. Omnia operatur ſecun-
dùm conſilium voluntatis ſuæ, ergo voluntas etiam eſt
cxecutiva. D. A. Omnia ſic operatur per omnipotentiam
ſuam C. immediatè per voluntatem Sub D. imperando C.
exequendo N. VI. Voluntas forert perfectior, ſi
ſimul diceretur executiva. N. A. Virtus enim executi-
va non ſpectat ad lineam voluntatis, ſed ad lineam omnipo-
tentiæ, ut) directio ad lineam intellectus.

THESIS XV.

Libertas, & Actus Dei Liber.

THEOREMA I.
Datur in Deo vera Libertas, & actus liber.

VE explicabiles inveniuntur difficultates in explican-
do actu Dei libero: In ordine ad quas hic præno-
tamus. I. Datur in Deo perfectiſima libertas in
volendo eficaciter, & operando ad extra; tum quia liber-
tas ùt præſcindens à mutabilitate, peccabilitate Se
mor eſt perfectio ſimpliciter ſimplex, quam melius
eſt habere, quàm non habere; tum quia, ſi Deus neceſ-
ſariò ageret ad extra, fruſtra à Deo gratias peteremus,
fruſtra pro beneficiis gratias ageremus, &c. II.
Hinc & actus liber in Deo dari debets quia ad Eph. 1.
Elegit nos ante conſtitutionem mundi, & operatur omnia
ſecundum conſilium voluntatis ſuæy ergo antequam liber?
ageret ad extra, in eo erat voluntas agendi, ſeu actus
liber: Scilicet Deus voluit ab æterno, & operatus eſt
in tempore; illa liberè diſponit, decernit, & ſtatuit,
quæ ex divinãâ ſuâ providentiãâ decrevit: Præterea quia
media indifferentia, & ordinabilia ad varios fines, ad
hunc

DA 0
ſſeNe
. e

Ercheduchelin

ſſinr amnur mi
4 .

M.
Cüunfetluu

tuen, d cnnn
, Anen, Ol

uekeckuenemn

12 Eu

Alhragru

Oonii Openan
epolungeit
n annn
. innmmn
15 rerpetſecl,
mw ain er

32
14 Alumn mng

.

61.
GCur ier.

uhn
u unnaii

4
Gun lulber⸗
lecceline,
1, gun mis
ia, nDeusnert-
latis erren
s, . I.
gualkinen
mrun imi
mmhumlbe
agendl, Lelan
, chemmm⸗
t: Drrtelei⸗
e
„

LIBERTAS ET ACTUS LIBER. r181

hunc præcis? finem ordinat; ideo oportet præceſſiſſe
actum liberum divinæ voluntatis ordinantis. III.
Hæc autem libertas Dei non eſt reſpectu ſul, ſed reſpectu
rerum creatarum; quia libertas non eſt eorum, quæ
Deus ex neceſſitate vult ſed ſe & bonitatem ſuam vult
ex neceſſitate, non autem creaturas, ſinè quibus ſibi
eſt ſufficientiſſimus; nec beatior eſt, ſi creaturas velit,
uàm ſi non velit. IV. Nec libertas Dei eſt ad
actus, ſed ad objecta; quia libertas divina ſuos ſibi iden-
tificat actus; unde voluntatis divinæ indifferentia non
eſt reſpectu diverſorum actuum, ſed reſpectu objecto-
rum tantàm: Secus eſt in libertate creata. V.

Nec libertas Dei eſt ad objecta tantum producenda, ſed

etiam volenda; quia ex dictis elegit nos ante conſtitutio-
nem mundi, ergo libertas, ſeu electio libera eſt ante
roductionem donorum, & vocationem Dei ad ipſa
objecta illa volenda. VI. Demum hac libertas
excludit omnes imperfectiones libertatis creatæ, & ejus per-
fectiones continet modo longe perfectiſſimo; nam libertas
divina non verſatur, utt humana, circa malum eligen-
dum, non opus habet mor in conſultando, non habet
ſucceſſionem diverſorum actuum, non eſt inconſtans,
volubilis, ambulatoria, non habet ullam potentiali-
tatem, ſed omnimodam habet actualitatem in volen-
do, omnem volitionem poſſibilem ſibi identificat pro-
pter ſuam ſimplicitatem, exercet indifferentiam ſarn
circa effectus externos ſinè mediis actibus diſtinctis, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Uieſt liber ad volendum, & non volendum, poteſt
incipere velle, ſed Deus nequit incipere velle, ne
fiat mutabilis, ergo. D. Ma. Qui eſt liber ad volendum
libertate imperfectionibus mixtä, quæ compatitur ſucceſſio-

M 3 nem

182 THEOREMA I. THESIS XV.

nem aliquam actuum, ſuſpenſionem, potentialitatem, &
alia C. libertate ſummé perfecta, excludente omnem poten-
tialitatem, & identificans ſibi actus ſuos N. 1I.
Omne liberum eſt contingens, defectibile, & potuit
eſſe & non eſſe, ſed nihil in Deo poteſt eſſe contingens
& defectibile, qui eſt ens ſummè neceſſarium, ergo.
D. Ma. Omne liberum eſt contingens, & deſfectibile ſal-
tem in terminando, ſeu quoad connotata extrinſeca C. ſem-
per etiam in eſſendo, ſeu ſecundum entitatem ſuam M.
III. Libertas dicit electionem, ſed non eſt in Deo
electio ex S. Damaſc. l. de Fide Orthod. c. 22. D. Mi.
Mon eſt electio illa viatorum, quaæ dicit conſultationem, &
rei ignotæ inquiſitionem C. non eſt electio ab omni imperfe-
ctione creatà depurata, quæ omnes utriuſque partis rationes
ſimul uno intuitu perſpicit N. IV. Omnis actus
volendi divinus eſt naturalis, cùm nihil innaturale aut
violentum detur in Deo, ſed quidqnid in Deo naturale
eſt, neceſſarium eſt, ergo non eſt liber in Deo actus
volendi. R. Volitio divina nec eſt naturalis, nec innatu-
ralis, ſeu violenta; ſed eſt media, ſeu voluntaria. V.
ExD. Th. hic a. 2. In Deo eſt naturalis inclinatio ad
ſe communicandum, ergo non liberè ſe communicat,
& vult. D. A. Maturalis inclinatio h. e. aptitudo C. h. e.
exigentia actualis, & neceſſitas N. Deus nullâ creaturd
indiget ad ſui exiſtentiam, vel virtutem producendi; unde
non perfectius ſe vult, dum vult creaturas, quàm dum eas
non vult. VI. Actus Dei liber eſlet immanens,
utpote vitalis, ſed actus Dei immanens eſt neceſſarius,
& conſequenter non indifferens, & liber, ergo. D. Mi.
Eſt neceſſarius in eſſendo, ſeu ſecundum intrinſecum C
terminando ad objectum extrinſecum N. Item non eſt in-
differens in eſſendo, h. e. ut ſit, vel non ſit ſecundum enti-⸗

tatem

Diloreiag

Mudt ENn.
uwunn ich
ivam el ll
ihneinpet
Deepnnahilen
l iſin

I

iun Mureridten
Cilenn nnen;
rſu H
Ktalbik, g
nhrclele Cntr
Nmelininn, 4,
hnſeitir
niti,
nuen ſian.
Annelin Der
Mc 1. 0 .
lkennen, 5
ommi inpee.
ieuniiniin
IV. Omnsacu
Elimummle, ur
günDrmale
berineozn
al, rinuc
.
ls uclmtio A1
elecommnnicx,
e hhttulhhe
eus uli n
picni;n
, uin iin eut
elerinmunens
6h wcelarn
Nhel. DN
n nirnetant
lenmnonc
ſeunln 1

9

LIBERTAS ET ACTUS LIBER. 183

tatem C. in terminando, h. e. ut terminetur, vel non termi-
netur ad hoc objectum N. .

THEOKEAA I.
Actus liber eſt vera Dei perfe&tio, & ideo

Witernus, & Immutabilis.

CUm difficultatem longè graviſſimam in explicando
actu Dei libero faciat concordia libertatis cum im-
mutabilitate Dei, ideo ad eam declinandam nonnulli
negabant actum liberum eſſe veram Dei perfectionem;
licèt libertatem divinam perfectionem eſſe concedant:
Sed opponimus. I. Actus Dei liber eſt vera Dei
perfectio; tum quia quidquid in Deo eſt, Deus ipſe eſt,
ſed actus liber eſt in Deo, ergo Deus, & Dei perfectio
eſt; tum quia vita actualis eſt perfectio intrinſeca ejus,
qui eâ vivit; ſed omnis volitio, & conſequenter etiam
libera, eſt vita actualis Dei, ergo. II. Actus
Dei liber etiam eſt immutabilis; quia Prov. 19. Multæ
cogitationes viri, voluntas autem Domini in æternum per-
manebit. Et Num. 13. Mon eſt Deus, ſicut filius homi-
nis, ut mutetur, ſcilicet in eſſendo, vel volendo; qui
enim voluntatis mutabilitatem recipit, patitur vel in-
conſtantiam voluntatis, vel cognitionis ignorantiam
aliquam, vel ſubſtantiæ ipſius mutationem; quæ om-
nia, utpote uuparked „in Deum cadere non poſſunt,
ergo nec muta ilitas in actum cadere poteſt. III.
Actus Dei liber inſuper eſt æternus; ſi enim cepiſſet in
tempore, mutabilis foret & actus, & voluntas Dei: Ex
quo S. Aug. I. 22. de Civ. c. 26. ait: Ji non ſolum quid
futurum eſt, verùm etiam ut futurum eſt, ignoramus, di-
cimus: Fiet, ſi Deus voluerit; non quia Deus novam vo-
luntatem, quam non habuit, tunc habebit ; ſed quia id
M 4 quod

184 THEOREMA II. THESIS XV.
quod ex aæternitate ejus immutabili præparatum eſt volun-
tate, tum erit. IV. Hæc autem immutabilitas,
& æternitas non obeſt libertati; quia ad hoc, ut Deus ope- pend⸗
retur in tempore, & novum effectum producat, & de
novo applicet potentiam executivam; non opus eſt no-
vo actu voluntatis, ſed ſufficienter applicatur omnipo-
tentia ejus ad operandum per decretum æternum, quo
voluit, ac ſemper vuht pro tali inſtanti operari; quod
decretum perſe rat nunc & ſemper ex S. Aug. l. 12.

Moun&

de Qiv. C. 17. Mobis fas non eſt credere, aliter Deum af- ateicled
. . . . . wem. C.
Fici, cum vacat, aliter, cum operatur; quia nec affici di- agle Mll

At

cendus eſt, tanquam in ejus naturd fat aliquid, quod antè anhe,
6* .

non fuerit... Poteſt æd opus novum, mn novum ſed ſempi⸗
ternum adhibere conſilium, & .

F. 2. Keflexiones Adverſariæ.
LD Eus non poteſt carere aliquà perfectione, ſed actu

+— libero carere poteſt, vel faltem potuit, ergo. D.
Mi. Carere potuit actu libero quoad ejus terminationem,
ſeu habitudinem ad creaturas C. quod entitatem N. II. lzuls
Nec actualis unio, quàâ Deus unitur humanitati in tem- nmubmam
pore; nec coëxiſtentia immenſitatis cum rebus de no- mn 1
vo creatis, nec correſpondentia æternitatis cum iiſdem nNinfn
eſt nova & vera perfectio, ergo nec actualis libertas ſeu Ayrlenertile
actus liber erit perfectio. R. Etiam priora ſunt perfe- rllucheitn,
ctio quoad entitatem, & rectum, licèt non fint divina per-
fectio quoad obliquum, & connotatum extrinſecum: Praæ-
terea non ſunt nova perfectio; quia entitas aterna eſt, licèt Riuret
obliquus novus accedat in tempore. III. Omne nughe
quod æternum eſt, neceſſarium eſt, ſed actus Dei liber Mmun
non eſt neceſſarius, ergo nec eſt æternus ſaltem. D.
Ma. Eſt neceſſarium ſemper abſolutè, qualis eſt exiſten-

tia divina M. neceſſarium ſaltem ex fuppoſitione, ut volitio
liberæa

In
Megmanni,
Aatem n⸗
Muaghoe, Võ
fecum pkoduct,
um mneplbtt
aplcamronm

l Geran; r
Mrer” Avo. Ln
4 0
n unal
niguis iii
guit, gale
ammunſt en

eſee.
enpoelt,enn
Mmmi
GN I.
Ummaniatiintem
Cln kedusden
itucnmülten
Ounlslbenvla
ginhn -
rin lima her⸗
emitun: Fit
saumu teſ, li
. Om
eluchoeilt
ennns ſAlen
guals Sen
pſime ,

1

ℳ

LIBERTAS ET ACTUS LIBER. IS5

libera Dei, quæ ab æterno etiam potuit non eſſe C. IV.
Deus jam amat mundi exiſtentiam, quam non amavit
ſemper, aliàs enim eam procurãaſſet „ergo amor hic, ſeu
voluntas non eſt æterna & immutabilis. D. A. Quam
non amavit quoad effectus diverſos, quos extra ſe producit.
non ſemper, ſed pro certis temporis differentüs C. quoad af-
fectum pro ea temporis differentiâ, in quà voluit exiſten-
tiam mundi N. Mffectus illi ſunt æterni, non effectus.
V. Mutari cenſetur, quiſquis agere incipit,
cùm antea ceſſaret; ſed Deus ſic quoad ipſos effectus
illos agere incipit, cùm totaà æternitate nihil ediderit,
ergo ipſe, & actus ejus mutatur. D. Ma. Quiſquis
agere incipit immanenter in ſe aliquid recipiendo C. tran-
ſeunter, nihil de novo acquirendo, vel deperdendo, quod

perfectiorem, vel deteriorem reddit habentem N. VI.

Si omnis volitio in Deo eſſet æterna, ergo ſimul amaret,
& odiſſet unum & eundem hominem, v. g. S. Petrum
jam beatum, & Judam damnatum. D. Jeq. Gimul
amaret, & odiſſet quoad ipſos eſfectus tum odii, tum amoris
M. quoad affectum Sub D. habentem ſe relativè ad diverſa
tempora, & tendentem in Petrum, vel Judam ut objectum
formaliter diverſum à ſeipſo C. ad idem tempus, & in oun-
dem ut objectum formaliter idem N. Petrus nunc juſtus,
& poſtea peccator eſt quaſi alius & alius homo, & aliud
ac aliud objectum.

THEOREMA MI.
PEjus forma eſt ipſe altus Dei neceſſarius, prout

terminatur ad creaturas.

HUjus quidem formæ expoſitio interpretatu difficil-
lima, atque obſcuriſſima eſt; de eà tamen cum
Aliis pauca, licèt obſcura, hic notabimus. I.
M . Forma

186 THEOREMA III. THESIS XV.

Forma, perquam Deus conſtituitur liber, eſt ipſe actus im-
manens, & neceſſarius, prout terminatur ad productionem
creaturæ, vel ad negationem productionis; ſic enim faci-
liùs exponimus prædicata neceſſaria acts liberi, ſcili-
cet 1. Zendentiam ejus vitalem; quæ eſt ſimplex Dei
complacentia neceſſaria, & æterna de rebus poſſibili-
bus, ergo verè eſt actus immanens, & vitalis. 2. Eff-
caciam; quia huic complacentiæ, veltendentiæ in crea-
turas poſſibiles accedit᷑ productio creaturæ, vel nega-
tio productionis. 3. Contingentiam; ita enim produ-
ctionem creaturæ habet pro termino, ut eam potuerit
non habere; Unde actus Dei immanens potuit eſſe,
uin habeatur totum hoc complexum terminationis,
H actus liber. II. Porro productionem Deo ex-
trinſecam non facimus cum Aureolo ipſam & quidem adæ-
quatam rationem, & formam alctus liberi; tum quia vo-
litio Dei libera eſt ah æterno, productio autem mundi
eſt tantùm in tempore, ergo hæc non eſt ipſa forma
actũs liberi æterni, & actu exiſtentis; tum quia Deus
propriè & intrinſecè vult, & amat, ergo & forma de-
nominans Deum volentem, & amantem eſt propria,
& Deo intrinſeca, & immanens; tum demum quia
Deus non foret propriè liber in volendo, ſed tantùm
in producendo, ergo non vellet proprið liberè. III.
Nec inde cum Tannero & aliis altum Dei liberum conſti-
tuimus per aliquid adæquatè Deo intrinſecum; quia nil
contingens, & defectibile poteſt adæquatè Deo eſſe in-
trinſecum; cùm id, quod eſt adæquatè Deo intrinſe-
cum, ſit ipſe Deus; ſed actus liber eſt contingens, &
defectibilis, quia potuit non eſſe, ſicut & mundus li-
berè volitus potuit non eſſe, ergo. IV. Nec
eum dicimus cum Cajetano perfectionem quandam Deo in-

rtrinſecam, ſed Deo voluntariam & liberam, quæ potuit
. non

1 tn
,
wler un Den
nidkuprtitinn
In NERNN C
onnm tſelffi

oblangen ric

„
chin en

Wn k, An

Dmaghtund
Plun

uilt imn:

en LIBERTAS ET ACTUS IIBER. 187
Mnini non eſſe, quia libera eſt z ſed ubi ſemel eſt, ob Dei immuta-
H bilitatem ab eo ſepatari nequit àD quia ſic à Deo plurimæ
uli perfectiones intrinſecæ, quas volendo habere potuiſſer,
lden abeſſent, & conſequenter deficeret ejus infinitudo om-
i timpe nimoda; quæ autem adeſſent perfectiones liberæ, po-
te rhie l tuiſſent abeſſe, fuiſſent ſeparabiles à Deo, & conſe-
ntili 2² quenter diſtinctæ realiter ob hanc ſeparabilitatem.
Erenirint V. Nec cum Gormaz eum conſtituimus per prædi-
tule⸗, elien catum realiter cum Deo identifcatum, virtualiter tamen
eim odt intrinſecè à prædicato neceſſariæ volitionis diſtinctum; hæc
emgelt enim prædicata contradictoria intrinſecarum perfe-
uuen lte tionum, eſſe defectibile, & non eſſe defectibile, facerent
unn termumm diſtinctionem realem; quibus accedit alterum ſignum
ie DN diſtinctionis realis ſcilicet ſeparabilitas, cùm abſolutè
n&nαιααα potuerit non eſſe; demum hæc obſcura expoſitio ad-
Kuumqis huc obſcuriorem redderet expoſitionem hujus actũs.
Odndamempd „. 2 .
rinnckifm H. 2. Reſex ones Adverſariæ.
Ni, amn glun Lduimur de aſſignandâ ratione formali actũs liberi
ennnck⸗ ſecundùm ſe, & in abſtracto ſpectati, ergo malè
menek ptoptu aſſignamus pro formãâ illà ipſam entitatem Dei, ſeu
umemmm qu ipſum actum neceſſarium. D. A. Loquimur de aſſig-
nlo,elumm nanda ratione actis liberi in abſtracto ſpectati, quærendo,
ielben. I in quo conſiſtat phyficè, & realiter à parte rei C. in quo con-
De'nmak. Jiſtat metaphyſiceé, aut quomodo definiatur N. Quærimus
lun li I poriſſimum, quid rei ſit actus liber; ſecundum rem au- *
unedeler tem entitas divina, utport ſimpliciſſima & inninita, eſt om-
uneoumi nis ſua perfectio ex illo S. Aug. l. 1I1. de Civ. c. 10. Quz
demnmgew babet, hæc & eſt, & ea onmia unus eſt. II. Sed
Ben K ondu diſcrimen non erit inter volitionem neceſſariam & li-
. V. beram. D. Ex parte divinæ entitatis, & ſecundum re-
mmgulnd l(ctum C. ſecundum obliquum, & ex parte modi, utra-
bnmn, / que fertur in ſuum objectum M. III. Li cien

188 THEOREMA III. THESIS XV.
in genere conſiſtit in indifferentiâ, ſed actus neceſſa-
rius nequit dici indifferens, ergo libertas quæcunque
in eo conſiſtere nequit. D. Mi. Nequit dici indifferens
entitativè C. terminativè Gub D. hoc ſenſu, quaſi diuturna
deliberatione opus habeat C. quòd quo inſtanti terminatus
eſt ad has creaturas, non potuerit non terminari ad ipſas N.
IV. Actus Dei neceſſarius non poteſt non eſſe,
& non poteſt deficere, ſed actus liber poteſt, ſeu ſal-
tem potuit deficere, & non eſſe. D. Ma. Mon poreſt
non eſſe, & deficere entitativè, ſeu ſecundum id, quod quà
liber dicit in recto C. terminativè, ſeu quoad terminationem,
& quoad id, quod qua liber dicit in obliquo N. V.
Libertas noſtra, & actus noſter liber diſtinguitur à ne-
ceſſario, ergo & actus Dei liber. Diſp. Deus eſt actus
puriſſimus, adeéque nihil poteſt in eo eſſe, quod ſe habeat per
modum actus & potentiæ, recipientis & recepti. VI.
Si volitio Dei ideo eſt contingens, quia terminus eſt
contingens, ergo & temporalis dici poteſt, quia termi-
nus eſt temporalis. R. Abſolute quidem dici poſſet ter-
minativd temporalis; ſed obſtat abuſus vocum, quia tempo-
rale dici ſolet tantum ſecundum ſignificatum rectum, con-
tingens autem etiam ſecundum obliquum.

F. 3. Reflexiones Aliæ.

Lbera Dei volitio fuit à totà æternitate, ergo quod
complet liberam Dei volitionem, etiam debuit
fuiſſe à totà æternitate; ſed ſic non fuit productio crea-
turæ, ergo. D. C. Debuit fuiſſe à totà æternitate in eſſe II

aradenteftch

rei, & phyſicè N. æquivalenter, & logicè, ſeu in eſſe veri R
C. Ab aterno verum fuit dicere, quòd res ſitfutura, &G ùud
talis volitionem etiam terminat, ac complet, ac ſi realiter
eſſet ab æterno. II. Productio creaturæ eſt natu-
rà poſterior volitione Dei liberâ, quia ab eã pendet, &
proce-

Al, ſed An;
lberug

. Meguir ig,
illi uſi⸗
uinln tn
uumnimial i
m rpoellnene
ulume lal

0 M M

Gerclimimn
Dugfi
Sutſillny
Gng. II.
gnutemind
liet gurnm
Mln d, itn
mnn, glutim⸗
tun tellen, n

e.
miue, emvd
ln eumn Eedin
ir Undkh r⸗
lerntate nt⸗
an ſen
lntſtflenn/
Mhet al 4 1
ctearulz 6
lubeie⸗

LIBERTAS ETI ACTUS LIBER. 1829

procedit ùt effectus à causâ, ergo non eſt complemen-
tum ipfſius volitionis, utpote poſterior illa. D. A. Eſt
poſterior volitione liberà formaliter, & adequatè ſumpta
tam ſecundum rectum, quam obliquum N. inadæquatè, &
materialiter pro ſolo recto ſumptà C. Hinc D. Prob. Pro-
ducio eſt eſfectus volitionis, quatenus à volitione materiali-
ter ſumptaà procedit C. quatenus eſt objectum terminans, &
complens volitionem liberam N. Sic etiam, diſpari tamen
ratione, per volitionem creatam producitur qualitas inten-
tionalis volitiva, quæ tamen conſtituit ipſum altum vita-
lem & liberum. III. Ideo ponitur mundi pro-
ductio, quia Deus liberè vult producere, ergo tota vo-
litio libera eſt prior, quàm productio. D. A. Ita ut 15
Ideo, & Quia ſumantur in ſenſu cauſali N. formali C. Sic
& cauſa ut cauſans facit tantum ſenſum formalem, & non
eſt prior adæquatt ſumpta; cum per ipſam productionem
conſtituatur ut cauſans completè. IV. Homo vult
ſaltem naturàâ priùs ambulare, quàm producat ambu-
lationem, ergo etiam Deus vult naturàâ priùs produ-
cere, quàm producar. Diſp. Cùm enim Deus ſit actus
puriſſimus, libertas Dei nihil in ſe prius producit, ſedpri-
mum ejus exercitium habetur per ipſam actionem ad extra⸗
vel per negationem ejus: Sed creatura eſt quid potentiale,
ideo libertas creata prius in ſe producit actum volitivum
quàm producat objectum, & ideo in creatur prius eſt velle⸗
quàm producere effelctum.

THEOREMA W.
Haæc terminatio habet ſe extrinſecèò ſub con-
ceptu puræ terminationis, non per modum partis
conſtitutivæ.
Ubjungimus opiniones alias, quibus nonnulli expo-

nunt actum Dei liberum, ſeu terminationem ejus
ad

199 THEOREMA IVy. THESIS XV.

ad creaturas. I. Hæc terminatio cum Ribade⸗
neira nequit explicari per ens abuſivum 5 quia ens tale non
videtur eſſe aliud, quàm figmentum dignum præteriri h
potiùs, quàm refutari. II. Nec cum Capreolo
exponi poteſt per relationem tantuùm rationis; tum quia
actus Dei liber eſt realis, & non dependet à noſtr ra-
tione; tum quia reſpectus rationis ſupponit potiùs
actum formaliter liberum, ergo eum non conſtituit.
III. Nec actus liber objectum, aut ejus productio. ſ.. Ne
nem involvit ut partem intrinſecam, & conſtitutivam ipſius
actus liberi tum quia cauſa ùt cauſa intrinſecè non di-
cit effectum, nec potentia ùt potentia terminum, nec
cognitio ùt cognitio objectum, ergo nec actus liber ùr i
liber id, quod liberè vult; tum quia decreta divina non n
forent æterna; quia eodem modo eſt decretum, quo i⸗ 1 enr
eſt ejus conſtitutivum eſſentiale; ſed creatura vel ejus nn
productio non eſt æterna; aut ab æterno, ergo nec de- Kine a,
cretum erit æternum quoad ipſa conſtitutiva intrinſe- ℳ 1
ca. IV. Sed veſpicit creaturam, & ejus produ- Al
ctionem tantùm ut connotatum extrinſecum; uti enim
creaturæ poſſibiles ſunt tantùm connotatum cognitio-
nis, & volitionis neceſſariæ; ita & volitionis liberæ l
connotatum tantùm ſunt creaturæ;, quæ producuntur, eren ktnri
vel producentur. V. Ex his inferimus Eminen- Apkenn eun
tiam libertatis divinæ; quia licèt hæc concipiatur in pri- rttt mnn
mo ſigno ùt indifferens ad volendum objectum crea- Atimn Mcf,
tum, & in altero ſigno concipiatur ùt volens, nulla ta- Anlleudei,
men in hoc eſt mutatio; quia illa determinatio non fit
per additionem, ſed per terminationem, & feſpicien-
tiam ad objectum contingens; quod licèt captum no-
ſtrum excedat, tamen id commodiùs aſſeritur, eò quèd
omnem contingentiam, & mutabilitatem removeat à
Deo, eimque transferat in ſolum objectum. VI.

Hæc6

N Dallberd
Donctenum,
Orlegengtan

LIBERTAS ET ACTUS LIBER. 191
HIæc voluntatis divinæ Eminentia inde roboratur; quòd
zuen, velle Dei ſit infinitum tum in genere entis, tum voli-
undgnum tionis per modum perfectiſſimi & ultimi actũs ex quo
V 1 Mran ſequitur in Deo defacto eſſe volitionem omnium voli-
nuinsm, bilium, & nolitionem omnium nolibilium etiam liberd
nc⸗ ſecundum id, quod volitio & nolitio illa dicit in recto,
ita ut Deus in ratione volentis, & nolentis non poſſit
creſcere, &c.
F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
ACtus Dei liber diſtinguitur à neceſſario per obje-
ctum creatum, ergo hoc eſt illius diſtinctivum, &
conſequenter conſtitutivum, & pars intrinſeca actůs
liberi. D. A. Diſtinguitur a neceſſario ſecundum id, quod
dicit in recto, intrinſecè, Gentitativèé N. in obliquo, ex-
tigemmmder trinſecè, & connotativè C. Objectum non eſt diſtinttivum
temn enmee AWentialiter, & intrinſecè, ſed tantùm extrinſecè, & con-
unbimeumm notarivé. II. Qualitas abſoluta volitiva eſt ef-
fectus voluntatis creatæ, & tamen eſt parrtiale conſtitu-
tivum formale voluntatis in actu ſecundo liberè volen-
uthincmms tis, ergo etiam effectus volitus, vel ejus productio po-
Wishn Leſi formaliter conſtituere volitionem divinam libere
rhmlrmn volentem, licèt ſit effectus illius. Diſp. Voluntas crea-
ta, utpote agens potentiale, ob limitatam perfectionem ſuam

n, Gut
annn; n enin

iſnmllin. 10 o am erte a
antztrifn n poteſt ſe determinare linè actu fealiter à ſe diſtinctos
ucknen unde mirum non Aℳ, qudd actus hic ingrediatur tationem
len, hlu formalem libertatis in actu ſecundo conſtitutæ: Jed Deus
ummmid iat utpote actus puriſſimus propter inßnitamn ſuam perfectio-

nem, & eminentiam poteſt immediatè per ſelpſum objecta
llarchmn⸗ Sc kteaggee & ber aum Kinctum non poteſt, ergo.
Dſemad III. ihil deficit deficiente illo, quod eſt extra
aed ipfſum, ſeu extra ipſius efſentiam, quia nihil deficit,
Iuren e mniſi deficiat ipſum, ſeu eſlentia; ſed volitio alterius
S 1 mundi

.

ven, tehte

192 THEOREMA I. THESIS XVI.

mundi deficit præcisè deficiente altero mundo, ergo
ille non eſt extra eſſentiam hujus volitionis. D. Ma.
Nihil deficit in abſolutis ehciente extrinſeco C. in reſpecti-
vis Jub D. Nihil deſicit propriè realiter, phyſic? cè⸗ E& enti⸗
tativè, ſeu per deßcientiam intrinſeci C. improprib, denomi-
nativè, & metaphyſicè, ſeu per deficientiam extrinſeci,
quo deficiente intrinſeca non denominant N. IV.
Deficiente altero mundo, vel productione ejus, defi-
cit illa terminatio, habitudo, denominatio; ſed ter-
minatio & habitudo eſt intrinſeca ipſi Deo, ergo ali-
quid Deo intrinſecum deficit. D. Ma. Peßcit illa ter-
minatio, habitudo, & denominatio propriè, realiter, &
phyſict c& per deficientiam rei alicujus intrinſecæ N. impro-
priè, & denominativè, ut modoò diximus C.

THESIS XVI.
Providentia, & Prædefinitio.

THEOREMA I.
Datur in Deo Providentia, cui Hatfeda ſunt

omnia, bona & mala.

PkRovidentia eſt præſcientia, & diſpoſitio mecſiortnn Mannut
ad finem: Ideo ipſa complectitur actum intellectus, ¹ iunn

quo cognoſcitur proportio ad certos fines, & actum Aluct wo
olumatis, quo res ſingulæ ordinamur ad debitum fi- M eb nro
nem: De hac prænotamus. Datur in Dea Air⸗ n

Providentia; quia ex Sap. 6. Puſi, le & magnum ipſe
Fecit, & aqualiter eſt illi cura de omnibus. Sicut enim
Deus eſt omnium creator, ita & proviſor eſſe debet;
quia alioqui defectus foret in Deo, ſi non provideret,

& gubernaret ea, quæ producit: Ideo S. Ambr. I. 2.
Offic.

Augne

ens N.
P ileno nini 4
ſoltinn)
mniſenl izn
lin zhſe,⸗
ilimnni
ſinin amn
h

nnt,nin
Hiniu) .

W.

Apitf,

3
iſijelrin

,

laltoneim
Adumimelechi⸗
tne, AAn
dcebiun
1. Drnur in D
10 nugN,
Ghu. Nalne⸗
iorele 4
umn end

S

PROVIDENTIA ET PREDEFINITIO. 1r. 95
Offic. c. 13. quærit: Quis operator negligit operis ſui cu-
ram? Et S. Iren. 1. 2. c. 45. ait: Mihil omnino eorum,
uæ punt, facta ſunt, & fient, Deum ſugit, ſed per illius
providentiam unumquodque & habitum, & ordinem, &
quantitatem accipit propriam. II. Huic Provi-
dentiæ inprimis ſubjacent Res omnes naturales, & neceſ-
ſariæ; quia præter demonſtrationes alias, quarum va-
rias affert Pennotus l. 5. c. 4. & 5. hanc providentiam
manifeſtat mirabilis ille, ac conſtans rerum naturalium
ordo, tam multiplex & varia rerum, cauſarum, ope-
tationum, effectudmque contrarietas, & repugnantia,
inſolubili tamen nexu ad univerſi opificium colligata:
Scilicet Sapientia divina attingit à ſine ad finem fortiter,
& diſponit omnia ſuaviter. Sap. 8. III. Eidem
Jubjacent Creaturæ liberæ, tam quoad ſubſtantiam, quam
uoad actus liberosz ideo enim 1. Petr. 5. 7. Jubemur
omnem ſollicitudinem noſtram projicere in eum, quo-
niam ipſi cura eſt de nobis. Et Matth. 6. Chriſtus cu-
ram de aliis creaturis ad hominem deducens ait: NWon-
ne vos magis pluris eſtis illi? Quantò mag)s vos modicæ F-
dei? Et Pl. 3 2. Qui finxit ſigillatim corda eorum, & in-
telligit omnia opera eorum. Prov. 21. Cor regis in manu

Domini; quocunque voluerit, inclinabit illud. IV.

Eidem ſubjacent tum Bona, tum Mala; Deus enim præ-
cipit, vel ſuadet, procurat, excitat, vel inclinat, ut
bona fiant, ergo ſunt objectum per ſe, & primarium
providentiæ divinæ: Mala verò licèt videantur recede-
re ab uno ordine providentiæ Dei, poſtquam tamen
facta ſunt, recidunt in alium; illa enim Deus ordinat
vel ad glorioſam pœnitentiam, vel ad bonos exercen-
dos, vel ad malos caſtigandos, vel ad oſtendendam
iram, & potentiam, & juſtitiam ſuam, vel ad alios
fines ex ipſo malo eliciendos: Ideo enim Gen. 50. Jo⸗

In Ll. Jent. N ſeph

194 THEOREMA I. THESIS XVI.

ſeph ad Fratres ait: Vos cogitſtu de me malum, ſed Deus
vertit illud in bonum.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

tur in rebus caſus, fortuna, & contingentia; ſed
ſi datur providentia de omnibus, nullus erit caſus,
nulla contingentia; cùm præviſum non ſit fortuitum,
ergo. D. Ma. Datur caſus reſpectu cauſæ particularis C.
reſpectu cauſæ primæ, ſeu Dei N. Cauſa particularis im-
pediri poteſt per aliam cauſam, quam non continet; & ideo
ſequi poteſt eſſectus non præviſus, ſeu fortuitus: Sed prima
cauſa impediri nequit ab ullã causd, ut ejus ſcientiam, &
ordinem aliquid fugiat. II. Ex Commentatore
Ariſt. l. 12. ſi Deus procedit vi regitivà uniuscujusque
individui, qualiter ergo paritur individuum mala, dum
Deus regit ipſum? R. ex &. Aug. I. 7. de Civ. c. 30.
Oportet Deum per ſuam providentiam cuncta gubernare,
ita ut ipſas creaturas ſuos etiam motus agere ſinat; unde nec
cauſas liberas, nec neceſſarias vult impedire, licèt actiones,
& eſſectus huic obſint individuo. III. Sapiens pro-
viſor excludit omne malum ab iis, quorum curam ge-
rit, ſed Deus ſic non excludit malum à ſingulis indivi-
duis, quorum curam gerit, ergo. D. Ma. Sapiens
proviſor particularis C. univerſali N. Proviſor univer-
ſalis omnes naturas ſuos agere motus ſinere debet 3 alioquin
bona multa deeſſent univerſo. IV. Ex I. Cor. 9.
Nunquid cura eſt de bobus Deo? ergo Apoſtolus ne-
gat curam, vel providentiam de illis. D. A. Nunquid
cura eſt de bobus eadem, ſeu ſpecialis illa, quæ eſt de homi-
ne? G. univerſalis, quæ longè minor eſt, quàm illa ſpecia-
lis, quæ eſt de homine N. Apoſtolus inſinuat illud V. T.
Non alligabis os hovi trituranti: Specialiter intelligen-
dum de Eccleſiæ Miniſtris, ia ur legem Deus ferret il-
lam

/74
1 mnnmuh
,mdencet,
Clicheniteſb⸗
iC

Au en

EN
Eneniln, B

nſine.
Keonripen
dtnlugeritch
mm Et rnir
utaniulmi
Uulhrillii
Unnntiat,it
smn UAnin
vair nnin ,

, A Cunen

Ctminnie

iduunnr,dn
l (.
mnonde enen
Gtſusuln
nl, Aordin
II. Gpien⸗
onmmcnrin,
D. M N
Dricrnin.
nulriin
I,.rCN)
1 Motunu 1
0,4. Nu
lelſlin
3 Gen l
kälie r

11

lene

6 .
9

PROVIDENTIA ET PREDEFINIIIO. 19 5

lam de hominibus, non de bobus 3 quia curat mags illos.
V. Indecorum eſt ſummæ Dei majeſtati ſuam
curam uſque ad infima, & viliſſima extendere, ſicut
indecorum foret Principi viliſſuma immediatè per ſe-
ipſum regere. Diſp. Nec ſapientia Dei, utpote infnita,
impeditur in multitudine tam grandi, & tam varid, di-
cente Iſaiâ c. 40. Nunquid neſcis, aut non audiſti,
Deus ſempiternus Dominus, qui creavit terminos ter-
ræ, non deficiet; neque laborabit, neque eſt inveſti-
gatio ſapientiæ ejus. Jecus eſt tum de ſcientiä, tum poten-
tid regis, & cuſuſque creaturæ.

THEOREMA I.
Deus per ſpecialem providentiam prædefinit

Actus bonos, ſed non immediatè.

PRovidentia Generalis eſt ea, quNâ Deus regit res, ſe-
cundùm quod natæ ſunt regi, ſeu àt S. Aug. I. 7. de
Civ. c. 30. ait: Qud res, quas condidit, ſic adminiſtrat
Deus, ut eas ſuos motus agere ſinat? Specialis eſt, quâ
Deus ex electione providet unicuique, vel ſecundum
ejus merita, vel ſecundùm beneplacitum ſuum ex ſpe-
ciali in hominem affectu: Hinc providentia hæc in ſu=
pernaturalibus alia dicitur Prædefinitiva, alia Præde-
ſtinativa: Nos de ſolâ Prædefinitivâ hic loquemur.

I. Providentia pradefinitiva, ſeu Prædefinitio in

genere dici poteſt, Voluntas eſncax rei alieujus faciendæ,
ſeu decretum, quo Deus antecedenter ad noſtram li-
beram determinationem abſolutè præviſam efficaciter
& abſolutè ſtatuit, ut aliquid in tempore fiat. Dißert
⁹ Predeſtinatione, quòd hæc decernat homini ſimul gra⸗
tiam, merita, & gloriam; illa autem purè intendit
ackum bonum, præſeindendo, an gloria abſolutè ſe⸗
N 2 ꝗquatur;

196 THEOREMA II. THESIS XVI.
quatur, nec ne. II. Prædefinitio alia eſt For-
malis & immediata, alia Virtualis & mediata; Imme-
diata eſt directa & immediata volitio ipſius actũs boni,
uâ Deus dicit: Volo abſolutè elici hunc actum à Pe-
tro: Mediata eſt directa & immediata volitio non qui-
dem ipſius actũs in ſe, ſed medii tantàùm, in quo actus
continetur, v. g. gratiæ efficacis: Hanc Mediatam ad-
mittit Vaſquez, Leſſius, & alii: Immediatam Suarez
cum aliis. III. Nequit Deus actus bonos prade-
nire antecedenter immediatè & in ſeipſis; quia ad liber-
tatem requiritur, ut omnia principia proxima ſint ver-
tibilia, & indifferentia ex ſe ad utrumque; ſi enim ali-
quod eorum ſit connexum cum conſenſu, & à volun-
tate inimpedibile, voluntas non operatur liberè cum
illo principio; quia nequit facere, ne oriatur operatio
3 principio immediato eſſentialiter connexo cum actio-
ne; ſed tale eſt decretum immediatè prædefinitivum
ipſius actũs in ſe, uùt fusè oſtendit Thyrſ. Gonz. Tom.
2. Diſp. Select. IV. Prædefinit tamen Deus
etiam antecedenter actus bonos virtualiter & mediatè in
causd; quia prædefinire virtualiter in causâ ſeu medio
eſt dare auxilia gratiæ, quæ per ſcientiam Mediam
prævidentur fore efficacia, ſed talia auxilia Deus ex be-
nevolo in hominem affectu ſeligit, & dat, ergo ſic
Deus virtualiter prædefinit ipſos etiam actus: Electio
enim medii efficacis eſt etiam efficax intentio finis me-
diata & virtualis.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
EX Damaſc. l. 3. Orthod. Fid. Omnia, quæ in no-
ſtrà poteſtate atque arbitrio poſita ſunt, præſcit
uidem Deus, ſed non præfinit, ergo non eſt prædefi-
nitio actuum liberorum, liceèt bonorum. D. A. Non

Praſi

rei ſli d
luermninett

yrentt Nimi
n an tſecht ⸗
. leleen
un unllien

XMW.
Uitons. 0.4, l
1. Ml mn t
uliſctu
gimN
nkor rece

PROVIDENTIA ET PREDEFINITIO. 197

ro
Alhi præſinit præfinitione tollente libertatem C. lKante cum liber-
. i uk tate N. Nam ibidem addit: Mec enim vitium admitti
niiad5 vult Deus, nec rurſus virtuti vim infert. II. Præ-

nlincti definitio, licèt virtualis, eſt decretum abſolutum &
ikune Ahn efficax, ſed hoc decretum non minus connectitur eſſen-
Aunnlii ui tialiter cum effectu ſuo, quàm decretum prædetermi-
eHOα nans, ergo etiam non minùs oberit libertati. D. Mi.
eledium. Mon minus connectitur eſſentialiter cum effectu ſuo ſinè de-
mum du pendentiaâ à determinatione voluntatis creatæ conditionatè
Dtatua ſaltem previsd N. cum es C. Hoc igitur decretum conne-
. ctitur cum effectu ſuo connexione ſupponente ſcientiam 4
creaturà impedibilem ſcilicet indirectè, non autem inimpedi-
hilem, uti decretum prædeterminans. III. Poſitã
Ulenl,Ains etiam prædefinitione virtuali impoſſibile eſt, ut elicia-
WenmeGe tur alius, quàm ille actus, quem Deus prædefinivit,
ne nn eend ergo in poteſtate noſtrã non eſt, ut conjungamus cum
Homenunis ea alium actum, ergo cum eâ non manet libertas. D.
nd rlenme A. Impoſſibile eſt impoſſibilitate antecedente, & fundataâ
mn Ix in virtute aliquâ omnino independente à voluntate agentis
etn unen liberi N. conſequente C. IV. Prædefinitio ſoli
οnτααι Deo eſt libera, ergo non eſt dependens à libertate ho-
cuileums minis, ergo nec libertas eſt cum infallibilitate præde-
Genim Mir finitionis. D. A. Eſt ſoli Deo libera ex ſuppoſitione ta-
uizhuet men, quod homo ex propridâ determinatione ſit conſenſu-
Ln el 7us C. nullaà factaà tali ſuppoſitione, vel etiam poſito, quòd
Unatt eli ſir diſſenſurus N. V. Si homo poſſit impedire
decretum hoc prædefiniens, ergo tale decretum pen-
det ab homine. D. Jeq. Pendet ab homine, ut exiſtat N.
At non exiſtat C. Homo non conſentiendo auxiliis gratiæ
ſſne. poteſt facere, ut non fuerit decretum prædefiniens: Sed non
poteſt ſacere, ut non detur gratia, qud datà prædefiniretur.

Linenofnisn

na, e⸗
mi s p LVel D. A. Ni poſſi. 1t impedire directè C. indirectè Jub D.
E, pendet ab homine ut termino & objecto C. causd N.
N N 3 §. 3.

NNUn .

198 THEOREMA II. THESIS XVI.
F. 3. Refl. de Prædefinitione Immediatd.

Eus immediatè prædefinire poteſt ipſum auxilium,
ſeu vocationem congruam, ergo etiam ipſum
actum in ſe. Diſp. Vocatio congrua eſt actus, quem Deus
ſe ſolo operatur in nobis ſinè nobis: At atltus liber, lictt ſu-
pernaturalis, non ponitur in nobis ſinè nobis, ſeu ſind libero
noſtro conſenſu: Unde ante præviſionem abſolutam determi-
nationis noſtræ liberæ nequit prædefiniri altus in ſe. II
Prædefinitionem immediatam ipſius actus præcederet
ſcientia Media, ſicut juxta nos ipſa præcedit prædefini-
tionem auxilii; ſed propter ſcientiam Mediam decretũ,
prædefiniens immediatè auxilium, non impedit liberta-
tem noſtram, ergo nec impediet eam decretum, præ-
definiens actum in ſe. D. Mi. Decretum prædeſiniens
auxilium non impedit libertatem propter ſtientiam Me-
diam unicè & ſolum N. propter eam, & ſimul quia hoc de-
cretum terminatur ad id præcisè, ad quod Beus immediatè
non determinat ſe ſolo dependenter ab illa ſcientiã C. Decre-
tum prædefiniens actum terminaretur eficaciter, & Girectè
ad id, quod Deus non determinat, ſeilicet ad operationem
noſtram liberam. III. Deus poteſt efficaciter
immediatè decernere actionem agentis naturalis, re-
linquendo media omnino immutata, ergo etiam ſic po-
teſt decernere actionem agentis liberi, relinquendo
media omnino immutata, ergo hoc decretum non im-
pedit libertatem. Diſp. Decretum eficax, & abſolu-
tum non opponitur cum actione agentis naturalis, ſed liberi 5
quiag hoc, non illud requirir media, & actum primum in-
differentem. IV, Boteſt Deus promittere finem
conſequendum actione lier 4 „ ergo etiam ſic poteſt
eum prædefinire. Diſp. Püita promiſſione poteſt adhuc

facere Deus, ut liber? Fnem conſequatur homo, dando illi
auxilia

,vE
Untus Uri
ſta

In

1Miaen
ſahßinn nt

Ne
Wwes An

guieki
Nremue
gcizi Mrin
Uin, Aleuneg
Aonunenn Des
Kuumürtie

nſt Auni

re kie Enur⸗
, & Den i
De mi

I

iiinne nel

=

hhteſpgline
in, elgo etinm

Huugfct,gn
1,444
ulher, h

1

ſetun )eümker
eMeaenu
Dnum ualſfi

ptn ſienien

0) gidhel

iimt
aumn, Gñ
lend Gennint
we chenr

1. „
enus narurdls,1

ccenenmonin
it⸗ ſalbin
An pnm
hromineel
1 .

deian 4
mniſtene ii/
nir unp⸗

Monn

PROVIDENTIA ET PREDEFINITIO. 199

auxæilia congrua ſed poſito decreto abſoluto & eficaci fru-
ſtra ſubjungis auxiliæa congrua, ut homo liberè ſe determi-
net, cùm efficaciter & abſolutè determindrit Deus, quod
determinare liberè deberet homo, & Deus videat omnipo-
tentiam per hoc decretum applicatam ante determinationem
noſtram liberam. Plura vide apud Pennot. & Thyrſ.
Gonz.

THEOREMA III.
Actus Malos permittit, non prædefinit, licèt

praædefiniret actum bonum ſupponentem peccatum.

Mnes actus malos, quos homines faciunt, à Deo
prædefinitos eſſe, affirmat Calvinus cum Hæreticis,
qui Prædeſtinati vocantur: Nonnulli alii putabanx.
Deum prædefinire poſſe ad materiale peccati: Sed con-
cludimus. I. Deus nequit pradefinire formale
peccati; quia prædefinitio requirit intentionem præde-
finiti; ſed Deus nequit habere intentionem peccati;
alioquin enim Deus foret author peccati formalis à ſe
efficaciter intenti, ergo. II. Nec Deus præde-
finire poteſt ad materiale peccatis quia qui ſpecialiter in-
tendit, & movet ad entitatem talis actũs in talibus cir-
cumſtantiis, in quibus non poteſt non habere malitiam,
is etiam cauſa eſt, cur alter peccet; quia poſitâ hac en-
titate hic & nunc alter non poteſt non peccare; ſed hoc
turpe, & Deo indignum eſt, ergo. III. Hinc
peccatum Deus purè permittit; ſi enim peccata non per-
mitteret, illa evenirent vel Deo ignorante, vel non
potente impedire; quæ fidei repugnant: Unde & hanc
permiſſionem, & ipſum concurſum ad materiale pec-
cati exigit libertas voluntatis, quam Deus jure creatio-
nis tenetur ſervare illæſam in eſſendo & operando;
ꝗquod efficere non poteſt denegando illi concurſum, li-
N 4. cet

zoe- THEOREMA III. THESIS XVI.

cet prævideat voluntatem tali concurſu abuſuram.
IV. Porro Decretum permiſſivum beccati ex ſe
repugnat decreto praædehnienti; 3 tum quia bermittere pec-
catum non eſt velle ipſum peccatum, ſed tantàùm non
impedire, licèt acultas impediendi ſupp petat; tum
quia nemo dicitur, Permittere id fieri, quod A fieri cupit,
& intendit. Vide Pennotum. V. Nec praædeſi-
nit peccatum, licèét Deus pradefiniret altum bonum ſup-
ponentem peccatum; quia prædefinitio actũs non eſt im-
mediata & in ſe, ſed mediata & in causâ, ſeu medio,
quod ſupponit peccatum ipſum, vel abſolutè Prævi-
ſum, ùt vult Suar. Vaſq. Lug. & Thyrſ. Gonz. qui fu-
ſiùs id oſtendit Tom. 2. Diſp. 21. vel ſaltem ſupponit
peccatum conditionatè præviſum, ut vult Arr. Rip.
& Alii, ergo ipſum peccatum non prædefinitur.

F. 2. Reſtexiones Adverſariæ.

GEn. 50. Actus venditionis Fratrum Joſeph. Luc. 22.
Proditio Judæ. Act. 2. Scelus Jjudæorum in Chri-
ſtum, dicuntur à Deo prædefinita, ſed hi actus ſunt in-
trinſece mali, ergo. D. Ma. Dicuntur Pradeßinita, t
Vierent N. ut commiſſa poſtea ordinarentur in bonum vel
familiæ Jacob, vel totius Generis bumani C. Deus non vo-
luit proditionem Judæ, nec malitiam Judæorum, aut
Fratrum Joſephz ſed prævidens eam futuram permiſit, &
in bonum redemptionis Generis humani, & familiæ Jacob
ordinavit. II. Scriptura Epins docet, impios
eſſe gladios & virgas in manu Dei, quibus ille utitur ad
ſua judicia juſtiſſima perficienda, ſed gladii & virgæ
inſinuant prædefinitionem, ergo. D. Mi. Inſinuant
prædeſinitionem ad malum pœnæ, ut aliorum delicta puniat
Deus C. ad malum culpaæ perpetrandum, quod homines ſub-
inde addunt Deo non volente, ſed permittente N. De his
. vide

.

1

.1
mens!
1* uuun . de

I
Donentſi N.
Mas
upennimn.

, EN.

lecefninn

l
nnn in benunn
C. Deusunit
6 Mumn,4

.,„

,0

PROVIDENTIA ET PRXDEFINITIO. z01r

vide Pennotum l. 4. c. 19. III. Eph. 1. Deus
omnia operatur ſecundùm conſilium voluntatis ſuæ,
ſed Deus operatur materiale etiam peccati, ergo &
hoc operatur ſecundùm conſilium voluntatis ſuæ; ſed
conſilium dici poteſt aliquo modo prædeſinitivum. D.
Ma. Secundum conſilium voluntatis ſemper antecedens, &
intentivum N. ſaltem conſequens, & permiſſivum C. Con-
ſhilio intentivo vult bona, permiſſivo mala. IV.
Deus concurrit ad entitatem phyſicam actũs mali, quin
concurat ad formalem malitiam peccati, ergo pariter
prædefinire poterit entitatem ejus phyſicam, quin præ-
definiat, aut poſſit prædefinire malitiam. Diſp. Con-
curſus ad entitatem peccati fit à Deo àt determinato ab alid
causd, & ut permittente ſolum, & àt causd univerſali
agente ſecunduùm exigentiam creaturæliberæ; unde ipſe non
iSt cauſa moralis peccati: Sed voluntas Dei prædefinitiva
eſt à Deo ut determinante, & non ut permittente tantum,
ergo eſt cauſa moralis tum entitatis, tum malitiæ, quæ ex
illa neceſſarid ſequitur in agente libero, & ſe determinante.
V. Non obſtante connexione actũs pœnitentiæ
cum peccato, poteſt Deus amare peœnitentiam, quin
amet peccatum, ergo nec obſtame connexione mate-
rialis peccati cum formali prædefinire poterit mate-
riale peccati, & non formale. Diſp. Pœnitentia pecca-
tum ſupponit, non materiale peccati ſupponit formale; ſed
hoc poſt ſe trahit in agente libera; unde volens antecedens,
etiam vult conſequens ſaltem virtualiter.

J HEOKEMA W.

Decretum prædefinitivum nequit antecedere
ſcientiam Dei Mediam.

Ecretum prædefinitivum „& antecedens ſcientiam
Conditionalium Thomiſtis eſt decretum ſuum præ-
N S5 . deter-

202 THEOREMA IVv. THESIS XVI.

determinans: Scotiſtis decretum ſuum concomitans,
quod & Sympathicum dicunt: Ex Noſtris Antonio Pe-
rez & nonnullis (licèt diverſimod illud exponant) pa-
riter eſt decretum antecedens ſcientiam Mediam, quod
ideo dicunt ab eâ independens in eſſendo, & depen-
dens in operando: Sed cum Mol. Suar. Vaſq. Leſſ. &
aliis aſſerimus. I. Non admittimus Decretum
prædefinitivum T homiſticum, vel ccotsſticum independens
Scientidâ conditionalium; hæc enim decreta jam ſupràâ
diximus adverſari libertati; nam utrumque eſt intrin-
ſec efficax, & à creaturà inimpedibile, & eſſentialiter
incompoſibile cum altero libertatis extremo: Nec li-
bertatem ſalvat ratio concomitantis; quia libertas in
actu primo excludit omne impedimentum eſſentiale,
& inauferibile cujuscunque extremi. II. Nec
admittimus Decretum aliud antecedens ſcientiam Mediams
quia talis prædefinitio facit, ut in Deo ſit nequidem
antecedenter decretum indifferens, & conſequenter
facit, ut non ſit præparatio omnipotentiæ ad conſen-
ſum, vel omiſſionem ejus; cùm hoc decretum præde-
finitivum ſit determinatum ad unum, & ponatur pro
priori ad exercitium libertatis, & ante omnem prævi-
ſionem con-vel diſſensůs etiam ſub conditione futuri,
ergo tollit omnem libertatem. III. Nec juvat
hoc Decretum facere independens à ſcientiäâ Mediâ in eſſen-
do, & dependens in operandoʒ quia ùt jam inſinuavimus
& iterum inſinuabimus, indubitatum in Scholis noſtris
principiumeſt, omne antecedens, inimpedibile à po-
tentia, & neceſſariò inferens actum tollere libertatem;
ſed tale eſt decretum in eſſendo antecedens ſcientiam
Mediam; quia à nobis impediri nequit directè, cùm
non ſit actus voluntatis creatæ, ſed divinæ; nec impe-
diri poteſt indirectè, ſcilicet tollendo aliquod prære-
qui-

I. rdn
43 7

I MI
mſuumon
keluin
Wkiluc –
tenimn ecin
nelench, Eie
ldr Uag le
Aninu Men
n ilnt

Nidle,Aarile
ndenen Nar
ni lulbentt
Cnenmmelen,
. L AM

nſienin llan

Deolrmcilen

, Aanlehenn
Wenie ale⸗
uetun mrete
aumn i
ne Ohmmemplert.
ondnonefnnd
UI. Ner
iNltihr.
milnmmms
ncchelswolre⸗
mneible
Clgelbenaten
Kelenſcenn
gun recke,
Grne; Nee

dhinu,

6

7

PROVIDENTIA ET PRXDEFINITIO. 203

quiſitum, cùm præter ſcientiam ſimplicis Intelligen-
tiæ, & divinum beneplacitum nil aliud præſupponat,
aut prærequirat, ergo. IV. Prærequirimus igi-
tur ſcientiam Mediam; tum ut prædefinitio ſit ſapien-
tiſſima, tum ut integra ſtet libertas voluntatis creatæ,
&c; de quibus jam alibi ſæpius mentionem fecimus.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Dłus eſt abſolutus dominus voluntatum, & actio-
num noſtrarum, ergo præfinire poteſt ante om-
nem ſcientiam conditionalem. D. A. Eſt abſolutiſſimus
dominus volens libertatem creatam eſſe integram, ac illæſam
quoad opera ſalutis, & alia C. negans creaturis libertatem
MN. II. Prædefinitio eſt actus meræ liberalita-
tis, ergo non reſpicit aliud principium, quàm volun-
tatem Dei beneficam. D. A. Eſt actus meræ liberalita-
tis quaſi cacus, improvidus, ac excludens exercitium libe-
rum creatæ voluntatis N. omniſciente Deo dignus, & ſimul
ſupponens cooperationem noſtram liberam C. Hinc non re-
ſpicit aliud principium effectivum, ſed tamen directivum,
quod eſt ſcientia Media. III. Hoc decretum an-
tecedens ſcientiam Mediam: Volo efficaciter, ut Pe-
trus convertatur præventus auxilio aliquo indifferenti,
quod prævidero efficax: Hoc, inquam, Decretum de-
cernit media indifferentia, ergo non tollit libertatem.
R. I. Saltem decretum, quo Deus aliquid ſtatuit non ad-
ductâ in conſilium ommniſcientid, quàm habert de rebus libert
attingibilibus, non eſt Deo dignum & conveniens infmitæ
ejus intellectivitati. 2. D. A. Hoc decretum decernit me-
dia indifſerentia, & ipſum ſimpliciter eſt antecedens deter-
minationem liberam creaturæ, àvoluntate inimpedibile, &
vi ſuâ intrinſecà inferens actum, imo determinans C. eſt
aliquo modo poſterius determinatione creatà, aut impedibile
ſaltem

204 THEOREMA I. THESIS XVII.
ſaltem indirect N. Hinc ipſum decretum hoc abſolutum
libertatem deſtruit. IV. Talis prædefinitio non
variaret vim movendi in auxiliis, nec determinaret vo-
luntatem, ita ut impediret ejus activam indifferentiam,
& potentiam antecedentem componendi actum oppo-
ſitum cum toto actu primo proximo, prout faceret præ-
determinans decretum, ergo maneret libertas. R.
Hujus prædefinitionis neceſſitas omnino immutaret princi-
pium agendi proximum; potentia enim proxima ad actum
liberum conſtituitur per negationem omnis impedi-
menti inſuperabilis ab arbitrio, quo excludatur actus

oppoſitus; ſed in tali prædefinitione voluntas habet impedi-

mentum inſuperabile à ſe, nempe neceſſitatem ad actum præ-
geſinitum, qui eſt excluſivus actus oppoſiti, ergo.

THESIS XVII.

Praædeſtinatio Electorum.

THEOKE AA I.

Datur Prædeſtinatio e parte Dei, non im-
ponens neceſſitatem prædeſtinatis.

Reædeſtinationem negäârunt Manichæi, Priſcilliani-
ſtæ, Pelagiani, & Maſſilienſes D. Auguſtino obji-
cientes, ſic libertatem perimi, homines naſci judica-
tos, non judicandos, & alia: Sed ex principiis ortho-
doxis concludimus. I. Datur vera ex parte Dei
Prædeſtinatio 3ʒ cùm enim fide certum ſit, aliquos per
gratiæ auxilia reipsâ gloriam conſequi, & cùm ſimul
evidens ſit, id fieri non poſſe, quin Deus ab æterno
præſciverit, & præparaverit auxilia ſupernaturalia,
quibus illam conſequantur; manifeſtum quoque eſt ex
prin-

l

*6*² d
nerd dene

M

4
4

4, Co

w,
I
tnmn ier A
Ahrrcefmmn
Kecetermniun

nninliferen

44
Di, Mon in-
tn.
i, Dülchin-
Auoenloe

ES i der.

Nehisnnd.
letztee
1 Age Ee
l KNNI
Dens dann
Cpemuu
nqlogke⸗

PRXEDESTINATIO ELECTORUM. 205
principiis orthodoxis, aliquos ab æterno fuiſſe prædeſti-
natos: Et ideo Rom. S. 29. dicitur: Quos prædeſtinavit,
hos & vocavit. Eph. 1. 5. Praædeſtinavit nos.. ſecundum
conſilium voluntatis ſuæ. II. Prædeſtinatio variè 4
variis deßnitur, à Scoto Præordinatio alicujus ad glo-
riam principaliter, & ad alia in ordine ad gloriam. 4
D. Th. Præparatio gratiæ in præſenti, & gloriæ in fu-
turo: 4 J. Aug. I. de Don. Perſev. c. 14. Præſcientia,
& præparatio beneficiorum Dei, quibus certiſſimè li-
berantur, quicunque liberantur. Hanc . Aug. deſini-
tonem & nos ſequimur; quia reſpicit actum intellectũs
& voluntatis, finem & media, per quæ xationalis crea-
tura prædeſtinatur, & dirigitur in ipſum finem. III.
Prædeſtinatio igitur eſt Præſcientiæ; cùm enim ſit ordi-
natio mediorum ad finem, neceſſariò præſupponit no-
titiam mediorum & finis, & ipſius etiam creaturæ præ-
deſtinabilis, quæ requirunt proportionem inter ſe, &
cognitionem hujus proportionis. IV. Dein
prædeſtinatio etiam dicitur Preparatio, ſeu potius Decre-
tum præparationis; quia ipſa præter actum intellectũs,
ſeu præſcientiam eſt inſuper actus voluntatis beneficæ
conferentis beneficia, ſeu media liberationis de maſsâ
perditionis, quæ ſecundùm S. Aug. rædeſtinatio eſt:
Unde & electio, & dilectio dicitux, ſeu præparatio eli-
gens, & diligens. V. Media autem prædeſti-
nationis præcipua ſunt omnia Auxilia gratiæ, & potiſſimum
Gratia perſeverantiæ, & Ffinalis; quia his præcipuè me-
diis prædeſtinati liberantur, & certiſſimè liberantur à
malsà perditionis: Dein ſub ratione mediorum, E eſſe-
&tuum prædeſtinationis etiam veniunt ex parte Dei Voca-
tio, Juſtificatio, Glorificatio; & ex parte hominis Con-
ſenſus ſupernaturalis, Merita: Item dona varia etiam

naturalia, quatenus per ſpecialiſſimam Dei providen-
tiam

206 THEOREMA If. THESIS XVII.

tiam ordinantur ad hominis ſalutem, & alia; de qui-
bus vide Pennotum, & Alios.

F. 2. Libertas cum Prædeſtinatione.

Entilitatis fatum, ſeu neceſſitatem ex prædeſtina-
tione inferebant Hæretici Prædeſtinati cum Luci-
do duce ſuo, & Monachi Adrumetini, Pelagiani, Maſ-
ſilienſes, ac demum Calviniſtæ ponentes hoc dilem-
ma ſophiſticum: Vel ſum prædeſtinatus, Vel non
ſum? Si ſum? Salvabor, quidquid agam: Si non
ſum? non ſalvabor, quidquid ago: Sed catholicè re-
ſpondemus. I. Prædeſtinatio non imponit Præ-
deſtinatis neceſſitatem; quia prædeſtinatus poteſt pec-
care, ùt David, Magdalena, Petrus, & alii; Imò Ju-
ſtus ap. 4. raptus eſt, ne malitia mutaret intellectum
ejus, ergo nulla prædeſtinato infertur neceſſitas.
II. Inprimis autem in prædeſtinatione neceſſita-
tem non imponit Præſcientia; quia ſi viſio eſt, objectum
ſuum non ponit, ſed ſupponit; ſi ſcientia conditiona-
lis eſt, ipſa quoque ſpeculativa eſt, non practica, ſeu
influens in entitatem objectorum: Ideo S. Aug. ad
Evodium ſcribit: Sicut in memorid tuâ non cogis factaæ
eſſe, quæ tranſierunt; Jic præſcientia Dei non cogit facien-
da, quæ fſutura ſunt. III. Nec neceſſitatem im-
ponit Prædeſtinationis decretum abſolutum, C& eficax3
quia hoc decretum ſupponit ſcientiam ſaltem Mediam,
er quam prævidetur cauſa libera ſeſe determinatura
b, conditione auxilii divini; ſed hinc nulla eſt neceſ-
ſitas, ſi aliunde non accedat impedimentum libertatis
aliud, de quo dicemus poſtea; tale enim decretum
non determinat ſimpliciter, & antecedenter futuras
actiones nullo habito reſpectu ad cooperationem &
libertatem noſtram, ſed ex hypotheſi, quatenus videt
homi-

niftenni

cennmrtnan
(,WWm,
e Prkuume,

Cecn

tem mun, A

WenN Mren
enn Ve
ſ Me
un anmn
unncdkale
naſppſatſeni
in l Mrn
ncederub

„,

ſeuniſiun

in Nl an
e i

a.

WB
denn lizi

Sſiutin

ener Drrcei
tulin cumku
elyofant.
eNgini
ren boedllen
elhnn ¹
Atimmd, el n

e.

MNA;

Eluns elk
,A;
urtinelethun
Clemn Nel.
hium iſt
let, chettn
Vutzanddin
n Nrtcv ſn
Ind Ag
l un llt il
einragſein
cnuiſſurin
n, ſ;
Cen)letium,
eminnn
elekpere⸗
eenunlbenn
enun Ceclen
Cebentl iun
Cchernine
quen.

PRAXEDESTINATIO ELECTORUM. 207

hominem operaturum. IV. Neque neceſſita-
tem prædeſtinatis faciunt media Prædeſtinationu, ſeu Gra-
tia prima, perſeverantiæ, & finalis quia ſi gratia liber-
tatem impedit, cur reprehenduntur ,„corripiuntur, &
caſtigantur, qui eidem cordis oſtium claudunt? cur
monemur Hebr. 12. Videte, ne quis déſit gratiæ Dei⸗
ne quà radix amaritudinis ſurſum germinans impediat?
Cur &c. V. Ex his eficaciam non habet ophiſ-
ma Calviniſticum; quia prædeſtinatio fundata eſt in
præſcientiã meritorum gratiæ, ſed ex præſcientiã præ-
cisè, ùt diximus, non eſt neceſſitas agendi, ergo nec
ex prædeſtinatione; Unde inſania Calvinicolarum ſi-
milibus dilemmatibus luditur: Vel Deus præſcivit, &
decrevit, te hoc anno in vivis futurum, agrum tuum
fertilem futurum, & alia, vel non? Si præſcivit, &
decrevit? hæc erunt, ſive comedas, ſive non, ſive ſe-
ras, ſive non: Si ſecus? fruſtra iterum agis omnia.
F. 3. Reſtexioues Adverſariæ.
Auſam certam & infallibilem ſequitur effectus
certus, & infallibilis, ſeu neceſſarius, ſed præde-
ſtinatio eſt cauſa certa, & infallibilis, & ſuperior,
quam nulla vis rumpit, ergo. D. Mi. Eſt cauſa certa
præſuppoſitâ ſcientid futuræ determinationis cauſarum li-
berarum C. ante præſcientiam futuræ determinationis N.
Ex quo debet Sub D. Ma. Sæquitur eſſectus infallibilis, ſeu
neceſſarius neceſſitate tantum conſequente C. antecedente,
quæ ſola infert neceſſitatem. N. II. Prædeſtina-
tio includit efficacia, & infallibilia ſalutis conſequen-
dæ media, quæ eſſentialem, & infallibilem cum ef-
fectu ſuo habent connexionem, ergo infert neceſſita-
tem. D. A. Infallibilia infallibilitate abſolutd, & in-
trinſecà N. extrinſecà, ortâ ex infallibili Dei ſcientid C.
ltem

208 TLHEOREMA II. THESIS XVII.

Item Habent infallibilem connexionem, ſi in actu primo
ſpectentur N. in actu ſecundo C. vel Jub D. ut ſupra. In
actu primo ſunt ipſa virtus, & entitas gratiæ de ſe apta,
& nata ad conſequendum voluntatis conſenſum: In actu
ſecundo autem eſt ipſe influxus gratiæ, ſeu formalis actio
voluntatis conſentientis, & cooperantis gratie. III.
Homo decreto efficaci prædeſtinationis ſe nequit ſub-
trahere, ergo infert neceſſitatem. D. A. Mequit ſe
ſubtrahere impotenriâ aliqud antecedente, quia Deus de-
creto ſuo independenter à prævisd hominis cooperatione
neceſſitat hominem circa propriæ ſalutis aſſecutionem N.
conſequente, quia eo modo decrevit hominem ad ſalutem
perducere, quo ſcit, eum per liberum ſuum arbitrium cum
auxilio gratiæ ad ſalutem eſſe perventurum C. IV.
Ex S. Aug. Deo volenti ſalvum facere, nullum huma-
num arbitrium reſiſtere poteſt: Item cùm voluerit,
neceſſe erit, hominem ſalvari: Item voluntas divina
non poteſt vinci, ſed potiùs vincit voluntatem huma-
nam: Sed hæc omnia inſimifant neceſſitatem. N. Mi.
Hac enim ideo à J. Aug. dicta ſunt; quia Deus habet infi-
nitos modos ſic vocandi, ut vocatus infallibiliter Deo con-
ſentiat; non autem quia voluntatem noſtram cogit, aus
illi neceſſitatem infert; alioquin enim fruſtra juberemur
cum timore & tremore ſalutem noſtram operari, & .

THEOREMA II.

In Prædeſtinatione Gratia prima eſt purè
gratuita, non aliæ item Gratiæ neceſſarib.

Rædeſtinatio adæquatè ſumpta complectitur gra-
tiam primam, perſeverantiæ, & finalem, ac de-
mum glorificationem: Hic à gratia primâ, ac reliquis
gratiis incipimus. I. Gratia prima purd eſt gra-
tultae⸗

Atnen Aliniit
aut

Ine

tmun, ſin

Elnn, tul Meu
s Ctene
nrlninn 4
Nſun inin
r

e, Munkhunz⸗

i
Ufrun ggtr 41
fuuhni unmn.
mrmidn

umgetintp
X ndem,4

Pinu

PRXEDESTINATIO ELECTORUM. 209

tuita, à Deo collata independenter à causà ulla ex parte
prædeſtinati; Sic enim inſinuatur Joan. 15. Mon vos
me elegiſtis, ſed ego elegi vos. Rom. 11. Quis prior dedit
illi, & retribuetur ei? Eph. 2. Gratid ſalvati eſtis per
Edem, & boc non ex vobis ; Dei enim donum eſt. Accedit
his conſtans & perpetua Eccleſiæ doctrina, & Fides
contra errorem Pelagianorum, & Maſſilienſium.
II. Gratia tamen juſtificans, quaæ pariter ad præ-
deſtinationem adæquatè ſumptam pertinet, non neceſſariò
eſi purè gratuita; quia homo per conſenſum ſuum ſu-
pernaturalem ad gratias prævenientes meretur de con-
gruo ſuam juſtificationem, licèt primam; quamvis
enim tale meritum, ſeu uſus bonus gratiæ prævenien-
tis non habeat rationem debiti & juſtitiæ, eò quòd nul-
la in peccatore ſit dignitas; congruitas tamen eſt, ut
Deus miſericors det gratiam ſanctificantem huic potius
peccatori bene operanti . quàm alteri peccatis iram Dei
provocanti. III. Similiter Perſeverantia nalis
non neceſſarid eſt purè gratuita; quia licèt perſeverantia
paſſivè ſumpta pro unione cum gratia ſanctificante uſ-
ue ad vitæ exitum in homine juſto dari poſſit, & in-
terdum detur hominibus etiam non orantibus ex ſolo
beneplacito Divino; tamen congruum etiam eſt, ut
bene operans, & Deum exorans obtineat gratiam ſalu-
tis; cùm hoc exigere videatur tum ſuaviſſima Dei gu-
bernatio, & amor in ſuos, tum hominum utilitas, ut
ad inſtanter operandum animentur, &t. IV.
Hinc etiam Sacræ Literæ nos adhortantur ad perſeveran-
dum uſque in finem Matth. 10. 23. Et ut cum timore
& tremore ſalutem noſtram operemur ad Philipp. 2.12.
Ut, qui ſtat, videat, ne cadat. 1. Cor. 10. 2. Ut om-
ni tempore veſtimenta noſtra munda à peccatoôrum ſor-
dibus ſervemus Eccl. 9. 8. Et ut pugnemus & vinca-

In El. Jeyt. ◻ muils

210 THEOREMA II. THESIS XVII.

mus, & cuſtodiamus uſque in finem opera Dei, & te-
neamus, quod habemus, ne alius accipiat coronam
noſtram Apoc. 2. v. 7. 10. & .

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Criptura initium pœnitentiæ „& conſequenter præ-
deſtinationis ſumit ab actu peccatoris ex illo Zachar.
1. Convertimini ad me, & convertar ad vos; ergo pri-
mæ hujus gratiæ, qua Deus ad nos convertitur, cauſa
eſt in nobis, ergo non eſt purè gratuita. D. A. Initium
ſumit ab actu peccatoris, ſuppoſitaà tamen prius gratid exci-
tante ad pœnitentiam à Deo jam conceſsa C. ſinè illius ſup-
poſitione præaviâ N. Hinc D. Prob. Convertimini ad me
per conſenſum & uſum gratiæ meæ excitantis, & convertar
ad vos per gratiam ſanctificantem, & dilectionem meam be-
neficam C. convertimini ad me tantuùm per conatum, &
vires naturales voluntatis, ùt volebant Maſſilienſes N.
II. Jubemur in Scripturis præparare corda no-
ſtra, ut Deus noſtri miſereatur, ergo in peccatore eſt
cauſa ſaltem aliqua diſpoſitiva, & materialis primæ
gratiæ. D. A. Jubemur praparare corda per aliquid an-
tecedens gratiam N. per conſenſum liberum ad gratiam ex-
citantem, qui antecedit quidem gratiam ſanctificantem,
ſed ſupponit excitantem C. III. Ex S. Chryſoſt.
Hom. 17. in Joan. Deus non prævenit voluntates no-
ſtras, ſed nos incipimus, ut Deus, quæ ſua ſunt, in-
troducat; ergo in nobis eſt cauſa diſpoſitiva. D. A.
Mon prævenit nos per donum intrinſecum permanens, vel
etiam ut Manichæi liberum negantes arbitrium volebant,
neceſſitans voluntates noſtras C. per auxilium excitans, &
tranſiens N. Nam idem S. Pater ait Hom. 12. in I. ad
Cor. Non enim tua ſunt hæc reitt facta, ſed Dei gratiæ.
IV. Ex D. Th. q. 24. de Ver. a. I. ad 2. Quam-
vis

5

.
4
Draannem Ne
e n Aten

D AAatma n

4
4

Iun muun.
Rr /hum

en Operͤhe,
lu ccpiet C

ſon
eſſenie,
Konlegnemern
CanderiloOadt

umn i itn⸗
ng,C ſluß⸗
nimniA
uni, Gntnt
Clchenen uatr⸗
n men,
ur Mſlnt
nurdlnin⸗
V erelt
Nuriils eine
rralgtiin⸗
nalgenm⸗
n ſunlfntn
KNCN.
irſolurnesno⸗
u u ſr, i
na D4
D Pennintii, 1
Srimm dtis
,lumexttin
Nmn n n/
ſah⸗ 9

11.4¹

PRXDESTINATIO ELECTORUM. 21u
vis gratiam, quæ opera meritoria facit, non poſſit ho-
mo ex libero arbitrio acquirere, poteſt tamen ſe ad gra-
tiam habendam præparare, quæ ei à Deo non denega-
bitur, ſi fecerit, quod in ſe eſt, ergo D. Th. admittit
in nobis cauſam ſaltem diſpoſitivam gratiæ primæ, er-
go purè gratuita non erit. R. D. T h. loquitur de homi-
ne faciente, quod in ſe eſt per gratiam prævenientem, cui
Deus ulteriorem gratiam, & vel maximè ſanctificantem,
largitur; non autem loquitur de homine faciente, quod in ſe
eſt, ſolis naturæ viribus.
F. 3. Refl. de Gratüs aliis.
ROm. 3. dicimur juſtificati gratis per gratiam ipſius,
ergo gratia juſtificans æquè ac gratia prima eſt pu-
rè gratuita. D. A. Gratis radicaliter per gratuitam col-
lationem auxilii efficacis C. formaliter per ipſam gratiam
ſanctificantem ub D. quia nihil eorum, quaæ juſtificationem
præcedunt, ſive fides, ſive opera, ipſam juſtificationis gra-
tiam primam meretur de condigno C. quia nihil eorum eam
meretur etiam de congruo N. Meritum congruum etiam
innititur miſericordiæ, & liberalitati Dei; quia in ſe
non habet dignitatem, ſed tamen decens, & congruum eſt,
ut Deus miſereatur invocantibus ſe. II. In opere
ſalutis, & prædeſtinationis totum tribuere debemus
Deo, à quo pendet ſalus, & prædeſtinatio, ergo. D.
A. Totum tribuere debemus Deo quoad ſelectionem bene-
Ficü, quo ſalvatur homo C. quoad aſſenſum auxilio facien-
dum, & neceſſarium, ex quo eſt meritum, vel condignum⸗
vel ſaltem congruum N. Hominis enim libera cooperatio
neceſſaria eſt. III. Ex Trid. Seſl. é. de Juſtif. c.
13. Donum perſeverantiæ haberi non poteſt, niſi ab
eo, qui poteſt eum, qui ſtat, ſtatuere, ut perſeveran-
ter ſtet, & eum, qui cadit, reſtituere; ergo perſeve-
◻⏑ 2 rantia

212 THEOREMA III. THESIS XVII.
ramtia eſt ſemper purè gratuita, & non habet cauſam
ex parte noſtri. D. C. Eſt purè gratuita, ſi per purè gra-
tuitum excludis meritum condignum C. congruum N. In
citatis verbis Tridentinum rejicit aliam cauſam tum eſſe-
Rivam, tum condignè meritoriam perſeverantiæ: Sed non
rejicit omnem aliam cauſam objectivam, & de con-
gruo meritoriam, & impetratoriam; quia ſtatim ſub-
dit: In Dei auxilio firmiſſimam ſpem collocare, & repone-
re omnes debent; Deus enim, niſi ipſi illius gratiæ deſuerint,
ſicut cepit opus bonum, ita perficiet, &. Ergo homo coo-
perando gratiæ ſe ad illud donum diſponit: Jemper tamen
donum Dei eſt. IV. Ex D. Th. I. 2. J. I 14. a. 9.
Perſeverantiam patriæ poteſt quidem homo mereri,
non autem perſeverantiam viæ. D. Non perſeveran-
ziam vieæ poteſt mereri merito condigno C. congruo N.
V. D. Th. hanc dat rationem, quia principium
meriti nullo modo cadit ſub merito; ſed hæc ratio
æquẽ probat de merito congruo, ac condigno. D. Maæ.
Principium meriti non cadit ſub merito comparatione ejuf-
dem meriti C. diverſorum N. De congruo mereris, & im-
petras perſeverantiam, & cooperando dono perſeverantiæ
mereris gloriam de condigno. Vel dic, per perſeveran-
tiam intelligi totam ſeriem auxiliorum ab ultimo uſque
ad primum. Vide Pennotum.

ITHEORKEMA I.

Prædeſtinatio ad gloriam non fit ante merita
abſolutè præviſa.

Rædeſtinatio tum Thomiſtis, tum multis ex Noſtris
cum Suarez fit ante merita abſolutè præviſa; his
quidem dependenter, illis independenter à ſcientiâ
conditionalium: Contra quos advertimus. I.
Præ-

mnch
6 6
zei luagon
61 Altioehe⸗
m, Wrlhen,

ſeinetehin
1

el
Gnſciktanmt
munitenteſtn

uncclelis, a
Venm;m Cn 5
Unecenrti

n: 8
s nn
e lenl

ee
Eronbahetn
liui / nn
0 euen)
in alſan ,
hmane Eet
Cmam, & Een
Nlaſtnint
llkee, n
llentilſiunn
nde bykwar
ſnn dn umn
iln unonen,
Mrmns
nCA.
neglupärchinn
;
ndond N
opuuin “
nreru, G
eſe annmi
Ee ſeikits
brſanwu⸗

I.

fturt ſerſtt

mliset e⸗
ne erlu
Otentet 4 1„.
N O

ſrumm.

PRAXDESTINATIO ELECTORUM. 213

Prædeſtinatio abſolutè quidem loquendo fieri poteſt ante
merita abſolutt præviſay quia Deo ratione ſupremi do-
minii integrum eſt, de ſuis bonis diſponere, prout ipſi
libuerit, & conſequenter dare gloriam illi, qui nulla
etiam habet merita; ſicut modò parvulis baptizatis &
ante uſum rationis decedentibus gloriam largitur.
II. Salvâà tamen libertate noſtrã non poteſt Deus
eligere ad gloriam abſtrahendo à meritis conditionatè ſaltem
præviſis quia omnis ſuppoſitio antecedens, quæ non
eſt in noſtrâ poteſtate, & quã poſità non poſſumus non
operari, tolſit libertatem, ſed talis in caſu præſente
gſlet prædeſtinatio; illà enim poſità non eſſet in noſtrãâ
poteſtate „nos non ſalvari, nec pro libito hanc ſuppo-
ſitionem poſſemus ponere, vel non ponere, ergo.
III. Neque defacto Predeſtinatio omnium ſalvan-
dorum ſacta eſt ante merita abſolutè præviſa, licèt ſupponas
merita conditionatè præviſaz; tum quia qui vult bonum al-
teri conferre per modum præmii, ſi ordinatè vult, non
vult præmium abſolutè dare, ſed tantùm conditionate, ſi
ponatur meritum; tum quia electio merita antecedens
minùs convenit naturæ prædeſtinatorum z uti enim ſunt
liberi, ita & conſentaneum eſt, ut priùs expectetur eo-
rum conſenſus, quàm ad talem finem abſolutè deſti-
nentur; tum quia Deus neminem reprobat ante præ-
viſa abſolutè demerita, ergo etiam ſic prædeſtinat; cùm
Chriſtus Matth. 25. eodem modo loquendi utatur in
damnatione reproborum, & glorificatione electorum:
Et S. Aug. l. de Prædeſt. c. 3. addit: Ex præſcientiz igi-
tur offenſionis prædeſtinatio emanavit ultionis, ſicut ex Fe-
ſcientiä virtutis prædeſtinatio fieri ſolet remuneratidhis.
IV. Accedunt Inconvenientiæ aliæ dificulter ſo-
lubiles3 ſcilicet quomodo cum hâc voluntate antece-

dente prædeſtinandi conjungi poſſit ſincera voluntas
3 ante-

214 THEOREMA III. THESIS XVII.

antecedens, & quantum eſt ex parte Dei, efficax ſal-
vandi omnes? Quomodo efficaciter & nervosè reſpon-
deatur Sophiſmati illi Calviniſtico: Vel ſum prædeſti-
natus, &c? Quomodo prædeſtinatus dici poſſit liberè
non peccare finaliter, cùm Deus peccatum finale non
ſit permiſſurus? Annon minui poſſent zelus, ſollicitudo,
& oratio tam pro propriâ, quàâm alienâ ſalute? Quo-⸗
modo intelligatur periculum excidendi à gloriaâ, ſi
mandata non ſerventur? An ſufficienter intelligantur
Dei bonitas, comminationes, promiſſiones? &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

PRadeſtinatio ad gloriam non plus videtur require-
re, quàm electio ad gratiam, ſed electio ad gra-
tiam non requirit merita abſolutè præviſa. Diſp. Glo-
ria, non gratia ſemper intenditur uùt præamium. Z. Gra-
tia eſt principium meriti, quod nequit cadere ſub merito,
quia alioquin non eſſet principium, ergo congruit, ut ſi pri-
ma eſt, detur omninò gratis; ſed gloria non eſt principium,
ſed finis & quaſi effecv5us meriti, ergo cadere poteſt ſub me-
rito. II. Rom. 6. Gloria, ſeu vita æterna dici-
tur Dei gratia, ergo electio ad gloriam non minus eſt
gratuita, quàm electio ad gratiam. D. A. Dicitur
gratia in radice, quia fundamentum omnis meriti, & con-
ſequenter ipſius etiam præmii eſt gratia prima, quaæ gratis
datur C. dicitur gratia formaliter N. Gloria enim eſt ſti-
pendium & merces, quæ verè datur propter merita. III.
Scriptura paſſim prædeſtinationem attribuit Dei bene-
plagito; Luc. 12. Complacuit Pariri veſtro dare vobis
keHum; ergo prædeſtinatio pendet ex gratiã, non ex
juſtitia, & remuneratione meritorum. D. A. Attri-

buit Dei beneplacito independenter à præviſione abſoluta

meritorum MN. dependenter C. Hinc D. Prob. Compla-
cuit

CGnun.
ſvaffoin
,irenlorr pir
Ltenwnern

1
Lan ecntere

echtur prrtelm
1 .

OMu unrceñn

1 ſ .
Pchitz Amim
EN A NN
ſunſti, al

Pr V
ne Dei, he
erEnenen,
Telu t
udi oſtt
kccamun ſnnle
nelus olletn
kuillue,

theſen.

lufütener
lelckA
fenmn ¹,074
tlalee nein

Gngun

Mmminpin
Annflusne
Iinetetnadic⸗
n non mintsc!
Hnirerit, .
nuu eſidl
Ghmummeft
rnetn. II.
CburDelden
elro dare n
.1 Ci,
r. D.4
faſm /,
D. Doo

PREDESTINATIO ELECTORUM. 2zr5

cuit dare vobis regnum voluntate antecedente præviſionem
meritorum, & perſeverantiæ finalis N. eam ſupponente, &
conſequente C. Imò hunc locum multi intelligunt re-
ctius de voluntate conditionatâ, ſi Apoſtoli perſeveraà-
rint, non de abſolutã; alioquin enim & Judas non potuiſ-
ſet reprobari; cuùm fuerit pars puſilli illius gregis, ad quem
Chriſtus loquitur. IV. Eph. r. Prædeſtinamur
ſecundùm propoſitum voluntatis divinæ, ergo volun-
tas eſt menſura prædeſtinationis, non propoſitum ju-
ſtitiæ, & remunerationis. D. A. Per Propoſitum intel-
ligendo vocationem ad fidem, & adgratiam primam ex me-
ro beneplacito Dei C. intelligendo voluntatem dandi gloriam,
vel etiam donum perſeverantiæ, quam ex congruo mereri⸗
aut exorare poſſumus N. V. Ohriſtus Joan. 15.
ajens: Non vos me elegiſtis, ſed ego elegi vos, ut ea-
tis, & fructum afferatis, & frucétus veſter maneat; vi-
detur excludere opera præviſa; ſed Chriſtus hic com-
plectitur prædeſtinationem ad gratiam & gloriam;
quia loquitur de fructu etiam manente, in æterna ni-
mirum gloria „ergo completa hæc prædeſtinatio exclu-
dit opera. M. Mi. Quia loquitur de praædeſtinatione ad
fdem, & Apoſtolatum, & de fructu apoſtolatus manente in
Eccleſid; alloquitur enim &]ꝗäJudam, qui reprobatus eſt:
Et &. Aug. ex eodem loco oſtendit contra Pelagianos, ini-
tium fidei, quod eſt ex parte noſtrà, eſſe à Deo, & ex nobis.

THEOREMA TW.
Sed facta eſt poſt merita abſolutè præviſa.

Aurus, Rhodes, & nonnulli exiſtimant, præde-
ſtinationem eſſe factam nec ante, nec poſt abſo-
lutè præviſa, ſed unico indiviſibili actu, ſimul decer-
nendo gratias, merita, & gloriam: Porro nos cum

◻ 4. Leſſ.

216 THEOREMA IV. THESIS XVII.

Leſſ. Bec. Mart. Vaſq. & aliis reſolvimus. 1.
Prædeſtinatio non eſt facta unico formaliter actu ad gra-
tias, merita, & gloriam ſimul; quia pugnare videtur,
rem eandem ſimul, & eodem inſtanti rationis, tum ex
purà gratis, tum ex juſtitia deſtinari; cùm decretum
gratis conferendi gloriam eſſet efficax & abſolutum, &
ideo aliud in intentione, ſeu prædeſtinatione decerne-
ret, & aliud in executione, ſeu opere præſtaret, &c.
II. Prædeſtinatio, ſeu eficax & formalis Electio
ad gloriam facta eſt poſt abſolute præviſa merita ; quia
Scripturæ nuſpiam ab electione ad gloriam excludunt
præviſionem, & conditionem operum & eventüs fi-
nalis; ſed econtra opera noſtra meritoria ſignanter re-
quirunt Scripturæ illæ, quæ ſignificant poſle hominem
per ſua bona opera efficere, ut ſit de electis ad gloriam⸗
ut z. ad Tim. 2. 2z0. & Jac. 2. 5. & I. Petr. I. IO. & 1.
Cor. 9. 27. & Rom. 8. 17. &c. Item quæ gloriam &
vitam æternam dicunt mercedem, præmium „retribu-
tionem, coronam: Item Parabolæ talentorum, voca-
torum ad cænam, operariorum in vinea, & aliæ: Item
Exhortationes, comminationes, invitationes, quæ in-
dicant gloriam incertitudini voluntatis noſtræ alligari,
adeque non figitur immobiliter in decreto anteceden-
te præviſionem meritorum, &c. Vide Pennotum.
III. His addimus argumentum ex Voluntate ſal-
vandi omnes antecedente omnem prædeſtinationem; hæc
enim voluntas non eſt ex omni parte abſoluta & efficax,
ſed ex parte ſaltem conditionata; quia alioquin omnes
ſalvi fierent; ſed voluntas conditionata non poteſt fierxi
eſſicax & abſoluta, niſi ex abſolut purificatione condi-
tionis, ſeu ex abſolutà præviſione meritorum, ſive coo-
peratione cum mediis, quæ præparat voluntas generalis
ſalvandi omnes, ergo.
H. 2.

nn

en Ledme
Ugnrun 1

Chimn. .
nilitr 4.
Apuenure ne
tanonis, n
In lm decke

1¹

l
Urpoleannten
,,..,,
echeaeoran

nu n

omnm, Mr⸗

, Calr: Len

nlrr lern
teid anteceter⸗
ice Demmum
Mbuc e.

minn üe
lnefn
ocamohune,
ungrelii
Grum, Med

nntas en⸗
Clunkande⸗

PREDESTINATIO ELECTORUM. 217
HF. 2. Ordo Decretorum.

AP intelligendas varias materias theologicas ſæpe
neceſſe eſt ponere ordinem decretorum divino-
rum, quæ quidem idem ſunt inter ſe realiter, & nul-
lam habere inter ſe poſſunt prioritatem realem; hic ta-
men ordo ſignorum rationis neceſſarius eſt, ut ordi-
natè voluntatem divinam vel prædeſtinandi, vel ſal-
vandi, vel redimendi homines exprimamus; licèt enim
hic ordo ſignorum non ſit intrinſecus, ſeu entitativus,
eſt tamen extrinſecus, & terminativus ad objecta, quæ
à nobis priùs concipi poſſunt, & debent, ut ordinate
ſingula exponamus: Unde reſolvimus. I. In
materid pradeſtinationis hunc ponimus ordinem ſignorum
rationis: I. Videt Deus per ſcientiam ſimplicis Intelli-
gentiæ, homines poſſe elevari ad finem ſupernatuta-
lem, eſmque poſſe conſequi per quælibet auxilia gra-
tiæ, ſi velint iis cooperari. 2. Voluntate generali decer-
nit homines creare, ad eundem finem ordinare, & da-
re media idonea in numero, pondere, menſurâ, & or-
dine, prout opportunitates & circumſtantiæ ſe offe-
runt, niſi placuerit per ſpecialiſſimam providentiam
alicui vel planè ſingulares conferre gratias, vel abbre-
viare annos vitæ, &c. 3. Videt per ſcientiam Mediam,
ſi huie in his circumſtantiis has dedero gratias, conſen-
tiet. 4. Decernit, naturas rerum ſuaviſſimo ordine
diſponere, & non mutare ordinem providentiæ ſuæ,
ac huic has, & illi illas gratias dare ſecundùm oppor-
tunitatem circumſtantiarum, nonnullis etiam ſecun-
duùm ſpecialiſſimam providentiam gratias etiam pland
ſingulares. 5. Per ſcientiam Viſionis videt hujus merita,
illius demerita finalia. 6. Decernit huic gloriam, illi
pœnam æternam. Ubi In ſecundo ſigno eſt decretum
5 pro⸗

zI 8 THEOREMA IV. THESIS XVII.

providentiæ communis; In quarto ſigno decretum ſua-
viſſimæ diſpoſitionis, quod etiam dici poteſt decretum
approbationis & conceſlſionis; In ſexto ſigno decretum
prædeſtinationis: Quibus decretis prælucet ſua quævis
ſcientia, Decreto generali ſcientia generalis poſſibi-
lium, Decretis reliquis ſpecialibus ſcientia, vel Media,
vel Viſionis. II. Hunc decretorum Ordinem
ſtabilimus ex Rom. 8. Diligentibus Deum omnia coope-
rantur in bonum iis, qui ſecundum propoſitum vocati ſunt
ſancti: Nam quos præſcivit, & prædeſtinavit conformes
feeri imaginis filii Dei, ut ſit ipſe Primogenitus in mul-
tis fratribus. Quos autem praædeſtinavit, hos & voca-
vit; & quos vocavit, hos & juſtificavit; quos autem ju-
ſtificavit, illos & glorificavit: Ubi ſacri hujus tex-
tũs Pars Prima exprimit prædeſtinationem adæquatè
ſumptam, per quam efficimur ſancti, & conformes
imaginis filii Dei: Altera pars ponit ordinem prædeſti-
nationis, qualis fuerit objectivè ab æterno; priùs enim
præſcivit, nos fieri ſeu fore conformes, & poſt præde-
ſtinavit decreto abſoluto: Tertia pars declarat, qualis
prædeſtinatio fuerit in tempore, ſeu ſecundùm effectus
ſuos; quos enim ab æterno præſcivit & prædeſtinavit,
hos in tempore vocavit, juſtificavit, & demum glori-
ficavit. III. His accedit communis Senſus &α. PP.
§. Ambr. l. 5. de Fide. c. 6. in citatum locum Pauli ait:
Non enim antè prædeſtinavit, quam præſciret; ſed quorum
merita præſcivit, eorum præmia prædeſtinavit. S. Aug. I.
de Corr. & Grat. c. 9. Qui verè ſunt filii, præſciti & pre-
deſtinati ſunt. S. Fulg. l. I. ad Monim. c. 24. Praædeſti-
navit ad regnum, quos ad ſe præſcivit miſericordiæ præve-
nientis auxilio redituros, & in ſe miſericordiæ ſubſequentis
auxilis eſſe manſuros. Ergo Prædeſtinatio non eſt in ſig-
no priore ad Præſcientiam meritorum, ſed poſteriore.

§. 3.

ſannn,

1 17
i.N. NN an:

—

IHI

nſewdege

ndief nnred,.
ndciporetn

ſeruſen
prelucerſun⸗
ugenerals ot

Ctalf
lgentiz, vel)

4
elndumeken
Krrtekiun
Klemummoin
1ſrN!
nbaumbuuin

1,n

ſnenlufe⸗
Enleſlle⸗
uuonon 6
5

PREDESTINATIO ELECTORUM. 219

F. 3. Reflexiones Adverſariæ.
Q ordinatè vult, priùs intendit finem, quàm me-

dia; quia ex voluntate finis oritur electio medio-
rum, ſed gloria eſt finis, & merita ſunt media. D. Ma.
Prius intendit finem intentione ex parte ineffcaci, & con-
ditionatà C. ex omni parte eſicaci, & abſolutd Jub D. ſi
operans intendat finem purè ùt finem C. ùt pramium & mer-
cedem non aliter obtinendam, niſi per media ut habentia fa-
tionem meriti N. Sic enim Voluntas generalis & ine ficax
ſalvandi omnes præcedit meritum, & intentio meriti præ-
mium, ſeu gloriam. II. Nequit eſſe efficax ele-
ctio medii efficacis, quin præcedat, vel ſaltem ſimul
ſit efficax intentio finis; cùm hæc efficax electio finis ſit
amor efficax medii propter finem, & conſequenter ſit
influxus in finem; ſed Deus eligit & decernit media ef-
ficacia, puta gratias efficaces, ergo ſimul ſaltem etiam
efficaciter intendit finem, ſeu gloriam ùt coronam.
D. Ma. Nequit eſſe eficax electio mediü eſſcacis, quod eſ-
Ficax eſt ex naturà ſuà, & independenter à cooperatione li-
berà alienæ voluntatis; quin præcedat, vel ſaltem ſimul ſit
eficax intentio finis C. quod eficax eſt non ex naturà ſui,
ſed ab extrinſeco, & dependenter à cooperatione noſtra li-
berâ N. JSic enim media ſupponunt finem non obtinendum
abſolutk, ſed ſub conditione, ſi voluntas cooperatura eſt.
Hinc D. Prob. Ma. Haæc electio medii eſt amor eficax fi-
nis formaliter, immediat, in ſe, & in priori ad media N.
virtualiter, mediatè, tanquam in cauſis, & ex vi merito-
rum, quæ cauſabunt illum finem C. III. Qui ex
amore finis vult media efficacia cognita ùt talia, effica-
citer etiam vult opus, ſeu finem, ergo Deus prædeſti-
nans volendo hæc media etiam vult finem, ſeu ſalutem
& gloriam vel ante, vel cum volitione mediorum. D.

A. Eßf-

22 9 THEOREMA I. THESIS XVIII.

A. Eficaciter etiam vult opus, ſeu finem ante præviſum
medium efficax N. poſt præviſum C. Hinc etiam vult ſalu-
tem poſt præviſam gratiam eſicacem & merita, non ante,
vel cum illis. IV. Quod eſt ultimum in execu-
tione, eſt primum in intentione, ſed gloria eſt ultima
in executione, ergo eſt prima in intentione, ergo. D.
Ma. Ultimum in executione eſt primum in intentione ſem-
per abſolutd, & eſicaci N. ſaltem conditionatäâ, & ineſſi-
caci ex parte C. Vel D. Ma. In creaturis agentibus ex de-
liberatione, & conſultatione de mediis C. in Deo, in quo
eſt perfectiſſima cognitio tum mediorum, tum finis, & ſimul
eſt potentia illis mediis jungendi eſicaciam N.

IHESIS XVIII.

Reprobatio Damnatorum.

THEOREAIA I.
Deus verè & propriè antecedenter vult, &y

amat ſalutem Reproborum.

Ucher. Calvin. & Janſen. negant, Deum voluiſſe
ſalutem eorum, qui non ſunt prædeſtinati: Alen-
ſis & Cajetanus videntur nonnullis admittere volunta-
tem tantùm ſigni : Sed cum communi concludimus.
I. Deus antecedenter verè & proprit voluit, &
æmavit gloriam in ſeipsâ omnibus hominibus, etiam Repro-
bis 3 quia Deus ſæpius in Scripturis nobis omnmibus,
etiam Reprobis . præcipit & imperat ut vitemus pec-
cata, & ab iis reſurgamus, omnes tranſgreſſores pu-
nit, omnes excitat ad ſpem vivam, omnes etiam, qui
venturi non ſunt, ad ſe & convivium ſuum invitat, ex-
preſsè proteſtatur, ſe nolle mortem peccatoris, & eum
in

Eer ane nunn

NW.
ſuen an en
HMicenmndt,
mriu, nt
AMümuminer
lgboizeſklln

ane, eron.

nu.
3
Nerlt, G

Deum wlull
elimnt: Aen.

Ucorhdn
tali 6
licn Nene
dbs onmnde,
Urlemosee⸗
lgelireſſ⸗

W

caori,len

REPROBATIO DAMNATORUM. 221

in finem omnibus adhibuit medium, quod poterat,
præſtantiſſimum , ſcilicet Incarnationem ex I. ad Tim.
2. 6. & ex häc propoſitione Janſenii damnatâà: Jemi-
pelagianum eſt dicere, Chriſtum pro omnibus omnino homi-
nibus eſſe mortuum: Ex quibus conclude. II.
Hæc Voluntas ſalvandi omnes, etiam Reprobos, eſt vo-
luntas antecedens; quia independenter à libero uſu vo-
luntatis creatæ concipitur à Deo, ita ut nec reguletur,
nec petat regulari per ſcientiam etiam Mediam, ſeu
conditionatam, ſed per ſolam ſimplicem Intelligen-
tiam, ùt antè inſinuavimus in noſtro Ordine ſignorum.
III. Non eſt Voluntas antecedens abſoluta; quia
voluntas Dei abſoluta ſemper impletur juxta ſ. d. ſed
non ſalvantur omnes homines, ergo non eſt abſoluta.
IV. Sed eſt Conditionata ex parte objecti, ſeu ho-
minis ʒ quia Deus ita vult omnes homines ſalvos, ut ta-
men ipſis liberum non adimat arbitrium: Hinc S. Hier.
in illud Apoſtoli: Deus vult omnes homines ſalvos fieri, &
ad agnitionem veritatis venire: Ait: Conditio latet; vult
enim Deus ſalvos fieri, ſi accedant ad eum. V. Hæc
Voluntas dici poteſt Eſicax, quantum eſt ex parte Deis
& Ineficax, quantum eſt ex parte viatoris, & reſpectu
Einis intenti; quia licèt finis, ſeu ſalus non conſequatur,
& ex parte viatoris deficiat conditio cooperationis ad
gratiam; eſt tamen efficax reſpectu mediorum ſuffi-
cientium, quæ Deus omnibus providet. VI.
Eſt Voluntas beneplaciti, non ſigni tantum; quia volun-
tas ea eſt vera, propria, & formalis, ſeu beneplaciti,
& non eſt tantùm impropria & metaphorica ,ſeu ſigni,
ex qu defluunt in homines media ſalutis ſuflicientia,
niſi Deum ſimulatè tantùm agere velis: Dein Scriptu-

ra, CC. & PpP. debent intelligi in ſenſu proprio, & for=
8 P

mali, niſi abſurdum vel inconveniens ſequatur, ſed ex

volun-

222 THEOREMA I. THIESIS XVIII.

voluntate beneplaciti talia non ſequuntur: Imò ex vo⸗
luntate ſigni ſequitur ſimulatio, tyrannis, &c.

F. 2. Reſlewiones Adverſariæ.
Pflagianos & Maſſilienſes redarguit S. Aug. quòd ad-

mitterent generalem in Deo voluntatem ſalvandi
omnes, ergo. D. A. QOudd eam admitterent in ſenſu he-
torodoxo, ſi homines velint, petant, pulſent, & conten-
dant ſolis naturæ viribus C. in ſenſu orthodoxo, per gratiam
N. Hinc S. Aug. I. de Spir. & Lit. c. 3 3. ait: Vult Deus
omnes homines ſalvos fieri, & ad agnitionem veritatis ve-
nire, non ſic tamen, ut ipſigadimat liberum arbitrium, quo
vel bene, vel malł utentes juſtiſſimè judicentur. II.
Locum illum Apoſtoli: Deus vult omnes homines ſalvos
fieri: S. Aug. intelligit per diſtributionem accommo-
dam affirmativam pro generibus ſingulorum, non pro
ſingulis generum: Item per diſtributionem negativam,
uèd nullus ſalvus fiat, quem non velit: Item per ſen-
ſlin cauſalem, quòd Deus faciat omnes velle ſalvos

fieri, ergo in Deo non agnoſcit voluntatem ſalvandi

omnes. D. C. Ergo non agnoſcit voluntatem ſalvandi
omnes abſolutam, aut conſequentem, quæ ſemper implea-
tur C. antecedentem, & conditionatam, quæ non ſemper
impletur N. Explicationes illæ Auguſtini reſtringi de-
bent ad voluntatem conſequentem, ſimpliciter eficacem &
abſolutam, quam rejiciebant Pelagianiz non ad anteceden-
tem, & conditionatam. III. Qui poteſt ſalvare
aliquem, & non ſalvat, non habet voluntatem ſalutis
omnium & ſingulorum, ſed Deus non ſalvat omnes,
quos poteſt ſalvare, ergo. D. Ma. Non habet volun-
tatem quoad eficaciam, & quidem ut a ſe ſolo dependentem
C. quoad ſuffcientiam, cujus eſſicacia habetur dependenter
etiam à liber alterius cooperatione N. IWV. Con-
ditio-

„, (ereCelic
1 Cemnilengi
.
agluerkente 41

nunt Meumm i

T

mmnie,

D
Auuntur,
Mannb,
heſcrie,
S. 4Ae gidl
Ounuem lae
mummi, ,

ℳ.MNRun, .
nmy nin /
tonen comn

Mmnrs le AN
Unenen Amnd
Mitcen Alnnn
u ſenpe imln
ge M /
ni tetigic⸗
linr uumn 6
n altteler
ioetden
1,.
Arruenm Iuun
nlcetom
Mun huret w.
ſ⸗ u⸗

.

REPROBATIO DAMNATORUM. 223

ditionata voluntas non eſt propriè voluntas, ſed tantàm
eſſet, ſi conditio poneretur, ergo conditionata illa vo-
luntas ſaltem non eſt propria, & præſens voluntas. D.
Ma. Voluntas ſubjective conditionata non eſt propria vo-
luntas C. objectivè tantum conditionata N. Sic verum &
præſentem habet aſſectum transſerendi dominium, qui trans-
lationem reſtringit ad conditionem, qua poſità aſſectus etiam
habet effeltum moralem translationis juris. V. Eſt
imperfectio velle aliquid, quantum eſt de ſe, efficaci-
ter, & non aſſequi. D. Velle aliquid eficaciter abſolutè,
& independenter ab arbitrio alterius C. eficaciter tantùm
ex parte mediorum conceſſorum ſub conditione libera usits
horum mediorum N. VI. Deus etiam habet vo-
luntatem conditionatam puniendi omnes, ſi in pecca-
to moriantur, non tamen ſimpliciter dicitur velle pu-
nire omnes, ergo à pari. Diſp. Deus, quantum eſt ex
ſe, non vult poni conditionem, ex quäpuniantur; ſed vult
poni conditionem, ex quà ſælventur; hinc voluntatem ta-
lem conditionatam habet cum diverſo modo tendendi.
VII. Aliæ Reſlexiones huc reducibiles ponuntur in
Tract. de Grat. de Gratiãâ ſufficiente omnibus dandà,
& in Tract. de Incar. de Chriſto Redemptore omnium.

THEOKEAA II.
Reprobatio Poſitiva fieri non potuit ante de-

merita abſolutè præviſa.

Eprobatio Poſitiva eſt voluntas excludendi homi-
nem à vitaâ æterna, deſtinando eum ad æterna ſup-
plicia: Hanc ex ſolo Dei beneplacito, & ſinè ullo præ-
vio peccato admiſit Calvinus, ita ut Deus reprobatis
neget fidem, & omnem gratiam, ac impellat, & ne-

ceſſitet ad peccandum: Eandem ſinè blaſphemiis an-
. . nexis

224 THEOREMA II. THESIS XVIII.

nexis Calvini admittunt Bannez, Alvarez, Granadus;
& nonnulli: Sed cum communi concludimus. 1.
Defacto nulli à Deo abſolutè decreta eſt excluſio à glor'd,
& aterni ſupplici deſtinatio independens à demeritis abſo-=
lutè præviſis; quia tale decretum non ſtaret cum volun-
tate antecedente ſalvandi omnes: Hinc Sap. 1. Deus
mortem non fecit,: nec latatur in perditione vivorum. Ezech.
18. Nunquid voluntatis meæ eſt mors impü, dicit Domi-
nus Deus, & non ut convertatur à viis ſuis, & vivat.
II. Nec videtur poſſibilis talis Reprobatio eficax
antecedens præviſa abſolutè demerita tum quia repro-
batio eſt actus juſtitiæ vindicativæ & punitivæ, quæ ne-
quit hominem priùs ad pœnam deputare, quam præ-
ſciverit culpam; tum quia reprobatio incipit à judicio,
quo quis judicatur indignus æternæ vitæ, & dignus
æterri ſupplicii, & ideo ſupponitur notitia delicti; tum
denique quia hac deſtinatio ad pœnam aliena eſtà ſum-
mã Dei bonitate, &c. III. Hæc confirmamus
ex Sap. 12. Cum ſis juſtus, juſte omnia diſponis, ipſum
quoque, qui non debet puniri, condemnare exterum, h. c.
alienum, exiſtimas à tuâ virtute; virtus enim tua juſtitiæ
initium eſt, ergo Deus neminem condemnat gratis, &
ſola ſua voluntate. Adde S. Aug. I. 3. contra Julian.
c. 18. Bonus eſt Deus, juſtus eſt Deus; poteſt aliquos ſin?
meritis liberare, non poteſt quemquam ſinè malis meritis Gutſin ſum
damnare, quia juſtus eſt. Et ex l. 4. c. 8. Certum & im- Wdlyl ⸗
mohile teneamus, non eſſe apud Deum iniquitatem, qu umn Mlint
quemquam ſinè malis meritis damnat. ꝰ

F. 2. Reftewiones Adverſariæ.

Om. 9. Reprobatur Eſau ex ſolà voluntate Dei,
antequam quidquam mali egiſſet, ergo ejus re-
probatio fTacta eſt ante omnia demerita. D. A. Repro- luigg
batur Ile

, Wn

Mm

ebs F

Aheren a
Wüln
euliri
õ
lurtaunn
Hn Aaene
mintn ,

Hi Air D

NMiNEN.

Apunmegen

Hercummmam
mnd he⸗
Ainn tu ſete
enmn genh
onmn ſin
tt Snuſi
uninnif
CmnN.
iitan,

ſnie.
la Cbntel⸗
a, enpe
la, 5, er

n e

REPROBATIO DAMNATORUM. 225

batur àglorid, de quà diſputamus N. à jure primogenituræ,
& benedictione illa temporali, quæ Semini Abrahæ facta eſt,
quo naſcetur Chriſtus C. II. Juxta Varios Pa-
tres Eſau eſt typus reproborum, ſicut Jacob electorum,
ſed hujus prædeſtinatio, & illius reprobatio facta eſt
independenter à meritis. D. Ma. Juxta PP. ſunt ty-
pus reproborum & electorum ad gratiam & ſidem C. ad glo-
riam N. Refutat Apoſtolus Judæos, qui credebant Evan-
gelium ſibi deberi ob opera ſua pracedentia. III.
Apoſtolus ibidem utitur comparatione Figuli, qui ex
eaàdem maſsa facit vaſa honoris & contumeliæ, ergo
Deus pro mero beneplacito facit electos & reprobos.
R. Gi de gratiâ primäà, & vocatione ad fidem loquaris, ſen-
ſum literalem ſequeris; quia Apoſtolus, ut diximus, loqui-
tur contra Judæos ægrè ferentes, quòd Gentes admittantur
ad Evangelium: Juxta alios facit vaſa contumeliæ per-
miſſivè, permittendo, ut illi ſeipſos faciant, & forment in
vaſa iræ3 non autem facit ea poſitivè ante praviſa demeri-
ta. IV. Apoſtolus addit: Jacob dilexi, Eſau
odio habui, ſed odio habere exprimit reprobationem
poſitivam, ſicut dilectio prædeſtinationem poſiti-
vam; odium autem illud erat, antequam boni ali-
quid, vel mali egiſſent, ergo. D. Ma. Odio habui,
Odium ſumendo in ſenſu proprio & poſitivo N. improprio &
comparativo, ſeu comparatè ad Jacob, ita ut ſignificetur:
Minus dilexi C. Sic etiam dicitur Qui non odit patrem
& matrem... non poteſt meus eſſe diſcipulus, h. e. Qui pa-
trem & matrem non minus diligit, quam me. V.
Ibidem Apoſtolus dicit, Pharaonem eſſe excitatum à
Deo, ut in ipſo oſtenderet potentiam & virtutem ſuam,
h. e. juſtitiam punitivam, ergo reprobat Deus ex ſolã
intentione oſtendendæ potentiæ, ergo ante demerita.
R. Excitare ſumitur pro permittere, non pro intendere
In LI. Jent. P poſi⸗

226 THEOREMA III. THESIS XVIII.

poſitivè: Dein permiſſam Pharaonis contumaciam ordina⸗
vit ad oſtendendam potentiam ſuam; Ideo Particula, Ut⸗
non accipitur cauſaliter, quaſi ſigniſicet finem à Deo
antecedenter intentum, ſed merè conſecutivè, ut ſig-
nificet eventum futurum factã ſuppoſitione peccati.

THEOREMA III.
Permiſſio peccati, & MWegatio auwilii efficacis
praviſi nec eſt Effectus, nec Pars, nec Cauſs
Reprobationis.

LOduimur de peccato primo hominis per baptiſ-
mum in gratia conſtituti, non de peccatis ſubſe-
quentibus ,in quæ homo ſæpe in pœnam peccati præ-
cedentis labi permittitur: De illo igitur contra multos
cum Pennoto concludimus. I. Permiſſio pec-
cati primi, & collatio auxilii, quod prævidetur fore ineffi-
cax, eſt quidem conditio, ſinè quà non eſſet Reprobatio 3
quia ſi non eſſet peccatum, non eſſet reprobatio; & ſi
non eſſet permiſſio peccati, & negatio auxilii efficacis
præviſi, non eſſet etiam peccatum, ergo hæc permiſ-
ſio peccati, & collatio talis auxilii inefficacis præviſi
ſaltem eſt conditio, ſinè quâ non eſſet reprobatio.
II. Non tamen ſunt Effectus Reprobationis 3 tum
quia multi non ſunt reprobati, qui permittuntur pec-
care; tum quia effectus in ordine ad obtinendum fi-
nem debet eſſe volitus ex intentione finis; ſed permiſ-
ſio peccati hoc modo non poteſt eſſe volita; aliàs enim
Deus vellet peccatum & reprobationem noſtram; tum
quia effectus propriè dictus deberet fieri à Deo ex affe-
tu excludendi à gloriâ; ſed Deus non habet talem af-
fectum ante præviſum peccatum finale; tum quia, an-
tequam Deus aliquos prædeſtinaret, vel reprobaret,
permiſit peccatum, & gratias decrevit intrinſecè
diffe-

Wo
WE
Ferntej
ſchen
mue

Nerlem
one ee
t lci,
tnon

iriane ind
nhuere
Alanmirke
uun .
in mn /lan
GutAänim
ennani
neniNenle

Imteſlene nnc

2 Mn
uukut
ſbleA m⸗
lecr lne
Intbenn,

ee

y
niinulint,
enutch,
ſetienig
leentſe,t,
ione Pecet
UI.
li ffer
⸗

vunpei
ranmmn
I Nmniſn
ulan fn inß⸗.

t Nye

rlenlhu
i Allliefen
lr Vemml.
fers Nnin
Ae ehncben
ttetmni;
ernimummg e⸗⸗
cbcnendum .
ziiblhemi⸗
Cln; Abenn
ilenet⸗
ber len⸗
lejwmgu⸗
1, Nl ennn

REPROBATIO DAMNATORUM. 227
differentes, ergo finis permiſſionis peccati non eſt re-
probatio. III. Nec Permiſſio peccati eſt pars con-
Nitutiva Reprobationis; quia reprobatio quidditativè
ſumpta eſt judicium, quo rationalis creatura à Deo ju⸗
dicatur indigna vitæ æternæ, & digna æterni ſupplicii,
cum voluntate efficaci eam excludendi à glorià, & de-
putandi ad pœnam; ſed permiſſio peccati, & collatio
auxilii intrinſecè indifferentis non componit tale judi-
cium, nec talem voluntatem; cùm nec ante, nec cum
permiſſione peccati, vel cum illà collatione ſit cauſa
talis judicii, vel voluntatis, ergo nec eſt reprobatio
ante vel cum illa. IV. Unde talis Permiſſio, vel
Collatio auxilii nequit dici Reprobatio propriè dicta; quia
Deus non permittit peccata, ut fiant; nec dat auxilia
inefficacia, ut homo non conſentiat, aut ut cadat; Vult
enim tribuere vires & auxilium ſufſficiens, quo poſſet,
ſi vellet, ſtare; ita ut caſus ejus non ſit ex inſliſſfilientii
auxiliorum inefficacium, ſed ex conditione & malitiaâ
voluntatis. V. Ex quo Collatio auxiliorum inef-
Fcacium non ſe habet ut Electio auxiliorum efficacium
quia hæc electio eſt intentio conferendæ gloriæ, & con-
ſequenter pars prædeſtinationis; at illa collatio non eſt
intentio negandæ gloriæ, & inferendi ſupplicui, &
conſequenter non eſt pars reprobationis.

F. 2. Wonnullæ Obſervationés.
Ifficultas & obſcuritas hujus materiæ vix ſatis ex-
plicabilis ad rudem noſtram notitiam exigit non-
nullas adhuc obſervationes, quas hic ſubjungimus.
I. Reprobatio non incipit à Permiſſione peccati;
quia ipſa ex dictis eſt judicium, quo quis judicatur fi-
naliter indignus æternæ vitæ, & ab illà finaliter exclu-=
dendus, ſed Deus ante terminum hujus vitæ nullum

P 2 fina-

22 S THEOREMA III. THESIS XVIII.

finaliter judicat indignum vitæ æternæ, & ab illa eſſe
finaliter excludendum; cùm uſque ad ultimum termi-
num vitæ habeat auxilia ſufficientia, quibus, ſi velit,
poſſit à peccato reſurgere, & conſequi vitam æternam,
ergo nequit à Deo fieri judicium illud, ſeu reprobatio,
donec videat peccatum illud finale. II. Ideo
Reprobatio incipit ab egreſſu hominis ex hac vità, & à judi-
cio, quo quis ob peccatum finale judicatur indignus aternæ
vitæ, & dignus æterni ſupplicii; quia ùt S. Aug. I. de Nat.
& Grat. c. 26. obſervat, Deus non prius eſt ultor, quam
homo peccator; ergo nullus etiam reputatur finaliter in-
dignus vitæ, & dignus ſupplicii, niſi pro peccato, in
quo finaliter moritur, ergo reprobatio ſupponit noti-
tiam exitus vitæ ipſius reprobi in peccato lethali.
III. Nec finis præcipuus, cur Deus peccata per-
mittat, eſt Oſtenſio divinæ juſtitiæ, ut volunt, qui ad Repro-
bationem reducunt Permiſſionem peccati; quia id, quod
intenditur ſolum ad compenſandum damnum, quod
univerſum patitur per peccatum, non poteſt à Deo eſſe
principaliter volitum, ſeu voluntate & intentione pri-
mariâ, & antecedente ante præviſa hominum peccata,
ſed tantùm ſecundariâ, & conſequente illam præviſio-
nem; ſed juſtitia punitiva à Deo eſt intenta ad compen-
ſandum damnum peccati, ergo. Plura addit Penno-
tus 1. 7. C. 2. & 3. IV. Reprobatio variè etiam
differt à Prædeſtinatione. I. Finis Prædeſtinationis & Ele-
ctionis eſt volitus intentione primariã, & voluntate an-
tecedente ac conſequente; ſed Reprobationis finis eſt
volitus ſolům voluntate conſequente, & intentione ſe-
cundarid. 2. Prædeſtinatio vi ſuàâ inducit omnia me-
dia ad ſalutem conducentia, eâque intendit poſitive, &
efficaciter prædefinit; ſed Reprobatio nec vi ſuã indu-
cit, nec poſitivè intendit, nec prædefinit ea, per quæ
quis

IN W.
einr, K D
ad limume
,gubi, ie
Glipitumaten.
4, Eutehlhe

xun li
Du nau
ut,iuenr
i; Nunil,ld
ndummn, r
npaeelMvelt
Lürennone N⸗
ninunpecc
elampreie
entaadconper
adlt henm.
baid e tnin
lummsKe.
KrClummenr
utonsfne
Vimennen
Aucrmm“
gendirponme⸗
oner .

„ 7
Lehnn eE

.

REPROBATIO DAMNATORUM. 229

quis damnatur. 3. Voluntas divina præeminet in præ-
deſtinatione, Præſcientia in reprobatione; quia Deus
reſpectu peccatorum ſe habet purè permiſſivè quoad
voluntatem ſuam, etſi poſitivẽ per intellectum judicet,
reprobum eſſe ineptum ad gloriam, &c.

F. 3. Reflexiones Adverſariæ.

Ollatio gratiæ efficacis dicitur effectus prædeſtina-
tionis, & pars prædeſtinationis adæquatè ſumptæ,
ergo à pari dicendum idem eſt de permiſſione peccati,
& collatione gratiæ inefficacis ùt effectibus & partibus
reprobationis adæquatè ſumptæ. Diſp. Quia omnis
talis eſſectus propriè dictus deberet fieri à Deo ex affectu ex-
cludendi hominem àgloria, ſed Deus ante præviſum pecca-
tum finale non habet talem affeltum, ſicut econtra ante præ-
viſum meritum ſinale habet affeltum, & ſeriam volunta-
tem ſalvandi omnes; ex quâ voluntate varia pradeſtinatis
confert beneficia, & media in ordine ad ſalutem, quæ reſpe-
ctive ad Deum non repugnat reduci ad pradeſtinationem.
II. Ex S. Th. hic a. 3. in O. Sicut prædeſtina-
tio includit voluntatem conferendi gratiam & gloriam,
ita reprobatio includit voluntatem permittendi ali-
quem cadere in culpam; ſed gratia & gloria ſunt effe-
ctus prædeſtinationis, ergo & permiſſio peccati eſt ef-
fectus reprobationis. D. Ma. Ita & reprobatio includit
voluntatem permittendi peccatum ut conditionem C. ut ef-
fectum, vel partem reprobationis N. Non eodem modo in-
cludunt voluntatem conferendi gratiam, & permittendi
peccatum ʒ quia reprobatio peccatum non intendit. III.
Permiſſio peccati eſt ex intentione divinâ, & eadem
permiſſio confert ad finem reprobationis, ergo vel eſt
effectus, vel pars reprobationis adæquatè ſumptæ.
D. A. Eſt ex intentione divind, ut permiſſio obtineat finem
P 3 repro-

Z3 % THEOREMA IV. THESIS XVIII.
reprobationis N. ut ſit ſua creaturæ libertas C. Item D. 2.
Part. A. Confert ad finem reprobationis ex intentione dire-
G Dei N. ex malitid hominis C. IV. Permiſſio
peccati debet eſſe effectus alicujus voluntatis divinæ,

ſed non alius, quàm reprobantis, ergo. N. Mi. ERE

enim effectus divinæ providentiæ, quæ vult, ut creaturæ li-=
berè agant; & ſic poſſunt peccare, vel non peccare; ſed non
poſſunt peccare, niſi Deus permittat peccatum, ergo per-
miſſio peccati eſt eſfectus divinæ Providentiæ, non autem Re-
probationis.

THEOREMA TW.

Hinc nec admittimus Reprobationem Negati-
vam ante præviſionem abſolutam peccati.

R Eprobationem Negativam præter Thomiſtas ad-
mittunt cum Suarez plerique „qui tuentur præde⸗
ſtinationem gratuitam ante præviſa abſolutè demerita;
licèt hi ipſi reprobationem hanc negativam non eodem
omnes modo interpretentur: Sed cum Pennoto & Aliis
concludimus. I. Reprobatio etiam Negativa
proprie dicta dari nequit aute praviſionem peccati; quia
reprobatio negativa propriè dicta nequit incipere in
alio ſigno priore, quàm in quo incipit prædeſtinatio
poſitiva; cùm reprobatio illa negativa nil aliud ſit,
quàm privatio prædeſtinationis, ſive mera non electio
ad gloriam, & conſequenter privatio electionis ad ean-
dem gloriam; ſed prædeſtinatio incipit tantùm juxta
nos in illo ſigno, in quo abſolutè præviſa ſunt merita,
& negatio demeritorum, ergo etiam negatio hujus præ-
deſtinationis, ſeu reprobatio negativa modò incipit in
co ſigno: in quo præviſa ſunt demerita, & negatio me-
ritorum. II. Unde ulierius ex Reprobatione po-
ſitiva

rigiin
werprde
eiran jn
ölinzu
n ſügiii
julirnn. B
Crent gulen
te, un unn
Ulamendumne
ApruAR
emmihilcann
1no Denmix
n gifnnin
ulm rn

hninum
ſun Atrgnd
inehii Pene
Anluot,

1

,Z Mem
umi

S MI.
tg ler,
r innin
V. en
lunreri d
. N. N
b reunnt
n agezſan

im, eſſ,
m te A.

4V.

Minen t
,Md
u Tondu
ummmnrkr
Dllarecenenn
0nan kn eeen
Nenmon Alis
etun Milutnt
1 cui;
egun nehern
h Nrrklnumn
1n Ad t
en neki
letonsadenr
r uurun un
gllſommen
egtluſß⸗
node⸗ y/
u, Kegn⸗
4 Nde,

REPROBATIO DAMNATORUM. 231

ſitivà inſtamus; quia ubi poteſt eſſe reprobatio negati-
va, ibi etiam poteſt poſitiva; tum quia ex negativã ſe-
quitur poſitiva; tum quia ratio non eſt, cur Deus non
poſſit velle poſitivè, quod negativè vult; ſed poſitiva
juxta Suareſianos, & multos Thomiſtas nequit eſſe ante
præviſionem abſolutam demeritorum, ergo nec re-
probatio illa negativa. III. Præterea Keproba-
tio negativa ante præviſum demeritum nequit eſſe pura non
electio ad gloriam tum quia ex Trid. Seſſ. 6. c. 1. Beus
namque ſud gratid ſemel juſtificatos non deſerit, niſi ab eis
prius deſeratur. Et c. 13. Miſi ipſi illius gratiæ defuerint:-
hicut cœpit opus bonum, ita perficiet operans velle & perf-
ceres tum quia nullum eſt fundamentum admittendi
ullam excluſionem à gloriã, niſi ponatur condemnatio
ad æterna ſupplicia; cùm ſaltem in adultis non ſepare-
tur pœna damni & ſensũs, ſed ex ſ. d. condemnatio ad
æterna ſupplicia non eſt poſita ,niſi præviſis demeritis,
ergo. Demum hæc reprobatio negativa non minùs,
quàm poſitiva parùm conſonat cum ſincerã voluntate
ſalvandi omnes, ac repugnat miſericordiæ, bonitati,
& gratuitæ ordinationi divinæ, ac redemptioni Chri-
ſti, &c.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

R Eprobatio negativaæſeu excluſio à ſalute æternâ tan-
tùm eſt negatio beneficii indebiti, ſed negatio be-
neficii indebiti pendet à ſolà voluntate conferentis be-
neficium, uti largitio Eleemoſynæ pendet à ſola volun-
tate divitis, ergo. D. Ma. Eſt negatio beneficii indebiti⸗
ſuppoſitâ hac Dei providentià & decretorum ordine, in quo
promiſit Deus juſtum non deſertum iri, priuſquam ab eo
deſertus fuerit, neque nos ſupra id, quod poſſumus, tentan-
dos eſſe N. in aliũ providentiâ & ordine, in que home ordi-
P 4 naretur

232 THEOREMA IV. THESIS XVIII.
naretur tantum ad beatitudinem naturalem C. Non-ex-
cluſio à beatitudine in hac providentia eſt debita titulo
fidelitatis ex Dei promiſſione; unde excluſio quæcunque
foret pœna, quæ ſupponit neceſſarib culpam. II. S.
Aug. & D. Th. uti prædeſtinationem ad gratiam, ita &
reprobationem referunt ad inſcrutabilia Dei judicia,
ergo reprobatio ſaltem negativa non ſupponit demeri-
ta⸗ & eorum præviſionem. D. A. Reprobationem ab-
ſolutam, ſeu ſecundum ſe Npectatam! in ordine ad hanc præ-
cise perſonam N. comparativè ſumptam in ordine ad alios,
cur alius relinquatur, alius aſſumatur ad gratiam & ſalu-
tem; cuùm tamen Deus etiam reprobis dare poſſit infinita
auzxilia, quæ prævidit, ſi darentur, fore eficacia C. III.
Si ex parte reprobi peccatum foret cauſa reprobationis,
tum poſitivæ, tum negativæ, ergo adultus in ſuâ po-
teſtate habet reprobari⸗ „vel non reprobari; cùm in po-
teſtate habeat ponere peccatum, vel non ponere, quod
eſſet unica cauſa reprobationis; ſed conſequens fallit;
quia alioquin in poteſtate etiam haberet prædeſtinari,
cùm in hâc providentiâ, quicunque non eſt reprobus,
ſit prædeſtinatus. R. Non- reprobari, & conſequenter
praædeſtinari in noſtra poteſtate eſt ſecundum quid, quatenus
in noſtra poteſtate eſt cooperari huit gratiæ, & agnoſci pro-
ximè dignum vitæ æaternæ: Non autem illud in noſtrâ po-
teſtate eſt ſimpliciter & abſolutè; quia in noſtrà poteſtate
non eſt accipere, vel non accipere gratiam, quæ prævidetur
eficax; ſed in ſola eſt poteſtate Dei ſeligentis gratiam, &
prævidentis eſicaciam. IV. Juxta S. Aug. Multi
non ſalvantur, non quia ipſi nolunt, ſed quia Deus
non vult. R. Refutat Pelagianos, volentes gratiam non
dari, niſi quærentibus & volentibus per vires naturales:
Parvulos addit; quia ob Originale, non ob peccata actua-
lia excluduntur à Beatitudine.
THE-

NVI.

Plen N.
nel Eebinn

alhſn guan
.
doratinm,1
Dei ndh

Onit deme

,n eltenne

agit, guten

tes an⸗
airet hain⸗
ih Nende.

MVYSTERIUM SS. TRINITATIS. 233

THESIS XIX.
WMſterium &6. Trinitatis.

IHEOREAMA I.

Complectitur tres Perſonas in und Eſſentid,
ſeu Naturd.

Abellio Deus eſt unicus & in naturâ, & in perſonã,
& appellatur diverſis nominibus Patris, Filii, & Spi-
ritus Sancti per ordinem tantùm ad diverſas operatio-
nes: Tritheitis tres ſunt Perſonæ, & tres etiam Dii
quoad Eſſentiam diverſi: Ario tres ſunt perſonæ, ſed
ſolus Pater eſt Deus: Nos Catholicè hic profitemur.
I. Deus ita perfecteè eſt Unus, ut implicet plures
eſſe Deos; quia omnium primum & ſummum neceſla-
riò eſt unicum; ſi enim duo eſſent prima & ſumma, ſeu
duo Dii, neuter foret Optimus, Maximus, cùm am-
bo facerent melius & majus; neuter foret finis ultimus,
cum neuter referretur ad alterum; neuter eſſet oninipo-
tens, cùm unus impedire non poſſet, quod facit alter;
&c. Sed-Deus neceſſariò & eſſentialiter eſt omnium
primum & ſummum, ergo. Hinc Deut. 6. dicitur:
Audi Iſrael, Dominus Deus noſter Dominus unus eſt.
Marc. 5. Unus eſt Deus, & non alius præter eum. I. Cor.
8. Nimus, nullus eſt Deus, niſi unus. II. In eſ-
ſentiã Dei perfecte unicâ tres tamen ſunt Perſonæ inter ſe
verè diſtinctæ; ſic enim non quidem ratione aliquà evi-
dente, ſed ſolà fide, ſeu certiſſima Dei revelatione do-
cemur. I. Joan. 5. Tres ſunt, qui teſtimonium dant in
cælo, Pater, Verbum, & Spiritus ſanctus; & hi tres unum
ſunt, Unum ſcilicet in Eſſentiã ſeu naturà, & Tres ſunt
P in

234 THEOREMA I.k/ THESIS XIX.

in Perſonis. Adde ex Symb. Athan. Haæc eſt fides catho-
tholica, ut unum Deum in Trinitate, & Trinitatem in
VUnitate veneremur. III. Hæ autem Perſonæ rea-
liter inter ſe ſunt diſtinctæy tum quia inter eas realis eſt
productio, & vera relationis oppoſitio; tum quia ali-
quid convenit Patri, quod non convenit Filio, ſcilicer
generare; unde colligitur, Patrem & Filium eſſe di-
ſtinctos penes eſſe Patris & Filii. IV. Sed ſimul
ſunt unus Deus; quia dum producitur Verbum & Spiri-
tus Sanctus, Deitas ſummsè ſe illis communicat, ſed
communicatio ſumma non eſſet, niſi eadem eſſentia
communicaretur; Ideo enim Chriſtus, cùm dixiſſer
Joan. 10. Pater meus, quod dedit mihi, majus eſt omni-
bus: Statim ſubdit: Ego, & Pater unum ſumus. Si ſci-
licet non dediſſet identitatem cum eſſentiã Patris; id,
quod majus eſt omnibus, non dediſſet, nec ſe ſummd
communicſſſet. V. Hæc igitur in Trinitate,
Unitas, & Identitas conſiſtit in eo, quòd nullum planè
ſit prædicatum abſolutum, quod non conveniat æqua-
liter cuilibet perſonæ, tam quoad neceſſaria, quàm li-
bera: Unde eadem omnibus eſt æternitas, ſapientia,
bonitas, voluntas, potentia, creatio, gubernatio, præ-
deſtinatio, juſtificatio, &c. Quæcunque enim de na-
tura divinâ dicuntur, dicuntur eadem prorſus eſſe cu-
juſque perſonæ & omnino æqualiter; ex quo ſumma
conſtat unitas & identitas.

F. 2. Refiexiones Adverſuriæ.

Lli, quod eſt ſummè unum, ùt eſt Deus, repugnat
pluralitas, ergo multò magis pluralitas diſtincta.
D. A. Quod eſt ſummè unum tum in naturà, tum in per-
ſonis C. in natura ſolum Sub D. repugnat pluralitas natura-
Tum C. perſonarum N. Perſonalitas illa perſonarum fa-
ECIt

lla hfilt i
D nſlaci
Omroun
e,elene
AAmmdhhe
runan li
pih, licn.

„

,ſifllninn
ſaumm /,lema
iimmum
Kckum, nen
nmm mena
Ninigunmuc
ſciul nmnu
AAEN N
g
Akorgefgonnn
liug nn
drnl Mmeng!
anenn ſtin
mnal unni,
a tnn

N.

1,6nte,
alten ſu,
einer en kei
inz um u
Elit lo, ſcl
elumn elet
lj lel in

nl, Nhugi.
glr/intt ili
leniun
eerleſunm
Emn 1 Hiinmn,
l uWIndn
unmeniren:
elin, gunl⸗
nin, ſhiemn
hennn
ie enum e
Puis a.
e o Mumna

ri.
es, lehlgn
Elus M
t tun ,
Nuraltks /

nperioun⸗
led

MVYSTERIUM SS. TRINITATIS. 23 5
cit diſtinctionem, ſed non compoſitionem facit ſimplicitati
& unitati naturæ oppoſitam. II. Summum bo-
num excludit omne malum, ergo & ſummè unum ex-
cludit omnem pluralitatem, & conſequenter plurali-
tatem etiam perſonarum. D. C. Excludit omnem plu-
ralitatem in eâ ratione, in qu eſt unum, ſcilicet in naturà
C. in alid ratione, in quà mira naturæ ſæœcunditas fundatur,
nullum importans defectum N. Malum naturæ adderet
defectum, non pluralitas perſonarum præcisè. III.
Ubi ſunt plura, non eſt unum ſimplex, nec eſt unum
per ſe, ſed Deus eſt unum ſimplex & per ſe, ergo non
eſt plura vel plures, ergo. D. Ma. Non eſt unum ſim-
plex in natura N. in perſoni, C. Pluralitas perſonarum non
impedit ſimplicitatem Deitatis 3 cùm ex illis, & cum illis
non fiat compoſitio. Hinc etiam D. 2. Part. Nec eſt unum
per ſe, ſi illa plura non ſint ſimul quid unum per identitatem
C. ſi ſint N. Pluralitas quidem eſt ex diſtinétione per-
ſonarum, ſed Identitas eſt ex communicatione unius ejuſ-
démque naturæ. IV. Ex Boctio l. de Trin. Hoc
verè eſt unum, in quo non eſt numerus, ſed pluralitas
perſonarum importat numerum, ergo. D. Ma. In
quo non eſt numerus abſolutè dictorum, quæ compoſitienem
faciunt C. numerus relationum, quæ prædicantur de aliquo
at ad alterum N. Haæc juxta Beetium non importat com-
poſitionem. V. Ubicunque eſt numerus, eſt to-
tum & pars, ergo ponimus in Deo totum & partem. D.
A. Ubicunque eſt numerus categoricus & quantitativus,
ſcilicet vel Numerus formalis, in quo reperitur poten-
tialitas unitatum, vel numerus aggregationis in quo eſt
diverſitas C., numerus tranſcendentalis, in quo eſt colle-
ctio plurium quidem unitatum, quarum quaælibet denotat
negationem cum altero ente, & negationem diviſionis in
ſe, ſed ſimul habet identitatem ejusdem naturæ N. Hic
ecnim

236 THEOREMA II. THESIS XIX.

enim numerus non infert compoſitionem, aut diver-
ſitatem, ſed diſtinctionem tantùm.

THEOREAIA II.
Demonſtrari nequit Ratione naturali.

Aymundo Lullo, uti alii Articuli fidei, ita & Trini-
tas eſt ſimpliciter demonſtrabilis: Richardo à S.
Victore eadem demonſtratur ſuppoſità fide: Sed cum
communi concludimus. I. Sublimiſſimum
Trinitatis Myſterium non eſt ſolo lumine naturali cogno-
ſcibile certò & evidenter, ſeclusà fide; quia naturaliter
nec innoteſcit immediatè ex ſolis terminis, ut per ſe
Patet; nec mediatè per diſcurſum vel ex ipsà naturà di-
vind, quæ ex nullo prædicato evidentiam trium diſtin-
ctarum perſonarum præ ſe fert, vel ex creaturis, in qui-
bus nullum extat indicium naturæ in tribus perſonis
ſubſiſtentis, nec connexio aliqua cum Trinitate quà
tali apparet. Hinc Matth. 11. Ipſe Chriſtus ait: Ne-
mo novit Bilium, niſi Pater, neque Patrem quis novit, niſi
Filius, & cui voluerit Filius revelare. Et ex Hormiſda ) mmten
Papa Ep. ad Juſtin. Imp. c. 1. Jecretum Tiinitatis ne- ſaprutnmn,6
que ulla viſibilium, vel inviſibilium creaturarum potuit in- a N
veſtigare natura. II. Nec ſuppoſità fide Trini-
tas fatione naturali demonſtrari poteſt quia revelatio di-
vina rationibus naturalibus non dat majorem conne-
xionem cum objecto, quàm ipſæ ex ſe habent; ſed ùt
diximus, ratio naturalis non habet neceſſariam & evi-
dentem connexionem cum exiſtentia Trinitatis „ergo
nec eam ab illa accipit: Et vel maximè evidentia ex
fide accedere nequit, cùm fides & quævis propoſitio
fidei ſit obſcura, & ſit argumentum rerum non appa-
rentium. III. Nihilominus ſuppoſitâ fide ra-
tio

IN.

onen a,

.

11

Me uflrdi

Nr g, ut
Tun mum Alen
rgeun

I in
Rterlormiſd
n Trntuur.
ArAANN numn.
lri fce Yin.

l⸗

clnam Ken⸗
Iunitns, ei
me eidenme

uus Mrop. 4
Terumm non

MVSTERIUM SS. TRINIIATIS. 237

tio naturalis aliqua quidem, ſed valde imperfecta Trinita-
tis veſtigia in rebus creatis invenit; ſic enim S. Athan.
ſymbolicè exponit Trinitatem in Jolis orbe, radiis, &
lumine. S Iſidor. in Ignis ſubſtantia, candore, & calore.
S. Aug. in tribus potentiis Anime; nam Memoria per
præſentiam objecti fœcunda repræſentat Patrem: In-
tellectus ſub actuali intellectione Filium, & ejus gene-
rationem : Voluntas ſub volitione & amore Spiritum
ſanctum. Scotus in tribus primis Attributis cujuſque en-
tis; ſcilicet Unitas Patri, Veritas Filio, Bonitas Spiri-
tui ſancto appropriatur. Similiter in ſingulis operibus
à Deo creatis elucer Virtus, Pulchritudo, & Ordo; Item
Eſſe, Poſſe, & Operari, quæ per quandam analogicam
convenientiam tribus Perſonis reſpondent.

F. 2. Reflexiones Adverſarix.

LUmine naturali conſtat, quòd ſummum bonum ſit
ſummè communicabile, ſed ſumma communica-
tio non eſt, niſi ſit communicatio naturæ, ergo hanc
alteri communicat, ſed non ad extra, ergo ad intra.
D. Ma. Eſt ſummè communicabile communicatione poſſi-
bili ex parte termini, & non repugnante ſimplicitati & uni-
tati Dei C. ſecus N. Ratio naturalis non concipit in-
exiſtentiam naturæ in pluribus realiter diſtinctis ſine
multiplicatione ejuſdem naturæ; multò minus eam coar-
ctabit ad tres tantum perſonas. II. Naturaliter
cognoſcimus, Deum eſſe ſummè ſemper beatum, ſed
beatitudo & felicitas non eſt ſinè conſortio & ſocietate
plurium, ergo ſemper fuit conſortium plurium; ſed
non erat conſortium creaturarum, ergo diſtinctarum
perſonarum. D. Mi. Beatitudo verſonæ limitataæ perfe-
cionis & bonitatis C. infinitæ N. Hac enim ex eſſentia ſua
eſt ſui ipſius perfectiſſima felicitas. III. Omnis

pe 1-

23 8 THEOREMA III. THESIS XIX.

perfectio poſſibilis in Deo ponenda eſt, ſed generatio
eſt maxima perfectio, & quidem talis, ut ipſe Deus
expoſtulet Iai. ult. Nunquid ego, qui alios parere fa-
cio, ipſe non pariam? D. Ma. Omnis perſfectio pura C.
mixta imperfectioni N. Rationi naturali generatio eſt po-
ſentia multiplicandi naturam, adeéque repugnans apparet
Dei unitati &c. IV. Lumine naturali conſtat,
Deum eſſe mentem & intelligentiam, ergo intelligir

amat, ſeu in Deo eſt Verbum & Amor; ſed verbum eſt. m

alicujus verbum, & amor eſt alicujus producentis
amor, ergo Verbum & Amor in Deo diſtinguentur.
D. 1. C. Ergo in Deo eſt Verbum perſonaliter diſtinctum
N. non diſtinctum perſonaliter, ſi in principiis naturæ ſiſta-
mus C. In creatis intellectus eſt productivus verbi di-
ſtincti, quia non eſt ſua intellectio (Idem dic de volun-
tate) cùm autem Deus non poſſit eſſe ſubjectum acci-
dentium, nec Verbum producat ex indigentiã, ſed ex
fœcunditate, ideo ratio naturalis non invenit diſtin-
ctionem.

THEOREAIA I.

Licèt ſuperet, non tamen adverſatur Rationi
naturali.

Ationi adverſari dicuntur, quæ alicui principio lu-
mine naturæ noto repugnant: Ex quà ſuppoſitio-
ne advertimus. I. Myſterium ter ſanctæ Trini-
tatis ſuperat quidem rationem naturalem; quia Trinitas
non tantùm ex principiis naturalibus eſt indemonſtra-
bilis juxta dicta, ſed etiam ſind fide innoteſcere non po-
tuit, ne quidem prudenter opinativè, aut ſuſpicativè,
aut apprehenſivè; multa enim naturaliter incognoſci-
bilia involvit, ſcilicet quòd terminus immanens, ſeu
Verbum & Amor, non ſit inhærens, ſed per ſe ſubſi-
ſtens;

umbis d1
Ienmk: Meaem

litatfm aien
Imn: Nachre
ſercpniln
eluemconnadtl
Agj udte
tiipplemmiüc

2 i⸗

E lo
mekh.

lel, ſelne⸗
nllt, U ite
. gui Aos
miniſtizg
lilonnui,
yunge
Lnnurlont
wemineligt
Arebume
Paohcenn

Niryiumkt
lching ens
leendecewln
lelnCmm.
nigri,e
n imenn c.

I.
ſtu luti,

nigirit⸗
yulir⸗
rſalbe Inini
gui Tinita
Andenonh⸗
Ueſceterong⸗
arſlſpen,
Aber noog⸗
inm,
ſſlhet 4

MVYSTERIUM SS. TRINITATIS. 239

ſtens; quòd generatio ſit in identitatem naturæ; quòd
res eadem ſit una & tres; quòd iidem ſint idem & di-
ſtincti; quòd unus non ſit minus, qum tres, nec tres
plus, quàm unus, &c. Sed hæc omnia rationem exce-
dunt, & intellectui ſibi relicto corum oppoſita viden-
tur evidentia, & certa, ergo. II. Non tamen
hoc Myſterium contrariatur rationi naturali; quia quid-
quid hactenus in hoc Myſterio ſupra, aut contra ratio-
nem naturalem apparuit, PP. & TT. eruditè dilue-
runt, & ſolverunt lumine fidei roborati & illuſtrati, ne
rationibus hoc Myſterium impugnantibus perturba-
rentur: Neque unquam hactenus Gentiles Philoſophi,
& Hæretici repugnantiam ullam objecerunt, quam
non explicãrint, àùt videre eſt in Bellarm. & Aliis. Dein
quod rationi contrarium eſt, falſum eſt; ſed falſum
eſſe nequit Myſterium, quod à ſummãâ & infallibili
Dei veritate revelatum eſt, ergo nec potuit eſſe contra-
rium rationi: Hinc licèt lumen fidei ſit altius, & ſu-
pra rationem ſe erigat, ei tamen non adverſatur.
III. Ex his tamen non ſequitur, poſſibilitatem
Trinitatis fore evidentem, aut demonſtrari; quia non ſe-
quitur: Non apparet evidens implicantia huſus rei alctu
poſitæ, ergo evidens eſt, eam rem eſſe poſſibilem; cùm mul-
tæ lateant contradictiones in rebus, quas poſſibiles pu-
tamus; & quas credimus impoſſibiles, ſæpe ſunt ab
omni implicantiã & repugnantiã immunes; ergo.

F. 2. Reſtewiones Adverſariæ.

FAllunt in hoc Myſterio ſyllogiſmi expoſitorii, v. g.
Hæc eſſentia eſt Pater, hæc eſſentia eſt Filius, er-
go Pater eſt Filius; ſed forma horum ſyllogiſmorum
rationi eſt evidens, ergo. R. Fallit hic Syllogiſinus ta-
tione Diſtributionis, at in Dialecticà notatur; non enim

paſum

240 THEOREMA III. THESIS XIX.
poſſum dicere: Quidquid eſt hæc eſſentia, eſt Pater. Hinc
D. Ma. Haæc eſſentia adæquatè ſumpta ſecundum omnia,
quæ à parte rei ſibi identiſicat, eſt Pater N. inadæquatè
ſumpta, prout ſibi Paternitatem pracisè identificat C.
II. Pater generaret, natura non generaret, ſed
Pater & natura ſunt idem, ergo idem generaret & non
generaret contra univerſaliſſimum & primum hoc
principium: Implicat idem eſſe, & non eſſe, & conſe-
quenter generari, & non generari. D. Mi. Junt idem
adæquatè, convertibiliter per Quidquid, & tam in- quam
extenſivè N. inadæquatè C. Vide Theor. 4. Th. 3. Idem
in naturàâ, & non idem in perſonis ſinè contradictione
fundat eſſe, & non eſſe, non autem omnimode idem tum
in naturd, tum perſonis fundare poteſt eſſe, & non eſſe.
III. In hoc Myſterio quæ ſunt eadem uni tertio,
non eſſent eadem inter ſe contra lumen rationis. D. A.
Quaæ ſunt eadem uni tertio adæquatè, convertibiliter per
Quidquid, ſeu uni tertio ſingulari incommunicabili, in hoc
MWyſterio non ſunt idem inter ſe N. eadem inadæquat, ſeu
uni tertio phyſicèà communicabili & logicè communi, non ſunt
eadem inter ſe C. Attributa ſunt eadem inter ſe, non
Perſonæ; quia hæ non ſibi identificant omnia, quibus iden-
tificatur eſſentia. IV. Rationi repugnat, quèòd
eadem res ſit una & tres; quèòd unus non ſit minus,
qum tres, & tres non plus „quàm unus; & alia, quæ
ipſi in concluſione attulimus. R. Eadem res ſinè repug-
nantid eſt una in naturd, & tres in perſonis: Et unus non
eſt minus, quam tres in naturà, virtute, perfectione &
convenientia in una eſſentid ſinè exceſſu & defectu, ſed mi-
nus tantùm eſt numero perſonarum: Sic & reliqua ſolves
ex ſeqq. quæ dixeramus, naturaliter eſſe incognoſcibi-
lia, imò videri repugnare ipſi Rationi; ſed repugnan-
tia apparens eſt, non realis,

THEO-

Mnct

gtiandin

Ihbo NV.
arr N inae,
Huiſt inie
uumgenennt
enpeneretd⸗
4 Dumu
Cmele, Cchn
n DMI. Nuri

fG, αα

7
eidemunlterde

„

ten Umet le, won
nni, gulgilr.

epronnt li
s non ir nmg,
SS
nus; Cal, Ie
nn ſuets.
u: Yunu
ane *
, filimn
lſehſls
cKreiqurlt
cleincognc⸗
di ſettene⸗

MVYSTERIUM SS. TRINITATIS. 241

TEONEMA I.
Habet unam Eſſentiam, duas Origines, tres
Perſonalitates, quatuor Relationes, &.

Vſterii hujus ſublimitas ad majorem ſui intelligen-
tiam variorum terminorum prærequirit expoſi⸗
tionem; quorum aliquos, & primos quidem hic præ-
mittimus, reliquos poſtea expoſituri. I. Ante
omnia Trinitas complectitur unam Eſſentiam, non ſolum
ſpecie,ſed etiam numero; eſſentia enim eſt ipſa Deitas, quæ
non poteſt eſſe, niſi una, non ſolùm ſpecie, ſed & nu⸗
mero ex præced. Theor. I. Per Eſſentiam autem hic in-
telligimus entitatem, ſeu omnem perfectionem Dei ab-⸗
ſolutam. II. Dein Zrinitas habet duas Origines:
quia Origo (quæ etiam Productio, Proceſſio, & Ema-
natio activa dicitur) eſt illa, quã aliquid ab altero pro-
ducitur, ſed hæ productiones ſunt duæ tantum; cùm
enim tantùm duæ ſint productiones paſſivæ, ſeu termi-
ni & perſonæ productæ, etiam duæ tantùm ſunt pro-
ductiones activæ, quarum unâ Pater producit Filium,
& alterà Pater & Filius producunt Spiritum ſanctum.
III. Præterea Trinitas includit tres Perſonalita-
tes, quas etiam Suppoſitalitates, ſeu Proprietates perſona-
les dicimus; quia per has ſuppoſita ac perſonæ alicujus
naturæ conſtituuntur, ac diſtinguuntur ab omnibus
ſuppoſitis ac perſonis ejuſdem etiam naturæ; ſed Pa-
ter, Filius, & Spiritus ſanctus conſtituuntur & diſtin-
guuntur per Paternitatem, Filiationem;, ac Spiratio-
nem paſſivam, quæ perſonalitates ſunt, & tres ſunt,
ergo. IV. In eadem Trinitate quatuor ſunt Re-
lationes, quæ & reales, & tranſcendentales ſunt; quia
ubi eſt generans & genitum, ſpirans & ſpiratum, ibi
Pater generans refertur ad Filium per relationem rea-

In LL. Jent. G lem

242 THEOREMA IV. THESIS XIX.

lem Paternitatis; & Filius refertur ad Patrem per rela-
tionem Filiationis; & Spirans vel ſpirantes ad ſpiratum,
ſeu S. Spiritum per relationem ſpirationis activæ; &
Spiratus ad ſpiratorem per relationem ſpirationis paſſi-
væ; ſed hæ ſunt quatuor; Et ſunt reales, quia fundan-
tur in actione & paſſione Et ſunt tranſcendentales, quia
adæquatè identificantur cum ſuo fundamento, & adæ-
quatè diſtinguuntur à ſuo termino, & per ſe præcisd
ſunt ordo, ſeu reſpectus fundamenti ad terminum, er-
go. V. Item in eaà ſunt quinque Notiones; quia
Notiones ſunt rationes objectivæ cognoſcendi perſonas
ſecundùm prædicata ſibi propria ac diſtinctiva, ſeu ſe-
cundùm diſtinctiones ac proceſſiones earum in abſtra-
cto ſignificatas; ſed hæ ſunt quinque, ſcilicet in Patre
eſt Generatio activa, & Innaſcibilitas, in Patre & Filio
Spiratio activa, in ſolo Filio Generatio paſſiva, & in
Syiritu ſancto Spiratio paſſiva; harum enim expreſsâ
notitiâ indigemus ad diſcernendum immediatè & dire-
Ete perſonas divinas, ergo.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Ilius & Spiritus Sanctus habent eſſentiam receptam, luiitnn:
non Pater, ergo eorum eſſentia eſt alia ab efſentia 1 Mnima n
Patris, ergo non una eſt in illis. N. C. Habent enim ar giht, n
eandem cum Patre eſſentiam; quia Pater ſuam eu com- 1
municavit: Hinc alia non eſt, ſed alteri communicata eſt. „
II. Ubi eſt origo ſeu proceſſio, ibi eſt produ- l
ctum; & ubi eſt productum, ibi eſt receptivum ſui liln Mlte
eſſe; ſed in actu puro, qualis eſt Deus, non eſt recepti-
vum, ergo nec eſt origo, vel proceſſio. D. 2. Part.
Ma. Uhi eſt productum productione temporali, liberà, &
communicativà naturæ deficientis & diſtinctæ C. neceſſarid⸗
aæternâ, & communicativâ naturæ neceſariæ & indiſtinctæ
Jub D.

e W.
aten e
rantesa Si
lationis
en ſpirzionit
lale, gni⸗ in
ſenlencle,
Amentd, Aal
0 Aherle Præc

Esenmm in
e, Clietie
i Nenα“
nAn,6
mum eim ennts

1

inmediatdn

Namtecepten
din deleni
C HMunmmn
yſur n ln⸗.
mmninu
bick Not⸗
eeydhum 1
0onekect⸗
h. D.n
Ai R
ltel .
ud

.

MVYSTERIUM SS. TRINTTATIS. 243

Sub D. ibi eſt receptivum merè potentiale N. receptivum⸗
uod ſimul eſt actualis communicatio, quæ non repugnat
actui puro C. III. Perſona ex Boëtio eſt naturæ
rationalis individua ſubſtantia, ergo ſi tres in Deo per-
ſonalitates & perſonæ ſint, plures etiam erunt ſub-
ſtantiæ, ſeu eſſentiæ. D. C. Plures erunt ſubſtantiæ re-
lativæ C. abſoluteæ N. Vel D. A. Perſona eſt Jubſtantia,
ſubſtantiam ſumendo pro eſſentid N. pro hypoſtaſi, ſeu ſup-
poſito, ùt indicat vox individua C. Hinc ex D. Th. hic
. 30. a. I. tantùm ſequitur, quòd ſint res plures ſubſi-
Nentes in una natura. IV. Si quatuor ſint in Tri-
nitate relationes, etiam in eâ erunt quatuor res, &
quatuox perſonalitates. R. MWon ommnes illæ relationes
quatuor ſunt ab invicem realiter diſtincteæ; cum Opiratio
altiva realiter identificetur Patri & Filio, & ideo non eſt
uarta res ʒ nec quarta eſt perſonalitas, quia hæc dicit
incommunitabilitatem cum omni alià perſonalitate, ſed
Wiratio activa eſt communis Paternitati, & Filiationi,
ergo. V. Si quinque ſunt notiones, ergo Deus
per has dicetur quinus, ſicut dicitur unus per unita-
tem eſſentiæ, & trinus per trinitatem perſonarum.
Diſp. Unus dicit unam rem, trinus dicit tres res ſubſiſten-
tes: Qed notiones non ſignificantur ht res, ſed ut rationes
tantum objectivæ, per quas nequit dici quinus, ſicut
erinus.
THEOREMmIA V.
In eodem Mſterio diſtingui debent varii
Modi loquendi, ſeu Prædicandi.

Erminis, licèt paucis, ſuperaddimus Prædicatioô-
nes, quarum Expoſitio ad Myſterii hujus ſublimi-
tatem utcunque interpretandam non parum facit:

Ideo generaliter primùm concludimus. I. In

Q2 Præ-⸗

244 THEOREMA V. THESIS XIX.

Prædicationibus, quæ hic formantur, Termini variè
Jupponunt; ſic enim apud Suarez ſi Voci, Deus, ad-
jungitur attributum notionale, vel æquivalens notionali,
ut, Deus generat, Deus ſpirat, Vox, Deus, ſupponit pro
perſona, vel unaâ, vel pluribus, quibus vel cui talis
actus notionalis competit; & quia nec eſſentiæ, nec al-
teri perſonæ competere poteſt, ejus ſignificatio neceſ-
ſariò reſtringitur, & determinatur ad ſignificandam
hanc, vel has perſonas, & non aliam: &i additur at-
tributum conveniens eſſentiæ, ſecundum quod ipſa diſtin-
guitur à perſonis, ut, Deus eſt communis tribus perſonis
Vox, Deus, ſupponit pro ſolâ eſſentiã, cui ſoli prædi-
catum competit: Si attributum convenit eſſentiæ, & per-
ſonis ratione eſſentiæ, ut, Deus creat, Vox, Deus, ſup-
ponit pro eſſentiã, & perſonis, pro illà primariò, pro
his ſecundariò: Gi nihil ejus ſignificationem reſtringat,
aut quodammoto determinet v. g. Laudetur Deus, ſuppo-

nit pro naturà ſubſiſtente in tribus perſonis, & æqua-

liter pro perſonis ac eſſentiâ. II. Cæterùm
Nomina eſſentialia abſtracta, àùt Eſſentia, Deitas, Ja-
pientia, Bonitas, non ſupponunt pro perſonà, ſed pro na-
turd ſeu eſſentiâz quia ſecundùm ſuum ſignificandi mo-
dum formam ſolùm includunt, ſignificant, & deno-
tant, ergo denotare aut ſignificare non poſſunt ſimul
ſuppoſitum aut perſonam, ergo pro perſonà non ſup-
ponunt: Unde ex CC. Lateran. IV. c. Z. Veræ non ſunt
hæ propoſitiones: Eſſentia generat, Eſſentia ſpirat. Si
tamen PP. nonnulli ſubinde abſtractis nominibus utan-
tur, ea loco Concretorum uſurpant, & per concreta
reddi debent, vel purè materialiter ſumi. III.
Nomina eſſentialia concreta ſupponunt jam pro eſſentid,
jam pro perſona; quia concreta ex modo ſuo ſignifican-
di, includunt & ſubjectum & formam; unde pro utro-
que

SDwerufrle
Ghoe)lcen

le l

(ehdn d vornul,

catunesalr Mn
ninlalngt

ISN.
Itur, Ynis
Mi, Dar,
Auilaltr n

Dur Snpr

Gbir Uel ain

Nelentir,
Unitatonen
gnfemn
Rddr

nr ſenne,,
irinnd,
timun erute
lun Deriine
nelonb,Arl
L. Cuen
6 id, &
ſnt ſl pon
igiemin
lem, Een
rplurinn
elligonlef⸗
,Teremnſun
ſei ſira.
Vnuntdusnn
er Cn:
In.
ſin t⸗
Ntoltol,
nce
1

MvYSTERIUM SS. TRINITATIS. 24 5

que ſupponere poſſunt, & per ſe quidem pro perſonâ⸗
& per accidens ſubinde ac ſecundariò pro naturâ, ùt
ſubjecto concreti illius; uti ergò ex modo dictis Vox,
Deus, quia communis eſt, per prædicatum variè de-
terminatur jam ad ſignificandam perſonam, jam eſ-
ſentiam; ita & alia Concreta determinari queunt; cùm
aliunde proprium prædicati ſit determinare ſubjectum
commune ad ſignificationem determinatam.

H. 2. Varietas Prædicationum.

ùm varia ſit Identitas, quæ in Prædicationibus cir-
ca hoc Myſterium affirmatur, Prædicationum quo-
que ipſarum varietas eſt: Utramque & Identitatis &
Prædicationum varietatem hic attingimus. I.
Prædicationes aliæ Identitatem requirunt Formalem præ-
dicatum inter & ſubjectum; quia ſæpe ſubjectum in con-
ceptu ſuo formali, eſſentiali, & definitivo includit
prædicatum vel ex-vel implicitè Explicitè quidem ge-
nus & differentiam, Implicitè inferius, ſeu quaſi infe-
rius includit ſuperius & magis commune, ùt fit in hac
prædicatione: Pater eſt Deus; quia Deus eſt quaſi ſu-
perius quid, & magis commune, quâm Pater; ergo
requiritur identitas etiam formalis. II. Præ-
dicationes aliæ Identitatem inter præadicatum & ſubjectum
tantum Realem requirunt; quia multa prædicantur, quæ
licèt non ſint idem formaliter, ſeu in ſenſu formali,
quidditativo, ac definitivo, idem tamen ſunt realiter,
ergo exprimitur identitas tantùm realis, ut in hac præ-
dicatione: Deitas eſt Pater, Filius, & piritus Janctus
quia non ſunt in conceptu formali & intrinſeco Deita-
tis, ideo Deitas identificatur Filio, non alia perſona.

III. Aliæ requirunt vel in ſubjecto, vel prædicato
identitatem tantum quoad rectum, non obliquum; quia id,
Q 3 quod

246 THEOREMA V. TFHIESIS XIX.

quod in obliquo exprimitur, non ſemper identificatur
alteri termino ſaltem in ſenſu formali, ùt in hac Præ-
dicatione: Deus eſt unus: Item Deus genereer⸗ nam in
primãà Deus in recto ſignificat naturam, in obliquo ſub-
ſiſtentias; in alteraâ ſubſiſtentiam i in recto, naturam in
obliquo. IV. Aliæ requirunt Identitatem tam
quoad rectum, quàm obliquum; ſic enim fit in omni præ-
dicatione formali, quæ alioquin non haberet perfe-
ctam, eſſentialem, & adæquatam identitatem: Idem
communis fit in aliis etiam Prædicationibus; quia in
divinis omnia realiter ſunt idem, & æquè perfecta;
ideo communius non eſt ratio diſtinguendi ſignificatum
rectum & obliquum, ſed omnia in recto exprimuntur,
ut, Deus eſt immenſus, juſtus, & . V. Aliæ fieri
poſint pluraliter ex parte etiam prædicati; quia ſubinde
in recto tantùm ſignificari poſſunt perſonæ, ſeu ſup-
poſita, quæ plura Fnt ,t ſi dicas: Pater & Filius ſunt
ſpirantes: Et ex Symb. Athan. Zrtes perſonæ ſunt coæter-
næ, h. e. habentes unam eandémque æternitatem.
VI. Aliæ fieri debent ſi, ingulariter tantum; quia
prædicatum earum reddi nequit ſinè unitate vel eſlen-
tiæ, vel attributi, vel acts notionalis in recto etiam
importatâ, ergo ſingulariter tantùm prædicatur, ut
Ties perſonæ ſunt unus Deus, non tres Dii.

F. 3. Prædicatio Abſtractorum.

NOmina Ahbſtracta ea ſunt, quæ exprimunt formam
ſinè ſubjecto, ùt, Deitas, Sapientia, Paternitas:
Econtra Concreta ſunt quæ ſignificant formam cum
ſubjecto, ſeu ſubjectum habens formam: Abſtracto-
rum autem prædicabilitatem hic ſolàùm exponimus.
I. Abſtracta eſſentialia prædicantur de abſtractis⸗
tum eſſentialibus, tum telativis identice, non formaliter,
Ut

4 —
4 Deuas, o
Nemmu⸗ Fii

iner, NMſna
Ates fome

SN.
enper ieni,
Nul, irinke,
geeng
n ncblqn
ech, unn

Eetennunmm
H. Aeii
Gi, uaſbint
Allcne, Eel ln⸗
MunEüurſer
ſaſiutaun.
Ne aenlitn.
7 umnu; ql
niutereleler
in ectd eian
rrdcnn 4
i
.
munr wonmmn
, Dretnms:
ſormamn ,
om erponn.
tur A⸗

nnfolden

R

MYSTERIUM SS. TRINITATIS. 247

àt, Deitas eſt ſapientia: Paternitas eſt ſapientia, eſt Dei-
Ias; quia identitatem inter ſe habent realem, ſed non
formalem, ergo etiam prædicari tantùm poſſunt in
ſenſu reali, non formali. II. Abſtracta rela-
tiva de ſe mutuò prædicari nequeunt; falſa enim eſt hæc
propoſitio: Paternitas eſt Eiliatio; quia inter ſe nequi-
dem identitatem habent realem ob oppoſitionem rela-
tionis Patrem inter & Filium. III. Abſtracta
eſſentialia & notionalia prædicantur de concretis eſſentiali-
bus, in ſenſu tamen reali, non formali; nam verè dicitur:
Deus eſt Deitas, omnipotentia, intellectio: Item Deus eſt
Paternitas, Filiatio, Generatioò quia hæc nomina ſig-
nificantur ſubſtantivè per verbum, Eſt, & ideo faciunt
ſenſum non formalem, ſed identicum, quem vere
etiam in ſe ob identitatem realem habent, ergo. IV.
Abſtracta eſſentialia prædicantur de perſonis tantuùm ſin-
gulariter; ſic enim bene dicimus: Pater eſt Deitas: Fi-
lius eſt Deitas; quia realis in quavis prædicatione eſt
identitas: Malè autem diceres: Pater & Eilius ſunt duæ
Deitates, duæ Japientiæ; quia formæ, quæ non multi-
plicantur „prædicari non poſſunt in plurali; hæ autem
formæ in perſonis non ſunt multæ, ſed ſunt una indi-
viſibilis res in tribus & ſingulis perſonis etiam ſimul,
ergo. V. Abſtracta tamen ſigniſicantia Origines,
Relationes, Perſonalitates dicuntur de perſonis pluraliter 3
quia tales formæ in Deo verè multiplicantur, ergo re-
tèe pluraliter prædicantur, cùm ſecundum unitatem,
vel pluralitatem formæ enuntiatam ipſa propoſitio ſin-
gularis, vel pluralis ſit; ſic bene dicis: Ties perſonæ
ſunt ſubſiſtentiæ. VI. Abſtracta non ſignificantia
rationem eſſentialem totalem, ſed partialem etiam de Deo
dici poſſunt partialiter; quia admittuntur in Deo plures
ſcientiæ, & plures potentiæ, ſed partiales tantùm.

Q 4 VII.

248 THEOREMA V. THESIS XIX.

VII. Nequeunt tamen de Deo dici plura plurali-
ter, ſi ſignificent rationem eſſentialem totalem; ſic enim Deus
eſt una Deitas, natura, maſeſtas, non tres; quia hæc no-
mina ex inſtitutione ſua ſignificant formalitatem, ſeu
rationem re & ratione unam. VIII. Demum
Abſtracta quædam tranſcendentalia etiam de Deo dici poſ-
ſunt pluraliter, ſed tamen cum addito Relativo; licèt enim
ens, entitas, realitas, exiſtentia, unitas, veritas, bo-
nitas, ſi abſolutè ſumantur, nequeant dici pluraliter
de Deo, cùm ſic ſumpta dicant realitatem abſolutam,
quæ una eſt; dici tamen poſſunt cum addito: Deus eſt
tria entia relativa, tres bonitates relativæ, &cc.

H. 4. Prædicatio Concretorum.

Egulis Abſtractorum regulas nominum Concreto-
rum ſubjungimus. I. Concreta, quæ ſigni-
cant eſſentiam, vel attributa, prædicantur in ſenſu mate-
riali de ſe invicem; vera enim eſt hæc prædicatio: Deus

juſtus eſt miſericors; quia ſunt realiter idem, uti & ab-
ſtracta, & ſignificatur tantùm identitas realis inter ſub-
Jectum & prædicatum: In ſenſu tamen formali hæc præ-
dicatio non valet; quia termini illi formaliter & ratione
diſtinguuntur ſecundàm formam. II. Con-
ereta etiam ſignificantia actus vel notionales, vel eſſentia-
les rectè afirmantur de concretis eſſentialibus; rectè enim
dicitur: Deus creat, Deus generat, Deus eſt genitus; nam
concretum eſſentiale ſupponit vel pro eſſentiâ, vel pro
qualibet etiam perſonã, prout per prædicatum propo-
ſitionis determinatur; Unde in primã propoſitione
vox, Deus, determinatur ad ſignificandam primarièò
eſſentiam, in ſecundâ Patrem, in tertiaâ Filium. III.
Item Concreta notionalia ſubſtantiva de concretis & ab-
Rractis eſſentialibus vert aftrmantur; valet enim: Deus

N N
edici Pln
linilenn,
m; glukr,
Crmältten,
Il De
ntMwn
wi lckter

A.
.

mum Concren.

Nrrcato. D

4y

ihuegne.
lter & naror
I. Cr.

, elgſens.
V; ſelleenlmn

mptoe.
1 polndt
dam ppm.
m.
CoNcetit
letenn/

ſe
1

MVYSTERIUM SS. TRINITATIS. 249
eſt Pater: Deitas eſt Pater; quia per hanc prædicatio-
nem ſola ſignificatur identitas realis, quæ eſt inter eſ-

ſentialia & notionalia; unde tales propoſitiones ſunt
identicæ, non formales. IV. Etiam Concreta

igniſicantia atctus vel eſſentiales, vel notionales prædican-
tur de abſtractis illis, quæ ſunt principium formale illius
actus; nam dicimus: Paternitas generat, Intellectus in-
telligit, Voluntas vult; quia verba reliqua præter Ver-
bum, Jum, Dialecticis ſunt adjectiva, quæ dum præ-
dicantur, faciunt ſenſum formalem, h. e. prædicatum
affirmatur ineſſe ſubjecto formhliter, ſive eſſe forma-
liter idem cum ſubjecto; ſed ſi abſtractum eſt princi-
pium actûs, prædicatum illud formaliter ineſt, uti &
alii actus inſunt ſuo principio, ergo. V. Non
tamen hæc Concreta rectè prædicantur, ſi abſtractum non
eſt principium actus; ſic enim malè dicis: Eſſentia gene-
rat, Deitas eſt genita; quia abſtracta eſſentialia pro nul-
lo alio ſupponunt, ſed tantùm dicunt quidditatem ſui
ſignificati, ſeu formæ; ſed ſi abſtractum non eſt prin-
cipium acts, prædicatum non formaliter ineſt, nec
formaliter idem eſt cum abſtracto, ſed formaliter eſt
extra illud, ergo nec formaliter prædicatur.

F. ſ. Modi Prædicandi Concretorum.

Oncreta alia ſunt Jubſtantiva, quæ non ſignificant
formam ùt adjacentem, ſed per modum ſubſtan-
tiæ, ſeu per modum habentis eſle per ſe, & ſeſe ha-
bentis, ſive per modum rei, quæ non indiget alio, tan-
quam ſubjecto, cui inhæreat, adveniat, &c: Alia
ſunt Adjectiva, quæ ſignificant formam ùt adjacentem,
ſeu per modum habiti, & habentis eſſe in ſubjecto, &
ſuppoſito ſuo adjacentis; unde primariò ſignificant ali-
quid ſubſiſtens, ſeu ùt habens talem formam; ex quo
△ 5. fit,

25 0 THEOREMA V. THESIS XIX.

fit, ut Concreta aliter & aliter de divinis prædicari pof-
ſint: Quare addimus. I. Concreta Eſſentialia
dubſtantiva de perſonis divinis pradicantur ſingulariter 3
ſic enim tantùm dicere poſſumus: Tres perſonæ ſunt
unus Deus, unus creator: Non autem: Junt tres Dii,
tres creatores; quia nomina ſubſtantiva ſignificant for-
mam & ſuppoſitum tanquam unum ſubſiſtens, ac pro-
inde ut multiplicentur, ſeu pluraliter enuntientur, ne-
ceſſe eſt, ut tum forma, tum ſuppoſitum multiplicen-
tur; ſed in his concretis una tantùm forma ſignificatur,
quia perſonæ unam hahent Deitatem, & una creatio-
ne & gubernatione gubernant & creant, ſicut & Pater
& Filius ſpirant unã ſpiratione, undé non ſunt duo Spi-
ratores. II. Concreta tamen Subſtantiva rela-
tiva, quæ Patri, Filio, & Spiritui ſancto ſunt communia,
prælicantur pluraliter; verè enim dicitur: Unus Deus
eſt tres perſonæ: P. F. & J. G. ſunt tres Perſonæ; quia
formæ, quæ per hæc relativa ſignificantur, ſcilicet
perſonalitates, à parte rei multiplicantur in divinis,
uti & habentes has perſonalitates, ergo. III.
Similiter Concreta eſſentialia adjectiva dicuntur pluraliter
de perſonis; ſic enim in Symb. Athan. Totæ tres perſo-
næ dicuntur coæternæ & coæquales, & in c. Firmiter.
conſubſtantiales & coomnipotentes, & à S. Damaſc.
veræ, æ qquales, ſemper viventes, omnia continentes;
quia in adjectivis ſingularitas vel pluralitas attenditur
ſecundùm ſuppoſita vel ſubjecta, quæ primariò ſigni-
ficantur; non autem ſecundum formam, quæ ſe habet
per modum adjacentis & habiti, & habentis eſſe in
ſuppoſito, non per modum habentis eſſe per ſe.
IV. Nihilominus ſi Adjectiva ſubſtantivè ſumas,
dicuntur ſingulariter, non pluraliter; quia ſecundum
hanc acceptionem non ſignificant formam ùt adjacen-
tem,

Ius, Icemn
Amue, NMin

G.

inerie,
SS
Cner urnl
anh nul
Trzmſiu,
n: Murml

2.
n Mralter
Nettepell

nc. Fümite,

dur elche
cle hen⸗
nt iuu
Bn ſecun⸗
umun⸗

„

MYSTERIUM SS. TRINITATIS. 2 51

tem, ſed ſignificant æqualiter formam & ſuppoſitum
tanquam unum ſubſiſtens, ergo utriuſque multiplica-
tio requiritur, ut prædicatum enuntiari poſſit plurali-
ter. Ideo in Symb. Athan. dicitur: Non tres omnipo-
tentes, ſed unus omnipotens, & . V. Pariter ſi

Concreta ſubſtantiva ſumeres adjectivè, etiam de his con-

trariè ad ea, quæ diximus, loquendum foret.

F. 6. Prædicationes Reliquæ.

Eſtant variæ Voces, vocmque Significationes,
quæ Prædicationes hujus materiæ variant: De his
reſolvimus. I. Nomina Multitudinis & Mul-
tiplicitatis, ac inde Propoſitiones plurificantes divinam eſ-
ſentiam rejicienda ſunt; ùt, Deus triplex, Deus multiplex,
ter Deus, in Deo ſunt plura; quia termini illi numera-
les collectivi cadunt in naturam potiùs, quàm in per-
ſonam, & indicant potiùs pluralitatem Deorum, quàm
perſonarum: Si tamen ponantur cum addito, aliquan-
do terminum reſtringunt ad perſonas, ùt, In Deo ſunt
plura relativa. II. Nomina Diverſitatis, Divi-
ſionis, Jeparationis, Inæqualitatis, & Propoſitiones iſta
ſignificantes pariter, reſicienda ſunt 3 v. g. Pater eſt di-
verſus à Filio, diviſus à Pilio, inæqualis, aut non ſimilis
Filio; quia niſi hos terminos ad relationes expreſsè re-
ſtringas; videntur nomina Diverſitatis tollere unita-
tem naturæ, Diviſionis ſimplicitatem, Inæqualitatis
æ qualitatem, quæ in natura ſunt. III. Item

rejicienda ſunt Nomina & Propoſitiones negantes plurali-

ratem perſonarum in unitate naturæ; ùt, Pater eſt Deus
ſingularis, eſt Deus unicus, eſt Deus ſolitarius, eſt Deus
ſolus; terminus enim Jingularis tollit communicabili-
tatem eſſentiæ divinæ, Unicus & dolus numerum per-
ſonarum, Jylitarius conſortium perſonarum. WV.
Simi-

4

252 THEOREMA I. THESIS XX.

Similiter rejicienda ſunt Nomina Unionis, Conjunctionis,
Cauſalitatis, Dependentiæ, & alia; hæc enim ſignifi-
cant diſtinctionem in natura; unio verò uniret extrema
in tertio. V. Pronomina partitiva Omnis, Nul-
lus, Aliquis, Quilibet, jungi poſſunt terminis perſonali-
bus, non eſſentialibus; quia in eſſentialibus indicaretur
pluralitas Deorum, ut fieret in hac propoſitione: Om-
nis Deus creat; quia vox, Omnis, indicat, quòd eſſent
plures Dii: In perſonalibus autem rectè dicitur: Ali-
qua perſona generat; quia plures ſunt perſonæ, quarum
aliqua generat, aliæ non generant.

1IHESIS XX.
Proceſſiones Divinæ.
THEOREAIA I.

Fiunt per actus Intelligendi éz Amandi, non

per Naturam immediatè.

Urando Proceſſiones divinæ ſunt immediatè ope-
rationes naturæ, antecedenter ad operationes in-
tellectus & voluntatis divinæ noſtro concipiendi modo,
ita ut ſi per impoſſibile Deus non eſſet intelligens „ ad-
huc eſſet productivus ad intra: Hanc ſententiam gra-
viter Eehliam alii: Nos cum communi concludimus.
I. Proceſſiones divinæ non funt immediatè, ſive
per ipſam Naturam, àr ratione diſtinctam ab intellectu &
& voluntate, ſive per Operationes naturæ antecedenter ad
operationes intellectus & voluntatis; quia alioquin non
erit ratio, cur una proceſſio ſit prior alterâ, cur tertia
perſona procedat à primâ & ſecundâ, cur duæ ſolùm
ſint proceſſiones: Imò unica tantùm eſſer proceſſio;
nam

NN
nnmni, r
lac enin
eröneter⸗

.

/
nlik 1 1

Aunt, ten

nmelime oye.
Perninesr.
Gnendind;

conehndimus,
mmulint, ſo
unelelud⸗
nuecetenter
h dcbn
teri, oun⸗
cur duel⸗
elere⸗

PROCESSIONES DIVINA. 253

nam per unam actionem naturæ ipſa infinitè commu-
nicabitur; unde vel non erit amplius communicabilis,
vel per infinitas alias actiones erit communicabilis.
II. Sed fiunt per Naturam, qua intelligentem &
volentem, ſeu per Operationes intelligendi & amandi; ideo
enim Deus eſt productivus ſecundæ perſonæ, quia in-
tellectivus eſt, & tertiæ perſonæ, quia volitivus; nam
ſecunda perſona eſt proprium opus intellects, ùt in-
tellectus eſt, & ideo in Scripturis appellatur Verbum,
Sapientia Patris, Ex ore altiſſimi prodiens: Tertia
autem perſona eſt proprium opus voluntatis, ùt vo-
luntas eſt, & ideo dicitur Amor, & Pondus amoris,
Charitas, &c. ergo voluntas & intellectus aliquà ra-
tione ſunt principium ſecundæ & tertiæ perſonæ, ſive
per utriusque operationes fiunt Proceſſiones. III.
Hinc Intellectus &) Voluntas, ſeu natura quà intelligens
& volens, ſeu amans, ſunt Principium Quo ſaltem remo-
tum Proceſſionum divinarum; quia illud eſt principium
Quo ſaltem remotum, quod, ſi non immediatè per ſe,
ſaltem per alia principia, quorum eſt radix, attingit rei
productionem; ſed natura quà intelligens & volens eſt
adix ſaltem eorum principiorum, per quæ immediatè
productio perſonarum attingitur, ergo. IV.
Principium autem remotum non debet diſtingui 4à termino;

quia non influit per ſe in alterum, ergo ſufficit princi-

pium proximum diſtingui; ad remotum verò ſufficit,
ſi per ſe præſupponatur, & ei ſubordinetur proxi-

mum, quod colliges ex Theor. ſeq.

F. 2. Reftewiones Adverſariæ.
Jn PP. Filius à Patre procedit naturãâ, non volun-
Nate; ideo S. Hilar. l. de Synodis. c. 24. Omnibus
creaturis ſubſtantiam Dei voluntas attulit, Filio verò
natura

2 54 THEOREMA JIJ./ THESIS X.

natura dedit, ergo ejus proceſſio fit per naturam. D.
A. Procedit naturà, h. e. neceſſarib, & non libere per
gratiam & adoptionem, uùt Ariani volebant, ſed per gene-
rationem naturalem C. alio ſenſu N. Ideo apud S. Hi-
lar. nomen naturæ non ſignificat principium operationis,
ſed modum, quo eſt operatio. II. Natura divina
ſeclusà per mentem voluntate & intellectu intelligitur
fœcunda, quia eſt infinita, ergo iis etiam ſecluſis eſt
principium divinarum Proceſſionum. D. A. Intelli-
gitur fæcunda radicaliter C. actualiter, vel proximè & im-
mediatè, ut voluit Durandus N. Natura intellectiva non
eſt fæœcunda ad intra, niſi intelligendo & volendo. III.
Ex infinitaà fœcunditate naturæ provenit, quòd ſit com-
municabilis tribus perſonis, & quòd ſit in Deo Pro-
ceſſio, ergo hæc eſt proximè & immediatè per natu-
ram. D. A. Quod ſit communicabilis melliante intellectu
& voluntate tanquam potentiis, vel quaſi potentiis, ratio-
ne quarum ſint hæ, & tot, & non plures proceſſiones C.
quòd ſit communicabilis, præſcindendo ab his quaſi poten-
tiis N. IV. In creatis productio Filii non eſt
per actum intellectus, vel per actum alium immanen-
tem, ergo nec in Deo. Diſp. Quòd ſuppoſitum creatum
non generet per intelleltum, eſt ex imperfectione generatio-
nis creatæ, quæ eſt materialis, & corporea: At in divinis
generatio eſt in lineà intelligibili, & immateriali: De quo
Vide Thyrſum Gonzalez. V. Virtus produ-
cendi ſibi ſimile competit rebus per naturam, ùt patet
in Plantis, Animalibus, Hominibus; ſed Deus habet
naturam infinitè perfectam & fœcundam, ergo. W. Vel
D. Ma. Competit per naturam radicaliter C. formaliter
& actualiter N. Naturæ enim, vel non ſunt ſœcundæ,
ùt Angelicæ, vel ſunt ſœcundæ, ùt hominis, bruti,
plantæ: Primæ non habent vim generandi, ſecundæ eam
exercent

clcnnndrnu
.

1
mcvrm ChI

. An d⸗

Nugd iwnt, ſe
„,1
enmseleminien

Ucerepnn

nalir

tNr uN
6 ,
llar,, uy⸗
leen P
Npiin rnn
I Munadi
A ielor
um ſeclliet
n 4

uAm

mtinliin n
eNoodſtor.
lriDw.
vlider u.
elune irelehe
Gtnin e
Nrmnſiml.
Sliguß mer.
o Hüon ek
umimmunen⸗
ſtungeun
Gine euetr.
Auhun
d: Deoo
um prodr
un, n guet
ADeushuhe
denga NI
4Cfonun
ſn fwon⸗
voruns, 1

NRN

PROCESSIONES DIVIN4. 255

exercent per potensiam generativam, quæ vel re, vel ratio-
ne diſtinguitur à natura, ergo. .

THEOREAIA II.

Principium Quo Productionis quà talis
eſt Proprietas relativa.

PRincipium hoc Quo Thomiſtis & Scotiſtis eſt præ-
dicatum abſolutum intellectionis vel intellectus,
quod connotat tamen Relationes juxta quosdam tan-
quam conditiones duntaxat neceſſarias, juxta alios
tanquam comprincipium: Sed cum D. Bonav. Lug.
Mart. Amic. & aliis concludimus. I. Proceſ-
ſionum divinarum Principium Quod, ſeu totale, cui
ſimpliciter actio tribuitur, eſt Perſona producens, ſcilicet
Pater reſpectu Filii, & Pater ac Filius reſpectu Spiritis
ſancti; quia his tribuitur actio produétiva; ex fide
enim conſtat Patrem generare, & Patrem ac Filium
ſpirare. II. Principium formale Quo proxi-
mum, ſeu forma, per quam ſuppoſitum ſeu perſona conſti-
tuitur in ratione productioni Rua productionis nequit eſſe
Natura divina, ſeu Inteltctio, aut aliquid Efentiale,
loquendo in ſenſu formali; quia ratio principii produ-
centis eſſentialiter involvit eſſe diſtinctum à principia-
to, licèt ſit principium tantùm Quo; principium enim
Quo verè eſt radix & origo, & verè influit, & proprid
producit, principium autem Quod non niſi denomina-
tivè, & ratione virtutis productivæ influit: Sed neque
natura divina, neque intellectio, neque aliquid eſſen-
tiale & abſolutum habet eſſe diſtinctum realiter à ter-
mino producto, ſeu principiato, ergo nequit eſſe
principium formale Quo proximum productionis, quà

talis. III. Sed Principium ſormale Quo proxi-
mum

2 56 THEOREMA II. THESIS XX.

mum eſt Proprietas relativa; ſicut enim terminus for-
malis per ſe & immediatè productus eſt ſola relatio
perſonæ productæ, quia productum neceſſariò diſtin-
guitur à producente; ita principium formale per ſe &
immediatè producens eſt ſola relatio perſonæ produ-
centis, cùm æquè neceſſariò diſtinguatur producens à
producto. IV. Generatio tamen divina adæ-
quate compleri nequit per ſolam Productionem, quatenus
præcisè productio eſt; quia terminus, Genitus, qua geni-
tus, non ſolùm debet habere eſſe diſtinctum, ſed etiam
eſle idem cum naturà generantis, ergo reſpicit princi-
pium formale Productivum, à quo eſt eſſe diſtinctum,
& Communicativum, per quod eſt identitas, & com-
municatio ejusdem etiam naturæ. V. Princi-
pium Quo Communicationis Eſt Eſſentia divina, ſeu
Intellectio eſſentialis, ſicut Paternitas eſt principium Pro-
ductionis; ſicut enim virtus, quã producitur eſſe diſtin-
ctum, non poteſt eſſe eadem cum diſtincto; ſic econ-
tra virtus, quà communicatur idem, non poteſt eſſe
diſtincta, eadem eſt formaliter cum communica-
to, licèt principium 4 e nguatur- ab eo, cui com-
municatur. VI. IgRur principium Quo adæ-
quatum generationis divinæ eſt Eſſentia, quatenus In-
tellectio eſt, & ſimul Paternitas; quia generatio, ùt di-
vina eſt, includit communicationem naturæ, & pro-
ductionem filiationis, ergo etiam includit principia
formalia productionis, & communicationis, h. e. Re-

lationem Paternitatis, & Eſſentiam, quatenus intel-
lectio eſt.

F. 2. Reſtexiones Adverſariæ.
Rincipium Quo eſt, per quod agens producit ſibi

ſimile, cum omne agens agendo quærat ſibi aſſimi-
. lare

lunin

M.αααα
X. Ne

in N. In

ſulumtiehe
m, K C
At, gue n
nDenscon

t PNnen
Enin K
NMmuon
enmmofmint,

codetchtn
nſnniierenn
aſnien Pmehiße

neleds,u N

Vrunid Flmets
leehis, kuine
il, Em
eli uproel
liillieain
liniimiſznn
ritin, erni
lli
iikan

tnun.

bl

N.

ns el ſe,
n ecellch
nrniexe,

inperlonen

Wunurprnelre

UyIna

huch,
,Iun nel en
ded Cliconn
usguutn

enennh c
e A⸗
Crpunepi
nonis be e
Aunenls m

PROCESSIONES DIVINA. 257

lare productum in formâ, quã agit, ùt patet adductio-
ne agentium omnium; ſed relationes non ſunt id, per
quod agens, v. g. Pater producit ſibi ſimile, cùm Fi-
lius non ſit ſimilis in ratione Paternitatis, ergo. D.
Ma. Per quod tanquam per virtutem, & principium pro-
ductivum C. tanquam per principium communicativum ſus
ad terminum N. Vel D. Ma. Principium Quo in creatis
C. in divinis N. In creatis natura, utpote realiter di-
ſtincta à naturàâ effectũs, poteſt eſſe principium produ-
ctivum, & communicativum formale Quo; quia omnia
pradicata, quæ communicantur, etiam producuntur: At
in Divinis communicatur natura improducta, & rela-
tio producitur; Unde diſtincta ponimus principia, produ-
ctivum Quo, & communicativum Quo. Vide Thyrſ.
Gonx. Diſp. 10. Ject. 12. II. Principium Quo
productivum non tantùm dicit diſtinctionem principii
à termino producto, ſed etiam eſſe univocum; at rela-
tio dicit diſtinctionem, & eſſentia eſſe univocum, ergo
in his ſimul conſiſtit. D. 2. Part. Ma. Dicit eſſe univo-
cum formaliter & ratione ſul præcis? N. radicaliter, & per
exigentiam principii proximi communicativi, quod eſſentiæ
eſt C. III. Filius ex ratione Verbi eſt operatio
intellects, uti & Spiritus ſanctus ex ratione amoris eſt
operatio Voluntatis; ſed principium Quo operationis
intellectũs, ſeu intellectionis eſt ipſe intelleétus, ergo
etiam ipſe, & non proprietas relativa eſt principium
Quo Filii, ſeu proceſſionis ejus. D. Ma. Eſt operatio
intellectus à Filio realiter diſtincta N. indiſtincta C. Jed in-
tellectus nobis non eſt principium Quo proximum operationis
diſtinctæ realiter; operationis autem indiſtinctæ eſt princi-
pium Quo radicale, & formaliter communicativum, non
productivum proximum. IV. Particula, Ex, in di-
vinis ſignificat principium productivum, ſed ex PP. Pa-
In LL. Jent. R ter

25 8 THEOREMA III. THESIS XX.
ter ex ſuâ eſſentiã producit, ergo eſt principium produ-
tivum ſaltem partiale. D. Ma. Significat principium
productivum, vel Quod, ſeu totale, vel radicale & remo-
zum, vel proximum communicativum C. determinatè pro-
ductivum proximum N. PP. contra Arianos docent, Pa-
zrem genuiſſe Filium, non aliunde, ſeu ex aliena ſubſtantid
ſed ſuam communicaſſe.

THEOREMA I.
Proceſſio Verbi dicitur Generatio.
¶ Eneratio hic dicitur Origo viventis à vivente ùt ukinung
principio conjuncto in ſimilitudinem naturæ: Se- n gn
cundùm quam definitionem ex P. Marin breviter refle- Mjthaet M⸗
Ctimus. I. Fide certum eſt, Verbum divinum
eſſe Filium, & conſequenter ejus proceſſionem eſſe genera-
zionem; nam in Symb. Athan. profitemur: PEilius à Pa-
rre ſolo eſt, non factus, nec creatus, ſed genitus. Et Pſ. 2.
PFilius meus es tu, ego hodie genui te. Quem locum Apo- Idhrdn
ſtolus Hebr. I. Explicat de generatione naturali &
æternãà Verbi; & vox, Hodie, æternitatem notat, quæ
ſemper eſt. Item Pſ. 109. Ex utero ante Luciferum ge-
nui te. Quem locum Matth. 22. & Luc. 2. adhibet ipſe
Chriſtus, oſtendens ſuam præ Davide excellentiam
quoad originem ſuam. II. Porro Proceſſionem
Verbi eſſe veram generationem, oſtenditur ex ipsà defini-
tione Generationis ; ipſa enim eſt Origo, ſeu productio; Um
quia actio intellectũs eſt; ideo enim Chriſtus de ſeipſo inin
ait Joan. S. 42. Ego ex Patre proceſſi. Item eſt Origo enſn ſnig,
viventis à vivente; quia actio vitalis eſt; ideo ex joan.
5. 26. JSicut Pater habet vitam in ſemetipſo, ſic dedit
Pilio habere vitam in ſemetipſo. Item eſt à Principio
conjuncto; quia eſt de ſubſtantiâ Patris; ideo ex Joan.
10. Pater meus quod dedit mihi, majus eſt omnibus. Item
eſt

1

Adn: On

NS.
Prinhin
prifte. i
lraltdhg
Clumi
Hinn len,
ni ſihi

4
II
Cnnto.
Ndnennun
annbreyntett
Nmtin nn
Gnergi

n Kuike,

lpetn bMr
Nenban ,9
nr uiIA
len m, le
relucfenmng⸗
libeit
de erelann
o uſim
rapft
afuce ſeili
lench,
hziden alu
Gigſe
1n⸗
aszicene
mmi⸗ 4

PROCESSIONES DIVINX. 259

eſt in SZimilitudinem naturæ, tum ſpecificæ, tum etiam
numericæ; ideo Joan. 10. 30. Chriſtus ait: Ego, &
Pater unum ſumus. III. Hæc ſimilitudo naturæ
non eſt qualiſcunque, ſeu ſpecialis, & quidem oninis illa ſi-
militado, quam Pater habet, & communicare poteſt; quia
ex Flor. Seſſ. S. Filius ergò manens in eſſe Filii, & qua-
tenus Filius eſt, omnia eſt, quæ Parter. Ergo non habet
ſimilitudinem communem, ſed omnem, quam habet,
& communicare poteſt Pater. Unde Eug. IV. in CC.
Florent. addit: Omnia, quæ Patris ſunt, ipſe Pater uni-
genito Filio vero gignendo dedit præter eſſe Patrem; hoc
ipſum, quòd piritus ſanctus procedit ex Filio, Filius ex
Patre habet. Plura lege apud Marin. IV. Pro-
ceſſio igitur in ſimilitudinem naturæ hic idem ſonat, ac
procedere in propagationem naturæ; quia Filius accipien-
do omnia, quæ Pater habet; & communicare poteſt;
accipit præter ea, quæ Spiritus ſanctus aecipit, vim
ſpirandi, quæ eſt vis propagandi naturam; unde pro-
ceſſio in ſimilitudinem naturæ nobis potiſſimùm dieit
Propagationem naturæ:
F. 2. Keſflewiones Adverſariz.
Eneratio eſt in ſunilitudinem naturæ, ſed proceſſio
Verbi eſt in identiratem, & conſequenter non in
ſimilitudinem; quia unum potiùs facit; quàm ſimile,
ergo ipſa non eſt generatio. M. 2. Part. Mi. Identitas
naturaæ in tribus perſonis eſt eminenter ſimilitudo, ſicui duo
muri verè eſſent ſimiles, licèt divinitus eudem albedine eſ-
ſent dealbati ʒ quia ſuppoſita & ſubjecta ſunt diverſa⸗ li-
cèt ſorma aut natura ſit eadem. II. Joan. I. Vi-
dimus gloriam ejus, gloriam quaſi unigeniti, ergo non
propriè, ſed ſimilitudinariè eſt unigenitus, ſeu filius:
R. Particula Quaſi non ſemper ſignifcat Egnahhed⸗
R 2

260 THEOREMA IV. THESIS XX.

ſed aliquando etiam eſt aſſertiva & cauſalis, ſic Nehem. 7.
Quaſi vir verax, h. e. verè verax. Dan. 7. Quaſi fi-
lius hominis veniebat, h. e. verè filius bominis.
III. Quod generatur, accipit eſſe, quod non
habebat, ſed hoc implicat in divinis. D. Ma. Quod
generatur per generationem æternam N. temporaneam &
ſucceſſivam C. Generatio Verbi eſt æaterna, & neceſſarias
ideo Pſ. 2. habet: Filius meus es tu, ego hodie genui
te. Ubi vox, Genui, Generationem ſemper perfectam no-
tat, non conatum producendi præavium. IV. Etiam
homo dicitur genitus à Deo juxta illud Deut. 32. 18.

Deum, qui te genuit, dereliquiſti; licèt non ſit propria

generatio, ergo à pari. Diſp. Vocem illam, Genitus, de
homine ſumi latiſſimè & impropriè, patet tum ex illo,
quod ſequitur: Oblitus es Domini creatoris tui; & ex
aliis Scripturæ locis ʒ tum quia deſunt productioni hominis
conditiones veræ generationis: Secus eſt de Verbo. V.
Si generatio Verbi explicatur per vim propagandi na-
turam, filius in creatis erit perfectior; quia hic parti-
cipat propagationem naturæ ampliorem, ſeu aptitu-
dinem ad generationem alterius filii; ſed in creatis ge-
neratio nequit eſſe perfectior. D. Prob. Participat pro-
pagationem ampliorem, ſed ſimul imperfectiorem C. etiam
perfectiorem N. Imperfecta eſt generatio filii novi, ſeu
nepotis; mm quia vis generandi nepotem inferret filiorum
infinitudinem 3ʒ tum quia everteret ſimplicitatem naturæ,
nec abſolveret Genitus totam divinam generationem, & .

THEOREMA W.
Proceſſio spiritũs ſancti Generatio dici
nequit.
EX Theoremate præcedente concludi poteſt Diffe-

rentia inter proceſſionem Verbi, & Spiritũs San-
Eti:

in ſcentie en
pranmm,

1
mie.

ſm ümeu
üns wrsar Mn
el A flir
Pmmx .

I.
ſali, N⸗
a, 4
en ſin h
P Al, Ge
i DN.

4

nperana
t niſin
lſltmn
. Eün

utr n a
euri ti;
nulen hiwnn
uee .
n rinknd
gule
en lel opcn
lin gengg
Hannapune
ſinen
toflimon,
ifmi inn
un utunt
mcinem 0

.

egtio 4

PROCESSIONES DIVINA. 261
cti: Pauca tamen hic inſuper obſervamus. I.
Theologus non contentus eſſe debet ſolà doctrinà fidei,
ſed probabili etiam ratione in explicatione hujus generatio-
nis uti poteſt; liceèt enim Varii PP. apud Marin id ſatle
apertè videantur judicare; cùm tamen Ariani, aliique
FHeæretici variis ineptiis & cavillationibus Verbi gene-
rationem, & Spirits Sancti divinitatem oppugnent,
audiendus etiam eſt S. Juſtin. M. in Expoſ. Fid. de
Trin. dicens: Non debemus tamen in totum ab ed quæ-
venda deſiſtere, ſed pro ſud quiſque portione acceptæà Do-
mino ſcientiæ rem examinet, certus, non quidem ſe exactè
percepturum, profuturum tamen per hujuſmodi contem-
plationem, accedendo ad illum propius. Aliam cauſam
addit S. Athan. Ep. ad Serap. MWe taciturnitas noſtra
cauſam illis impudentiæ præbeat, audiant à nobis viciſſim.
PP. autem alios intelligimus de ratione certàâ, & evi-
dente, vel etiam curiosâ, non de probabili & conve-
niente, vel utili. II. Hinc ex Fide, & ex Ra-
tione negamus, proceſſionem Spiritis Santcti eſſe Generatio-
nem; fides enim in Symb. Athan. docet: Spiritus Jan-
ctus à Patre & Filio non factus, nec creatus, nec genitus,
ſed procedens. In Symb. Apoſt. Credimus In JESUMI
Chriſtum Filium ejus unicum. Et in Scripturis Verbum
ſæpius vocatur Filius Unigenitus. Joan. 5. &c. Ergo
non eſt alius filius, aut genitus. Ratio autem nobis
eſt; quia Spiritus Sanctus non procedit in ſimilitudi-
nem illam ſpecialem naturæ, quàâ omnia acciperet,
quæ Pater habet, & communicare poteſt, ſeu propa-
gationem naturæ ad aliam perſonam, ergo non habet
rationem filii, qui omnia illa à Patre accipit per gene-
rationem. III. Rationes Aliorum hic referre,
aut refutare non patiuntur hæ pagellæ 3 ideo nobis ſufficit
aſſlertionem noſtram contra Adverſarios defendere;
K 3 &

262 THEOREMA IV. THESIS XX.

& licèt non afferatur certitudo, aut evidentia; ex pro-
babilitate tamen noſtræ differentiæ inter utramque
proceſſionem manet convenientia cum iis, quæ fides
docet, & conformitas cum iis, quæ hactenus dicta ſunt.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Il ſimilitudo potiſſimùm naturæ diſtinguit proceſſio-
nnem utriuſque „ergo Spiritus ſanctus in naturã, &
eſſentiâ non eſt perfectè ſimilis Patxri, & Filio, ſed hæc
ſequela offendit Chriſtianas aures. D. Ma. Si ſimili-
tudo naturæ, quæ fœcunda eſt, diſtinguit C. naturæ, àt fœ-
cundæ Sub D. ſeq. MNon eſt perfectè ſimilu ſimilitudine ef-
ſentiali, & communi ſecundum prædicata communia N.
notisnali, ſecunduùm prædicatum fœcunditatis Patri & Filio
proprium C. II. Ergo Verbum procedit potiùs
in ſimilitudinem Patris producentis, quàm naturæ con-
tra definitionem generationis. R. cum Haunoldo, De-
ſinitio illa primùm poſita eſt à Philoſophis definientibus ge-
nerationem creatam, ubi natura cauſæ & effectus diſtincta
eſt: Si divinam agnoviſſent, fortè accuratius poſuiſſent:
In ſimilitudinem producentis: Jed ſupplet ſimilitudo
natutæ, ut fFœcundæ, vel vis propagandi naturam. III.
ExD. Th. hic q. 13. a. 2. Similitudo divinarum per-
ſonarum non eſt notionalis, ſed eſſentialis. D. Gimi-
litudo communis tribus perſonis, conſiſtens in æqualitate per-
fectionis, & eſſentiæ C. Specialis Patris, & Fili, ſun-
data in fœcunditate naturæ ut talis N. HN. Po-
teſt eſſe generatio & filius, quin reperiatur fœcunditas,
& vis propagativa naturæ, ùt patet in generatione Mu-
li, ergo & Proceſſio altera poteſt eſſe generatio, licet
non ſit ſœcunditas. D. A. Generatio perfecta N. im-
perfelctæ Sub D. quin reperiatur fœcunditas per accidens,
ex accidentali concurſu duorum ſpecie diverſorum, vel al-
terius

1
l
1

ſit en

elglenl ch.
nmnimi

r unt, et
on
ges wal
en Wenn
Cbrederomn
Avits Mi,

I
Ey Mndrd

lrones in
XN. . .
ier e re

tanbor inn

kaut la,

S RELATIONES DIVINX. 263

enſen terius impedimenti C. perſe N. V. Natura divi-
e ierm na eſt ſœcunda, & eſt ipſa ſœcunditas, ſed Spiritui San-
mi, e Cto communicatur eadem natura, quæ Filio, ergo &
dend fœcunditas, ergo ejus proceſſio ab eàâ erit generatio.
nſn D. Mi. Communicatur cadem natura, ut fæcunda, ſeu
E reduplicativ? N. ſpecificativè C. Quèd autem ùr fœcunda
toe unon communicetur ei, patet ex Fide 3 quia Spiritus ſanctus
non produxit, nec potuit producere quartam perſonam.
VI. Fœcunditas eſt identicè in Spiritu Sancto,
ergo ejus proceſſio eſt in ſimilitudinem naturæ fœcun-
½dæ, ſeu potentis producere; hæc enim fœcunditas ei
tribuet denominationem ſuam formalem. D. A. Fœæ-
umd cunditas Patris, & PFilü eſt identicè in illo C. fœcunditas
nim“ piritüus Sancti N. Fœcunditas Patris & Filii non tri-
nnathi buit denominationem, ſeu effectum formalem Spiritui
ntan. Sancto.

8DM G
e

Gnn

gfunu H E. 8 I 8 .

nci ſiſhn Relationes Divinæ.

tra. . .1. .
dune E Relationibus tres diſtinguuntur realiter,

quæ ſunt Perfectiones, & c.

RElationes ſuprà diximus quatuor; circa quas bre-
viter hic reſolvimus. I. Tres tantùm ex
Relationibus divinis realem diſtinctionem conſtituunt,
umipam Paternitas, Filiatio, & Spiratio paſſivaj quia hæ ſolæ
eeam ſuppoſitum diverſum ultimò complent; Spiratio au-
kegreinn tem activa in Patre, Filiéôque eadem eſt: Non tamen
in Peſehil⸗ tres tantùm relationes inde inferas; quia una cadéem-
t que res diverſas relationes fundare poteſt; ſed diſtin-
en R 4 ctio

264 THEOREMA I. THESIS XXI.

ctio eſt ex oppoſitione Originis, quæ non eſt inter Pa-
ternitatem, & Spirationem activam, licèt ſit inter Spi-
rationem activam, & paſſivam. II. Hæ Re-
lationes ſunt plures Res, Entitates, Unitates, Veritates,
Bonitates, ſed addendo, Relativæz quia diſtinguuntur
tealiter ab invicem, ergo ſecundùm ſe ſunt entitates
reales: Dein quælibet Relatio eſt indiviſa in ſe, & di-
viſa à quliber alià, ergo eſt una: Eſt cognoſcibilis,
ergo vera: Eſt appetibilis, ergo beona: Et certè Filius
quà filius eſt unicus, & verus filius patris, & ſummè
amabilis. III. Singulæ Relationes habent pro-
ypriam Perfectionem relativam; ſunt enim tales, ut iis in
ſuãâ ratione, gradu, & ordine nihil deſit, aut redun-
der: Conſtituunt & diſtinguunt perſonas, quæ ſunt
perfectiones: Naturam divinam certo modo, ſeu cer-
tà ratione afficiunt, terminant, complent, ac ultimò
contrahunt: Unde S. Damaſc. l. de Fide. c. 11. Mo-
dum exiſtendi perſonæ, ſeu Relationem expreſst Per-
fectionem appellat. Et ex S. Cyril. in Theſauro c. 6.
Perfectus eſt Pater, non tantùm quia Deus eſt, ſed
etiam quia Pater eſt. IV. Eædem etiam ſunt
tres Exiſtentiæ relativæ; quia exiſtentia eſt ipſummet
ens in actu, cùm exiſtere & eſſe actu ſint ſynonima;
ſed Relationes ſunt tria entia relativa in actu, ergo
etiam ſunt tres exiſtentiæ relativæ: Dein producitur
Filiatio & Spiratio paſſiva, ſed produci eſt accipere exi-
ſtentiam: Ex quo juxta Richard. à S. Vict. l. 4. de Trin.

c. 16. Quot in Divinitate Perſonæ, tot incommuni-

cabiles exiſtentiæ. V. Diſputant nonnulli, an
pariter admittendæ ſint tres Eſſentiæ relativæ, ut admit-
zuntur Exiſtentie; ſed hoc tantùm eſt abuti vocibus;
eùm eſſentia reſtringatur ad primam radicem, vel me-
taphy⸗=

„N!
Dewummmorun
NMuiſen,
l ſonidk N
nſiz Mfi
lrügen h

.
.

ler melele

mm

Iumt, atunft
Sufurrinfmn

ewen verfcht

Atnun 4
amin fit

Mau

NN.

non eſ inn
lcetſtin⸗ .

Matt, Nine.
ni Cltnun
hleſunr emin
inlainſe,
aonoſbdl
Peent Hir

1 Celi A lec
elin, gen⸗
DMoC, el c
len, in

Ielumc
eu el, ſel
Cen tien ,
nckihlunn
lurſonnin
in A egt
Denn wariu
laccpeteen⸗
4. 1Eelin
incoonmmmn
ummnli
lane, u
cbui
mirent⸗

7

RELATIONES DIVINX. 26 5
taphyſicam, vel phyſicam, ſeu ad primum eſſe: Sin

autem aliter ſumeres, fortè non refragabimur.

F. 2. Reftexiones Adverſariæ.

6! Relationes diſtinctæ ſint diſtinctæ entitates, & per-
fectiones, ergo plus perfectionis eſſet in omnibus
perſonis, quàm in ſingulis; ſed ex CC. Toletano XI.
Deus non minoratur in ſingulis, nec augetur in tribus.
D. Ma. Plus eſſet perfectionis perſonalis in omnibus perſo-
nis C. eſſentialis N. Juxta alios plus eſſet perfectionis ex-
tenſivè; quod nil eſt abſurdi. II. Perfectiones
illæ different ſpecie, ſed perfectiones diverſæ ſpeciei
ſunt inæquales ex illo Ariſt. S. Met. t. 10. Species ſunt
inæquales, ſicut numeri. D. Ma. Quaſi diſfferent ſpe-
cie quoad eſſentiam N. quoad ſeipſas præcis? C. Species
quoad eſſentiam diverſæ ſunt inæquales, ſicut numeri, quia
augentur, vel minuuntur perfectione. III. Hæ
perfectiones eſſent infinitæ, ſed infinitum eſt unicum,
nec poteſt eſſe multiplex, alias uti diſtinctæ perfectio-
nes, ita & plures Dii non repugnarent. D. Ma. Junt
infinitæ ſimpliciter, & in omni genere entis poſitive N. ſe-
cundum quid, in genere & ordine Paternitatis, vel Filia-
tionis, ſeu extenſivè C. IV. Nulla ſaltem per-
ſona foret infinita in genere entis, quia nulla haberer
omnem perfectionem poſſibilem, Tilcer perfectio-
nem relativam alterius perſonæ. D. Prob. Nulla ha-
beret omnem perfectionem eſſentialem, & abſolutam N.
relativam Sub D. cum Mauro. Mon haberet conſtitutiv?
& prædicativè C. non haberet per circuminſeſſionem N.
V. Relatio in creatis non eſt perfectio, ergo
nec in divinis D. A. Relatio prædicamentalis; quæ nul-
lum exercet munus erga terminum C. tranſcendentalis N.
VI. Ex D. Th. Relatio non eſt aliquid, ſed ad
R 5 ali-

266 THEOREMA II. THESIS XXI.
aliquid, ergo non eſt perfectio. D. A.: Relatio ratio-
nis C. realis, vel exigens eſſe in ſubjecto, ùt in creatis, vel
ſubſiſtens, aut exigens identificari cum eo, de quo dicitur
M. VII. Si Relationes ſint perfectiones, ergo
vel ſimplices, vel ſimpliciter ſimplices? R. Nonnullis
eſt lis de nomine: Si Simplices dicis, non ſunt tales ex
admixtà imperfectione, ſed ex oppoſitione: Si Simpliciter
ſimplices dicis, erunt tales; quia Deo, ut ens eſt, melius
eſt habere eas, quàm non habere: Nec refert, quòd Pa-
tri non ſit melius habere relationem ſuam, quàm op-
poſitam; quia non requiritur comparatio hæc cum quolibei
ſuppoſito, ſed cum quolibet individuo eſſentiæ, ſeu entis.

THEOREMA II.

Præter eas non admittitur Subſiſtentia
abſoluta.

Ubfiſtentia eſt ultimus terminus, ſeu complemen-
tum ſubſtantiale naturæ, conſtituens cum natur3
ſuppoſitum, ſeu concretum ſubſtantiale completum,
naturàmque reddens incommunicabilem ùt ſubſiſten-
tem & completam :Ex quo advertimus. I. Si ſub-
ſiſtentiam cum nonnullis ſumis pro Perſeitate excludente
dependentiam ab alio, vel uùt ſubjecto ſuſtentanre, vel ut
parte exigente ex naturd ſud cum comparte conſtituere to-
tum per ſe, aliam à noſtr facis quæſtionem; quia non tan-
tùm Natura divina, etiam ùt præintellecta ſuis Rela-
tionibus, non dependet à Relationibus ùt ſubjecto,
vel parte tali; ſed ipſa etiam Humanitas Chriſti de ſe
non indiget ullo ſubjecto ſuſtentante, nec ex naturàâ &
exigentia ſuâ ordinatur ad faciendum compoſitum,
quod de facto conſtituit, ergo ex hac ſuppoſitione tum
naturæ divinæ, tum Humanitati Chriſti propriam da-
xes

ghmcvmm
Alnum, 4

zen Wlden
i Tli
Ntuoten

ſiſſerie ſaſe
letn .C
nun anirni
ſungß Acr
in

HeNlenen
upnn,n
rinnel artn
m ternunz
lcbenlleri

Dtemmuncr

N.
4AeNii
rinic
ch 4P
etkekoneen
3 . M
n ſut ti
Knple
emif, Mi

4

Lacongene.

P un uan
Panpkeun,
nir nlſten⸗
lKlc⸗
tatentlllen
Antut, 1
auluent
iomuur
AalusRehr
nrlcbeen⸗
8Chelice!
reinun
cumpol
Polnon
ng,

RELATIONES DNYINA. 267
res ſubſiſtentiam. II. Si verò propriè eam ſu-
mis pro Perſeitate excludente communicabilitatem, & pro
Complemento ſubſtantiali naturæ in ratione ſuppoſiti, non
eſt in Deo Jubſiſtentia abſoluta tribus perſonis communis;
ſicut enim nulla eſt perſona communis, ſic nec com-
munis ſubſiſtentia: Imò hæc ſubſiſtentia cum naturâ
faceret perſonam abſolutam, & conſequenter quar-
tam: Foret communicabilis; quidquid enim in divinis
eſt abſolutum, eſt communicabile, ergo amitteret ra-
tionem ſubſiſtentiæ: Non foret terminus ultimus;
quia abſoluta pro ulteriore complemento admittunt
ſubſtantias relativas, &c. III. Sed in Deo tres
ſunt Suhſiſtentiæ relativæ realiter diſtincta; ſic enim do-
cent CC. Nicæn. I. & II. Conſtantinop. II. Collat. 8.
Anath. 2. Si quis non confitetur unam Deitatemi in tribus
ſubſiſtentiüis, ſeu perſonis adorandam, anathema ſit. La-
teran. IV. Conſult. 5. Can. 1. J. quis non conſitetur...
unum Deum in tribus ſubſiſtentiis conſubſtantialibus, ana-
thema ſit. Sic & reliqua CC. & PP. ultra Hypoſtaſes,
Perſonas, Relationes nihil in divinis admiſerunt præ-
ter Eſſentiam, Naturam, Subſtantiam, ergo. IV.
Hæ Subſiſtentiæ relativæ, licèt tres ſint, ſunt ultimæ in
ſuo genere, & una non iterum terminatur ab alid, ſed om-
nes immediatè terminant ſolam naturam; quia natura per
unam terminata non tendit ulteriùs, quaſi perſona il-
la debeat ulteriùs terminari, ſed tantùm natura eadem
ſæpius terminatur; quod naturæ divinæ utpote eſſen-
tialiter Gœcundæ neceſſariò & eſſentialiter convenit:
Ideo quævis relatio, ſeu perſonalitas eſt ultima in ſuo
genere poſitivè, & reſpectu aliarum perſonalitatum eſt
ultima negativè; quia Paternitas non complet ac ter-
minat Naturam in ratione Filiationis, aut Spirationis
paſſivæ, quam eadem natura ſibi identificat.

268, THEORLN1A II. THESIS XXI.

F. 2. KReſtewiones Adverſariæ.

PAtres interdum loquuntur de hypoſtaſi à tribus di-
ſtinctà: Imò Agatho Papa in Ep. ad Synod. VI. ait:
Confitemur trium Subſiſtentiarum, ſive Perſonarum
unam ſubſiſtentiam. R. PP. more græco per Hypoſtaſim
intelligunt Eſſentiam, ſeu ſubſtantiam, quæ à ſubſtando
Graæcis Hypoſtaſis dicitur: Hinc in emendatioribus exem-
plaribus Epiſtola Agathonis habet: Trium ſubſiſtentiarum
unam ſubſtantiam. II. Subſiſtere ſæpius dicitur
idem eſſe, ac per ſe exiſtere, ſed natura divina pro
priori ad Relationes infinita exiſtit per ſe, ergo. D.
Ma. Jubſiſtere latt, & impropriè ſumptum C. propriè
Jub D. eſt exiſtere per ſe incommunicabiliter C. communi-
cabiliter N. III. Subſiſtere eſt perfectio ſim-
pliciter ſimplex, ſed naturæ ſecundùm ſe neceſſariò
convenit omnis perfectio ſimpliciter ſimplex, ergo &
ſubſiſtentia. D. Ma. Ef perfectio ſimpliciter ſimplex
abſoluta N. relativa T. Probabilins ipſa eſt perfectio me-
dia inter perfectiones ſecundum quid, & ſimpliciter ſimpli-
ces: Cæterum ſubſiſtere radicaliter, ſeu habere virtu-
tem identificandi ſibi ſubſiſtentias relativas ab aliis di-
citur perfectio ſimpliciter ſimplex abſoluta; non autem eſſe
Formaliter rationem ſubſiſtendi, talem perfectionem dicunt.
IV. Natura præciſis Relationibus ſeipsà eſt
completa, & incommunicabilis ſuppoſito creato, ſed
completio, & incommunicabilitas ſunt effectus for-
males ſubſiſtentiæ, ergo & natura ſeipsâ erit ſubſi-
ſtentia. D. Ma. Eſt completa in ratione naturæ C. in ra-
tione ſubſiſtentis N. Item eſt incommunicabilis ob ter-
minum poſitivum ſubſiſtentiæ reddentis eam incommunica-
bilem N. ob defectum capacitatis in ſuppoſito creato ad ter-
minandam naturam infinitam C. Hoc habetur indepen-
denter

Detn
Mur ndr u

te
helinrinmn
Chnmmmt.
ſnam

lril

ſilgan; Ili
milerſnt,
Umnconnblten

e/ ſine

Ppoſil lnit
Ar. II

he erſone
4

GCnnn:

plumnſmnt⸗
uheberenin

ni dlint⸗
3uralnnt
cinen .
bs lend elt
ncrid,lel
Iekechu t⸗
eit ſod⸗
tmeC. in
Schblise
nincomn
olnechi

0

2*

RELATIONES DIVIN. 269

denter ab omni ſubſiſtentia; non enim incommunicabilis
eſt, ut terminata perſonalitate, ſed præcisè ut infinita.
V. Datur in Deo abſoluta & communis exi-
flentia præter tres relativas, ergo & præter ſubſiſten-
tias relativas dabitur étiam abſoluta & communis.
Diſp. Exiſtentia eſt communis omni enti in altu; non ſub-
ſiſtentia, &c.

THIEORKEAIA III.

Relationes conſtituunt Perſonas in ſuo eſſe
Dißſſerentiali.

Uilielmo Pariſienſi Perſonas conſtituunt Proprie-
tates abſolutæ antecedentes ad relativas: Scotiſtis
Perſonalitates relativæ ùt Origines; Thomiſtis ùt Re-
lationes: Aliis àùt Origenis & Relationes ſimul: Ubi
omiſſis aliis inſuper ſententiis concludimus. I-
Perſonæ in concreto & adæquatè ſumptæ conſtitutivè in-
cludunt etiam naturam divinam in Perſonis divinis pror-
ſus eandem ſic enim non ea tantùm involvunt, in qui-
bus perſonæ divinæ differunt, ſed ea quoque, in quibus
conveniunt; uti & concreta reliqua involvunt aliquid
commune. II. Quoad eſſe autem differentia-
le Perſona non conſtituitur per Proprietatem perſonalem
abſolutam; quia alioquin eſſet una perfectio abſoluta
in una Perſonã, quæ non eſt in altera, & Perſonæ non
forent conſubſtantiales, nec-Pater communicaret to-
tam ſuam ſubſtantiam abſolutam Filio. III.
Perſonæ conſtituuntur, & diſtinguuntur tantum per Pro-
prietates relativas quia ex illo Axiomate Theologico
in divinis omnia ſunt unum, ubi non obſtat relationis
oppoſitio: Nimirum diſtinctio oritur vel ex limitatio-
ne, per quam unum habet negationem perfectionis,
quæ

270 THEOREMA III. THESIS XXI.

uæ eſt in alio, vel ex oppoſitione relativà; ſed in Deo
diſtinctio eſſe nequit ex limitatione, ergo purè exop-
poſitione relativã. IV. Realiter & intrinſecè
conſtituuntur quidem perſonæ per Relationes & Origines 3
quia ſecundùm ſtatum realem conſtitui debent per
omnes rationes realiter indiſtinctas, ſed in Patre rela-
tio Paternitatis non diſtinguitur ab Origine, ſeu Gene-
ratione activâ. V. Ratione autem noſtra con-
Nituuntur per Relativnes, non per Origines; quia per id
formaliter conſtituuntur, quod concipitur per modum
formæ permanentis, & conſequenter conſtituentis,
non autem conſtituitur per id, quod concipitur per
modum viæ ad formam, aut actionis conſequentis ad
formam; ſed Origines concipiuntur quaſi in fieri per
modum viæ ad terminum ſeu formam, & Relationes
magis in facto eſſe, & ùt forma permanens, ergo.

F. 2. Refteciones Adverſariæ.

PErſona non eſt neceſſariò ad aliud, ergo Relatio non
necefſariò conſtituit Perſonam. D. A. Perſona
creata C. divina N. MNon eſſent tres Perſonæ in diviniss
niſi eſſent relativæ, quæ ſolum faciunt numerum in divinis.
II. Perſona Patris in creatis non conſtituitur
per relationem, ſeu per hoc, quod ſit pater, ſed per
abſolutum, ſeu per hoc, quèòd ſit hic homo, ergo &
Pater divinus conſtituetur tantùm per abſolutum, non
per relativum. Diſp. Perſonæ creatæ cùm ſint limitatæ,
poſſunt diſtingui per hoc, qunl habeant perfectiones abſolu-
tè ſe mutuò excludentes: Jed perſonæ divinæ ſunt illimitate,
quæ non poſſunt diſtingui, niſi per oppoſitionem relativam.
III. Ex S. Aug. l. 7. de Tri. c. 3. Si Pater non
eſt aliquid ad ſe, non eſt, quod referatur, ergo con-

ſtituitur ſaltem partialiter per aliquid abſoluxum⸗

D. A.

n1
. 1.
ml ſennan
ſenie

V ſon
igtater ain

u nu u
nuſm
mneyi
ormimell

.
nnuͤtn
aulnſung
eni

1.

Pp:
e 4

S W.
rliiſi,lit,
e,en
elter Unn
tuinnj g
Ulru Cehen
Edin uret
Uur, aue
Nri

Nuuperi

Ctnn N
Mitallihtrti
uinfel
nn, CNebunel
ſte.
eNelunnm
4 Mſins
in niti
Nun in gnini
On nlüuinr
url,li
Hono,ed⸗
ohnun, Mon
ßrlitt⸗
ſnesa⸗
. rlimtin
en ninne
„Kurtr
Aul, elgh⸗

ir⸗

RELATIONES DIVIN. 271
D. A. Si Pater non eſt aliquid ad ſe ſecundum conceptum
ſus indirectum, ſeu prout eſt eadem res cum Eſſentid, aut
prout pro priori dicit Originem C. ſecundum conceptum di-
rectum, & eſſe ſuum differentiale formale N. IV.
Id, quod refertur, prius eſt relatione, quâ refertur,
ſed perſona eſt, quæ refertur, non eſſentia, ergo prior
eſt relatione, & per hanc non conſtituitur perſona.
D. Ma. Quod refertur relatione accidentali, & praædica-
mentali C. eſſentiali, & tranſcendentali, vel ſubſiſtente N.
Hac eſt ſubſtantialu, & conſtituit rem: Illa eſt accidens,
& reſultat ex alio. V. Perſonæ conſtitui debent
per id, quod concipitur tanquam prius, ſed Origines
concipiuntur priores Relationibus, & Relationes in
illis fundantur, ergo. D. Ma. Quod concipitur tan-
quam prius per modum formæ permanenter inewiſtentis, &
per modum principii formalis C. per modum viæ ad formam-
& quaſi tranſeuntis, ſeu per modum radicis, ac funda-
menti præſuppoſiti N. VI. Priùs ſaltem à nobis
concipitur eſſe Pater, quàm concipiatur referri, ergo
pro illo priori Proprietas conſtitutiva Patris non eſt re-
latio, ſed alia. D. A. Prius concipitur eſſe FPater con-
fusè, & in ratione genericà Perſonæ C. diſtincttè, & ſpeci=
hicè in tali eſſe relativo ſpeciali, & proprio talis perſonæ N.
Talis Perſona nequit concipi diſtinctè, niſi ut actu referent⸗
ſeu ut relatio.

THEOREMA W.
Variæ Affectiones Perſonarum.
T ſuprà ex generali hujus Myſterii, ita hic ex ſpe-
ciali Perſonarum divinarum Conſideratione ite-
rum terminos quoſdam alios breviſſimè exponimus.

I. In & ex Myſterio Trinitatis eſt Cixrcuminſeſ-
,

272 IHEOREMA IV. THESIS XXI.

Jio, ſeu mutua Perſonarum inexiſtentia, qu fit, ut Pater
ſit in Filio, & Pilius in Patre, & Spiritus ſanctus in utro-
que, ita ut nulla prorſus ratione divelli unquam, aut ſepa-
rari poſſint; cùm enim proprietas cujuſque perſonæ ſit
eadem cum naturã, & ab haâc inſeparabilis, neceſſe
eſt, ut ubicunque ſit Pater, etiam ſint Perſonæ reli-
quæ: Dein in Proceſſionibus divinis terminus produ-
Ctionis eſt omnino immanens ſuo principio, ergo ne-
ceſſariò eſt, ubi eſt principium, licèt non eodem mo-
do ſi; cùm Hypoſtaſis Verbi in Chriſto conſtituat
Chriſtum, non Pater, aut Spiritus ſanctus. II.
In perſonis etiam conſideratur Miſſio, ſeu Proceſſis
unius perſonæ ab alid, à quà authoritatem, vel determina-
tionem habet ad aliquod munus ſpecialiter peragendum in
creaturis; quæ determinatio in eo conſiſtit, quòd Mit-
tens communicet Mittendo eandem ſuam voluntatem
etiam liberam de tali apparitione, vel effectu externo:
Unde Miſſio eſt ingenua & liberrima tam in Mittente,
quàm Mittendo: Item eſt æterna ratione æternæ pro-
ceſſionis, & decreti æterni; & eſt temporalis propter
effectum, vel apparitionem in tempore, & ratione
executionis: Cauſa autem ſigni phyſicè ſpectati eſt to-
ta etiam Trinitas; ſignum tamen in ratione ſigni for-
malis pertinet ad ſolam perſonam miſſam, ùt Appari-
tio Spiritũs ſancti in linguis igneis, &c. III.
Præterea in Perſonis conſiderari poteſt Appropriatio,
ſeu modus loquendi, quo quædam vel operationes, vel at-
tributa alioquin tribus Perſonis communia, ſpecialiter ta-
men uni Perſonæ præ aliis tribuuntur; id autem fit, vel
quando conveniunt Operationibus „per quas perſonæ
producuntur aut producunt, ſic Patri tribuitur Poten-
tia, Filio Sapientia, Spiritui ſancto Amor; vel quan-
do habent Similitudinem cum eſſe perſonarum, ſic

apud

uieralinn⸗
emn & corn

(Nn: Vnde
R, Xrd
Npiltcclmner e

Mmümomimendl;

NudMinda, ge

Con MG
iniuen iſmi

Mo eet

Inehttcen⸗ .

EAle

2

ſrckorer,i

e Duenn

II

mn, lßi
lin ſaitt,
nel nglan u
chulge perie
ArTbils,
ir herſeme
Eminbs

1.
r Mſi alnen
Niutn, ilina
na mgude
nr, .
imaanin Mre
Anrztme N
rnprlühnle
npole, & Mmort
ntknorelgife
. 1
el hhnuß
mrrire, el
ni ſetultenn
Aanem n,
erqla e
mirbunnd⸗
bMe/⸗
elnn

RELATIDNES DIVIN. 273

apud Aug. l. 6. de Trin. C. 10. In Patre eſt Unitas, quia
Pater & Unitas non præſupponit aliud; in Filio Æ qua-
litas, quia alterum ſupponit; in Spiritu ſancto unita-
tis & æ qualitatis Concordia, quia concordia eſt duo-
rum unio; &c. IV. Item conſideranda eſt W-
ualitas Perſonarum; æqualia enim Philoſophi dicunt,
quæ habent eandem, ſive ſpecie, ſive numero quan-
titatem virtutis, & perfectionis; ſed perſonæ cum di-
ſtinctione reali inter ſe habent ſummam virtutem, per-
fectionem & convenientiam in eſſentiâ ſinè exceſſu &
defectu: Unde in Symb. Athan. dicuntur coæternæ
ſibi, & coæquales. V. Admittitur inſuper G-
militudo inter Perſonas; licèt enim tempore Arii hic ter-
minus omitteretur, quia eum Arius adhibebat, ut ne-
garet identitatem; tamen nunc non eſt ratio, hunc ter-
minum omittendi; quia ad ſimilia non requiritur for-
ma diſtincta, quæ hic eſt Natura; ſed ſatis eſt ſubje-
cta vel ſuppoſita diſtingui, ùt ſi albedo replicaretur in
duobus ſubjectis. VI. Demum conſideramus
Prioritatem Originis; quæ ſtat in eo, ut, in quo ſigno
ſupponitur exiſtere originans, in eodem ſigno ſuppo-
natur exiſtere originatum, quamvis non niſi ab origi-
nante procedens: Unde patet Perſonarum æternitas.
& alia.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Lle eſt pater, in quo eſt paternitas, ſed ex circum-
inſeſſione Paternitas eſſet in Filio, ergo & Filius
eſſet Pater, quod implicat, ergo & circuminſeſſio
implicat. D. Ma. Ile eſt pater, in quo eſt paternitas
per modum proprietatis perſonalis, ſeu per modum formæ
conſtituentis patrem, C. tantum per ſimpliciſſimam iden-
titatem cum eſſentiä Patris, à qua identificatione non
In EL. Jent. § ſumi-

2714 THEOREMA IV. THESIS XXI.

ſumitur ratio perſonæ, aut identitas, vel denominatis
ejusdem perſonæ N. II. Miſſio fit vel conſi-
lio, vel imperio, vel authoritate mittentis, ergo in-
volvit imperfectionem, & non datur in divinis. D. A.
Miſſio creata C. divina N. Haæc enim ſalvatur in rea-
li progreſſu per Originem Miſſi à Mittente cum commu-
nicatione poteſtatis ad novum aliquod munus peragendum 3
Hac imperfectionem non habet. III. Ubi eſt ra-
tio Appropriationis, non eſt æqualitas; quia eadem
attributa non convenirent ſingulis perſonis, ſed in di-
vinis perſonis eſſet appropriatio, ergo non eſſet æqua-
litas. D. Ma. Ubi eſt ratio appropriationis fundata tum
in eminentiâ divinarum perſonarum, tum? in imbecillitate
ereati intellectus, proprietates perſonales dißicile conci-
pientis N. fundata in diverſitate perfectionum C. Hinc
D. Prob. Ma. Eadem attributa non convenirent ſingulis
perſonis à parte rei N. ſecundum imperfectum noſtrum
modum loquendi C. Loquimur enim de attributis eſſentiali-
bus. IV. Potentia generativa eſt in Patre, &
non eſt in Filio, ergo Pater & Filius non eſt æqualis in
otentiâ. D. C. In potentiaâ eſſentiali, quâ Deus produ-
cit ad extra, & de quà quaæſtio eſſe poteſt C. in potentid no-
tionali Sub D. non eſt æqqualis, h. e. non habet easdem de-
nominationes relativas C. h. e. proprietas relativa non
eſt æaquè perfecta in ſud line? N. V. Verbum
propter identitatem naturæ potiùs dici deberet unum
& idem cum Patre, ergo ſaltem non bene admittitur
ſimilitudo inter Patrem & Verbum. R. Identitas for-
maæ non impedit ſimilitudinem, ſi ipſa ſubjecta ſint diverſa,
ar diximus de albedine replicata. VI. Ex Symb.-
Athan. In hâc Trinitate nihil prius aut poſterius eſt-
ergo licèt ſit in Trinitate ordo Originis; non tamen
erit propriè prioritas Originis. D. A. Nihil prius aut

poſte-

ENN.

ie, e ng
Mli t
ennten, en
M inczini
nin ſchut i
llumm mn an
ℳ u Anenn

ul, Aät m
lürl

mihen e
Lanli in
uure,
nektulsir
glen nin
Cinrfe Nettun
mrhareulnt
inun uium
6 Netbum
Neibeetubin
nber uninmn
1N. Ienitd
ſheci Prie
VI. k
unßale⸗
ſ ⸗
1 e

1 3

£☚

PERSONA PATRIS. 275

poſterius eſt duratione C. ordine Originis, ſeu Proceſſionis
unius perſonæ ab alid N. Hinc diximus, originantem &
originatum in eodem ſigno concipi, licèt ſit proceſſio
unius perſonæ ab alià.

THESIS XXII.
Perſona Patris.
THEOREAIIA I.

Pater eſt Principium Filii communicando ei
totam ſubſtantiam.

Rincipium dici ſolet omne id, Aquo aliquid fit, ge⸗
neratur, aut Communicatur, etiam cum indepen-
dentiâ, vel cum omnimodâ Xqualitate perfectionis, aut
durationis: Unde nomen principii latiùs patet, quàm
cauſæ: Ex quo dicimus. I. Pater eſt Princi-
pium Fili; ſic enim Athan. Orat. 5. contra Arian: de
Patre ſub nomine principii intelligit illud Joan. 1. In
Principio erat Verbum. Et Nazianz. Orat. 3 5: illud
Pſ. 109. YZecum principium in die virtutis tuz. Et ex S.
Cyrill. Alex. I. 2. Theſaur. c. 1. Alins eſt Pater, alius
eſt Filius, & alius eſt Printipium, alius ex Principio.
II. Eſt Principium PFilii per communicationem
ſubſtantiæ ſuæ; quia per generationem ſuprà explica-
tam Filius eſt originatus à Patre, ut ei ſit confubſtan-
tialis; ſubſtantia Juippe Patris, utpote indiviſi Bilis &
ſimmplex communicari niequit, niſi tota; & ita commu-
nicari debet, ut eam retineat Pater ex C. Firmiter. Et
ex C. Damnamus. de Jumm. Trin. Unde & generatio
divina differt ab humanâ, per quam pater non com-
mMunicat totam ſuam ſubſtantiam, quæ diviſibilis eſt,

§ 2 ſed

276 THEOREMA I. THESIS XXII.

ſed partem ſeu ſemen, & quam communicat, non re-
tinet. III. Ex his FEilius etiam dicitur de Sub-
antid Patris, ita ut particula De denotet & Originem
PFili, & Conſubſtantialitatem Filii cum Patre hæc enim
particula relata ad ſubſtantiam, denotat Filium con-
ſtitui per ſubſtantiam, ſeu eſſentiam Patris, ſicut ho-
mo genitus conſtituitur per humanitatem: Relata au-
tem ad Patrem denotat principium conſubſtantiale
Originis, ſeu Filium eſſe à Patre tanquam à Principio
conſubſtantiali Originis. IV. Pater etiam di-
citur principium totius Deitatis à &. Aug. CC. Flor. &
Toletan. XI. quia producit alias perſonas, eiſque com-
municat divinitatem; licèt ergo Pater includatur in
ipsa Trinitate tanquam una ejus perſona, eſt tamen
principium, cùm loquamur in ſenſu accommodo, ut
unus de civitate dicitur Rector tdtius civitatis.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Rincipium & principiatum ſunt correlativa, ergo
ſi Pater dici poteſt principium, etiam Filius dici
poteſt principiatus, ſed principiatum videtur nomen
diſſonum in Filio, ergo. D. C. Dici poteſt principiatus⸗
ſi per Principiatum intelligas terminum productum C. ſi in-
telligas vel quandam ſubjectionem, vel minorationem, vel
durationis inchoationem N. II. Pater non debet
dici initium, vel cauſa Filii, ergo nec dicetur Princi-
pium. Diſp. Initium ex communi ſud acceptione dicis
durationis inchoationem, & Cauſa propriè accepta Latinis,
(licèt Græci mitiùs loquantur) importat dependentiam
unius ab alio, & diverſitatem ſubſtantiæ; quæ in Filium
cadere nequeunt: Jed principium; quia nomen generalius
eſt, ſolam originem ſignificare ſolet. III. Deitas
non principiatur, ergo Pater ſaltem non dicetur prin-
cipium

H.
Dereodenn⸗

GNI.
Omnmunict ,,
tien nen 4
lnnt
In un, td
Cntit Elinmee
uris, ſeltt
n: Relmar.
mlubltinte

Helluu, l unn
Caceommoch,
Gcns.

mſne.
tanlnii e
ainn (Mis di
n WGent nomen
Vnfirneßins
pullimn hi
Hmninmiimut, 11
Deron cthet
e dien inc-
mtimn u
eucgttlund
t lerlini⸗
te; e 71 5
i nen ⸗
UI. V

PERSONA PATRIS. 277

cipium Deitatis. D. C. Mon erit principium Deitatis
originativum, qualiter eſt Filii C. principium commu-
nicativum N. Hinc eſt principium Deitatis communi-
catæ, non autem Deitatis ſind addito acceptæ, vel pro-
ductæ. IV. Gregorius Nazianzenus Orat. 29.
Filium dicit eſſe ſinè principio, ſeu carentem princi-
pio. Et Greg. Nyſl. Filium omni principio ſuperio-
rem eſſe teſtatur. D. A. Dicit eſſe ſinè principio crea-
tionis, ſeu reſpectu temporis, ut Ariani volebant C. ſinè
principio originis, ſeu reſpectu Patris, à quo procedit N.
V. Si Pater eſt principium Filii communican-
do ei totam ſuam ſubſtantiam, ſubſtantia haberet lo-
cum marteriæ, ſeu quaſi materiæ; ſed materia ſempetr
dicit imperfectionem, ſeu perfectibilitatem & ſubji-
cibilitatem reſpectu formæ, & mutationem reſpectu
ſubjecti. N. Ma. Non enim habet rationem quaſi ma-
teriæ, ſed quaſi formæ, ſeu principii formalis; quia inge-
neratione univocà Pater & PEilius debent convenire in for-
ma communi, ſed non conveniunt, niſi in eſſentiä, ergo.
VI. Si Pater generaret de ſubſtantia alienâ, hæc
haberet'rationem materiæ, ergo & ſubſtantia Patris
jam ita ſe habet. Diſp. Materia aliena foret pars poten-
tialis, & intrinſecè phyſicè componens genitum: Sed haæt
dici nequeunt de ſubſtantid Patris.

THEOKEAMA II.

Datur in eo vera Potentia Generativa, uti &“
Spirativa ſimul in Filio.

AUreolo potentia productiva ad intra, quâ Pater
generat Filium, & quà Pater & Filius ſpirant Spi-
ritum ſanctum, eſt potentia purè logica, qualis eſt po-

tentia ad eſſendum Deum: Aliis communiter eſt po-
8 3 tentia

278 IHEOREMA II. THESIS XXII.

tentia vera ac realis; licèt acriter diſceptent, an hæé
potentia ſit ipſa Eſſentia, an Relatio: Nos conformi-
ter ad dicta de principio formali Proceſſionum divina-
rum concludimus. I. Potentia Generativa &
Spirativa in Trinitate non eſt potentia purè logica, ſeu pu-
ra non repugnantia terminorum; quia in divinis eſt vera
generatio, vera proceſſio, verus terminus productus
verum genitum & ſpiratum, verum principium ge-
nerativum & ſpirativum, ùt communis eſt ſenſus CC.
PP. & TT. ergo & potentia eſt verè productiva, & ve-
rus generans, ac verè potens generare, ergo non eſt
potentia ſola logica. II. Hæc ergo Potentia eſt
verè realis, ſeu a parte rei inexiſtens perſonæ in ordine ad
agendum ad intta; quia potentia activa idem eſt ac prin-
cipium, quo aliquid producitur; & ideo omne, quod
producit aliud realiter diſtinctum, producit ipſum per
aliquam potentiam, vel virtutem realem producti-
vam; ſed in Patre verè & realiter eſt principium gene-
randi; alioquin non verè & realiter generaret Filium
diſtinctum, ergo. III. Hæc Potentia realis con-
ſonat denſui PP. nam D. Athan. in illud Pſ. 109. Ex
utero ante Luciferum genui te. ait in Dialog. I. de Trin.
Uterum audiens generandi vim intelligo. Et D. Damaſc.
l. de duab. Chriſti Volunt. ait: Ea omnia, quæ habet
Pater, ſunt PFilii, ſola vi gignendi exceptaâ. S. Cyrill.
Dialog. I. de Trin, docet, eos contumeliam inferre
naturæ Dei & Patris, qui fœcunditate eam privant &
gignendi facultate. IV. Hinc conformiter ad
dicta nobis hæc virtus realis eſt ipſa Relatio3 tum quia prin-
cipium Quo eſt virtus producendi ac potentia produ-
ductiva, quæ verè & propriè influit in terminum, ipſum
verò principium Quod non niſi denominativè, & ra-
tione virtutis productivæ eſt influens, & producens
tum

6—
A,nin

eeANN
n ene

on WI.
Clehen, 1
z, M,
td: Mon.
reſſonunct,
ennn Cerein,
M lyia, ſir
unchinselte

n.

xeghen)
iiuigint
Hikneint
Liton

nannet inn
nntartiN.
dbl 1,. be
Me LEel.
1 ED Dumn
mmnis:

gl 5l.

unriun Uente
e eun Man
okormnltet 4
tungbiaß
rermn ⸗
rerminumr“
numnche, 1
) Epore

PERSONA PATRIS. 279

tum quia virtus productiva debet eſſe diſtincta à ter-
mino realiter producto, ſive ſit in- ſive adæquata, cùm
nihil poſſit eſſe aut totaliter, aut partialiter principium
reale ſu ipſius productivum, ergo hæc virtus eſt ſola
Relatio à termino realiter diſtincta.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

Srà non admittimus potentiam intelligendi & ve-
lendi, niſi purè logicam & intentionalem, ergo nec
potentia generandi & ſpirandi ſtatuenda eſt, niſi logi-
ca. Diſp. Potentia intelligendi & volendi eſt ad terminum
indiſtinctum, generandi & ſpirandi ad diſtinctum; unde
illa eſt potentia tantum logica, hac vera realiu & phyſica.
II. Actus purus excludit omnem potentiam
realem propriè dictam, ſed principia productiva ad
intra, ſeu generativa & ſpirativa ſunt in Deo actus pu-
rus. D. Ma. Excludit potentiam propriè dictam non iden-
tificatam cum actu, & conjungibilem cum privatione actis
C. inconjungibilem cum illaà privatione, & identificatam
cum actu, & quæ exercetur neceſſarib ſimpliciter N.
III. Idem eſt, Deum poſſe generare, ac poſſe
eſſe Patrem, ſed nulla eſt potentia, niſi logica, ut ſit
Pater, ergo & logica eſt, per quam poteſt generare. N.
Wa. Potentia enim ad eſſe Patrem eſt logica, quia eſt ad
terminum indiſtinctum; potentia autem ad generare eſt rea-
lis, quia eſt ad terminum realiter diſtinctum. IV.
Filius non haber potentiam, ut producatur, quia non
eſt de numero poſſibilium ,ergo nec in Patre eſt poten-
tia ad generandum Filium. D. A. Mon habet poten-
tiam ſeparabilem ab actuali productione, ſeu conjungibi-
lem cum privatione acts generandi, quali eſt potentia
objectiva creaturarum poſſibilium C. inſeparabilem, & in-
conjungibilem M. V. Ex S. Ambr. Il. 4. de Fide.
4 Cc. 4.

280 THEOREMA III. THESIS XXII.

c. 4. Generatio paternæ Proprietatis eſt, non poten-
tiæ. D. A. Mon potentiæ, in quantum potentia includit
privationem actis C. quæ ſemper & neceſſarid includit
actum generandi N. VI. Ubi non eſt actio eli-
cita, non eſt potentia producétiva, ſed generare & ſpi-
rare non ſunt actiones elicitæ, cùm Pater nihil habeat
elicitum, ſeu accipiens entitatem, ergo nec habet po-
tentiam. D. Ma. Mon eſt potentia productiva reſpectu
termini N. Ieſpectu productioni, ſeu actionis, & genera-
tionis activæ C.

THEOREAIA MI.

Potentia Spirativa conſtituit Patrem inadæ-
quatè in ratione Primæ perſonæ.

Piratio activa nonnullis apud Petavium non eſt quid-
ditas faciens perſonas, ſed proprietas tum Patris,
tum Filii: Aureolo ſimpliciter conſtituit Patrem & Fi-
lium: Aliis non eſt conſtitutiva Patris & Filii, ùr Pater
& Filius eſt, ſed ùt prima & ſecunda perſona Trinita-
tis eſt: Cum his obſervamus. I. Spiratio ne-
quit dici tantum accidentalis, aut per modum proprietatis
inſeparabilis emanans; virtus enim ſaltem ad intra, Deo
eſt eſſentialis, ergo pertinet ad complementum perſo-
næ; quia hæc nequit eſſe ſubſtantia incompleta, ſed
debet complecti omne complementum ſubſtantiale,
ergo non eſt accidens tantùm, vel proprietas perſonæ,
ſed ad minimum eſt conſtitutivum materiale, uti eſ-
ſentia conſtituit perſonam. II. Nec dici poteſt
conſtitutivum tantum materiale 3 quia Pater ex ratione
ſuã conſtitutivâà formali opponi debet reliquis perſonis,
ſed perſonæ tertiæ non opponitur, niſi ratione ſpira-
tionis activæ, ergo hæc pertinet ad rationem conſtitu-
vivam formalem, & non tantùm materialem. III.
Spira-

I Noatan
GLaer, a

n Kichnn⸗
carn HMo,ern.
len. E
el ben ellin
U oantn
lelecke

1ſutd u
ennaam
Aeguir u
ndt Alind

on W.
ubelt, n.
uin zmenttn D
naſn, ,
Mlmmncktacte,
llgererregt
Abrer nihi hiͤe
Nnnechubetn.
eni

an, en

A.
Ui Pureile
Mmu

nnd .
mulun nnpnetuit
emadinmn Den
rnemmgel⸗

etonr,

Umnetu

nuetile, e
1 Nerdi ſ
hDueter tuld
driqushete⸗
ln tmonel
wonem cu
geülan

*
*

PERSONA PATRIS. 281

Spiratio igitur activa eſt proprium conſtitutivum Patris,
uti & Filii; ſicut enim ordo ad omnes terminos pro-
ducibiles conſtituit adæquatam eſſentiam potentiæ
creatæ; ſic in divinis actualis productio omnium ter-
minorum conſtituere debet totalem eſſentiam perſo-
næ, ſed tam producitur à Patre Spiritus ſanctus, quàm
Filius, ergo tam debet conſtitui eſſentialiter berſpira⸗
tionem activam, quâm per generationem activam.
IV. Non tamen conſtituit Patrem aut Filium, ut
praæcisè Pater, aut Filius eſt; quia paternitas quà talis
incommunicabilis eſt Filio, utpote ipſi relativè oppo-
ſita, ſed ſpiratio activa non opponitur, imò communi-
catur Filio, ergo non conſtituit Paternitatem quà ta-
lem. V. Sed conſtituit Patrem & Filium in ra-
tione Primæ, & Secundæ perſonæ; cùm enim prima per-
ſona debeat ex ratione ſuã eſſentiali opponi duabus, &
per unicam relationem paternitatis non poſſit ſic op-
Poni, neceſſe eſt eam conſtitui per duplicem relatio-
nem ſimul ſumptam, quæ ſint conſtitutivum adæqua-
tum, per quod differat & diſtinguatur ab omni alio,
quod non eſt ipſa.

F. 2. Reflexiones Adverſatiæ.

S! ſpiratio activa conſtituit perſonam Patris, ergo
perſona Patris & Filii non ſunt adæquatè diſtinctæ;
ſed adæquata in iis debet eſſe diſtinctio. D. Ma. Non
ſunt adæquatk diſtinctæ in ratione Patris quà patris N. in
ratione primæ & ſecunde perſonæ præcisè Jub D. quantum
ad ea, quæ propria ſunt cuivis perſonæ ex oppoſitione rela-
tivaâ N. quantum ad omnia eſſentialia, quæ communia ſunt
reſpectu tertiæ perſonæ C. II. Ratio hypoſtatica
eſt ſingularis „non communis, ſed ſpiratio eſt commu-
nis Patri & Filio, ergo non eſt ratio hypoſtatica, ſeu
³ 5 con-

282 THEOREMA III. THESIS XXII.

conſtituens primam perſonam. D. Ma. Ratio hypo-
Natica adæquatè ſpectata C. inadæquatè Jub D. Non eſt
communis ſecundum eam rationem, quæ perſonam conſti-
tuit ut quid proprium, & ei ſoli conveniens C. quæ eam con-
ſtituit completiv?è, & communiter, & ab alid perſonâ
etiam diſtinguit communiter N. Hinc S. Anſel. l. de Spir.
Sanct. circa finem obſervat: Unuſquiſque habet ſuas
proprietates, quarum collectio non eſt eadem in alio: Per
hoc enim perſonæ diverſæ ſunt ad invicem, quòd proprieta-
tum unius collectio non eſt in alio eadem. III. Pa-
ter eſt adæquatè prima perſona, ſed ſola generatio acti-
va conſtituit Patrem in ratione patris adæquatè, ergo
etiam conſtituit primam perſonam adæquatè. N. Ma.
Non enim minus eſt pirator, quàm Pater: Pater qui-
dem tanquam nomen notius deſignat communiter primam
perſonam; non tamen adæquatè deſignat omnia, quæ primæ
perſonæ uùt tali ſunt eſentialia. IV. Saltem ſequi-
tur, Patrem, dum generat, non eſſe completè perſo-
nam, nec habere omnia eſſentialia; Pro illo enim prio-
ri nondum concipitur ſpirare. D. Ma. Sequitur non
eſſe completè perſonam quoad rationem, & noſtrum imper-
Jfectum modum concipiendi C. quoad rem, & ſtatum realem
M. Dum Pater generat, ſive dum Filius producitur,
ſimul cum natura ei communicatur ſpiratio activa, ſpi-
ràtque hoc ipſo, dum ſpirationem accipit: Unde pro
quocunque inſtanti eſt Pater & Filius, pro eodem etiam eſt
SWiratio activa & paſſiva, ergo quævis perſona completa
ſemper eſt in ſtatu reali. V. Conſtitutivum for-
male primæ perſonæ debet eam diſtinguere à quolibet
alio, ſed non ſic eam diſtinguit Spiratio activa. D. Ma.
Cnſtitutivum formale adæquatum C. inadæquatum ſemper
M. Hoc poteſt eſſe cum aliquibus commune, modò
conſtitutum ratione illius ab aliquo verè differat.

THEO-

, GA3ν

IHESS W

e l PERSONA PATRIS. 283
n AA THEOREAA W.
enſa, Pater & Filius ſunt unum Principium Sspirati-
nnlgluin vum Spiritus ſantcti.

Ræci ſuſpicabantur, Latinos duo ponere principia
ſpirationis, & duas etiam ſpirationes, ſicut duæ
ſunt perſonæ: Contra quos veritatem catholicam bre-
viter proponimus. I. Spiritus ſanctus procedit
a Patre & ilio tanquam ab uno principio; quia in divinis
omnia ſunt unum, inter quæ non eſt oppoſitio relativa,
ſed Pater & Filius non opponuntur relativè per hoc,
quòd ſint principium Spiritus ſancti; cùm ſint princi-
pium ejus per voluntatem & ſpirationem activam, quæ
pu, s non opponuntur relativè Paternitati & Filiationi, ergo.
nnmni, us II. Hanc veritatem definit Greg. X. in CC.
Lugdun. relatus in c. Fideli. de Sum. Trin. in 6. Fideli
& devotaà profeſſione fatemur, quod Spiritus ſanctus ater-
naliter ex Patre & Filio, non tanquam ex duobus princi-
1 piis, ſed tanquam uno principio, non duabus ſpirationibus,
M Mumm ſed und ſpiratione procedit. Idem definit CC. Flor. in
SNfnmi. Decr. Union. Et S. Aug. I. 5. de Trin. c. 14. addit:
en en PFutendum eſt, Patrem & Filium principium eſſe & piritus
Eiuuspodnen ſancti, non duo principia. III. Eandem verita-
hirmwaft tem ſtabilimus comparatione tum Deitatis, tum Omnipo-
Acnt: ujn tentiæ, & aliarum perfectionum; quia ùt obſervat D.
ruln im Aug. l. 5. de Trin. c. 14. Sicut Pater & Filius eſt unus
ſuenu Deus, & ad creaturam relativè unus Creator, & unus
Cximmumke Dominus; ſic relativè ad Spiritum ſanctum unum prin-
imreigun cipium: U enim una Deitas, una Omnipotentia,
wah. 'D Una Poteſtas eſt in omnibus perſonis; ita & Patri & Fi-
uauumſ lio una aſſeritur ſpiratio. IV. Hinc piratio
Bchmmme, activa non eſt complexum ex Paternitate, & Piliatione;
ha quia Spiratio activa non producitur, ſed cothimnicntur
Filio

ekülen

284 THEOREMA IV. THESIS XXII.
Filio à Patre, ùt docet Flor. ergo non eſt Paternitas,

8
quæ non producitur, nec eſt Filiatio, quæ producitur.
V. Sed Spiratio activa diſtinctius dici poteſt eſſe

perfectio illa formalis, quæ per modum activitatis complet,
terminat, ac ſubſiſtere facit amorem Patris erga Pilium
generatum, & amorem Filii erga Patrem generantem, &
cui formaliter reſpondet perſonalitas Spiritus ſancti ad ean-
dem utriuſque Spirationem paſſivè ſe habens; Sic enim
Spiratio activa ſpectari poteſt ùt una indiviſibilis ſpira-
tio in Patre & Filio, utpote nullam ad Filium dicens
oppoſitionem relativam: Diſtinguetur tamen per ra-
tionem à Paternitate & Filiatione, quia diſtincta ha-
bent connotata.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

PRincipium ſpirativum totum eſt in ſolo Patre ſeor-
ſim, & totum in Filio ſeorſim, ergo ſunt duo prin-
cipia. D. A. Eſt totum in Patre, & ſimul totaliter, ita
ut vis ſpirandi non communicetur alteri N. totum, ſed non
totaliter C. Vel dic, inveniri quidem in ſolo Patre, ſed
non ùt proximè expeditum ad ſpirandum; cuùm Spiritus ſan-
ctus neceſſarib ſit terminus amantium Patris &) Filii.
II. Quod identificatur duobus, etiam eſt duo,
ſed principium ſpirandi identificatur duobus, ergo eſt
Duo. D. Ma. Etiam eſt Duo ſaltem adjectivèò, h. e. duo
ſpirantes C. duo ſemper ſubſtantiv?, h. e. duo ſpiratores, vel
duo principia N. Vel D. Ma. Quod identificatur duobus
tantuùm ſuppoſitis N. duobus principiis, vel ſpirationibus C.
Etiam Deitas identificatur tribus perſonis, non tamen tres,
ſed una eſt. III. Licèt in Patre ſit vis generativa, &
ſpirativa non tamen Pater dicitur duo principia, ſed
unum, quia unum eſt ſuppoſitum, ergo etiam licèt in
Patre & Filio ſit una vis ſpirativa, quia tamen ſunt duo

ſup-

wum
,etgd
A L'
Se elitt
in bü ein
an t Lun.

zukauObi

MN., AAAN/,

IHI.

eb PERSONA FILII. 285

le, ſuppofita, duo erunt Principia. M. C. Quia ex di-
ehn. cis de Prædicatione concretorun, Concreta ſubſtantiva non
t ei⸗ multiplicantur, niſi & ſuppoſitum, & forma multiplicetur 3
iiiaim, ſed in Patre non multiplicatur ſuppoſitum; in Patre autem
E Filio vis ſpirativa non multiplicatur, ergo utrobique
non ſunt duo principia. IV. Si ſint unum princi-
pium, vel ſunt unum, quod eſt Pater, vel unum, quod
non eſt Pater, ergo vel Filius erit Pater, vel Pater non
eſt Pater. R. Eſi unum, quod eſt Pater realiter cum di-
ſtinctione mediatà in tertio: Propter quam diſtinctionem
etiam Filius eſt ille unus Deus, qui eſt Pater, licèt Filius
non ſit Pater. V. Principium ſi ſupponit pro
ſuppoſitis, erunt duo: Si pro naturã, Spiritus ſanctus
erit principium: Si pro vi ſpirativâ, vel actuali ſpira-
tione, confundetur ratio Patris & Filii. R. Jupponit
pro vi ſpirativaà, non ſimpliciter, ſed prout connotat ſup-
poſita Patris & Filii; quia Pater & Eilius ſunt unum pro-
ducens, in quantum ſunt unum in vi ſpirativd.

THESIS XXIII.

=.

janlinmuſt. .
Dani & i Perſon 4 Bilii.
b, umeltdne
b, eüumekenn IE, .

tclobuerpek
ier Filius eſt Verus Deus, &; Patri Con-

ſrunhll ſubſtantialis.

7 it ARius ,& propagatæ ab eo Sectæ ſolum Patrem ſta-
ſogud tuunt eſſe Deum, Filium autem primam creatu-
tintn ram in tempore factam, & per hanc Spiritum San-
ctum, & cæteras creaturas pro poſteriori tempore:
e Contra quos pauca ex Mlodzianowski, Cichonio, Pe-
meind⸗ tavio & aliis obſervamus. I. Filio Divinita-
mumen. tem

7

786 THEOREMA I. THESIS XXIII.

tem tribuit Vetus Teſtamentum. Iſai. 9. 6. Parvulus
enim natus eſt nobis, & Filius datus eſt nobis . . . Admi-
rabilis, Conſiliarius, Deus, & . Baruch. 3. 36. Hic eſt
Deus noſter, & non aſtimabitur alius adverſus eum.. Poſt
hac in terris viſus eſt, & cum hominibus converſatus eſt.
Adde ex Zachar. Z. 10. Ex Iſai. 40. Ex Malach. 2.
1. &c. II. In N. T. Filius dicitur Deus, & Fi-
lius Dei. Joan. 1. I. Deus erat Verbum. Joan. 20. 28.
HDominus meus, & Deus meus. Matth. 16. 16. Tu es
Pilius Dei vivi. Joan. 19. 7. Filium Dei ſe fecit. Ad-
dle ex I. Joan. 5. 20. Rom. S. 32. Joan. I. 18. &c.
III. Item Filius dicitur unum quid cum Patre.
Joan. 10. 30. Ego & Pater unum ſumus. Joan. 16. 15.
Cumnia, quæcunque habet Pater, mea ſunt. I. Joan. y.
7. Tres ſunt.. Et hi tres unum ſunt. Joan. 14. 9.
Qui videt me, videt & Patrem. Quia Ego in Patre, &
PFater in me eſt. &c. IV. Dicitur etiam Tqua-
lis Deo. Ad Philipp. 2. 6. Cum in formà Dei eſſet-
non rapinam arbitratus eſt, eſſe ſe æqualem Deo. Joan. 5.
18. Patrem ſuum dicebat Deum, aqualem ſe faciens
Deo. Aequalitas vitæ ſeu eſſentiæ viventis inſinuatur
Joan. 5. 26. Operationis. ibid. v. 19. Honoris v. 23. &c.
V. Similiter Attributa Dei Filio attribuuntur:
KEternitas Hebr. 7. 3. Et 13. 8. Joan. I. I. Immutabi-
litas Hebr. I. I12. Potentia. Joan. I. 3. Apoc. I. 8. Im-
menſitas Joan. 3. 13. Sapientia Joan. ult. v. 17. Coloſſ.
2. 3. Alia addunt alii. VI. Sed, ùt obſervat
Mlod. Hæc omnia armari debent doctrinà & ſenſu Eccle-
ſie; quia his & ſimilibus argumentis ſatis manifeſtis
perverſa Arianorum, & Socinianorum ingenia per-
verſam adjiciunt reſponſionem, ut ſibi & aliis illu-
dant: Ideo ſuperaddenda ſunt Concilia, ac præ cæte-
tis Nicænum I. quod ſequuntur CC. reliqua Oecume-
nica⸗

. uum
e;

Grnalter N.
nni Agne⸗
unnſen anmmn
pimm, dſ 4
Cerull clyt
54 Cüp
Ant N0 r,
naunnin

nichent
ic, mn.
yleimn, ſunm⸗
nungumntum
ur ipnftiimn
uilhmnu, 1
niaen uſge
lenmet
Alarel ſend
hifnan

N,N

h
Den

, erſa

lr Mel

la-

PERSONA FIIII. 287

mica, & quæ præceſſerant, duæ Synodi Alexandrinæ
Arium damnantes. Quibus demum adde reliquos Pri-
mæ væ Eccleſiæ PP.

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
DEus debet eſſe ens ſimpliciter primum, ſed Filine
non eſt ens ſimpliciter primum; quia eſt ab alio,
ſcilicet à Patre. D. Ma. Eſt ens ſimpliciter primum
quoad eſſentiam C. quoad omnem perſonam Jub D. identi-
cè C. formaliter N. II. Contra rationem primi
principii eſt procedere ab alio. D. Ab alio tanquam
extrinſeco communicante diſtinctam naturam C. tanquam
intimo, & ſinè diverſitate in naturà N. III.
Quidquid generatur, eſt poſterius eo, à quo & ex quo
generatur, ergo repugnat primo principio, ſeu Deo.
D. A. Quidquid generatur generatione temporane? C.
æternaà Sub D. eſt poſterius duratione N. origine C. Haæg
non obeſt Enti primo. IV. Prioritas Originis ſup-
ponit dependentiam in eo, quod Origine poſterius eſt,
ſed dependentia non convenit Deo. D. Ma. Jupponis
dependentiam, ſi naturam productam habeat, ut fit in ſplen-
dore Solis, & aliis C. tantum communicatam N. Depen-
dentia requirit naturæ diſtinctionem, & conſequenter ſup-
ponit imperfectionem in alterà naturd, cuùm una indigeat
influxu alterius, ſed non viciſſim: Sed divinæ perſonæ ob
identitatem naturæ mutuam ſu! habent exigentiam, quæ
dependentia inde non eſt. V. Hilar. I. 9. de Trin.
Solus Pater eſt verus Deus, Chriſto non reliquit, ut
Deus ſit. R. Refert verba Arianorum. VI. Luc.
18. Ipſe Chriſtus ait: Quid de me dicis bonum? ne-
mo bonus, niſi ſolus Deus. KR. Dicit id, redarguendo
Legisperitum, cur ſe bonum dicat, & snon Deum, cum ne-
mo bonus, niſi ſolus Deus. VII. Joan. 1. Dici-
tur

2 8 8 THEOREMA II. THESIS XXIII.

tur: Erat Verbum, ergo non durat, nec eſt æternus De-
us. D. A. Dicitur: Erat, ut indicetur, Verbum ali-
quando non fore N. ut manifeſtetur, ſemper fuiſſe C. Itæ
Ambr. VIII. Joan. §. Filius non poteſt à ſe
facere quidquam. D. Quà homo C. quà Deus M. Vel
Originem Filii à Patre innuit. IX. Prov. I. de
Filio dicitur: Dominus creavit me. R. Loquitur de
Verbo Incarnato: Vel Creatio coincidit cum generatione,
ut notetur, eum produci ſinè tranſmutatione, & .

THEOREMA II.

Verbum formaliter procedit ev Cognitione
comprebenſivà Eſſentiæ, & Perſonarum.

SCortiſtæ Antiquiores requirunt Cognitionem ſolius
Eſſentiæ & Attributorum: Etiam Patris Puteanus:
Inſuper Filii Vaſquez: Tertiam demum Perſonam ad-
dit Becanus cum Aliis: Nos aſſerimus. I. Ver-

bum ſormaliter procedit ex Cognitione Eſſentiæ; quia ut

obſervat S. Aug. l. 1 5. de Trin. c. 14. Pater genuit
Verbum ſibi æquale per omnia; ergo præprimis in eſſen-
tiã & naturâ aſſimilari debet Patri, ergo debet proce-
dere ex cognitione eſſentiæ & naturæ, cùm inde ſimi-
litudo & æqualitas deſumatur: Dein cùm eſſentia in-
dubiè ſit primarium intelleétus & voluntatis obje-
ctum; utique ex Notitiã & Amore eſſentiæ procedet
perſona Filii, & Spirits Sancti. II. Verbum
per ſe etiam procedit ex Cognitione Attributorum; quia
ſi procedit ex cognitione eſſentiæ intuitivâ & perfectiſ-
ſimàâ, hoc ipſo procedit ex cognitione attributorum,
quorum eſſentia eſt radix, & quæ ſunt ipſa realiter eſ-
ſentia cum aliis & aliis connotatis. III. Ver-
bum per ſe quoque procedit ex Cognitione omnium Perſo-
narum.

E.
,esinti g,
Gekin ban

Demeſtoonndl

re,

Enſs Gan

e

lünſusme

Uemutciaſtoumn

12 Me
Drocdhmmen
hec Pumen
Rechm ninin
min
1 4 un in in
cilamtcligra

ſ

UhES WI
Crctan,
ulietn,
n ſnhe ſi
Elus won ut
VC — Der
U Dr:
tN Lunnir
nkem nems

AI.

lrar nin
un

Cnimen i

umners ems:

K I
lſnu, uul
If Lun guut
Mrmnuinsinelen
el eber lcr⸗
1 Chmincenn.
enchnelenan
X les c.
eelente lcelel
1 Verbun
Inhemmm g
itii etet
ane mtnn
lihl rin⸗
in mwe

PERSONA FILII. 289

narum; quia cognitio comprehenſiva eſſentiæ eſt c0⸗
gnitio eſſentiæ, ùt eſt à parte rei, ergo ùt identificata
realiter tribus Perſonis: Dein eſſentia eſt prima radix
adæquatè & perfectè continens omnes divinas Rela-
tiones; ſed implicat comprehendere radicem conti-
nentem proprietates relativas, & has non cognoſce-
re, ergo. IV. Hinc Filius procedit ex Cognitio-
ne ipſius Patris; quia ejus productio eſt cognitio, quâ
Aalu eſt in Patre, totum id per Verbum dicitur,
ed in Patre formaliter eſt & Deitas & Paternitas, ergo
& hujus eſt cognitio: Dein Pater Verbum producit
ut ſui ipſius imaginem, ut ſe in illo & per illud intelle-
ctualiter repræſentet, ergo neceſſe eſt, ut ſeipſum ut
exemplar inſpiciat, ergo. V. Item ex Cognitio-
ne ipſius Verbi, & piritus Sancti; quia in cognitione
comprehenſivâ Patris cognoſcitur Vis ejus Generativa
& Spirativa, ergo & correlativa, quæ ſunt Filius &
Spiritus Sanctus: Dein comprehenſio eſſentiæ cogno⸗
ſcit hanc ùt fœcundam, ergo cognoſcit terminos ſub⸗
ſiſtentes hujus fœcunditatis ad intra, qui ſunt iidem-

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.
AbP proceſſionem Verbi per ſe requiritur cognitio
objecti primarii, non ſecundarii, ſed Eſſentia eſt
objectum primarium divinæ intellectionis, Perſonæ
ſecundarium. D. Ma. Ji cognitio objecti ſecundarii non
includatur in cognitione comprehenſivaà primarü, vel non
neceſſarid connectatur C. ſi includatur, aut connectatur N.
Cognitio adæquata & comprehenſiva eſſentiæ eſt compre-
henſiva reliquorum: Dein T. Mi. II. Ex ejus-
cognitione Verbum non procedit, cujus non eſt ima-
go, ſed non eſt imago ſui, & Spiritũs Sancti, ergo. D.
Wa. Cujus non eſt imago repræſentativa ſaltem C. imago
In LL. Sent. T natu⸗=

290 THEOREMA II. THESIS XXIII.

naturalis N. Imago repræſentativa eſt ſola repræſentatis
rei, vel objecti: Naturalis requirit, us ſit ab eo ut prin-
cipio productivo, cujus imago eſt. III. Ab illo
Verbum videtur procedere, ex cujus cognitione pro-
cedit, ergo Verbum procederet à ſeipſo, & à Spiri-
ru Sancto. D. A. Ab illo videtur procedere objectivè
tantum C. etiam activè, & productive, ſeu Originativè
M. IV. Cognitio intuitiva ſupponit obje-
ctum ſuum exiſtere, ergo ſi Verbum procedit ex co-
gnitione ſui & Spirits Sancti, Verbum & Spiritus
Sanctus ſunt priores ipſo Verbo. D. A. Cognitio intui-
ziva illud ſupponit in creatis, ubi objectum per ſe, vel per
ſui ſpeciem cauſat cognitionem C. in divinis, ubi eſſentia
habet rationem ſpeciei intelligibilis omnium rerum N. Hinc
Jjuxta alios, Intuitio ſupponit objectum exiſtere pro
codem ſigno, ſeu pro ſigno priori rationis, ſeu originis M.
pro poſteriori C. Prioritas Originis non tollit præſentiam
atriusque in eadem duratione reali. V. Spiritus
Sanctus eſt poſterior Verbo, ergo ex ejus cognitione
non procedit. D. A. Eſt poſterior poſterioritate ſubſi-
ſtentis, ſeu Originis C. poſterioritate objectivà, & termi-
nativà cognitionis N. Ad cognitionem rei ſufficit exiſten-
tia objectiva exiſtentis poſtea pro alio ſieno. Hinc etiam
ad præcedens Conſequens quidam reſpondent: Ver-
bum & Spiritus Sanctus erunt priores Verbo objectivè,
ſeu terminando cognitionem qua producitur Verbum C.
originativè, ſeu producendo Verbum at principia N. Prin-
cipium Verbi ſolus Pater eſt. V. Non conſidera-
to Spiritu ſancto Verbum intelligitur productum ex
hoc, quòd Pater ſe & Verbum cognoſcat, ergo ejus co-
gnitio non requiritur per ſe. D. A. Intelligitur productum
Verbum inadæquatum & imperfectum C. adæquatum &
perfectum N. Adæquatum eſts quo Pater loquitur V'erbo
omnia, quæ novit. EO-

nmwon⸗
M Cnrnne
crllnn onn
aelt tri
chiüinkonn

bomom, er

mnn⸗
MWmC chonn

„

U WI
. Shurgiss
l irſt age,
II Ar
chis chonidne,
un mln Ges
in ſu Cina
Wn

u Kini, in
nm H

itnt, bm.
neiſcfer eſer.
. Hne ein
nehoten. ſe.
Me;letdo n
eim imn (.
tninzi N⸗
F. Mnconüdet
ur NodCnme
lcelheſte
Ilem en⸗
. Aan
o un⸗

—

PERSONA FILII. 29 1

THEOREIMA M.
Uti & ex cognitione Poſſibilium, &; Condi-

tionalium, non tamen Contingentium abſolutè
Juturorum.

Uarez & Molina ad proceſſionem Verbi requirunt
inſuper cognitionem Poſſibilium: Valentia & Qui-
ros etiam Contingentium abſolutè futurorum: Nos
cum Molinâ concludimus. I. Verbum per ſe
etiam procedit ex cognitione Poſſibilium; procedit enim
ex cognitione comprehenſivàâ divinæ eſſentiæ, & attri-
butorum, inter quæ eſt Omnipotentia; ſed nequit
comprehendi eſſentia & omnipotentia, niſi illa cogno-
ſcatur ùt radix omnium poſſibilium, & hæc ùt virtus
omnium effectiva, ergo ſimul procedet ex poſſibilium
etiam Cognitione comprehenſivâ. II. Nec
excludimus ſcientiam Conditionalium; quia vis infinita
locutiva Patris Patrem determinat, ut nihil reticeat;
quæ pro illo priori novit, alioquin enim Verbum non
perfectiſſimè diceretur, cùm Pater plura ſciret, quàm
ſcienda communicaret Filio; Sed pro priori Originis
in Patre eſt cognitio Veritatum conditionalium; cùm
conditionalia nil involvant, quæ Filium præſuppo-
nant adæquatè conſtitutum, ergo Filio procedenti
communicat cognitionem etiam Conditionalium.
III. Excludimus tamen cognitionem Contingen-
tium abſolutè futuroruin; hæc enim præſupponunt &
involvunt decretum Dei liberum abſolutum ad extra,
ſed hæc decreta ſupponunt Verbum completè produ-
ctum; quia uti creatio eſt à totãà Trinitate, ita & de-

creta libera æquè primò & immediatè ſunt à totâ Tri-

nitate, ergo ſicut creatio, ita & hæc decreta ſuppo-
nuntyVerbum, & omnes Perſonas completè conſtitutas:
* X
I 2 Im&

292 THEOREMA III. THESIS XXIII.

Imò ſi Verbum ad decretum liberum non ſeipſum de-
terminaret, ſed illud in Patre jam determinatum ac-
ciperet, Verbum in ſe non eſſet immediatè liberum.
IV. Hæc eadem cognitio ſupponeret Spiritum
ſanctum adæquatè conſtitutum prius, quam Verbum; ipſa
enim, ùr diximus, ſupponit decreta libera, ſeu voli-
tiones Dei tum neceſſarias, tum liberas, ſed Spiritus
ſanctus juxta Adverſarios conſtitueretur completè per
has volitiones, ergo & ipſa ſupponeret Spiritum ſi⸗
ctum completè conſtitutum, antequam conſtitueret
Filium, vel Verbum completè. Imò Verbum pris
habebit communicatam naturam & decreta libera-,
quàm Pater habeat Viſionem liberam, ergo Verbum
in illo ſigno æquè eſt inſtructum ad habendam à ſe Vi-
ſionem, quàm Pater, ergo ratio non eſt, cur eam de-
beat accipere à Patre, & non à ſe; cùm alioqui natu-
ra antecedenter communicata non foret tam potens-,
ac perfecta in Filio, quàm in Patre.-

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

S Verbum procedit ex cognitione poſſibilium & con-
ditionalium, ergo Pater priùs cognoſcit creaturas,
quàm Filius & Spiritus ſanctus. D. Seq. Prioritate ori-
ginis C. durationis N. Pater enim omnia communicat Fi-
lio, quæ pro priori Originis habet, atqui, ergo. II.
Deus priùs cognoſcit eſſentiam, quàm creaturas, ſed
in illo priori cognitio eſt fœcunda, & producit Verbum,
ergo priùs producit Verbum, quàm creaturæ cogno-
ſcantur. R. I. Principalius, ſed non prius cognoſcit poſ-
ſibilia; quia ea cognoſcit in eſſentidà ùt medio cognito pro eo-
dem ſigno, utpote eſſentialiter connexa. Sed quoad con-

ditionalia C. Ma. D. Mi. Cognitio eſt fœcunda, & pro-

ducit verbum ut comprehenſivum eſſentie, & veritatum
neceſ⸗

S
Aunmn Im
l ufnun
gied runi
un Pine 4
oun, Cendn

Wn decelunn
D M. Num
ſeio ſrpus,
mmnic
ihlie ſinnen
Nlum, in mmnt

Pſrun kumn u

MCknmrnddic

u tmnindt uen⸗

limn.
ſ Me

Malerfen

Drs erbun

cn/
Tun.

UEE W.
rumnonlin,
n Cekerninmn
Limnmeclut ite
n ſppmenn hn
un irtenz

lem ebſer
Aladengim:el.
mel, aremc⸗
edmdagim-
mminntmen
1e
ſne
Alblimdn⸗
ognletclemng
. rortaken:
nir mmmmil.
nie 1
Uincennlus, k
alciethebin
ngenne cn
pur nſt
nrlpcgnint⸗
fihnliii
ſie⸗

PERSONA FILII. 233

neceſſariarum C. àt comprehenſivum veritatum etiam alia-
rum, quas pro priori illo Pater novit N. III. Ad
productionem Verbi ſufficit ſcientia, quà Deus ſeipſum
comprehendit, ſed hæc ſcientia tantùm involvit intrin-
ſeca & eſſentialia, non conditionalia, ergo. D. Ma.
Ad producendum Verbum ut integrum quoad eſſe, & quoad
expreſſionem veritatum neceſſariarum C. ut completum
etiam quoad terminationem & expreſſionem omnis verita-
tis, quæ in Patre eſt N. IV. Verbum eſt neceſ-
ſarium, ſcientia conditionalium eſt contingens, ſed
nullum neceſſarium procedit ex aliquo contingenti.
D. Mi. Non procedit ex contingenti quoad pradicata ne-
ceſſaria, ſeu quoad eſſe neceſſarium C. quoad terminatio-
nes, & expreſſiones ad extra N. Eo modo Pater ſcientiam
communicat, quo eam habet pro illo priori, ſed pro priori
illo habet ſcientiam veritatum neceſſariarum, & conditio-
nalium, ergo communicat eandem. V. Quis er-
go terminus formalis Quo reſpondet huic Proceſſioni
ex cognitione Conditionalium? R. Eſt Expreſſio Con-
ditionalium in Verbo, quà Verbum eſt comprehenſivum, &

expreſſivum harum veritatum: Hæc tamen expreſſio

non eſt nova ſubſiſtentia; ſed eſt ipſa ſubſiſtentia neceſſa-
ria terminata veritate conditionali; ſicut diximus de Acti-
bus liberis.

F. 3. Refl. ex Cognitione Futurorum.

Ater producit Verbum perfectiſſimum, ita ut nullæ
veritates Verbum lateant; ergo etiam communi-
cat veritatem exiſtentium pro aliquâ temporis differen-
tia, ergo ex hofum etiam cognitione procedit. D. A.
Ut nullæ veritates lateant quoad ea, quæ ſunt priorn Ver-
bo C. quæ ſunt poſteriora Verbo Sub D. ut nullæ veritates
lateant præcisè vi & ratione ſcientiæ à Patre formaliter
T 3 eom-

294 THEOREMA III. THESIS XXIII.

communicatæ, ſeu ipfius proceſſionis N. Vi & ratione na-
turæ pro priori rationis communicatæ, quà Filius, uti Pa-
ter, eſt potens ad habendam à ſe viſionem C. II.
Ex Joan. 8. Ego, quæ audivi à Patre meo, hæc lo-
quor; ſed Varia Chriſtus locutus eſt, quæ ex liberâ vo-
luntate Deus voluit, ergo libera etiam ſunt à Patre
communicata Filio. R. Quoad objecta libera intelligi ver-
ba illa debent de Chriſto quà homine: Sin autem intelligas
de Verbo: D. Ma. Verba illa, quæ audivi, intelligendo
radicaliter, quatenus Filius accepit naturam divinam, ex
cujus communicatione conformiter loquitur cum Patre &
Spiritu ſancto C. intelligendo formaliter, quaſi vi & ratio-
ne ipfiuſmet productionis formaliter dicta ſint Verbo N.
III. Pater non accipit ſcientiam contingentium
ab alio, ergo eam habet formaliter ante productionem,
ergo Verbo eandem communicat, ergo. D. A. MNon
accipit, uti & Pilius non accipit, quia tota Trinitas aquè
primò & immediatè decernit liberè, & videt creaturas ut
futuras C. non accipit, & boc ideo præcisè, quia pro priori
illo videt, aut decernit eas ante productionem Verbi N.
IV. Verbum procedit ex cognitione eorum,
quæ ipſi Verbo à Patre dicuntur, ſed dicuntur ei etiam

contingentia abſolutè futura. D. Ma. Quæ dicuntur.

formaliter vi & ratione ipſius productionis C. materialiter
tantum, & conſequenter ad Verbi productionem N.
V. Quia in Deo ſunt duo modi operandi inten-
tionaliter, duas habet proceſſiones reales, ergo etiam
cùm in Deo ſint duo modi operandi alii, ſcilicet neceſ-
ſariò & liberè, dabitur proceſſio necçeſlaria & libera.
Diſp. Sumitur ex abſurdis datis in rationibus 3 libera enim
ſupponunt decretum liberum ad extra, quod toti Ttinitati
commune eſt, ut: & creatio eidem communis & immediatè li-
bera eſt: Dein ſupponerent opiritum ſanätum ier Verbum.
HIEO-

Ullen Irgud
Ten. K⸗
n &beie
I

vrinl⸗

I

Nigin.
e i ilcer,

zuihuilterte-
gultni Tii⸗
6inn“

PERSONA FILII. 29

T HEOkEAA W.

Pater tamen formaliter non intelligit, aut
ſapiens eſt Verbo.

APud Petavium PP. nonnulli, & præſertim Græci
videntur Filium feciſſe formam illam, quâ Pater
dicatur Sapiens & Intelligens, uti & Spiritum ſanctum
ſaciebant formam, quâ Pater & Filius ſeſe diligant:
Sed cum Suarez, & communi aliorum dicimus. I.
Pater non tonſtituitur formaliter ſapiens per Sapientiam
genitam, ſeu per Verbum; Verbum enim nequit eſſe
principium ſapientiæ „quæ eſt in Patre; quia Pater non
minus eſt ſapiens à ſe, quàm eſt Pater à ſe; & Filius
habet ſapientiam à Patre, non Pater à Filio: Dein nec
dici poteſt cauſa formalis hujus ſapientiæ; quia & Pa-
ter & Filius ſunt ſuppoſitum ſubſiſtens; ſed ſuppoſi-
tum nequit eſſe forma ſuppoſiti, quæ utpote diſtincta
præterea imperfectionem diceret tum in Patre, tum in
Filio. II. Nec cum nonnullis Verbum dici po-
teſt Sapientia formalis, qud Pater denuo redditur intelli-
gens ex abundantid, & novo modo; quia intellectio debet
eſſe forma exiſtens in ſuppoſito, quod denominat in-
telligens; ſed ùt modò inſinuavimus, intellectio per ſe
ſubſiſtens nequit denominare rem aliam per ſe ſubſi-
ſtentem, & ab eâ realiter diſtinctam, ergo. III.
Sed Pater, uti & Filius, & Spiritus Sanctus, JSapiens
eſt, & Intelligit intellectione & ſapientid eſſentiali, ac om-
nibus perſonis communi; quia ùt obſervat S. Aug. I. I.
de Trin. c, z. Pater & Filius ſimul una dicuntur Sa-
pientia, quia una eſſentia, & ſingillatim dicuntur Sa-
pientia de Sapientiã, ſicut Eſſentia de Eſſentia. Item
In illa ſimplicitate non eſt aliud ſapere, quàm eſle;
. 1 4. eadem

296 THEOREMA IV. THESIS XXIII.

eadem illi Sapientia eſt, quæ Eſſentia. IV. Ni-
hilominus Pater dicitur omnia intelligere Verbo, ſcilicet
originativé; quia Verbo communicat primò & imme-
diatè naturam ſub ratione intelligentiæ eſſentialis, per
quam Pater omnia intelligit; ſicut & Pater & Filius
dicuntur diligere ſe Spiritu ſancto; quia producendo
Spiritum ſanctum per viam voluntatis, communicant
illi naturam primò & immediatè ſub ratione amoris
eſſentialis, quo ſe mutuò diligunt. V. Unde
BEilius dicitur Sapientia Patris, I. Originativè; quia ex
ore Altiſſimi prodivit. Eccl. 24. Et ex ſapiente Apien.
tia iſta ortum trahit. J. Athan. 2. Appropriativè, quia
ſapientia analogiam mayximam habet cum modo; quo
Filius à Patre per intellectum procedit. 3. Jed non
Formaliter; quia Pater ſeipſo per eſſentiam eſt intel-
ligens, & eſt ſua intellectio priùs origine, quàm pro-
ducat Verbum; quia intelligendo producit, ergo.

H. 2. Reflexiones Adverſaric.

PAſſim admittitur hæc propoſitio : Pater omnia vi-
det, imelligit, novit in Verbo, vel per Verbum,
rgo & altera admittenda eſt: Pater omnia intelligit,
ſapit verbo. Diſp. Prima propoſitio ſigniſicat, qud
Verlum exhibeat Patri, vel Pater exprimat in Verbo
omnia intelligibiliæa 3 quæ vera ſunt, nec ullam inconve-
nientiam annexam habent. Altera autem propoſitio ſigni-
Fcat, quod Verbum ſit velut forma, quà Pater fit ſa-
piens 3 quæ falſa ſunt, & repugnantia ex antè dittis.
II. Pater omnia creat Verbo ex illo Joan. 1.
Omnia per ipſum facta ſunt, ergo etiam omnia po-
teſt intelligere verbo. D. A. Creat omnia Verbo for-
maliter, ſeu in ſenſu formali, quaſi Verbum eſſet forma⸗
guſ omnia crearet N. in ſenſu activo, ſeu originativè;
in

E
V

uerun u
Aenu i

uni 4 ln
un tſenmd
76 ſennaſn
n W Inn
wund,
genen Ain
Cto mullce

GAninmn e
DMren inllhen

uſcic, miͤ

nulitr inli
tſenian: .j
ilu N

W

4

nn. I 4

nliene Dl

errind
Penr eſemialt,
ne urer e
n gn groccer

COmmuc

NMMrenle ,. n

relenum eine.

odnn, An

in.
: Dreronnink-
Fel le Fetbun
rommaimnelen
Sie nft g
mnint i, mmn

n niſttn i
,Rl lan tͤ
mit er At ih
a Do on
edm ohni
Annd n
neneſt
1

PERSONA FIIII. 297
in quantum producit Verbum, cum quo poſten ſimul creat
C. III. S. Aug. 1. 6. de I rin. c. 4. & alii Pp.

ſæpe ajunt, quèòd Pater & Filius ſeſe diligant Spiri-
tu ſancto, ergo & Pater dici poteſt intelligere Verbo.
D. A. Jumendo T5 Diligere propriè, & formaliter, ſeu
eſſentialiter N. appropriativè, vel potius notionaliter, ſeu
relativè, ita ut idem ſit, Patrem & Filium producere
amorem, qui eſt Patris & Fili C. Dein Intelligere apud
PP. ſolum eſſentialiter ſumitur; Diligere autem, & Di-
cere & eſſentialiter, & notionaliter. IV. Ver-
bum nihil aliud eſt, quàâm intellectio, ſeu notitia
roducta, quâ ſubſtantia intellectiva redditur intel-
gene, ergo Filius, utpote Verbum Patris, eſt intelle-
ctio producta, quãâ Pater redditur intelligens. D. A.
Verbum creatum nil aliud eſt C. increatum N. Crea-
tum producitur à creaturà, non quia intelligit, ſed ut
intelligat: Increatum producitur à Patre, non ut intel-
ligat, ſed quia perfectiſſimè intelligit per ſuammet eſſen-
tiam: Unde Verbum eſt terminus intellectionis, non in-

tellectio Patris. V. Saltem in divinis & creatis
vera eſt hæc propoſitio: Ad intelligendum neceſſaria

eſt productio Verbi;, ergo aliquo ſenſu verum eſt,
Patrem intelligere Verbo formaliter. R. In creatis
neceſſaria eſt productio verbi ex indigentid, ut creatura
Jormaliter intelligat per verbum, cum non poſſit intelligere
per eſſentiam: In Deo tantùm neceſſaria eſt ex abundan-
tiä, ut Deus Verbo communicet oren intelligendi,
at ait Maurus. VI. Verbum paſſim dicitur Sa-
pientia genita, non Spiritus Sanctus; ſed hoc ideo, quia
eſt intellectio, & notitia, quà Pater denominatur co-
gnoſcens, ergo. N. Mi. Sed ideo, quia Verbum eſt termi-
nus productus à Patre per actum intelligendi, quod non con-
venit piritui ſancto, ut ſapientia diceretur appropriativè.
1 5 THE-=

.

298 TIHEOREMA IJI. THESIS XXIV.

THESIS XXIV.

Perſona Spiritis Sancti.

THEOXEMMA I.
ſt verus Deus, Patri &y Filio Conſub-

ſtantialis.

N Acedoniani contra Arianos Filio concedebant di-
vinitatem, ſed cum iiſdem negabant eam Spi-
ritui ſancto, quem dicebant creaturam primam per
Verbum factam: Sed catholicè profitemur. I.
Spiritus ſanctus eſt ejuſdem cum Patre & PFilio dignita-
tis, & eis Conſubſtantialis; quia Spiritus ſanctus, ad
ſignificandam ejus cum Patre & Filio æqualitatem,
ſignanter exprimitur Matth. 28. 19. Baptizantes eos
in nomine Patris, & PFilii, & Spiritis ſancti. Et I.
Joan. 5. 7. Tres ſunt, qui teſtimonium dant in cælo Pa-
ter, Verbum, & Spiritus ſanctus. Et 2. Cor. 13. 13.
Gratia Domini noſtri qES& UU Chriſti, & Charitas Dei
Patris, & communicatio ſancti öpiritis ſit cum omnibus vo-
bis. II. Eandem Conſubſtantialitatem expri-
mit ejus Proceſſio, & influxus in Incarnationem, & Ec-
cleſiæ directio; procedit enim ipſe à Patre Joan. 26.
Quem mittam vobis à Patre Spiritum Veritatis, qui à
Patre procedit, ille teſtimonium perhibebit de me. Ejus
quoque opus Incarnatio dicitur Matth. 1. Spiritus
ſanctus ſuperveniet in te, & virtus Altiſſimi obumbra-
bit tili, idebque & quod naſcetur ex te ſanctum, voca-
bitur Eilius Dei. Similiter directio Eccleſiæ, quæ pro-
ria Dei eſt, eidem attribuitur Act. 13. Miniſtran-
tibus autem illis Domino, & jejunantibus dixit Spiritus
ſanctus:

PERSONA SPIRIIUS SANCTI. 299

W ſfanctus: Jegregate mihi Jaulum & Barnabam in opus,
I. ad quod aſſumpſi eos... Et ipſi quidem miſſi à Spiritu

lnc ſancto, abiérunt. Adde Act. 20. 28. &c. III.
Prrterea ejus divinitatem manifeſte perhibet Gratia,
11. quâ ſanctificamur; quia ùt S. Baſilius adversùs Euno-

mium obſervat, creatura non poteſt ſanctificare crea-
turam, ſed Spiritus ſanctus. Ideo enim Rom. I. 4.
Dicitur Spiritus ſanctificationis. Rom. 8. 9. Opiritus
Dei. Hebr. 10. 29. Wpiritus gratiæ. Act. 10. 45. In
nationes gratia Spiritus ſancti eſuſa eſt. Rom. 5. 5.
Charitas Dei diffuſa eſt in cordibus noſtris per piritum
ſanctum, qui datus eſt nobis. IV. His adde re-
liqua vel attributa, vel opera Dei ſolius propria; Crea-
tio ei attribuitur Job. 3 3. 4. Job. 26. 4. PEſ. 1033. 30.
Locutio per Prophetas. 2. Reg. 23. 2. Diſtributio
donorum divinorum 1. Cor. 12. 4. & ſeqq. Remiſ-
ſio peccatorum Joan. 20. 22. Donatio filiationis Rom.
8. 15. Prædictio futurorum 2. Detr. I. 21. Ack. I.
„16. Habitatio in nobis tanquam templo 1. Cor. 3. 16.
&& c. 6. 19. O.

F. 2. Reftexiones Adverſariæ.

Lle non eſt Deus, qui nuſquam in Scripturis dire-
te appellatur Deus, ſed Spiritus ſanctus nuſquam
directè appellatur Deus; nam ubi? N. Mi. Act. 5. 3.
Petrus ait: Anania, cur tentavit Satanas cor tuum,

,(hts Dei
fonnibunr⸗
multuem ent-

n Lnutßn 44

ehren. Eiu mentiri te Siritui ſancto. non es mentitus hominibus,
Muk.1. Jinn ſed Deo. Ergo piritus ſanctus, cui mentitus eſt, Deus
en dene Aſt & appellatur. 2. D. Ma. Qui nuſquam appellatur
Dens ſaltem im- C. explicitè N. II. Deus non
hin eſt, cui Scriptura tribuit actus creaturæ proprios, ſed
lihke de⸗ Spiritui ſanéto Scriptura tribuit hos actus, ſcilicet

Poſtulare gemitibus inenarrabilibus, Rom. 8. 26.

ins i⸗ Iternn

300 THEOREMA I. THESIS XXIV.
Item ſcrutari profunda Dei. 1. Cor. 2. 10. D. Mi.
Prob. Dicitur ſic poſtulare formaliter, ſeu quia ipſe ſic
poſtulat N. effectivè, ſeu quia facit nos poſtulare C. Ibi-
dem præcedunt hæc verba: Spiritus adjuvat infirmi-
tatem noſtram; nam quid oremus, ſicut oportet, neſcimus:
Sed ipſe Spiritus poſtulat pro nobis &j. Cæterùm ipſe
etiam Deus Pſ. 7. dicitur Scrutans corda & renes;
Hinc ſcrutari ilem eſt, ac penetrare objectum, non autem
hic idem erit ac inquirere in rem ignotam. III.
Deus ſummus quidquid loquiturx, à ſeipſo loquitur,
nec audit, quid loqui debeat, ſed Joan. 16. 3. Spiri-
tus ſanctus non loquetur à ſemetipſo, ſed quæcun-
que audiet, loquetur. D. Ma. Loquitur à ſeipſo
h. e. ſinè dependentid ab alio C. ſinè proceſſione unius
perſonæ ab alid, à quà utꝭ eſſe, ita & virtutem operan-
di habet N. Sed Spiritus ſanctus non loquetur aà ſemet-
ipſo, h. e. cum dependentid ab alio N. h. e. cum proceſ-
ſione à Patre & Eilio C. Dicitur autem, Audiet; quia
æternitas proceſſionis quocunque tempore ſigniſicari poteſt.
IV. Joan. I. de Verbo dicitur: Omnia per
ipſum facta ſunt, ergo & Spiritus ſanctus, ergo crea-
tura eſt. R. 1. Cur non dicis, & Patrem per ipſum
factum eſſe ?* 2. D. A. Omnia, quæ ſacta ſunt, ſcilicet
intelligendo creaturas, quæ per ipſum factæ ſunt C. omnia
Jimpliciter, etiam intelligendo perſonas divinas N. V.
Spiritum ſanctum Scriptura vocat pignus, donum,
ſignaculum, ergo Deus non eſt. D. A. Dicitur pignus
ratione donorum, & eſſectuum ipſi appropriatorum, ſcili-
cet Gratiæ C. ratione ſui, & eſſentiæ ſuæz N. Sic & Sig-
naculum eſt, & donum: Item eſt donum perſonale
& ſuùbſiſtens, non accidentale. Vid. Mlod. & Petav.
& Cichonium, qui fuſiſſimè Myſterium Trinitatis de-
fendit contra Arianos tum veteres, tum recentiores.

HEO-

V
Iur CNn Gu

4
3

er une,
1Szin
Nnchrlenletun
4 e

eimm.

Atbim

I.

ſeen ent d bin
Nn en ,
in ſom 1s.
MNA MON .
i Une erd 4
Rſaclin ſui zi

N

alne Mrte

te

D hein lif 1

n aadenla

PERSONA SPIRITUS SANCTI. 301

SS
diai Procedit à Patre & Filio.
urpmmn n GRæci Schiſmatici negant Spiritum ſanctum pro-
Ckrerun cedere etiam à Filio, eò quòd nec Scriptura, nec
quatuor prima Concilia quidquam aſſerant de Filio,
& PP. antiqui præſertim Græci idem videantur ne-
gare: Contra quos concludimus. I. Spiritus
Sanctus ex Patre, PFiliébque procedit; ſic enim definit
Trid. Seſſ. ʒ. in Confeſſ. Fidei. Lateranenſe ſub Innoc.
III. cui conſenſerunt Græci. Et Lugdunenſe ſub Greg.
X. ubi omnibus tam Græcis, quàm Latinis conſen-
tientibus publicè ſymbolum cum additione: Filiéque:
ter græcè, ter latinè cantatum fuit. Præterea apud
Ruiz Epheſinum. II. & Chalcedonenſe, & Conſtanti-
nop. II. approbärunt Epiſt. Cyrilli Alexand. ad Ne-
ſtorium, in quâ dicitur: Spiritus appellatus eſt Verita-
tis, & Veritas Chriſtus eſt; Unde & ab ipſo ſimiliter
lenr: 0mi 1 ſicut ex Patre procedit; ergo prima etiam Concilia Græ-
nn, een C hanc veritatem approbaârunt. II. Hæc Pro-
ye ceſſio ex Patre & Filio deducitur ex Sacris etiam Lite-
yis; nam Joan. 15. 26. Spiritus Sanctus dicitur Mit-
ti à Filio. Joan. 16. 4. Accipere à Filio. Sed perſona
divina non mittitur, nec accipit niſi ab eãâ, à quà pro-
cedit: Unde ex S. Aug. l. 14. de Trin. c. 20. Jyiri-
tum ſanctum mitti nihil aliud eſt, quaàm piritum ſan-
ctum procedere. Præterea ſicut Spiritus ſanctus Matth.
10. 20. dicitur Spiritus Patris, ita ad Gal. 4. 6. Miſit
Deus Spiritum Fili ſui in corda veſtra. Sed Spiritus
Patris dicitur, quia ab eo procedit ergo & à Filio
procedit; cùm eſſe ſpiritum alicujus dicat relationem
„liquam, quæ hic alla non eſt, niſi originis. III.
ntecte⸗ Eadem:

1 Pionus, Conum
)4 Min phn
zrueru, R

Abonum dell⸗
deium Irnum-

302 TTIEOREMA II. THESIS XXIV.

Eadem Froceſſio ſtabilitur ex aliis reflexionibus theologi-
cis 3 ordo enim divinarum perſonarum poſtulat, ur
ſicut ſecunda perſona procedit à primãa, ſic tertia pro-
cedat à prima & ſecundâ; alioquin non tam eſſet
tertia, quàm duæ ſecundæ. Dein Filius, dum ei com-
municatur voluntas à Patre, pro priori originis non
ſupponit terminum voluntatis, ſeu Spiritum ſanctum
productum, ergo accipit à Patre voluntatem fœcun-
dam & productivam Spiritůs ſancti, ſicut Filius &
Spiritus ſanctus accipiunt Omnipotentiam fœcundam,
quia non ſupponunt terminum Omnipotentiæ produ-
ctum, dum eis communicatur. IV. His ſu-

peradde &α. PP. tum Græcos, tum Latinos ex Petav.

Bellarm. & aliis.

F. 2. Reflexiones Adverſuriæ.

Oan. 13. Unicè Pater exprimitur: Qui à Patre pro-
cedit ʒ ergo recte dicitur à ſolo Patre procedere.
D. A. Unicè exprimitur, ut indicetur, Patrem eſſe pri-
mum fontem emanationum divinarum C. ut excluderetur
Pilius N. Sie & Matth. 16. dicitur: Caro & ſanguis
non revelavit tibi, ſed Pater meus; licèt Filius & Spi-
ritus ſanttus etiam revelaverint. Dein verba præceden-
tia: Cùm venerit Paraclitus, quem ego mittam vo-
bis à Patre; ex antè dictis ſußicienter exprimunt, eun-
dem procedere etiam à Eilio. II. CC. Gener. II.
In Symbolo tantùm poſuit, qui à Patre procedit: Et
Gener. III. prohibuit aliquid innovare circa Symbo-
lum: Et Leo III. curavit Symbolum inſcribi in ar-
genteâ laminà ſinè additione, Eiliéque, licèt in Eccle-
ſiã Latinà addita eſſet. R. CC. proßtetur contra Ma-
cedonium Spiritis ſancti divinitatem, & negatam à Pa-
ere proceſſionem, non attingens proceſſionem à Filio, quæ
non

2 nNI
nelet
n, Innm ⸗
p, iu r

IHI
hiiuſnc

DPERSONA SDIRFTUS SANCTI. 303

rnkuinin, non diſputabatur à Macedonio. Sequens autem Conci-
lium prohibet additionem factam à non habentibus
poteſtatem, & oppoſitam ſenſui CC. Gen. II. Ad-
Iumnn ditionem verò illam poſtea exigebat exortum Schiſ-
ma, & Error Græcorum. Leo facto ſuo non excludit
Filium, ſed voluit, Concilio haberi honorem, ne putarent
Graci, à Latinis illud contemni. III. Multi PP.
Græci ajunt Spiritum non procedere à Filio: Et CC.
IeI Epheſinum, cùm legeretur Symbolum Neſtoriano-
rum, non contradicebat, licèt negaret Spiritum ſan-
ctum procedere à Filio. R. Græci ante Schiſma dice-
I b bant, Spiritum ſanctum procedere per Filium, non à Fi-
unltinaln lio, quia per particulam à intelligebant principium ſinè
principio per particulam per intelligebant principium de
principio, ut alii fuſius oſtendunt ex Beſſarione Orat. in
heſni Flor. SJed &cchiſmatici ræci utrumque nunc negant. Ephe-
nt ülhmn ſinum autem non contradixit, cùm nulla de eo quæ-
bie met ſtio moveretur: Cæterùm etiam contradixit Neſtoria-
, Auncn, nis, quando Epiſtolam à Cyrillo, & à Synodo Ale-
Nahee Nandrina ſcriptam ad Neſtorium tanquam Catholi-
„CNln Cam admiſit.

erhlub THEONE A I.

tufte utn
mennmm. Ji Spiritus ſanétus non procederet à Filio, ab
nranint a eo non diſtingueretur.

1 Cierl HUic hypotheſi impoſſibili occaſionem fecerunt
grenecler PP. Florent. Sefl. 18. ita cum D. Th. inferen-
tes: Si non procederet à Filio, etiam non diſtingue-
retur ab illo, ſed juxta ipſos Græcos diſtinguitur, er-
go & procedit: Quam argumentationem hic ſtabi-
nm ſimus. I. Valet hæc Latinorum Argumentatio 3
16 Nimn quia diſtinctio realis, ſi non fumdatur in oppoſitione
ſemili⸗ rela-

1 .
Treclcr Ynd⸗
milcthin⸗
lckrinde⸗

304. THEOREMA III. THESIS XXIV.
relativa, ſupponit limitationem in diſtinctis, ut fit in
creaturis; ſed in Deo non datur limitatio, unde pete-
tetur Perſonalitatum diſtinctio, ergo ipfa eſt ex ſola
oppoſitione relativã. II. Hanc unam & adæ-
quatam rationem diſtinguendi Perſonalitates communi
conſenſu aſſeruerunt PP. S. Aug. Tract. 30. in Joan. Hoc
ſolo numerum inſinuant, quod ad invicem ſunt, non quöd
ad ſe ſunt. Quæ etiam verba refert Toletan. II. in
Confeſſ. Fidei. Ex S. Fulg. 1. de Trin. Illa relativa
nomina Trinitatem faciunt. Ex Greg. Nyſſ. ad Abla-
vium. Eo diſtinguitur Spiritus ſanctus à Pilio, quod per
iphum eſt. Ex S. Damaſc. de Fide. c. 11. In ſolis pro-
prietatibus Paternitatis, PFiliationis, & Proceſſionis diffe-
rentiani intelligimus. Ex S. Anſelm. Mec unitas ſuam
amittit conſequentiam, ubi non obviat aliqua relationis
oppoſitio: Hinc in Florent. Joannes Theologus idem
Argumenti genus tenet contra Græcos. III.
In illa igitur hypotheſi impoſſibili eadem perſona eſſet
Genita, & Spirata; utl enim inter ſe non diſtinguitur
intellectio & volitio, quia una non procedit ab aliaâ;
nec attributa diſtinguuntur ab eſſentiâ, quia non ha-
bent oppoſitionem relativam; nec Generatio & Spi-
ratio activa in Patre diſtinguuntur, quia non oppo-
nuntur relativè, ſed diſparatè; ita nec Filiatio & Spi-
ratio paſſiva diſtinguentur ſinè oppoſitione relativà in-
ter ſe. IV. Imd in illà hypotheſi Filius & Spi-
ritus ſunctus non eſſent iidem, qui nunc ſunt; Filio enim
deeſſet vis ſpirandi, & actualis Spiratio neceſſaria:
Uterque non haberet oppoſitionem Originis, & con-
ſequenter ſolã ratione diſtinguerentur, ſeu una per-
ſona confunderetur cum alterâ, eò quèòd una origi-
nem non duceret ab alterâ, ergo non eſſet Filius, nec
Spiritus ſanctus, qui nunc eſt, ſed novus & chimæricus.
§. 2.

9 4
dudte A HI.
wen tan
S—
drr Mte
„4. Nn
cumtur, gnin
ünzeeſ if
mne lafmu.
nun aer iit
Mrinzi zntu
, Ktnlit
. D Miu G⸗
itlanſts mnau
unr nm,

Sden
1Ntain Ann, n
. W.!
Heda e
co, ſicheifn
radimmcem it⸗
uſallir 4
Alnſrn
a in in mm

datui
an re

cn
I

I

inlinan

m
mrrto, n

, erog ſpſ,e
6loe 5 :

1

1 MW—&*½

Muns

Ceretuid &

uuH/N
ni ecelu
Dügnis, do
en; ſen uuf
enqlod u⸗
Neiklun
Ptoneheifle⸗

1

nnntettah
, grumnk

PERSONA SPIRITUS SANCTI. 305

F. 2. Reflexiones Adverſariæ.

PRoductio paſſiva per intellectum, & paſſiva per vo-
luntatem defacto diſtinguuntur, ergo & diſtin-
guentut in illà hypotheſi; cùm maneret utraque pro-
ductio, licèt Filius non ſpiraret. D. A. Defacto di-
ſtinguuntur ex eo præcisè, quòd una ſit per intellectum, &
altera per voluntatem N. ex eo, quòd intercedat oppoßi-
tio relativa C. Gicut intellectus & voluntas defacto non
diſtinguuntur, quia ſibi non opponuntur relativè; ita nec
in illà hypotheſi diſtinguitur utræque productio ſinè oppoſi-
tione relativa. II. Ad diverſitatem termino-
rum ſufficit diverſitas emanationum; ab uno enim
principio produci poſſunt duo termini realiter diſtin-
cti, ſed in illà hypotheſi eſſet diverſitas emanationum,
ergo. D. Ma. Jußicit in creatis C. in divinis ub D. ſuf-
ſicit diverſitas emanationum inferens oppoſitionem relati-
vam inter terminos procedentes C. abſtrahens ab illdà N.
In divinis diſtinctio unicè petitur ab oppoſitione relativà:
in creatis autem à limitatione, ſeparatione, ſucceſſione,
&c. III. Ex Athan. Baſil. Anſelm. Quoniam
Filius exiſtit de Deo naſcendo, & Spiritus proceden-
do, ipsâ diverſitate nativitatis & proceſſionis referun-
tur ad invicem ùt diverſi. D. A. Referuntur ad invi-
cem radicaliter C. formaliter N. Vel Sub D. referuntur
ipsaâ diverſitate proceſſionis inferente oppoſitionem relati-
vam inter ipſos terminos procedentes C. abſtrahente ab
illà N. IV. Proceſſio per intellectum ex con-
ceptu ſuo eſt generatio, & proceſſio per voluntatem
non eſt generatio, ſimiliter ratio imaginis, genera-
tionis, Verbi, dicunt negationem amoris, ſpirationis,
doni, ſed quæ ex ratione ſuâ formali dicunt negatio-
nem alicujus, diſtincta ſunt ab eocdem, ergo & pro-
In WI., Jent. U ceſſio

306 THEOREMA III. THESIS XXIV.

ceſſio per intellectum, quæ manet in illa hypotheſi,
diſtinguitur à proceſſione per voluntatem, &c. D. 2.
Partem Ma. Proceſſio per voluntatem defacto exiſtens-
quæ eſt proceſſio termini, exigentis producere opiritum ſan-
ctum, non eſt generatio C. exiſtens in illa hypotheſi dub D.
non eſt generatio realiter N. per rationem C. Jic intel-
lectus & voluntas defacto diſtinguuntur ratione, non rea-
liter. Similiter Verbum & Amor habentes relationem
originis important à parte rei iſtam negationem C. non
habentes relationem originis, & ideo ſola ratione diſtincti
M. V. Generare & Spirare facit in divinis
perſonas diſtingui, ſed proceſſio Verbi manet gene-
ratio, & proceſſio Amoris ſpiratio, ergo & manet
diſtinctio. D. Ma. Facit diſtingui perſonas generantem
& generatam, ſpirantem & ſpiratam C. generatam &
ſpiratam Jub D. ſi inter has relatio originis ſit C. ſecus
N. In illa hypotheſi piritus ſanctus & generaretur, &
iraretur.

F. 3. Reſtexiones Aliæ.

Er id res primò diſtinguitur, per quod primò con-
ſtituitur, ſed perſona Filii primèò conſtituitur per
generationem paſſivam, ergo & per hanc primò di-
ſtinguitur; Sed ſi Filius non ſpiraret, adhuc genera-
retur, ergo adhuc diſtingueretur. D. Mi. Primo con-
ſtituitur generatione paſſivà, ut radicaliter exigente ſpira-
7e C. at dicente reſpectum ad ſolum Patrem Jub D. ſic con-
ſtituitur primò, h. e. principaliter C. h. e. adæquaté MN.
Hinc etiam diſtinguetur à Patre, ſed non à Spiritu ſancto.
II. Spiratio activa ſupponit Filium in ſuo eſſe
conſtitutum per generationem, ergo ſupponit diſtin-
ctum, ergo licèt non ſpiraret, tamen efſlet diſtinctus.

D. A. Jupponit Filium in ſuo eſſe conſtitutum adequatè,
&

centhttcN
I en
. ,AV
GN ene Lr,
„
Alr ſ n
uuil
pralttle⸗
ve 7 ſt

ſC
Aettinc

reniipte
nnnlitt⸗
n, beclct
inte ſer n
ſonnkmn ſyn
Inuimmraſdl

cetelt. M, ,

iat uiſni, iun
imict nii
N. Am febun
nppoltan H⸗
Conditon

nns ſund

Cnicin Mipl

IMN W.
uut inlahe
Illmtgen, DM
mnunn ſche
munnhinin
ihewtge
icun . Ner
lumn iene, rn
rarlton
fanung ,/

AM ewinmae
t, eppan
lſns gan
lum uns

niu manm

Ae.
e Alleinben⸗
Ind nmum N
je buc Eidt.
let, AMue ertt
D. M Vncn.
alenuint ſhn⸗
ne e
le Au
mnn ,
Homniu⸗
. ſtuims

PERSONA SPIRITUS SANCTI. 307

& completè N. incomplett T. Nam z. D. A. Opitatio
activa radicalis, & exigitiva ſupponit illul N. Spiratio
actualis ſupponit Filium inadæquatè conſtitutum pro prio-
ripraæcis? rationis C. Propria generatio non maneret, ſi Ei-
lius non acciperet naturam fœcundam. III. De
facto inter Filiationem & Spirationem paſſivam non
eſt oppoſitio relativa, & tamen eſt diſtinctio, ergo
idem erit in hypotheſi illa impoſſibili. V. A. Non eſt
oppoſßitio immediata, per nomen Eiliationis præcisé, ac per
ſe primdò, & explicitt ſignificata C. mediata, radicalis &
exigitiva, per nomen Eiliationis realiter talis, implicitè
& ſecundarid ſignificata N. Eiliatio exigit eſſentialiter
Spirationem activam; binc radicaliter, mediatè, & exi-
girivè opponitur Spirationi paſſive. IV. Si ſolus
Filius ſpiraret, Spiritus ſanctus adhuc diſtingueretur
à Patre propter Paternitatem, ergo etiam à Filio di-
ſtingueretur propter Filiationem, licèt ab eo non pro-
cederet. Diſp. In prima hypotheſi Pater, & Paternitas
haberent oppoſitionem adhuc mediatam, mediante ſci-
licet Filio: In alterà nulla omnino eſſet oppoſitio Spiri-
tus ſancti ad Filium, vel Filiationem. V. Ver-
bum priùs procederet, quàâm Spiritus ſanctus, ergo
manet ratio diſtinctionis. D. A. Procederet prius prio-
ritate rationis, ſicut intellectio divina eſt prior volitione C.
prioritate originis, quæ ſola infert diſtinctionem in divi-
nis N. Jam Verbum identificat ſibi Spirationenr acti-
vam oppoſitam Spirationi paſſivæ. VI. Ver-
bum eſſet conditio neceſſariò prærequiſita ad produ-
ctionem Spiritũs ſancti, ergo adhuc diſtingueretur,
ſicut amor diſtinguitur à verbo, ſeu cognitione hu-
manâ, non quia hæc ejus eſt principium effectivum,
ſed quia conditio eſt prærequiſita. Diſp. In creati
ob limitationem multiplex datur tatio diſtinctionis; ſed in
U 2 divi-

308 THEOREMA IV. THESIS XXIV.
divinis tota rætio diſtinctionis eſt oppoſitio; ideo cognitio di-
vina non diſtinguitur ab amore divino, licèt cognitio ſit
quaſi conditio. VII. Licèt ab eo non procede-
ret, maneret tamen filiatio, ſed Filius per filiatio-
nem nunc diſtinguitur, ergo & tunc. D. Ma. Ma-
neret filiatio eadem- quæ nunc eſt, habens oppoſitionem
originis N. non habens oppoſitionem, adebéque ſola ratis-
ne diſtincta C.

THEOREMA T.
Varia Nomina Perſonarum Divinarum.

Omina Perſonarum alia ſunt Propria, ſeu Perſo-
nalia, quæ uni tantùm perſonæ conveniunt: Alia
ſunt Appropriata & Eſſentialia, quæ quidem omnibus
Perſonis ſunt communia, ſed ob peculiarem rationem
alicui tamen perſonæ in particulari attribuuntur: U-
traque hic exponimus, & primò quidem in Primâ
erſonâ. I. Nomen Patris eſt proprium Prime
perſonæ; hæc enim ſola generat de ſuâ ſubſtantia; ſed
ille, qui generat, dicitur propriè pater, ergo. Hince
Eph. 3. lecto genua mea ad Patrem Domini noſtri E-
SU Chriſti, ex quo omnis paternitas in cælo, & in terri
nominatur. Nihilominus nomen Patris etiam ſumitur
eſſentialiter, & reſpeétivè ad creaturas pro totâ Divi-
nitate, ut cùm docemur orare: Pater noſter, qui es
in calis. II. Etiam nomen Ingeniti, quatenus
ſignificat negationem principii Proceſſionis, Productionis
ſeu Emanationis unius perſonæ ab alid, eſt proprie per-
ſonale; quia Pater à nullo eſt, & eſt principium ſinèe
principio; nam Pater eſt quidem ab eſſentiâ ùt fun-
damento, ſicut & attributa abſoluta, non tamen ùt
à principio; cùm principium, ſeu producens diſtin-
guatur

uhlukußl
rtn thnn
a 8
ne ln
rafiln Inn
lamet Pinm,
Atnant
Colla denn .
lehche nlm.
a Clec; eicl
iti Aunmr ini
3 Rritin
linen tnn
jniſn ſpihe.
iuny hi
p N an
igen, Luercht

12 Mnn

TUhman
Can aisie
Uingnumn
i dinr M
in Nclken

6

LNEL.

Mune
. I N

N
min ilrnn
den Mon rre
Hlis t
kir 0 M
Hllen Gynſin
n le ſiini

Nℳ1V.
nmn Dan.

lur Mi ale
uenenn. 4
Iequten annd

DNolnuentzdenen
1

Nlten NE
nignpindi
eu oleuni lel
uet, eign. H
,Denni mfnidl.
Gin dheGN
buns eünmmmn
ron 1 .
unr ufr, u
Munt, n
ſnt, Micin
Arone,
Aenohun
bchenni U;
Uln, on
niue⸗

PERSONA SPIRITUS SANCTI. 309

guatur à producto, non Pater ab efſlentiã. III.
Nomen Omnipotentis, ut? & Creatoris eſt nomen appro-
priatum Patris; quia licèt ex Symb. Athan. Omnipo-
tens ſit Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiri-
tus ſanctus; tribuitur tamen in Symb. Apoſt. Omni-
potentia Patri, uti & Creatio; quia utraque cum po-
tentiâ generandi ad intra plus habet ſimilitudinis; eſt
enim principium Filii, & totius Trinitatis. IV.
Latini horrent Patrem dicere Cauſam Filii quia cau-
ſam referunt ad principium produétivum eſſentiæ;
ſed nulla eſſentia producitur, nifi creata, ergo hæc
ſola habet cauſam. Hinc & Befſſarion in Flor. c. ult.
ita Græcos excuſart: .§. DD. Orientales etiam in di-
vinis utuntur nomine cauſæ & cauſati largo modo, non
urs limitationem, & dependentiam importat, ſed prout
productionem & emanationem à principio ejus, qui eſt a
principio, ſigniſicat. V. Nihilominus Pater pro-
pritè dici poteſt Filii & Spiritus ſancti Principium, Ori-
go, Fons, Radix, Caput; quia à Patre ſuam ducunt
originem, Pater eis communicat eſſe, &c.

F. 2. Momina Secundæ Perſonæ.

Un Primam in Trinitate perſonam, ita & Secun-
dam variis iterum nominibus à Perſonis reliquis
diſtinguimus. I. Secunda in Trinitate perſona
propriè dicitur Filius; quia nomen filii ſignificat per-
ſonam productam per veram generationem de ſub-
ſtantia genitoris, & ſimilem in naturâ, ſeu canſub-
ſtantialem ex vi productionis, ſed talis ex ſ. d. eſt ſe-
cunda perſona; ideo enim Hebr. 1. dicitur: Pilius
meus es tu. Luc. 1. Filius Altiſſimi vocabitur. Joan. 3.
Sic Deus dilexit mundum, ut Filium ſuum Unigenitum
daret. II. Nomen etiam proprium Filüi eſt Ver-
* U 3 bum 5

310 THEOREMA IVv. THESIS XXIV.

bum; quia illud eſt nomen perſonæ alicujus propri-
um, per quod ordinariè appellatur in Scripturâ, CC.
& PB. ſed tale eſt nomen Verbi; nam Apoc. 18.
Nomen ejus Verbum. Joan. 1. In principio erat Ver-
bum. S. Aug. 1. 6. de Trin. c. 2. Verbum de Verbo
dici non poteſt, quia non ſimul ambo verbum, ſed ſolus
Pilius. III. Nomen Imaginis pariter eſt pro-
prium Filii; quia Verbum in divinis proprid non eſt
ipſum intelligere, ſed eſt aliquid intelligendo produ-
ctum, tanquam imago, & expreſſio rei intellectæ,
non quidem accidentalis, ùt fit in nobis, ſed ſub-
ſtantialis; ſolus autem Filius eſt quidpiam productum
intelligendo tanquam Imago eorum, quæ Pater in-
telligit: Et ideo ad Coloſſ. 1. dicitur Imago inviſibilis
Dei, h. c. Patris. Et ad Philipp. 2. Et 2. Cor. 4.
Chriſtus, qui eſt imago Dei. IV. Nomen Sa-
pientiæ de Eilio dicitur per appropriationem; illud enim
nomen per appropriationem dicitur, quod licèt rem
tribus perſonis communem ſignificet, convenientiam
tamen habet ſpecialem cum Notione, Proceſſionle,
& Modo peculiari, quo perſona illa procedit; ſed
nomen Sapientiæ eſt tale, quia Filius à Patre proce-
dit per intellectum, cujus eſt ſapere: Hinc 1. Cor. 1.
dicitur Dei Japientia. Si tamen dixeris, Sapientia ge-
nita, erit proprium nomen. V. Alia nomina
Secundæ Ferſonæ ſunt 1. Cor. 1. Dei Virtus. Joan.
14. Via, Veritas, & Vita. Hebr. 1. Iplendor glo-
riæ, & PFigura ſubſtantiæ ejus. Ad Theſſal. 9. Syecies⸗
Candor lucis aternæ, Speculum, Character, & . Sed de
his vide Alios.

§F. 3. Momina Tertiæ Perſonæ.

Nomina, quæ paſſim Tertiæ Perſonæ tribuuntur,
1 .
brevi-

S
me iu nin-
,mrun
rmen

CMrls, MM)
en Whünn Ne
on ,. Nn

Oe, Mn,

.
erOKN.AN

Ain melt

NR L.
Anmmn, &n eleun

Ur temms A1
1 i, gue
lncdh: Hixt
wan, WN.

1 1
Wul, Gan loln
1

ln 4

ntznt
n ,

cNNIN, Ae et
7
lcur hrinh

1 Nu,
4

Iusi are o⸗
t: HctC
eni, Ohinun
I. Aumm
DMu ſon
1.1. Ynln;
ll 9. Net
in,01. N

Deſſne.

Non nten,
.RN

PERSONA SPIRITUS SANCTI. 311

breviter etiam hic attingimus. I. Si nomen
Syiritus ſumitur ſimpliciter, prout ſignißicat Spiritua-
litatem, non eſt nomen proprium Tertiæ perſonæ 3 quia
unaquæque perſona divina eſt ſpiritualis, & nullam
habet compoſitionem vel materiæ, vel corporis: Ideo
Joan. 4. dicitur: Spiritus eſt Deus. II. Si
tamen Spiritus ſumitur, prout dicit spirationem, eſt no-
men ejus proprium & perſonale; ſic enim conſideratur
ùt terminus ſpiratione productus, ſed hic terminus
eſt proprius, imò eſſentialis tertiæ perſonæ: Et ideo
eidem tribuitur per oppoſitionem ad alias perſonas
1. Joan. 5. Tres ſunt, qui teſtimonium dant in cælo,
Pater, Verbum, & Spiritus ſanctus. III. Si-
militer ſi nomen Amoris ſumis vel eentialiter, vel no-
tionaliter, non eſt nomen proprium piritus ſancti; quia
amor, quo perſonæ divinæ ſimul diligunt eſſentiam

dNene — . . „. . . . .
divinam, eſt eſſlentialis, & communis tribus perſo-

nis: Amor autem, quo Pater & Filius diligendo ſe
producunt Spiritum anctum, eſt notionalis, & pro-
prius Patri & Filio, qui producunt. IV. Ni-
hilominus ſi nomen Amoris ſumitur perſonaliter, eſt no-
men Tertiæ Perſonæ proprium; ſic enim conſideratur
t terminus ad intra productus per voluntatem Pa-
tris & Filii, qui eſt modus proprius emanandi Spiri-
tũs ſancti: Hinc eſt Amor, non Eflentialis, qui non
producitur, non Notionalis, qui eſt producens, ſed
Pexſonalis, qui ſolus eſt productus. V. Eo-
dem modo loquimur de nomine Doni; ſi enim eſlentia-
liter ſumis, convenit omnibus Perſonis ac Eſſentiæ
divinæ; quia omnes ſe nobis dant per cogmtionem
& amorem tum in häc, tum præprimis in æternâ vi-
ta. VI. Sed ſi ſumitur perſonaliter, prout Do-
num eſt vi ſuæ proceſſionis ex Amore, nomen proprium
opiritis

312 THEOREMA IV. THESIS XXIV.
Sviritis ſancti eſt; ſicut enim Filius ex vi ſuæ Origi-
nis, quia procedit ùt Verbum, dicitur Imago Patris;
Spiritus autem ſanctus non dicitur imago Patris, li-
cèt ſit ſimilis Patri: Ita Spiritus ſanctus, quia proce-
dit ùt Amor, propriè dicitur Donum vi proceſſionis
ſuæ, licèt etiam Filius detur, qui donum propriè non
dicitur, quia F ilius non procedit ex amore. VII.
Cæterùm Nomina Appropriata alia Syiritus ſancti ſunt
Fons vivus 5 quia ſeptem velut rivulis donorum ſuo-
rum irrigat animam: Ignis; quia animam accendit,
& inflammat ad actus heroicos, ac omnem naturam
excedentes: Digitus Dei; quia illo ùt digito demon-
ſtrantur res ſpirituales: Paracletus; quia conſolatio-
nibus replet: Unctio; quia confortat; &c. In qui-
bus Materias & Theſes hujus Tracta-
tũs finimus

A. M. D. C.

ä
X X X
X X X
„ E

o

1C9
Ne

WMI.
GnE

li ſeocere
d

6
lteoboe
Mr
inun)
—
irbeif
1 lurile
l)

2

19 20 21

— 2
S 5
= 0 ˙9 1
50
E 2
E — 5
= — 5
= 5
. = 35
SUMMULA S= .
= — *
E E
=

THEOLOGICME

Sive

TIESRS SELECTT
DEO UNO, ET

1¹5
O Salance Q

W
—

H drlen

Focus

N

TRINO ⸗ S⸗
THIEOR uaIA e! J.

REFI EXIONES AprERSAEIA—

Succinctè Explicatæ,

Ad Uſum Materias Theologicas bre

viter recolere volentium accommodatæ, E
E& collectæ bperà uc Nuclio

R. P. NICOLAI HOHNE
& Societate ESU,

ffümmm
J
1¹0

1
9

H¶
8

5 S

hßhchc

G
7

F
6

5

.ℳ₰N Copyright 4/1999 VxyMaster Gmbhi wwW.yXymaster. com

SS. Theologiæ in Electorali Univerſitat “
Moguntina Profeſſoris. – 1
. Superiorum Permiſſu &y Privilegii.
= 2
MOGINTI, =— °
Joannis Wilhelmi Buſche en Colo 0
Dieis Joannis Leopoldi Seywald
f .3

mffehfffffn ffffrffrffnäfrct
2 3 145

f

N
●
E