Gf1213

Gf1213 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Io. Francisci Bvddei P. P. Introdvctio Ad Historiam Philosophiae Ebraeorvm Buddeus, Johann Franz vt — Akl..r., Va D r d5 » 'Siiins c m E o eooondiliiticzal ): ä ! A ?þ' l ; ï —— á 1 R | h ) M 4 ERN D: T.G.H (ä i ï M M i N12«511984105 021 ä* UER EL l ngen 1 " 1: | u m ER N ii pomteten t lii r U—gw-u ,, Uclu«mäd W- «.æ., 4^^X^*. 2 Q d 'B-'m; p v $u f vf* t m 585?0. T W tsb $v ï**./m"æ ^ AF v&äd* oe Jf/äm tJ;;m & -dma-qn,, 7W i M—«g w p6v J-Lcäþg 4 üsw.m.f Jeïï d p iaf '!'! *9«1 .w ;-4: e59. n Qus?x-am & M t-^ RVO T d aïc&;äw »äeæ fa. & Ht Cs Onv *M 14 " »J-wï?/ E À w "NT u.c. t u.ni. udï-/ 4N hf/M «€ t0$ ,ä'fa 22sfos.* d. 9 *(/wu (g(en d zm:l & & N E mfx K chh jMedus A T.*v C Ra E 256 We» &A^ d- R. c4 3f *ïff æh TL ? 2" d 4 m2 W tz&äqu (»L wcboïag ju. d £j JM. ü;rfïb.al , "g.?ä..., C Gevm ä M fs um O^ 1 "0TA 234 i' at u t5 ^ "s ' " T » 9t5 - 'mm w^4$ "Nen L E PA v vm Aeslum - m fi4 : [ fv d -D e vt hL 7?:/: od ol 7 * Qnóst * d. * n o TMses: Lu idod E C / t E d -äk- , a v *8$9 $?. CA^ ww wacdäam : n , od æ*whem — x s Se- t mna *QLN us Q&.,Safm: *tt CC^ i 4111-1:' * « zf W p $a. Hs JSfntae TY UMU*L- Vg-n— 67&: ii d Is l D2 Tuis 62 u d *þ&h& j f L :f€o4 us ex, of Jd.-. fv A $ Lan"] $*2 6 £a xv - M. TE^ a H vExe. d $3 w Gsm * VV - * [2 AVU [^ A A o-c v ä&m e $*e àon 4 07/;71 & : 5vts J u—-& «ll (9« H.wed Al JJM bt gaJ»m fms&!A tgüc'm(.;æff sv G-Js F&? MX *-, .d«d Utl $« db u Onmxlm gmml *M»f Jm—ä P 4 CD'G p :*5 — u ^ efq nE hdu Ca e €xa. £ls R.5 NO—(-:MS 0'0 ü *du rf UM UJN wl c'e rrgue Ga»käwd A «&...J- ä"f J..., cu:.eo /*J "eJ—P ï r AE Jodtïä:.b. ScS el.ct : v cds x c.t, 7&* ] 4 o * " e ( G- Semden LA r n f/?&/- * X 2 4 : - 9* € ^^ - Qu 'If.' k 4 g P M ; É as e5$4 ::r ö? -u "- H » ^. i ? * d $: 5 - * L l i [ ahlki::'q- * ? MÉ i * & Y i $. € E D »* ** L2 M ul s [ v ". ?ï" d e. * * *v s. L I;"' 4 EE ] v * -95* i & w * o* LE päi--. f& . ml lxii* & $,2* w g "^ s ^. »-^ ';x & ts- &U Dd i g b E | MX r —— GÓ — — —— — — n €——— — — a s gl "7 — JP C h: E. N L * m t s "Á n — — 12 werns — 1 d ET — : ;"1-0,. F—RANCISCI, BV-DI EPNM J INTRODVCTIO AD HISTORIAM PHILOSOPHIA EBRAEOR VM. ACCEDIT DISSERTATIO HAERESI VALE N- TINIAN A. CVM PRIVILEGIO.. f ä ( t / XJ ( 2 ) / /, ( x( PA N i V hr HAL»AEV SAXQNVM, | Typis & impenfis ORPKANOTROPHIX GLAVCHA-HALENSIS. 1702» E n r) ^ /! VIRIS I»LL—VSTR.ISSI.M/IS PAVLO LIB. BARONI A FVCHS, VT .E.T DANIELI LVDOLPHO . LIB. BARONI DE DANC- KELMANN, POTENTISSIMI BORVSSIAE REGIS CON- SILIARIIS STATVS INTIMIS, ET RELIQVA ; 5. P D io. FRANCISVCVS BVDDEVS.' 2 U ER N;y ZAN ? k b J?.a—:f d N R. A 20 rA g [ ! L [ $7 4 CUP J At f : d ) N 1 »,;?ä* A 2 UA Z 57 BD Za 4 7I nn u E E N *« N $ L) ii s 276 O (2 33 M là u | ILLYSTRISSIMI FIRI H | ! 4 : A oO D» zj 5 Vm intergrauiffimas, quibus / circumfepti eftis, curas, aca- 1 demiae quoque noftrae tu- NUA y telam geratis, Vobis vel ma- xime , vtftudiorum meo- E rum laborumque conftet ratio, par effe, facileintelligo, Itaque non procul mi- hiaccerfendae funt rationes , cur hanc- ce qualemcunque commentationem., meam , Veftris Nominibus facram efle ä voluerim. Reliquae enim, quaelit- terarum cultores inuitare folent , vt fui ingenii foetus, viris & auctoritate, & po- tentia, & Principum gratia florentibus offerant, fauor videlicet fingularis erga bonas ENT bonas arteä,äärumqu'e alumnos ; haifiac nitasque, & promptusin aliis adiuuan- disanimus,cumin Vobis,zirvsTRIs- SIMI VIRI, nonfingulae, fed vniuer- fae confpiciantur , pulcherrimoque in- terfe fociatae fint federe, quod & me.» pofttot alios, vtab hoc inftituto me de- terreri tion paterer, induxerint, nemi- ni temere ignotum autobfcurum efle poteft. Hocipfum vero, quod nuncin Veftrum confpectum prodit , mei .. Vosanimi monumentum , vt a tnune- ris, quod mihi impofitum eft , ratione noneftalienum ,ita fimul Vos condoce- " bit, nihil mihi prius, nihilque antiquius effe, quam vt Veftris a me quoque fiat fatis votis. Cum enim & ad falutem., Principis,& reipublicae tranquillitatem, bonarumq; artium & litterarum incre- mentum, confiliorum laborumque Ve- ? ftrorum fe referat fumma : nihil gra- l tius Vobis contingere poffe, manife- ftum eft, quam vt quisque eam, quam nactus eft fpartam, ita vt decet, ornet. Qua tamen fimul eftis in omnes & ae- quirate & humanitate, voluntatem et- iam atque conatum dere aut ciuili, aut facra, autlitteraria bene merendi , non refpuitis, nec eos quorum confiliis vel vires X3 vires vel facceffus non refpondent, fta- t l tim indignos Veftro iudicatis fauore .. Quoipfoidfacile confequimini, vt qui ( ü fub vmbra Potentiffimi Boruffiae Regis conquiefcunt ,litterarumque facris ope- f t rantur, hilari laetoque animo fuarum, rerum fíatagant, certatimque in id in- cumbant, vt appareat , penesfe non fte- tiffe, quo minus nouis , iisque praeclaris acceffionibus ,res litteraria augeretur .. Id quod vt rei publicae falutare, ita Vo- bis perhonorificum eft, & adimmortale apud pofteros conciliandum decus;per- ünet. Namque fiquid ab iis , qui Ve- ftro fauore concitáti praeclara quaeuis adgrediuntur , laude dignum in lucem proferatur , id au&toribus non magis, quam Vobis imputabit re&um illorum, qui resomnes rite ponderant , iudici- um : &fífi ex conatu etiam laus quae- dam exurgat, eam vel maxime Vobis deberi,omnes pariter agnofcent. Ad me quod attinet , fÍcio, tanto, quod füfce- pi, operi meas non fufficere vires, co- íe certus fum. natumtamen a nemine reprehendi pof- Verae namque fapien- &ae inueftigare natales , demonftrare quae fubierit apud mortales fata , com- mendare afleclas & propagatores, ho- es f ftes aut deprauatores atro notare lapil- b lo,id vero eiusmodi effe facile quisque qu concefferit, vt ipfi fapientiae veraeque eruditioni indixiffe bellum merito cen- Igls i featur , qui haec in minimis ponat , aut tuto ignorari poffe, fibi aliisue perfua- li deat. Aft cumnullibicertam vnquam [l fixerit fedem fapientia, fed per omnes AU orbis errauerit partes ,ftultitiam vbique comitem nacta, eundum omnino illi eft I Vo per gentium omnium annales , vete- tie rumque & recentiorum monumenta . n quicerta eius deprehendere veftigia cu- r It Haec vero, nifi me omnia fallunt , 1 nullibi luculentius reperiuntur , quam m inEbraea gente, a qua philofophiae fa- ftos aufpicari , haud immerito vifum fu- 3 D it. Nonergo erubefco; vtut vmbra- ü tica & leuis multis haec tractatio videri j poffit , Veftra eidem praemittere nomi- J na, qui de fapientia neminem rectius i exiftimare perfpectum habeo ,. quam .eius qui factis totaque vita comprobauit, ä fe regi & ad eximia quaeuis impelli a- lr* more. Philofophorum quippe nomine ignauos iftos homines, qui fealiosque.. : fuauibus fomniis , inanibusq; commen- tis pafcunt, prorfus indignoscredo. Is au- fapiens amatorque fapientiae mihi i X 4 dit dit, QUi honeftum difcernere a turpi, ae- quum ab iniquo, didicit, & fortitudinis, continentiae , fidei erga Principem i- pfamque patriam , folertiae in munere illi demandato, ceterarumq; virtutum , quibus ornatos cumprimis decet , qui reipublicae clauum tenent, quotidie edit exempla. In horum ergo numerum, d ficum maximis quibusuis omnium fecu- lorum viris, Vosquoque r1L vSTRIS- p Ó SIMI VIAI, retulero, & infignem fa- t pientum ordini me conciliaturum fplen- H dorem , nec veftro detracturum quic- f quam dignitati credo, fimul & non pror- p fus ab ampliffimis, quos geritis honori- l bus,quem offero libellum, alienum fo- re confido. Quod füpereft, Deum ro- £o , vtfelicitatem propriam perpetuam- que vORIS VESTRISQVE efle iube- at, & quam diutiffime & magno Boruf- fiae Regi, & omnibus qui abeius pen- dent , nutu, cumprimis & litterarum fa- nientiaeque cultoribus , faluos atquein- columes conferuet , Halae Kalendis Mai MDCCII i Le&ori !s Ij ] Le&ori Bene uolo s. at —— — SUZSI i* Xtiteruntequidem multi, iiquä 1, 5 doctrina & ingenio praeftantes j , Z aM * viri,qui philofophiae litterarum d À EE — 2 monumentis confecrare fata ; OCLCTNS u aggreffi funt. Horum vt nihil H detr um laudibus cupio , ita exhauftum , [5 prorfusab iis vaftiffimum huncce oceanum, nec aliis quicquam,in quo ingenii pericliten- l i tur vires, relictum effe, nemo puto afferet , K nifi qui hofpitem ex hocce literarum campo retulit animum. Nectam mihi placeo, vt.; u perfe&tum quid , & omnibus numeris abfo- 1 — lutum a me hoc in genere proficifci poffe ;, polliceri audeam, cum nec ab iis hoc fperan- g dum effe (ciam , qui me& ingenio, &indu- flria, & eruditione multum vincunt. Non aliter tamen haec fibiconftare facra , poft- :; , quam intellexi, quam vt vnusquisque, quod fuo labore confecutuseft, in medium con- ferat, vtex plurium tandem fymbolis collatis confumatum quidatq; eximium efllorefcat , g facile me induci paffus fum,vt qualescunque H meas de hiftoria philofophica commentatio- nes, in lucem emittere mecum conftituerem. Atque vtin hoc praecipue ftudiorumge- nus meam conferrem induftriam , haud le- ves mihi videbar habere rationes. Nam- que vt reliquas taceam, cum ab ineunte ae- tate hiftoriam ecclefiafticam vel maxime di- X 5 gnam RRM * Piu. r gn am iudicaffem, quae hominis animpm; per omnem aétatem occupare t, mox ferio cun- &a mecum voluens, tam arcto eam vinculo cum hiftoria philofophica connexam depre- hendi,vt operam oleumque, quod aiunt», erdidiffe cenfeatur haud immerito, quiin ä vna excellere., altera non delibata , cupiat s. m paffim viri do- Miratusque faepius fum , cu &i in ecclefiafticam magno fe dent animo hiftoriam , paucis tamen hocin mentem ve- niffe , haerefium omnium origines ex philo- fophia, qu a illarum aut conditores aut pro- fuerunt , effe repetendas: pagatores imbuti neminem faltem eo , quo par erat, ftudio; hacin re demonftranda elaboraffe, mNullas enim, quod a udaCter affirmo, in fcenam pro- diit haerefis, affeclasque naéta eft, quaenon WE o m2 . dl umb a certae cuiusdam fe&tae phil ofophos, aut ad- Horum jutores haberet,aut propagatores. (enten- fi perfpe&tae non fi nt autexploratae uidem fat is poteft, quid 1fü tiae, ne intélligi q errorum architect ifibivoluerint, tantum aD« ut iniuria damnati fint, ve- eft, vt numiurea rane docuerint an falía, certo diiudicari que- l maxime referre exi- at. Omnium itaque ve ftimaui,vt veri fontes ecc lefiafticae hiftoriae anderentur ,totque errorum, controueria- rum,litiumque per omnia fecula agitatarum, aperirentur fcat urigines. Faciunt vtiq; quod fit, nec fua funt defraudan- opera e pretium di lau de, qui ritus&antiquitates , quas vo- cant, ecclefiafticas eruunt, auttemporum ra- patrum fcripta emen- tiones inueftigant, aut dant, . d v dant , criticorum potius quafn hi&c;;)ifcomm u munere fungentes: afthoruman hodie tam 1 neceffarius faturuslabor fit, quam illorum,' ; ! qui vera veterum dogmata inueftigant,nata- m lesq; illorum in philofophorum fe&tis often- u dunt , aliis ad diiudicandum relinquo. ib Mihicerte & neceffitas & vtilitas huius rei ide tanta vifafuit , vt non fatis licet infttu&tusiis Jmo praefidiis, quaetantum opus requirit, exem- i h plo tamen meoalios excitare ad limatiora ; rhl p proferenda,confultum duxerim. Etenim re- n bus omnibus probe circumfpe&tis penfita- s tisque,per omnes philofophorum, qua vete- j [ resqua recentiores ire fectas, mecum con- ib ftitui ,fatis primum, hoc eft ortu , progretfu, PI'O' fine, fiquidem is illis contigit, fectatoribus m etiam praecipuis ordine. enarratis, doctrina p deinde quantum fieri poteft , paucis expofi- Yu ta, quid inde commodi incommodiue in ec- " clefiam redundarit,fübiecta fingulis fectis de j praecipuo quodam hiftoriae ecclefiafticae » y capite, differtatione, demonftrare, Speci- j minis loco haec ipfa quam nunc fiftimusle- H &orum oculisintroductio ad hiftoriam phi- t lofophiae Ebraeorum effepoteft. Eadem.; y enimlege eademue methodo,fi ceptis adnu- (* erit Deus, viresque animi & corporis, cetera- uf quehuic operi neceffaria, largitus fuerit,in p ceteris etiam philofophorum veríari. fectis decreui. r Namque & de Chaldaeorum,& A- q rabum , & Phaenicum, & Aegyptiorum In- n dorumque,Graecorum item,&Romanorum, i i:mo caeterarum gentium , quae bonae menti ff ipre- WE pr evtïAum P:atul*gï'runt , philofophia agerefert s Q animus. [e Graecanicae autem philofophiae cum plurimae extiterint feCtae , figillatim vt lu te deiis exponamus , inftituti , ad quod femel nos obftrinximus,iubebuntleges. Quae» fu enim recentiori aetate ortae funt , fuo velut RK 3ure hoca nobis poftulant, cum in iis, quae.» & It nos propius tángunt, tanto accuratius ver- fari fasfit , quanto manifeftior eft , quae ex- ld Di indeadnosredundat vtilitas. Ampliffimus fateor eft is, quem ingredior campus, cui de- e Ia currendo nec aetas,nec vires vnius hominis, fufficiunt. Nectamen etiam ifto argumen- q Virium to me dimoueri abinftituto patior. qu pariter ac aetatis certos fibi conftituere limi- n tes,in hominis arbitrio pofitum non eft:quic- lo U quid autem horum a Deo acceperit , id eo conferre , ne vitam filentio , veluti pecora» , 0 quae natura prona atque ventri obedientia finxit, tranfegiffe vide atur,fuarum merito re- & Quare fi emetiri hoc- d putat effe partium. ce ftadium nequeam , curram quousque» d m & per allatas rationes, & per muneris, quo fungor, leges, & alias caufas, quae feliciter.» p lQ coeptis impedimentum afferre poffunt , licu- eri. Ne tamen id, quodhac ratione pro- l latum inlucem fuerit, imperfectum videri queat,fingulas hiftoriae partes ita pertracta- ) re animus eft , vt nulla ad alteram referatur , j & perindetandem fit , fiue fequantur reli- n uae , fiue vna alteraue luci publicae expofi- ta, filum abrumpatur. In omnibus autem fectis , ita me geram, vt qui- srb quiuis reipfa deprehenfüurus fit , mil»hli'; täe ef- Ia ht fe addifctum , nullius plane magiftri me.; iurafle in verba. Vix enim contingere po- md r d) teft, vt hiftorici munere hic quoque recte.» fungatur , nifi quianimum odii pariter aca- d moris vacuum fecum attulerit. Ex aequo er- ld go, &quaelaudem & quae vituperium me- [ reri videbuntur prodere mecum conftitui, u Idque iam ni fallor exemplo primi , quod TO nunc edo, fpeciminis fatis comprobaui. Et- |de enim veram ingente Ebraea verae fapien- i tiae fuiffe fedem , abundeconftat, vtadeo ls quae recepta apud eosfuere dogmata, prius- IUf quam feculilabe inficerentur, & cum pietate fl fapientiae quoque puritatem amitterent,pro J doctrinae diuinitus in mortales deriuatae 5 Q monumentis habenda effe, negari nulla rati- b one queat, Hactenus ergo philofophiam E.- T braeam laudo,eamque & fequendam,& eru- r endam ex tenebris , quibus confepultaiacet, yi efle, maximis,quibus poffum,viribus conten- do. Sed poftquam inanibus mortalium com- IUEJ W mentis corrupta eft, circumfpectione fane o- (b pus eft , ne pro fapientia ftultitiam, proiu- K none nubem amplectamur. ldque adeo non o diffimulo , vt paffim quae placeant , quaeue f difpliceant , quae pro veris antiquae philofo- l phiae Ebraeorum documentis, quaeue pro " fpuriis,& recentiorum figmentis, habeam, a- ? perte & citra ambages pronuntiem. ]ld Habet interim philofophia Ebraeorum. s hoc proprium ac peculiare, quod ad rerum j quarundam notitiam nos ducat , quae ab ali- arum i arum gentium philofophis fruftra expe&ta- W at tur. Omnis enimrerum omnium diuinarum humanarumque cognitio ex duplici proce- m nt dit fonte, ratione & traditione, Iniis, quae cul exratione , intelle£tus humani vi cognofti poffunt , non eftquod magis ad Ebraeos qu fi quam ad Graecos refpiciamus : cum accura- Và tior ipfarum rerum cognitio, quam pe- |(^ nes partem veritas fteterit , ftatim mani- b feftum reddat: & vt omnes omnium genti- Ti um philofophiin ratiocinando aberrare a re- à] &to tramite poffunt, ita vbiuis etiam gentium ( exiftunt , qui hasce leges obferuant , liceta VII quibusdam accuratius hoc fiat, quam ab aliis. f Aftalia rurfüsfuntin quorum intimos récef- fr fus rationis humanae vis penetrare nequit , Y nifi ptimaillorum origo , aut alia quae a tra- Y ditione & hiftoriarum monumentis pen- 1] dent, nobisinnotefcant, De rerum naturà- Y lium principiis , de exiftentia fpirituum, de. t hominis & origine & natura, & quae alia funt q rauiffima totius philofophiae capita, fruftra difputabis, & anfractus faltem atque flexus aü Qü inexplicabiles tibi difpones , nifi vocata in.s fub5idium traditione , hoc eft , hiftoria anti- l quiffima de rerum omnium initiis , quae in.» n fola gente Ebraea conferuata, & ita ad alias f gentes propagata fuit, Et ita plurima alia phi- lofophiae capita fünt, quae ex fola traditione conftant,quorum etiam quaedam forte pror- fus deperdita fünt , vti fcientia ex rerum ex- ternafigura, de illarum indole & virtutibus, äj iudicandi. Horum in aliarum quoque gen- tium u tium philofophia rudera eqt.Jidem qxjaedam ATUf atque veftigia reperiuntur , fed fübobfcura, u multisque figmentis plerumq;1inuoluta, ta- Qué metfi plura& clariora invna, quam alia oc- IN currant, prout maiorem diligentiam in iis, f2 quae a primis parentibus, virisque aDeo ipfo Qa« fua edoctis, in eas deriuata fuerunt , confer- vandis,adhibuerunt. Nulla tamen intoto p Ti terrarum orbe gens reperitur, quae cum E- genti- braeahoc quidem in capite, in comparatio- nem venire queat,cuius annales antiquiffimi um n a Mofe , diuino viro conditi, tot praeclara traditionis , quae in hac gente a fapientiffimis lt viris profe£ta viguit,monumenta nobis con- baii!g. feruaruat. Exiis autem hoc cumprimis di- r fcimus, veram & genuinam fapientiam fua ,*qUII fe maxime commendare fimplicitate. — In di- 1 vinis rebus fobriehaec verfatur , fubtilitati- " If bus vanisq; fpeculationibus non indulgens, multo minus intempeftiuae laxans frena ca- 13 ziofitati, ; Voluntate enim atque amore fin- cero potius, quam intellet£tu coli Deums, v du eiusque rurfus diuinam potentiam , vir- tutem, füauitatem, pulchritudinem perci- u g pi, non dubitant , quieius monitis aurem praebent. [n creatarum rerum confide- elb ratione, ad cuiusque virtütes, proprieta- alia; xphl' tes & operationes potius attendere iubet, quam vt fubtiles, & nunquam finiendas, jotte de earum ftructura, caufisue, approbet » yr difceptationes, Mores autem fuos for- [ 'JUS! maturo , fuiipfiusnotitiam, omniumque. cala- vitiorum, omnium malorum , omnium M mità« jl mitatum fontem, inintimis mentis noftrae receffibus quaerendum , monftrat, Reliqua itatractanda docet , prout humanae vitae ï conditio poftulat , nec neceffaria prohibens, 7 nec approbans füperflua aut nocitura. Haec eft illa philofophiae veraeq; fapientiae fim- plicitas, aqua finon difcederent, qui eam.s colere videri volunt , praeclare admodum cum gentehumana ageretur. Aít quam- primum conftitutos limites hofce ingenium humanum tranfilit , & fuübtilioribus profun- dioribusque,quam decebat,contemplationi- bus indulget , nihil profecto aliud quam er- rores , haerefes, contentiones, & ingentem malorum cohortem inde expeclare licet, At- qüe hic fcopus meus praecipuus, hic fructus j omnium meorum laborum erit , vt difcant s tandem tot exemplis moniti mortales, fui in- genii non nimium tribuere viribus, nec vltra euolare , quam humanae, quae nos circum- ftat , imbecillitatis permittit ratio. . Confta- bit etenim luculenter ex tota hac , quam.s molior, philofophiae hiftoria , & fectas & 22 errores , & quicquid vir cordatus in philofo- phorum gente deteftatur, & ipfas etiam in ecclefia haerefes , non aliunde ortas effe5, quam quod hofce termin OS, a natura confti- ld Quod tutos, migrare aufi fint mortales. l fupereft, vt me totum rei litterariae confe- craui,ita vt eldem qualescunque ifti conatus D ere feliciterq; cedant, Deum mei» profp precor rogoque»., lh q [ Qu m N i R Á E D N RT du ft g N EE d x—-xxx dtu li 71 : dun ll I* ** - ]n AW - , s iT« L W Ym DI TTERITET TOU li INX Al j j INTROO 1 d yis , A[' HISTOïäIPAM PHI- hs LOSOPHIAE EBRAE- no j ORVM. ii J iU j m C m E .Braeorüm philofophiam ab if [2 ) " Jf ipfo Adamo dériuare nullus 22 dubito. Hicce énim quin., fof , ^ ?i w r"*'dïe, fufnafapientia praeditus fue- b rit, cum in ftatu innocen- J tiae adhuceffet conflitutus, nemo teme- jl reabnuerit. Deumnon poterat non., J perfecte cognofcere , quiad imaginem ( Dei erat conditus. Rerum creatarum naturam intime illiintrofpectam fuifie, Quo- ex nominum impofitione patet. cun- ais 2 ii INTROD. AD HISTOR. cunqué enim nomine Vnumquodque; — infigniret , hocerat nomen eorum. (a) — T Haec vero inditaa benigniffimo Numi- cs — £a £a $— ne fapientia, licet per lapfum multum imminuta atque labefacta fit; non ta- men veroeftfimile, eam penitus deper- ditam fuifTe. Adeoque retinuitinter . alia facultatem ex characteribus & fi- enis, quibus quaelibet res feipfam mani- feftat, earum naturam cognofcendi.(b) Qua cognitione haud dubioad vitae. hu- ius incommoda vtcunque propulfanda, $o 00 P. tMo£€2 .4— — MM CUR 002 fuigue & liberorum fuorum felicitatem promouendam, vfus eft. ERAMCEDE U LM ue ] (a) Re&te hoc vrget Eufebius: omme qued vo- zauir YO N illud ipfum erat nomen eius. Aud & Qdvaa v8c0 9v üvopunt dus8 , 31 &ÀÀo « E C . ais xace Qs viOeie O oa v qrooc myogia qr9- ía'q01. Cura ait,1pfam erat nomen elus, quid aliud, quam appellatioues , vtinatura po- feulabat, inditas e]e ffgnificat ?. Praep. Euan7 gel. XI. (,. Ebraeorum placita eodem col- limantia refert Ioannes Buxtorfius filius ä in iffertationibus Philologico-Tbeologicis, diff- I. $- XXIF. p. 17.[egq.. Quae autem cetero- quin iidem de Adamo tradunt lubentes praetermittimus : legiilla diligenter con- gefta poffunt apud Iulium Bartoloccium-» 1 PHILOST EBRAEOR. b in Bibliotbeca magna Rabbin. T. 0m,I.;p.565/?Iqq. L. (a) (b) Sunt qui Adamum omnium artium dif- um font ciplinarumque callentiffimum fuiffe tra- dunt. Theologum fuiffe, Philofophum », L Medicum, Aftrologum , Chymicum, Ma- Iu thematicum, ex Rabbinorum & Paraphra- u ftae Samaritani teftimoniis aíferit Kir- d cherus, Oed?p. Aegypt. T. H.P.L.elaff.1T. p.ag. Il Aftipulantur & alii,quos ideo ridet Petrus 3 - Baeltus in Dicfionario Hiflorico- & Critico u.. h ) Adam, Etíane nontantum incerta, fed ]i & maximam partem falfa funt , quae iftt Y D auturnant. Namque in iftis difciplinis, inli quibus hodie circulus eruditionis abfol- vitur , multa conünentur Inutilia», 1nulta etiam quae nonnifimultorum fecu- "L2 lorum experientia conftant. Aft fiiis, quos pofuimus , limitibus , fapientia Ada- M 7"' micircumfcribatur , haec incommoda fua T fponte ceffant, Incertiora adhuc fünt 5, du quae de libris Adami nonulli tradunt : u quade re videatur Petrus Lambecius in.s u Prodromo bifl, litter. lib, I. c. ILI. $. IL, 1. Pe- | 601' trus Baelius qui/ c, perftringit Eufebium Ts Nirembergium . 1. de Origine Scripz. S. c. L XIH, cantica quaedam ab Adamo confe- "M €ka, ceu genuina producentem .. — Nec !l [ eulctum fatis,an Adamus litterarumau- o Gor fit: qua de re itidem do£liffimi viri inter fe diffentiunt. Conf, Samuel Petitus Ó Olferu. lib, 1. «. , "Thomas Bangiusins À 2 coclo a INTROD. AD. HISTOR. v coelo Orifntt's" ;*xercitat. ( Hei»deggerüsin.: pE Hiflor. Patriarchb. exercitat, XVL. $. XXXV. I r f*44- P- 48*. Ü II V Pofteri Adam.i, ti diuerfis praedi- ti fuerunt moribus, ita & fapientiae ftu- dianon eodemtraétarunt faücceffu. .Cai- ni enim progenies miffis iis, quae adae- ternam veramquefelicitatem faciunt.,, fäi in artibus ad vitam hanc commode ac fuauiter tranfigendam fpectantibus, in- Í /71 veniendis & excolendis , ingeniumin- m exercuit. Et ipíe Í duftriamque íua uidem Cain ciuil ibus deditus fuit arti- cui filii- fui (e bus ,ciuitatemque condidit , 'ge nomen impolu i. (c) Hanoch , Irad , Mechuiael, Met hufael & Lamech, Caini vtcredere par eft, preflerunt veftigia, o- mnem fapie ntiamex vitae huius vfu ae- (f 1timantes : de (d) labale enim (e) Iu- bale,.& "Thubalcaino , (f) quin hoc fecerint, fcriptura facranos neutiquam dubitare finit. .. (c) Quo confilto Cain.us ciuitatém condide- rit, ex moribus hominis facile coniicere licet. Partimenim vt tutior atque fecu- rior effct, qui omnia tuta timebat, partim vt PHILOS, EBRAEOR. 5 Q vteotutius praedari , & alienas opes diri- pere poffet, eum hoc feciffe, valde eft ve- A rofimile. Iofephus de eo italoquitur. : auxit domum multitudine facultatum per vim € rapinas, && accitis latrocinii ac flagitiorum.» Ti focis magiffer illis ac dux ad maleftcia exfittit, Non erraueritergo , qui Cainum Pfeudo- T Politicorum dixerit parentem. . Q (d) Vocatur labal n2p23 onw 2* "2N T dae Pater inbabitantium tentoria pecuariorum.». [l Gen.IF. 20. h. e. vt R. Salomoh larchi expli- X L cat primus fuit, qui pecudes pauit in locis de - J n fertis, && [ub tentoriis. degens , loca mutabat proratione pa[cuorum gregis [ui it4 wt pa- il feum in vno loco. abfumptis in alio loco frgeret |m tabernaculum fuum , n Comment, ad b. L. iL d (e) Iubalin rebus ad voluptatem fpe&anti'— r l bus, inueniendis, operam ftudiumque fu- [ jl um collocauit. Dicitur enim pzrer 0mni- (a0) um contretlantium citbaram & organum.Gen. IV.235 ; li (f) Thubalcainus voc atur, malleator & fa- ber in cunéla opera aeris & ferri, Gen. IV. z2, g ? Ceterum cum vox Ebraea U^ fignificet.» j acuentem, polientem, exinde nonnulli colli- quam gunt, eum polituram rebus fabrifibus ad- didiffe », — Quibus accedit Heideggerus, cul artes fabriles ipfae 'Thubalcaimno aa- b K u tiquiores videntur : cum nec agrum—, ( colere , nec ciuitatem condere fine qua- licunque notitia fabricandi, homines il p Ó A 3 INTROD. AD HISTOR, BM potuerint. Probabileetiamipfi e&,ThuQ Ti balcainum ferri & aeris vfüm ampliorem., forte & noxium armorum,inueniffe: id IUF' quod &Tofephus innuit ; in Ej -Parriarcb. fui exercit, VI, $. XPIII. p.21$, 272... Nonnulli pl quoque chymicae artis vtcunqueThubal- W (il cainum fuiffe peritum inde concludunt , idque fequentiargumento : Si cudereaes lüc &ferrum Tubalcain monftrauit, neceffe ; h €ft vt prius qua ratione inueftigari,coqui, fundi, fegregari ac purificari metalla pos- fint docuerit, vel ab aliis didicerit. Conf. Geor gii Pafchilizsenta Non-antiqua,cap.V1. ^ $.XL. Quodfi de qualicunque metalla , tractandi peritia intelligatur, facile mea.s fententia,concedi poteft, :5 TL Alia mens Setho fuit , quem fapi- entiae cultorem fuiffe conftat. Licet e- nim inter commenta fortereferendum 1it ; uod de Sethi pofteris memoriae prodi d it Flauius Iofephus, eos plurimü deditos fuiffe aftrologiae, eamque fcien- tiam, quatenus tum exculta fuit, duabus in(culpiffe columnis, lateritiae alteri, al- terilapideae, vtfi orbis terrarum fecun- dum Adami praedictionem vel igni vel aqua periret, alterutra faltem via vtiliffi- mi d - ;331303; zgg:mq;tï BENEPI lh a. mi i&ius- inuenti memoria conferuare- tur:(g) nihilofecius tamen infignieum :i(i uril fuiffe pietate praeditum,eaque filiosfuos h | j pofterosque imbuiffe, vel ex eo colligi ub poteft, quod filiorum Dei nomine, n fcrip- ür ) , turafacrainfigniantur.(h)lllorum autem f05 ifta probitas, de verae fapientiae ftudio, luculenter teftatur .. :e[ïp Oxfw, ju (g) Extat Iofephilocus 4mtiquitat. Iudaic4- l m rum lib. 1,c. ILI. eamque a Gerhardo Vof- W: fio /ib. I, de arte Grammatica c, IX. emenda- j l; tum exhibet Lambecius in Prodromo biff. "n litter. lib. 1. c. lL p.7. Sediam pridem e- ruditis haecIofephi narratio füfpecta fuit. Magni quidem nominisis fcriptor eft,fed fubleftae tamen fidel, Praeterea nemo praeter illum ex veteribus hüius rei me- i minit. Idquodeo magis mirum , quod u i dicit, vnam ex hifce columnis nempe lapi- deam,fuo adhuc aeuo in Syria fuperfuitTe. N If Quod quo pacto tot alios Scriptores prae- terire potuerit,me non capere fateor, Add, d Guilielmus Saldenus O:zorumTbeol. l.Y. ex- Q erc l$. X.p.g. Manethonem apud Eufebii, i imo ipfum Eufebium, columnas haíce Se- thi confudiffe cum columnis Mercurii,no» lii 1 tat Petrus Daniel Huetius in Demonfirat. Euang. prop. YV. cap.Vl. p m.$y. Ceterum j j GnofticiSethiani, feu Sethitae &Archon- » Á 4 ^ taei INTROD, AD HISTOR. taei füb ipfius Sethi nomine feptem igno- d tiargamentilibros circumtulerunt, vt & octauum de /ïe[!;z n ortu Meffae apparitur a, ;(JF Filiis autem Sethi itidem feptem alios li- Vi l bros, AJZentgenas infcriptos , attribuerunt : ]e quos tamen fpurios fuiffe nemo temere ; dubitauerit. v. Lambecius ProZr.. bifl. fitr, ( Bib. T. c. 1. $. VIL. p. d. I^ (h) Gez. VL2, Ibienim per BrioN *23 neuti- V quam angelos, fed Sethi pofteros intelligi, [ contra Seuerum Sulpitium,aliosque vete- , rum,iam pridema viris eruditis probatum I eft. Obferuat 5ziZz; voc. x439 , Sethum vocatum fuiffe Deum, di 57v ToÀAq £ucé- ! Beav propter infggnem . pietatem. d Lamþecius Lc.p IV. Serhi filis En os vel hoc nomine in facris literis celebratur, quod veram in- ftaurauerit fapientiam, quippeiam dum ab omnibus fere negligi coeptam... (i) Enochum vero non tantum conftat ea- dem preffiffe veítigia , fed ex iis etiam quae diuinus fcriptor de eo litteris con- íignatareliquit, colligere licet , (k) inter praecipua fapientiae antediluuianae ca- pita fuifle doctrinam de fatis , quae fübi- Praetereaidem Eno- turus qrbis effet. chus d 9 PII!LOS. EB RAEOR. VDO chus axebulaffe cum Deo dl cicur, hoc eft ad "& l, fapientiae praefcriptum vitam moresq; fnos compofuiffe. (1) Huic enim quiob- WS lil ID temperat,vias Deitenet,& calcat, imoad Je Deum ceucentrum, verumque & vni- lit, cum bonurm, totam vitam fuam dirigit. A () Hoc innuit Mofes Gep. IF. 25 6 N - " DU2 N tum coeptum efh imuocari no- lr a men lebouae, uod de cultus diuini , qui praecipuus fapientiae verae fructus eít , ( um rettauratione multiintelligunt. Sunte- f quidem qui brn per profanari expo- li nentes , deinitio idololatriae ante dilu- ulanae, hoc effatum capiunt. Quam fen- tentiam & tuetur Seldenus de D Syri prolgomen: cap. 111, Aft ratio modusq; j loquendirepugnat. Alii contra hoc in- nui putant , magis tuni inclaruiffe fidem n Q probitatemque Sethitarum , magisque vt fe remouerent ab impietate Cainitarum.,, ll V peculiare quoque illis nomen, ffiorum Dei, : d inditumfuiffe,| Approbant1taque verfi- y n J onem Aquilae: zóce 7ey9u E xaAdio Oa - ävo',u,æw xugís, dunc coeptum eff vocari ex zomine Domin. nae fententia nobis non T repugnat. Certe f1 ita fe res habet , in- duflria & fapientia Enofi elucet. Add: Heideggegus exertit. VI. $. XXFII feq. P.223, Íeq.. Ceterum illos qui tradiderunt , A5 Eno- 16 ïNTROb; AD HISTöR; z Enofum , de religione 6 smodo orandi Deum & de difciplina (cripfiffe , ex hocce Mofis eH'ato)occafionem talia comminifcendi ar- : ripuiffe, recte forte iudicat Larabecius: idem tamen, vti exiftimo , cum aliis de- cipitur, dum ex eodem loco concludit, Enofam cultum Dei externum redegiffe in ordinem, certisque locis, formulis & ceremoniis circumfcripfiffe , in prodr. biff, litter, lib. T. cap. II $. IV. p. $. (k) Extat locus in epiftola Iudae apoftoli , V.14. . exquotamen colligere non licet JHenochum fcripfiffelibros, Potuit enimr "hoc vaticinium per traditionem in gente » i | Ebraeaconferuari, Interim in primitiua Ecdlefia fcripta quaedam fub nomine E- | nochi extitiffe, certum eft. Ex quibus ho dienum fragmenta quaedam, propheti- ca, hiftorica, aftronomica in patrum.» ! uorumdam ftriptis deprehenduntur.». Sed ea fuppofititia fuiffe non minus cer- : tum , licet pro genuinis & canonicis ven- ( ditentur a Tertulliano de eu/tu foemina- Hib. I. cap. 1. Prolixe, vt nunc alios taceam , de illisdifpatat Lambecius in.5 ä »rodromo , lib, 1. cap, III. $. V. p. $. 9. (D Salomioh Iarchius quidem, aliique Iu- daei, ex Henocho tantum non hypocri- tam faciunt. Ille enim ad verba: zz^»- mnm p lauit cum Deo, dicit : 333 HP ; | r :4- omen C 205 Iuf fuit , þd leuis PHILOS. FBRAEOR., Y "m men G inconfl ans, folitus cito ad malum däj?eQ lfs &ere, Sed conftantiam einon defuiffe 5, d« €x eo patet, quod Mofes dicit, eum poft- ]us: quamgenuifiet Methufale , cum Deo am- bulaffe annos trecentos, | Ipfa autem 1o- .i ; quendi formula: cum Deo ambulare (it, ,quid j ! fignificet, diuinarum literarum lectori- : busignotum effe ncquit, Conf.Heideg- jj geti exercitatio deraptu Enochi, quae eft IX, in Jfleria eius patriarchatus , praefertim.a hi, $. LLL IF. p. 2j LÀ jl H M. onm lo Inter Enofüm & 'E.nochum Kenaaiï; tl0a Mahaleel ac Iared interceflerunt : de., ee quibus tamen quod memoratu dignum ) hO' fit,non occurrit;ficut nec de Methufche- yet lach;nifiquod hicce fuerit paxesCutru s. If Tlla ipfa verolongaeuitas tumMethushe. n* [2 lachi huius, tum ceterorum, pro fapien- j2 tiae ac philofophiae eorum re&e repu- j taturargumento,. (m) Haecenimtem- perantia, victu que modico , corporis aiios I confulere fanitati, vitamque prorogare ' QCB['. [ü (m) Non nego; alias quoque longaeuitatis 7 huiusfuiffe caufas, Sed in piis hanc quo- " que ceteris acceffife,affirmo. Conf, Abars U d þa nelis dyärt. de loug aeuitate primor. patrum 18 n T 12 INTROD. AD HISTOR, lasuud in linguam latinam a Iob, Buxtorfro translata, ; &eius diflertationibus philologico-theo- l logicisaddita: itemque Heideggeri exer- citatio de longaeuitate Patriarcbarum , quae | eft in Hiflor. eius. patriarcb. KIV.. pag. 35 $. fe44- . VE Methufchelach filiumreliquit Lame- chum,qui fuit pater Noachi,quem Sulpi- tius Seuerus (n) merito vocat iuftitia e- "3 gIe 5 "ium ,& prae ceteris mortalibus do- minocar umatque acceptum. Sapien- tiae fuae varia praebuit documenta. Vi- tae morumque innocentia, qua Deo ità vtcum reliquos omnes per- fe probauit, dere decre uiffet , eum folum cum fa- milia füper(titem effe vellet , primum Naturae au- inter ea obtinet locum. tem fibi patuiffe receffus demonftrauit, ura animalia abimpuris feparando, (0) pabulumque quo fingula animantium., enera in arca aleret, feligendo, (p) & conuectando. Ex ipfa vero arcae ftru- éturaintelligitur, mathematicarüm re- rum artisque architectonicae eum non fuiffe rudem.. (q) Fata etiam filiorum praedixit, Chami inuitatus fcelere,feque € vatem demonftrauit, fimulque illuftr fa- PHILOS. EBRAEOR. 13 qaeaen lt m fapientiae partem, de regni diuini oeco- " nomia, prodidit. (r) (n) Hifl. Sacr. lib.Y, p. 6. ?!IM (a, 9t re&e pro- JU (0) Anceps vtique eft cau nunciat lo. Marshamus , ob quam ani- malia quaedam in cenfu impurorum e- numerantur ,tam facrificii ratione , quam Ils edulii, quorum non efu tantum fed tactu etiam, polluerentur homines. Cur im- »! 'n! d mundae fünt quadrupedes, quarum vn- [ gulae non funt fiffae? Cur lepores, cu- j Ebraeis illicità , quia- niculi, fues, : pud gentes alias inter cibos legitimos ha- Dieg- l bentur? Difcrimen hoc, ita pergit, ali1a H beftiarum natura , alii a Numinis volun- w FET tate arceffunt. Quidni ex prifcis atque obliteratis , hominum inftitutis , deriuari 1 exiftimemus? in eenon, chron. fec. 1X. p. Jf z. 21j. Sed ego nullam video caufam, cur d non ex natura animalium hoc difcrimen ; aw[u fit petendum. . Certe figna puritatis, & /0. i w impuritatis , quae a Mofe indicantur, hoc Jf diferte arguunt. Neque obftat , quod no- )á bis caufa haec fit ignota. Citra enim., controuerfiam veteres naturam anima- i Y lium melius habuerunt perfpectam, quam nos./ Id quod de Noacho, atque Mofe, j afferere nullus dubito. Certe fi vel maxi- . jf me Mofes eiusmodi leges ferendo ad in- P ftituta gentium refpexiffet, non. tamen 1f video ,cur Deus, cur Noachus, ad illa re- f fpicere aut potuiffet aut debuiflet. (p? 1j ' mmon. AD HISTOR. (p Vid Augu&inus lib. XF., deC. D. Hmp,w XXFII. Ceterum in naturalis fcientiae, qua praeditus fuerit Noachus , argumen- tum etiam adduci poffet , quod Gez. IX, 20. dicitur: coepit Noab agricola plantare » vineam , nifi forte re&ius hoc de agri-& vini culturae poft diluuium reftauratio- ne, explicetur, (q) Pluribus hoc edifferunt, qui exinftituto arcam Noachi defcribunt , vt Iohannes Buteo dezrce Noae & 'Tem porarius e/rono- log: Demon. lié, I, Mathaeus Hoftusin iz- * quifftionein fabricam arcae. Noae , qui pari- ter ac Iohannes Buteo , extat in opere critico Francofurti A. 1696. recufo 7. FT, Gallus etiam quidam, lohannes le Pelle- tier,hoc argamentum traCtauit in differta- tione Gallicalinguafcripta, & A/erema- gi4nno 1700. edita. (r) Prophetia haec defcribitur Gez. IX. z6, feq. diligenterque de ea difquirit Heideg- gerus in /ifloriapatriarchat. exercit, XX, A 624. feq.. Sed addendum hic eft aliquid adhuc de alio fapientiae Noachicae mo- numento.Praecepta fcilicet ifta celeberri- ma Noachidarum innuo in Gezara ad tirz Sanbedrin cap. VII. $. V. & deinceps ab a- liis Ebraeis faepius memorata,, a Iobanze vero $e/4ezo luculentiffimo commentario in opere Ze iure maturae G sentium iuxta di- feiplinam Ebracorum,explicata, Nimirum a .No- m - PHILOS. 'EBRAEOR. 1 NQacho profluxiffe-. haec —praecepta.,; .IP, manifeftum eífe arbitror. .. Praeter- quam enim quod nullam video cau- & ! fam , cur gentis Ebraeae traditio haec vo- cariin füfpicionem debeat , haud obfcu- f MX ra praeceptorum horum occurrunt vefti- l giainlibroIobi , antiquiffimo fane, & vt plurimi volunt, ab ipfo Mofe priusquam ii populum Ebraeum ex AEgypto educeret, confcripto, Et primi quidem praecepti II 1 de idololatria mentio inücitur czp. XXXE 26. Ífecundi de blafphemiacap. L. 12 Ia dl tertii de homicidio cag. XXXI, 29. quarti de adulterio, czp. XXXI. 9. quinti de s " f i, furto cap. XXXI. 7. fexti de 1udicus, cap. XXIX. r. feptimi autem, de animalis vi- J ventis membro non commedendo,nulla in ] i hoc libro occurrunt veftigia. Accedit » ln f« porro, quod inantiquiffimarum gentium, FM " praefertim Aegyptiorum ritibus moribus- que, iuris hui? Noachidici reliquiae quae- " ] dam deprehendantur,qua de re conf. Marshamus in eam. ebrom. fec, VX.. p. m. JUA j o 16.. fe44, Quemadmodum autem No- achus in hisce praeceptis fuis iuris na- xm- turalis ac pofitiui diuini capita quaedam ! h complexus.eft: ita valde etiam eft ve- ) à' tofimile, eum obuiam ire illis voluiffe is J vitiis, quibusantediluuiani homines ma- 10 xime dediti fuerunt, quibusue fibi & orbi j&l rum i vniuerío exitium attraxerunt, Libro " No: Q uaeem. 16 INTROD, AD HISTOR. Noachi, fed fuppofititiorum meminit 4z- afi e | guflinus lib. XVAI. de C. D, cap. KXX XVIII. ; fil 24 VIIL.... M Ex Noachifilis Semus maxime fa- ü pientiae propagandae curam in fe fufce- [ iffe videtur.. Fueruntque eius po- ( fteri praeceptorum eius probe memo- ] res , diuinarumque rerum ftudium, Sed in reliquis artibus praetulerunft .. M nondiuadmodum in ifta doctrinze puri- fin tate perfüiterunt.. Seculi namque labe l infecti etiam Chaldaei Patriarchae, & in n U idololatriam prolapfi, verae fapientiae & fecerunt lacturam. (s) (55 Colligitur hoc re&tiffime ex Iof. XXlV. 2 vb: dicitur: f£c dicit Dominus Deus Ifraelis : trans flumen balitarunt patres veftri Tharacb pater Abrabami , & pater Nacboris & feruie- runt Diis altents. Ad quem locum omni- no conferendus eft Andreas Mafius , in commentario fuo. .$. VHI. Aft Abrahamocum ingenua & ere- &lior ad magna indoles obtigiflet , patri- os lares relinquere iuffüs , rectioraque tiae ab ipfo ng edoctus, fummus fapien an- M d- A n d — ab — w —dEeDeolsu . PHILOS. EBRAEOR. U Ài äntiïtes, philofophorufnque/omnium.. ! In tota eius vita nihil euafit princeps. nifi magnum,, viroque fapiente dignum j confpicitur. Necdefümmaeius rerum diuinarum , qui Deotam familiariter v- ( fus eft, peritia dubitandum, praefertim 1 cum de reftauratione generis haümani per Meffiam ex eiusgente oriundum, ab J ipfo quoque Deo certior factus effet... d Sed & Aftrologiae, ac naturalium rerum "E fumma illitribuitur peritia: cuius tamen monumenta certaadnos non peruene- i ( runt.. (s) (5 AdftudiaAbrahami quod attinetjinfigni rerum diuinarum peritia eura inftructum (4 fuiffe , in confeffo eftapud omnes. V'etrus 1] Lambecius cum prolixe difcuffiffet, an Abrahamusinde a natiuitste fincerus Dei T. iil cultor fuerit, an inidololatria natus & e- ducatus, virili demum aetate verum De- " J um agnofcere & inuocare coeperit, recte ita concludit : /affcit ex feriptura facra certo confLare , Abrabamum pofiea quam a Deo pri- mam futuri Meffiae promiffonem accepit , &i in nre zerram Chanaan profeilus efl , perfettiffmum quaad in. bac vita fieri poteft , veri Theologi , jl fédeliffmique ferui, amici ac praeconts Dei e- qUC xemplum fuiffe, n Prodrom. bifl . litz. L.1. c. V, ( Secundo tribui folet Abra- $.,HI. p. «g. Jl hamo p u 18 INTROD. AD HISTOR. p À ha mo linguae fanctae & literarum Ebrae- f arum conferuatio, quippe quam primus in terram Canaan intulerit , &per pofte- j ros fuos ad Mofen propagarit. Qua de t re multa difputari poffent , fed ea non funt f huiusloci. Tertio arithmeticae quoque h & afttonomiae peritiffimus dicitur :immo has artes cum Phoenicibus primum, de- ï inde cum AEgyptiis communicaffeperhi- betur a lofepho üib. l. antiquit: Iudaic. c. (; IX, qui & ad Berofum prouocat, a quo vo- cetur : ó/x Qa oiw?g , ,U,c"yag XeA T d. ävrsgaffwæ ? ä/.cwagQ—-, ivflitiae cultor, vir magnus & [i- h deralis fHientiae peritus, Quaevera philo- 0 f fophi eft deftriptio. Ceterum Lambecius hic valde operofüs eft vt demonftret , hoc $ z$2 neutiquam de aftrologia proprie dictzs, fed de aftronomia quae hodie aftrologiae — u P 4 opponitur, intelligendum effe. Sed() *"--— 2j ponit , aftrologiam effe artem prorfus va- nam atque futilem, indignamque in» qua Abrahamus ingenium exercuerit. j uod tamen nondum eft probatum.s. ül (2) Obferuandum, quod aftrologia fpe- ll claliter fic di&ia, apud antiquiffimas li gentes pro philofophiae parte haud vl- k tima habita fuerit ». — Adeoque (3) non Eï erat, vt tantopere irafceretur , aut» juliano imperatori , afferenti , Abraha- J mum deditum fuiffe aftronomiae apo- Enu- teïesmatic?e , aut Eupolemo, apud f PHILOS. EBRAEOR m 19 It« feb. lib. V. P;'.?cpar. Euangel. cap, XVII. eumä us otte pro aftrologiae inuentore venditanti, Sed haec a &v saeódw. Quarto, Abrahamo e- t ünt tiam tribuitur inuentio z7 ävagaxgtftnig " fiue interpretations fomniorum, AuCtor., oque fio huiusreiSuidas eftin voce ABeaau. — Vbi addit , conftriptos ab eo interpretando- [ v rum fomniorum libros accepiffe Graecos , eosque poftea fibi vindicaffe. in quo e- i, ( Qv 'quidem eumfalliputo. Adipfam veroo- nirocriticam quod attinet, eam quoque W ( apud antiquiffimas gentes, pro philofo- b F phiae parte haud poftrema,habitam faiffe, ph ii conftat. Qaintodenique & doclrinae , u Kabbalifticae peritiffimum fuiffe Abraha- a f mum Ebraeorum magiítri tradunt : re- u T &tene an fecus,patebitex dicendis de Kab- (UA bala. Interim ab angelo quodam Abraha- p i) mum hanc edoctum effe perhibent, apud "E Reachlinum , lib Y de arte Cabbalifica, Scri- d u i pta quae aut olim füb nomine tituloque ; Abrahami circamiata fünt ,aut hodienum uf circumferuntur , theologica, vt apecafy-. fpe Af* Abrabami , afumptio Abrabami 5 Qs futi i" nirocritica, magica, Kabbaliftica , fup- pofititia effe apud omnes in confeffo nl eft, Prolixede iis difquirit Lambecius liU Prodromo biffor. lir, li. ] 2 , €ap, VI, $. IV.,;?,' ;a.) fegq. p [ B 2 5 IX. ji hus INTROD. AD HISTOR. 20 DX Nouum velut fapientiae lumen A- brahami ftudio, tum Aegyptiis,tum aliis ä gentibus , in quarum commoratus eft ditionibus , illuxiffe , lubens crediderim. Cumprimis tamen Ifaacus, vt faculta- tum, itafapientiae paternae velut heres extitit: aquoin Iacobum deriuata(t)rum etiam fefe prodidit, cum fingulari foler- tia naturae vires adiuuaret , ouiumque colorem ad fui gregis augendum nume- rümimimutarer. (u) In omni eius vi- ta fumma eluxit fapientia, ad quam vati- )ïj cinandi quoque tandem acceflit donum. Ex filiis autem eius Iofephus hic com- memorandus eft, quippe qui fapientiae laude floruit, eaque ad fummos honores in Aegypto fibi viam muniuit. (x) Cer- te & ab eo Aegyptiorum philofophos multa edo&os tuifle;a vero non abhor- ( ret .. (y) (t) Sapientiae cultorem fuiffeIacobum ma- nifeftum eft. Sed rationes, quibus hoc ä comprobare conatus eft Stephanus Me- nochius de rep. Ebraeorum hb. N1l cap.X. quaeft.M. futiles fünt ,1mo ridiculae, Ad fapientiae enim ftudia ab 1pfa naturaeum fuiffe formatum , contendit , cum Zexs di* catur; * PHILOS;EBRAEOR. 2 catur, Gez.. XXVII. h, e. Jeuicute , mollibus 1 carnibus, quae , anquit , vz docet Ariftoteles in plyffagnomicis , ingenii boni ac. docilis [unt ar- 1 gumenta. Idem porro ex eo colligit, 4404 dicatur babirafe in babitaculis, Onkelos eznim iM interpretatur in domo doctrinaes quod Hebraet i ( ad febolas tbeolpgicas referunt , quas euta fre- ere quentaffe volunt, dottoribus Sem aut Heher, aut fecundum alios Melcbifedecb, De ftudio eius, yum t kabbaliftico multa habet Reucb/inus , lib T. de arte cabbalifiica. ! Qu (u) Prolixe hacde re difputat Heideggerus J J in Liff. patriarchbatus , part. M. exercit. XV. $. n jl XIX. feqq. p. 4j4. leqq. Ceterum com- at memorantur etiam libri ab nominelIaco- Jn. bi, vt Scala Iacobi , Teflamentum lacobi , COD Titulus ffue infcriptio lapidis , poft viftonem.» ii ftalae coeleffis a lacobo patriarcha erecli : 1y i quos tamen füppofititios effe conftat.s. Add. Lambecius Prodr. bift. litter. lib. l, cap. ( / n j VIL p. 54. l QO Celebratur in fcriptura maxime Iofephus non tantum ob mores puros & inpocen- tes , fed & ob fomnia interpretandi peri- jm tiam, füummamque in oeconomicis & cI- üm uilibus rebus folertiam, prudentiamque.; N fingularem, conf. hic omnino Zer fapi- :4/-1 entiae-cap.1X. 13. 14.. Non prorfus ergoa vero aberrauit Iuftinus, dum de Iofepho ieum haectradidit : — Miniraus aetate inter fratres m& lofeph fuit, cuius excellens.ingemium veriti fra- tf * 3 £ros 22 INTROD. AD HISTOR. tresr , clam interceptum peregrinis mercatori- bus vendiderunt, — .A quibus deportatus in Ae- gyptum , cum magicas ibiartes. folerti ingenio pereepiffet ,' breui ipfé vegi percarus fuit. Nam € prodigiorum fag aciffmus erat, & [ommorum -E primus intelligentiam condidit , nibilgue diuini $ur s bumani'que ei incognttum pidebatur. lib. XXXVI. cap. HI. Inter multa mendacia » aliquid tamen veri eft , excellenti fcilicet (j eum fuiffe ingenio , naturae arcana , quae forte magicarum artium voce defignat, eum in Aegypto didiciffe, peritia quo- que interpretandi fomnia eum praeditum fuiffe, & reliqua. Sunt porro qui Iofe- phoprimam literarum ac. mathefeos in- uentionem atque translationem in Aegy- ptum tribuunt, eundem proantiquiffimo Aegyptiorum Mercurio habentes. Sed omni deftituuntur fundamento. Reétius ciuilem prudentiam in eo admirantur alii, quos inter & Philo Ebraeus eft, in libro pe- culiari,cui titulum fecit : Q(s eoAsixg, ut. quoilum in confummati Politicl exem- m plum proponit.. Sed & Medici lofephum fibi vendicant, hoc praecipue argumento indu&i , quod Gez. £. . legitur, Iefephnm praecepiffe feruis. fuis medicis vt defuntlum im J"egypto patrem Lacobum aromatibts comairent, Aft vt re£te inde colligitur,Medicinae ftu- — —— —— . TT Ll2 dium eo temporeinA egypto floruifie,Me- "—? dicosque feruorum fuitie loco : ita neuti- quam PHILOS. EBRAEXOR:' 2$ At quam exinde fequitur, lofephum huicar- mf ti deditum fuiffe. Phyfiologiae tamen.», 104 cuiars Medica innititur, eum fuiffe peri- N tum, non inficiatus fuero. De fcriptis, 1 quae Iofepho tribuuntur , vt Orario Iofepbi, du Tefl amentum lofephi ,Ytemque de Teffamen- / !U to duodecim filiorum 1acobi conf. Lambecius ïaua) in Prodrom. bifl: litt: lib. 1. c. VIL. $. H ihet (y) Videtur hancob caufam iuffu Pharaonis in matrimeuium duxiffe facerdotis Heli- qm r opolitani filiam , vt arétior inter lofephum W ac facerdctes , qui erant philofophi Ae- ii i gyptiorum, intercederet amicitia, conf. hi Gen.LI. 45. Sed praeclarum etiam hac 5 n dere extat Regis Dauidis teftimoniums, Pfalm. CV.a2.. Conflituit (Pharao) eum (Jo- MT TOU fephum) dominum domus [uae && dominato- j d rem in omni posfz[fione faa. — Vt erudiret prin7 e»tlus cipes ficut [eipfum , & [znes eius prudentiam.s li a li doceret, Ü $. X. 4j Eodem circiter tempore , quolIo- u . fephus floruit , autpaulopoft , lobus ho quoque vixit,(z) qui gloria, hoc eft, fa- gt pä'mz pientia pariter ac opibus omnes orientis populos fuperaffe dicitur. (a) Licetau- n i l tem vix certo definiriqueat, ex qua gen- ftü te fuerit oriundus, ibter Ebraeorum ta- r men philofophos recte ill i conceditur lo- Jil 4 Cus, Mil 24 INTROD. AD HISTOR. cus, tum quod in hac gente memoria , eius fit conferuata , propagataque (b)ad noftram aetatem , tum quod purioris —-—-o—w—a.——-' acfublimioris iftius philofophiae, quae in fola gente Ebraea quam diutiffime floruit, íammus fueritantiftes. (c) In. , libro autem quihiftoriam eius comple- éticur, (d) philofophia quoque eius de- fcribitur , tractaturque imprimis quae- ftio,quaeomni tempore philofophorum ingeniaexercuit, an & quare Deus vi- ris bonis aliquid mali euenire patiatur .. (e) Verofimile ceteroquin mults vide- tur,eum fuiffe ex gente Edomirarum,(f ) in qua fapientiae cüm adhucfloruiffe ftu- dium, ex iis quae de Iobiamicis narran- tur,re&tecolligitur.(g) Sinedubioau- tem pofteri eius a veraifta &genuina ; ( fapientia defciuerunt, vmbramque fal- tem eiusretinuerunt, iÀrno commentis acfigmentis corruperunt, vnde in Scri- ptura Sacra paffim "Themanitarum., philofophi acriter reprehenduntur. (h) (z) Neutiqnam audiendi funt, qui nullum unauam Iobum extitiffe autumant ,. fed totam eius hiftoriam in. commentitium.s drama mutant, Namque & Ezechiel cap. ( X]V. 14. & lacobus apoftolus czp. V. i1. - Tobi | PHiLOS.I EBRAEOR; 25 T , lobi meminerunt, vt viri fümmae intc- i gritatis, fanCtitatis , & patientiae». . O- PIOUS mnes enim verae hiftoriae characteres hic QH al confpiciuntur: inprimis propria nomina | M regionum , amicorum, filiarum , eaque u tum ex facris literis, tum exoticis etiam il lMi fcriptis nota , illique aetati apprime con- venientia. Conf. Fridericus Spanhemius I in bifloria Iobi , cap. 1. temque Hermannus qUaa Witfius ze Mifcellaneis Sacrvis. Ib A cap. XVI, UV $.XXiLp.:73. Deaetate Iobi magna iti- us I dem inter eruditos eftdiflenfio: in eota- ild men accuratiores fere conveniunt , eum.» ad Patriarcharum aetatem . referendum, ljin i Mofeque effe antiquiorem. conf, Spanhe- mius /. c. cap. VIII. IX. El X(a) Iob, ]. 2, $ I ] (b) Con£ é&zecb, XIV, 1 " 4« Tob. ]T. 14. Epæ. Q] Iacob. V, xx. Ib (c) Sublimioris illius puriorisque philofo- d phiae praecipua capita erant, de humani fif [? n generis corruptione , eiusque per Metfi- M am reftitutione. Quac, & alia eiusmodi, Uf agnoviffe lIobum conftat, & pluribus et- lam demonftrat Spanhemius /.v. cay. XIII. ] quod de fide& TTheologialobiagit: vbi jlur & fpeciatim illuftre illud oraculum, folen- f nemque de Meffia confeffionem , quae.» j cap. XIX. extat, eradite vindicat. u (d) Librü iobi cumipfo Iobo eiusdem effe , li antiquitaus , nullo ha&tenus euidenti ar- [obl B; BuT UE 26 INTROD, AD HISTOR. gumento comprobatum eft. Adeoque, qui abipfo Iobo aut Mofe eum confe- &tum autumant , rationes praegnantes, quibus fententiam fuam ftabiliant , non afferunt. Non ergo difplicet mihi illorum fententia, qui alobo ipío vel amicis ipfius fcripta e(fe aduerfaria putant , quibus rem totar certe quoad fübftantiam, fua lin- gua , id eft arabica vel fyriaca, conícripfe- rint,, ex quibus vir aliquis fanctus,, fpiri- tuque Dei praeditus , hanc quam nunc Pluribus habemus hiftoriam confecerit. eam tuetur Spanhemius /.e, cap. XVI, qui & fuffragantem fibi habet Hermannum Witfium Mifzellan. Saeror. lib Y.. cap. XVI. $. XXVIIT. p. 176.. (e) Quod haec quaeftio om ni tempore phi- lofophorü torferit ingenia , vel ex Seneca conftat , qui in libro 4e providentia , fiue. quare bonis viris mala accidant , cum fit proui- dentia , eandem fibi pertra£ctandam fum- fit. Sed ex fola ratione , fepofita traditi- one, vix feliciterexpediri poteft. Cete- rum aliaquoq; philo fophiae capita , prae- fertim aftronomica, & phyfica, fubinde» in libro Iobi infpergi, nemo nefcit, nifi qui illum nunquam legit». Vnde recte qui- dem Riuetus pronunciat, hunc librum o- mni do&trinae genere adeo effe refertum , vt fruflra in eits. didlis omnibus explicandas fiz operam pofirurus , — qui Poetices , Dialedhices , Rbe- PHILOS. EBRAEOR. 27 qu 0 Rhetorices , Aflronomiae , Pbyffces deniqzæ- nbn Ffft bene peritus.lfagoge ad Script. $. cap.xxvit, ts XXVIIL Sed de phyfica veterum hoc in- , tellexerim : namque Ariftotelica, aut » U recentior, forte plus obícuritatis, quam plis lucis afferet. Cumprimis etiam notan- SIU dum , quod aftronomiae veftigia in » il hocce librooccurrant. Nec ex vetuftiori u : quodam fcripto nomina aftrorum proferri It poffunt. Speciatim Arcturi, Orionis, Hy- IUX j adum & Pleiadum nomina occurrunt czp, UIiQ'&S' Dubitari IX, 9. XXXVII, 9. XXXVIII, 31. | qi tamen adhuc poffet, an nomina Ebraea nnon no'25 02 UV eadem aftra defignent ;. II Certe eruditiffimi Ebraeorum hoc definire nonaudent , fed generatim dicunt , quod i fint nomina ftellarum. Sic R; Meir Ara- r€H f» map. 27. fuae explanationis , explicans diffi- 1 ciliora vocabulacapitis IX.. nihilaliud di- " P l Cit, quam,fünt D^221271 m nsomina fir fiellarum. Sed nec R. Salomoh larchi , vel adi R.Leuiben Gerfíon determinate quaenam Cet aftra hifce nominibus defignentur, expli- pfäf cant. Receptam tamen fententiam in gra- 13] tiam vulgatae verfionis defendit Iulius ii li Bartoloccius iz Bib/z'otbemm l 4gna Rzzbbz'fzie( qlll' T. L.p. 357.fe4q. m? (f) Pleriq; tum veterum, tum recentiorum.» ün, hoc afferunt, his potiffimum inducti ra- i L tionibus. . (1) quod lob fit Iobab Gez, Jf ) laàui memora- j fl XhXV;. 33. inter poíteros E. fu S. a 28 INTROD. AD HISTOR, tüs. (2) Quodterra Vz, quanï incoluiffe Ü dicitur , fuerit gentis Idumaeae Z/rez, IV. r 21. quod nomen trac&tui huic inditum vi- (i detur ab 7z nepote Seir , ex Difcbone , Gen. f XXXVl.28. (2) Quod inter amicos lobi nominetur Eliphas Themanita , quem ex f 1 E(íauo oriundum conftet exGez, XXXVI. IO. It. Sed tamen nec 1illis argumenta ; ! deeffe fateor , qui aut ex Nachore fratre Abrahami, aut ex Abrahamo ipío Iobum Í arceffunt. Vid. Spanhemius cap.V. & VII, ac Hermannus Witfius , qui cunctain.» compendio exhibet, /. e. £, L. cap. XVI. | $. XXIII. feqq. e—» 2 (g) Arguit hoc ipfa cum Io bo ab ipfis in- ftituta difputatio, & fpeciatim etiam in- nuitur Zoé. IV. 11 - I ir, XXXIL r5. 16. (h) Conf£. Jer. XLIX. 7. Thren, V. 21.. Obad. $. Malacb. l. 3. 4. A. : gecï atd Ebra;—: os redeo, qui duriffi- mo licet feruitutis iugo ab Aegyptiis — . OP i CU MESUNT ^ --— preffi , non tamen planea fapientiae ftu- LÍ—— d.o, fecundum maiorum fuorum fcita ; tractando, difceffiffe videntur. Natus vero tandem ex ea Mofes eft, non minus entisfuaeliberator, quam verae & di- vinae philofophiae maximus reftaura- 359 — *"»"$j — — etate tor futurus. vNamque cum ea a eífet 1 anpoä. EBRAEOR, 29 i effet quae imbuibonis literis fapientiae- Hl ïx que ftudiisfolet,omnem Aegyptiorum didicit fapientiam. (1) Arithmeticam Ket ] ícilicet , finonnullis credimus, Geome- triam, Metricam , Harmonicamque ; ma NI theoriam, &omnemMuficam , vt& det Symbolicam philefophiam..(k) Praete- li At rea moralis quoque ciuilisque doctrinae ! d fuiffe peritiffimum conftat,quam itidem fl ab Aegyptiis edoctum fuiffe facile mihi ll erfuadeo,cum hancquoque ab illis non U neglectam fuiffe philofophiae partem., confter. (I) Idem de Medicina & Che- s m tl miadixerim, huiuscerte documentum luculentiffimum dedit, aureum iftum., k ohul vitulum in puluerem redigendo. (m) Vtraque naturalem fupponit Ícientiam, quam in Mofe admirabitur , quifcripta eius paulo accuratius voluerit.. Harum nf omnium fcientiarum füundamenta cum DL in fcholis Aegyptiorum pofuiffet, (n) f fublimiorem tamen his addidit rerum ( diuinarum cognitionem, (0) ab ipfis E- j braeis fine dubio in eo deriuatam, dein- il (i cepsautem per commercia , quae illi fl cumipfo Deo interce Md ebant, mirifice. [ auctam. i h () Ia m 30 INTROD. AD HISTOR. (i) Ita Stephanus ad Iudaeos verba fz ciens: && erudutus eft omni fapientia degypriorum ,. && erat potens in verbia && operibus [uts. Atlor. VAL, 22. vid. de hoc loco 1o. Prideaux Operum Theologicorum Tguri A.672. excuforum p.441. & feqq. ä (k) Philonem Tudaeum praecipue innui- mus,quidiferte hoc affirmat /iéro I Zevita Mofrs. Itague ,Ynquit , zumeros fue atritb- zmeticam , Geometriam , vniuerfamaque Mu- ffcam , Rbytmicam , Harmonicam , Metricam , ff«e conteimplatiuam , ffue per infirumenta vo- et$que promentem fe variis modis accopit. ab "Aegyptils dotloribus , & infuper occultam pbi- EC - o2 ^M — euE * dofopbiam deferiptam literis , vt vocant , bie- rvaglypbicis , boc eff , notis animalium ,quae ipff venerantur pro Numinibus. Re[iqmu lbera- des artes Graeci docebant, ex propinquis autem regionibus euocati Affyri fuas literas , Cbaldaei Ad hoc Philonis te- federalem fcienttam. ( ftimonium plerique prouocant, qui defi- nire volunt, quibus partibus philofophia /. Aegyptiorum tum fuerit abfoluta. Du- bito tamen an Philo hic mereatur fidem.. n | Primo namque in eo palam errat, quod di- cit,liberales artes Mofen a Graecis edo- €tum fuiffe, cum Graecia ramen eo tem- pore barbara adhuc effet, & fine literis. Atq; eundem tamen errorem bis errauit. Namque & in antecedentibus afferuerat , exGraecia iuffu Pharaonis accerfitos fuiffe ä qu PHILOS. EBRAEOR. 21 — n qui Mofen erudxrent Deinde hoc ipfo vm5 patet, eum vitio multis fcriptoribus com- "A muni , fui temporis inftituta, antiquis hi- m üorus accommodaffz. Hinc & ea quae.» ! de Affyriisatque Cáldaeis Mofis praece- ptoribus, & ph:lofophlau. Aegyptiae parti- Dd bus dxfferlr aeque mihi dubia & incerta /ld'* l videntur. Cum enim videret fua aetate Ánli in more pofitum ef/e Regibus, ex peregri- l M nis gentibusacceríere , qui liberos fuos e- f», rudiren£ , ftatimin eam mgrefï'us eft fen- 4 ) tentiam , hoc a Pharaone etiam factum, vt il & fic forte ex philofophiae Aegyptiae con- / /// ditione, quae eo temporé , quo Philo vi- üle Sibi fmt ludicauit de philofophia vete- d !//' rum Aegyptlorum—, Philonis veftigiis n infiftit Clemens Alexandrinus //e.l. $rrom. um P. 343. cuius tamen non maior hic poteft il effe autoritas, quam ipfius Philonis. V (1) Id quod fuoloco, cum de Aegyptiorum phxllophla agemus, demon&rabitur. Inte- d )/üi rim conf, Sixtus Senenfis Bibliorb. $, [ib. 1. ür, A. p. 46, D Ilb (m) Medicamartem apud Aegyptios in vfu De che- ld fuiffe iam fupra obferuauimus. * lo mia dubitatur. Sed &, an ipfe Mofes che- ')ml miae peritus fuerit, nondum inter omnes ]d I conuemt Negat fhoc Hermannus Con- jl ringius, fabulam vocans, quod Mofes vi- tulum aureum comminuens egeritChemi- 1j " cum, de Hermetica Medicina lib,l. e, ML p.22. Affit- ul 32 INTROD. AD HISTOR, Affirmat contra Olaus Borrichius de orzz f Borrichio ta- & pragrej]u Chemiae p. 47. men praeftantiffimi medicorum fuffra- i gantur , quibus &nos manifefts rationi- bus indu£ti fubícribimus. Verba enim. s ( quae hac dere £xoZ. XXXIIL 2o, extant , Deut.lX.2r. repetuntur, tria innuunt , combuftionem , & quidem igne factam , g : contritionem in puluerem minutiffimum, & denique infperfionem in aquam feu tor- rentem, — Solo veroigne, absque chemi- ( co quodam fübfidio, liquari equidem au- D rum poteft , nullo autem modo in pulue- f rem redigi, vti ipfa teftatur experientia ». d Nec eft quod dicas, limatum fuiffe aurum, k &ita in puluerem conuerfum, , Praeter- quam enim quod Mofis hc crepugnet nar- [ rationi , quippein qua combuftionis di- ferte iniicitur mentio, conítat puluerem ( aquae a Mofe fuiffe infperfüm , & cum aqua a populo hauftum, cum particulae» contra aurilimando feparatae ftatim fun- dum petant, Etquocunque fere modo lr in particulas, licet minutiffimas, tunden- do,terendo, aut fi qui alii modi commi- d;r nuendi aurum excogitari poffunt, aure- NI um vitulum redegiflet Mofes , 1mpedire Iu tamen non potuiffet, quo minus particu- L laeiftae ftatim fundum petiifï"ent.' Nihil l ergo aliud fupererir, quam vt dicamus, ls e vi- artem .chemxcam in fübfidium vocaffi rum —— vpmws. 'EBRAEOR. 33 ie Irii rum fapientiffipum, — Ceterum cum du- ]0 t uf plex fit via deftruendi aurum, humida, alia , alia ficca, quam ex iis fecutus fit, ILiQ n definiri non poteft, Sicca autem, quae » cum igne fuülphura quaedam, aut falia aci- T lh da, aut fimile quippiam coniungit , fim- plicior videtur, magisque adeo verifimi- Qn, le, eam illa aetate vfitatam fuiffe.;. i, (n) Immo non tantum ipfe has fcientiasin i - hem: fcholis eorum edoétus eft, fed fi Tofepho credimus , facerdotum quoque ordini T ad adícriptus, Mafiethoni füb nomine O(ar- ,pu'xue- fiphi innetuit, //. L. coptra A4ppion. — Sacer- Kt dotum autem erat fapientiae ftudiaexco- ä*lïïlm; lere, propagare,& cum aliis communicare, T add. Eduardus Stillingfleetin origipibus fa- La cris lib, V. cap. l. p. 239. JH di qui ibi & prehx,e deftudiis Mofis differit. neret (0) Cuius fructus fuit fides illa, quae prae- &U dicatur. Eir, XI. 24. ob ^ n $. XII. Nimirum a Deo electus, qui popu- m lumIfraeliticum , libertati priftinae red- deQ' ynm deret, cum eum ex Aegypto iam edu- a xiflet,eorum omnium quae ad nouam ditt rempublicam condendam , moresque (id populi formandos, do&trinamq; de hu- NIl mani generis per Meffiam re[tauratio- muäv t«..l,, Te Vid ne,quae fapientiae omnis fumma era illis r INTROD. AD HISTOR. 34 — e illis inculcandam, & confirmandam ne- hi ceffaria erant, ab ipfo Deo (p) admone- 0 batur. Diuina itaque haec inftitutio, It cum vfíu & multiplici experientia con- H iuncta,non poterat non confummatum be reddere philofophum, omnibusque nu- t meris abfolutiffimum. (q) (p) Rabbini equidem autumant , Mofen, ab angelo quodam, cui nomen Meta- lt tron, omnia edoctum fuiffe. Hinc illo- fil rum effatum qmbUD m"vo bv 23 De- élor Mofts eff Metatron. Sed fubinde des» p gt . hocangelo ita verba faciunt, inde vt con- T ftet, veteres Ebraeos ipfum filium Dei Qüt Q |. pro Mofis magiftro atque doctore habu- Mfe. Re&equidem. Is enimfons eft fa- pita pientiae & lux hominum., conf. Jo/.T. 45. MP -add. Hermannus Witfius in Mifcellan, fa- dm eris , lib 1. cap. X VII. $. IH fegq. Cap (q) Hinc &, fi ab ipfo feruatore noftro di- eur . fcefferis , maximus fuit propheta inter.s omnes qui vnquam 1n gente Ebraea vi- d& [f fipa xerunt, tum ob alias caufas, tum ma- xime ob do&trinae & fapientiae praeftan- db tiam. vid. Deur. XXXIV. ro. Magnaquo- Q Q quehinc eius fuit celebritas, adeo vt v«» tt niuerfam propemodum Ethnicorum the- lt - ologiam, ex Mofe , Mofisue actis aut fcri- à ps manaffe, nonnulli fibi perfuadeant.» (tQ Probare hoc multis argumentis conatur Fe- PHILOS. EBRAEÓR. 35 — T.f P&rus Daniel Huetius in Demonftr.. Euang. QO Prop.1V. cap.lll, p. o». . Sed dumfollicite fut omnia conquitit, & vbiq; Mofen quaerit, ( non potuit non multa admifcere, quae non nifi tenuem cum hiftoria Mofis ha- Yaft bent fimilitudinem, & valde frigida colla- J tione cum ea contenduntur, [ofet $. XIIL. Ne itaque incomparabilis ille hu- x y J manae diuinaeque fapientiae the(aurus periret, dum rerum omnium origines, »p 10 reipublicaeque Ifraeliticae primordia , j COH. gentisque huius hiftoriam , literarum nbu monumentis confecrare fecum confti- D af tuit,(r) fimul praecipua fapientae ca- s pita inferuit, & ita ad feros ea propaga- 2 vit pofteros. Sunt vero quialia quae- ii j dam, & fublimiora quidem philofophiae capita, quaeab ipfo Deo edoctus fuerit, tl eum viris quibusdam fapientiae laude in- Intt clytis, orali traditione ad pofteros pro- jéi t m* paganda, commififfe autumant,eo quod dv haecita comparata erant, vt a vulgo tu- to quidem ignorarentur, a fapientiae au- 1400' q tem arcariae amatoribus conferuari me- Ti rerentur. (s) Hincitaque quemadmo- | [m'. dumatanto phifofophiae verae rettau- n Mo- faica jtut ratoreipfa Ebraeorum Ehilofophia I 26 INIROD, AD HISTOR. l faica dicta eft : ita duo Mofaicae philo- fophiae hincrefultant genera, quae vo- cibus ex philofophia peripatetica petitis infigniri poffent, vt zcrozzzatzcz vna , al- tera philofophandi ratio exezericz voca- retur. (t) Iilam etiam Kz££z/zz (u) di- cere moris eft. - —— u p p A .eiinos Gsf (r) Enim vero Mofen Pentateuchi effe au- ' torem, contra Thomam Hobbefium, Ze- - duiatb, part.lL. cap. XXXIL — 4uIorem fj* flematis. praeadamitici M. Pererium . /ib, ]V. c4p.l. Benedictum Spinozam , .7vadiar, Hiflor. Polit. cap. VII. Richardum Simo- ?ï nium, Zffor. Critic. Vet, Teft. lib. L. cap. M. . lohannem Clericum ( qui tamen fenten- tiam fuam deinceps mutauit) i» iudici - Theologorum quorundam Batauorum 6c. pag. 128. /?24, iam pridem eruditi viri proba- ^runt, vt Petrus Daniel Huetius in. Dex, Enang. prop.1V. cap. L. M. fegg. & Herman- : nus Witfius i2 Mifzellaneis facrir lib. Y, cap. XIV. per integr. p. 102, feqq. (s) Prolixius hoc demonftrat Io; Picus Mi- . randula , i» 4pologia fua , p. m. $1. it. p. d. Jeqq. — Eff ergoJciendum , inquit , opipionem effe non folum R.&leazar, R. Mojffs ex «degypto, R. Simeon ben Lagis , R. Ifmael ,6 R. Iodam, € R, Nacbinan €9. aliorum quam plurium ex fapientibus &bracorum , fed nofirorum etiam.s Doüorm, vt ivfra eftendam , praeter legem q:mm — PHILOS, EBRAEOR. 37 Yilo. ät;am Deus dedit þMoyfi n monte , & quam iüe ew- quinque libris contentam , feriptam reliquit , Yl reuelatam quog,futl]e eidem Moyff àb ipfo :Deo a, al' veram legis expofetionem , cum manifeflatione EZOCSI' omnium myfleriorum € fecretorum , quaefub d cortice & rudifacie verborum legis contineren- £ur. Idem deinceps Esdrae, Origenis, & [rg. Hilarii teftimoniis comprobat, docetque, quod ab apoftolo Paulo Ao, III. afferitur, m rj concredita Indacis effe eloquia Dei , ab Ori- lY ene de Kabbala exponi. Cetertum cám ludaei & Adamum, & Abrahamum alios- TuM, que doc&trinae Kabbalifticae peritos faci- f 7) J ant, vti ex Reuchlinoconftat, ///. I, . de » arte Cabbaliflica , dubitari.poffet, quopa- . m WA!L,'.'! &to ad Mofen origo eiüs referri queat ». Quod tamen ita forte diluent, ab Ada- [j/! n 10« mo quidem ad pofteros fecretiorem hanc [ doctrinam propagatam , a^ Mofe autem.» ) D at diuinituseam iterum edocto , cum maxi- mam partem obliterata fuiffet, eandem , I fuiffe reftauratam, fymbolisque ex lege fcripta defümptis , alligatam , vt adeo fub- s Mi limiorilla & myftica interpretandi ratio , l il quam itidem nonnulli pro fpecie aut par- T te Kabbalae reputant,itidem a Mofe origi- ]^ nem acceperit. Porro, orali traditio- MM) a ne ad Esdram propagatam hanc do&ri- nam fuiffe , qui primum literarum mo- Tif numentis eam complexus fuerit , iidem , lggm auctores autumant, Vnde intelligitur , & 7W C€53 r u INTROD,. AD HISTOR. 38 quo pacto in concordiam redigi cum.» hisce illi queant, qui Efdram Kabbalae ä-—-n:—ï auctorem dicunt», Conf.lo,Picus Mi- . randula, Z, c. p. $2. (t) Praeuntem hic iterum habemus Io. Pi- cum Mirandulam , qui hanc Ebraeorum f arcanam philofophiam , cum Aegyptio- dU rum , Platonis, Pythagorae & Ariftotelis p Inítitutis, moreque quaedam fàpientiae capita occultandi , comparat. /. c. p. $. p (u) Nota vocis fignificatio eft, Receptionem h enim,fiue acceptionem,denotat. De va- l riis eius fignificationibus alibi dicetur .. Conf.interim Hottingerus in 7Ze/azuroPLi- i Ti lologico , lib.Y, cap. V. fecf. V. p. 434. Ri- q diculos errores, ex ignorantia vocis hu- ius natos, indicat Io. Picus Mirandula.. ( Horrendum , inquit Z, e. p. u6. iffis patribus videtur boc nomen , & ex ipfo pene fono timen- U dum , itavt forte ffat ex iftis ; qui Cabbali- f ffías non bomines , f[ed birco-ceruos. potius , vel l centaurum . vel omnino monflrofum quid e[fe , Y f'ifpicentur.t quinimo audirem ridiculam ,cum femel quidam ex ii interrogarerur , quid effet Q] t iffa Cabbala* rejpondit ille, futffe perditum.. quendam bominem ac diabolicum, qui dittus eft Q Cabbala , &Y bunc multa contra Chriflum.» ( feripfi]e , unde [equaces eius diclos Cab- éalifl as. add. Reuchlinus 4e arre Cabóal. p.7. Ceterum de fcriptis tum genuinis ïï tum maxime fpurüs, vtifunt , a/zen/fo Moe- PHILOS. EBRAEOR. 39 (Utt Mofís , afJumptio Mofés vid. Lambecius in.» Bu Prodrom. biftor. lit. lib. I.. cap. M. pag, 147. üsY ft1- . XIV. l) Poft Mofen floruiíTe ingente Ebraea ICOrtf fapientiae ftudia, ex iis quae in libris Io- m fuae, Iudicum , Samuelis , atqueRegum dhtds paffim occurrunt , facile intelligitur ,. ]^ " D ï J ;;A Comparataque huc fuerunt fcholae Pro- N hetarum, in diuinis literis memoratae, u QUl* (x) quippe inquibus non tantum ad in- " fluxum diuinum futura illis indicantem Cb praeparabantur, fed in omnietiam fcien- WP/)?' : N tiarum, praefertim diuinarum, genere, 1 erudiebantur ,. Commendantur qui- lul dem ob fapientiaelaudem Ethan , He- man , Darda, & Calchan,(y) dequibus ;Jrr;'a'w T tamen praerer nomina nihil nobisinno- T tuit: fed hos quoque vti reliquos omnes 'mf,ïfvJ longe fuperauit Regum fapientiffimus Salomoh. Certe eas fcientias , quae ;;;,M tum apud orientis populos receptae e- ATE rant, omneseum calluiffe dubitari ne- quit, cum eos omnes füperaffe dicatur. "m lub (z) Speciatim naturalium quoque re- ( rum,quainftructus fuerit , commenda- tur peritia, innuiturque intimos illi pa- jls ffus. (a) De morali tuiffe ,nagurae rece ciuili- T 4 Jl A € h 40 INTROD, AD HISTOR, ciuilique eius philofophia, (b) fublimio- ] k rique theologia , quae Dert hominisque arctiffimo amoris vinculo vnitorum., 1 fecretiora commercia pandit, (c) fcri- i ptafapientiffima , quae hodienumno- ftris terimus manibus, teftantur. Sed | cum receptum quoque ea aetate effet , aengmatum propofitione & folutione, : dictisque argutis , i ngenium demonftra- &l re : hac quoquearteitaexcelluit, vt o- fü k mnes infui raperet admirationem. (d) (X) Conf . .$2m, X,10. XIX fla Á 3- S. 7. 15. IV. 58. : Ig. »zq. 2, Rég. T. ) 1. Reg. IV.22. hi W (z) Conf. , Reg, II 12. IV. 29. fe24. X. 1.feqq. Et cap. IV. quidem v. 5». dicitur, quod K fapientia fua omnis orientis atque Ae- gypti famam obfcurauerit. Non aliter ; j autem, vt ego quidem puto , hoc intel- ligi poteft, quam quod ea ingenii folertia ü Q a Deofuerit praeditus, vt omnes artes & fcientias, eo tempore vfitatas, facillimo T (d negotio capere , & quidin illis verum., W quid falfum diiudicare, multa quoque ex rerum confideratione detegere, atque in- !u uenire potuerit. Deum enim ei reuelaffe, uae omnium rerüm natu í rd & indoles t, nullibi legitur, Hinc autem fequi- ï tur, ( mq/ltas Ícientias & artes , quae» Q PHILOS. EBRAEOR. 4t ICUO hodie notae funt , ignorari potuiffe a Sa- I lomone, (z) eum non omnium particula- Wn, rium aut fingularium rerum habuisfe noti- tiam, ! M[ Quae fi ob(eruentur facile intel- ligetur ,. quousque admiteenda fint,, tl M quae Io, de Pineda in $a/emoze praeuto , feu 4de rebus Salamonis [ib, 1II.-de f(ümma.s )ïot' eius eruditione commentatur, Regi huic IOR conceffam fuiffe Encylopaediam omnium hi l ; artium,rerumque diuinarum & humana- V l rum : eum fcilicet fuiffe loquendi & fcri- d bendi inuentorem & artificem , eloquen- lit U tiae virtute admirabilem, in poéfi & mu- ficaclarifimum , in diale&ticis fubtiliffi- mum , obfcuriffimorumaenigmatum in- uentorem & expofitorem certiffimum.s, um pulcherrimarum . fabularum. compofito- T y lj D rem fapientifimum, hiftoriae peritisfi- (( mum , aftronomum fümmum , geome- tram & arithmeticum praeftantiffimum, in m j folt cosmographia, hydrographia, & architc- &ura abfolutiffimum , .phyfiologum fam- r mum,hiftoriz naturalis fcriptorem & fcru- vl tatorem diligentiffimum, ciuilis do£trinae (118T confültiffimum , oeconomiaeatq; ethicae ] 3 praeceptord fapientiffimü,theologü natu- ralem & fupernaturalem fümum , medici- e!afïe; nae principem , & deniq; magiae naturalis doli fcientiffimüi, Sed multaalia inepte deSalo- 2 mone difputat au£tor, quaeleétori corda- "- lo tograuedingm mo uentatque tuffim. Hu- C 5 ius ". a, 42 INTROD. AD HISTÓR. iusmodiinter plurima &illud efi,qþþd py: xidis nauticae vfum Salomoni cognitü fu- iffe,fequentiratiocinio probat: 4/rera fa- eultas eff cum altera commexa s. — Illorum au- ï; zem quae Ponnexafunt ,vuno cognito cognofti zur & alterum. Ztqui in Magnete vi$ A? A4- &iua & conuer[fua erant connexa. Ergo »na earum cognita a Salomone , cognita etiam fuit altera, Enim vero vnam rei cuiusdam.s facultatem cognofti poffe, non'cognita altera, licet connexa cum priori , 1pfa do- cetexperientia, Accedit quod vis attra- &iua Magnetis plurimis cognita fuerit», quib» tamen neutiquam cognita fuit con- ,ï; uerfiua, vti demonftrat Athanafius Kir- cherus 4e arte Magnetica parte I. Nec fe- liciusrationes fübducunt, qui ex fumma fapientiaSalomonis colligunt, non fuiffe ei incognitam Americam. Id quod tamen nec ex nauigatione eius comprobari pot- eft, cum Ophir Indiae Orientalis partem aut prouinciam denotet. Conf, Petrus Daniel Huetius de Nawigationibus Salomo- nis cap, I, Itemque qui circulationem fanguinis ei perfpectyim fuiffe conten- dunt. v.Georgius Pafchius de izuentis nou* antiquis, cap, VI. S. IHI. p. 3nx. ä (a) Difhutauit enim fuper lignis , a Cedro quae eff in libano , vsque ad Hyfjoptbm, quae egreditur de pariete , €5 differuit de tumentis &5 volucri- M 3f bus CT rept?!i&m ; €€ pifcibus 1. Reg. 1 Eum x " PHILOS. EB:R-AEOR. 43 MM —— uodgy- Eum derebus naturalibus libros compo- Wt Potueruntta- 7] fuijffe , hic non innuitur, Un " men nonnulli , fi ipfenihil hisce derebus u d fcripfit, qui illum differentem audiue- i runt, ea in commentaria referre, — Certe "um Eufebius , quem Anaftafius Epifc. Nic. Erga 7 Quaefl, XXXIX. in feripturam allegault , ve- n j;;;! vifimillimum indicat , plurima exinde artis Mee üsditu dicae fcriptores decerpfrf]e, calidorum e f'igi- dorum , fíecorum & bumidorum ordinem com- 'cognïtï nb [ polst[je , &Y baec berba , illa berba , quanam., nsat men[ura fit validior aut frigidior , 65 buius ani- o malis baec particula, cui morbo afferat reme- fütct dium , vspote fel Hyaenae , aut. edeps leonis , Deba [is äi.r- eut [anguis Tauri , aut carnes viperae. a enim [cripferunt docli Medici,accepta occaftone x ln "] de bis, quae Salomo primus fcripfr.. Sed haec yn hii incerta funt. Illud contracertum , & fci- um entiae &magiae quoque naturalis fuiffe.» hp peritiffimumSalomonem. Libelliautem ü iftiqui fub Salomonis nomine circumfe- ; päriE l ; pat runtur, & nefcio quae arcana promittere jum videntur , vtauguíto hocce nomine indi- fio gni funt, ita illicitis & ludicris artibus va- conte? nisque commentis referti funt. Ex ho- rum numero eft C/auieula Salomonis , Semi- gt phoras & Schembampboras Salomonis Regis, & alia eiusdem commatis, lingua quoque m ,,z/ilüf Germanica À, 1626. in 4to fubtitulo , Z7e- vl ofaphia pneumatica , edita... Eiusdem com- U matis eftliber ^t'r? Aafel, qui duplex p eit, *«M n 44 i INTROD. AD Ht STOR.- 3 ( eft, minor & maior, vterque kabbal i cus & magicus , & Salomonis praefert rno- ï( men. : Continet namque nomina ange- lorum & fpirituum variorum, & docet., quomodo tam boniquam mali fint conci- lhandi, quomodo cum fole & luna lo- quendum, quomodo morbi procreandi &c. vid. Buxtorffius in Z///iotb. Rabbin. p. If: 49$. Quopaétto Ebraeorum Magiftri Sa- ( lomonis fapientiam naturalem defcribant, videri poteft, apud Schikardum, in Zzzr. t Reg. Perf. p. 9. fe4q. vbiillud faltem notan- dum,eum inter alia Salomonem cum bru- : tis collequentem, & horü viciffim refponía intelligentem introducere, Ridiculequi- dem. Forte tamen hoc innuunt, eum ex vocibus ceu fignis ac characteribus cuius- | que animalis naturam diiudicalle. De5 Pythagora fimile quid a nonnullis refer- tur, eadem forte ratione intelligendum., (b) Ex prouerbiis Salomonis & Ecclefiafte hocliquet. Cum autemin prouerbiis me- 0r thodo paraenetica vfus fit Salomo, cun- gioll éla eius dogmata in fyftematis cuiusdam formam redegit Iofephus Hallus , in Erbi- ïap f c4 , Politica , & Oeconomica Salomonaea , Nt nuncalios taceam. Vi f« (c) Canticum, vt vocari folet Canticorum innuo, quod myfticae theologiae conti- 01 nere fümmam, iampridem aliis obferua- W tum eft, Ineo vero cum füb fchemate, E Unin. TX d PHILOS. EBRAEOR, 45 — carminis paftoralis res fanCtiffimae & diui- bdï " Est niffimae pertractentur , ha£tenus quidem admittere poffumus fententiam Renati MW J/'.1 IUWLI, Rapini , Salomonem omnium paftora- lium fcrlptorum qui extant, antiquiffi- du mdl mum effe , in Diffirtatione de Paflorali feu Bucolico Carmine p. 174. modo hoc ita capia- fl Al tur, vt rerum quae in hoccantico pertra- - &antur , fuüblimitati nihil derogetur, TY IN (d) Conftat hocexiisquae de Regina Saba narrantur ,;. Reg. X, &' 2, Paral. ]X.. An- n "f l tiquiffimum vero morem fuiffe,aenigmati- "i bus certandi, manifeftum eft ex hiftoria.; 9'"9 Simfonis, Quiautem ex eo colligunt, Sa- lomonem Logices fuiffe inueatorem, ne- 1 Ne- eun: fcire mi hi videntur qmd fit Lofrica que Salomo aenigmata muemt fed mo « COU ) yJ rem aenigmatibus certandi , &ita ingenii vxres demonftrandi, vfurpault t JF*L dul . Q A flc' Iuerunt tumin praeceps res Iudae- bhä orum , corruptaque repubhq-ua & reli- , 0 l gione, mores quoque corrupti funt, óc ij fapientiae euiluerunt (tudia. IN unquam pb tamen defuerunt huic genti fanctiffimi H vates, qui & fapientiae erant antiftites, corit fedin corrwendls & emendandis prauis popuh mombus, omnis illis tranfigenda con )[öllla erat vita. Imo nein ipfa quidem capti- vitate f (at 46 IN&'ROD;; AD HISTOR, aX vitate Bä-bylonica deerant ipü; fanclifli- p mi viri, qui non tantum fapientiae a ma- ioribus ad illos propagatae retinebant ; fi Ls poffeffionem, fed quoniam inter genti- lesiis degendum erat, ne hos quidem j a fapientiae participatione excluíos vo- luerunt. (e) Hosinter celebris cum- ; primis fuit Daniel,fapientia non minus quam morum probitate & innocentia. , confpicuus. Ingenium illi obtigerat o- ( J ä mnium difciplinarum capax, quod fe- [ dula inftructione Chaldaeorum, ad ma- It xima quaeque formabatur. (£) Patriae li autem atque auitae difciplinae cumpri- N( mismemor, vtdiuiae arcaniorisque.» iftius fapientiae fierer particeps, nihil in- t termifit. Hinca Deo ipfo eruditus (g) diuinoq; lumine repletus, omnes Chal- daeorum philofophos multis poft fe re- () [ liquit parafangis , etiam in iis artibus at- d que difciplinis, quae fedem apud illos j fixiffe videbantur. (h) Summa ergo in a eo erat peritia interpretandi fomnia.», ü fümma prudentia aulica & ciuilis, excel- ls lentisfima rerum diuinarum cognitio, t cuius centrum & caput erat de reftaura- E tione humani generis per Mesfiam per- te agenda: quibus denique vaticinandi acce- [j ] PHILOS. EBRAEOR 4 li l accedebat facultas , qua ita omnibus 3 vt nemo fere clarius, quae praefttitit , il fabiturus orbis fata effet ; praehgmhca- VU verit. (1) n (e) Certe tum ab Ezechiele tum aDaniele va- iW tibus, qui inter gentiles viuebant , hos QU multa didiciffe valde eft verofimile. /Imo TT funt qui Pythagoram hos adiiffe, & quae- Df dam ab. ipfis accepiiTe, fibi perfuadent . d Qua dere fuoloco, (F) Dauiel l. $, 19. Ceterum an Daniel idem.s od fitac Belefis Diodero Siculo /Z.XI, memo- d ratus, difputatur inter eruditos. " Conue- il Ti nientia nominis Belíazar ac Belefis,& vtri- [| pïl vsque oberuditionem celebritas, hoc fua- dere videntur. Sed obftant temporum ra- ub fhhü tiones. Belefis enim tempore Sardanapali vixiffe dicitur, v, Huetlus D. E. prop. YV. i Cn p. ". 404. (g) Dan. l, 17. IV. 5.6. V. . du t (h) Id quod & de fociis Danielis mtelhgen- dum. conf, Damiel, 1.17.20, | ls (1) De reliquis fapientiae, quamin Daniele gO J admiramur partibus, nullum cuiquam.s filLa dubium effe poteft, nifiqui hofpitem ex Y eius leétione retulerit animum, Ad va- f j ticinandi autem facultatem quod attinet , jl Ebraeorum quidem magiftri locum illi in- ter Prophetas concedere nolunt, fed ratio- per Iaf]dl nes illorum tam fngldae funt, vt eas vel recene (v el E. Es INTROD. AD HISTOR. 48 y [ recenfere pigeat. Referunt easatque re- fellunt Huetius in Dem, Ev. prop, 1V, p. df 403, & Hermannus Witfius in. Mfcellaz. cor Sacris, lib L. cap. XIX. $. XIX, feqq. Sa- li nior reliquis Flauius Iofephus eft, qui p non tantum prophetis illum annumerat », fi I fed reliquisfere omnibus anteponit. 45- Ü ziquit. lib, X,. cap. vit. Appellat eum ibi NJ &vo, ? ueyíctov srgoDurOv , maximorum Pro- phetarum vnum: additque: nop evim futa- 1 va folum praedicere folebat , itavt alii propbhe- ü tae , fed tempus quo baec euentura erant deter- ! qünabat.. Quumque alii propbetae mala prae- i munciarent , proptereaque vegum & vulgi odia ü 1n fe concitarent , bouorum praenuntius bic erat Daniel. i A Redditatandemp .aïriis fedibus fuit r eens Ebraea. In republica autem rite conftituenda, cultuq; diuino reftauran- do Zorobabel, Nehemias , Esdra, Hag- gaeus itidem, Zacharias & Malachias e- m ?regiam plane nauarunt operam, ciui- wj liumque & diuinarum rerum fuerunt., t erii. De Esdra nonnulli hoc addunt, Ü (k) quod cum vidiffet in quantum peri- lt culum arcanioris iftius difciplinae, quae ädx orali traditione propagabatur, quamque capti- u Kabbalam vocant amittendae , in vitate n - Á ia PHILOS. EBRAEOR. 49 Mi vitate Babylonica gens Ebraea adducta V o[l effer, hterarum monumentiseam fuerit (0/41, complexus. . Quicquid huius fit, fapl- M entisfimum eum fuiffe virum, pnnofo- , QU phisque Ebraeorum annumerandum.,, rw fatis conftat. h mi (k) Audiendus hac dere omnino eft Io. Picus Mtirandula Pofiguam , 1nquit Hebraet WP,J J i 4 captiuitate Babylouica reflituti, per Cyrum.» Jub Zorobabel inflaurato. templo ad veparan- n H dam legem animum appulerunt , Efdras tunc Ecclofíae praefetius , pofh. emendatum Mofzos i !l Jibrum , cum. plane agnofceret , per exilia.s , yw €aedes , fugas , captiuizatem geutis 1fyaeliti- J €ae , inllitutum a maioribus morem tradendae Qer manus doctrinae feruari non pofje , futu- vumque vt frbi diuinitus indulta doctriuae coe- j i deflis arcama perirent , quorum commentariis Ym $on intercedentibus , durare diu momoria nom gpoterat , con[Hituit , ut conuocatis , qui tuuc [u- 211 fh r ] qpererant fapientibusafferret unusquisque du me- L dium , quaede myfleriis legis amemoriter tene- 1as bat adbibitisque notaris, in. [Gptuaginta . au polumina , tot enimfere in [ynedriofapientes , Tilb ïedzgereæmr. Hoc cum petito ex /i, IV. ü J l Efdrae cap. X1V. 40. teftimonio probaflet , | Peïl ita porro pergit: Hi funz libri fcientiae Cab- n f" 1 &alae ,in quibus imerito £fdras veram intelleclus, i BF ineffabilem de fuperfubltantiali Deiz ate mghe ap abfolagm, fApientiae fomem, boc efl, deimtelli- T " gibiü- j i 4079 . 59 INTROD. AD HISTOR, gibilibus Angelicisque. formis exaclam. Meta- il phyficam , €& [cientiae flumen , id eff , de rebus H naturalibus firmiffmam pbilofopbiam effe , cla- rainprimis voce pronunciauit. Hi libri Sixtus H IV. Ponrifex maximus , maxima cura [iudiog, À curauit , vt in publicam fidei noflrae vtilitatem l latinis literis mandarentur , iamque cum ille.s dece[ft , tres peruenerant ad Latinos, Hi libri apud Hebraeos bac tem peftate tantareli- gione coluntur , vt neminem liceat nifi quadra- fen Qu vinta annos natum illos attingere.Hos ego libros 205 medc';'?ri impenfa cum mibi comparaffem.., CU fumma d:/lz;gentia , indefeffis laboribus cum per- x degiffem , vidi in illis (teflir eft Deus !) rehigio- ( nem non tam Mo[aicam quam Chriffianam , ibi h Trinitatis snyflerium , ibi verbi incarnatio ,ibi q Me[fíae dijinitas , ibi de peccato originali, de (Ià illius per Chriflum expiatione , de coeleffi Hie- t zufalem , de cafu daemonum , de ordinibus An- lon gelorum , de purgatariis , de inferorum poenis ; a eadem legi quae apud Paulum & Dionyfium , apud Hieronymum & Auguflinum quotidie legi- ls s. in Apol, p. $2, Nititur itaq; Picus prae- GF&: cipue teftimonio /i/ri IV.Efdrae, de cui9 ta- tat mé auétoritate magna adhuc intereruditos eft controuerfia, Ad eos autélibros quod lU attinet , quos ipfe fibi comparauit & legit, É inquibus maxima myfteria fidei fibi de- " prehendiffe vifus eft, nondumcertum eft, eos fuiffe genuinos Efdrae foetus, cum.» i» Q Kabbaliftis nihil folennius fit, quam libris fuüis V —— PHILOS, EBRAEOR. $I lt fuis magnorum virorum praefigere nomi- T na. A Ceterum Efdram inter praecipuos Kabbalae propagatores ab aliis quoque ; t Conf. Reuchlinus fiin numerari conftat, 4e arte Gabbaliftica, p. 12 Paulus F agius Áiuten in Zarg. Deur. V, 27, ii li $. XVII.. nun ) Vt autem fapientiae cultores füos MU ] femper experiuntur hoftes , ita Iudaeis ega/läm tum maximopere conflictandum fuit Ifüg'f»"bl cam Samaritanis , qui fuc exemplo do- anp cuerunt infelici femper fucceffü fapien- tiam cum ftultitia, veritatem cum erro- f:/:g:;' TR reconiungi. (I) Ab ipfisetiam negle&ta, nazw,läï certe frigidius culta fapientia, iam tum TL tranfitura adalias gentes videbatur , ve- ,-/af?iHü' "T teris l'eftamenti libris füb aufpiciiis Pto- lomaei Philadelphi in graecam linguam , Wil; i^ ab ipfis Iudaeis translatis. (m) Quoipfo 7 verae priftaeque philofophiae fontes Tj pfäi' Graecis, omnibusque gentibus, quae 1 Clli? ' graeca lingua vtebantur, reclufi funt. gfudilüi ( Coloni nimirum quos Salmanaflar in Sa- m mariam deduxerat, colebantDeos fuae, &]gglt. gentis. Sed a leonibus ferisque beftiis fib i vexati, impetrarunt abAffyriae Rege vnum um ex facerdotibus captiuis , qui vero Dei cutu cultu illos imbueret. Hunc ita recipiebant, ] librfi retinerent idololatriam, fir vt patriarïz fimul D a Illu- RR $2 INTROD. AD HISTOR. Jlluftre itag; fyncretifmi dederuntexem- plum. Deinceps autem Manaffeh tzater ! Pontificis Hierofolymitani, cum in matri- monium duxiffet filiam Saneballati Horo- nitae, moxque intelligeret per Ebraeo- rum leges matrimonia cum peregrinis mu- lieribus prohibentes, aut dimittendam.» vxorem , aut fpem Pontificatus obtinen- ;;1 di abiiciendam effe , ope Saneballati im- petrauit ab Alexandro M. facultatem ex- truenditemplum in monte Garizim. For- te & eius opera & confilio repurgata fuit.» : Samaritanorum religio a craffiori idolo- (r latria. Certe haecillis hoc , fequentibus- que temporibus , non fuit obiecta.. Epiphanius tamen /iZ. L. p. s. 24. dicit , eos accepta lege boc onum fluduiffe ot idolorum re- pudiata fuperflitioneyynum Deum agnofcerent, Aft quod idem addit, fimulacra idolorum in monte quodam occultata , qui Garizim fraudulenter dictus fit, vt adeo, quia» órantes ad hunc montem conuertebantur, imprudentes idola adorarent, ridiculum eft. Obferuant nonnulli,haud raro cum Sadducaeis a veteribus confundi Samari- tanos : indeque adeo orta forte illorum.» eft (ententia , quae & Epiphanii eft , Sama- ritanos negaífe refurrectionem mortuo- ryum. In eo tamen conueniffe cum Sad- hum ^l Güpu. dlb dR EM — —X ducaels videntur , quod non alios fcri- pturae libros praeter Mofis ; admiferint.», teli- PHILOS. EBRAEOR. 53 — U reliquas etiam Iludaeorum con»iïzimtiohes hii omnesreiecerint. Interim maximum erat 1 inter Iadaeos ac Samaritanos odium. , r tum fi non ortum, fane infigniter au- Ebue l! L &um , cumtemploin monte Garizim ex- stl ftructo, multi ex ludaeis ad Samaritanos t deficerent, De variisSamaritanorum fe- Q &is Epiphanius/. «. legi poteft. Add. Dru- ]i fiusin praeteritis p. 124. & de trib. fect. p, 137. t Mafius Cómment. n Iof. p.204, Hottingerus in exercitat. Anti-Morin. & n Tbefauro Phi- m ïf nt :f WU lolog. lib.l. cap. Y. fect. VI. p. 45o. aliique. j fl ) (m) Hiftoriam huius réi Philo, Iofephus, l k D Eufebius aliique veterum prolixius edis- ferunt. |.Sed omnesnituntur autoritate a lta' g Arifteae , adeoque lubrico fundamento. dorim A!*iüeae namque illius hiftoriam fpuriam, minusq; genuinam, & forte a Iudaeo quo- ng;*f'iräüf. Ü 'Xfu ' dam Hellenifta confi£tam eíle, multi ex eruditis fibi perfüuadent. Conf. Humíre- Gäll ZF dus Hody in 4iffertatione contra bifloriam , W anti 4drifieae de LXX interpretibus Oxonii a. 1695. edita. add. Richardus Simon in /iffería » [Cu li t0 CU Critica V. T. lib. M. cap. IV.. Noftraid nunc vammit parum refert. Sufficit,in quo omnes con- fentiunt , ante Chriftum natum hanc ver- Qrütu Gu fionem fuiffe confe&tant, Graecisque oc- cafionem , ad verae fapientiae arcana in- ortu trofpicienda , fubminiftratam fuiffe. : [152 : i f $. XVIII, J w] D 3 [j Mp ss INTR OD. AD HISTOR. $. XVIII. Corruptaeautem & tantum non , amifíae verae ac genuinae fapientiae haec apud illos deprehendebantur do- W 7 -——.-—æ—-æ' cumenta: (1) rituum externorum &ce- remoniarum rigida obferuatio, quae nunquam non cum neglec&u emenda- tionis internae coniuncta eft. . (2) pe- regrinarum fententiarum cum patriis dogmatibus permutatio. (n) (3) con- tentiones & difputationes, & hinc exor- ta varia fe&tarum nomina. (n) Caufa praecipua corruptionis forte i coniunctionem philofophiae Graecanicae cum Ebraeorum doéttrina conferenda.. Audiebant hoc nomine male Helleniftae, hoctemporeorti. Quosinter magnam. famam celebritate-mque confecutus eíft Ariftobulus quidam, dequo Eufebius ex Anatolio Laodicenfis Ecclefiae Epifcopo r^fert , quod fuerit difcipulus Agathobu- I;, fübquoin humanis ac diuinis difcipli- nisadeo profecerit, vt innumerum LXX imerprethm, qui ad Ptolomaeum Phila- delphum miffi funt, vtex Ebraeo fermone in graecum, facrum codicem transferrent, connumerari dignus habitus fuerit, Z/. VIL. H. E.cap. XXVI.. Refellit equidem.» Eufebium Petrus Daniel Huetiusin D. £. Prop. -— ! PHILbS. EFR AEOR, 55 prop. AN. p.m. 57. t&mpörumque rationem. TW Mu huic fententiae obftare contendit. Fuis- D jl fe namq; Ariftobulum magiftrum Ptolo- IQ ( maei Philometoris, eique opus fuum in- Alä fcripfiffe, atque inde nonnulla proferre.» Clementem Alexandrinum: 'nec alium.s ) u eífe ab eo cuius mentio fiat, libro Macca- sls W baeorum pofteriore Sed defendi tamen Eufebius poteft, fi ; obferuemus, quod & Iulius Bartoloccius ! u pluribus comprobat, i» Bibliotbeca magna f;' Il v i Rabbinica Tom. l. p. 466. duosingente E- - braea celebres fuiffe Ariftobulos , fenio- rem alterum, alterumiuniorem, De fe- t niore intelligendum itaque eft , quod Eu- zeut febius afferuit, qui & . VIII, Praeparar. fermi E»ang. cap.MI. eius iniicit mentionem.s, dnn Neque obftat quod Ariftaeas Ariftobu- Udö jri lum inter LXXinterpretes non nominet, "l n [ j cum iuxta mores Ebraeorum alio praete- Ton Jl rea nomine ifte Ariftobulus infigniri po- U;HM tuerit. Scripta autem quae Eufebius re- jthol cenfet , fatis fuperque oftendunt , eum re- fi(cI rum philofophicarum haud fuiffe rudem. nl Praeter commentarios autem in legem.» j Ph*lä Mofis, fcripfit etiam 4e feflo Pafcbali , & ertmu uod in eo non modo [ol fed luna etiam nece[Jario ermul debet effe in 1ranfétu fetHionis aequinoctialis : l [ G cum duae ffnt aequinocliales feitiones , verna du altera , altera autumnalis , (quae ex diametro TL altera alteri opponuntur) cumque dies decimus n 4 qun- — adi 56 INTROD. AD HISTOR, d quartus menfa. ad. vefperam fefli tranfitus l affgnatus frr , luna femper foliex aduerfo conft- D ff t , ffet etiam in omnióus plenilunis cernere licet, Seilionem igitur aequinotlü verni fol, lu- à na autem fectionem aequinotlis autummalis oc- P1 eupabit nece[Jario & c, quibus .Pafcba,y feflum n acymorum,omnino pofe aequinotlium agendum, f( oflendere conatur. ü Quodautem ad Ariftobulum iuniorem attinet, Aegyptius is fuit patria , genere » t ac poffeffione Iudacus, ex ftirpe facerdo- ER tali, claruitque tempore Ptolomaei Philo- j metoris, cuius magifter fuerat, & ad quem Ícripfit commentarios in legem,quibus o- f ftendit, antiquos philofophos fuam philo- fophiam alege Mofaicaaccepiffe. Deeo intelligendum itaque , quod idem Hueti- usl. c. dicit: multum eperae ac ffudii in lite- vis facris pofuit , && Iudaeorum legem pluri- omum Pythagorae, Platoni, ac Peripateticis Dbi- lofophis infirumentum | ad veri d )fquifitionens fubminiflraffe offendir. &c. Qua1n re prae- l euntem fibi habet Clerpentem Alexandri- 01 num, qui Zriffobulus autem , nquit, ia pri- Q mo libro ad Philametorem fcribit bis verbis : ge- ettut eff autemnofiros quoque Plato & fatis a« perte oflendit, fe eorum quae in dis dicunrur fu- l )ffe adimodum fiudiofum , €c.. Similia pror- ä fus de hoc Ariftobulo prodidit R. Geza/iab in Sebalfcbeletb Hakkabb. p. 104. Clemens ( vero peripateticis eum annumerat: 4uiz ( etians m PHILOS. EDRAEOR. — — TA Hl [24 7 17 Art/lobu[w äüü[]üe Pfrt/)äffl!(fäld multtr 9t verbis offendit. Ex quoconuincitur quod 117 afferui,mifceri eo tempore Ebraeorum do- 'Hh)[ &rinam cum Graecanica philofophia coe- Mi piffe, Quod autem ipfe Ariftobulus a- ( pud Clementem afferit , Pythagoram, Pla- g 1. tonem,ceterosque P'nlofonhos Graecani- cos fua ab Ebraeis aLceplfTe id omnino mmr Sed addendum equidem ita fefe habet., Jonpi , erat, hanc ipfam Ebraeorum doctrinam.; J tu» ab iftis Philofophis Graecanicis faepe non j H recte perceptam , interdum corruptam.» ,4»110! uud etiam ac deprauatam fuiffe. Habet cete- J troquin hac in reconfentientes fecum Ari- filo ! ftobulus non modo Chriftianos quosdam, Do [l fed & Ebraeos, fpeciatim auctorem libri dn(*', Juchafin , p. 157. cuius hacde re teftimoni- 9 i um notatu dignum affert Iulius Bartoloc: n J clus , i» Bibliotb. magn. Rabb, T.Y. p. 467. l(lf ] Denique iuniorem hunc Ariftobulum,, A eum effe , ad quem transmiffa fuit Epifto- rat la, a fenatu populoque Hierofolymitano of quae extat 2. AMacczó.]l, nemini ex di&is lïl[W' dubium effe poteft. IIJ Fuerunt tamen inter illosipfos Hel!e- JIr * niftas quoque, qui verae & genuinae fa- lr pientiae documentaad pofteros transmi- yror ferunt. Hos inter cumprimis eminet PZi- , 4 7 loile Senior quem Oniae Pontificis fuiffe iil coaeuum,adeoque annis circiter 16o, ante Chriftum natum floruiffe,perhibent. FlIa- ?W? viüs 4n D ; N i 58 INTROD. AD HISTOR. vius Iofephus equidem Graecis fcriptori- bus eum annumerat , ideoque veniam.» eum promereri dicit, fi quaedam minus -ï accurate de rebus Iudaeorum prodiderit, Demetrius [ane Pbalereus & fenior Pbilo & Eu- polemus non multum . veritate. fruftrati funt , uibus veniam dare aequum eff , non enim licuit sis noftv as literas follicite per fequi , lib.Y. contra ppion p.m.1oyz. Aft patet tamen ex iis, quae alii de hoc Philone narrant , rerü Iu- daicarum eum fuiffe peritiffimum: patebit etiam ex dicendis,pulcherrimum philofo- phiae Ebraeorum fpecimen eum reliquis- Íe; vnde fi vel maxime genere Iudaeus non fuit , inter Ebraeos tamen philofo- phos iure merito ue locum fibi vendicat. i Enim vero de regibus Iudaeorum fcripfis- feillum , &alia ac Demetrium (non Phale- reum iftum, vt perperam Iofephus autu- mat , fed alium iuniorem. vid. Ionfius de feriptoribus. bifl. philof. lib, Y1I. cap. 1V. p. 228.) deiis fenfiffe, teftatur Clemens Ale- xandrinus Zib. I.. Citantur &ab Alexandro Polyhiftore apud Eufebium /i/. I. praepa- rat. Eu e4 .cap, XX, &' XXIV. libri eius de N Hierofo ymis, exiisque nonnulla depro- muntur fragmenta, numeris poeticis ad- ftricta, quibus Abrahamus, Ifaacus , Iaco- bus, & Iofephus celebrantur. | Efto vero, quod- & minus recte quaedam de iudaeis dixerit:; de Helleniftis id non mirandum, qui PHILOS. EBRAEOR, 59 — n qui rerum patriarum non femper aeque Til gnarierant , id quod ipfius lofephi & Phi- i mäme lonis recentioris exemplo , fi neceffe effet, vdid comprobari poffet. hdü d Huic ergo Philoni feniori tribui aviris i [anf doCtiffimis folet Zizer fapientize: idque,vt al ego quidem cenfeo, non fine ratione.». ha Lubet hanc inrem inquirere, & meretur ener hoc liber iftelonge pulcherrimus , dignis- n fimusque qui ab omnibus verae philofo- n yut phiae cultoribus , magnis in deliciis habe- atur. . Ipfi Salomoni Regi fapientiffimo, i lgt cuius nomen etiam praefert,librum hunc- j ce plurimiex Patribus tribuunt, Melito , [ Tertullianus , Cyprianus, Eufebius, Au- phi(yofc venid guftinus, aliique, laudati Bellarmino de ! [U ;nf:; Scriptorib, &ccleffaf?. p. 7, quibus nonnulli ex p recentioribus accedunt. vid. Iohannes jf Phäïi Mollerusin Homonymofcopia p. 22;y. Hista- m men plures ex recentioribus feíe oppo- | f ] l nunt, contrariü demonfttaturi ex fermo- ( yens ne graeco , quo fcriptus eft , itemq; quod ean hoftium populo Ifraelitico imperantium..s cap. XV,14. & Olympicorum certaminum pl 1 &5 Salomonis aeuo ducentis annis pofterio- rum, czp.IV 4.mentio iniiciatur. Ex qui- 1 deprc etic d bus quae vltimoloco adductae fünt ratio- 15, n nes rem conficere videntur: primaautem nullius momenti eft , cum nondum de- lt T monfiratum fit , nunquam fermone E- braeohunccelibrum extitiffe. Petrus Da- at q fsl * — N 60 A INTROD. AD HISTOR, niel Huetius in eam ingreditur fententi- am , vnam hancfuiffe ex plurimis fenten- tiarum compilationibus & eclogis , quae.» ex magno Ethicorum & Gnomicorum Salomonis librorum numero prodierint.;, a viro pio ac ftudiofo excerptam , & grae- m—U d R um 1 :3..(0[ €o deinde fermone liberius explicatam, in Dem. Euang. prop.1V. p.359. Quod fi affuma- tur,ficutprofetto magna verofimilitudinis fpeciefe commendat , ratio reddi facile.; d. [ P —— poteft, cur tanto confenfu antiquae eccle- fiae do&tores ipfi Salomoni huncce li- it brumtribuerint, Qui enim ex Salomonis fcriptis compilatus eít liber,re£teSalomoni [ l tribuitur. Quod autem nonnulli conten- dunt, Patres fub fapientiae titulo hbrum q prouerbiorum laudare, id licet de quibus- dam concedifforte queat,de omnibus afferi [d &)X nullo modo poteft,cum eiusmodi dictaaf- ferant, quae non inlibro prouerbiorü, fed f in libro fapientiae extant. Vid. Cyprianus lib 1. adv. Iud, cap. XIV. & lib. VWI. Tefhim. Y cap.XV. In priori ex cay. I.4. effatum ali- d quod affert, li Quicqui d huius fit, fuppeditauerit Sa- Q lomoh materiam , auctor tamenis dicen- lj dus, qui eum congeffit, atq; in ordinem (dþ redegit. Philonem hic nominant pleri- que; feniorne autem intelligendus fit , an d iunior , feu Alexandrinusille , rurfus dis- fel Iunioris feu Alexandrini hanc li quiritur.x efte 8 5 t PHILOS, EBRAEOR, 61 -—3 "ia ,efï'e foetum rurfus quam pluri£ni, conten- f dunt, longo agmine enumerati a Chriftia- !(]'lää no Kortholto in 77. de Can. feripturae cap. JICOFUR XIIL p. 27. 279. Henrico Kippingio Exercit. erüb, XIX. de Sacra feriptura, n.15j0. & Yoh. Mol- um lero in Homonymofcopia p. 220. Rationes du vrgent, fcopum libri, CaligulaeinIudaeos if tyrannidem deteftantis, & hos poft füc- li ceffum legationis fuae infelicem conío- r lantis, atqueerigentis , ftyli denique fimi- e « litudinem , & crebra Platonifmi, Philoni | ?:'9 tantopere adamati , veftigia. . Aft non» n ' domto minus graues & praegnantes fünt , quibus dont militant , qui Philoni feniori huncce li- brumvendicant. Stylum namque vtrius- :olnte:» f que Philonis iunioris & auctoris fapien- qui tiae, plurimum difcrepareàiunt, & pleraq; lþ Täh exeo libro depromfiffe ícriptores alios i, Philone hoc vetuftiores , nequeintereius f M *ICIUv " fcripta recenferi, quorum indicem Eufe- epru bius atque Hieronymus concinnarunt.» vid. Huctius Z e, p. 340. Ludouicus Elias I f ï[.äl " du Pin z prolegom. fuprafcripturam facram Jib, T. cap. HI, $, XV. Ioh. Drufius i2 Obfer- d J pat, ad libér, Mof, p. y. &alibi.. Gerhardus ; Ut «t Iohannes Vofhus 4/.1, Ze Idololatr. /Gmtz'l. £Ap. Xl. & alii, Yi t Egocette nullam video rationem, quae obftet, quo minus hisce, qui pro Philone süf,än (isu feniore pronunciant, &ego accedam, E- T nim vero quod ifti ,. qui pro iuniore Philo- e ne 65 INTROD. AD HISTOR. [i nä militant , de fcopo libri afferunt , gra- tis dicitur. ( Namque quicquid in hocce ; libro de piorü calamitatibus & oppreffio- ne differitur,non minus ad temporaPtolo- Ó maeorum , quam Caligulae Imperatoris quadrat. Styli fimilitudinem tantum ab- eft , vt quisquam deprehendere queat , vt ex eius potius difcrepantia argumentum euidentiffimum pro Philone feniore defu- matur. Platonifmi denique veftigia fru- ftraquaefiueris, Praeterquam enim quod nunquam fàatis euictum fit , Philonem iu- ï: niorem Platonicum fuiffe, vt in fequenti- bus obferuabimus , in lingua Ebraea & Helleniftica eiusmodi occurrunt loquen- di formulae,quas facile pro Platonifmis re- putat, qui philofophiae Ebraeorum non fer fatis gnarus eft. — Accedit vero quodin.» qu epiftola Barnabae,atque Clementis adCo- 0 rinthios,nonnulla ex libro fapientiae adle- entur. p Hosce autem viros apoftolicos ad Iudaeum fuo tempore viuentem pro- dj vocaturos fuiffe, quis fibi perfuadeat ; ? P OfQ vid. Lud. Elias du Pin 4 c, p. :0$.. Ceterum tanta eftlibri huius praeftantia , vt multi Ü (ie ex doctiffimis Ecclefiae patribus eum pro canonico & diuinitus infpirato habuerint , N vt Cyprianus Zyif. VI.p.:2. Iuftinus Mar- Sd tyr fiue AuctorQuaeft,& Refp. ad Orthod, tiQ Quacft. 75. Quibus, vt nunc alios tace- Q am , accedere videtur ipfe Auguftinus , tum PHILOS. EBRAKOR. 65 —— m tum alibietum maxime 4/.ll.de DoZir, Cbriji. hont cap. VIII. vbi inter libros propheticos lo- pl cumilli concedit. Refragantur tamen alii, il & praefertim recentiores canonicis eií an- numerare religioni fibi ducunt , eo quod entor u3* non omnia librorum canonicorum crite- riain eo deprehendere fibi videntur. Sed l V TO id noftra nunc nonrefert. - Sufficit, quod re d liber ifte antiquiffimus fit, dogmata Me- gl faicis & Salomoneis plane confentientia contineat , & verae ac genuinae philofo- ïmqtad phiae,qualis apud antiquos Ebraeorum. fem quoy floruit, veftigia longe clariffima , luculen- tiffimaque exhibeat. nl XIX |mist oqpen Enimuero vt apud Graecos ftatim a n0l fereac philofophari coeperunt, diueríae lucdi.'u quoque philofophorum extiterunt fe- g étae : ita eodem quoque modo tum a- " pud Ebraeos fefe res habuit. (0) Prae- fioltt cipuae autem fectae apud hos fuerunt yn;HQ Pharifaeorum, Effaeorum, & Sadducae- lab tertr orum. Pharifaeorum origo incerta : (p) adipfa tamen vti videtur, reftaura- m umpm tae poft captiuitatem Babylonicam rei- yerin publicae iudaicae cunabula referenda .. l Saltem Antigonus ille Sochaeus, erudi- riol tionisfamainclytus, Pharifaeis iam an- at Hicautem fecutus Sime- jnus- numergtur. tf onem 64 INTROD. AD HISTOR. onemiuftum dicitur;qui vixitcirca tem- pora Alexandri M. trecentis annis ante | Q natiuitatem Chrifti. Dogmata illorum praecipua & propria fuerunt , omnia fa- tofieri, bonorumanimas ex corpore in corpus migrare, malorum aeternis fup- )ï pliciiscruciari. (q) lisautem fuere mo- ribus praediti, vt rectius pro hypocritis & fophiftis, quam veris & genuinis phi- lofophis, habeantur. (0) /Iofephus lib, XVIII. Antiquitatïm-ludair. £. II. deIudaeorum feCtis loquens , itidem vt philofophorum fectas eas confiderat. "Is- daáov, inquit,QuAocoQía) fgäg zc'ay &c.add. lib YI. de Bello Iudaico cap. XM. vbiiidem: Teiet JG6V r Lpct igdakoig ciàa QuAocoQérroa &c. (p) Praeter auétores qui ex inftituto delu- daeorum fectis commentati funt , Scalige- rum, Serrarium, Drufium, hoc confirmat E Hottingerds in. Z/efauro Philo/ogico üb. ]. f cap. 1X. Hoccertum,Iofephum Z/. XIII 4z- t * tiquit. cap. IX. meminifle Pharifacorum.» tempore Ionathae Affamonaei , annis ante natiuitatám Chrifti minimum 140. In T'ra- €tatu Talmudico Ba£4 Batra fol. 6o. hac de f hj V ré haec feguntur: prímo templo diruto orie- bantur multi Pbartfaei in Ifraele, qui & carne f r & vino' ab[linebant , eo. quod nil de carne gu- li facrum flanduim vellent, griwgzmm quid de eo facium PHILOS, EBRAEOR, 65 - f«cium in altari fuerit , nec de vino bauflum , I priusquam quid de eo in altari fuerit libatum. (q) Fuitfe haec Pharifaeorum placita,conftat T ml ex Iofepho, Is vero ita hanc illorum fen- tentiam exponit, vt innuat, eos fati vim n certis limitibuscircumfcripfiffe. £aroin- quit Z7. XVIIT. cap. II. 4zaecunque geruntur , ! tribuunt , nec tamen bominivoluntatis affenfum [ adianunt. Alibi autem, videlicet Z//. XIIL, j cap. 1X. quaedam, inquit , mon omnia fato tri- éuunt.. Nnde omnino errat CarolusSigo- nius , dum Iofephumita interpretatur , ac fi afferuerit , Pharifaeos omnia fato fubie- [ ci(Te , de Rep. &braea lio, V. cap, XI. Thomas " Godwinus in doCtrina de fato tresIudae- ldO orum fectas ita diffenfiffe contendit, vt.; f' Pharifaei quaedam fato fubiecerint , quae- K dam liberae hominis reliquerint voluntati, Jl Effaeos contra cunéta fati legibus fubmi- ge fiffe,explofo penitus libero arbitrio.Saddu- f caeos deniquereiecto fato;arbitrii liberta- J tem,omnium humanarum rerum modera- ln- tricem,ftatuiffe Ze. Ririb, 4Antiqu. Ebraeorum lib l, cap, XII. Deanimarum autem trans- u migratione auae diximus, ea itidem con- rl firmat Iofephus de bello Indaico lib. . cap, h ViI. Quod preaterea maiorum fuüorum. f firmiter adhaeferint traditionibus , eoque /1 tandem dementiae procefferint, vt lotjo- j nibus , aliisque ritibus, & ceremoniis , o- mnem fere cultum Numinis abíolui exi- E ftima- * 66 IXNTROD. AD HISTOR. d i'tirnaveiint , ex Scriptura facra notius eft , l uam vt hic repeti debeat. add. Godwi- qu nus 4 , /ió. cap.X. $. XII. fegg. Seddeori- m gine errorum illorum hic aliquid dicen- U'*JF dum. Conftat veram fapientiam duobus Da veluti fulcris, tradition? & rationi innitl. Y Vtriusque certi conftituendi fünt termini, tnl qui fi trajfiliantur, latifimus errorum fe- fepandit campus. Pharifaei itaque in iis, npl Wa in quibus traditioni locus erat , hoc eft, ^ quae rationis captum füperant, eam ne- | i £ ligentes , in rebus ad rationisregnum.s gïïe fpect antibus , eam fetati funt , imoratio- i ni rectae falfam fpuriamque maiorum füo- ( rum traditionem oppofuerunt , adeoque t verae & genuinae fapientiae poffeffione.s D penitus exciderunt, Sadducaei contra ; in contrarium currentes , omnemque» ( plane traditionem reiicientes, non pote- -- rant non mortuorurm refürrectionem , & — fpirituum negare exiftentiam, Add. de Pharifaeis Guilielmus Saldenus ;» O/i Thcolog. lib W. Exercit. YX. $.1X. /egq. Pa- MP — E asss tet autem ex dictis,Pharifaeos cum Stoicis j - fere conuenire, qua mores , qua dogmata. [— — 2 o c aoad animarum autem — uerepaloygoc i p ha cum Aegyptiis , Pythagoraeis , aliisque [ ,confentiebam. XX. 4 7 Sadducaei n'onien fortiti funt a 5a- Is e J; | dok(r) primo huius f?&ae auctor PHILOS.' EBRAEOR. 67 d difcipulus erat Anïigoni Sochäei, cum- lil Dl que Antigonus doceret, Deo nonitao- bediendum effe vt ferui. dominis obedi- ( us unt, fpe mercedis: Sadok pariter ac ]mh Baithus, haecita intellexerunt , ac fidi- fi) xiflet, Deoferuiendum eflé finefpe re- n tributionis. Ethincporro collegerunt, It nullas poenas , nulla quoque poft hanc :di vitam expectanda effe praemia,animas II Jitu hominum cum corpore perire , nullos effe angelos aut fpiritus , cum fato et- r yl ]v iam ipfam explodebant prouidentiam , 2 diuinam. (s) Vt autem dogmatibus, Ald] ita & moribus ad Epicuri difcipulos, Qul proxime accedebant. (t)- jill9] (r) Nullum hac dere inter eruditos eft du- " bium. Quienima iuftitiaeos denomina- m tos cupiunt, citra controuerfiam fallun- )u Ti tur. Condifcipulus Sadokifuit Baithus , "L ) qui easdem fouit opiniones , vnde & LOWv Baithbufaei dicti funt, liceta s YO x Zadok denominari maluerint , quam a Baithufo, quod hic effet fpurius. Sunt Wn tamen qui inter Sadducaeos & Baithufae- Conf. Hottin« iq 0s difcrimen conftituunt. gerus in 7Lef. Pbilol, lib, Y.eap. 1. $6d V. p. 37. Drufius /ib. III. e Selis. cap.1V. Anau- M tem omnino Baithus aliquisin rerum na- l tura extiterit, dubitat Fullerus Mtþfll. facr. j E 2 liþ. N 68 INTR(SD. AD HISTOR, J5l cap. M Praererea nonnulli Do- fitbeanos cum Sadducaeis confundunt, j perperam quidem , licetforte eorum dog- ic ter fe conuenerint, mata in quibusdam in f Sed probe notandum , duos fuiffe Dofi- j theos, quoram vnus Apoftolorum tempo- fl re vixit, alter autem ante Chriftum na- tum. . De hoc loqui videtur Epiphanius baeref. KMI. "Tertullianus Ze praefiript. cap. Í XLV. alique, quiaut Sadducaeoscum ü Dofithaeis confundunt , aut illos yéwzuc f feu foetam Dofitheanorum vocant, llli- ] ( ustamen etiam qui tempore Apoftolorum vixit , affeclae talia docuerunt, quae ad dogmata Sadducaeorü prope'accedebant. Namq; inter alia refurrectionem illos ne- gafle, mundum incorruptibilem, animam Í corruptibilem afferuiffe, nec aliud dáemo- f num genus, quam idola feu fimulachra, q agnouiffe, ex Eulogii decreto contra Dofi- thaeanos promulgato conftat , quod Pho- ( tius excerpit, 2i//. CoZ.25e. add. Stephanus ( le Moyne in Neris. 4d varia facra p. 1095. q Ca(aubonus coztra Baronium Exercit. l. v. g. i , €s) Regula Antigoni quae Sadduceis erran- ( .. dioccafionem praebuit , extat in Pirke 45- n bot.cap.l. lpía autem quae indicauimus U dogmataSadducaeorum colliguntur recte 0 exlofepho 4nriquit, Iud, lib.XHI.c.IX. item 0 de Bello Iud. l. H. c. XlI. itemque ex dor, XXIII, 6, fe44. aliisque Scripturae Sacrae locis, ! PHILOS, EBBAEOR. 69 » locis. Angelofum autem fpirituumque exiftentiam an negauerint, nonnulli du- " bitant , eoquod in Pentateucho, quem., h Tl tamen receperunt , faepiffime Angelo- J rum fiat mentio. Hinc quod 4eram-. XXIII. 8. dicitur, illos negareangelos .& p fpiritus, mox de animae humanae fpiritu- i Sed u alitate, moxaliaratione exponunt. aperte vimfaciunt verbis, Neque neces- 4 ( fe eft , ut cum quibusdam afferamus , eos credidiffe, creatos quidem fuiffe angelos, t J fed poft completam Pentateuchihiftoriam iterum in nihilum redactos; Namque aut ij allegorica, aut alia interpretatione , po- Ti x tuerunt yim verborum eludere , aut.» afferere quae de Angelis referuntur , a. ) Pharifaeis effe adiecta. Certe non deef- iil Íe acutis ingeniis rationemin alienum. t lrb fenfüum hic detorquendi fcripturam fa- cram, fuo exemplo demonftrauit Balthafar Dui Beckerus. Adeoquefivel maxime prae- ! ter Pentateuchum reliquos libros veteris Iu teftamenti receperunt , potuerunt tamen n eosdem fouere errores. Acriter autem.s " eruditi adhuc hac dere inter fe difputant. f b Conf. Saldenus 4.c. $. VI. p.16o, cui iungen- puseft Iulius Bartoloccius, qui Saddu- m 1&8 caeorum dogmata ordine recenfet , &de origine quoque illorum difputat, in Bi45- en 376. feqq. otbsca magna Ralbbinica, T.l, p. hit, E:3 (t) Cum tb ( im. 79 INTR.OD. AD HISTOR, (t) Cum Epicuraeis Sadducaeos etiam con- ,tendit Voffius de Idolelarria Gentilium lib, T. cap.X, Ex Philefaphis, iaquit , gentium., hanc Saddncaeorum opinionem , (de mortali- tate animae) amplexi funr Epicuraei,imo longe deteriorem. Nam dSadducaes agnofcebant , Deum curareves bumanas , quippe eum bonis bencfacere in bac vita: Epicuraet.autemin to- zum tollebant prouidentiam diuinam, . Sed in eo quod Sadducaeos de prouidentia diui- na mitius fenfiffeputat , diferte fibirepu- gnantem habet Iofephum. Z. XIII. cap.TX., Arnobius contra. gentes lib. YI. auCtor eft, Sadducaeos Deo tribuiffe formam corpo- team; inquotamen neminem ex veteri- bus fibiconfentientem habet : vt re&te.ob- feruat Elmenhorftius ad 4rzo£. 1. c. p.72. Arnobio füffragar videtur Montacutius in Appar. $. LIV. eos Deum fübforma hirci adoraffe perhibens, & Gez. l. pro &lobim , , pofuiffe Azima , 1. e. bircum. Sed errat magnopere , & quod Iudaei de Samarita- nis per calumniam finxeru t nt, p-erperam. ad Sadducaeos trahit. Sic & cum Sadducaeis vulgo confun- duntur Karraitae. Licet enim in eovtri- que conueniant , quod traditiones acriter impugnent ,:1n reliquis rerum capitibus multum a fe diffentiunt, & vitae moratio- ris etlam funt Karraitae , quam Sadducaei. Forte dici poíizt a Sadducaeis deícendere Karral- PHILOS. ESRAEOR. 71 u Karraitas, ita vt quosdam maiorum fuo- 3 rum errores emendauerint. Sed f Scali- II gero credimus , Karraeorumnomen prius ii mundo innotuit, quam Sadducaeorum.s, 1 $ , aduer fus Serrar, p.3i$.. Quicquid buius üt, " diueríos effe a Sadducaeis manifeftum eít, jmi & in confeffo fere apud eruditos. . vid, u Guil, Saidenus in Or. T5co/. Àb. TIl. &xercit. ; lu m IX. $, V. p.518. Sunt & qui afferunceos d omnes facros codicesreiicere praeter Pen- 2 tateuchum , qua inrecum Samaritanis M M forte confunduntur. Leonem Mutinen- I?L, fem huius erroris arguit Richardus Simon ! in Jiff. Crit. V. T. lib l. cap. XLIX. p. 1. 1 1 l[m fcriptura autem interpretanda Karraitae.s | ftricte feníui literali inhaerent ; & omnes allezorias,& traditiones,& myfticas expli- i cationes procul faceffere iubent.Idcirco li- hr terales,fcripturales feu textuales appellan- X m tur. Talmudisnulla apud eos eít auctori- i tasimo damnant illud,& execrantur, Rab- j banitarum propterea infenfi hoftes funt.», D & illi rurfus hos acerrimo profequuntur odio, vt & cum illisconnubia centrahere fuü' vetitum fit. Perdurauit namque haecce Afl Karraitarum fecta ad noftra vsque tempo- d ra, ac praefertim Conftantinopoli , Alcai- l hus ri, Alepi&in Palettina eos reperiri perhi- bent, Beniamin Tudeienfis in Irizer. p. J 0- aeh j2. dicit, Karraitas Damafci, Afcaloniae Iefe & alibi hgbere fynagogas , fed eu m per.a 4. ( yKaïrai- -INTROD, AD HISTOR. ! 74 Karfaita:rSadducaeos intelligere , conten- Ü dit Bartoloccius /, v p. 582. Narmque nec Sadducaeorum fe&ta prorfus extincta eft à lh apud Iudaeos: imo feculo XII. eadem re- ftaurata fuit magno conatu in Hifpania.s j a quodam 42 4lpbrag , qui compofito Hi- í bro contra Ebraeorum ceremonias ac t traditiones , omnes inanes , vanas futiles- que afferebat, veramq; fynagogam apud f Sadducaeos reperiri , variisque rationibus hoc euincere annitebatur. Huic prae aliis ü eotemporé fé oppofuit R, Abraham ben.; 1 Dauid Halleu! , edito /i&zo traditionis. (*3yo :"1172;,.'1)( quo veritatem füae fynagogae ex duplicecapite probare conatus eft , ex fucceffioné feu traditione doCtrinae maio- « rumad pofteros, & ex vniuerfalitate, fi- lul ue quod omnes Ebraeorum fynagogae. idem fentiant. ., Vid. Bartoloccius /.c, 7. I. d u Tut p.i9. Sed ad Karraitasreuertor, quorum fcripta magno in pretio fünt eruditis, li- El cet paucaillorum monumenta extent, & (Ur eararo admodum ad manus eruditorum.s N perueniant. Celebris cumprimis eft R, N Aharon ben Iofeþh Karraita, eulus extat r mnOymm 17;)' UWs explanatio in Pentateu- chbum Mofiy YMem ( DN m2 Deéder 4- lüas baron, in quo 'Talmudicarum fabularum f vanitatem refutat , &aliud fcriptum cui ti- 9t tulus L2v n V9 Zgnum vitaé , quo de. Q 'articulis fide1 Karraitarum fuüfe tractarc. Alios "- L þnxr,os. EBRAEOR,' 73 j 'Alio,xs quosdam Karraitas allegatloh.,SelQ [j denus Ze »xore Ebraica lib.H.cap. IIl, p. 7. & Jl alibi in eodem libro, add. & Iultus Barto- i^ loccius 2.4. p, 2. z. 156. p.1$1. n.2i2, ;l 677. n. ib 347- Jom. III. p. 32.*. 606, p. 70. . 662, p. l Multum & Karraitis $21. 2. 797. &ahbi, M tribuit , paffimque illorum meminit Ri- p chardus Simon, praefertim /upplement. I. ul ad Leonem Mutinenfem de ceremonits Indaeo- J YA?9? add. & Hottingerus in Bib/ierb, Ori- Ils ent. cap. I. claff. IF. Laurentius Odhelius in $ynagoga bifronte eap, I. p. 4. .. & cap. L. p p334. n $. XXI. u Effenorum origoaeque i ncerta GH.'; T [ ac nominis, quo infigniuntur, ratio. Pri- mus quiex Effenorum fecta celebratur, J jl Judas quidam eft, cuius lofephus memi- nit, & qui vixit,tempore Ariftobuli Io- Q ! annis Hircani filii , annis circiter cen- tum ante natum Servatorem noítrum. Sed apud eundem tamen Iofephum le- gitur, am tempore !onadabi , quifuit [a frater Iudat Maccabaei , adeoque quin- L quaginta annisante Ariftobulum , tres iftas fe&tas , Sadducaeorum , Pharifaeo- J rum & Effenorum in gente Ebraea vi- guiffe (n) Commendanturautem prae- 4 cipue Effeni ob morum fanctitatem pie- E 5 tatem- M 74 ( INTROD, AD HISTOR. tatemque : folitarium vitae genus,a ftre- piru vrbanoremotum, fectabantur : fa- crificare in templo nolebant,in Scriptu- ra Sacta exponenda relicto fenfu lite- rali & hiftorico ,arcanum atque fymbo- licum ample&ebantur: bona omnia ha- bebant communia: vxores quoque non ducebant, non quod matrimonium ini- re nefas putarent, fed quod mulierum mores vitandoscenferent : & quaealia erant eiusdem commatis. (X) (b) Conftant quae diximus ex Iofephi . AC IT A:rztiquit. cap. IX. e& XF. Erudito- rum de vocis , ipfiusque feCtae origine, flu&uationes videre licet apud Hottin- gerum in Zhefauro Pbilolog. lib.L.cap.1. Sect. V. p. 35. add, Fullerus Micellau. lib. IV. cap. Iil. Drufius Ze tribus fectis, lib, IV. cap. V. A vero non abhorret adeo illorum fen- tentia, quitempore Maccabaeorum mul- tos in fpeluncas , vt hoftium furori fe.» fübtraherent, fe recepiffe autumant , & deinceps , cum folitarii vitae generis commoda perfpexiffent , fua fponte fecif- fe, quod antea neceffitas jufferat. — Hinc (1 & a Y—10n1 corfugere , recipere fe Effaeos dictos putant. Abditi enim degebant.» ämovag[ozg ;Lïjmy'vrazg, vt Eufebiusloquitur, H. E. lib, L. c. XFI. Duo autem confti- tut : -PHILOS. EBRAEOR. 75 tui folent Effenorum genera , alii enim., erant Oegesrixot , qui Ccontemplationi de- ] diti erant , alii sea27ixo) qui arti , qnam addidicerant, operam nauabant. De po- " fterioribus Philo Iudaeus agit in libro , quod omn&ivir probus &c. de prioribus in» libro Ze vita contemplatiua. Etenim per.,; ï;n Therapeutas Philonis Effenos intelligen- ! dos effe,in eo plane fuübfcribo Thomae Brunoni ,qui 1n differtatione de 7Zerzpeu- ;h'a tis Philonis aduerfis Henricum Valeffum ,. & Paulo Colomefio edita, erudite hoc de- [ monftrauit , p.153./222, — Aft Chriftianos fuiffe illos Therapeutas vt credam, a me ( impetrare nequeo. Namque quis credat Y Chriftianos ab homine Iudaeo laudatos n fuiffe? Quis credat eos ita vitam egiffe, , vt non muitain Chrifti honorem dixc- J rint,fecerintque ? quorum nulla tameu l, fitmentio,. lllis qui apud Effenos imagi- a 1 nem vitae monafticae quaerunr, praeiuit Eufebius £, L. c, YX II quam recte nunc J non difputo. conf. Hofpinianus de Monacb., cap. F. it, Claudius Delle Zens P Hifloire ( euAntiquitez de l Etat Monafli que ou religieqx di lib, 1. cap. XIH. n CO Dogmata atque mores Effenorum fi fpe- '05 ' -&es, inter eos & Pythagoraeos magnam inuenies conuenientiam, Vtrique enim il communionem bonorum approhabant.,, l t vit;a pariter acinftrumenta luxuriae fum- mo M t 76 IZSTROD. AD HISTOR. mo ftudio euitabant, veftes albas ama- bant, aiure iurando fe abftinebant,fenio- res maximo honore profequebantur , a- ä quam potabant a vino fibi temperantes, C facrificits inanimatis vtebantur, fatum in omnibus rebus admittebant. Pluribus J haec omnia edifferit T'homas Godwinus Refertur ; I de Ritib, Antiqu. Ebraeor.lib. I. hoc quoque inter Effenorum inftitutas , uod verfus folis ortum adorauerint, un- de C ww Selicolae diQdüfüunt, Hinc& d coniicias Xeuaásc haereticos Epiphanio ( baeref. XXXIlI. memoratos , ipfos fuiffe Effenos, add. Hottingerus, ^c. p.4v. Ef- fenos quoque fe ipíos facramento deuin- xiffead feruandum nomina Angelorum, Iofephus memoriae prodidit Ze ^el/o Iudai- €o lib, II, cap. X11I. ui & ibid, hoc addit.;, eos valde accuratos follicitosque fuiffe ; in obferuando Sabbatho. In Scriptura Sacra Eflenorum mentio equidem non » inücitur: fünttamen qui fübindein Epi- ftolis Pauli ad illorum inftituta & philo- fophiam alludi putant, fc. r. Tím.IP.3.P.23. à Cum primis autem Co/vf.1I. Conf. God- winus /Z, c, &P, I. cap, X1 L. S. X XIH. pag. i25, A feqd. - [4 . AXII. N Addi hic & aliae fe&tae a nonnüllis ino- felent.,' fed de quibus nec quod Inen- r m 2" zi PHUl1LOS. EBRAEOR; 77 mentum trahat, nec quod certum fï",t, dici poteft. (y) Exemplo effe poffünt ; Herodiani, quian fectam peculiarem., conftituerint, an omnes Herodis aflen- l tatores hoc nomine infigniti fuerint.., ls inter eruditos difputatur. XForte non inepte cum Machiauelli fe&atoribus e- l os contuleris, (z) qui Principum com- modis,fuisque cupiditatibus philofophi- i am fuam attemperant. (a) (y) Sic, vt de Naziraeis, Kenaeis & Rechabitis J nihildicam, qui tamen non dogmatibus, fed certis tantum inftitutis diuerfi fuerunt l u areliquis Ebraeis, Iuftinus quidem prae- ter Pharifaeos & SadducaeosGeniftas,Me- : niftas, Galilaeos, Graecienfes, atq; Ba- 7) ptiftas memorat, quibus Eufebius Heme- 2 J robaptiftas , Masbathaeos , Samaritas , It Philaftrius Heliogoftos , —Mufonitas , Trogloditas, Aftanitas , Putecritas, Be- i litas, &c. addit (z) Epiphanius quidem Jzeref. X, atq; Theo- ;3 phylaétus a2 Matz. XXI1.26. exiftimant He- rodianos eos dictos,quiHerodem proMet- fia habuerint, Quos tamé refellit Hierony- mus ad Martr. XX11.7.. Etfanevix intelligi poteft quo pacto Iudaei induci potuetint, vt hominem alienigenam proMeffia habe- rent,quum tamenMeffiam Iudaeum futu- rum d ..... " 78 INTROD. AD iu;sroa. E rum illis conftaret. No&ra fententiaex eo praecipue elucet , quod Aar/. X X11, ca- pite , vbirillorum fit mentio , fatis aperte.» xidigitetur , eos Caefaris commodis in» gratiam Herodis inuigilafe. ) Non fuerunt tamen tempora, quae ab -(a extructione templi Hierofolynitani , poft reditum populi ex captivitate Babylonica, vsque ad feruatoris noftri natiuitatem ef- fluxerunt , tam bonarum mentium fte- riia , vt non viros quosdam fapienfia ; praeftantes protulerint, de quibus quae- dam hic commentari lübet.. Praecipuam autem in hislaudem meretur Iefchua ben Sira, cuiusliber inter Apocryphos füb ti- tulo &cc/effaffict Scripturae facrae iungi io- let. Eum maximis fapientifïgsque E- braeae gentis philofophis annumerandü eíTe, nemo temere dubitauerit. In Tal- mude faepius mentio eius inilcitur, voca- turque Zez sSzra. Auéctor libri Sba/f:belet Haccab. p. ($. vocat pYYo [2 XYtWT Io- ftabeu Sarak , cum dicere debuiffet, ben Si- rach, vt ex ipfis Ebraeis obferuat auCtor li- bri, AMeor Enaim c4p. HH, p. z. Patriam fu.. am ipfe indicat cap. L. 25. quod fuerit. s Hierofolymitanus, De tempore autem, quo liber ifte fcriptus fit, diffontiunt inte£ Íe auctores. Nonnulli fub Ptolomaco Euergeta, & Simeone filio Oniae id con- tig.iïï"e autumant, quibus exemplum praei- vit h * , PHILOS. EB;(AEOR.W 79 vit Hieronymjhus in Daziel. cap. IX. Qui- Namque ipfe d bus vtique ratio conftat. ( Syracides Simeonis huius magna cum.» laude meminit, czp. L. Vnde faafponte corruit illorum opinio, qui librum hunc à tribuuntIofuae filiolofedek, quem tem- poribus Zachariae, Malachiae, Esdrae & *0& Simeon au- " Nehemiae vixiffe conftat. tem ifte, Oniae filius , cognomento di- [ lt &us fuit iuftus, quo tamen & duo aliiSi- lu mones ingente Ebraea fuerunt infigniti, d Primus eft Simeon ille iuftus , alias & E Iaddus dictus, quitempore Alexandri M. vixit, Altereftifte Oniaefilius, de quo X (b hactenus verba fecimus, quiue tempore Hinc terti- n Ptolomaei Euergetae vixit. us accedit, cuiusin hiftoria Euangelica ; 3 ii iniicitur mentio., quiue vlnis fuis Iefum accepiffe dicitur, Haud perfunctorie hoc x obferuandum , cum in maximos incidant errores, qui lofuam ben Sira tempore Si- 7 meonis iufti vixiffe perhibent, nec tamen lt 9N de quo Simeonehoc intellectum velint », mentem fuam explicant. r [j Celebrantur vero apud Talmudicos do- &ores adhucalii duo, quibus nomen /ez I! Sirz fuit , quia noftro fedulo funt diftin- )m, guendi , vt re£teobferuat Iulius Bartoloc- cius i Bibl, magna Rabbin. Tom.l. p. 6$5.e4q. (0 Alter illor& ben Sira fecundus feu 1unior, nn nepos fuiffe dicitur,benSirae,auctoris l.bri Jlu ji hus * 80 INTROD.gD HISTOR. Ecclefiaftici, quem & ex lingua Hebraica in Graecam transtuliffe fertur. Mentio eius inicitur in Dibro Meor Enatzm , cap. Alterum autem filium lere- XXII. p. 22. miaePtophetae faciunt quidam ludaeo- rum Magiftri , ac varia aeíga«ca de eo comminifcuntur. Iam olim forte relatio - — - -7^ CM5 MÓ deifto circumferebatur, de qua adeo in- telligendum iftud Talmudicorum decre- tum,quo fuos ab iftius libri le£tione coer- *"—9 a düm E cent. Namque in Codice Sanhedrin cay. XI.p. ioo. legitur: &f fraditio (etiam pro- £. »*—3J hibitum legere) i Jióris Haereticorum, Raf lofepb dixit : in libro ben Sira etiam probibitum R& ef legere, . In gloffa ratio redditur : 4uj4 — - funt in eo verba byperbolica, R.Afcher in um — compendio fuarum conclufionum, . füb nomine Pi«ke Harofcb, quae ad calcem Co- dicis Sanhedrinreperiuntur , p. $. expli- cans fententiam RaflIofeph dicit : Raf Io- L——- ^ E. WUu E féph prohibet librum ben Sira, quia im eo funt verba vana & otiofa. Haec&reliquaquae ( ibioccurrunt, ad librum Ecclefiaftici non ä W pertinere quilibet facile vel ex eo intelli- f d git, quia quaeibi reprehenduntur , nus- piamin libro Ecclefiafticiextant, De al- n li tero autem ben Sira, quem filium Ieremiae faciunt , refert autor libri Scba//ebeler Hak- kab. p.r7. eum fuiffe doctiffimum & libros h prouerbiales & aenigmaticos fcripfiffe., : t quibus facile vana & ludicra admifceri po- tue- * PHiLOSL EBRAEOR. gt il tuerant , quibus inducti Talmudici do- | étores eius le&£tionem prohibuerunt. . Petrus Daniel. Huetius 1n Demonflrat, E En. prop. IV. p. 366, re&te quidem docet.;, Q Siracidem effe ben Sira , & hoc ex eo pro- Q bat, quod in Talmude &aliis Ebraeorum il fcriptis , multaafferantur effata fub nomi- n ne ben Sira quae in libro Ecclefiaflici ex- ( tant: aft quia hunc benSira abaliis eius- N dem nominis non diftinguit , in magnas fe conilcit difficultates. Namcum decretum u I) 'Talmudicorum, huncce librüum damnan- M tium, fibi obftare intellexiffet , cum R, Da- !l vid. Gantz in Zzemacb Dauid hoc ita ex- ; i ponit, vt vetitum víum libri ben Sira ve- r lit, non quod pernicioías res ac malas , fed lU) quod excellentes & fublimes contineat.», (; quarum lubrica & periculofa fit inquifitio. jl Aítverorepugnant aperte, quae fupra di- ximus , & accedit quod inlibro Ecclefia- 12 f ftici nullaeresfüblimes, & quarum peri- //mt J culoía effe queat inquifitio, occurrant.;: on planacontra cunctafunt &facilia, ad mo- . ; ]. resquippe formandos comparata. Quod autem Ebraico primum fermone conicri- Ü 1j ptus, & deincepsin Graecum translatus fit liber Ecclefiaflici , non contemnendis J ii rationibus idem Huetius /. «. comprobat, 05 Et de Ben Siraquidem haec füfficiant. Adiungimus ei alterum horum tempo- n Ol rum philofophum fama & exiftimatione , 3 Cco ec r 82 INTROD. AD. Hrsroä-. 66 in gente Ebraea non minorerh. Phi- lofophum inquam: namque hoc nomine non plane indignum eum effe, deinceps conftabit. Is autem eft Hillel fenex , vta Iuniore diftinguatur. Difcipulus fuitSche- maiah & Abdalionis, a quibusKabbalam feu oralemlegem & traditionem accepiffe b.ä; fertur. Fuitex tribu Beniamin, & ex par- te matris, (fi Ebraeis credimus) ex domo & regia ftirpe Dauidis oriundus , licet pa- rentes eius fuerint pauperrimi. Natus porro dicitur Babylone anno 3648 , ante» V Chriftum natum r112. Anno actatis circiter l vigefimo vxorem duxit, ex qua fufcepit fi- u lium Simeonem,iftum fcil,qui feruatorem noftrum vlnis exceptum amplexus eft, & ! ita praeclaro exemplo fidem probitatem- quefuam demonftrauit, Hunc eundem cum eo effe viri do&ti putant,qui inTalmu- depaífim vocatur Rabban Simeon. Hillel autem Simeonis pater, annos natus qua- g ( draginta Babylone cumtota füa familias egreditur , atque Hierofolymam conce- g ii dit. vid.Iucbaffn p. 22 Hinc vera ratio patet cur in CoZ. Pefacbim cap, VI, & alibi i Hierofolymis l d paffim Babylonius audiat. 3taque dum docuit , mox magnae fapien- ] tiae famam celebritatemq; confecutus eft. Mira funt, quae hac de re Ebraei docto- l d res produnt, vt lepidiadmodum funt, & s, in "i f-oecundirin laudibus fuorum augendi Ged, li 1l atb "i?HILQS. EBRAEO?Z» 83 ] Co. d Seria us R V, de Hillele itálo- XPS quuntur : Dixerunt de Hillele t x05 relz'qæit jf verbum vlium fapientum , quod non didicerit : didicit omnia genera linguarum , etiam locutio- i- m nenm montium , collium & vallium: locutionem if Ügnorum G berbarum: lequelam ferarum & Yi eumentorum: locutionem daemonum G omney gparatolas didicit. Y Omniziflacur? Propterea quod ditfum eft (E£fai, XLII.21) Dominus voluit Pu ii groprer ieflitiam faam : maguificabit legem €$ JU sllufirabir. Sed quaealia funt eiusdem al d commatis , quorum plurima funt, luben- L tes praetermittimus. . Sicut nec de eius f il conftitutione admodum celebri ^*327133 quicquam dicere attinet : legendus deéa M . un lulius Bartoloccius 7* £. p. 7$7. ft44. » ht Difcipulus Hillelis fuit celeberrimusille m R. Schammat, qui poftmodum in Acade- jl miae praefectura collega illi datus, focius- qua que factus, & aemulatione quadam ac- lii cenfus, m diuerías diffentientesque a ma- xv giftri placitisabiitopiniones. Ortae inde ati) funt famofae iftae apud Iudaeos fcholae » jl Betb Hillal & Betb Subammai quae m deci- j dendis de ceremoniis legis Mofaicae obor- g tis quaeftionibus, fere femper aduerfas Ü & contrarias opiniones fequebantur. Imo o ftudiis contrariis partium eousque inter- i dum abrepti fünt , vt nec ab iniuriis verbe- lr ribusquefibitemperarent, Inlibro Iucha- i Iin diferte dicitur: Sebolae Sebammai inter- Fa "L 84 ' INTROD. AD HISTOR. fecerum difcipulos [cbolae Hillelis , qui & ffe- zerunt fuper animas, fuas. p. 9. Quae qui- f demres corruptos & deprauatos eius fecu- li mores fatis füperquearguit, quibus an multo meliores noftri fint , difpiciant alii. Nihilofecius tamen vtriusque & Hillelis , & Schammaei , tanta fuit apud Ebraeos autoritas, vt vtriusq; effata licet pugnan- tia fecum, tanquam vera tamen, imo di- vina oracula recipienda effe Talmudici do&tores decernant , i» CoZ. Erubbim cap. | 1. 1d quod exprobratum faepius Iudaeis fuit,nectamen mirandum, cum ex nimia do&orum admiratione vix aliud quid fe- quitandempoffit. Hillelem autem non immerito plane inter philofophos referri fuüpradiximus, Et fanequ antumulis Cor- doctrina , in rupta tum faerit Ebraeorum ritibus infuper & ceremoniis, grauioribus & falubrioribus aut neglectis prorfus, aut poü pofitis, occupata: veftigia tamen» dam do&trinae moralis in effatis Hil- quae lelis fabinde deprehenduntur , ex quibus forte Ethica Hilleliana confici poffet. Sic in codice Mifchnico 44vorP. cap.1. fequen- tia referuntur Hillelis di£ta non conte- mnenda, capiendatamen interdum cum rano falis: Hillel dixit : Eflo ex difcipulis Abaronis qui ]mäem amabat, pacem profequebatur , diligebat perfonas & legà eas iungebat, Ipfe — PHILOS. EBRAEOR. 95 ' » u - Ipfefolebat dicere: quirequirit f.'zm"am ,fa4- li mam perdit ; &5 qui non addir , finit ; & qui (l* non addifctt , reus redditur : 69 qui vtitur co- dl vona (legis) eransibit. i [ l Ipfe dicebat : Si ego pro me non fum , quis ]r, pro me erit ?. & quando ego pro me fum , quid £05 fum? & ff non modo ,ecquando? n In capite I1. eiusdem codicis TaImudici jl alia adhuc occurrunt effata , non minus l Kl praeclara, quae vt R.Ifaac Abarbanel iz Na- ul chaloth. Auoth c. I. teftatur eundem Hille- - lem feniorem auétorem habent. Haecin heb Imia fpecimen philofophiae moralis Hillelia- J nae hic fübiicere operae erit pretium, i " Hillel dixit?/ Noli teipfum feparare ab &cele- (( ffa: ueque tibi ipfí fidere usque ad mortem.». Cf Noli de proximo tuo. iudicium ferre, quou- j que peruenias ad fLatum ipffus, dU Ne proferas ea , quae refciri non debent , T ] quandoquidem aliquanda vefcienda eramt, jj 2 Neque dicas : quaudocunque otium mibi erit, )Hll' zunc fIudiis vacabo : fortaffs nunquam otium.» babebi. u Solebat etiam dicere ; inciuilis feu incultus y Ia non abborret peccatums; neque plebeims (vt.» J plurimum ) e/f pius , (hoc Pharifaicam fapit an arrogantiam ) sec verecundus. difeit , necin- verecundus docet ; nec mercator frt [apiens : Et q!l! ' vbi defunt bomines , cura vt firvir. , Vidit aliquando caluariam fupernatantem in awt ad eam dixit ; quoniam » | 4quis , & conuerfus ! F3 — 4!1'44' 86 Bd INTROD. AD HISTOR, alias extinxifli , extintla es;. & tandem quite ? extinxerunt , extinguentur. Idem ipfe dicebat : quimultiplicat carnem.s qmultiphcat vermes. Qui multiplicat diuitias , multiplicat anxie-. L2714277 A Qui multiplicat ancillaf, multiplicat frau- fm..:. ui multiplicat /krua:,.multzþliþ'izt rapsnatt. - Qui multiplicat legem , multiplcat uitam. JQui multiplicat Academiam , multiplicat fepieutiam, . ( 2ui multiplicat confflium , multiplicat prtt- dentiam. Qui multiplicat iuflitiam,multiplicat pacen. Qui Acquirit bonum nomen , feipfum po[fidet. ui comparat fibi verba legis , vomparat fibé vitam futuram, Ceterum deHililele ifto erniore, de quö hactenus verba fecimus, adhuc obferuan- dum, neutiquam eum confundendum.s effe cum Hilleleiuniore, qui & cognomi- ne Hannaff leu Princeps appelatur. Qua de re vt eo re&tiusconftet, feriem & fuc- cefhonem celeberrimorum doctorum. ex gente Hilleüiana, ab Hillele feniore , vs- que ad. Hilielem iuniorem paucis exhibe- (1) Hillel fenex,alias Babylonius dictus. (2 Rabban Simeon fenex , is ipfe fcili- eet qui Chriftumn vInis excepit , & quem.» cum i PHILÓS. ERRAEOR. [J/4 cum aliis duobus Simeonibus , qui cogno- mento itidem iufti diCti fuerunt , non effe "n confundendum füpraà rhonuimus. |Sunt equidem qui negant, Simeonem iftum.; n efeïcþa/gou, cuius hiftoria Euangelica me- minit, effe hunc Hillelis filum, vt Gui- 7 lielmus Henricus Vorftius z» obferuat, ad Cbronol, Dauidis Gantzii p. 283. fed fine prae- n gnanti caufa, vt erudite oftendit Ioan- Hf nes Mollerus íg Homonymo[copia p.zo1. (45 (3) Rabban Gamliel, feu Gamaliel, Pauli Apoftoli praeceptor , filiusque Rab- banSimeonis, vid. deeo idem Mollerus. : ;m- J.c, p.201,202. Eundem nimirum hunces- h.imi fe Gamalielem recte ibi oftendit, qui & J h Pauli praeceptor fuit , & mitius de toleran- P dis Chriftianis confilium dedit. Quae fen- tentia neutiquam ex eo infringi poteft , 'qUO quod afperior anteconuerfionemin Chri- TU ftianos fuerit Paulus: nam ab aliis lhncce Qf zelus inconfultus & intempeftiuus eiin- A fpirari potuit. add.Hottingerus E.E, part. Ui V. cap. T. fect, , p. m. 15. feqq. fic (4). RabbanSimeonqui a Tito occifus a dicitur. j (s) Rabban Gamaliel diCtus Iannenfis , lt quia primus poft deuaftationem templi fecundi,vna cum Rabban Iochanan ben.» ( Zachai,in vrbe lanne academiam rexit, li Hic morti deftinatus a Tito precibus R.Io- chanan liberatus dicitur. 1m (6)Rab- ..... 88 INTROD AD HISTOR, (6) Rabban Simeon,filiusR2bbanGam- lieus lanaenfis , Boruit in vrbe Zippori (Sephora) quotranslatum fuit Synedrium (0 & Academia. In eo defüt titulus Aa/hzz, p qui praeftantiffimusomnium eft, quo E- TU braeom m fapientes gaudent. (7) RabbliudasNafi Princeps , cogno- p f mento Raébenu lld/x/ïddäfcb filius Rabban.; mco US ipfe eft, quilibrum Mifchna- M H ind:dit , de quo mox plura dicémus 8) Rabb! Gamliel tertius , filius Rab- ïw;u iy Lk&dOfCh pi (9) Rabbiiudas Hannafi , feu princeps, l fiius Gamblelis tertii, (l (19) Hillel Hannafi, filius ludae Han- ls naíiin quo principatus academxae,per de- fü cem generationes in familia Hillelis conti- Ia nuatus, defiüt, Sunt & qui putant Hille- lem huncce iuniorem Patriarcham iftum TU Iudaeum effe, quitefte Epiphanio cum.» (b morti proximus effet , fidem Chrifti fufce- pit, & füb medicinae fpecxe in cubiculo ba- ptzatus eft, Vocat hunc Iudaeum Patri- archam EXzA , Ellel , quod ipfum effe Hil- lelis nomen fac:le quis fibi perfuaferit s. Prolixerem omuem narrat Eplphamus V. bi de haerefi Ebionaeorum agit, aduerfus Haerefes //5, 1. T. lL. p. 12$./e24.add. Barto- loccius in Aiblietbeca magna Rabbinica T. Vl p: 784. l044 $.XXIII Go C - EU Q —2 — dip - i . Eul — at PHILOS. EBRAEOR. 89 $. XXIII. rl Infümma ifta doctrinae & morum., um corruptione , magno opus erat verae h Is b priícaeque fapientiae reftauratore. fuit Chriftus ipfe Seruator nofter(b)lux 10 ipfa, veritas & fapientia, vnigenitus Dei IU filius, quiomniaad aeternam felicitatem T confequendam fcitu & factu necefífaria Is reiectis erroribus J nobis expofuit. ! & additamentis , quibus coeleftem fa- pientiam obfcurauerant Iudaei, eandem )PN, priftino fuo nitorireftituit. Nequetan- tum [udaeosipfe, quamdiu inter morta- Afl V les vixit , erudiuit, fed & per Apoftolos fuos reliquis gentibus faluberrima ve- «näi J rae coeleftisque fapientiae praecepta an- n nunciari curauit. (c) . l (b) Pro verae fapientiae reftauratore dum., Hoc Kd habémus Chriftum, non erramus. l enim requirebat doctoris, quod fuftinuit, t munus. conf, Ef. L. 4.10, cap.LXI. i. Luc.ll. il 4€. 47. Iob. T. 1,2. add, Petrus Daniel Hu- etius D.£. part. l. prop. IX. cap. XXXV. p.m. V 242. |mo ipfe vera eft fapientia , Prov.VIII. UM i2, feqq.. Mattb. Xl. 19. Luc, XL. 49. 1,Cor.L35. 24. 30. Col, V. «.. Quadratetiam huc egre- I | gieteftimonium Flauii Iofephi tot Criti- corum difputationibus vexatum. — Eedem , tempore, inquit, fuit lefis , aopoc avqe , vir j d- N 90 INTROD. Ab HISTOR. f«piens , verus philofophus , f ramen virum eum dicerefas efl. . Erat enim mirabilium ope- rum patrator, & diddauaMO» aingaïïæv TOV ääauä v&À2953 Óeyouérov , dotlor eorum qui libeuter vera fufcipiunt, lib. X NY aturiquit. l Iud. cap.YV . Quod quidem teftimonium p fruftra mea opinione follicitatur a viris f dottis. vid. Voíffius de LXX, Interpretibus. [ p.iéi.. Nat, Alex. H, E. V. T. T.M. Differt. X. p.m.41. f:44. cum primis autem Ioh. An- f dreas Bofius, qui peculiari differtatione » vqciórg v huius teftimonit afferuit, u (c) Quod diferte profitetur Paulus Apofto- li lus 1. Cor, 1. 7.. & characteres verae hu- Ü ius & genuinae fapientiae eleganter ex- [ Hinc mi- plicat lacobus Zy. cap. lT. 17. rum non eft, quod Patribus chriftiana re- C ligio füubinde philofophiae nomine veniat. Chryfoftomus Homil. LXIV. im Matbaeum: ( T& T2 QuAocoQDíac emuvdo ywe'r'oä v $ Xeig zaescíav. Eufebius primis iftis Ae- yptiis Monachis tribuit dexew QuAoso7 Qöïcc/ïnv*.lf.lï..liö. Il cap. XV. Saluiano /i^.ll.. de auaritia, Chriftianismus audit. philafo- - ' phia religionis ; 2$ Xeigwuwov QuXoroQía me- moratur Gregorio Nyffeno, E»cow. Greg-- Thaumat. oi ia arícw QuAocoDivrec, Chty- foftomo; & quae aliafunt eiusdem com- matis paffim apud Patres obuia,& diligeu- ter collecta a Io.Ionfio de Seripzorib. Hiff. Philof. lib, W. cap.1V, conf.porrode Chri- fti PHILOS. EBRAEOR., 91 I fti & A;;ofcolorum philofophia Georgius FO Hornius, Zzfer. Pbilof. lib, V, cap. T. TI, TIT. ibil $. XXIV. u Quaenam autem fapientiae a Chri- li W [to reftauratae, inter eos qui eius difci- Itl plinam aut fecuti , aut fe fequi profeffi 1H, funt, fuerint fata , alibi exponitur ube- "24 rius. Nos ea nunc faltem profeque- Án mur , quae ad Iudaeos fpectant , often- l) furi in fumma ifta, quae illis incubuit, caligine , femper quaedam prifcae ge- J nuinaeque fapientiae veftigia & rudera lu fuiffe conferuata, (d) donecrecentiori W aetate multi viri doctiin iis detegendis, Ti & a fcoriis repurgandis, ma " gnamxcollo- cauerint diligentiam. ii 4 (d) Conftat hoc ex libris deinceps memoran- dis, fcilicet Talmude, commentis eiusmo- " : A di, & vanis acineptis difputationibus re- hi fel/fO'. In eoautem congefta maxime eft l illorum Magiftrorum doé£trina, qui primo ! j & fecundo poft C, N. feculo vixerunt ». J Illos quidem qui temporeChrifti vixerunt, nf faltem praecipuos iam füpraindicaut. Re- hr liqui videri poffunt apud Hotringerum.s grt H, E, part. V. cap. l. Se£. L p.14.. Secundo 71 feculo omnis illorum opera occupata fuit, lj in vindicandis & con fcribendis deurezdas- j [ h p 9? INTROD. AD HISTOR, c: feu traditionibus &yecoc , quae hinc inde fine ordine huc vsque erant difper- fae, quadere mox plura. Interim vid, Zem Dau. part. l. p. 43. Schalfchel. Hakkab. ä p. 3. DoGtores celebriores ipfi in certas aetates diuidere folent , ex quibus ad fe- cundum poft C. N. feculum pertinet ae- tas prima , eorumfcilicet, quifüisqui- dem oculis deuaftationem templi füb Tito videtunt, fed fuga elapfi longius vitam protraxerunt, vt R. Eliezer filius la- T0 cob, cui. inter alia tribuitur infigne illud ^ apophtegma in Pirke Zvotb cap. IV. Mundus e * t bic ffmilis efl Porticui coram mundo futuro praspara ergo te in porticu , vt po[[s ingredi in ) triclinium, Rabbi Eliezer Madai, R. Ehlie- r zer magnus , au&tor libri, capitula &lieza- n zi5 , R. lehofuah filius Hananiae , R. Elie- li zer filius Azarlae &c. Secunda claffis eo- N rum eft, qui deva(tationem templi hoc d fecundo feculo fuerunt infecuti , vt R. "Tarphon feu Tryphon facerdos , diues, a til li 7 R. Aquiba, filius Iofeph, R. Ismael, au&tor tredecim modorum legis, aliique. Ad NI r «x«hanc aetatem etiam nonnulli referunt.» Onkelofum & Aquilam , quorum ille chaldai- n ce,hic graece legem tranftulit.vid.Hottin- r Tertia..: gerus 25ef. Pbhilol. lib.l. cap, MI, e denique aetas Tannaeorum eft, feu Deu- ind terotarum, quos inter memorantur Rab- W ban Simeon tertius, filius Rabban Gama- lielis i meos. EBRAEOR. 93 MK lielis fecundi, & pater R. Iehudae fancti, X R. Meir profelytus iuftitiae, R. luda, filius jl Elai, R. Simeon, filiusIachai, alique : de i quibus omnibus vid. Hottingerus Z. £. Ts part. l. cap. V. Sec. Y p.73.- 78. add. de !f 'Thannaim feu Doétoribus Mifchnicis 4 Bartoloccius 7, III, A;Zliozb, "magu, Rdbbin. Pf Qu 2j2. feq4. N Ü $. XXV. g Iudaei itaque ex tenebrisemergere J nolentes, repudiata vera ifta fapientia a lm n Chrifto reftituta, fuis fe pafcere com- mentis non deftiterunt. 'Traditiones i T uidem illis femper:n ore erant, fed e- b rant traditiones maximam partem cor- lr ruptae , derebus infüper ludicris & nul- J lius momenti , ritibus fcilicet ac cere- s moniis ac infinitis minutiis. Deftructo j ) autem temploreque publica euerfa,. ne i periret ifte thefaurus, quemin traditio- iüc e ) nibus hifce contineri putabant , in ani- mum tandem induxerunt , literarum. , i nu eas confignare monumentis. Sub Im- e Antonino , anno Chrifti circi- ( perator tl ter CL floruit R. lehuda Hakkadofch id ( eít fan&us (e) qui patrum traditiones 4 inde a Mofe vsque, vt putabat , ad fua , ) nem if tempora rite per oralem traditio pro- Jr /W"* As 94 INTROD. AD "H;s-rþg. propagatas, vno libro comþle&ifecufr; conftituit. — Collegit itaque omnium Iu- daeorum fui cemporis fchedas & char- P. m DU. D 4 g tas, inquas quisque memoriae caufa., quaedam obferuatu digna coniecerat, & ex iis librum confecit, qui di&us fuit r-—?»"w0 "BD ägurägæmg, lex fecundaria, autíi mauis, ZZer tradztioxum, Magno isab omnibus Iadaeis exceptus eft ap- plaufu, publicamque apud eos accepit , auctoritatem & fidem. ä (e Conftat hoc ex Iudaeorum Chronicis, Ceterum Iehudam illum fanQum, vt vo- :: cant, inuidendis encomiis euehunt & [u- dae!, & ex Chriftianis etiam Guiliebzus $u- venbuffus in. praefatione Mifchnae cum verfi- vne latina &notisa fe editae praemi/]z.». Virumenim vocat tzorzus lirerarurae Elbrai- cae facile princtpem , & morum probitate 0« i mniutnjanitiffmum. Mirum fane a Chriftia- noita laudari poffe Iudaeum, | Aft cum.» « — » p —Y addidiffet , quod Maimonidi jeau fui phoenix atque vsicum decus audiat , ita per- git : Virin quo Deu invuum collegerat eximias ingenti dotes , atque frugi bominis perfetliff- nmam vitae fantiimoviam, (QQuanti vero [u- daeis aeftimatus fit , ex hoc illorum dicto m — H — dU m 1 patet : Inge a tempore Mofís magiffri nofri Lossene d x 65 — ?:gf:e ad Rabbi leþadnmmæ pidimns jege ex —— " PHILOS, EHBAEOR. 9 e.wgll.mtzf:u eUnuy jz"mizz! coniuntias. | Ittmque.) exeo: quando Rabbi mortuts eft , ceffauit hus l mihtas 69 peccati timor. Haec 8valia Su- i renhufius affert ex Maimonidis praefatio- nein Mifchnam, cuius verfionem latinam ab Eduardo Pocokio adornatam , itidem l il operi fuo Miíchnico praemifit, . Detem- pore Mifchnae non íatis inter fe conueni- Àil untauctores. Poteft tamen quam com- 'Tra- L n modiffime hacratione inueftigari, W dunt magno confenfü Ebraei Rabbenu Hakkadofch , autorem huius libri , trium Imperatorum AntoniniPii , M. Aurelii [ Antonini Philofophi, & Commodi , gra- N tia floruiffe, conf,. cumprimis R. Dauid VIH Gantz in Zfemacb Dauid ad A. 9io.. ViXitita- h que füb iftis Imperstoribus Rabbed Hak- 4ll ff: kadofch, & vt iidem porro addunt, obiit Lh fub Commodo. Commodus autem im- T2 perare coepit A. Domini182. obiitque an- "GL no 194. quo adeo opus Mifchnicum lam.» li abfolutum fuiffeoportuit. Hocita porro oftenditur, Rabbenu Hakkadofch naíci- hi tur anno mundi 388o. hoc eft Chrifti 2o. Coepitautem exercere principatum in Sy- e u nedrio anno 35910. Chrifli 150. aetatis ipfi- us 3o. inciditque adeoin annum io. impe- ff' [ rii Antonini Caefaris. .« Hoc anno , aetatis fcilicet fuae 30. videtur ftudiofe coepiffe ; ) t fchedulas colligere antiquarum traditio- num , Imperatoris autoritate fuffultus , j [s €88* d. 96 'INTROD. 1AD HISTOR. easque paulatim in ordinem redegifï'e& D in eiusmodi labore aíios 59. infüumpfiífe, & Ü tandem abfoluiffe anno Mundi 3049.Chri- li fti 189. aetatis fuae 69. Imperii Commodi [ 7. fub quo viuere defiit , vt antea diximus, h intra quinque vltimos annos imperii ipfi- us, id eft, intra annos Domini 189. & g | 194. cum effet aeratis ad íummum 74.. Si ergo fecundum Ebraeorum fententiam., ftatuamus natum eífe Rabbenu Hakka- l dl doích anno Chrifti 120 , iisque addamus 74 (e annos vitae ipfius , prodibit annus Chrifti |C 194. quo anno & Commodus Imperator.; Í Mifchnae autem fyntagma abífo- li lutum effe inde concluditur A, M. 3949. hoceft Chriftirgg. Ethaec fententia prae- ftantiffimis etiam Ebraeorum probatur .. Sic R. Abrahamben Dauid in fuo //ro Hak- | QUi kabala p. 6o. dicit :- & compofuit (Rabba.n,- IT Hakkadofch) Mifcbnam anno 3942 , qui e rl anuus y00. contratiuum , & amnnus 120, defola- ! Cafj zionis Suffragatur auctor libri Iucbafon, Wf?i p. 16o. & auckorlibri Sebalfebelet Hakkabala Q P. 32. aliique quos affert Iulius Bartoloc- cius in Ai//iotbesa magna Rabbinica T. ME. p. N 78./e4. Primus Chriftianorum qui libri Mi- lr Q fchnae meminit,Iuftinianus Imperator eít, Qf qui anno Imperiifüi 25. — Chrifti 551 lu- N daeis fcripturas facras in fynagogis grae- DN celegere conceffit:; Eaemvero quae ab iis di- f hna,) cfmr fecunda éditio , (Qeuvéouai , MC inter- E PHILOS, EBRAEOR. 97 x interdicit omni modo , vtpote [acrís non coniun- ? J Gam libris,neque defuper traditam de Prophe- iOdI zi fedinuentionem conflitutam virorum ex J J?la loquentium terra , & diuinum in ipfís ba- j bentium nibil. Ceterum cum neque Oti- genes, neque Epiphanius , neque Hiero- A N nymus libri Mifchnae vnquam memine- lu rint, verofimile iudicat Io. Marshamus, ;l ( librnm hunc nondum anno Chrifti 4oo aut literis mandatum fuiffe , aut orbi fal- J temnondum innotuiffe, Auguftinum.s AV f 0b tamen mentionem eius iniicere, idem ob- feruat. vid. Marshami Cason Chronicus Secf, l ! Il /l IX. p. 155, i .€. XXVL Üb Deinceps R. Iocbazaz ex tribu Iofeph , Jl qui caputSynagogae fuit in terra Ifraelis ID perannos octoginta pro Iudaeis inter- 'T] f ralfraelis viuentibus, compofuit expli- cationem Mifíchnae, vnde enatum eft i, 7 Ta/mud lerufchbatmi iue Hierofolymitanumy f quod vt plerique tradunt A. C. 230. vt l) alii, ferius adhuc abfoluit. (£) . Aft mi- Vi nor huius expofitionis femper fuit au- dl Coritas , minorque vfüs quam ipfius l Mifíchnae, ( 2 (£f) Nimirum cumliberMifchnaioth compo- fitus effet, certatim praelectionibus fuis d eam illuftrare atque commentarios in.» Jl eum 4 Wt '98, i RRP 2 | g:m**om. Ab TnSroR —— ? Mun« eum fcribere coeperunr magiftri. nuli& additamenta, quae mjeon vo. cantur, promulgarunt, itemque fupple- Ht menta, quorum quaedam extra fcholam cd Rabbena Hakkadofch promulgata m2 Q quaíi ftilo iuris canonici exérauagan- zes dicas, appellatafunt. Dehis omnibus p fin rolixe differentem videlTul. Bartoloccium d raeftantiffimum demum commentarium gh( iC confecit, is , quem diximus R. Iochanan , qui Gemara feu tsAedesoc nomine venit , M & cam Mifthna Talmud Hierofolymita- num conftituit, Docet hoc Maimouides (0 in praefat, ad Mifchnam , faepius 1am as mv nobis letdata : Zrecent , 1nquit, eireirer 31 annis [vc-j',äfxc—idiumïemf!ig R, Iochanan , ca ] m adiecit , put [yoagogae tn Palaefiina,Gemara n quae Hierofolymitava vocatur. Scio des l tempore confe&tae Gemarae Hierofoly- itnitanae diffentire incer fe viros doctos: Q cum Maimonide faciunt Eliasin Praefar, Ü Methurg. Sixtus Senenfis, Galatinus , alii« | [ ue R. Dauid Gantzin Zemacb Dauid. f Á 44. teiicit confe£tionem Gemarae ad A. 350 230.cui fententiae etiam fübfcribit Buxtot» lj fiusin Bib4. Rabbinica p.. 225 & Hotünges n | rus.H. E. part. l. cap. lM. Sect. WT. p. 127. ql quo tamen per errorem, vt puto, fypo* N graphic pmlegitur 130, Ite,rp Bartoloccius Pl l, c. p.3$2. $. XXVII, PHILOS, 'EBRAEþm 99 iÉ n 10 $. XXVIL.: Mortuo Iehuda Sancto , circà an- Ynp OM num Chrifti circiter 230. 231, plerique & celebriores Do&orum ex Palaettina fe "m L contulerunt in Babyloniam. Ex eotem- ynus poreeuiluerunt, imo prorfus extinctae Jf Íunt fícholae Iudaeorum in Palaeftina, : ] Sd effloreícere contra coeperunt , ma- 10f gnamque auctoritatem . obtinuerunt., j fcholae. Babylonicae , inque his cum- f fl ) primis Naehardaeana,Sorana &Pumbe- V Jt dithana. Apud hos itaque Babylonios j j do&ores,cum Gemara (g) Hierofoly- mitana non adeo magnam obtineret., aui auctoritatem, nouis commentationibus Jj Mifchnam explicare aggreffi funr. . E- i m ") minuit prae caeteris Raf Afe qui A: 367. nouam Gemaram conuectare inftituit, Viv cui operi cum immoreretur ; telam, Quv "4 quam exorfüs erat; continuauit Raf A- ]il bina, qui A. 474. oneri huic humeros ?) u l fuos füppofuit. "Tandem demum A. j oo. vltima manus operi impofita. (h) j ( Et ita Talmud Babylonicum enatum nf* j eít, quod tàntam apud omnes obtrinuit auctoritatem ,-vt,nonnulli Scripturae , yp « i Sacrae aut ánteferreillud ,. aut aequ/i»-' parare nulli dubitauerint. (i) — j 2 (g) um L Q1o0 INTR^CD. AD HISTOR. (g? Confer. Buxtorff Comment. M.;for::/y. €4p. * (h) ltaR, Dauid Gautz in Zemach Dauid : Talmud Babylonicum abfolutum eff anno 12. contratiuum , qui efl a ereatione quater mil- Jefemus ducentefmus fexageffmus , amorte. &. g A fe 73. tempo re R, Iofe , part.1.p. 4$. Add, .Sch.zlfcbeletb bakkabbalah p. 35. Auctor Haf. Marshamusin Car. Cbron, Sec. Olamp.17, IX.p.59?. Hottingerus in H.£. parr.l. eap. V. SedL. TII. p. 265. fe24. Tota ergo Tal- mudis genealogia ex di&tis conftat . Mifchna fcilicet anno15o. Gemara Hie- rofolymitana anno 2 30. Babylonica anno soo. confe&ta fuit. — Haud abs re fuerit., 75 2 -——2 - — "— B- D hic obferuare , quod interdum Mifchna cum Gemara iunétim Talmudis nomine veniat, interdum fola Gemara eodem.; infigniatur, & ita intelligenda funt , de fola fcilicet Gemara, qui de Talmude Ba- Huc etiam tritum bylonico loquuntur. illud Iudaeorum fpe&tat : vwiu n5 A wnbwy r7npo2 wv vnyu DN '1773'7'113 v 5unvs. Semper trz'p/z'- citer diuidat bomo annos fuos , tertiam par- zem tribuat fludio biblico , tertiam Mifchnae, v zertiam Talmudicae dotlrinae i, e. Gemaraes, » add. Buxtorf. Biblietb. Rabbin. p. 230. tit . (i) Colle&a paffim funt Do&torum Ebraeo- Ll em fa- rum effaa, quae afferto huic fid ciunt. N PHILOS. EBRAEOR. | TOt E - ciunt. x multis vnicum faltem a&'&ram. " In tra&jz y'un N22 ftudium talmudi- j cum diferte praefertur ftudio biblico. .ui T operam dant ,Ynquiunt Magiftri , — Jecfions 77 biblicae virtus aliqua eff, aut porius nulla vir- 1 zu: (id eft parum admodum eft). devregól- il c'« Traditioni, feu legi fecundariae Patrums, il virtus efl, propter quam. accipitur praeuum - MA Gemarae feu fL'udio Talmudica virtus eff , quá nulla praeft antior. f. 3. add, Buxtorffius i5 i [1 Bibl, Rabb. p. 223. feqqd. . Quod receptum.s ib apud omnes Iudaeos fit 'almud, ex Mai- monide conftat,in praefatione Iad.Cbaf.p.t. 2 110 add, Hottingerus . E. parr. l. cap. V. Sedf. I TII. p.247. Celebriores etiam gentis hu- ius doctores ad fextum feculum vsque.s M NIne per fingula fecula parr. T. £. HI. cuiusq; capitis feu feculi, idem Hottingerus re- /L cenfet. l Hoc tamen hic non praetermit- ABa tendum, Talmudicis commentis inter Iu- daeos feíe oppofüiffe — Karraeos j «m feu zextualer, de quibus fupra ad $. XX, /iz, $. dictum. "N j $. XXVIII. Ceterumiin vafto illo Talmudis o* I /^ pere pauca , prifcae Ebraeorum fía- 2 pientiae occurrunt veftigia .. (k) De ritibus enim: faltem ac ceremoniis in.., )4 vtramque partem;ad nugas vsque & mi- in nutias differitur. Fuerunttamen non- nulli G 3 1o2 .INTROD. AD HISTOR. nulli etiam ex Ebraeorum magiftris,qui füblimioris illius atque arcanae fspien- tiae, quae olim in gente Ebraea florue- àt, periti videri voluerunt. Quam., dum itidem fcriptis compleéti in. ani- mum induxerunt, variis quidem com- mentis veritatem obfcurarunt , plurima tamen fimul prifcae fapientiae rudera , atque vefügia, ad pofteros transmife- runt, Ex horum numero fuit R. A- kibha, qui quinquaginta annis poft de- folationem vrbis & templi martyrio fi- niit vitam, circa annum Chrifti CXX, in bello Adriani Imperatoris contraTu- daeos. Hic enim Akibha auctor dici- tur libri Iezirah f. creationis , qui Abra- hami Patriarchae praefert nomen. (W) Saltem librum iftum antiquiffimum el- fe manifeftum eft, cum iam in Talmu- Secretioris de eius iniiciatur mentio. quoque Ebraeorum philofophiae , fi- ve Kabbalae eum continere arcana.., conftat. , (lO Varia Talmud apud Chriftianos exper- tum €f fata, variaque eruditorum. de eo einnitempore fueruntiudicia. Certe» muita fuperftitiofa , frinola & blafphema oteft, in iilo reperiri, nullo gxodo« negari p Hinc PHILOS. EBRAEOR, ! 103 Hinc & multi ex Pondficibus plane :llud Q a e medio tollere conati funt, aft irrito fem- ub per fucceffu.Gregorii IX. Innocentii E. Cle- mentisIV. Honorii IV. Ioannis XXII. Iu- Im: Jl HilllPauli VilI. hacfüperre decreta ex- hibenturin Bullario Cherubini & Directo- n rioinquifitorum. EaQueinter refentio- (fhi res defendere magno apparatu fuftinuit, I Iulius Bartoloccius in Boiotb. magna Rab- fii: bin. T. l. p.745. fég4. Cumprimis autem j Iohannem Reuchlinum haec controuerfia ;; j exercuit , vt poftea fuo loco dicemus. At nimium & intempeftiuum, addoinutilem Q horumfuiffe zelum , aliis vifumfuit, vid. L Ioh. Mullerus in Iudaifmo p.2. cap. X. p.14$7 )l Qaibus vtiquefübfcribo, Erenim quae-» d! M vulgoin Talmude damnantur , tam abío- Ü na funtatque remota ab omni ratione , vt non credam poffe iis quenquam vel medi- 16 ocrirationis vfu pollentem,in errorem in- Ip vnum cü«- j duci aut ineo conü&rmari. mulum colle&a ea videri poffunt apud 'ioer Bartoloccium /. c. T.HE g. 359./e44.. Seda 2 Pontificibus , tyrannicis artibus religionis L Chriftianae veritatem ftabilire adíuetis; pnihilaliud expe&andum fuit. " Accedit.s uod longe maior lectionis talmudicae " e ad Chriftianos redandet vtilitas, quam inde metnendum eft damnum. Namq; U 114 vtaliataceam , multa omnino adantiqui- ogno- "n tates & ritus iudaicos accuratius C n i 4 1icen- - N 1o4. ; INTROP. AD HISTOR. ,fcändos ex Talmude hauriri poffünt. vid, Galatinus de 4.C. V. /b. l. cap. Vil & ex xecentioribus Henricus Muhlius iz praefat, Zpolog. pro [Iudio Talmudieo T, V]L, opp. Coc- Ceit. Noftra nunc potifimum refert ad philofophiam refpicere, qui hiftoriam phi- lofophicam condimus, Proinde obferua. reiuuat, intanta commentorum rerümq; inutilium farragine, quae in Talmude, continentur , veftigia tamen quaedam & rudera philofophiae , praefertim. moralis, fj occurrere. Spectat huc cumprimis tra- &atus Mifchnicus , cui titulus eft 4uorb feu Pirke Auotb , capitula Patrum , inquo vatia fapientum Ebraeorum effata, ad mo- | | rescomponendos exhibentur. Specimen Ethicae huius Talmudicae iam fupra de- dimus , cum ex eodem effatacelebriora ; Hillelis referremus. Merito itaque libel- ä lus hicce pofteris ita placuit , vt doctiffimi etiam Ebraeorum fuis commentariiseum iluftrarint ;. g: Namque pro quodam., [ doctrinae moralis Rabbinicae compendio, reéte habetur. Mofes Maimonideseum flp t lingua Arabica primum commentationi- hä« busilluftrauit, quasR. Samuelben Iudae li Aben Tybbonin Ebraicam linguam vertit. h Inter reliquos qui eum explicarunt emi- net R. Salomoh Iarchi , cuius explanatio vna cum commentario R. Mofis Maimo- | poft- i nid"is prodüt Mantuae 15;8, in fol, quara I0$ [ PHILOS. EBRAEOR. ju quam 1am antea bis Venetiis A.1546.& 1548. o edita fuerat. His addendus eft Ifaacus ( (j Abarbanel , qui luculentam in eum expla- nationem edidit, Venetiis A. 1567. cum s d antea memoratis impreffam. Ioannes J Drafius in linguam latinam huncce tra- Q &atum vertit A. r541. id quod & Philippus u Aquinus fecit: Ludouicus Henricus Du- lU quia vtraque lingua, ebraica ftilicet & n rii latina A. 167o. eum euulgauit. / Vt nihil nunc de lo. Leusdenii , aliorumque edi- J tionibus dicam. Nuper admodum etiam Aym; recufus eftliberille Halae Magdeburgicae 10 À.1700.in 8. h [ ( Non tantum Abrah ami nomen liber ifte Wf prae fe fert , fed &a doCtiffimis Ebraeorum u' diferte Abrahamo tribuitur. Apud au- rï Corem libri Cosri Serm, IV. SeZ, XXIV.. ]i haec leguntur: Lijrum Iezirab Abrabami mml Patris nofiri (addit) qui eff profundus && lon- p g4mn requtrit explicationem , docens de Deo &* hu Vnitate eius , verbis refpetiu vno variis &£mut- j 10' tHplicibus, refhetiu vero altero vnitis & eodem el tendenrióu, Imoipfum Maimonidem in.» IN hac fententia fuifle nonnulli autumant.5. ht Inlibro enim de I4e/eatria $. 1X.. de Abra- i hamo verba faciens dicit: 22355 m Id L:b 13 »2m nm —win Oprn [j 12 pmiao wmm. Dfiitque amimts eo- 0 rum (virorum domus fuae) magnum . boc $ f"n- r 106 INTROD. AD HISTOR, fundamer;'mm (vnius veri Dei cultum) coz- pofvitque libros de eo, & fi'io fuo Ifaae , indi- uae verba de libro Iezi- cium eius fecit. rah inteliigit Dionyfius Voffius in Noz. 44 b.l, Idem tamen Voffius hanc fententi- am explodit, re£teque addit, ab aliis hunc librum tribui R. Akibhae.Certe inter ipfos Iudaeos fuerunt,qui docuerunt, falfo eum tribui Abrahamo, Diferte hoc innuitur E libro Jucbafim, p. z. &in praefat. 11. Zohar | Mantuani: Quis dedir potefl atem R. Aquibae firibendi librum leztrah uomine Abrabams pa- zris nofliri?. Sixtus quoque Senenfis iam.» obíernauerat, a plurimis litteratis hunc li- li brum affignari R. Akibhae /ib, II. Bibliorb, Santiae, Quain re licetitidem non o- mnes confentiant, de antiquitate tamen.» libri iudicium ferri poteft, quod.in Gemar-- Cod, Sanbedr. cap. F'II. eius inticiatur men- tio: R. Chanina t R. Hofcbaia pridie Sabbatbé olebant in libro Iezirab legere.. Occa fionentr autem. Abrahaminomen libro huie. prae- figendi,Hottingerus ortam putata difpu- tationibus Abrahami anti-Sabaeisyn Enze- ad. Differt. Philolog -Theolog . difp. L. p.p. ÁA- gitur autem in hoc libro de 32. femitis fa- J pientiae, quae 22. literis alphabeti & de- cem Sephiroth conftituuntur. De qui- l (i bus cum obícure admodum difputetur.», ! ül plurimis fane commentatoribus opus habuit.;. Praecipui autem inter €os, fj qui PHILOS, ESRAEOR. Io7 i 1 qui commentariis fuis eum illufira- ii runt, funt R, Abraham ben Dauid , R. K Aharon magnus , R, Saadiah Haggaon , llf R.ludas Leui, R. Mofes Botril, R. Mofes ES e ! bar Nachman , & alii quam pl À rimt : pro- ul N diit Mantuae anno Chrifti 156z. cum com- o mentariis R. Abraham ben Dauid, R. Mofis l i Botril, R. Mofis bar Nachman, Eliezaris de j Garmiza & Saadiae Gaonis, cum dupli- [ott cipraefatione R, Abraham ben Dauid , & Y 4 1 n R. Mofis Botril. Denique & Io. Stepha- "m nus Rittangelius librum lezirah, vt vocat, At in linguam latinam translatum,& notis il- lrh' h. luftratum euulgauit Amftelodami A. 1642. hintb in 4to. Sedis praecipue hoc agit , vt 5 u praefationem Abrahami ben Dauidis in.» j qua XXXIL r7ymw feu f/emitae recen- G (Wr fentür & explanantur in linguam latinam o conuüerteret. Conf, Buxtorffius in 5/^io- u tbeca Rabbinica p. 355. Cumprimis autem f Petrus Lambecius in Prodromo bifforiae lir- | präf' terariae lib.l.cap. Vl p m.52, iij $. XXIX. r / Akibhae difcipulus fuit R. Schime- on filius fochai , qui au&or fertur libri 3 gd celeberrimi S»^4r , (m) .qui eff com- equi' mentaris Kabbalifücus in quinque li- t bros Mofis , & fecretioris philofophiae o cultoribus itidem magno in pretio effe « folet. Antiquiffimum fane & buncce y li- ii INTROD, AD HISTOR. , IOQBW librum effe inde colligas , quod nullibi in eo Gemarae,aut vllius libri Talmudi- . E CI aniiciatur mentio. » Idem quoque exi- libro *n2 8427 , (n) in ftimandum de uo de myfteriis nominum diuinorum, alisque fecretioris philofophiae capiti- bu$, multadifputantur. Ilmo eundem ante C.N. confcriptum effe, nonnulli autumant. Auctor enim eius fertur , ä ü R.. Nechonia ben Haxkana, quem evy- X xeo»ov fuiffe perhibent Ionathani para- Y ;»hraftae, annis circiter triginta aut qua- Ái draginta aute Chriftum natum. m n (m) Simeon ifte fliüs Iochai abfolute etiam vocatur R, Simeon, librumque iftum di- citur confcripfiffe in fpelunca quadam ter- rae, in qua per annos 12, delituerit, metu Imperatoris Romani. Hiftoriam ex Tradt. Talmud, de Sabbatb. cap, V.fol. 33. multi re- -- Rs £C o 9- — - pet unt. Antiquitatem quidem libri hu- ^ L —— ^ £ jus 1 n dubium vocat Buxtorffius de 4/- p- ? — 9N breuiat, Ebraeorumv. QX p. m. 192. fegq. Sed ad rationes eius refpondi 7.L.o/feru. fz- äl leit. obfzru. XVI. G. . p. 2o8. feqq. Sed vin- r dicat quoque antiquitatem eius auctor.» Q Kalbbalae denudatae , feu Chrifhnanus Knor- riusa Rofenroth 7.1l. ;2 praefat. ad lectorem, Ü p p.4.. Maximefpeciofa quam afferunt ra- tio, qua probari queat, perperam hunc- ce l PHILOS. EBRAEOR. 199 LI [ celibrum tribui huic R. Schimeoni haec jl eft, quod poft mille demum annos & plu- a res innoteícere coeperit, cüm tamen nul- la fchola in Aegypto tam diu durauerit , |n vt eum tot feculis ab hominunt manibus If excluderet , atque a vermibus ac oblitera- p tlone conferuaret. Qu Aft fieri poffe vt liber pertor fecula delitefcat , fi rem accurate & nil temporum iftorum barbariem expenda- mus, nemo dubitauerit. Ex oriente exe« ( emplum eius libriin manus Patrum Ora- !Q rorii, quorum collegium Parifiis eft, per- veniffe obferuat auéctor Kabhaslae denu- tha datae p.5. Sedrectetamen idem monet ; P. 4. pro auCtore quidem huius libri prima- tiam rio haberi poffe R.Schimeonem benlochai,. Yb quia ex illius fchola & informatione ema- It nauerit tota haec iftius fapientiae compa- ii ges,ipfum tamen eundem non (cripfiffe ;; IT nifi forte N3302X*4 N?BO Zer myfterii , pi qui partem libri Sohar conftituit, illi tri- hi buendusfit. Ceteraautem pleraque , vt Y idem docet , confcripfit R. Abba primarius 4 ditcipulorum eius. Imo nec ipfe folus au- 7 &or eft omnium illorum dogmatum , fed ( eadem faltem, cum antea tantum orete- ( nus traderentur , in vnam fummam rede- iA git, partim ex ore magiftrorum percepta, VM,' partim ex fcriptis quoque priorum colle- fà &a, quales fuerunt Raf Hammenuna fe- ! um hi, ( nex , R.Iebta fenex, Rrout nontant fed T o INTROD. AD HISTOR. j fed &liber Chanochi, libri quidam Salo- mon's, & traditiones variae tamin urbe Hierofolyma ,quam extra eam editae,fae- piffime allegantur. Argumentum libri ca- jus tanta hodie eft celebritras, fi quis (cire cupiat, paucis idem Auctor Kabbalae de- nudatae hoc indicat: Maæriaqua*em illo traciatur proprie lat]uendö nibil eff aliud quam zota dotirina de Deo , euuque ejfentia &y attri- éutis fiue noritnibus , item de Meffia, deque an- gelir bonis & malis , nec nonde anima bominis euaque origtne 6 fl atibus , n cum praciica quiämdam & ritualibus, Ceterumnon praetermittendum hic eft dubium, quodde &ne & fcopo R. Schime- onis,hunc librum concinnantis,fibi mouet Auttor Kabbalae denudatae. Nimirum cum monutffet,R.Simeoni nihil aliud con- ftitutum fuiffe, quam vt theologiae E- braicae fümmam, quae hactenus orete- nus faltem propagata fuerat, literistan- dem confignatam ab interitu vindicaret; hoc tamen mirum alicui videri polfe di- cit, quod toties inhoclibro mentio quo- que fiat, variarum apparitionum & prae- fertim Eliae, quem eriam Chrifto Domino nofio comparumffe Euapgelica hiftoria» perhibet: deinde etiam animarum qua- rundam fanCtarum, imo vocum ecoelo auditarum , geftorumaue miraculoforum, hàud paucorum , quae ornnia tamen poft Chri-* Yii 'PiäïþlLöS. EBRAEOR, F i 'thni:ïliäduentumin carnem eüeäifïe tra- ]eha I dantur , imoin ipfo Chriftianifmi propa- Y nn n gandi paroxyfino. Hinc faepe , inquit », , w multumque dubiu baeff , vtrum baec fabulofa It Iul ffnt omnia an vero parabolica , ad minimum ple- d TAQUE , 4B VcrO prout circa eadem tempora A- il gpollonium Thyanaeum inter Gentiles Chriflo op- ponebat Satanas , ita bunc. Iochaidem fimili UM . il apparatu eidem oppo[uerit - inter. Iudaeos * «(]/ «n vero taudem in reilum quendam finem Deus ter fancifimus dogmata haec confcribi cura- n t verit* Contra tres priores cafüs tamen.» alt fibi occurriffe partim doCtrinae hu- ! ius fanctitatem & fublimitatem , partim.s liv Ü m EI eiusdem ad explicandam fcripturam Ve- u teris, ac Noul teftamenti, vfura infignem , iil partim etiam quod circa fabulofa & fatani- ca Deus preces nonaudiot, füae autem in j e E hoc negotio preces a Deo faepe auditae » fint. Quae quidem rationes, vt fortea- hi pud illos, qui docttinae Kabbalifticaepre- 6 If atti tium aliquod ftatuunt, valebant, itaan teliquorum impetraturae fint confenfum , [ J vehementer dubito, Addit tamen & aii- q n àm rationem ceteris forte praeferendam , nontamenhocce negotium conficientem, jl in qued in toto hocce libro ne minimü qui- (itu Gem effutiatur contra Chriftam , proutin M recentioribus ludaeorum fcriptis, plezum- O opl? yfil que fieri foleat, j Tan- , i II2 INTROD. AD HISTOR. "oTandem vt oítendat K norrius non fine ï rouida Numinis cura contigiffe , vt liber ifte confcriberetur , ita rationes fubducit : Iefum quidem vt Meffiam contra omnem prio- -ä yum temporum (partim inter gentiles per au- xilium naturae , partim inter iudaeos per au- xilium legis & meditationum) vfitatam metbo- dum ,uouam introduxiffe , pro perficienda in..s praxi anima ,viam , vt nempe bomo , abnegatis viribus propriis , atlus omnes edat per. [eciale ( fpirieus S. auxilium , ardentibus (exvera pro- pter magnum illud [acrificium foedusque Mes- ( ffanum in fe excitata fide,) ad Patrem fufís precibus imnpetratum : in quem finem Sopbiae Ebracorum tbeoreticae dogmuata quoad boc flu- dium pmäicum in pauciora reduxerit pralega- mena; eademque metbodo propagatum etiam tum temporis fuiffe ,E propagandum [cmper ef- ;ä fe Chriflianismum,ceu noui foederis profe[fo- Zzem. ] Quia autem animae , ratioue volunta- tis fuae boc modoconfummatae , pro perficien- do etiam metbaodice intelletiu , non fuffcerent p paucula illa a Chriflo & Apoflolis ex bacipfa., Ebraeorum Theologia exempta, inque vfum vi- Q tae atliuae accommodata tbeoremata, Deus- p lh que praeuidiffet , Chbriffianos in bunc finem re- (b ugituros ad auia gentilium, quod tamen nullo modo confultum e[fet Chriflianismo, niff relabi li vellet tamin praxi quam tbeoria , ad Maean- dror ex illis fontibus oriundos, binc fatium effe qw fpeciali illius prouidentia , vt quicquid metha- ü phyficum PHILOS. EBRAEOR. 113 ii phyféum 6 pneumaticum effet in' dottrina E- Wt praeorum fingulari iffius. viri fludio colligere- ( tur ,fuo tempore , cumvltima GChrtflianismi in- T ffarez confummatio , inter exercitatiores . feli- D ciori praxi animos cum Chrifli traditis in ordi- Al nem pro facilitanda animae contemplatione,re- digendum. — Quae an fatis pie dicta fint », !l UL aliis diiudicandum relinquimus. Certe hanc auctoris fententiam cenfüra dignam 'gJM u eífe, haud immerito iudicauit Laurentius Vi Odheliusin $yzag. Bifronte, p. 3. 39. Ego ll tutius effe arbitror, fi afferamus , in hoc- ce libro, vt in aliis etusdem commatis, l i multa occurrere veritatis prifcaeque fía- li pientiae veftigia , fed eadem multis com- ll mentis effefoedata. Angelorumappari- rgJ' " tiones, &alianon equidem in fraudem , Chriftianaereligionis , fed ex moregentis " J Ebraeae , hoc & fequentibus feculisinua- ü.? lefcente , dictis hoc modoauctoritatem.» ii conciliandi , excogitatas arbitror, im- J i preffus eft liber Sohar Cremonae A. 1559. in. fol, & Mantuae A.1558.1in 4to. Derecen- L u tiore editione in Kabbala denudata, & praecipuis commentatoribus,deinceps ex L n inftituto dicetur. (n) (&afi dicas; liber z//uJfeis, feu. Iucidarius uflo J Kabbaliflicus, OmniumRabbinicorum hunc librum antiquiffimum vocat Buxtorffius, il qui de profunda Kabbala, & myfteriiso- / m nominum praecipiat. ^ mnium diuinoru * H | Au- [ r u- 114 iNTROD. AD HISTOR. ; Au&oris, R. Nechaniae ben Hakkana paf- Iu fim in Mifchna iniicitur mentio, eiusque g refertur dictum aliquod in Pirke A4uorh f. capitulis patrum cap. 11, HaCtenusnondum ( editum idem Buxtorffius innuit, & quidem vt ludaei velint, obarcanam fapientiam s. Excerptatamenexeo paffim reperiuntur in Rabbinorum fcriptis, fpeciatim in addi- tamentislibri Sohar, quae accuratius de- fignat Auctor Kabbalae denqdame ip prae- f^t. 1. L. p.8. XXX. Poft Talmu discompofitionem (o) fubfecutafunt apud Iudaeos quoque,per varias deinceps gentes difperíos,fecula fterilia; & caligo barbariesque , quae» tum orbi fere vniuerfo incubuit , gen- tem quoque Ebraeam oppreffi. . Cum vero in media ifta nocte apud Arabes noua lux philofophiae bonarumque ar- d ( tium oriretur , Iudaei quoque fibi non., l defuerunt , fed certatim ad ftudia litera- Prae- ( rum tractanda fefe accinxerunt. fertim paulo poft millefimum a Chrifto nato annum quidam fapientiae & do- ? &rinae laude inter eos inclarefcere coe- f erunt, inter quos primi fuerunt R.Cha- naneel & Raf Niffim, praeceptores R. j Nathanis , au&toris lexici Talmudici A- yuc jl PHILOS, EBRAEOR. I$ ! rüch & R.X Gerfomi. Hos vero alii dein- sïuc ceps infecuti funt. * Vili m (0) Confirmat hanc noftram fentétiam Mars-; jn hamus in Czz, Cbroz. Sec, IX, p352. Habue- 2 runtequidem fuüos doctores & academia- mtqr rumRectores, quos fingulis feculis enu- d merant Horringerus & Lambecius, Siqui ta- st men literarü ftudiis occupati fuere ad Tal- ! ;V.l!' mudica adiecerunt animum.Seculo tamen decimo floruit, qui magnam in hac gente confecutus eft celebritatem R. Saadias, fU cognomento Gaoz Íeu &xcellezr , vel hoc nomine hic non praetermittendus, quod r : | praecipuis Ebraeorum philofophis fit an- : M numerandus. Varia edidit fcripta quae J J qü recenfet R, Gedalias i& Scba/fehbeletb p. 5$- l Inter reliqua tamen eminet, & huius locz ( eft r—21Y5N 020 /iber fdei ; in quo de « rri Deo eiusque vnitate, & prouidentia , &c attributis, de mundicreatione , de prae- l2 Ü [ ceptis & monitis, dé prouidentia & gene- ratione eorum quae fiunt contra. volun- teti tatem Dei , de operibus quoque iuftitiae i & peccatis, fimilibusue argumentis multz Yil) difputat, Speciatim autem in fermone fe- Ti ptimo explicat animae fübftantiam ac mor- qu tem: vbi multa de anima, variis de ea- l al dem fententiis, fede & proprietatibus e- ius: deretributione animae non minus IR' | quam corpori deftinata , determino vitae H fataliz u 116 INTROD. AD HISTOR., Ít fatali : de Angelo mortis, homini vita de- fun&turo apparente , in forma ignis viri- Vi dis: cur anima tempore feparationis a. corporenon poffit videri: de Gilgal feu d reuolutione corporum, quod quidem do- aeis ceteroquin receptum cum- gma Iud primis Sa adias adíftruit , vt R. Gedalias uoque obferuauit. Editus hicce bber ; ä Plura de Saadia eft Con[Lantinop. in 4t0.. fi hocce vid.ap. Hottingerum H.E.N.7: pa7t. ü Seculo XI. I. cap. X. Sect. IV. p. 134.135- P res literaria ludaeorum magnam fübiit.» ( mutationem. Expulfis namque Babylone f tudaeis , fcholisque eorum euerfis circa» D annum Chrifti 1040. magiftrorum po- Y P ulique pars magna in Europam , prae- . ferti m in Hifpaniam fe recepit, cum antea j nullaeffet Europaeorum Iudaeorum me- moria. vid. R. Dauid Gantz ad 4. 4777. Schalfcbel, Haccab.p. 32 Marshamus /.c. 7. ä 1j9.)60, Ex eotempore Rabbini innume- Ü vabiles, non vt priores ftudiis Talmudicis - incubantes, fed Graecan! cam philofophi- amliteris Ebraeis adiungentes, vari ge- neris ediderunt libros. R. Chananeel & R. | Niffim circa | À. 1o11. circiter floruerunt » Grammaticumq; in hac gente excitarunt ! ftudium. R, Nathan autem, qui Talmudi- h cum illud & Chaldaicum Lexicon,Zrecb dictum, compofuit , florere coepit A. C. C 1ogo, & obiit Roma e A,1jo6. Sequenti feculo "—— 'PHILOS. VEBRAEO'R: I | f, feculo duodecimo hinc inde viri doctrinz u SVI & ingenii laude florentes, inter Iudaeos ; vixerunt. iib Haud infimus inter eos R. Salomoh Iar- n chi fuit, per compendium A2/zhi dictus. ni Nationefuit,Gallus, patria Treuirenfis. ( Ms 1l Hunc nonnuli R. lizchac vocant , aliista- men hos a fe difcernentibus , aft fine rati- ]. ul one,cum EbraeisR.Salomoh Iizchac voce- tur, quem Chriftiani vulgo larchium di- | W cunt. vid. Io. Mollerus ie Hemonymof[topia o bX p.247. Exinftituto equidem philofophi- ib il Olv ca, quantum mihi conftat, non fcripfit.5, fed tamen aliis fuis fcriptis paffim ea infe- (b ruit. Commentarium tum in vniuerfum IM jf Vetus Teftamentnm, tumetiamin inte- d grum fere Talmud fcripfit, "Tantamque f dl f n hoc ipfo laudem apud fuos confecutus eft, vt pofterioribus fapientibus xev' ££oxyiv ï 14!9 A r—nmu8 h.e. /eis interprer audiat.». Magna tamen laborat obfcuritate, ob fti- Ti lum concifum, aliumque interdum defi- adi "] derat interpretem. Hinc & extiterunt, qui oph!» P C—ywen educidationes. füper Rafcbi fcri- i j berent, Mortuus eft A. C, 1105, vid. Zz- chafín f. 1. R.Dauid Gantzin Zemacb Da- Ü Haccab.p.49. - grün uid fol. y4. Scbalfcheleth Rabbi quoque Abr aham Aben Esra.; nudl ariftoteli- ärwl' hoctempore floruit , arabica , caque philo fophia egregie imbutus. Ob 1N inam Kimchio voca- lentl excellentem do&r H 3 tur g 1I8 INTROD, AD Hgsrnnf p tur paX r11Yo Dodter iuflitiae, ad Pf. X. 1X.1, DauidiGantz in 7zem, Dav,appellatur sa- gnus & mirabilis [apiens, Idem linguae quoque arabicae fuit peritiffimus faepius- que adeo in commentariis fuis in Iobum u- C — W p voces obícuras ex arabismo explicat , & Saadiae paraphrafin arabicam caftigat s. v. Hottingerus H.E.N.T.T.1II. czp.XIl. Seg. JF. p. 261. Iulio Bartoloccio audit exce/- Mens philofopbus, Aflvonamts , Medicus, Paeta , Grammaticus, Kabbalifla & facrae feripturae fmofus interpres, Bibliotbeca magna Rabbi- zica T.1.5.36,.— Vbi plurade eius eruditio- me philofophica, praefertim aftronomica, duemne Us oS$3EERS A degrpoffunt. Scripta plurima reliquit, ex quibus philofophica praecipua indicare inftituti noftri ratio iubet. — Huc itaque pertinet: P 1 nmn" mwyo^nó2o Zéer fecretorum ie- $gi5*, quo arcana pentateuchi Kabbaliftice referantur, &cuius meminit Reuchlinus dib. 1. de. arte Kabbalift. Manu fcriptum.s huncce librum inBibliotheca "Vaticana extare teftatur Bartoloccius, 7:1. p.35. nmnm mo fundamentum legis, quem librum itidem Kabbalifticum effe & ma- W 0 SES. d. — u — ii nu fcriptum in Bibliotheca Vaticana exta- re, idem Bartoloccius auctor eft, /, c. n"mun nmvonm Ozo Myflerium for- ;ae literaraum , ad Kabbalifticos ab eodem auétore refertur. MStus extat. T PHILOS. EBRAEOR. no) ) "u5 1aon Fiuat filius expergef aCius - LIM In eo,tefte eodem Bartoloccio agitur de , T anima , eius praemio & poena, rhytmicis carminibus & elegantibus. MStus extat lpl ln ibidem.» 1. nowm hv "NJ Canticum de Anima , iL ad modum hymni , inquit Bartoloccius, ig N cum eius explanatione, quo de animabus ii hominum agitur , quae quietis tempore.» hl reli&to corpore afcendant ad Dominum.,, ] Id & fic fingulis noCtibusin coelos ferri (cre- n dunt Iudaei) a&tionesquehominum diuis j TR referre, & mane ad priftina corpora redire. " Extat MStusibidem. j Id mwon "o Zber de luminibus € die- W bus Criticis, Editus eft primo Lugd. A.1496. K0 latine in 4to, deinceps faepius recufus eft. De magno eius opere Aftrologico in VIII. Ilj ft libros diuifo , quod itidem MStum extat a in Bibliotheca Vaticana , vt & reliquis f w Yini fcriptis philofophicis quam plurimis , vt & criticis , confüli idem Bartoloccius poteft, Lt Cini Patet autem ex dictis haud infimum inter Philofophos locum viro huicdeberi, De qem R. Dauide Kimchio celeberrimo itidem..s fcripturae facrae interprete, & R. lehuda mi Leuita multa afferre inftituti noftri non u permittit ratio, Ille, imo tota Kimchio- rum familia de Grammatica Ebraea opti- [ me merita eft , vtobferuat Richardus Si- b H 4 Y ,monius; Ro i n 2120 INTROD, AD HISTOR. monlus :z Hiff. Crir. V. T, lib, Y cap. XXXI vbi celebriorum, qui in gente Ebraea fio- ruerunt Grammaticorum hiftoriam te- xit. R. Dauid. Kimchium, mnquit , 4qui eff g Hifpanus 4eque 4c Aben E/?a pr4e omnibus Iu- daeorum Grammaticis fecuti funt Tbeologi, tum propter euu metbodum , tum propter flli puri- zatem. 4b illa familia prognati multum in &brai- ca lingua laborauerunt, Mofis Kimcbi, patrá Dauid& , Grammaticam babemus quaein la- zinum ver(ía fuit. Practereaque Iofephi Kim- 32 n cbi , patrís eorum libri a Rabbinis quandoque ci- tantur.. Sed quia R. Dauid Kimzbi omnes alios entecellit , eius fane folius opera poflerioribus bis : feculis leäa funt. Chrifliani ea transtulerunt, prout ea ffbt neceffaria deprebenderunt imo ipfa zanquam [uarum verffonum normam fibi propo- ferut.RecemtioresIudaet ceterir omnibusGram- znaticis illos etiam anteponunt : & Aben Melecb ; quiGrammaticalium interpretationumRabbini- earuin totam fcripturamSynopffn con[arcinanit, : buic auctori praefertim adhaeret.. Deillo dicit, f neminem inter Iudaeos ei comparari poffe , tum d quoad Mafforae [Fudium, tum guoad bonorum.» l exemplarium Biblicorum quae in H, þanm exta- Q bant , perquifitionem, Interea tamen vtcung; ( fatis exatie Mafforam fequitur Kimchi , ab illa t nibileminus quandoque vecedit , lttem;qub inuicem permutat , vt meliorem fenfum eruat. f Haec adduximus non tantum quod Criti- ca; inqua excelluit Kimchius , fit pars phi- p PHILOS. EBRAEOR. I2Y " philofophiae, fed cumprimis vt hoc exem- il plo conítaret, longe aliam in gente Ebraea l: achaCtenus fuerat, rei literariae ortam hoc M feculo faciem effe, dum in ftudiistraCtan- ! dis ad Chriftianorum morem confuetudi- tn nemque magis magisque accefferunt. E- n duardo Pocokio audit auwcfor vr docfus , ita . n (niff vbi nimio in Chriflianos zelo praeceps rapi- [ u) fobrius & grauis. — Noz. Mifcellan.in Port, ) Mof, cap.1V., add. TIulius Bartoloccius 7.I, Q Bibliothecae zmagnae Rabbinicae , p.2y. f22q. 4 vbi prolixe admodnm de Kimchio noftro dlyul differit. Delibro autem Cofti, cuius au- jJi &or R, Iehuda Leuitaeft, conftat, quod Jh, 1u honorem regis cuiusdam , quem Cofar l vocant, fcriptus dicatur, circa annum.s J Chrifti 1140. & quidem lingua arabica , ex N quain linguam ebraeam traductus eft a., W lehuda Aben Tybbon. Iudaeorum iudicio j non modo omnia religionis arcana in eo 7 recluduntur , fed & Karraitarum dogmata (ll faepiustanguntur, Atqueidmirum non eft, cum hoc feculo inter Karraitas & Rab- aniftas acriter fuerit concertatum , ex i quo Abulphangus quidam Karraitarum. !j caufam edito libro ageret , qui cum a quo- li dam Tanafi Rabbaniftarum commentis J oppofitus effet, Karraitae magnas in Hi- ! fpaniaacquifiuere vires.y. Hotting. parz. Sed & de au- IL cap. X1I. Sect, IV. p.225. f$ é&tore libri Cofri vid. Meor Ev : cap, XXXVI. Zem H 5 122 INTROD. AD ms-ro-k; Zem. Dav. p. 55. Cumprimjiä autem confu- glu Jatur Bartoloccius 4 c. T. HI. p. 1. fegg. vbi r probat Cofarum Regem nunquam extitif- at fe, fed hocce colloquium fi&tum effe, & de docendi paritera " c delectandi gratia exco- gitatum. - (P $. XXXI. Circa initium feculi a C. N. decimi tertii floruit Maimonides, (p) fiueR.Mo- fche ben Maimon, gentis füae maxi- mum decus , vir fümmo ingenio excel- Hic do- lentique doctrina praeditus. étorum virorum iudicio inter Iudaeos rimus nugaridefiüt. Patria fuit Cor- dubenfis, fed in Aegypto educatus , ftu- diisque literarum initiatus, vnde & Mo- fes Aegyptius vulgo vocarifolet. Varia edidit fcripta, maximam quidem par- - asl aol i s —— 4 . — 44 — — —— . tem ad ritus & Talmudicas traditiones elucidandas fpectantia , fed quantum., in philofophiae ftudio valeret , demon- ftrauitinlibro , cui titulum fecit n2 c—»2332 h.e. Decfor perplexorum. Con- fcripfit eum lingua arabica. SedR.Sa- muel Aben Tibbon inlinguam ebrae- ameum tranftulit, & R. Scthem Tof, & Ephodaeus, aliique commentariis Illu- iftraruntT Simul Vero ex eodem libro elu- o . s 7 ETU , — Gilka d) — GQuMB — qUUEL — MeD . hass PHILOS. EBRAEÓOR, 12j lil« elucefcit ,eumgentilium, praefertim A- " ii riftotelis philofophiam ab Arabibus ex- ))& citatam, cum gentis fuae placitis atque $ decretis coniunxiffe. (p) Inftituti omnino poftulat ratio,vt de Mo- fe Maimonide paulo prolixius differamus, Q quippe quem praeftantiffimis philofopho- rum Ebraei annumerant. Natus itaque M fuithic Mofes ben Maimon Cordubae ce- lebri Hifpaniae vrbe: detempore non fa- ; tisinter fe conueniunt: id tamen conftat, l & apud omnes in confeffo eft, (eculo duo- ( decimo,& circa initium feculi decimi tertii g eum floruiffe, viZ, Iucbafn f. 151. Scbalfchel. Hakkab.f. 4. Maiores eius itidem clariat- l ä- que celebres dicunturfuiffe viri, patrem eius infigniter fapientem & iudicem fuiffe j p&ï auctor eft, R. Gedalia /c,p.4:1, Adultior faCtus , & fiuea patre; vt nonnulli volunt, (ffo fiue aquodam R. Iofeph litteris artibusq; n liberalibus imbutus , mox praeclari inge- Q nji, excellentisque doctrinae tot edidit * u) documenta, vt omnesin füi raperet admi- fl rationem. Vtautem gloria.inuidiam fem- M per comitem habet , ita ad maleuolorum (2 & obtre&tatorum furores declinandos re- liéta Hifpania in Aegyptum conceffit, ibi- J ue cum varios ex Alexandria cumprimis & Damafco nactus effet difcipulos, fcho- u lam erexit , atque docendo eruditionis li fuae 14 (1NTROD. AD HISTOR. — fuae famam longe Iateque per totum ter- rarum orbem diuulgauit. Cum vero & Medicae artis effet peritiffimus: ab Aegy- pti Sultano arceffitus eftymagnoque ab eo- deminhonorehabitus. Quaeibicumali- isMedicisjinuidia flagrantibus,illi fabeun- da fuerint certamina, R. Gedalias aliiq; commemorant. De morte eiusitidem.; nonvnaomniumeftíententia, Nonnulli enimautumant , illum cum ex Aegypto in Palaeftinam corüigraffet, ibig; per aliquod tempus vixiffet, & feptuagenarius effet , ibi obiiffe, & in Galilaea fuperiore fepul- tumeffe, Gedalias i» Scbafchel, p. 4;. Alii contra inAegypto illum extremum fuum.» diem claufiffe volunt, Zwcbafrn L. c. Quicquid huius fit, pauci fünt inter E- braeos ingenio atque do&trina cum Mai- monide comparandi. Variarum. enim.s linguarum, plurimarumque artium & fci- entiarum fuit peritiffimus. Et ad linguas ï quidem quod attinet , praeter Ebraeam & Arabicam , Chaldaicam, Turcicam & Me- ? dicam calluit : imo & Graecae non ignarus fuit: namque fi nonnullis Ebraeorum cre- dimus, ipfe lingua Graeca libros quosdam compofuit. Certe inlibris fuis Ariftore- lis, Platonis, Galeni, Themiftii , & alio- rumlibros citat , quos tamen forte in e- braeum aut arabicum fermonem, transla- tos legit. Philofophorum praeceptis eum haud [] PHILOS. EBRAEOR. ' 125 u 0UM * haud perfun&torie fuiffe imbutüm- ; f;;e- ciatim mathematicarum difciplinarum.s :g T non fuiffe rudem , fcripta eiusteftantur. Ipfe in praefatione Mifchnae fcribit , 4402 Yi Lj 1l perlegerit omnes libros philofopbicos. Etin» libro Moreh Neuochim alicubi teftatur ; llj ex mathematicarum difciplinarum cogni- M tione maximum fe accepiffe emolumen- j tum. Extat etiam epiftola eius ebraica t de Aftrologia,ad Iudaeos Maffilienfes per- w , fcripta, quam inlatinam linguam trans- ] tulit Iohannes Ifaac Leuita, quae iudice l UII Buxtorffio inde potiffimum commenda- Àil tur , quod cum Chriftianorum religione "- in hoccapite eleganter conueniat. . De» peritia eius Medica iam'fupra dictum, ( "Theologiae Iudaicae,qualis ea aetate erat, & iuris Ebraei infigni eum praeditum fuif- Msz- Etlaudan- tU fe notitia,nemo dubitauerit, [ dum fane, quod fabulis & traditionibus u5 Talmudicis non adeo magnum ftatuerit » n pretium. In Epiftola enim ad R. Iofephum fe difcipulum fuum fcribit : — Cawe se tempus u tuum teras in expofitione 6 operofa confidera- u tioge Gemarae : ego enim in Jlis multum tempo- ln vís perdidi & parum vtilitatis bauft. ye Ad fcripta eius quod attinet, magnus [ illorum eft numerus. — .Quwod ff uellem , (in- b quit R.Gedalias) omnia eius praeclara opera l. recenfere , tempus me citius quam illa deficeret. n Plurimos enim compo[uir hbros , Halacbat , T €0n- 126 INTROD.AD ms'rola.i con[titutiones turia, quaefHones. & re/þanjan; » ac denig, commentarios. Haec qui Anota funt, "n opus eft illa vecenfere, Verum occulti funt nobis multi ip Tbeología , in Pbilofophia , in Lo- gica, in Medicina , & in linguis multia, vt pu- £a Ebraea , Graeca, & Chaldaea. Teflor £g05 me vidiffe multos libros in linguam . latinam translatos , nomen eius prae fe ferentes. — du diui etiam pro certo in linguaGraeca 69 Arabica maximum illorum adbuc extare mumerum, Qui. apud nosnoti fünt, & in lingua E- braea habentur , eorum praecipui fünt. s l! mpi "m Manu fortis, opusinfigne in qua- tuordecim libros & quatuor partes feu vo- lumina diftiné&tum, Talmudicam do&ri- nam, totumq; adeo ius Ebrae(i,lingua ele- ganti Ebraica & perfacili exhibens : deinde * tIm22332 n5 Dodor perpltexorum.; de quo deinceps ex inftituto , & tandem CUM fea Commentariiin Mifzbnaiotb. Sed de philofophia Maimonidis ad- huc paulo accuratius nobis eft differen- dum. Prorfüs autem hic fubfcribo fen- tentiae RichardiSimonis , qui de noftro ita pronunclat : Rab£i Mofer cognomine Mai- monides feu Maimonis filius,magnam exiflima- zionem ftbi peperit , nedum apud Iudacor , fed £5 apud. Chriflianos , qui in fuis operibus num ex etus librie , cui titulus Moreb Neuocbim fre- quenter citant, — Huius autloris praecipus [i0« pu efl , quae in feripturis dificillima infunt elu- cidare PHILOS. EBRAEOR., 127 f cidare omniaque aequiuóca in iisdem oceur- ventia tollere, Plurimi Iudaei in metbodum.» j !W ht eius iliico in[urrexerunt ,. & boc feriptum da- ll I mnant , quia fuo ratiocinandi more Gentis fuae j Patrum traditionem euertere videbatur. ác 4l [) fane R. Mofes Philofopbum cenferi nimis affeita- fs Vit , 4c quoddam ex Arifotelis & feripturae » li principis mifcellaneum — ferculum | parauit iL quod omnium palato fapere non poteft €ius fiH, metapbyfica nimium fubtilis efl, & in fua pluri- i | U enarum Ebraicarum vocum genuinae frenifica- WUu ti0pis inue[Higatione, fatis peritus Grammaticus &0nvidetur, g Praeterea fere femper quaejh- l v enes decidit ,ex propriis praeindiciis,quae qui- oU dem reltgzams quam profitebatur, axiomatibms d quandoque conformia funt ; fed faepius etiani.a u 4ccidit, vt Arabum Philofophorum , quorum li bros euoluerat opinionibus mens eius imbuta LT um ftt. Hiff, Crit, V. T. lib. HI. cap. IF. Idem in f/upplem. ad Rit. Iud. de eodem ita cen- "] fet: R. Mofes omnibus deliramentis vacuus nom i 2 eft , licet affeuerauerint quidam , eum effe inter o ludaeos vnicum, qui. deliria nulla feripferit. Verum eff paucioraapud ipfum ea. occurrere », t Mi quam apud alios Rabbinos , fed eorum expers i n0n efl, alias genuinus Iudaeus non effet. Ceterum vt conftet , quae de philofo- l »MM phia Maimonidis allata fünt,eaita fe ha- bere, librum eius cui DoZori perplexorum j atulum fecit, &inquo philofophica ma- j 12 xime depromit paulo accuratius confi- dera- l' 128 INTROD. AD HISTOR. derabimus. Conftripfiffe eum dicitur ; annoaetatis quihquagefimo, lingua ara- bica in gratiam cuiusdam difcipuli füi R. lofephi , id quod etiam ex Epiftola dedi- catoria operi praefixa, liquet. Argumen- tum & fcopus libri eft , vt Buxtorffi ver- bisid exprimam, vt manuductio & clauis veluti fit , ad re&tam intelligentiam verbo- rum , vocabulorum , phrafium , meta- phorarum,. parabolarum , omniumque, adeo earum rerum , quae in Sacra Scriptu- ra ,fecundum fenfüm literalemaliquid a- lieni , heterodoxi , paradoxi , abfurdido- cere, velexiguam aut nullam habere vti- !; litatem videntur. Atque hinc facilein- telligitur cur el titulum fecerit m Idem tamen D'223 Doéior perplexorum. fubindead argumenta theologico - philo- fophica digreditur , & ea ex infüituto tra- &at , praecipiens de Dei nominibus & at- tributis, de mundiortu & interitu, de.s Prophetis & Prophetia , de prouidentia Dei generali,& fcientia eius particulari.A.- criter etiam quauis data occafione contra eos difputat, qui Deo corpus tribuunt; & quod quae in fcriptura zvOeezoo o92c di- cuntur, fe»zesaog intelligenda fint, in- culcat. Sed & illos fubinde refellit ; , uileges Mofaicas nullas certas ob caufas a Deo datas, fed folum ex mero ipfius be- neplacito & voluntate profectas effe, affe- vera- PH?LOS. EBRANMOR, 129 L verabant, totusque in eo eft , vt o&en&äf, (f fingulis legibus & praeceptis fübeffe cau- n fas , atque rationes füummae diuini Nu- u minis fapientiae conuenientes, Saepius [ " etiam redarguit Q'1212 Zeguestes , quo nomine certam quandam philofophorum Ts W o p fe&tam , apud Arabes olim celebrem, de- fignari manifeftum eft,cum & apud Auer- T rhoem crebra illorum fiat mentio,in difpu- Iu tationibus Metaphyficis. 1l . Ceterum quod Richardus Simon affe- [ ruit, eum quoties philofophica attingit Ariftotelis atque Arabum premere vefti- e 1 ? I gia, id plurimis exemplis , ex hoc ipfo li- bro petitis , comprobari poffet , fi inftituti i i noftri hoc permitteret ratio. a Patet autem hoc vel exinde , quod pla- J ne more Ariftotelicorum doceat ad fubli- ]it mem rerum diuinarüm notitiam , nemini U patere aditum , nifi in Logicaidem & Me- l taphyfica probe exercitatus fuerit. Non , bt oportet , inquit , parz. L. cap. V. cum exipfo j^ Ariftotele, quem Principem Philofopho- n rum vocat, quaedam attuliffet, Pominem in n banc nobilem 6 grauem materiam praecipitan- l, ter irruere in initio cogitationis fuae , priue- p quam probe fe in aliis [cienriis & artibus exer- D) cuerit , mores f[uos bene emendauit , fuosque af- Jis fetlus & concupifcentias, imaginarias mortifi- X cauit. Poflquam wero principia vera &f vea- lia intellexerit & cognouerit , modos etiam ra- a- ti?- E 130 INTROD. AD HISTOR. tiocinationum fíue [yllogiamorum & Jemmþ þ lr ffrationum , rationem item qua fibi cauere pof- fft a feduitionibus & fallactia intelle&ius $. tum n rite incipere poterit bas quoqueves perferutari, ( Idem prolixius variisque rationibus com- pl probat part.I. cap. XXXIF. in quoex infü- Pl tuto agit de caufis propter quas in difcen- do vel docendo non fit incipiendum a fa- ! Sunt praeterea, quit, - pientia diuina, diae quaedam [cientiae tbeoreticae frue [pecula- r tiuae , (vt Logica & Metapbyffca ) vnde licet f principia ad bauc [cientiam vel [apientiam non petantur. ,! tamen exercent intelleium 6j ipf il babitum comparant faciendi demonfirationes , t ü €9 ex rei veritate naturAm earum rerumyquae demonflrantur , intelligendi , ac praeterea tol- dunt errores mulvos, quiinueniuntur in inuttn- tionibur [eculantium , ne accidentalta confun- ? f dantur cum effentialibus, Y quae inde oriuntur Abfurditates aliae, Etiterum paucis inter- dj ie&ctis: Quare cum baec tta fe babeant , nece[- ( fario vuusquisque , qui perfettionem bumanam t vult adipifci , inflituendus primo eff in arte lo- j gita , deinde ordine in difctplinis matbematicis, poflea in fcientia naturali , vltimo in. diutnis. l t Quam infeliciter vero interdum peripa- teticam philofophiam cum fcriptura facra ï coniungat Maimonides., vel vnico de- monftrandum eft exemplo. Deloco Exed. Xx?[lr/, 10, Et fub pedibus etue. erat veiut. o- pus, alóedtnis /ägr-kflu Supphiri, verba faciens, g part. s — I3I PH!LQS. | EBR A'EO'R-.- Ml« x V!Il; noii dulbifvat eundem part... I "mp. XAX m interpretari de »arería prima Ariflotelico- il ; rum, Dico ergo, inquit, f/ub pedibus eius , ideua i, effe ac ex caufa 1pffus , boceff per eum , & pro- NU pier eum , ficut explicuimus... . Quod autem ap- du prebenderunt fuit ipfa materia prima , quae e[F o a Deo Benedito (immediate fcilicet) cuiusque.» Jmlä m dpfe caufa eft efficiens, Nam obferuandum eff , 1&;&,1 quod dicat , fíeut opus albedinis Sapphiri : fe- L h nim voluifet denotare colorem vel [eciem exrer- 717 nam, fimpliciter dixiffet , ffeut albedo Sappbiri. um n Verum addit , ffcut opus, quta materia, vt no- nin jffi, matura fua femper recipit formas & pati- "Al J £ur , nunquam vero agit , nifi per accidens , ff- u eut forma [emper agit per þ , Uunquam autem "T gatitur , niff per accidens , quemadmodum if/ a u n libris phyffcorum explicantur., Quae fane, ii vt &reliquaq efequuntur, tam frigida rl funt, vt cordatoribus grauedinem moue- Interim non diffiten- s;niülj ant atque tutiim. n dum, multa praeclare quoque dicta & ob- fernata in hoc Maimonidis libro occur- jun 7 rere. Mi Sed tamen confta t abunde.;,'þrif'cae phi- t lofophiaeEbraeorum rudem fuiffe &impe- ritum Maimonidem, multosque fuo ex- m ( " f emplo eo adduxiffe , vt de illa parum fol- lP liciti graecanicam & arabicam fectarentur iil philofophandirationem, quae tum tem- al poris vbiuis fere gentium obtinebat, Et videtur fane tandem ipfe Maimonides er- wns' l 4 rorem "b TNTROD. AD HISTOR. ïgl rorem füum intellexiffe, atque animad- vertiffe apud Ebraeos re&tius,quam Grae- cos & Gentiles verae fapientiae rudera & veftigia quaeri. Notatu enim prorfus di- gnum eft,quod R.Elias Chaiim in praefat. libti quem vocat hron n^N fribit g;i apud Buxtorff. in praefat, Moreb Neuochim, Vidi Epiflolam quandam R, M. F, Maimonis , quam Hierofolyma [eripfit in Aegyptum , ad difcipulum fuum , in qua fic aiebat : pofleaquam veniin terram gloriofam , (Hierofolymam) in- veni fenem quendam , qui illuffv auit faciem me- am in viis Kabbalae : &v ff olim fciuiffem quae nunc [cio , multa fcripffffem , quae bactenus ne- glexi.. Idem confirmat R, Iom. Tof filius —b A -D m . ÉÉÉ —— Abrahami in commentario füper librum. Jadin Hal, n "mo^ fub frpem cap. l.as- ferens, /e fcire & vidiffe , quod Rambam in-. ffne dierum fuorum Kabbalam intellexerit. Ac- cedit quod noua ifta qua vfus eft Maimo- nides, philofophandi ratio , multis ludae- orum tum temporis admodum difplicue- rit, quique adeo haerefeos notam illi in- urere non dubitarunt. Magnaeindeor- tae funtconcertationes , quarum hic pau- cis compleéti fümmam non abs re fuerit », cum omnino ad fata philofophiae Ebraeae res haec pertineat. Cum fcilicet liber ifte Maimonidis, de quo haétenus di£tum, in linguam ebrae- Gal- am & arabicam translatus , Iudaeis liam 4 PHILOS. EBRAEOR:W 133 md liam inhabitantibus innotuiffet , quidam Ot R.Salomon Montispeffulanus cum duo- li bus difcipulis R. lona& R. Dauid , ido- [ mnibus viribus egerunt, vt in haerefeos " fufpicionem eum adducerent. Cumpri- f d Aj l mis autem librum Mereb Neuochim impuge narunt, fimul philofophica ftudia impro- T ol J I bantes, & prorfus profcribentes. Varias itaque caluminias & iniurias cum euome- n i 7) re non definerent , commoti fapientes di- ql verforum locorum & fynagogarum in.» T " Gallia Narbonenfi tres iftos doctores ex- communicauerunt. Quodcumilliaegre u ferrent, miferunt quendam cum literis ad TU (f reliquas Galliae fynagogas , variisque do- Jis acfraudibus ab illis impetrarunt vt ex- Wt communicationis fulmen in fynagogas IH Y Galliae Narbonenfis vibrarent , fimulque MID condemnarent omnes illos, qui peregri« d nas artes aut linguas addifcerent, aut R, f I Mofis Maimonidis libros legerent. Nar« Iudae' bonenfes rurfus rei indignitate permoti e- J m "] iij legerunt R. Dauidem Kimchium , quem.s communi nomine mitterent ad fynagogas du Cataloniae & Arragoniae, quod iter fufce- c paü- pit equidem Kimchius, aft morbo prae- 4 peditus abfoluere non potuit, Literis ta- t men fuis tantum effecit, vt cum fynago« gisGalliae Narbonenfis caufamMaimoni- L dis tuendam fufceperint, & Montispeffu- Yi lanos condemnauerint. Nec quisquam U I;X fe ff E. 134 INTROD. AD HISTOR. fe oppofuit, praeter R. ludam ben R.1o- feph, ben Alphacar, Medicum & Archi- Rabbinum T'oletanum , qui zelum R. Sa- lomonis & difcipulorum eiusin confer- uanda legis Mofaicae puritate & fimplici- tate , qua omnis humana & philofophica difciplina exploditur, magnopere lauda- uit. —ïï; Errorem itaque füuum reliquae Gal- liae (ynagogae aguofcentes , fua retraCta- runt decreta , & cum Narbonenfis Galliae fynagogisin gratiam redierunt, R. Iuda tamen pertinaciter in fua fententia perfti- tit , fruftra vt eumdimoueret omnem mo- uente lapidem Kimchio, qui vnacum R. Bechai aliisque Maimonidis caufam ftre- ( nue egit. Et Kimchii quidem pariter ac Bechai epiftolae hac in caufa fcriptae , vna Qu lid cum epiftolis R, ludae , quibus Kimchio l vefpondit , leguntur inter epiftolas Mai- tel & monidis, Venetiis A. 1544. iunctim edi- &as, Sunt qui addunt R. Salomonem a.5 X fuis dereli£tum ad Chriftianos fe contulif- le $e, & Epifcopos follicitaffe, vtnouam Mai- (0) monidis haerefin apud Iudaeos ferperein- E cipientem, auctoritate füa opprimerent.» , N eoque ipfo magnam eum omnibus ludaeis l conflaffe inuidiam , grauiffima quoque at- M traxiffe pericula.' Ita faneapudludaeos pariter ac Chriftianos quotidie eadem ; fa duditur fabula. Extat R. Kimchii Epifto- Q laad R. Iehudam , €x qua tota rei feries | hau- ag ,PHILOS. EBRAEOR. 135 Lb haüriri poteft. Add. Hotting. Hifl.. Eccl. it: f( N. T. part, V. cap. XII. Sec. IV. p. 262. Ü PBartoloccius zz» Bibliotbeca magna Rabbin, 1. lil li. p.2;./eq4. Variae editiones & verfio- iK neslibri Moreh Neuochim, & fi quae no- tha tatu digna a nobis praetermiffa fünt , vide- u ri poflunt in praefat. Io. Buxtorffii filii. Celeberrimus commentatorum in librum Qal- BiFä' Moreh Neuochim eft *"EN Epbodaew , If cuius commentarius cumaliis duobus R. li Schem Tof, & Aben Kneskas ,Sabioqetae ri 1553. in fol. prodiit A.C. [D0 $. XXXH. j I Nimirum non vna tunc apud lu- daeos inualefcebat philofophand; ftudia- t Vil queliterarum tra&tandiratio. Nonnnlli namque ad exemplum Chriftianorum A religionis fuae fümmam capitibus certis -fai- & compendiis concludebant, (q) aiinin. d )b Scripturam Sacram commentarios fcri- ali;'- bebant, (r) quidam ftudio Talmudis fe [i confecrabant, (s) nonnulli Kabbaliftica Hl arcana rimabantur, (t) alii denique ; » Ariftotelicam fectantes philofophiam(u) ?j Logica, Phyfica, Ethica , Metaphyfica j compendia atque fyftemata more fcho- L[aPcicOrum concinnabant. (q) Huc nimirum praecipue illi. referendi 3 funt, qui certis articulis. (O'py vulgo l4 VQ-f INTROD, AD fiISTOR. 1316 a m vocant , h. e. zadices) religionis Iudaicae 5 fummam complexifunt. Praecipuus,imo finonnulliscredimus , primus inter eos Mofes Maimonides fuit, qui ad tredecim articulos reuocauit , quaecunque veroIf- raelitae ad vitam aeternam confequen- ä dam forent neceffaria : eiusque rei paffim inlibris füis meminit. Maimonidi certe primum principemque locum inter arti- culorum Scriptores tribuit Ifaac Abarba- neljn praefatione libri n3yoN ww^. Ne- que id mirandum. Cum enimapudChri- ftianos quoque theologia fyftematica; fructus fit philofophiaeAriftotelicae (ideo lm c Ab o A — — iib tamen non reiicienda prorfus) ita cunis Maimonides quoque hanc maxime phi- lofophandi rationem fecutus fit , par füit, vtde theologia quoque fuae gentisme- thodice digerenda cogitaret. Sunttamen qui hanc palmamilli dubiam reddere afi- tuntur, aflerentes non tantum in Mifchna & Gemara certos doctrinae Iudaicaearti- culos occurrere , fed lamante Maimoni- dem R. Abrahamum Ben Dior in libro n2^? n N di&toZ4e articulis fidei more philofophico , vt loquitur R. Sabhti in D'2u^ "EU fol. 7. arque de rebis. ad ani- maAm ciwque creationem & /tpamtionem perti- nentibus egi[fe. Aftlicet vel maxime dear- ticulis fidei more philofophico egerit , ex €o LE s PHILOS. EBRAEOR. 137 ( eo nondum fequitur, quod fümmam the'- t ologiae Iudaicaecertis articulis fuerit ; Ls complexus. Praeterea Bartoloccius tefta- ) M Mi tur in hoccelibro agi de coacfioze & liberta- ( ze voluntatis bumanae, T.1. p.20.. Forte me- " j liore iure fcriptoribus fyftematicis , qui dir Maimonidem antecefferunt, annumeran- ( tur R, Saadias Gaon cuius extat liber Ze fi- Ht de & moribus, theticae & moralis theolo- " fl giae fümmam exhibens, vt & R, 724» in N "U"1'o. De vtroque videatur Lauren- hn tius Odhelius in $yzag. Bifronte p. y9. Quic- tl quid huius fit, poft Maimonidem magis áp magisque in gente Ebraea haectra&tandi ] theologiam ratio increbuit, Sesqui feculo iuniores illo fuerunt R. Chasdai & R. Io- pïï Til J feph Albo , qui noua condiderunt Syfte- u " mata , arguentes Maimonidem , quod a praecepta cum articulis confuderit, neces- Ti farios omiferit, & quae reliqua erant ac- v fi cufationis capita , de quibus Abarbanel u l videri poteft .;, Et R. Chasdai quidem y edidit librü^m *3N Lux Dominivelriyumo-3 J Lucerna praecepti di€tum, in quo quatuor J i3] omnino claffes, articulorum fidei confti- B tuit, R.Iofeph Albo autem, quem 4izi- Af* num plilofophbum wocat R. Dauid Gantz, 7 Grotius autem acerrimi ludicii Iudaeum, Iaf in Comment, in Mattb. cap, V. 20, natione Fuit 1s v- ii Hifpanus eft, patria Sorianus, 0 nus ex gentis Ebraeae doctoribus qui in- ter« 15 138 INTROD. AD HIST&R. — terfasrum difputationi contra Hierony- , mum a Sanéta Fide coram Benedicio xii1. Pontifice À.1412, quorum nomina recen- fet Iulius Bartoloccius 7. I/I. 776. fegg. ]s j cilicet , vt rebus Ebraeorum per hanc di- Íputationemin peluseuntibus confüleret, fuosque in patrja fuperftitione confirma- ret,Maimonidis,vt diximus, articulos non E inomnibus probans, librum compofuit 5, qui compendium aliquod & Syftema the- ologiae ludaicae effet, cuia; titulum fecit CUPY ardculorum,quosadtria capitas « reduxit: (1)ad Deiexiftentiam, (2)adle- n h gem Mofaicam, quz fit a Deo, (3) ad prae- mium & poenam., Editus ille liber fuit l Sonciniin Lombardia A. C. 1486. ac dein- ceps faepiusrecufus. Prolixum in eum commentarium fcripfit R. Ghedalia ben.» f Salomonis, cui titulum fecit: X Lignum plautatum , qui vnacumtextu ex- ä cufüs eft Venetiis À, 1618. in fol. Reuch- | linum itaque & Gesnetum reéte reprehen- dit Bartoloccius, qui huncce librum pO3p» ä vocarunt Zibzum Radicum. Plura de Aacto- [ ; rehocce & de libro affert 7om, IIHI. Bibliotb, Rabbin. p. 796. fegq. add, Odhelius Z c, p. ) é$.69. qui&ludaeorum de numero arti- culorum fidei controuerfias explicat. Ad (yftematicos etiam quodammodo referri ordine ä quïunt, qui leges Mofaicas certo propo- PHILOS. EBRAEOR. 159 um p iil proponunt & explicant,quorfum pertinet, m 313 mw2 à20 ber praeceptarum Q d magn', cuius auctor R. Mofes Mikkozt ] ] feu Kotzenfis,feculo XHI. vixit, vid. Zez, Dau. part. L. p. 57. Extat & Ziber praecepto- W rum paruss alias Y74333 ^13OV columüac ii exilii diétus, cuius auctor R.Iizchac filius Q R. Iofeph Corbelenífis eodem feculo vixit. " Obiiffe dicitur A. C. 1270. Refertur et- dN —— lam ad haec tempora liber cui titulus nveï 13592 omnia in eo , Yaridicis tamen potius Tl accenfendus, quippe iura & conflitutio. at n nesde omnibus rebus communis politiae 'Ii Iudaicae continens, tefte Buxtorff. in 2;5- d liotb. Rabbin.p.;56. Mottingerus H.E,N.T. W port.AH.Sec. XIV.Sett,IF. yoter fcripta quibg Ti Tudaei religionis fuae articulos pofitiue ; ltv tradiderunt, refert librüm cut titülus : !l i " / ia Dp2N puluis Aromatarius cülus auctor il vocatur R, Macirus "212 ^ in Iucbaf. f. i65. 656" Summarm eius exhibet Buxtorffius in 2:4i- J otb. Rabbin. p. 304. quod fcilicecin treshi- u bros diftinétus fit : & in primo agatur de Q fignis, prodigiis , bellis & calamitatibus , ht quae aduentum Meffiae praeceffura fint: infecundo deanima, eius difceffu ecor- I[? j pore& quo vadat : de feculo futuro & vi- taaeterna: in tertio de formáttone homi- N " nis & numero membrorum eius, & qui- busdam Geometricis, Kabbalifticis , ex le- n X g* 140 INTRQD. AD HISTOR. e. Locumquoquehic nonnulli tribuunt libro muitis eruditis virisin pretio habito, cui dtulus: p5» nm»nma Probato feu Examen Mundi, quitamen ad theologiam moralem potiusfpeétat. "Tractatur in eo de vanitate mundi contemnenda , & quaerendo regno Dei. Id 1udice Bux- torffio verbis tam eloquenter , polite & do- &Le effert , vt eloquentiffimus habeatur.. , uisquis ftylum eius imitatur. Auctor eft R. ledaiah Happenini , filius Abrahami Badefchi,vixitque Barcelonae in Hifpania, A. C. 1298. vid. Buxtorff. Bi//, Rabbin. p. 322. De variis libri huius editionibus aliisque ; eiusdem auctoris fcriptis philofophicis ac- GL AE WL ii aM curate agit IultusBartoloccius 7,111.p.6.fe4. Magis autem magisque apud Iudaeos in- valuit fcholaftica dogmata tractandi ratio, hinc praefertim feculo XV. floruerunt plu- res Aó2Yvm) hï"?N'er "5y23 auüoret quae- füionum & refhonffonum quorum nonnullos indicat Hottingerus parz. IV. f. Sec. XV. fel.N.p.9y4. Inter reliquosautem illi ce- lebratür R. Abraham Schalum, cuius ex- tatliber pY?w m2 in quo philofophica, theologica , phyfica, metaphyfica quodli- betaria quadam ratione tractantur , vari- aeque quaeftiones ex Ariftotele partim.s explicantur, partim refutantur, (r) De— Commentatoribus Seculi XII. Salo- mone RRP PHILOS. EBRAEOR, 141 lU mone Iarchio , Aben Efra, Kimchio, iam blf", fupradictumeft. Sec.XIII. R. Mofes bar j Nachman, R. Bechai , R. Meirfilius Theo- m dori: Sec. XIV, R. Leuiben Gerfon: Se- Ine culo XV. R. Samuel Siría, R, Schem Tobh, Des T R.1faac filius Aramah, floruerunt, Bo hisce dicendi locus hic non eft , qui philo- d fophiae apud Ebraeos veftigia fe&tamur. i, Sed notandum tamen, licet hiex inftitu- wdo tophilofophicanon fcripferint , commen- hat tariis tamen füis ea paífim inferuerunt , & at fubinde philofophi videri voluerunt. As- 01]22' feri fpeciatim hoc poteft de R. Leui ben.» a Gerfom, quiin fuis commentariis paffim at hoc agit,vt peripateticae philofophiae de- l,(f,M. creta, fcholafticorum more afpergat Scri- "d pturae Sacrae effatis, R. Ifaaci autem ben Til Aramah comentarius in legem & quinq; r libellos , cui titulum fecit : pnx mp» u^ Ligatio Ifaaci, plane inter philofophicos nili Ebraeorum libros referri meretur , cum.» nontantum varia exlibris Ethicorum Ari- .M J ftotelis adducat, fed & füubinde contraAr! - jsti ftotelem de aeternitate mundi,fimilibusq; Jhifäa argumentis, difputet. Scholafticis termi- j nis eum adeorefertum dicit Hottingerus , vt eum ne doctiffimi quidem Ebraeorum | vàll (ifU facileaffequantur. parz. V. f. fze. X V. fedt, V.p.9jj. Bartoloccio hicce Ifaacüs Arama vir doítus audit, & ferein omnibus fcien- o yo tiis verfatus , praefertim in philofophia, vt ex ais 142 INTROD. AD HISTOR. ek eiüs commentariis pateäï. Var;as htk).ryi memotati editiones , & reliqua eiusdem ; viri fcripta idem indicat 77 1li, 22. fepg. (s) Seculo Xi!. R. Salomoh Iarchi fupra quo- que nobis laudatus , totum fere Talmud fuis commentationibus explicauit, Eo- dem feculo Raf Alfes, R. Iofeph filius Me- ir, R. Ifaac fenior, R.Samuel filius Meir.,, aliique floruerunt, quorumin explicando 'Talmude celebratur induftria , quos o- mnes tamen etiam hoc in capite Mofes Maimonides fuperauit. Seculo XIIL. in t cuius iritio, vt diximus, Maimmonides flo- ruit,celebrisetiam fvit 33322033D "N2 3 Rabbi Meir. Rotenburgenfis, qui tum in aliis , tamin hoc etiam ftudiorum genere fpecimina dedit, & inter alia ícripfit ; "J3yowo mymam ecorrecliones feu meditarioneg i2 Maimonidem. Ita quidem viri docti ha- €lenus crediderunt. Sed Bartoloccius ta- men erudite probat , non huncce R. Meir ä n Rotenbergeníem, fed alium R. Meir Le- ) vitam harum correctionum auctorem effe. [ Legimerentur, quaetum hacdere, tum etiam de R. Meir Rotenburgenfi prolixe ; & accurate differit in Bibéliotb.magna Rabbin. T.Lp.49;-496.Seculo XIV.R.1aacob,filinsA - fcher floruiffe dicitur, qui auctor eft libri D nam quatweor ordiner qui velut fy- E ftemaaliquod iuris ,Iu'daici habe ri poteft, Magnam PiIILOS. EB RAI»-*LBR. 143 ;liöri Magnam hic liber apud 1udaeos obtinuit r auctoritatem,compendiumque ex co fecit Iofephus Karro, cui titulus n n»" l Menfa infirusla, de vtroque videatur Bux- mi torff,in Bibliotb. Rabbin. p, 316. Y 41».. Reli- E quos minoris famae & auctoritatis , cum.» Me noftri inftituti nonfit, omnes recenfere, at praetermittimus, Vnicum tamen adhuc NT praetermittere nequeo , R. Ieshuah Hal- 50 leui qui feculo XV, librum celeberrimum [oís edidit DLNJ' nmwvOU düsera fecudi , 1n- ln troductionem fcilicet ad leCtionem Tal- f mudis, terminos formulasque loquendi , Li MW ac modum difputandi , Talmudifüs pro- )n prium explicans. Commemorandus no- is vel hoc nomine fuit, quia difputandi ü?!ö YU ratüionem Talmudiftis frequentatam , T quae pro fpecimine Logices Ebraeorum i quodammodo reputari poteft, ex eoinrel- ligere licet, In linguam latinam transla- st Mit tus eft a Conftantinol' Empereur, () Defcriptoribus Kabbalifticis, qui proprii j Ü velut & domeftici gentis Ebraeae funt.s philofophi, omnino hoc loco aliquid di- Euf YU cendum eft, Praeterquam véro quod in finelibri Sohar , editionis Mantuanae , ca- ',1]!711 À talogus aliquis fcriptorum compareat Io- hannes Reuchlinus nonnullos , fed pau- f Jl cos indicat /i4. L. Ze arte Kabbaliflica p. 150. 151, lo, Henricus Hortingerus autem plu- h r beca If res vnico fafce Complemzs cítin 2i5/ Orién-. 144 INTROD, AD HISTOR. Orientali Cap.1.Claffe V VL fed nulla tempdris j If aut ordinis nifi alphabeti vtcunque, habita [ ratione.Nos equidemHottingeri infiftem? veftigiis , fed ita vt interdum quae defunt & fuppleamus, quae perperam dicta funt e- P: mendemus,& ex hiftoria gentis Ebraeaeli- teraria lucem quandam affundamus. Ca- talogum itaque horum fcriptorum huncin modum deditHottingerus : »zyo z j32N g Lapis Pbilofophicus liber Kabbalifticus, R. Deauctore ifto iam.» /4 Saadiae Haggaon. fupra di&tum ad $. XXXII. lit, k. li fQÀOY) N2* N "N 4rea (feu Syno- tü dus) magna6 parua, Duo libri Kabbalifiici Ó celebres, fed manu[cripti. Aft nuncediti funt a ChriftianoK norrio a Rofenroth, extant- ue inKabbalae Denudatae T.1I, parte II, Di- cetur deillis in. fequentibus. Qp* "w vel mmp^ N /ux pretiofa & i 3992 "N Zux mixta , vterque kabbalifti- cus, hic praefertim , R. Mofis Corduaro. Mofes ifte Corduaro, vel Corduero, vt [ 'alii vocant, in viuis fuit A. 1550. vixitque in vrbe Sapheth, fuperioris Galilaeae te- Y fte Iulio Bartoloccio in Bib/iotbeca magna-s J vbi Mofis huius f Rabbin. Tom.I. p.1go. l difcipulum laudat R. Eliam ben Mofche de Vidis, quem itidem infignem Kabba- l liftam & vitae contemplatiuae addictum ! vocat. Tra&atus'hluius Mofis Cordu qri u a 'PHILOS,EBRAEOR, 145 i jn linguam latinam conuerfüs extat i» 5 bäb il Kabbalae Denudatae part. 4H. Prioris au- ln tem libri au&tor ignotuseft : Lublini eum lt eíTe excufüm docet Bartoloccius Tow, I, i &l p^8- £6. LOW EM R. Menachem flii 3Xv R. Ahanielis. üncy Non effe hunc librum.s LL confundendum cum alio eiusdem nomi- ii l nis, monet Buxtorffius in Bil/ierb, Rabbin. : " p^£- 3u. latto CqMpE^nymwN Luerae R Aqu,z'hz&,v Librum Kabbalifticum effe Cracouiae edi- yno tum, &fuper quem prolixus Commenta- iifin MU rius extet, idem Buxtorffius docet.», /, e, P4£ .j mtan.f- 'Ivïbzz/;zmw ,Szz/omaizä' I) Ti5 TOBN liber paruus continensres profundas de.; myfteris Kabbalae. Idem habet Buxtorf- yilt fiusp, 316, & ex Hottingero noftro repetit Bartoloccius 7.4. p.429,. du (UR cv6nnouow Z5e/2urusvitae 'R,Mos» j fisbar Nachman. Autor ifte obalia quo- j " que ingenii monumenta celeberrimus eft, vt fupra innuimus , floruitq; circa initium " feculi decimitertii;. Eidem Autori tribui-- hii d tur & Jiber fjei ,quem Hotting erus itidem.» j inter Kabbalifticos numerat, (l Lzwvn np"a"NA Fon; 4quAarum viua- erus hii J zum, R. Chäinip,iC.epari-i.- Ita Hotting - P " * 146 INTROD. AD MISTOR. d ex Buxtorfo, qui tamen addit eum.s Ü ü lx* fortealocodiétum , 7. j!$. Barto- loccius autem accuratiora habet , obfer- m Ceparium vocari.cum K uans ,perperam eu t otius nomen fort itus fit aBotzalo,quod fit Itàliae haud ignobile oppidum, Princi- a hu patu s dignitate confpicuum , ad gentem Gontzagarum pertinens. Vixiffe por- ro docet eum feculo decimo fexto, C circa medium circiter, mentionem eius iniücere R. Gedaliam in Seba/fcbeletb Hak- M i kabbala, vid. eius Bibliotbeca Rabbin. magna tit T.L p. 855* Nucts (Cant. VI. 6.) l J n3N n Hortus R.Iofephi Gecatili a, eum citat Reuchlinus N lib, I. Kabbalae. Idem habet Buxtorffius Y Sed & accuratiora Bibliotb. Rabbin. p.328- funt & pleniora quae de cele bri hoc Kgb-, balifta nos condocet Iulius Bartoloccius li PT in Aibliotbeca Rabbinica magna T. III, p. $00. nimirum Gigatella ( quem Ga- H Tofephus ü cateliam a lii vocant) Hifpanus fuit, & v- nus ex iis , qui egreffi fünt tempore vni- i uerfalis exilii Hifpanici. Nonnulli eum ! be nowo $a, Caftilieníem faciunt ex vr li vt dicit Reuchlinus i. J. Kabbalae, Fuit, ] ita pergit Bartoloccius, & magni nominis, praefertim apud Orient ales, vnde com- l muniter vocatur 9N n 5mpen Kab- it balifla diuinus. Au&tori luchafin P.le.alï* : PHILOS. EBRAEOR. 147 QU pOm *5v3 9auuasseyéc. Scripfit librum at« cui titulus TTYN ^Y Porzae /ueis, de o quo Bartoloccius dicit,quod fit liber totus r Kabbalifticus, quo fere vniueríam fecre- yqui tiorem Iudaeorum theologiam comple- o &atur. Tractare namque eum de attri- ia butis diuinis, nominibus Dei & decem Se- phiroth. Excufum effe Rino-Tridentt ha f A.1561, Buxtorffius p. 4:6. aflerit, eum s n u Cracouiae quoque cum Commentario R. 4 Hj Matthatiae o3p ^ De/zcar: impreffum nj effe A. C.1594.. Partem eius inlinguamla- tinam transtulit Paulus Ricius , &adiecit ] ; übro IV, . de coelefti Agricultura. De Snu quooperefuo loco dicemus, Exhibetur ao idem,fed immutato ordine in Lexico Kab- u'afllüfï baliftico 7; L. Kabbalae Denudatae part: I Y '&ah Meminit huius libri & infequentibusHot- las tingerus. Ad librüm autem cui titulüsz DAN n23 Hortus nucis: quod attinet, 1n.5 17 i 'em.Gä' eo agitur de tribus Kabbalae verbalis fpe- 1l clebus, Gematraia, Natarikon, & Thbemurab, ,-.'f '»Hi' idqueipfa voce f—3:3 defignatur, Scri- pfit veroidem auctor & alios libros Kabba- jd M lifticos —mwowm "vv — Portae coez , Füiï'; item ; Expoftionem in currum Ezechielis, vt niHiSs & Expofftionem in my[licam lectionem Pa[cha- eo zi, quae manufcripta extat in bibliotheca // pn wu , Perta Vanc;na: porro : * K 2 audlf ' pn- b )* u 148 INTP..OD. AD IIISLFORo :5' untlationis , qua de pun&is feu vocalibus Kabbaliftice & myftice pertractat. Excufus —^ C eft ille liber cum alio cui titulus DJ:L? N — | ——* Cedri Libani, cui & alius eiusdem au&to- — ris traCtatus adiunctus reperitur cum ti- tulo: 5oomnm mo Myflerium Chasmal, in quo de pruna ignita Ezechielis tra- &at. vid. de au&tore Sa//cbelerb. Hakkab, p. . q-——— À . 5 0. d. " Magep v? £m Decor Jeutlitatis. Librum — 4 pen Kabbali H fticum effe Lublini excufum prae- I eunte Buxtorffio afferit Bartoloccius;Plan- O p tauitium, quendam librum cum eode m.s - titulo tribuere cuidam R. Auad , fed cx [ 4 eius argumentum non indicare, Tow. II tT p 64 151 Commentariusin V.libros Mofis lane Kabbalifticus, Inhoc fcriptum,in- quit Hottingerus , varia prodierunt com- -—À Qu9 — dosdj) ia mentaria : no2r "mpD Fons Sapientiae Lexica, m»3 ^nbw verba iutelligentis , —2 —74À Locicomunes, m5 niw2/j/io Sacerdotis: U/ Compendia, .wPH mnov Spicegium : item, hOW mmnm Lex veritatis, *3Ypn ) ^m Corretlioges Zobar. Sed vti deipfo libro Sohar eiusque au&tore füpra abun- 1 de actum, ita dereliquis ad eius hiftoriam OdiOII., fpe&tantibus, plura dicendi comm g infraoccurretlocus, — Hoc loc o illud a- PHILOS, EBRAibRQ 149 faltem addimus, auctorem libri * * Fons 1l Sapientiae eífe R. Ifafchar Vaar fiue Bhr, gcul'us id eft 7z//num , flium R. Mofis Petachiae, T TT In eo libro breuiter & perfpicue explicat fenfum rerum , quae in Sohar tractantur. üfn [l- Eiusdem auétoris alius liber €Xtat.:. lil Is r r ^nna Pertae Domini dictus ,de quo di« cit Buxtorffius filius in additionibus ad T Bibliotb, Rabbin. p. 44;. quod fit Enchiri- j dion Kabbalifticum, breuiter decem capi- tibus explicans decem Sephiroth, fiue Nu- ] PI&E' merationes Kabbalifticas. D Impreffum.s eífe Pragae A. C. 1594. Eiusdem deniq; .demJ Auttoris eft Lexicon iftud Kabbalifti- [ y. T cum, Zerba intelligentiae dictum, & hic ab Hottingero memoratum. add. Bartoloc- cius in Zibliotb. magna Rabbin. T. I1I.. p.03g. yl Liber denique 7f Sacerdotis auctorem. s um,in' agnofcit R.Ifafchar Baar filium Naphtalt T Sacerdotem. vid. Bartoloccius /, c. p.237. -zfn!(rïf Verfio eiuslatina vna cum locis parallelis N.T. víum doctrinae Kabbalifticae de- gei'/ïi j monftrantibus,exhibetur 7,4. Kabbalae de- il nudatae part, 1, )W/«" , n'rr n w^w Cedri Libazmo 2 . as Eft opus l 1p10 lam antea iniecta eft mentio. incerti auctoris, quod feptem libros di- ) 'orllam verfos feu tractatus continet, quorum j nonnulli funt Iofephi Gecatiliae. Recen- Im- pj fet eos Bartoloccips T, lIL p. 25o. 3 j/ pref- POR INTROD, AD HISTOR g IS'O prefï'u,s eft Venetiis A,1601. de rF-»nÓo mnow Verba pura. Pro Kabbaliftico huncce librum venditat Hot- U tingerus. Aft Bartoloccius de eoita: 77- zuluc ex Pfalm, XM. 7.. Ex Plantauitio babe- t0I fic quus bunc libri titulum,quem continere at cnone L( aullas conciones fupra legem (ecundum feriem Parafchiotb, quamuis vltro fatetur , illum [e n zon vidiffe, Standum igitur eft illius ditto part. 1. p. 374- Ai r—MDN ov Pua fideno Aucorem libri Buxtorffius R. Abrahamum vocat.;, If ui & monet alios eiusdem tituli extare Ii- N bros Bibl, Rabbin. p. 351. l r—ÀÁÀ)n2n28v€ LerIautenti0Óum. aAwr Btywmm Vermiü Iacobi. t CtAUDD -v Iedicans reda t-^5y»m v 25 Expücatio occulta —52 meyn dbfcondita fapientie ex Iob. XI. V. Auctorem Buxtorffius Mo- fen Galianum vocat. Conftantinopolita- num, Scriptoremque infülfum effe dicit, in ipfo libro , qui manuicnptus extet , va- rias contineri meptlas. in add, 4deblzatb ;f Rabb, p. 471 AO ïDNn Dixit Deborab, De E1 Deborah multa equidem - difputat Bar- toloccius T. M. Bibltotb. Rabbin, p.3. 4-feqq- fed huius libri non-meminit. —!'Hïgä " PHILOS. EBRAEOR; s a e——À mu Laber ereatiosmm, , De eo aþun— z ] de fupraactum eft. d t-yWYoDm 3800 Lber Imþ/&iiouun&. Librum Kabbalifticum effeteftatur Bux- d. h lul torffius, qui Auctorem eius vocat R. Afa- TT riam filium fancti R. Menachemp. 372. A - fra lios eiusdem . tituli libros extare edoce- lm j'ä mur in edditionibus p. 455. p2 enmn m Casdelabrum aureum, Auctor dicitur R. Salomoh Luria, orem r-—3à]ow n2nx5 Diofuio dimimitatis. (U, Liber Kabbalifticus eft admodum cele- d bris; Au&torem agnoftit R, Perez Hak- kohen, qui floruit circa A. C. 124o,Com- /) mentario eum illuftrauit Chaiiath. Im- preffus eft Mantuae 1558.& Ferrarge. Bux- torffius p.376. L—yos mpo Spes Ifpaelis, — Au&to- H rem libri Hottingerus vocat R. Tedaiah fi- ;) lium R. Schemaiah, . Aft mox alium li- bnrim Kabbalifticum laudat füb eodem ti- Q tulo, quem tribuit R. Iehudah ben Sche- ( maiah. Afterrauit Hottingerus incaute | j fequendo Buxtorffium. Is duoshuiushi- bri titulos allegat, alterum Kabbalifticum p R. Iehudah Schemalah , non autem R. Ie- r daiah, Obferuat hoc Bartoloccius Bz'blw/;. 77 Rabbfn. T, Hl p. ?, K 4 i m*v:?u P um 152 INTROD,AD Hxsi-nzi. nozn m52 Decidui fruéius þzpzmtzæ: R, Mofis del Medico ex Caridia. mOmm "O Secretum Legts, R. Abra- ham Aben Efrae: de hocce libro pari- ter dictum eft fupra. wnbN p u Eden bortusDei, Aus &or eius Ramban dicitur, h, e, R. Mofes filius Nachman ; de quo etiam füpra ; dictuim . oow nv Co lumba 7721124'. Liber Kab- balifticus manufcriptus, laudatus Auxrerf- jlqä p 39 no75n ^55 R. Ruben Hifpani 4x- £orfius p. 35 6. "m mm durum folidum. R. SchemToff. Non confundendus autem eft ifte liber. ; €üm alio eiusdem tituli , cuius auctor eft R. Hfaác, ben R, SchemuelChaiim,Buxtorf- fs p. jj7. RYSSEN ï*ïïbg Librum Talmudicuii manufcriptum effe dicit Hottingerus.Nori ergo recenfendus érat inter Kabbalifticos; Extitulo füfpicarer Kabbalifticum effe. : cum de mundo aziluthico frequens Kab: baliftis fermo fit; pi385 s25 Kabbalifticus , inquit cum Buxtorfüio ».;;?. Hottingerüs; quem compofuit R, Meit ben Todoros ex Tole- 415j , d | PHurLOs. EBRAEOR, | 15 g DYTDONTD YSN5 Serkmo devaiate Der. item 53:p *5N2» vterque liber Kabba- d lifticus. p nN'SER 56 Kabbalifticus libef, qui à nonnullis tribuitur Kannae celebri Kab- hi aliftae. fols powmn m^à Fragmentum Ma/bgrzznati.' r €x Mofe Carduero compilatus dici- tur.5, ld p5 cna Heorius Malagranator um. tif Liber inter omnes Kabbalifticos longe ce- leberrimus , cuius auctor eft R, Mofes bu Carduero, dequo ànteadictum, Editi- ones enumerat Azxtorffius p. 308. [ M2Y0D mus Cidari Regia Ef. LXIL.3. iL Au&or dicitur R. lacobben Meir xd UYNZpN* Y* Recond;a Rakanati, i liber Kabbalifticus MStus. nm3 '71*:" Vox Domumi cumerobore, V BJalp, XXIX. 4 auctor Rabbenu Hlai N Gaon. Eiusdem auctoris alius circum- f fertur liber Kabbalifticus [ dictus. o ub [ noO"pn "O Lier fljaturae, MsStus faltern extat, tefte Buxtorffio p. 404, J n ww Liber duplexeft, vterque Kab: alifticus & magicus, De eo alibi erit di« 1 €endi locus, y K5 "VU 154 INTROD. AD HISTOR. n K(7Owyw Portae ducm , 'R. Io[eph;. Gekatiliz. De eo iam antea dictum. ceWu ww Portae iuflitiae , R. Iofephi filii Carnitolis. Iofephus ifte ben Car- nitol celebris fuit Kabbalifta vixitque A. C.1500. Delibro ifto Bartoloccius pro- nunciat, quod fit plane Kabbalifticus, tra- dens regulam & methodum introeundi in fcientiam Kabbalae. Editiones idem in- dicat. 7. III. p. $27- ow0n ww Perta fecretorum , de ve- conditis Pfalmi decimi noni agens. Au- | €lor vocatur R. Ama. b vmc diundantia rerz ; pro cla- ui venditaturin librum lIezirali , Sohar.», 'Tikkunim & Pardes Rimmonim. Qdo2p wOb mwue Radies, fiue» Zl fuhdarr;änta librorum Kabbaliflicerum. IwwUDT n Stmölum Tabernaculz, R. Schabbetai. De a- m mmmn Lex bebocaufes. firologicis non minus, quam philofqphi» cis, & Kabbalifticis rebus tractat. -*»nmm»eo Luier z'mgz'm'x , vel fimi- litudinis. Manuftriptus extat, & de figura literarum (Cäbbaliüicev- agere dici- tur..:o eUOmmTBo AuGor eius dicitur R. Netruneus, 31?3,3*27 Is PHILOb EBRAEOR. Iïï QPH! mUonmnm mww Epfola defiderii , ma- nufcripta de rebus "Theologico-Kabbali- m fticis. Car ] nwWNM 3890 Wilb Lucts. R. Iofephi Gecatiliae, de quo antea dictum. Au- 0 C&ri Anemonymo eiusdem tituli librum t kabbalifticum i tribuit cum Plantauitio Bartoloccius 7. Il. p. 24y. eumque nun- i quam excufüm dicit. ryoNnm o Lzer rerum credenda- VYA , R. Meir Rotenburgenfis , de quo Y itidem füpra actum, libellus de » h -""j!wF 30 Aben Efrae vnitate numerorum ab vno ad decem.A d- - dendus eft reliquis eius fcriptis Philofo- phico - Kabbalxüxcxs , füpra enumera- - » tis, nowsn "ï.:'c Liber Rædemphanu R. Mo- fis Gerundenfis. own o Fisfdei R Mexr Gab- H bai Magnefienfis l "MO mnam Fz/ae la Librum hunc minutas ac fübtiles expofitiones Kabbali- ml fticas variarum vocum fecundum ordi- Ü nem Alphabeticum exhibere , praecipue- d. que adeo ad Kabbalam literalem fpeétare, Auctorem vo- profitetur Hottingerus " Ccat R, Abrahamum filium Iechielis Porto, add. Bartoloccius 7.4. p. 27. N ^2 Wx L: INTROD.AD HISTOR. ; ?6- no»2nn o Liä;r fapientiae. /Auüor eft R. Baruch. Bartoloccius eum vocat.» Baruch ben R. Samuelis de Moguntia, dicitque ab auctore Schalícheleth Hak- kab. referri eum inter auctores feculi R. Mofis Aegyptii & R. Salomonis larchii, & diu vixifle ante annum mundi 4950. Chrifti 1195. Eft & alius quidam R. Baruch cognomento 52pon Kabbalfla magnus, qui librum Kabbalifticum fcripfit jcri bmwp Petlorale Iudicii , de quo vid.idem Bartóloccius 7.7, p.4p£. vbi & de priori agit ». " mmnmmpn 5 atuta Legis , R. Iehu- dab. "h '.Jg' "'156 Liber gloriae; R. Tofe- phi Gekatiliae, de quo au&tore fupra di- étumz. mv *232 4lae Ca/itmäde, re cens fcti» ptum Kabbalifticum audit Hottingero,trl- buiturque R. Menachem Afariae. owvuv nw5 Cestum. portae , R.Ifaaci bar Abba. Rabbi ifte Ifaac bar Abba de» Maffilia,claruitin Hifpania tempore pri- mae & fecundae calamitatis Ebraeorum, quae in regn o Legionis A. C. 1196, & 1231. acciderunt. vid. liber Iucbafn p.122. Scri- m ia I n pta eius recenfet Bartoloccius T,. p.$7?. & inter reliqua refert equidem librum.s u PHILOS.EBRAEOR:J J 157 (hr fub titulo : Cvv N22 -Boceft; vripfe uU vertit, centum menfurae, fed addit hoc no- Qd mine commentarium infigniri füper ope- ra R. Ifaac Phes: deinceps autem monet iA a Buxtorffio referri librum füb eodem ti- Id tulo qui eiusdem auctoris fit, ac eum pro h Kabbaliftico venditari, Qu —vynmwo Husunans ocufos. Efk /, f/J, expofitio arcanorum Kabbalifticoram., , W1 quae occurrunt in R. Mofis Nachmanidis eIn commentariis in Legem. Alios eiusdem Iori titulilibros recenfet Buxtorffiusin a4Z4ir, 4d Bibliotb, Rabbin. p. 451, Iu "11 13. Chpeus Dauidis, Citari hunc librum ait Hottingerus aR. Menaffeh ben 0i Iífrael in Conciliatore, Idem Buxtorffius j /. c. habetp. 453. qui& ne cum aliis eius- dem títuli confundatur, monet, ! i rn»n 23105 Reffuens femitas, 'd R.Samuelis Motot, Manufcriptum faltem extare dicit Buxtorffius, p. 25, jl r£ pb Capuuls de tempüs, 1] hunclibrum Kabbalifticum maximae au- toritatis vocat Buxtorffius p. 46j qui PII I- If tamen manufcriptus faltem extet ;. j demque pronünciat de Capizu/4 R, Bara» chielis, l / rb ^ (Wumn Portae bamz'm', R.lfafchar Bühr. Deeofüpra dictum. n 158 INTROD. Ab HISTOR, U"pn nu WO Peorta momints fantli, r-—wo nmo Luhum Secretorum, R. Moiïs * Pfa..a bag Nachman , de quo fu- QDwvU2mn 20 Ler ornamenti, R. Natranai , manufcriptus extat, Omni- -n2n zO JLber: zlufiris. um antiquifimus. Dictum de eo fu- pra—,- Nouiffimum vero in hoc genere fcri- ptum eft, concludit Hottingerus , 320 Autor Na- vwnm ao Bonitas terrae : tan Spira Hierofolymitanus, i. e. natus patre Germano Spirenfi, Hierofolymis. De terrae fan&tae priuilegiis Kabbaliftice agit, Ceterum addi hifce ab Hottinge- ro recenfitis fcriptoribus Kabbalifticis & alii poffent , ptaefertim ex Iulii Bartoloc- —— cii Biblioth. magna Rabbinica, quorum.s tamen nonnullos íaltem indicabimus. Hosinter eftR. Eliezer de Garmiza, aliis Germazienfis , vel Garnozenfis, vel etiam Germersheim , magni nominis Kabbáli- fta , cuius fcripta recenfet T. /. p.:94, — R. Bechai ben Afcher de quo agit 7.7, p. joj. R. Chammai Ghaon de quo 7.11. p.$59. R, ( ial i Chanah ben Dauid de quo 7: 17. . 823. R. Iudas ben R. !faaci Abrauanelli cogno- mentoLeo Hebraeus, cuius extant 2a4- logi tres de amore , in linguam Italicam.s pari- * af z PHILOS. EBRAEOR. i 159 C"l pariter ac fopamcam conuerfi , & fine » J Hl dubio iidem funt , quos in latina lingua 0 1 exhibet Piftorius in. corpore Scriptorum bbalifticorum. vid 7: 1II. p.56. 57. R.Ie- 1 chiel Afchenazi , cujus extat Zemplum » Donini , in quo de decem Sephiroth & Y myfteriis przcipuarum feftiuitatum Kab ) Jl balifticis agit, 7. IIL , $03. His denique accedit R. Ifrael ben Mofis , qui librum K deanima Xabbaliftice fcrlpfit latine » redditum a Iofepho de VävEn, cum hac Y N infcriptione: Difutario Kabbaliffica R. If- rael R. filii Mofis de anima ; prodiit cum LU 1$, aliis.monumentis ad philofophiam Kab- bah&xcam fpectantibus Parifiis A. 1635. t ^n 8uo. add. Bartoloccius 7, lII p. 9;4. Y Ethi praecipui funt fcriptores Kabbali- 4 ftci , quorum nonnulli equidem tem- H!* pora , de quibus loquimur antece- j dunt, alii multo fünt recentiores : fed jis ] cum temporum ratio in plensque vix obferuari queat , multorum- etiam fcri- jf ! ptorum auétores prorfus lateant, vni- co fafce omnes comple&l e re noftra, i effe duximus. Jj (u) Quantopere Ariftotelicae Phxlofophlae A ftudium apud Iudaeos hoc tempore in- N ualuerit, iam ex iis quae de Maimonide d1x1mus fatis intelligitur. Documen- tum etiam inde capi poteft , quod eo- dem ll 160 INTROD. AD HISTOR. —— — demfeculo decimo tertio decrero Syna: ogae Barcinonenfis conftitutum fit , ne L— BEU d quis philofophiae ftudio operam naua- ret. Commenmoratur hoc in libro I»wcba- Tempore Rafcbae probibitum fuit ffn p.133. dare operam philofopbiae. Excipiebatur.; tamen ftudium medicum. Aftin Sebale fcheletb. Hakkab, p.éo, paulo aliter refer- tur hoc decretum Synagogae , fcilicet., quod ante anhum aetats vigefimum.s uintum accedere Iudaeis ad philofophiz fiudium non liceat. . Qua etiam ratione ER "ww o u Q 02 s o . - dddp. MM t hocrefertur a R, Dauid Gantz ;» Zem, Dau. parr T. p.50.. Sunt qui hoc ita ca- gl iunt, ac fi ob philofophiae dignitatem.; | & füblimitatem , poft vigefimum quin- tum demum aetatis annum , eam a fuis ( addifci voluerint, Minori itaque in pre- tio illis fuiffe fcripturam facram quippe [ quam etiam a pueris capi poffe putaue- 1 rnt, quam philofophiam. A& P nl' ( fallor plane aliud fibi voluerunt , . qui hócce condiderunt decretum... Ne» fcilicet animi adolefcentum iuuenumque philofophia illa Ariftotelica corrumpe- rentur , eos do&trina domeftica Scriptu- ïä rae, Talmudis &c. imbutos prius vo- luerunt , quam ad philofophiam accede- xent , ne ifti.nondum fatis confirmati in ïä do&trina maiorum füorum, agerentur» n aE E PHILOS, EBRAEOR:M i6r N in transuorfum. Certe—- non ad promo- l vendum ftudium philofophiae gentilis, ld fed potius ad obicem illi ponendum, de- ! f cretum hoccefactum effe omnes fatentur, JN Interim aeque mifera&illorum , qui ma- ynfn It lorum fcitis, corruptis vtique & depra- t b vatis adhaerebant, &illorum qui Arifto- ü u telicam philofophiam cum illis coniun- (s gebant,erat conditio. Etenim poftquam üftu veram Kabbalam, & genuinam philofo- phiam amiferant , aut in ludicra com- phlz f0 menta commutauerant, mirandum non /Hl erat , quosdam excitatioris ingenii apud (à gentilium philofophos meliora quaerere , um qui tamen itidem fallebantur turpiter.., Ípeciofiora quidem , non tamen verio- iüm fts ra & reétiora inde referentes. Parum ! tamen hoc Barcinonenfis Synagogae de- eretum profuit. Multi namque ex eo J tempore ad noftram vsque aetátem Ari- d p ftotelicam philofophandi rationem fe- cuti fünt: 1mo certatim libros Ariftotee qu J lis in Ebraeam linguam transtulerunt », quarum verfionum catalogum exhibet 1qü€ Bartoloccius in Bibliotheca Rabbinica s p T. I.p. 4$0. f?44, ex quoeum tepetere non " n abs re fuerit, vt inde intelligatur , quan- to amore & veneratione Ariftotelem.s ld€4 d quoque amplexi fint Iudaei: maxima ta- €X'- p men illorum pars manufcripta falïem tat ) 162 ÍNTROD. AD Hxsi'oa. tat in Bibliotheca Vaticana aut alibi. Tituliigitur ebraici harum Verfionum.» fequentes funt nbi. Liler Categoriarttim, r-—)10N20n - feu praedicamentorum. TM 3550h ^:Óc Liber de Interpreta- £0Z€ s. vo»nmm O00 Lber Analbticorum. y2on o Lier depbhyfco auditu. r—5bn "o Ler Topicorum. c-uownm Qme Liüer decoeb , itemos -nwnnoawno Liber de generatione. & -o2" rmnmo"nwN»D Tractatus de ge- qeratione E corruptione, cum commenta- riis Averrhois , item libri Meteorologico- rum, & Hiftoria animalium vsque ad lit- translati funt ex arabico brum XIL in ebraicam fermonem , Cordubae.s in Hifpania , & abfoluti Hifpali anno mundi 4j9j. tovon nmwwmw c- Liber meteoro- rum, ex lingua arabica in. ebraeam tra- duc&tus fuit a R. Salomone Aben Ty- bon.x. v5 o Ler de V.am'mzz. emyom w € Ler de fomfu & ( fenfebüli, Venetiis is impreffus eft , cum. Leui ben Gerfonis. commentario R. '3?38739 EU. PHILOS. EBRAEOR- 163 i l jl n 'DDD N 3DND. De COMPAUEI A- nimalium qotione liber vnus, A ""M "20 De zere feu rejþzmtzone €9 Spiritu TU "uN CM 2205 "OW2 lj ss n De uatura animalium terreffri- um 8 maritimorum traciatus. f r n "ao Luber Morum feu Etbi- eorum, quem hebraice vertit Don Meir Idf Medicus Regis Caftiliae A. C. 1405. & R. Iofeph ben R. Schem Toff commentariis illuftrauit, "T vsbn "mwums o Lier Metapbyf- . enà corum , cum commentariis Auerrhois or- glä dine Alphabenco digeftis. "- L—»3a nmnwwD o Ler de pljfogm- prbiü enia ad Alexandrum M. li r—155n nyun o LzäærArgüaælæ p de regno ad Alexandrum, lachiia ben Elbat- trak feu Ioannes filius Patriarchae vertit » [ hunclibrum ex idiomaté latino in ara* n bicum, & ex arabicoin hebraicum trans- j tulit R. Iudas el Charizi Poeta, Idem Iu- dasel Charizi ex arabico transtulit in e- Ü braeum fermonem, velEpiftolam quan- dam didafcalicam feu Ethicam , quam ex j J graeco fermone in arabicam transtulerat qmdam Ali Ifmaelita. mgmn "20 Lber Pomi, in quo agi- J tur h £ J 164 INTROD. AD HISTOR, Excufus eít tur de morte Ariftotelis. Riuae Tridenti vna cum libro. 'v.irtutum..: APIIAE, r—)monm "o ecretum Secretorum, Fertur effe liber de 'confiliis & confilia- rüis, ex graecoin arabicum, poftea ex arabico in ebraicum translatus. Multa equidem in his accuratiorem.s promerentur indagationem , quousque cum graecis , qui in noftris manibus ver- fantur Ariftotelis exemplis ebraeae iftae translationes conueniant , quod tamen.» illis demum conceffum eft, quibus fa- cultas data eftcodices illos manuftriptos EM E CRLEE x a o as confulendi: fi modores tanti eft. Quic- uid huius fit : patet ex dictis, Iudaeis non minus quam Chriftianis in admiratione tum fuiíffe Ariftotelem , & vtrosque ea- dem laboraffe dementia. I1mo & fchola- fticos in deliciis habere coeperunt Ebraei. Fuerunt namque ex illis, qui quosdam.s "homae de Aquino libellos in fermonem Ebraeum transtulerunt , vt Bartoloccius docet 7. 11, p. $60. Interim cum tanta huius gentis fit arro- vt eos pudeat omnino ab Eth- gantia , nicis aut Chriftianis didiciffe, lepido pror- füs commento ex Ariftotele fecerunt.» Iudaeum. Extat hac dere locus obfer- þop. vatu dig-nim-mus in Scbalfcbelteb Hakkab 16?2. — pmms.anm&zok. 165 á 12, quem breuitatis cauía latino faltem.» Il referemus fermone: Aeperiuntur , inquit, in quodam libro inter. Chriflianos ex iis quos [ fecerat: Eufebius feripta baec verba: — dixit ] Alirkos. difcipulis fuisz. comuenit vt fciatis , T quod maior pars philofopbiae ad nos peruene- rit ab Ariflotele fapiente , qui fuerat vir Iu- du daeus de femine Ifraelis , Ierofolymitanus de » Q ffliis Kalia , de tribu. Bemamin, — Veniz adno- j ffri famam ex infulis longinquis , quae funt in r "Afía , & defcendit ex montibus ad nos ,65 fe- 2 dit nobiscum diebus plurimis. Philofopbiam.s f peperit mobis , & multo plura valde reltquit , 05 €& didicimus ab ore eiu,quam ipfe didicerat nobis, Male profe&to rebus füis confu- non lunt, qui ludaeos in hiftoria auctores Ts fequuntur. Nec enim turpiusilli fe tra- T ducunt , quam cum ad hiftorias enarran- ) dasfeaccingunt. ld quod velpraefenti 1 comprobari exemplo poteft. Mera enim ignorantia & confufio ex ifta narratione ; ym elucet, Eufebius namque, ad quem pro- i vocat, J/j. IX. de praeparat, Euangel, cap. IiI. hihil plane eiusmodi habet , quodIu- A Clearcho nimirum.s5 EI daeus ille fingit. J peripatetico philofopho introducitur A- tiftoteles loquens de quodam Iudaeo , d » quem non tantum fermone, fed & animo, i Graecum, philofophumque fuiffe dicit.», oribus Afiae locis ad l atque hunc. ab alti ma- n L 3 Ed 166 INTROD. AD H!STO!&; btl maritimas ciuitates defcenditfe , eu.mgue aliarum gentium inftituiffecommercia. , eo quidem euentu, vt pluraab eo diíce- rent,-quam illum edocerent. — JZe ergoe, inquit, Iudaeus erat ex Coclefyria. Hi por- ro 4 Calanis Indiae populi« originem ducunt , qui apud, Syros Iudaeorum momen aloco acces perunt. Vrbis autem ip[orum nomen tortuo- fum admodum & impeduum eff ,| Hierufalem E€nim "0cAIUr, Is cuma . plerisque bo[pitio exciperetur , & a fuperioribus ad maririma» loca deftenderet , mom fermone tantum, [ed etiam animo Graecus erat z nobis ergo tumos án Affa forte degontibus accidit , vt ad eadens appulfus loca nobiscum aliquando [imulque cum* alüs quibisdam philofaphiae. fludiofís . werfas vetur , T eorum in fapientiae partem G focie- £atem veniret, 4tque Ut cum plurimis dà- rina praeflantibus familiariter vixerat , plus aliquando quam acciperet , nabiscum commte sicabat, Haec Eufebius , in quibus nihil omnino occurrit , quod faueat Iudaeo. Alii itaque ex hac gente futilitatem hu- jus figmenti fine dubiointelligentes, non feliciori tamen commento, gloriam Ari- ftotelicae philofophiae in fuam transferre nationem conantur. Afferunt namque Ariftotelem totam füam philofophiam.s ex libris Salomonis füffuratum eífe, ex- que pilata. eigs bibliotheca €o.tempore, capta PHILOS.EBRAEOR. 167 &U capta ab Alexandro M.' vrbe . Hiero- T folyma , in poteftatem Ariftotelis vene- rat ,quem & omnes Salomonis libros rg&, ignitra didiffe, addunt, ne plagiiaquo- jl uam accufari poffet. vid. Seba/fcbeletb li, 'Eribuitur ibi haec fen- Hakkabb, p. 102.. r tentia auctorilibri M330N. »7»2W Semitae ilw- fíidei. Quod tamen commentum ne in- A digetquidem refutatione. Nectamen» j fimul reiicienda eft illorum fententia.;, !L quiafferunt, ab Ebraeis philofophiam ad jfi Graecos promanaffe , modo addatur , a Jl his fimul corruptam valde deprauatamq; n fuiffe , quam plerumque non faus puram, r!.m fed quodammodo coinquinatam accepe- i rant. vid Maimonides i2 Moreb Neuocb ; j part.I.. cap. LXXI. & Petrus Daniel Hue- [ tiusi» Dem. Euang.prop. IV. cap, VIM. p. ijt, u feq4... Sed commentorum de Ariftotele» li l nondum eft áinis, Sunt namque alii ex j L.l Iudaeis, qui Ariftotelem profelytum fa- dul &um, & facra Ebraeorum complexum-» il fuiffe , docent. Autumat hoc nimirum TGF R. Iofeph Aben Schem To£, in praefatio- ! nefuaeelucidationis , inlibrum Ethico- Ifi rum;apud auctorem libri Scbalfcbelerb Hak- [UB kabb.p.i02. Dicit fe vidiffe in Aegypto li* brum quendamin quo fcriptum fuerit.», )Xn quomodo Ariftoteles in fine dierum, coz- j le.- ü f*jws fuerit amne iä , quod [criptum in libro $!5 168 INTROD. AD HISTOR. ^C git Mofs , 67 fatius fft profelyru..— Addit o —— Y idem, fe aliquando etiam legiffe in vetu- fto quodam codice, quod Ariftoteles in fine vitae retractauerit omnia opera phi- Aofophica quae fcripferat. Epiftolam ; quoquehac de re fcripfiffe ad Alexan- rum M. quam integram ebraeo & lati- no idiomate exhibet Bartoloccius 7, . p. 475.[eg4.. qui & reliqua quae Iudaei de Ariftotele habent diligenter collegit. .1- dem etiam recte obferuat in hac Épifto- la 4cócara occurrere, vt nemo nifirerum omnium ignarus, fe induci paffurus fit , vt credat ab Ariftotele hanc Epiftolam fcri- ptamfuiffe, |Ceterum haeceumin finem allata fünt, vt inde euincerem, non mi- norem forte auctoritatem apud Ebraeos obtinui(le Ariftotelem, quam apud Chri- ftianos. Hinc& mirumnon eft , quod compendia &fyftemata omnium partium philofophiae methodo fere Ariftotelica., ab Ebraeis cohítripta extent , vt ifan fiue Logica R.Simeonis inlinguam latinam verfa a Munftero, item Zoegica R. Leui ben Gerfon , item Cempendium Logicae f£- se organi Logici Ariflotelici Aben Refched : porro Pby/ea R. Abben Tibbon vt & PTUEMON "TOU Sewtaefde, in quo phyfica & aftronomica tra&antur , & cu- ius auctor dicitur R. Meir, vid. Zezz. Daw. PJ2. PHILOS. EBRAEOR. 169 p.j9. . Ethicorum etiam libellerum ma- . i n a eft copia, de quibus vt & reliquarum ^ hilofophiae partium fcriptoribus videa- tur Hottingerus in. Bjl/iorb, Orient. cap, 1. elaff. X1. I) De moralibus etiam gentis É- braeae fcriptoribus (ex quibustamen mul- i ti , quod non negandum, fcripturae fa- crae &legis Mofaicae infiftunt veftigiis) ! confulendus Laurentius Odhelius, qui de iis ex inftituto ag o it in Syzagoga Bifron- ze p.71. feqq.. Et poffet facile ingens il- :Il lorum catalogus texi, qui famam quan- dam & celebritatem ob philofophiae Ari- ftotelicae ftudium in hac gente confecuti Efl l funt, fi magnopere cuiusquam referret. ; horum nomina fcire: nonnullos tamen, H quorum paffim Iulius Bartoloccius memi- l nit in Bibliotheca Rabbinica , operaque » illorum enumerat , indicare haud abs re fuerit. Huc ergo referendus eft R.Abra- 2 ham Chiia , qui praeter aftronomica, & alia philofophica fcripfit , 7. 1. p. 24.25. R. ! Abraham bar Chasdi , cuius itidem opus- cula philofophica, fpeciatim moralia ex- : tant 7. l. p.26. R. Abraham ben Ilom. Toff, Commentator Ariftotelis 7:Z. p.27, R. Abraham de Balmis , celeberrimus in- terpres & commentator Ariftotelis , qui interalia edidit Epitomen in Logicam.» Ariftotelis, &in eum quaefita varia, item fer- L 5',' 170 INTROD. AD HISTOR. fermonem d.ä fuübftantia orbis, librum de demonítratione cum commentarlis A- verthois, quos itidem in latinam linguam | tf anstulit, & quae reliqua funt, accurate.» ^m emorara a Bartoloccio 4v p.34./224.. R. Elasde Candia 7.1, p.:92. R. Antoli q ui in decem praedicamenta fcripfit, T. £. ial m P3D* R. Chananiiah ben Ifaac Haiazer: huius celebris extat liber fub titulo c—»Bxyvan UY Eraditiones phiofo- phorum, in quo variae Graecorum Eth- nicorumque Philofophorum fententiae colle&tae fuünt: fcriptus eft lingua arabi- ca , & inebraeam translatus a R. Iuda fi- lio Salomonis Hifpano, 7. IJ. p. $47. R ludas Cohen, qui etiam variis fcriptis phi- lofoph! am Ariftotelicam illuftrauit 7. HI. P R. Iudas bat Mofis T.HL, p.g. R. ginontantum Mat- Iofeph Aben Cafpi, q h Neuochim, fed Platonem monidis More etiam pariter ac Ariftotelis fcripta co m- mentariis fuis illuftrauit, 7. I1l. p. $77. R. Iofeph del Medico , philofophus & ma- thematicus infignis, 7: lII p. $2/. — R. fo- feph ben Schem Toff prae ceteris inter » Ariftotelicos eminet,& libros Ethicorum Ariftotelis ad Nicomachum, vt fupra di- ximus, infigni commentario illuftrauit 5 T.lll. p. $5. R. lacob ben Iíaac Tzaha- Medicinae Doctor-» lon Philofophiae & /^ Romae & r PHIi.OS. EBRAEOR'.'—- l I7I Romae creatus , floruit feculo fuperiori, j & fcripfit librum : r—,»230 nv*5i» o n liber margaritarum pretio[arum. , qui com- QU pendium — exhibet. libri apud Iudaeos celeberrimi , cui titulus: r731225n nam Yol Obligatie cordium , culusau&tor eft R. Be- Ll chai Senex , Hifpanus , & plusintegro jj feculo Maimonide antiquior.. ldem. ïu[o aliud opus morale compofuit de Virtuti- !l "I bus & Vitiis, ex furmma Thomae de A- Ohi quino excerptum, & lingua ebraea ele- du gantiffima confcriptam, Prolixereliqua., ii eius fcripta recenfentur, 7.HL. p, $52. feq. $ R.lacob Mantinus Philofophus itidem., longe celeberrrimus,, 7. lIl p.$yo. : & alii y quamplurimti , quos recenfere prolixum l nimis & praeter inftituti raGonem effet 5. Eadem ergo peftis quae Chriftianos affia- li uit, etiam ludaejs corripuit, vt lucem yn quaererentin tenebris, & tum demum. rebus fuis optime fe confülere , puta- of rent, fi fyematum, compendiorum,com- if mentariorumque in Ariítotelem, nec fi- j nem nec modum facerent. In matheft D nonnulliex ludaeis, quod non diffiten- dum, excelluerunt.: . fed cumprimis ob : j peritiam aftronomicam celebratur Rabbi 1íaac ben Said, auctor tabularum Alphon- 7 i finarum , de quo vid. Zez, Danu. p^rt. F. P. 57. Schalfcheletb. Hakkab, p. y9.. Iucbaffm : LATEA ld - 172 INTROD. AD fSTOR. PÀg. Ceterum non abs re fueriþ paucis hic oftendere , quam hoc ipfo Ariftotelicam philofophiam amplecten- do,lIudaei a maiorum füorum moribus atque inftitutis defciuerint. Elorente » adhuc Ecclefia Iudaeorum , quin tanto quisque agentilium inftitutis & philofo- phia magis recefferit , quanto maiori in pretio diuina eloquia , & fanctiffima di- fciplina a patriarchis gentisque Ebraeae conditoribus profe&ta , illifuit, nemini dubium effe poteft. Aft quo magis corrupta fuit EcclefiaIudaica , eo faci- lius gentilium admiferunt infüituta at- que dogmata. Tempore Hafmonae- orum €iusmodi decretum conditum.s tefertur. in Gem. Traó. Bau. Kwum. f. g2z. ï m n52m q3 25795 C"uWN WOnN oaleditius fit. quisquis filium fuum docuerir [a- pientiam GraecanicAm, Decretum hocin.» Mifchna Maffecbetb. Sotba c. YX. refertue ad tempus, quo Titus bellumgeffit cum Iudaeis. Quodita capi poffit, acfirepe- titum poftea decretum fuiffet , Hafmo- naeorum temporibus conditum , nifi & idem quod eiusmodi decreto occafionem praebuitfacinus, tum in Mifchna , tum 1n Gemara commemoraretur. Vix au- tem aliter haec inter fe conciliari poffunt , Mifchnaaut in vquam* vt di;amus , autin - eé PHILOS. EBRAEO—R.H 173 lb Gemara temporis errorem fübeffe. Quic- pf quid huius fit: paffim inipfo Talmude ; vl prifci moris Ebraeorum,Graecanicam phi- hus lofophiam fugientium,occurrunt veftigia. Itj In 7rad. Menacborb. f. g9. haecleguntur , : iij Dumae filius qui ex R, Ifmaelis geneve geni- Yo eug erat. , quaeffuit ex boc auunculo s num.» !n mubi, qui legem vniuer[am addidici , fas ef ( ff udere artibus 65 literis. Graecanicir? Ibi in- u eulcauit eá auunculus dilum (lof. 1, - 9. Ne n difcedito liber ifle legis ex oretuo, fed medita- 1 beris deeointerdiu & noclu: (addens) ades- ]. dum & tecum ipfereputa, quae fet illa bora . , l« quae nec ad diemnec ad notlem pertinet , at- ( que bac fapientiae Graecaniae operam nauare tibi licebit, " Intelligiturex eo, etiam cor- h ruptis & peffum euntibus Iudaeorum re- N bus femper fuiffe, qui Graecanicae philo- i fophiae mafcule fe opponerent. Aft parum hi profecerunt.. Iam Haímonae- ii orum temporibus Helleniftas, quosin- ter & Ariftobulus, Ariftotelisadmirati- J f one in transuerfüm aétus , Graecanica ; fcita maiorum fuorum decretis admifcu- ) iffe , authis reliCtis , illis adhaefiffe vnice, iam fupra $. XVIII, obferuauimus. At- ä que haec ipía forteres decreto , antea., ]l memorato, condendo, occafionem fuppe- ditauit, Primispoft Chriftum natum fe- culis pauca occurrunt exempla Iudaeo- rum 14 INTROD. AD HISTOR. d rum, Graecanicae philofophiae, cum füc- Flauius Iofe- ceffa quodam, litantium. phus Graecae linguae & difciplinae pe- ritior forte fuit quam Ebraeae, aft huic inter Hiftoricos potiori iure locus debe- tur, quam inter philofophos. De Phi- lone communis eruditorum eft fenten- tia , Platonis affeclis eum annumeran- dum eífe. Praeeuntem hi fibi habent Eufe- bium : £rar , inquit de eo verba faciens, Ebraeus quidam origine , [pendore generis ac dignitate nulli apud. Alexandriam concedens. In dilhmir vero & patrüs difciplinir, quan- zopere elaborauerit , res ipfa declarat. E haec im philofophia & bumanioribus literis quanrus fuerit , nibil attinet dicere , quippes cum 1n Platonica ac Pytbagorim plyilofopbia, quam praecipue feclatus eff , omnes [ui tem- porís fuperaffe memoratur. — lib 1I, H.. E. cap. IF. Accedit Hieronymus in Epift. ad Magnum Orat, Rom. quidloquar de Philone, uem vel alterum Platonem Critici pronunci- ant? Ab his ad noftram vsque aetatem.s 0- propagata eft fententia, Philonem Plat nis annumerandum efífe affeclis. Aft non fineratione ab his difceffiffe mihi vi- deturloannesTonfius in do&tifimo ope- re , quod de feriptoribus bifloriae philofopbi- cae compofuit.. //P. IT c4p. IV. Rationes eiusfünt, primo, qued fuperfüites Phi- 1 fpi- lonis lib Platonicum genium nor rent, " — 175 V à [ rent.. Deinde quda Iofephus 4/. XVIII. .ä'miq Philonem equi- Jh uit. Iudaic. cap. X. dem virum infignem & philofophiae non " lil imperitum dicat , aft Platonica eum im. i butüm fuiffe philofophia, non addat.;. * Etíanenullam video rationem , cur non ! n ( ab Ebraeis is potius ea haufiffe cenferi de- t beat, quam aPlatone, quae huic ple- " rumque tribuuntur, cum negari neque- ]i 15, at, multa ipfam Platonem dididile, abEbraeis. lactatum quidem de eo pro- Hd Ln verbium : 7 QíAov wkaïovz'ge»: ,7 IlAdrGV QiAoi(cei , quod tamen an de noftro Phi- 4l li lone intelligendum fit , nondum pla- ne euiclum efít. De illo antiquiores ní . patres hoc interpretantur dubie , iu- IPO niores confidenter , vt idem obferuat Ion- iij Hm: fius , 4. v. p.227. Praeter Philonem pauca forte occurrunt exempla Iudaeorum.s , Mþ qui primis poft C. N. feculis magnum d , Graecanicae philofophiae ftatuerint pre- tium, Sed maiorumtamen quoque fuo- " rum doctrinam corruperant, & relicta fcripturae facrae lu ce, in Talmudis ober- : rabant tenebris. 'Tandem cum fcholis f eorum , vt fupra diximus, in Babylonia i ( deftru&is, multi in Europam praefer- tim in Hifpaniam fefe reciperent, inqua.» J caput erigere incipiebat Ariftoteles, in- " fecuta fuit ifta, quam defignauimus philo- l« multos exemplo l« fophiae ludaicae facies, fuo " 176 INTROD. AD HISTOR. füo corhouente Maimonide, vt do&trina a L Patribusaccepta magis magisque corru- pta, ipue Ariftotelicum philofophan- di genus ample&terentur. Fuiffe itaque in fatis videtur, vt veluti orbis philofophi- z cus,Ariftotelis fubiret iugum & cum liber- tate veritatis faceret iacturam. Namque Chriftianis quidem , quantum haec philo- fophandi ratio attulerit damnum , notum eft. Ebraeorum vero fatis quidem iam.s ceteroquin corrupta philofophia erat, per Ariftotelicam tamen veritatis veftigia ma- gis magisque fünt obfcurata. XXXIII. Atque hanc philofophandi ratio- ä nem ad hunc vsque diem tenent. Kab- baliftica qui tractant, commenta ple- rumque commentis augent , pauci fa- ne ad veftigia veritatis ex Kabbaliftica philofophia eruenda, idonei funt. Nec operae quod fit pretium faciunt, qui gentilium philofophiam cum maiorum Ad ratio- fuorum fcitis coniungunt. cinandum enim plerique fünt ineptiffi- mi. Sane ex recentioribus praeter Ifa- acumAbarbanelem, (x) atque Menaffeh ben tfrael, (y) pauci forte hocin gene- re aliquam laudem , füo quidem me- X rito , confecuti funt. - (x) Na- sE 0 PHILOS, EBRAEOR, 177 lii frlr (x) Natus eftlfaacus Abarbanel Lifabonae ; À.1437. ex clara apud fudaeos familia ; , lil quae fi tum ipfi Abarbaneli , tum aliis cre- Qu dendum, ex ipfa Dauidis ftirpe oifginem n h trahit.. Ingenio pariter ac doctrina fuit 5 excellentiffimus , vt Maimonidi non ae- " T quiparetur modo, fed &a nonnullis prae- j feratur.;, Prudentiae eius documen- tum eft, quod in maximorum Regum.a Iu Principumque aulis fümmis rebus prae- W fuit. Philofophica licetex inftituto pauca n fcripferit, e.g, tzrmbN mb5yBD ope- "4 Dei , h, e. de creatione feu innouatione mundi , contra Ariftotelem & alios, qui l mundiaeternitatem afferunt , & alia quae- j dam, reliqua tamen eius fcripta, praefer- ! tim elegantiffimi in varios Scripturae fa- crae libros commentarii luculenter te- / ftantur, eum & philofophiae probe peri- (A tum,&inGraecorum Latinorumque fcri- f ptorum lectione haud mediocriter verfa- qui tum effe. Specimen przdentiae eYus ciuilis y ipfe expofül 1n peculiari Jebediafmate. Ce- f tera quae de eius hiftoria notatu digna ; l fünt, vtad inftitutum noftrumnon perti- a- nent, ita lam abaliis expofita funt dili- genter. Vid. Nic. Antoniusin 2/Àotheca j Hifhanica T. l.p. 627. Petrus Baelius in Di- £ionario Hiflorico- & Critico T.l. v. Abarbanel, la Scripta eius accurate recenfet' Chrifto- phorus Hendreich i» Pasdectis Brandenbur- gici, V, dbarbanel. M. ) Ob Rof 178 INTROD. AD HISTOR. (yp ob do&rinam fingularem hic multis Chriftianorum in pretio fuit , fpeciatim E- pifcopio, Voffio, Barlaeo. Et huius qui- dem notum eft in Manaffem carmen , quo inconfulto forte erga Iudaei do&trinam in- geniumque amore ,abreptus, parum ab» fuit , quin aeque beatum eum praedicaret ac Chriftianos, Exprobratum hocacerbe fuit Barlaeo a Vedelio. De peritia eius H philofophica fcripta eius fatis teftantur , vt conciliator in Pentateuchum , de Termino vttae (à libri tres , derefurrectione libri MI, Problemata u de creatione , de Fragilitate bumana &c. lin- ( ld gua portugallica compofita , & a Dionyfio Voffio , Vorftio, aliisque in linguam lati- CIP namtranslata, Ad philofophica autem D dogmata quod attinet , cumprimis notatu d dignum eft , quod fententiam de praeexi- foï ftentia animarum iterum in fcenam pro- l duxerit , imoforte Chriftophoro Sandio, V & Anonymocuidam eandem defendendi occafionem füppeditauerit. Eft tamen.» ( haec fententia 1l!!i cum aliis Ebraeis , prae- | r fertim Kabbaliftis communis , vtin fe- äþ( quentibus vberius demonftrabimus. Ipfe hocagnofcit Menaffe benIfrael. Namque lib. 1. de Creat. problem. XW. p. é1, non tan- tum hanc opinionem communem omni- ]e m um Ebraeorum vocat , fed & ab his quoq; ad gentiles manaffe afferit. Quoiure,nunc e.hanc ïl non difputamus, Interim Manaffi ipfam ; PHILOS, EBRAEOR, 179 Jts ipfam ob fententiam illis quicontra prae- ) exiftentiam animarum difputant, vt Bal- thafari Bebelio in peculiari exercitatione Argentorati A. 1675, edita, & lacobo Tho- | mafio Grar. XX. aduerfus afferentes. praeexi- flentiam animarum , patfim vapulat. n $. XXXIV. Non defuerunt tamen ex Chrifftia- M nis,quireiecta philofophia gentili, Mofa- J 1 icam iftam , tum arcaniorem, quam., 3/À , Kabbalam vocant , tum exotericam li quae in libris Mofis continetur, reftau- b — ! d! 4 rare magnoanimoagegreffifunt. Prae- cipue cum bonis literis artibusque prifti- u tl nus reftitueretur nitor ,reperti funt qui- dam viri docti, qui Kabbalifticae philo- t n fophiae magnum ftatuerunt pretium ,. Hos inter eminet Io. Picus Mirandulae D T Comes, (z) cui, cum aliquot ex fecre- 1 tiori philofophia thefes Romae ad difpu- (2 tandum propofuiffet, fcribenda ideo fuit rel Sed ex Germanis Ioannes . apologia. i Reuchlinus (a) non minoricelebritate li in hac philofophiae parte verfatus eft, ld multorumque etiam ideo incurrit repre- J henfionem. Ü (z) Extterunt fane & alii ex Chriftianis, qui M K ab arcanioris iftius philofophiae Eþraeo- 2 rum 180 INTROD. AD HISTOR. rum ftudio non fuerüt alieni, vt Paulus Ri- cius cuius extant de Agricultura coelefH libri IV. & alia opufcula Kabbalifticam eruditi- onem fpirantia,itemqueA:c hangelus Bur- gonouenfis cuius habemus isrerpretationes in feletliora obfcurioraque Kabbalifearum dog « mata, &alii, de quibus omnibus hicvbe- rius dicendilocus non eft. Coniunctim Ricii & Archangeli Burgonouenfis, alio- rumque Kabbaliftarum monumenta edi- dit loannes Piftorius Nidanus , Medicinae Do&or , & Marchionum Badenfium Con- filiarius,Bafileae A. M. D. XXCVIL. in fol. Praecipuos itaque philofophiae Ebraeae. reftauratores dum recenfereanimus eft , rimo occurrit Io. Picus Mirandulae Co- mes , qui füoiure a nobis ex jgit, vt pau- lo vberius de eo differamus. : Merita eius in haec ftudia nemini ignota funt , & ante eum nomen Kabbalae & Kabbaliftarum Romanae linguae incognitum fuiffe , te- ftatur Io. Reuchlinus 4e arze Kabbalif lib. L. p. 629. Vitam lIoannis Pici dedit eius ex F fratre nepos , Ioan nes Francifcus Picus Mirandulanus, quaeoperibus vtriusq; A. M.DC.L Bafileae coniunctim editis prae- fixaeft. Exeanonnullaquae ad noftrum inftitutum fpectant, excerpere nonabs re fuerit, quia ad fata philofophiae Ebraeae eo te&tius intelligénda, pertinent, Editus nempe in lucem eftloannnes Picus A. 1463 po db L VPHILos.' EBRZ&EOR. 18t l. oft Chriftum natum, cumque ingenii ex- in cellentiffimi fumma & mirifica vis 1n tene- N ra aetate fe ftatim proderet , literarum fa- lr crisinitiatuseft. Quartum & decimum.s ( aetatisannum agens.difcendi iuris Ponti- j ficii gratia Bononiam fe transtulit , quod vbe' cum biennium deguftaffet , meris idinni- d ti traditionibus confpicatus , alio deflexit, ]i edito tamen prius profectuum fuorum.s dl Ípecimine,epitome quadam feu breuiario, lifid ex epiftolis füummorum Pontificum quas decretales vocant, compilato. Sedfacul- ,On' | f ? tatum naturae rerum cupidus explorator , Qu tritas has femitas dérelinquens intelle&tus fpeculationi , philofophiaeque cum hu- T (o manae, tum diuinae, fe penitus dedidit. Italiam itaque pariter ac Galliam peragta- pau QUs vit, non aliamob caufam , quam vt viros "d do&trina praeftantes audiret , maioresque füm indies ab illis in hisce literis profectus re- ferret. n Iamque feptennium apud illos verfa- zus erat (placet hoc ipfius Ioannis Fran- | T cifci Pici Mirandulani verbis eloqui) 2u42- do bumanae laudis €9 gloriae cupidus (nondum ( enim diuino amore caluerat) Romam migrauit , w, À ff inibique oflentare cupiens ,quanta eum in po- flerum a fummusyioribus maneret inuidia, non- ( yt gentas de dialetlicis , 6 matbematicis , de na- turalibus , diuinisque rebus quae[fHiones propos d i fuit : mon modo ex latinorum petitas arculis , i Graecorumque excerptas [criniis , fed 9 Ebrae- 0orum M3 J ag 182 INTROD..AD HISTOR, erum etiam my[leris erutas , Chaldaeorumque arcanis atque Arabum vefgatas. . Multaitem de Pytbagorae Trismegifli &V Orphei prifca & fubobfeura philofophia , multa de Kabbala, B. e, féereta Ebraeorum dogmatum receptione (cuius ä €j Hilarius , & Origenes , ex noftris poriffmum commini(cuntur) quaeflion:bus illis. intexuit z zuulta etiam de naturali magia, quam non par- vo interffitio ab impia & fcelefla feparari edo- £uit &'c. Et patet (ane ex hifce thefibs,quas deinceps fübiungemus, qua eam partem, quae de Kabbala tractat , ífüummum plane- que excellens inIoanne Pico fujffe inge- nium, &in tenera iftaaetate in fcientiis &artibus , ab vfu , & cognitione vulgi lon- ge remotis , eum fuiífe verfatifimum , l s —— Isb — M iil "CEL — LL Hinc nec alia , quam quae ingenia prae- clara quaeuis manere folent , expectare » potuitfata. Non tantum enim maleuolo- rum inuidorumque artibus prohibitus eft, quo minus Romae publica difcepta- tione eas defendere poffet , fed tredecim., etiam ex iftis propofitionibus haerefeos nota eft inufta, licet omnesa viris do&tis, & cordatis , & magnae auctoritatis Theo- logis effent approbatae, Quarecommo- tus Apologiam edidit , variu» iudiceIo. Francifco Pico , epus & elegans , multaque » verum [ütu dignarum cognitione refertum. 2ua editione (haec fubiungit) /wce clariu «on[pici ddtävejl non tagtum concluffones Kabba- lifii- a PHILOS, EBRAEOR. 183 qu liflicas: catbolicos potuiffe recipere fenfus, quam ln illos qui primum adlatrauerant , infolentiae & :'0" ruditatis coarguendos e[fe.. Ypfe tamen Ioan- LTA nes Picus faffus eft , occurrere quaedam in d hisce propofitionibus , quae incautos in.» d errorem adducere poffint. Proinde opus 7N fuum Apologeticum ita concludit : Z Ft"' ergo me oderunt ,ideo illanon legant , quia no- ", fiva funt , qui me amant , ideo non legant , quia V ex illa, quae mea funt , cogitare plurima pof- T fent , quae non fant nofftra.. Neutiquamau- jl* tem hic filentio praetermittendum , fedin d exemplum potius quod omnes,qui vana. lIs philofophiae fpecie delufi; imitentur, pro- J ponendum, qued loannis noftri Pici ex L, fratre nepos refert , eum hac ipía quali- (2 cunque calamitate ad falubriora confilia,a vanitate & ambitione ad fanétius vitae in- J " ftitutum,adductumfuiffe. — Prius enim,in- ( quit , & g/oriae cupidus & amore vano [uccen- g féa muliebriburque illecebris commotus fuerat : verum fmultate illa experretlus diffuentem lu- )Os xu anunum retudit & conuertit ad Chbriflum.s , atque foeminea blandimenta in fupernae pa- 5j triae gaudia commutauit , negleétaque amra.» gloriae , quam affettauer at , Dei gloriam & Ec- 01 clefíae vtilitatem tota coepit mente perquirere , ) adeoque mores componere, vt poflbac velimimi- ] co iudice , comprobari poffet. En! feliciffimi philofophi veram imaginem! Multis au- tem luculeniüffimisque documentis com- M 4 probauit 184 .INTROD. AD HISTOR. probauit deinceps , ferio priftinos fibi di- fplicere mores. Elegiaco carmine amo- resluferat, vt idem Io. Francifcus Picus au- étor eít, quos quinque exaratos libris reli- gionis caufa ignibustradidit; multa iti- dem rhytmis lufit Hetrufcis , quae pari caufa par ignis abfumfit. Sacras deinde literas ardentiffimo ftudio complexus, .o- mne ftudium omnesque eo contulit labo- res , vtearum vero fenfuatque guftu im- buerentur omnes, profligatisque profanis erroribus coeleftis doctrinae pomoeria ; indies longiuslatiusque proferrentur. Va- ria hinc fammo ftudio elaborauit fcripta, quorum nonnulla ipfo adhuc viuente, alia eo mortuo edita funt , nonnulla quod legi non poffent, aut plane imperfecta effent ;, tenebrisobruta manferunt ». — Quaelu- cem adípexerunt coniunctim cum Ioan- nis Francifci Pici operibus edita funt, in- ter quae primum locum occupat eiusdem Heptaplus Àn quo de operibusfex dierum.s genefeos, & die quietis,myfticam & Plato- nicam interpretandi rationem fecutus, differit... Opus &5 perfecium ingenio & elaboratum induftria vocatur eius ex fratre nepotl, cum fublimibus philofophorum . do- gmatis ,. tum profundiffmis noflrae. Chriffi- anae Theologiae myfleriis vefertifhmum ,. &c. Sequuntur zongentae eius concluftones, qua- rum fupra iniecta eft mentio, vna cum.; 4po- "- PHILOS. EDRAEOR, 185 id Apologia, quam excipitliber de Ezre & 'zo, 1 fecundoanno ab Heptapli editione ab eo M Ícriptus : éreue quidem corpore , vt de eolo- ( quitur [o, Franciscus Picus , /zZ amplum vi- l ribus fed altiffmis & philofaphorum digmatis : p & rbeologorum fenfibus undiquaque refherfum, d quo fuperius &nte non effe vnum, fed ffbi inuicem T 7 e[pondere, aequalique effe ambitu oflendit , con- abO' trouerframque fuper eare a Platonis. Mriflote- I Jisque fectatoribus babitam recenfuit , afferens dl "cademicos illos qui contrarium contenderant, [ verum Platonis dogyma non affecutos , fenfumq, V prorfus comyunem inter Ariffoteleim & Plato- , nem devno & ente, frcut & de reliquis in vni- ali uerfum, & ff verba defiderent, demonffraturus l erat non defuife. — Fuiffe autem in eo plane i loannem Picum; vt Ariftotelem cum Pla- i tone conciliatet, fcriptum etiam aliquod, " quo idem demonftraturus erat, excufüm J effe, idem teflatur . Lectu etiam di- j gnum eft vltimum operis de Vno & En- If te caput, quo totam difputationem, quae 1l ceteroquin fterilis videri poterat, ad infti- fU tutionem vitae & morum emendationem id ingeniofe conuertit, quod nifi vltra quam 4 par eft ab inftituto difcederem, hic etiam l? referrem.Tractationem de ente & vno ex- j cipit oratio de /ominis digpitate , & hanc ff, regulae XII. partim excitantes , partim diri- li genter bóminem in pugna þirittm/i t tum.s porro eiusdem in eraziogem dominicam . J M £X Qs edh. 186 INTROD. AD HISTOR, » n expo/iiio fequitur, vt & Epiffolae , &tan- dem praeclarum multorumque fermoni- bus concelebratum opw i» Aflrologiam.». In hisomnibus talem fe praeftitit , vt num ingenium & iudicium, an doctrinae vber- tatem magis quis admirari debeat, merito GE . a M. . M UEL du anceps dubiusque haereat, Obiit Ioan- mesiftePicus A. 1484. aetatis trigefimo fecundo, vt quem faepius laudauimus, Io- annes FranciscusPicus au£tor eft, qui & ( dereliquis, tum ad ftadia , tum ad mores patrui pertiaentibuslegi meretur. Cete- xum vt fpecimen doctrinae Kabbalifticae ex primo hoc fcientiae huius inter Chri- ftianosreftauratore exhibeamus , ex non- ,gentis eius conclufionibus , quae forte in paucorum verfantur manibus , eas hic fubiungemus,quas ex Kabbaliftarum fon- tibus fe haufiffe profitetur. Ioannis Pici Mirandulz Comitis con- clufiones Cabalifticae numero LXXI. fecundum opinionem propriam ex ipfis Ebraeorum fapientum fundamentis, u- Chriftianam religionem maxime cony&rþ— mantes. ä . (1) Quicquid dicant ceteri Cabali- — flae, ego prima diuifione fcientiam Cab- balae infcientiam Sephiroth & Semoth, tanquam practicam & fpeculatiuam di- fünguerem. : (2) PHILOS, EBRAEOR, 187 1 (2) Quicquid dicantalii Cabbaliftae, e; jl go partem fpeculatiuam Cabbalae qua- ILi druplicem diuiderem , | correfpondentes j quadruplici partitioni philofophiae,quam M Prima eft fcien- ego folitus fum afferre. 1 tia, quam ego voco Alphabetariae re- n volutionis, correfpondens parti philofo- I phiae, quam ego philofophiam Catholi- 3 cam voco. Secunda, tertia, & quarta pars iM eft triplex Merchiana, correfpondentes 0rts triplici Philofophiae particulari, dediui- t nis, de mediis, & fenfibilibus naturis. It (3) Scientia quae eft pars practica Cab- lf balae pra&ticat totam Metaphyficam for- on malem , & theologiam inferiorem. d (4) Enfoph non eft aliis numerationi- lr bus connumeranda, quia eft illarum nu- j merationum vnitas abftraéta,& connume- rata, non vnitas coordinata. (S) Quilibet Ebraeus Cabalifta fecun- 9t i um principia & di&ta fcientiae Cabbalae cogitur ineuitabiliter concedere de T rini- [püs Iu tate & qualibet perfona diuina,Patre;Filio, & Spiritu San£lo, illud praecife, fine ad- j ditione , fine diminutione aut variatio- ne , quod ponit fides catholica Chriftia- rah norum. ) Corallarium.. Non folum qui negant.» urh, Trinitatem , fed qui alio modo eam po- j nunt, quam poni;t CatholicaEcclefia, fi- cut Arriani, Sabelliani & fimiles, redargui ) poffunt 188 INTROD. AD HISTOR. poffünt manifefte , fi admittantur priqcï- pia Cabalae, (6) Tria magna Deinomina quaterna- rii quae funt infecretis Cabaliftarum per mirabilem appropriationem tribus perío- nis Trinitatis ita debere attribui, . vt no- men * fit Patris, nomen * fit Filiij nomen * fit Spiritus San&ti, intelligere poteft, qui infcientia Cabalae fuerit profundus. (7) Nullusebraeus Cabalifta poteft ne- gare quod nomen Iefu , fi illud fecundum modáü & principia Cabalae interpretemur, hoctotum praecife & nihil aliud fignificet, id eft Deum, Dei filium, patrisque fapien- tiam pertertiam diuinitatis perfonam,quz eft ardentiffimus amoris ignis,natutae hu- manae in vnitatefuppofiti vnitam. (8) Ex praecedenti conclufione intelli- gipoteft, cur dixerit Paulus: datum effe ; Iefu nomen, quod eft fuper omne nomen, & quod in nomine Iefu dictum fit omni genu fle&ti, coeleftium, terreftium & in- fernorum, quod etiam eft maxime Caba- lifticum, & poteft ex fe intelligere, quieft profundus in Cabala. (9) Siquaeft de nouiffimis temporibus humana coniectura, inueftigare poflumus per fecretiffimam uiam Cabalae, futuram.» effe confumationem feculi hinc ad annos quingentos & quatuordecim , & .dies vi- ginti quinque, (19) m PHILOS. EBRAEOR. 189 Ml — (10) Illud. quod apud Cabaliüäs dici- tur,* illud eft finedubio, quodab Orpheo Vl Pallas, a Zoroaftre paterna mens, a Mercu- | rio Dei filius , a Pythagora fapientia, a Par- zi menide fphaera intelligibilis , vocatur. du (1) Modus quo rationales animae per !l Archangelum Deo facrificantur ,. qui a ( Cabaliftis non exprimitur, non eft, nifi per feparationem animae a corpore, non cor- h poris ab anima "nifi per accidens , vt.; 1dL ii contigit in morte ofcüli , de quo fcribitur ; n l pretiofa in confpe&u Domini mors fan- IC i &torum eius, Plefl (12) Non poteft operari 'pe*r puramCaba- n lam qui non eft rationaliter intelle&tualis. eli' . (13) Qui operatur in Cabala fineadmix- tione extranei, fi diueritinopere morie- ]ffhf turex binfica, & fi errabit inopere aut.» non purificatus accefferit , deuorabitur ab ma, Azazele per proprietatem Iudicii, pl (14) Perliteram Schin, quae mediat in u nomine lefu, fignificatur nobis Cabaliftice nj quod tum perfecte quieuit, tanquam in.» Üe g Íua perfeCtione mundus,cum Iod coniun- étum eft cum Vau, quod factum eft in. (s Chrifto, qui fuit verus Dei filius & homo, J (1;) Pernomen Iod, He, Vau, He, quod. " JJ eft nomen ineffabile, quod dicunt Cabali- Y ftae futurum effe nomen Meffiae, euiden- s ter cognofcitur, futurum eum Deum Dei filium, per Spiritum San&tum hominem.s (U fa&um, at 190 INTROD. AD HISTOR, factum, & pofteum ad perfeé£tionem hu- mani generis fuper homines paracletum.» defcenfurum. (16) Ex myfterio trium literatum, quae füntin diétione Sabath , id eft * poffumus interpretari Cabaliftice, tunc fabbathiza- re mandum, cum Dei filius fit homo, & vl« timofuturum fabbathum, cum homines in Dei filium regenerabuntur. (17) ui fciuerit quid, eft vinum purif- fimum apud Cabaliftas, fciet cur dixerit ; Dauid:Inebriabor ab vbertate domus tuae, g & quam ebrietatem dixerit antiquus Vates H Mufeus effe felicitatem, & quid fignificent tot Bachi apud Orpheum. (18) Qui coniunxerit Aftrologiam Ca- balae, videbit quod fabbathizare & quie- fcere conuenientius fit poft Chriftum. die Dominico, quam die Sabbathi. (19) Si diétum illud Prophetae: vendi- E7* tÀÉÓ —— I deruntiuftum argento, Cabbaliftice. ex- ponamus,nihil aliud nobis fignificat., uam hoc,fcilicet, quod Deus Redemptor venditus fuit argento. .ï (20) Si interpretationem fuam aduer; terint. Cabbaliftae fuper hac dictione , * quae fignificat tunc, de Trinitatis myfte- t10 multum illuminabuntur. (20 Quiconiunxerit di£tum Cabalifti- cum, dicentium, quod illa numeratio,qux iam P E. M T o t M E — a WR . M — l dicitur iuftus & redemptor, dicitur et Ze- Pa m PHILLOS. EBRAEOR, 191 h Ze,cum dicto Talmudiftarum dicentiufn, Iu quod Iíaac ibat, ficut Ze, portans crucem fuam , videbit , quod illud , quod fuit in.; lu Ifaac praefiguratum, fuit adimpletum in fD Chrifto, qui fuit verus Deus venditus ar- L ID ento, TR (22) Per dictaCabaliftarum de rubedine 3 Efau , & dictumillud , quod eft in libro Brefit Rhaba, quod Efau fuit rubeus, & ru- n beus eum vlcifcetur , dequo dicitur, qua- u fe rubeum veftimentum tuum, habetur expreffe, quod Chriftus de quo noftriDo- '089, at &tores eundem textum exponunt , ille e- eti rit, qui vltionem faciet de virtutibus im- mundis. G (23) Per dictum Hierem ïäe , lacerauit s üf verbum fuum , fecundum expofitionem ID Cabaliftarum habemus intelligere, quod Deum fanétum & benedictum lacerauit.» j Deus pro peccatoribus. o (24) Perrefponfionem Cabaliftarum ad b quaeftionem, quarein libro numerorum Xf coniunéta eft particula mortis Mariae.», particulae vitulae rufae , & per expofitio- d nem.eorum füper eo paffu, vbi Mofes in. ; peccato vituli dixit, dele me, & per dicta ( inlibro Zoar füper eotextu: Eteiusliuo- re fanati (ümus ; redarguuntur ineuitabi- hl liter Ebraei dicentes , non fuiffe conueni- h ens, vt mors Chrifti fatisfaceret pro pecca- to humani generis. )« 15) x 192 INTROD, Ab HISTOR. , /(25) Quilibet Cabalifta habet concede- re, quod Meffias eos a captiuitate diaboli- ca, & non temporali erat liberaturus. . (26) Quilibet Cabalifta habet concede- re ex dictis doéctorum huius fcientiae hoc manifefte dicentium, quod peccatum ori- ginale in aduentu Meffiae expiabitur. (27) Ex principiis Cabaliftarum euiden- ter elicitur quod per aduentum Meffiae ; tolletur circumcifionis neceffitas. (28) Per di&tionem * quaebisponitur in illotextu, in principio creauit Deus coe- lum & terram, ego credo fignificari aMoy- ä fe creationem naturae intelle&tualis , & naturae animalis, quae naturaliordine ; praeceffit creationem coeli & terrae. (:9) Quod dicitur a Cabaliftis quodli- ä nea viridis girat vniuerfum,conuenientif- fimedicitur ad conclufionem vltimam., quam diximus ex mente Porphyrii. [ (3o0) Neceffario habent concedere Ca- baliftae fecundum fua principia; quod ve- rus Meffias futurusefttalis , vt deeovere dicatur, quod eft Deus & Dei filius, (31) Cumaudis, Cabaliftas ponere in.» ä Thefuainformitatem, intelligeinformita- tem per accidentiam, ad formalitatem non per priuationem. (32) Si duplex Aleph, quod eftin textu: non auferetur fceptrü &c. coniunxerimus ftin textu, Deus gd dtïplex aleph, quode X poffe- d PäiLöä. EBRAEOR. 193 " poffedit meab initio;& duplex aleph,quod, " eít in textu, terra autem erat inanis, per.s viamCabalae intelligimus,ibi Iacob de ve- " ro Meffia locutü, qui fuit Iefus Nazarenus, | hOu .(33) Per hancdi&tionem,quae fcribitur Vf« per Aleph, Iod & Schin (& fignificat vi- rum) quae Deo attribuitur , cum dicitur , ln virbelli, de Trinitatis myfterio per viam !j Cabalae perfectiffime admonemur. - G4) Per nomen quod tribus literis fcri- Ir 1 bitur, He, Vau & Aleph , quod nomen.; ( Deo propriiffime attribuitur , & maxime r conuenienter,non folum ad Cabaliftas,qui T. hoc expreffe faepius dicunt, fed etiam ad J Theologiam Dionyfii Areopagitae, per vi- am Cabalae Trinitatis myfteriü , cum pof- ii fibilitate incarnationis, nobis declaratur. Yi (35)) Si Deus infe vtinfinitum, vt vnum j & fecundum fe intelligatur, vt fic nihil in- telligimus ab eo procedere, fed feparatio- ( nem a rebus & omnimodam fui in femet- li ipfo claufionem, & extrema in remotiffi- i mo fuae diuinitatis receffu profundam ac folitariam retraCtionem , de eo intelli- IU gimusipfo penitiffime in abyffo füarum J tenebrarum fe contegente, & nullo mo- do in dilatatione ac profufione füarum.» i bonitatum ac fontani fp 3 lgnc!oris fe mani- (( feftante .. 15 (36) Ex praecedenti conclufione intel- AU ligi poteft , cur dicatur apud Cabaliftas, " qugd * d 194 YNTROD.AD ïixsTOR: uod Deus induit fe decerïx veftimentis * uando creauit feculum, (37) Qui intellexerit in dextrali coordi- natione fübordinationem pietatis ad fa- pientiam, perfecte intelliget per viam Ca- balae , quomodo Abraham in die fuo per re&tam lineam vidit diem Chrifti & gaut- fus eft. .(38) Effe&us qui fünt fecuti poft mor- tem Chrifti,debent conuincere quemlibet Cabaliftam quod lefus Nazarenus fuit ve- rus Meftfias. (39) Ex hac conclufione & trigefima.s faperius pofita fequitur , quod quilibet Cabalifta habet concedere , quod interro- vatus Iefus,quisis effet, re&tiffime refpon - ditdicens: Ego(íum principium qui lo- bis. quor vo 40) Hoc habent ineuitabiliter conce- dere Cabaliftae , qiod verus Meffias per- aquam homines purgabit. L (ax) Sciri poteft in Cabala per myfte- flum Mern claufi , cur poft fe Chriftus mi- ferit Paracletum, (42) Scitur per fundamenta Cabalae , quam recte dixerit lefus; antequam na^ fceretur Abraham, ego fum. (43) Per myfterium duarum literarum Vau &Iod fcitur, quomodo Meffias vt De- us, fuit principium fui ipfius vt homo. (44) Scitur ex Cabala per myfterium.s pat- P t - PHILOS. EBRAEOR, 19y TIUS partis feptentrionalis, cur judicabit Deug P feculum per ignem. Yi ] (45$) Scitur m Cabalaapertiffime, cur..» q Dei filius cum aqua baptifmi venerit , & i fpiritus fan&tus cumigne. ) (46) Per eclipfationem folis, quae accis Til ditin morte Chrifli , fciri poteft fecundum. fundamentum Cabalae , quod tunc paffus Ti eftfilius Dei & verus Meffias. J ; (47) Qui fciet proprietatem Aquilonis IN in Cabala, fciet curSatan Chrifto promifit E regna mundi, ficadens éum adoraffet. t (48) Quicquid dicant ceteriCabaliftae, [ib ego decem fphaeras fic decem numeratio- 2 nibus correfpondere dico, vt ab aedificio lPOH incipiendolupiter fit quartae, Mars quin- il tae , Solfextae, Saturnus feptimae, Venus octauae , Mercurius nonae , luna deci J mae ,tum füpra aedificium firmamen- D ) tum tertiae, primum mobile fecundae., coelum empyream primae. »üea (49) Qui fciuerit correfpondentiam.s s D decem praeceptorum ad prohibentia, per coniunctionem veritatis Aftrologicae.s , Ji h cum veritate T'heologica, videbit ex fun- i damento noftro praecedentis conclufio- onis , quicquid alii dicant Cabaliftae : pri- r mum praeceptum primae numeration£ i correfpondere, fecun dum fecundae , ter- tium tertiac, quartum feptimae, quintum II quartae, feptimam nonae , octauum octa« uae, nonum fextae, decimum decimae, päïä N2 : (50) Cumï ia 196 INTROD, AD HISTOR. * (so) Cum dicunt Cabbaliftae a feptima & octaua petendos filios , ita dicas in Mer- chiana inferiori accipl, vt ab vna petatur vtdet,abalterane prohibeat, & quae det & quae prohibeat, poteft intelligere ex praecedentibus conclufionibus,qui fuerit intelligens in Aftrologia & Cabbala, (51) Sicut fuitluna in Salomone ,ita fuit plenus fol in vero Meffia , qui fuit Iefus , &de correfpondentia ad diminutionem inSedechia poteft quis coniectare fi pro- fundat in Cabbala., * (52) Ex praecedenti conclufione intel- g ligi poteft, cur Euangelifta Matthaeus in5 quatuordecim illis generationibus ante Chriftum quasdam dimiferit, ($3) Cum fieri lucem, nihil fitaliud , uam participare lucem, conueniens eft valde illa Cabbaliftarum expofitio, vt inli /fíat lux , per lucem fpeculum lucens intelli- gamus ,&in li , facfa eff Iux , fpeculum non lucens. (54) Quod dicunt Cabbaliftae, beati- ficandos nos in fpeculo lucente repofito fanétisin futuro feculo , idem eft praecife fequendo fundamenta eorum , cum €o quod nos dicimus, beatificandos fanctos in filio. L] (55) Quod dicunt Cabbali ftae lumän..a repofitum 1n fextuplo lucere plus quam lumen reli£ctum, mirabiliter conuenit A- .66) githmeti.cae Pythagoricae, zeme- : PHILOS. EBRAEORï 197 ln (56) Quifciuerit explicare quaternari- v[eï um in denarium , habebit modum , fi fit ; AAl peritusCabbalae,deducendi ex nomine in- I effabili 72. literarum. 1 (j7) Per praecedentem conclufionem Jet poteft intelligens in Arithmetica formali intelligere , quod operari per Scemam- f phoras,eft proprium rationalis naturae. (58) Reétius foret illud Becadmin,quod fs M ponit gloffa Chaldaica fuper dictionem O Brefit, exponere de fapientialibus ideis , uamde.triginta duabus viis, vt dicunt.» tel alii Cabbaliftae, vtrum €tum in Cabbala. que tamen eft re- fL n (:9) Qui profunde confiderauerit qua- ruplicem rerum ftatum , primo vnionis, jl, & ftabilitate manfionis , fecundo procef- fionis, tertioreuerfionis , quarto beatificae d jl reunionis, videbit literam beth cum pri- ma litera , primum , cum media, medium, sm 10l cum vitimis vltima operari, - (60) Ex praecedenti conclufione poteft i contemplatiuus homo intelligere , cur lex f Deia Bethlitera incipiat, de qua fcribi- l tur quod eit immaculata , quod erat cum i eocunéta componens, quod eft conuer- j5 tensanimas , quod facit dare fru&tum in.» tempore fuo. (61) Per eandem conclufionem fciri : poteft , quod idem filius , qui eft fapien- tiapatris, eftqui omnia vnit inpatre, & 3 j per N INTROD. AD HESVTOR. 39 pér quem omnia facta funt,& a quo omnia conuertuntur , & in quo demum fabbathia zantomnia. (62)Qui profunde confiderauerit noue- narium beatitudinum numerum , de quo g apud Matthaeum in Euangelio, videbit il- àas mirabiliter conuenire nouenario no- tiem numerationü , quae füntinfra primá, uae eft inacceffibilis diuinitatis abyffus. . (63) Sicut Ariftoteles diuiniorem phi- fofophiam, quam philofophi antiqui fub fabulis & apologis velarunt, ipfe fub philo- fophicae fpeculationis facie diffimulauit , & verbort breuitate obfícurauit,itaR.Moy- fes Aegyptiusin libro, qui a latinis dicitut idux neutrorum, dum per fuperficialem.» werborum corticem videtur cum philo- fophis ambulare, per latentes profundi fenfus intelligentias royfteria complecu- tur Cabbalae. (64) In textu , Audi Ifrael Dominus 3«Deus nofter Dominus vnus , rectius eft vt antelligatur ibicolleCtio ab inferiori ad fu- perius & a fuperioriad inferius, quam ab anferiori ad fuperius bis, t (65) Rectius eft, vt Amen T ,iph&refg dicat & regnum,vt per viam numeri often- ditur, quam quod dicat regnum tantum , vt quidam volunt. (66) Ego animam noftram fic decem fe- phirot adapto, vt per vnitatem fuam fit cü a, pet prima , per -intelle&n;g cum fecund tatlo- —— " PHILOS. EBRAEOR. ao 199 rátionem cum tertia , per füuperiorem con- ld M« cupifcibilem cum quarta , per fuperiorem irafcibilem cum quinta , per liberum arbi- trium cum fexta, & per hoctotum ad fupe- viora feconuertitur cum feptima , vt ad Qu itl inferiora cum octaua,& mixtum ex vtroq5 Alp »otius per indifferentiam velalternariam iit adhaefionem , quam fimul tamen conti- 1Us nentiam cum nona , & per potentiam qua inhabitat primum habitaculü cum decima. pü fil (67) Per dictum Cabbaliftarum , quod coeli funt ex igne & aqua, fimul& verita- I tem theologicam de 1pfis Sephirot nobis ült, ïox,' smanifeftat , & philofophicam veritatem.», ttul quod elementa in coelo fint tantum f?cun-s | dum aCtiuam virtutem, u iu.s irLsy (68) Qui fciuerit quid fit denar l il Arithmethica formali, & cognouerit na- i turam primi numeri fphaerici , fciet iliud 2 quod ego adhuc apud aliquem Cabbali- ftam non legi, & eft quod fit fundamen- l j j tum fecreti magni lobelaei in Cabbala.. (69) Ex fundamento praecedentis con- j clufionis fciri pariter poteft , fecretá quin- e quagintaportarum intelligentiae , & mil- lefimae generationis, öt regni omnium fe- ftÜ " culorum. . jana (70) Per modum legendi fine pun&isin u'Tn lege & modus fcribendi res diuinas, & v- nialis continentia per indeterminatum.» l: ambitum rerum diuinarum , nobis often- [fw ditur, N 4 (1) Pe; nf tl i P st 200 aol INTROD. AD HISTOR. (715 Perid quod dicunt Cabbaliftae ïä Aegypto & atteftata eft experientia, habe- mus credere, quod terra Aegypti fitin» analogia & fübordinatione proprietatis potentiae, (7z) Sicut vero Aftrologia nos docet le- gereinlibro Dei, ita Cabbala nos doce.t.: legereinlibro legis. . * (a) Alter merito poft Io. Pi cum Miranduia- num huic,interKabbalifticae philofophiae apud Chriftianos reftauratores, debetur. . " locus. Natusfuit Pfortzhemii in Badenfi- um Principum ditione , & cum Reuchlini nomenafumo haberet, graecum Capni- onis ab Hermolao Barbaro fuggeftum,ali- quando vfurpauit, vt tunc fieri moris erat. ä Fundamenta ftudiórum inprimis Parifiis & Bafileae pofuit,vt autor eft Henricus Al- , tingius, vfus magiftro illo Weffelo Gro- ningenfi , qui vtrobique docuit, a quoet- jam praeter neceffariam philofophiae & linguarum cognitionem cum Ebraeae lin- guaerudimenta percepit, tum etiam fen- fa eius & iudicium de religione & capiti- bus controuerfis recte haufit , ac conftan- terdocuit, Eiusdem Weffeli hortatu, vt paulo accuratiorem linguae Graecae pe- ritiam, cum eius rei facultas ei Bafileae 5 offerretur , fibi compararet , operam de- dit,. Hisce literis taque probe excul- Imn.et» tus , ad Academiam Tubingenfe ànde PHILOS. EBRAEOR, 20I n inide porroin aulam Wurtenbergenfem , lm adícitus fuit. Sed poft mortem ducis E- Il verhardi , cum monachus quidam vitae F ipfius infidias ftrueret , periculi declinan- dicaufa Heidelbergam ad Electorem Pa- ] latinum Philippum concefíit, & tum in au- U lam, tum etiam in Academiam vocatus fuit, Abeodem principe, tum alias ob ä caufas, tum maxime vt difpenfationem.» ld pro Ruperto Principe Palatino, Elifabe- L tham Georgii diuitis ducís Bauariae filiam b vnicamin matrimonium ducturo,a Ponti- Ini fice impetraret , Romam legatus miffus : , ibique annum pene integrum a Pontifice.» iE m eius rei potiundae ergo detentus fuit. dl Cum autem eodem tempore R.omae viue- fi ret Iudaeus nomine Abdias, exactiffimus M literarum. ebraicarum magifler , eum., ld Reuchlinus ingenti pretio conduxit , ita ( quidem vt in fingulas horas fingulos au- Ó reos didactriloco ei penderet, Iudaeo ita- llg que non tantum diligentiam & affiduita- lnu tem, fed etiam fidem ei praeftiante , eo vs- l que tempore legationis fuae profecit, vt » ]. fumma cum laude literas ebraeas alios do- j cere poffet, Domum reuerfus , reddita.; h legationis fuae ratione , fimul ad ftudia e- J braea rediit , cumquead aulami & Acade- e- miam Tubingenfem reuocaretür , vix di- miffus eft ab Electore. Ingolf tadii dein- ceps etiam Ebraeam Graecamq ; linguam.s : |IDS docuit , DEU ANidioos 202 TNTROD. AD HISTOR. docuit, fed T'ubingam A. 1521 reuocatus , anno fequenti , aetatis 67. Stuttgardiae obiit. vid. Altingius in Hiffor. Ecclef. Pa- Jat, 4.1701, cum aliis monumentis edita , p. 1j4. it. Seckendorffius s Hifforia Lurberanif- sii lib. 1. $. LXX.p. 3. Ad litesautem quae cum monachis eiintercefferunt , quod at- tinet , conftat difputatum tunc fuiffe , fint- ne legendi Iudaeorum libri , an potius ex- cutiendi ex Chriftianorum manibus , & flammis tradendi; priusacriter cum rudi- um Monachorum turba contendentibus Colonienfibus, Reuchlinus ea derecon- fültus , diftinguendos & feruandos pluri- mosrefpondit, & contra Iudaeum quen- dam baptizatum Piperigranum (Pfefier- korn) editolibro füb titulo feculi ecularis , (lugen Copiegel/ ) caufamfuam ftrenue de- fendit. Dici non poteft,quantum hoc Ipfo "Theologorum in fe concitauerit odium.», adeo vt paffim damnaretur , ignique adiu- dicareturlibellus. Hiftoriam huius reialii ex inftituto tradunt: nos faltem fubiun- gemus quaedam, quae non ita pridem hac dere memoriae prodidit RichardusSimon. Nimirum cum in Germania Theologo- rum cenfuris vndique vexaretur , ad Pari- fienfes Theologos fe conuertit,praefidium fperans. E« aliquod ab iftis (fed fruftra) piftolam Reuchliniinter act a Facultatis har- "Theologicae Parifienfis fe vidiffe Ric dus v E PHILOS. EBRAEOR 203 Á s. li dusilleSimon teftatur, hatic mf'c:pjnonem praeferentem Faecultati T. bfolagzme Pariff- l enfi Ioannes Reucblnfw L. L, D. $. P, D, . Ca- " ptare horum beneuolentiam hoc maxime 4l argumento , annititur Reuchlinus, quod qu ipfe Parifienfis fcholae haud dogener alu- ldä£ mnus , difcipulusque fuerit Ioannis de; f Lapxde haud incelebris Doctoris Sorbo- C nici: Haóenus, mquit 4lm4em4trma/imæ 4 Pariffen ff vmue;;/" t4ti , n0n paruam lazm'em at- d zuli , feribendo, loquendo , docendo , vt aoftra 100 opera indicant ,nec vllam ei mamlzzm per Otfi- on dare ä»eculztm mujï. lamanteaenim, vt 5 tl crédo,in audiuerat Reuchlinus, Parlf enfes u Magxüros Colonienfibus acceffuros , hinc i & Pontificis autoritate ab illo aufu eos de- du terrere conatur, condocens , litem iftam.» wde iam ad Pontificem deuolutam , eiusq; de- li e€ifione dirimendam effe, Ex quo enim Pa- " p4, inquit , anum appo[uit , infevior fe de » I! At negotio a modo intromittere non debet, j furdis narrabatur fabula: precibus pariter fIt ac comminationibus parum proficiebat ». Imminui enim ordinis füi auctoritatem nie n fapientiffimi viri ifti exiftimabant , nifi lof ignorantiae patrocinium fufuperent..s, hi Quotidie mutatis perfonis , eadem ludi- ii tur fabula. Pronunciarunt magle Pari- p l fienfes A. 15$14. fententiam contra Reuch- [rit linum , eiusque librum ffecgfum oculare di- hi étum , ceurefertum propoütxombus falfis, (j teme- 204 INTROD. AD HISTOR. temerariis,erroneis, ludaifmo fauentibus, in Chriftum & Ecclefiam iniuriis, damna- .runt. Decretum ipfum die rr, Augufti dictianniconditum exhibet Richardus Si- mon in Zp//lolis fele&lis Ep. XXIX. p. tm. 206. Idem au&tor iniquitatem huius fententiae ingenue agnofcit,cum nemini fanae men- tisin animum venire queat, eos Iudaeo- rum libros flammis adiudicare , quos tole- rari & a peritioribuslegi volebat Reuchli- nus. Nectamen, vt idem auctor obíeruat, haec cenfura obftitit , quo minus Erafmus Reuchlinum laudibus in coelum euehe- ä ret , & Duacenfes Theologi huncce librum ex indice expurgatorio , 1uffu Ducis Alba- niinBelgio confecto , eliminarent , licet idem in indicem expurgatorium iuffu concilii Tridendini, fed ab iisdem fere Theologis, qui iftum librum damnaue- rant,relatus effet. Zorum librumynquiunt Doctores Duacenfes, verba illorum refe- rente Richardo Simone v eff editus , prae- - termittendum cenfemur , nec dubitamus ,cata- logum Tridentinum (vt profitetur prooemium.s) fecutum catalogum Pauli IV,iuffa confettum , a fymmiflis eorum , qui quondam [peculum ocu- lare afe damnatum combufferant. Opportu- neautem admodum Reuchlino accidit, vt feruente adhuc iftalite, Martinus Luthe- rus contra iftud barbariei & impietatis re- Ab ifto enim hofte» , gnum,ix/lfqrgeret. cum — at .æ PHILOS, EBRAE'OI; 204 Is cum longe maiora fibi imminere pericula M intelligerent , reliéto Reuchlino , omnem ii furorem fuumin Lutherum effuderunt », ]5 Y Nonnulli litemhanc A.1520.interuenien- Y tecum aliis Francifco Sikingio ita compo- ] ld fitam fuiffe, ex Epiftola Capnionis ad Bi- l libaldum Pirkhaimerum docent, vt mo- fist nachi abolitionem caufae fuo fümptu Ro- Q )j mae cum honorifica Capnionis mentione dil fe impetraturos effe & expenfas litis refu- ii furos promiferint , quemadmodum iamil- T1üs los, 1in quos fententia Spirenfi conde- he mnatierant, vltra centum florenos refti- um tuerant, vid. Seckendorffius . c. p. 106. o Idem Seckendorffius quod in Reuchli- d « no defideret non inuenit, nifi nimium , uf Kabbalaeftudium, — Cum enim retuliffet, ii9) eum Licentiati in iure titulum affumfiffe, i addit: Kabalae tamen, quamvocant,Iudaicae j ineptiis plus iufto vifus eft indulffe , quod & u Pico Mirandulano accidiffe fertur. Quod [ quidemiudicium, vt a moderatione 5e- ckendorffii alienum eft, ita nullus dubito, J ID fi Reuchlini fcripta accuratius legiffet, ali- il, ter eum pronunciaturum fuiffe. Vtut » I enim non inficior , in fcriptis recentiorum - — [)* Kabbaliftarum ineptias multas occurrere ; [ itacontra conftat , Reuchlinum fobrie.; Y perquam & maximo cum iudicio in hoc ftudiorum genere verfatum effe , & ad do- ( man- " K&trinae Chriftianae verita'tfem confir dam ) Qu j 206 INTROD. AD HISTOR, dam,pietatisq; ftudium omnia referre.Ce- terum duo extant eius fcripta ad Kabbali- fticam doCtrinam fpectantia,Ze arze Kabba- lifíica alterum, alterum Ze ver£o mirifico. V« trumg; fzpius tum feorfim, tü coniun&tim 'cum aliis fcriptis Kabbalifticis editum eft. In priori notitfimaKabbaliftarum dogmatæ de decem Sephiroth, nominibus diuinis &c. paffim profequitur, quorum tamen & in pofteriori iniicit mentionem. Sed , vt dixi, ad Chriftum feruatorem mundi ,ge- nerisque humani per eum factam reftau- ratlonem, omniarefert. Hinccum ex fe- cretiori hac Iudaeorum difciplina retulis- fet, Adamum ob perpetratum facinus moeftitia & doloreobrutum, a RazieleAn-« gelo edoctum effe, nafcxturum ex eius fe« mine virum , quihominum genus in pri- ftinum fehcxtans locum reftitueret , additz baec fuit prima omnium. Kabbala , primordia- lis falutis nuneia, lib. L. p.é2o.. Et huius qui- dem generis alia füubinde afpergit. Simul etiam Pythagoricam philofophiam cum Ebraeorüm Kabbala coniungit, illam ex hac originem ducere , in multis faltem.s vtramque conuenire, fibi perfuadens, Certe ad Pythagoricam phxlofophlam illu« ftrandam hocce opus a fe fcriptum effe,ipíe profitetur in dedicatione ad Leonem X. Pontificem. Etenim cum commemoras- fet omnes veteris phxlofoph'ae partes füb aufpi- PH!LOS. EBRAEOR. 2 e] . aufpiciis Mediceae gentis feliciter rePcau-a balï ratas, hoc fibi datum addit, vt Pythago- ljl xicam doCtrinam in lucem reduceret s. Mu ,Qi-fzzre cogitans ,Inquit , foZa fudwf ; Pytba- ! V um gorica defuiffe , quae tamen [Jarf/m in Acade- 1 inia Laurentiana delitefcunt , credidi baud in- iidid gratumtibi futurum , ff ex ea fere aferrem.s s QUDUS quae Pytbagoras nobilerque Pytb:fgardez fen- a /feffe dicuntur , vttuo felii nomine legerentur i latinis bzö?enm ignota, Italiae Marfilius Pla- (t« tonem reddidit , Gallis. criflotelem Ie. Fnger I»' ldl Smpulmf f rcjl AUF AUIL, Implebo mumerum , *.re" &5 Capnion ego Germanis per me renafæmwu it i^ Pytlgoram Tuo nomini dicatum exhibeo. Id nus zamen absque Ebraeorum Kabbala fieri non po- n T« tuit , €0 quod Pjtb4aorae Bbilofophiade Kab- äzzlaeomm praeceptis. initia duxit , quae. pae i Irummemofiía difcedens e magna Graecia,vur- pfld Et | J Jus in. Kabbalifarum volumina incubuit, in ipfa hoc etiam éomprobat tractatione.s j13 Ü praefertim Zibro II. vbi multa de Pythago- q's IU raeis , Pythagoricaque philofophia. Quae dum perlegi inter alia hoc maxime obier- Ü "n vatu dignum occurrit , quod p. 46e, ueregu- ? u J isx o Pythagoraeam proprie intelli- gendam effe negat , qua in re famen forte bn,, ! ll« decpitur , vt alibi prolixius demonüra« bimus. I') Adalterum autem eius librum, quem ] 11) de ver£o mirifico fcripfit, quod attinet, eo [* Jl vibil quicquam nec foecundius , nec mirábilius . vidiffe J m 200 INTROD,AD HISTOR. vidifíe Conradus Leontorius pronunciat , in Epiftola ad Iacobum Wimphelingum operieius dearte Kabbaliftica praefixa. In tres hocce opufculum libros diuiditur. Pri- mum omnia fecreta füb nomine Sidonii explicat, Secundus Baruchiam Iudaeo- ä rum omniailla fecreta nomina,& portenti- fica,& alia multa Ebraeorum enodantem , confingit. T'ertius Capnionem , fidem Chriftianam , ex praefcriptis duobus ap- robantem, & demonítrantem inducit.;, Vbi omnia verbamirifica ad nomen Iefus at applicat, vt illud ineffabile tetragrama- ton, iam effabilefaCtum effe demonftraret. F Qu Quem ff legeris dialogum , fabiungit idem.s Conradus Leontorius, affirmabis ss//um i neque pbilofophum , neque Iudaeum , neque.s qui Chriflianum , loanni Reucblino iure praeferri hii pof. Negaretamen nequeo , in quibus- Qd dam turpiter decipi bonum Reuchlinum, df dum nimis mülta in verbis myfteria fecta- tur. Sicdevocibus 7Z4/ira Kumi , quibus lg Cbriftus vfus eft Marc, V, 41. verba faciens fllpl lib. I, deverb, Mirif. cap.1X. &linguz Syriac P ff;zr ignarus,exiftimat pro N^v legendum efle *r^20 Tbabiti, prioris vocis nullam l Tü plane effe fignificationem contendens , & eam etiam perperam pro nomine puellae On proprio habens. Hinc voces has itainter- l pretatur: RefWice, furge: &cum refficiendi W T, deDeofaepius vfur- vocabulum in V, patut, Á PHILOS. EBRAEOR. 209 [? petur, magna hic venatur myfteria: per- i .l peram quidem , cum conftet vocabulum , Thalitain lingua Syriaca puellam. denota- ,Prli.- re, & fine omniratione & fundamento ei OnUi fubftitui: Tbabihi, i Sed haec gc & zaeá- 9». Etdeipfo etiam Reuchlino fatis,cu- N , lus vitam ex inftituto defcripfit Io. Henri- cus Maius , Theologus in academia Gief- du fenfi longe doctiffimus, i " i. $. XXXV. 'z/m Poftea fübinde quidem nonnulli []às extiterunt , quiad Kabbaliftica refpexe- ( runtítudia, magis tamen vt hiftorico- rum more aliquid de illis commenta- l rentur, quam vt crederent, recondita , R quaedam prifcae fapientiae capita in iftis latitare. vf;/rä 'Tandem vero recentior atas J« duumuirosiftos tulit, qui magnóanimo Jl l&äl difficultates, quae in hoc ftudiorum ge- nere fapientiae cultoribus fe offerunrt, u'bus 105 fuperare aufi funt. HezricumimnnuoMo- rUum,(b) & Chrzflianum Kuorrium a Ro- t jun feurotb , (c) Kabbalifticae philofophiae j reftauratores longe celeberrimos,.quo- rum ille tamen in Pythagoraecorum, ali- Jr* orumq; philofophorum gentilium, mo- ( numentis, prifcae Ebraeorum philofo- ïn/ä phiae veftigia fcrutatus eft,& Kabbalifta- J rum jl 1.M 210 INTROD. AD HISTOR. ) rum effata liberius ad Chriftianae reli- ionis decreta accommodauit , hic au- tem Kabbaliftarum decretis paulo pref- fius inftitit. oCtisfimusque vit» (b) Suo iure optimus d Henricus Morus loc um hic fibi vendi- cat. Dequoeo libentius verba facimus, quo clariorem veri, & genuini philofophi, o conípicimus., Maxi- imaginem in e mam autem vita e fuae, praeclare fane& Jaudabiliter pera&tz,partem ipfe defcripfit in przfatione, vt vocatgeneralisfima Tomo I. operum pbilofapbicorum , Londini 4. 1679. editorum praemifï'a. Commemorat ibi , fe s ab ineunte pueritia lite- a parentibu gis deftinatu m ,haud contemnengos feat- . n ipfa pueri- fe progreffus , ftatim tamen 1 tia cum viuo vegetoque &intimo Numi- nis fenfu , horrorem quendam fingularem contra illorum fententiam , Deum exfolo beneplacito fuo feruare quosdam, reli- qu os aeternis cruciatibus adiudicare , 1n-» fe deprehendiffe. Sic imbutus artibus li- erudiri ad praeclara» terisque , quibus quaeuis adolefcen tes folent, Cantabrigi- vt coeptam ibi abífolue- am profectus eft , ret ftudiorum telam. Magno ibi & fin- gulari res quasuis fciendi defiderio in- flammatus , toto animo in philofophiam fe dedit. Sic igitur perfuafus , inquit ; ;'ï PHILOS. EBRAEOR. 21I j us fasqueratus effe , totum me n philofopbiae d Jfiudium ingurgito , miram mibi pollicitus ex iflo fiudio felicitatem, ^ Ariflotelemigitur, Carda- r sum , Iulium Scaligerum altosque celeberrimi nominis philofophos diligenzer euoluo. Vbi V profecto tametff in quaedem fubinde incidi fatis n argute , & aliquando folide , dicla , pleraque.» t zamen aut tumfalfa mibi videbantur , aut in- *.'ophi certa , aut triuialia denique &V obuia , vt plane f operam me lufije in ifliusmodi fcriptoribus le- Adtit fe di- nl gendis , apud me reputarem, fputationis iftius fatis friuolae, de princi- rii Tuti pio indiuiduationis, T'homiftas inter & Scotiftas agitare folitae , meditatiope , in if l eam aliquando induétum fuiffe opinio- t nem, fe nonvnum aliquod effe indiuidu- ii um diftinétum &completum , fed mem- puer?- brum ingentis cujusdam vel immenfi po- um tius indiuidui intelligentis (vt pollex yaet membrum eft hominis) cui foli datum fit quis ipfe fit , plane intelligere. Imo ho- " , reii' xum philofophorumlectione factum fuif- fe profitetur , vtincertior femper difceffe- m du ritinlpfis rebus, in quibuscertus fieri ab ipfis voluerit (de exiftentia tamen Dei, & r abrigi' officiis moralibus,ne mninimum quidem fi- "u bi (übnatum dubium afferit)adeo vt philo- s fophia in merü tandem abierit fcepticifmu. [io m' Tandem vero ferio fecum cogitare ince- pit, an fcientia rerum illa reuera effet fum- MW Il* zna hominum felicitas , analiud quippiam l Z maius " osnes " 212 INTROD.AD HISTOR. maius &diuinius : &certefi effet, antam acri intentoque au&tores legendi aut res . contemplandi ftudio , quam purgatione ; animi , ab omnibus omnino vitiis, effet ac- uirenda, Namque fcriptores Platonicos Marfilium Ficinum , Plotinum ipfum.s, Mercurium Trifmegiftum iamlegereinf- ceperat, intellexeratq; exiis , illum demum Ad fummam anbelare. debere puritatem , €uius - quidem menti expectandum , vt lumina praefe- ryat Deu. . Inter omnia autem eiusdem s generis fcripta , nullum ita fe. penetraíTe dicit , ac aureum illum, vt vocat, libellum, quo etiam Lutherum noftrum mirum in - modum captum conftat , Theologiam fcili- cet Germanicam. Non diffitetur tamen va- ria in eo tunc fibi occurriffe profundae cu- iusdam melancholiae indicia, nec leues etiam lapfus in philofophia, Id vero quod tantopere inculcat , nempe vt vo- luntatem propriam penitus exuamus, ex- tinguamusque , quo nobis ipfis mortui fo« li Deo viuamus, illiusque inftintu pleno- ve permiffu omnia agamus , rationi fuae intimaeque confcientiae ita quafi conna- tum fuiffe, & confentaneum, dicit, vt.» nulla de re clarius re&tiusq; conuinci po- tuerit. .Quem ramen fenfum , addit ,ze4«is pigrumignauumque ditium bic adbibeat, (qua- les legimus tales euadimus) non tunc primum, animae meae in[euit liber ille vere aureus , ves YHunm 212 Ed PHxLoS. EBRAEOR: il rum e fomno quaftexcitauit euerberauitque 5 , Ln quod momento faue & quafi iclu oculi fecit, I Quae füubiicit digna profecto funt , quae u ab omnibus, verz atq; diuinz philofophiz Iy ftudiofis, legantur: Pof/quam vero magni bui9 Lb planeg, diuini offcii euigila[fet in me con[cientia nj atque [enfus , Deum immortalem! quae l'uttae, 1 qui conflictus inter diuinum boc principium g4- u zuramque animalem contigere ! Cum enim fr- niffme perfuafus effem , non folum de .Dei exi- If a flentia, fummag, illius potentia, ac bonitate, mi- r nimeque fucata voluntate vt ffus perfecti ficue lu pater. noffer coeleflis perfetlus , nulla iam reli- 21 éla erat tergiuer[andiopportunitas, [ed ad cer- tamen continuo defcendendum , omuibusque-» () J incumbendum neruis ,vt voluntas propria , qua nos noftraque fapimus, tam in vebus animi quam 1 415 corporis , oppugnetur, defiruatur, annibiletur, vt diuina voluntas cumnoua uatiuitate in nobüs du repullulefzat, Et hanc quidem ad veram fa- [ | exl pientiam vnicam certiffimamq; viam effe, Ipfe deinceps expertus eft vir doCtiffimus, |Jj u meritoque hoc literis confignauit , vt pul- i? cherrimum quod imitarentur exemplum omnes haberent, qui fapientiae fe coníe- J crare ftudiis, in animum inducunt fuum. iU Enim vero effe&um in fe hoc ipío ait.», " vt reliqua ftudia prae Numinis amore o- ?IM mnia fibi euilefcerent & fordefcerent , in- J temperataq; illarerum fciendarü cupiditas d atque fitis penitus fane extingueretur» , 3 quip- I — 214 " INTROD. AD HISTOR. quippe qui de nullareiam perindle follici- tus effet, atque de pleniore vnione cum diuino hoc coeleftique principio, intima- que vitae aeternae fcaturigine. Sed hoc ipfo tamen in longe certiorem, clarrorem- quererum omniü fe adductum notitiam, affirmat. Vt aperte fatear quod ves eff , poft- quam inordinatum illud rerum [ctendarum [fu- dium refrixerat , dumque ad [olam banc ani- mi [nplicitatem puritatemque anbelabam, ma- sor mibi profecio indies , quam expettare potui , etiam earum rerum , quarum fciendi maxima » ane olim cupiditas ince[Jerat , illuxit cerritudo , itavt intra paucos annos in laetiffmu lucidiffr- umque animae [F'atum emer[erim , & plane.» inc zbilem. uainre fane füfiragantes fibi habebit Morus nofter cordatiffimos e- ruditorum , vnanimi confenfu hoc affir- mantium , tum demumc.clara , certa , eui- dentia alicui fieri cuncta fcitu neceffaria , ipfamque fe confpiciendam praebere ve- zitatem ,cum animus a vitiis probe purga- tus Deum ipfum fontem ver:tatis & lucis arctiffimo, vt decet, amore complectitur. Atque tales etiam cumprimis diuina ifta.» fecretiorq; philofophia ,cuius in Kabbala Ebraeorum veftigia quaerimus, poftulat. Ad fcripta autem fümmi huius virt quod attinet, eatantum indicabimus,quae adnoftrum inftitutum fpectant. — A.1653. itaque primum doctrinae fuae Kabbahifti- cae 215 | PHILOS. EBRAEOR. cae fpecimen , conietturam fcilicet Kabbali- d A flicam edidit, fiue tentamen coniecturale [ interpretandi mentem Mofis , in tribusil- . lis Genefeos capt tibus , fecundum tripli- x WT cem Kabbalam , litéralem , philofophi- cam , & myfticam fiue diuino-moralem.s. [f In Kabbala literali fenfuüm literalem trium l ! horum capitum Genefeos clare & perfpi- cue efferre conatur , 1dque perpetua para- / " phrafi: fic verficulum primum & fecun- dum capitis I. genefeos,ita reddit : /» boc i, libro mecum con[Hitui generationes vobis recen- "nb fére ac genealogias Patriare barum , 4b Adamo idi, ad Noachum, a Noachoad Abrabamum , 4b 4- Àj- brabamo ad lofephum, Hifforiamqne ad propriA AO pique tc'mpom cODIeXEl£.. Verum non abs m h xeeritvos primum erudire de creatione mwndi 0s & de exordio rerum atque origine , vt Deus coe- Atf lum tevramque fecerit , omnerque ornatus &0- al yum , antequam faceret bominem. | Ceterum d i Ferra initio rudis erat && defalata moles , berbis , 1 flaribus & arboribus , omnique animantium ge- Ij al nere de[flituta , quippe cum nibileffet ac. pro- lucs [url funda ac coenofa aby[Jus , aquis tota cooperta. Eratque ventus fortis a dmodum atque violentus jl Et (quod fce- qui fuper 4quas circumflaust , du nam fecit adbuc magis borridam & inconfolabi- j lem) nulla adbuc erat lux , fed fpiffis. tenebris i omnia erant inuoluta , []eciemque prae [efere- u bant nigrae , picea e ac procellofae nubilofaeque A 16) a0dá. Hinc cum smodi cetera fint , haud j 4 $ ifä. u s ..... 216 INTROD, AD HISTQR. difficulterinrelligitur. InKabbalá phil; Íophica , quaecunque in primo genefeos capite dicuntur , cuncta ad numeros Py- thagoricosrefert , & allegoricum fectatur interpretandi genus, Sic per coelum in- telligit vniuerium fpirituum intellectuali- um ambitum & complexum , animas ho- minum , & beftiarum , formasq; feminales rerum omnium, eumq; zundum vitae vo- cat. Per zerram autem intelligit pozezzia- litatem fiue capacitatem exiflentiae externae. » treationis, Atque cum haec primo die a Deo condita dicantur, fymbolum huius rel ftatuit Mozadem (eu vsiratem. Materi- am a Deo productam actuatam & agita- A. a O — A tam effe a [piritu vniuerfali docet , qui pars tamen eflet A4uzdi vitae ; indeque conclu- dit vnionem actiui & paffiui principii in.s creatione huius coeli materialis, fecundi diei opus effe, cuius fymbolum quamre- &iffime conftituatur »ameruc binarius, Sed ne Kabbalae quoque moralis exemplum defit, fuper eosdem primi capitis verficu- los itaphilofophatur, vtin primo quidem per eoeium & rerram . duo quaefüntin ho- mine principla, fpiritum & carnem, intel- ligat.». lta namque hos verficulos ex- primit D Primum fatium eft pe diutnam vo- luutatem , vt untéquisque bomo , qui viram.s degit fuper faciem terrae duo baec in fe babeat principia , ceelum 6 terram, diuimitatem & aní- PHILOS, EBRAEOR, ar] l animalitatem , fBiritum & carnem, — Mludve- ro quod animale fiue naturale eft primum ope- ratur , dum fhiritualis ffue coeleflis vita ad tem- i pus in proprium (uum principium caufa iners ia- " €et. 1] uo tempare & 4liquando quidem poft animalis frue carnalis vitain deformibus tenebris uU fq,älia'd ü que caligine dominatur , vaidis tempe- I ffuofirque carnis paffronibus contendentibus €& 90 colluctantibus fuper infatiabilir defiderii abys- lil fum , quae nullum fundum babet , quaeque in . i bac rerum conditione mentem ad nibil mf va- ( Verum.s nitatem 6 infruttuofftatem defert. Iuf per voluntatem diuinamfit ,vt poffea dies quan - fl« quam modo baud ita pleno atque vegeto e coele- d* JfFi ffue fhirituali principio appareat. 4f . Fateorin hisce morem exponendi Scri- ] pturam facram, Kabbaliftis ceteroquin re- IU ceptum, fequi Henricum Morum, aft talia- 7 infuper admifcet placita, quae cum do- 13 &trina Kabbaliftarum non confentiunt.» , d aut forte in illorum fcholis plane fant non if audita. Nec mirum, Ipfe namque pro- d fitetur in praefat. ad le&orem,triplici huic : Kabbalae praemiffa p. 44g. 7.1. opp. fe in o hac expofitione rationis fuae dictamen fe- 2 cutum effe, Dico , inquit, triplicem banc IX' Kabbalam , qua dequaeritur , liberae. vatio- uac nis mentis meae e[fe diclamen , attente fcriptum Mofís textum confiderantis , accurateque exac i/ minantis expofitiones vulgarium interpretum. f Nec quicquam profecto mibi con[cius fum , quin ll » tam — 218 INTROD. AD HISTOB. ARU tam feliciter res mecum fuccejferit vt in ve- m veuera inciderim, ram antiquam Kabbala Non abnuo eum in q uibusdam forte ad bbalae doctrinam proxime » anfiquae Kal acceffiffe , aft anin omnibus? dubito. Pri- in multis Pythagorica pro Kab- mo namq; balae dogmatibus amplexuseft. Licet» enim Pythagoras mu lta ab Ebraeis haufe- rit, ex eotamen neutiquam fequitur, o- mnia Pythagorica Ebraeis etiam poffe re- &etribui. Multa enim abaliis etiam gen- tibus potuit haurire Pythagoras , multa» ex füo ipfemetinge nio excogitare. Deinde idem quoa d Cartefium, contigit Moro ; cuius quaedam placita nimisforte auidearripuit , € pro Pythagoricis ac Kab- balifticis venditauit. 1mo i» appendice 44 defenfron em Kabbalae Philof. cap. . p. $54.à* erte affe rit , quod & alias fübinde innuit, Mofaicam philofophiam in parte futa phyffologi- locinda- ca candem «[[e atque Carteffanam, Rat tio autem, qua ad hoc euincendum eodem in loco vtitur inepta plane eft, & tanto profe&to ph lofopho indigna. Cum pbilo- Cartefana eadem fere N fephia , inquit , uae illa Democriti , illagge De mocriti eadem, quae phyffologica pars philefophiae Pythagori- cae ,E Pythagorica philofophia eadem quae Si- donia ,&5 Sidonia eadem quae Mofaica , aece[- fario binc fequitur Mofaicam philofophiam in, e Carte- parte fua fzybyf'ologim eandem ef[fe atqu Jfanam " PHILOS. EBRAEOR. 219 n ffanam, Multacerte hic fupponit valde ; Hn, ted incerta ataue dubia , neque a quouis te- mere concedenda. Vt autem conftet., , m quanti Cartefium fecerit Morus nofter , ]re haud abs re füerit addere , quae de eo- " dem ftatim fübneCtit : 44 »e quod attinet Qb equidem ego ( fedrem interim acrioribus iudi- dl ciis permittens) Carteffum exiflimemvirum ma« J, 0- gis vere infpiratum invrerumnaturalium notitia m quam quenquam , qui a fex decies centenis rerro "] annis , talem feipfum profeffas frt ,. f£ngulari- Wi umque inuentionum eius mecbanicarum, quibus »nundi pbaenomena expltæntw admiratione tg captus , uon dubitem eum eum Bezalel & 4ba- fort liab comparare , [citts illia peritisque Taberna- i euli opificibus , quos Mofes zeflatur [iritu Des Itb veptetos fuiffe ac praefl alili intelligentia ad [).1,3 excogitandum omne opus operum. cnrioforum, Yil Tanti ergo cum fecerit Cartefium Morus, l)vl] Z, & philofophiam Cartefianam , 1am mirari M defino , quare paffim eius placitapro Mo- | ; " faicis ac Kabbalfticis defendat. Cumpri- u mis autem mirifice Moro placet fyftema P;Iw' mundi Cartefianum. Hinc in Kabbala.; lh philofophica, cum de opere quarti diei 4 verbafacit, cuius fymbolumex philofo- ] »M' phia Pythagorlca numerum quaternarium [. 7 Tetractyn ftatuit , mundi eiusmodi pla- Mi ne difpofitionem , qua!em Cartefius exco- Wf lJ gttauxt vt omnia folibus vorticibus fuis l]À circumfufis , fint repleta, Planctae autem n varii INTROD. AD HISTOR. 220 varii, ex quorum numero & terra noftra » fit, circa foles voluantur ,a Mofe defigna- rifibi perfuadet. Sedcuriofüm plane fci- tueft, quo paéto hanc fententiam, quod -— W — -—o OEEÉ - — d 'Terra noftra Planeta fit, confirmet in De- fenffone Kabb, Philof. p. 52p.. Quamobrem. di- co , inquit , Terram tauquam vnum ex pri- qariis planetis creatam futffe die quarto.. Red- doque £^ 3232 n Planetas primarios, Primae rios propter À Emphaticum : & Planetas , quia ipfa notatio nominis eorum Naturam ipfo- rumisdicar. ^ Etenim 222 plane fít a 2 vfo, & 32 Extinilio, nominibus a moe 722 fatlis , fecundum certam & irreprebenfr- i m . n — E , d EE r bilem analogiam. — Et certe terra , vti & reli- qui Plauctae tali natura [iunt , ac fi aliquando ardeutes [Mlendentesque fuifjent [oles. Luce s vero & calore [emel extintlis ,opaci Planetae pofíea facti funt, . Haec conclufío plane bic con- tineri, videtur apud Mofen , fed in philofophia Ad dubium Cartefíana fufe demonfiratur. autem , quod voce 2212 etiam ftellae; fixae denotentur , cum refpondiffet , haec fübiangit: Nec omnino mirum eff , tam 4b- férufas. philofopbiae conclufianes in boc. textm Mojaico occultari. Etenim quemadmodum ali- bi moneo , Mofes Cartefé folertiam anticipauit. Quippe cum Patriarchae fat ingenii, & propter eximiam long aeuit atem fatis otti baberent , ad invefligandum aeq, curiofa ac fubtilia Theore- 2ma4t4 &X PäILos. EBRAEOR, 221 l » suata philofopbica, ata, vlli e pofleris fuis vnqui i polfent excogitare, Vt taceam quae per tradi- t tionem babere potuiffent ab 4damo. — Et certe qui f terram planetam reperimus , concedi debet , n continuo eam circa folem curreve , quipurue pu- nl £us eft Pytbagorifmus ,validoque indicio Pytba- Jdi h goram mpyflerium tflud edocium fuiffe per banc Ml Kabbalam Mefaicam. Non difputo, an ve- VUT) rum fithoc fyftema mundi , &cum reipfa conueniat : an Mofaicae doCtrinae & Kab- 7 balifticae refpondeat , deeo certe , nifal- il " lor,adhuc dubia quaedam moueri poffent. Certe argumentuma notatione nominis )d " defümptum , nimis mihi lubricum atque ; incertum videtur ad illud perfuadendum, nl T Et tamen terram non ex alio fundamento, quam argumento ex nomine petito,Plane- L j AO nl 7 tis adiungit , quam rationem cum infir- mam admodum effe ipfeforte intelligat ;, J hi aliam, afthaud multo firmiorem addit : ä f uod vero Terra Planeta fft , praeter notatio- nem , cui fupraiam inflitimus , neceffitas erea- lt lf / tionis illius inter alios Planetas boc die quarto, vlteriori eff argumento. . Neque enim vlla cre- T Ationis illus invllo aliodie, fecundum banc " Ka&balan.z philofophbicam fatla eft mentio, — A- p pud eos itaque, qui hanc Kabbbálam phi- , lofophicam non admittunt, aut alium re- j !l rum creatarum ordinem ftatuunt, omni i vtique robore hocce argumenturn defti- Ifb tuitur. Sed fatis hac de re. Adreliqua, ul Mori " 222 INTROD, 4D HISTOR. m Mori fcripta Kabbaliftica- nobis pergendá eft. Eodem anno quo triplicem hanc Kab- balam edidit , in lucem etiam emifit Kazé2- lae iftius triplicis defenffonem , cuius iam.s fübi e a nobis facta eft mentio. In ea breuiter aut obícure di&ta, latius planius- * Poítea autem Samuel An- que explicat. dreae, Theologiae Doctor & Philofophi- ae ProfeíTor Herbornenfis , examen gene- rale Kabbalae philofophicae HenriciMori ublicae luci expofuit , cuiin fcholiis, De- fenfioni Kabbalae, cum coniunctim ope- ra eius philofophica ederentur , fübiectis, Henricus Morusrefpondit, Licet autem Samneli Andreae non defuerint prae- gnantes, quas doctrinae. Henrici Mori opponere potuiffet, rationes, in ipfam ta» men Kabbalam generatim fubinde iniqui- or fuiffe videtur , adeoque fpeciofe inter- dum ,nec immerito , Moro vapulat. Ab hocce tempore vsque ad A. 167:, cum va- riafcriptain lucem emitteret Morus , in» Kabbalifticis tamen nihil tentauit, Sed ab anmo 1672, ad A. 1673. varia ab eo elabo- rata funt fcripta, ad Kabbalifticam philofo- phiam fpectantia, Primum inter ea locum occupat Z7zum Tabularum Kabbaliflicarum.» decem Sephirotbas ffue INumerationes exbiben- eium de[criptio , fcilicet tabulae Sepbirotbarum Kabbaliflicae & Iudaicae oulsaris, Tabulae dephbirotbarumKgorrianae acLorianae in fubli- nmioris PHILOS, AEBRAEOR. 223 — ! ei '- mioris Kabbálae clauem Zoarflicam Jeþinatae, u &* denique Tabulae Sephirotarum Graecanizae Kgiw- ffue Pytbagoricae ab H. M, reflitutae, De» ldu tribus iftisTabulis Kabbalifticis,atque de- o hü b " s, fuo cem Sephiroth, feu numeratio IU loco pluribus a nobis dicetur, » 'raemifit 1 A. autem Morus huic defcriptioni feu Expo- loph fitioni Epiftolam ad auétorem Kabbalae denudatae Chriftianum Knorrium , 1n.» ngE thl f qua de vfü decem Sephirotharum differit. Sequuntur porro inter fcriptaMori noftri : Kabbaliftica , quaeftiones eius & confide- ( rationes paucae breuesque in. 7ractatum m primum libri Drufobine fiueintroductionem grae- metaphyficam ad Kabbalam genuinam.s , Ml cuius auctor eft R, lizchac Lorienfis. Edi- mlb tusautem hic liber eft a Chriftiano Knor- ij ld rio in Kabbbalae denudatae T. I. feu apparatu Confiderationes au- J^R I ad lib. Zobar part. 1. ! temiftae Mori eo tendunt vt euincat , in.» " hocce auctore,vt & reliquis Kabbaliftis re- ] Ij centioribus multa occurrere inepta , & il- - lepida, & avera veterique Kabbala aliena. : j Sic mundum ideo creatum fuiffe vt Deus perfe- Yi Gus fieri po[fet im facultatibus fuia, &Y naminibus «l magnifícentiae , vt Ieboua&y Adonai , quod n Iudaeus ille Kabbalifta afferuerat, minus H i eiaccurate dictum videtur. Durumenim nl fibi videri, fi Deus minus perfectus ante hi ll creationem mundi exiftimetur quam po- / f,h [ ftea. Praetereacum per Adam Ka dmon, fecun- J a 2214. - INTROD, AD Hlsrox. fecundam Trinitatis perfonam , fecun- dum veram Kabbalam intelligendam.s — — — — £ ' contendat , aegre fert aR. Loria de Adam Kadmon talia doceri , quae nulla ratione adfecundam Trinitatis perfonam qua- drent, Nonquoque ei placet diftributio huius veri primique Adami, qui dicitur ; omnibus primis prior, in Cerebrum , Cra- Nimi- nium , Oculos, Aures , Nafum. rum, inquit, craffior eft imaginatio , quam vt quemquam aedificet,in vera rerums CC £* L cup u — —O— R— m diuimnarum notitia. Haec profe&to, ita pergit , falfa videtur a recentioribus qui- — —— k À busdam Kabbaliftis craffiori ingenii filo , addita appendix, ex antiqua £ Chochma : V appellatione nata, quam cum verum ho- minem veteres appellaffent , illi fane, ne f res (atisomnibus non compareret, vifibili forma cum naforeliquisq; faciei partibus i finxerunt. Per Olam Hannikkudim , Mun- dum punciatorum , R. Loria intellexerat lu- ! mina ab Adam Kadmon veleius potius membris lucentia , & dependentias : i refragatur tamen Morus , quiper mun- W f dum iftum pun&tatorum Phyfin,vel Spiri- tum naturae;intelligere mauult. Et haec quidemaliaue ad caput primum obferuat, Ad caput fecundum non ad palatum eft Moro; quod Kabbaliftae recentiores de.; modis Sephirotarum, feu Emanationum ita loquantur, vt eosin re&tilineas & cir- ',g culgres - PHILÓS. EBRAEOR., W 925 W culares difpefcant, cum nimis pingue hoc llj fic, aut craffum, tanquam fi diuinae po- ia tentiae non effent, aut fpiritus, fed corpo- Ionr ta: notat quoque ceu abfüurdum , quod QU ftatuant , primum Ensin vnolocoemitte- At re Chbocbmabeu Sapientiam, in alionón, in (b vno Ainab,feu intelligentiamjmn alio non &c, (f Necadmittit, quod Kabbaliftae dicunt.5, I!j Numerationgs omnes terminari amplitu- dine: namqse vbicunque eftKether fiue u Wt Or Haenfoph , ibi etiam effe Chochmah 0 & Binah, adeoque aeque illimitatas effe ac Jl ipfum : ficut nec illud,quod idem Kabbali- T À. ftae docent, Or Haeníoph retrahere fe , i ipfum, vt vaftam relinquat concauitatem, mþh in qua mundis creandis fitlocus,cum hoc 1 repugnet naturae Dei neceffariae, ac im- l Jl mutabili,& vbique fibi fimili , facilequein j J eamaliquem adducere poffit cogitationé, lu Deum corporeum effe, nec mundum vbi ] ipfefit, effe poffe. Parum etiam.concin- nitatis (ita loquitur) effe arbitratur inifta YU m opinione de fübtili linea ex Or Haentoph V1 in vacuum concauum emiffa , vt fepof- yt fet in tot orbes concauos formare, .Quae- j rendum enim efl ,quit , anorbes bi ex vadiis fecundariis buius lineae fíant , an vero ab bac j d linea lux primaria ffc procedat , tali vtique l menfura, quae orbi talis. ambitus conueniat. *l iil $i prius, quid opus ef! ifla delicatula cautione, I »t orbis primae fuperfíci eá concauaeOr Haen[opb »05 t m 2526 INTROD. AD HISTOR. o 10 fit contiguus , cum [atis ab ea diflincius ftt , ex eo quüd lux fít. [ecundaria , tametff ei e[fee contiguus ?.— Quod ff ipff primaria lux ft, ef ipfe Or Haenfoph , & confequenter Deus ipfe , didiss E a at M M : baeque emanationes fíue mundi funt. ipfe Deus, «Quod abfurdum eff., Incredibile etiam effe dicit, radios fecundarios lineares illumi- nare orbes , cum cancauum infniti id melius praeftare poffet: nec admittit cre- aturam vllam ipíam Dei eífe fubftan- fed fubftantiam ab eo creatam.», tiam , Et qualis; merito inquit, ille Deus repu- tandus eft, quiformari poteft in mundos ac orbes? Reiicit quoque formationem.» decem Sephirotharum in decem orbes in- uolutos , fpuriamque eam inuentionem.s vocat , ex antiqua traditione Sephirotha- rum Numerationes fignificantium, & ex decem fphaeris cum fuis intelligentiis, a- pud Ariftotelicos celebratis, genitam, cum Sephiroth & eQa/ec fono quam proxima fint, tanquam fi Sephiroth Sphaeras figni- ficarent, perinde ac numerationes, Sed multaalia hic contra doctrinam Sephiro- thicam Loriae difputat, quippe quem conftat, vt &iam fupra innuimus, aliara- tione numerationes hafce difponere , ac ceteroquin vulgo difponi folent. Mani- feftius hoc fiet exiis , quae fuo loco hac - —— de re dicemus. . Quare etiam nlhil adde- hac mus de .multiplication'e.decadum in Se- E d PHILOS. EBRAEOR.- 217 liil Hf T ji Sephirotharum difpofitione, quae itidem : Moro difplicet... Nec magis placet Ada- ^ H If mi primiin fua membra diuifio,qnam ite- l Punctum in medio vocis Dui rum explodit, £ Or Haenfoph, ipfam terram forte figni- nd L (l ficare , vnde augeri fibi füfpicionem dicit, de hypothefi Ariftotelica a recentioribus 1t I Kabbaliftis huc illata. In tertio capite R. L J Iizchac Loria confiderat quinque illa lu- mina, fiue nomina animae humanae , dlti E D N (quatenus applicantur ad Adam Kadmon) nis quifint quinque gradus,alter altero füpe- tlor. Derem enim , inquit , mumerationes ^ j faïzwz CUFCHÍAYI caizqumzæ bina femper ) continent, Orotb [eu lumina nempe , €$ Ke- Jim feu Vafa : E Jux quaelibet :äaþzz'zwzdz- Qu u £ur inlucem interuam 9. lucem ambien- T £€m, pro'vt £&$ vafa ffugula partes babent, ) ünm £AI . eXIeT BA quAm LBIer nas., -A.äqzte fíc j etiaAm in rationge retiilinea baec ommia oc- j L J eurrunt, Multahic dubia valde & perplexa W occurrunt Henrico Moro,fcilicet quomo- fun. da vaía acluminaNumerationum,tam cir- cularium , quam re&ilinearum , diftin- biti guantur? Nec fatis conftare , quid recen- tiores Kabbaliftae fibi velint per NepZefcb, quid per RzacP , quibus circulares & recti- lineae Numerationes diftinguuntur , & i fubftantiae ne intelligantur,an facultates? & quae alia funt eiusdem commatis.Quae- j Pa rt s 228 INTROD. AD HISTOR, N ritporro , an forte alludatur ad Spiritum ! naturae per Raachb & Nepbefcb in fuperiori- bus? Et fi de Spiritu mundi hoc intelli- f gendum fit, neutiquam tamen concedit hunc fpiritum ratione inftructum effe, li- cet vita praeditus fit , forte etiam fenfu & imaginatione. Sed iftud quoqueKabba- ï liftarumaffertum , vaía fieri potuiffe ab- fente & euacuato Deo, abfurdum effe di- cit, & a ratione alienum , cum Deus res Í non deftruat, fed producat: Deum vero ! talem lucem fingere , quae vaía abipfo creanda per praefentiam füam deftrueret, 1 idem eífe, ac fi eum lucem materialem.» faceremus , ignemque vehementem , qui fiftulas metallicas ligneasque confumit, De 4damo primo rurfus difputatur ad ca- put quartum, vtrum Deus fit, an creatura? . quomodo caufà posfit effe mundorum , a quibustam procul abefle dicitur? & de- nique, quid ifta figmenta profint ad fidem creationisconfirmandam ? Denique ad vltimum caput, denuode membris £ 4- dam Kadmon differit , atque concludit, fe 5 non adduci poffe vt credat, hanc do&tri- nam Kabbalae diuinitus infpiratae partem effe. Nullae , inquit, infpirationes a Deo fmr nugatoriae & inutiles , fed tales , quae nicP m in eo fidem , vitaeque futurae [pem.s cont*ment, Haec ideoprolixius expone- r? volui,tum vt de controuerfis , quae.» Moro PHILOS. EBR&EOR. 229 p Moro noftro cum Knorrio hac füper re TRU : Qf intercefferunt, conftaret , tum vt manife- tl ftum fieret, Kabbaliftarum quidem philo- l b d fophiam feétari Morum , fed veterem & f l Pythagoraeam potius, quamrecentiorum nj Ebraeorum. Ceterum vt hae confideta- tiones Mori ad doéctrinam R. litzchac n T Loriae euertendam fpectant , ita huius d contra patrocinium fufcepit, quem 1am.» 1518 laudauimus Chriftianus Knorrius a Ro- vet) fenroth,edita «mica Refponffone ad confrdera- h tiones & quaefHones in Tratt.I. libri Drufcbim I!P Tel R.Ifaaci Lorienfir, Cabbalae denudatae. T. £. 2 Inferta ». qi Sequitur nunc poórro inter fcripta Kab- baliftica Henrici Mori Viffoms Ezechielis IT dtä ffue Mercauae Expofítio,ex principits phila- T fiphiae Phytbagaricae praecipuisque Tbeo- L - fophiae Iudaicae reliquiis continnata , mi- lo raque , cuim locts Scripturae Sacrae bacle- du us obfeuris Juculentag, congruitate, confoe Ti lidata. Nimirum vifionem hanc Ezechie- 1 A' lis ita explicat , vt quicquid Kabbaliftae b dequatuor Mundis, de anima Meffiae &c. docent,id in hac vifione per fymbola certa adumbrari contendat, Sic per qua- ]i tuor animalia intelligit quatuor mundos 71 Kabbalifticos, Aziluthicum, Briathicum.», L lezirathicum, Afiathicum. Atque hinc cu- ( , facile intelligit un..,g J iusmodi.getera fint r3 Lu- ( "Es s 230 INTROD. Ab ngTOR; - Luculentius autem & velut in compendio . totam do&trinam Kabbalifticam proponit, ln Catechifmo , vt vocat Kabbalifico , .fiue Mercauaeo , quo 1n diuinis my[leriis Merca- uae €zechielis explicandis & memoria veti- nendis decem Sepbirotharum. v(us egregie » iluftratür. Ita nimirum decem iftas nu- merationes explicat, vt cun&ta ad Chri- . ftum eiusque regnum, hoceftEcclefiam referat , &íatisquidem concinne, qua de re fuoloco pluribus. Agmen autem inter fcripta Kabbaliftica Mori claudit,cui fequens eft titulus:Fusdz- menta philofophia ffue Kabbalae 4ctopedameli[- faeae , quae omnem creationem proprie dilam negat , efjcutiamque fapponit diuinam, quaff corporeo [piritualem , mundumque materialem aliquo modo fhiritum, cusmbreui ac luculenta fundamentorum dittorum confutatione, — Ra- tionem tituli qui obfcurus & fingularis multis videri poffet , ipfeindicat in :bo/iis ad hocce fcriptump. 5zy. 7. 1, opp. Philof. Ex fomnio quodam is petitus eft de aqui- la , puero, acape, quo recentioris Kabba- -lae naturam fibi detetam , feque ad accu- ratiusin eam inquirendam excitatum fuif- fe, Morus profitetur, Ex hoc fe intel- lexiffe , Kabbalam recentiorem huc tan- dem teudere, vt füblata creatione proprie ficdicta, tantumnon Deum & rescreatas inter fe confundat. Necinerrorem per » iftud fomnium , f& coniectum fuiffe, ex jipfa d PHILOS. EBRAEÓR, 23I N ipía deinceps fe didiciffe experientia. — Er certe , inquit ,zalem effe apud Iudaeos Kabba- 44 lam , ex ifliusmodi fundamentis conffflentem, ! iil 4 poflea certo intellexi , um confulendo amicum P', uendam rerum Iudaicarnm fatis gnarum , qui GTI libere & ingenue faffue eft , banc vnam effe phi- J lofophiae metbodum apud Kabbalifras, ex neg a- Ml zione ereationis proprie diclae , vllius rei exi- !M m flentia a fe ipfa , praeter diuinam e[[entiam , ex i(. " 20 quibus nece[Jario profluit abfurda illa Deorum plurium opinio ; tum notaudo loca non pauca.» in Emek Hammelecb, quae plane innuunt ex Deo jl lil omnia fferitanquam ex caufa eorum imateriali y Wi perinde ac tanquama caufa-effcienti, Funs i damenta itaque ifta ipfe excogitauit , in- d n quirendo , quaratione defendi poffet (en- n tentia , quam Kabbalae recentiori tribuit , (j mundum non per creationem, fed per e- hi manationem a Deo effe. Sed fimul tamen ü'aïb haec ipfafundamenta confutauit. Etcer- te in fcriptis recentiorum Kabbaliftarum nonnulla occurrere quae huic fententiae i ll patrocinari videantur, non. nego. — Quis l vero amicus ille fit, quem Morus confu- (J luerit , & qui libere acingenuefaffus fit ; , f hanc vnam effe philofophandi methodum iid apud Kabbaliftas , nefcio : nififorte Knor- [ rius fit , ftrenuusrecentioris Kabbalae de- fenfor. Hoc certum eft, Knorrium ad wpn'e d[as hocce Mori fcriptum , prorecentiori Kab- 'D bala, refponfionem in fe fufcepiffe. — 1n. Tomo I, a Pa4 ! " P0 7s 232 INTROD. AD HlS'fOR. Tomo I, namquä Kabbalae Denudatae pofc Ícripta Mori ha&tenus recenfita, & eidem inferta , comparet, 24 fundamenta Kabbalae "etopaedo melifJaeae/ Dialogus , inter compi- latorem & Kabbalifiam Catechumenum,inquo au&tor Kabbaliftarum de creatione feu e- manatione dogmata emollire, &ad obie- Ctiones Henrici Mori refpondere anniti- tur. Ethaecfünt fcripta Mori Kabbaliti- ca. Detenditilleceteroquin in aliis etiam Ícriptis hyothefes, ad Kabbalifticam do- €trinam proxime accedentes, cuiusmodi illa eft de princtpio bylarchbico feu jpiritu na- zurae,. Sed cumin fequentibus huius rei iniicienda fit ex inftituto mentio , hac qui- dem vice , hac de renihil addimus. (9 Deipío Chriftiano Knorrioa Rofenroth quae dicamus , non habemus , nifiin aula Salisbacenfi Con(iliarii eam munere fun- &tum , ciuilibus negotiis non deterritum fuiffe, quo minus in intimiores Kabbalae ; Iudaicae receffus penetrare annitererur, Aft de infigni eiusftudio hanc doGtrinam excolendi, & extencbris in lucem profe- rendi, vt quaedam commemoremus, in- ftituti ratio omnino poftulat, Plurimas Ill fuperandas fuiffe difficultates in arduo hoc & obícuriffimo ftudiorum genere , ne- | mo dubitauerit , adeoque illi in praefzr. 72- zi II.hoc commemoranti,facile adhibuerit quisque fidem. Non eadem tamen omnes inter- qmu-. PHILOE. EBRAEOR. 233 [ &,& 1b interpretabuntur ratione,quod refert : Nec deterreri me pa[fus fum , cum circa initia Ma- J &iffvo meo iam feni , cuius nomen ob odium con- M zribulium eius reticeo ,alias fua laude baud pri- Qu pandum, duo zaorerentur liberi ; & mox toti- 2 dem & mibi, quodille in poenam publicatae buio l h n doctrinae fieri interpretabatur. Etenim haud lii [1 procul adeo a Iudaei iftius füperftitione , lt nefas effe hanc doCtrinam publicare , ab- lt fuilTe videtur. Sed haec facile condonari doctiffimo viro poffunt. In duosautem s mui hocce opus diftribuitur Tomos, quorum / NJ: prior apparatum , pofterior fjecimen ope- u ris ipfius continet. Prioris titulus eft : p Kabbala denudata , feu dottrina. Ebraeorum., zran[cendentalis & Metaphyfica atg,Theologica, n opus antiquiffimae philofaphiae Barbaricae va- n riis [peciminibus refertifffmum in quo ánte ipfam il libri translationem libri diffcillimi atque in üi- ym zeratura €braica fummi, commentarii nempe in !Ji Pentateuchum & quaff totàm fcripturarü V, T. if, Kabbaliffirigeui nomen Sobar, tam veterit quam f recentis, esusque Tikkunim feu [upplementorum, ;fe- t4m veterum , quam recentiorum , praemitti- I £ur 4pparatis,. In quatuor autem prior ifte [ Tomus diftributus eft partes. Prima ex- il hibet Locos Communes Kabbalifticos, fe- ( cundum ordinem Alphabeticum concin- 01 natos, vt Lexici inftar effe poffint. In iis ii tamen , quod non diffitendum , interdum j m, obícurum explicatur per aeque obícuru fo p In hs 234 INTROD, AD HIS']E'OR.( - ]n fecunda parte continentur fequentia : « Excerpta ex Epiflola quadam compilatoris de viiitate verftnis libri Kabbatiflici So- har: duaetabulae Kabbaliflicae difofttio- zem Sephirotbarum exbibentes , quarum - altera eff clauis fublimioris Kabbalae, Dixi- mus easdem tabulas, imo tertiam adhuc ex philofophia Pythagorza reftitutam, ex- hiberi etiamab Henrico Moro. . Hocloco eiusdem Henrici Mori in duas priores ta- bulas Kabbalifticas additae funt explicati- ones. Sequitur : orrablatus primus librt Drufchin , feu introduclio Metaphyfica Ad Kalbalam , auttore R. Iizcbac Loria , v- z4 cum Henrici Mori gltde/fiüiii&/ü & confiderationibus im Tract. 1. fbri Dri- fchim , eiusdemque Epiftola , vtt&$ Kaorru amica adiflas quaesiiones Refponftone de quibus omnibus füpraiàm fatis füper- uedictumeft. Poft haec comparet in» hacparte R. Mofis Korduero Tra&atus de AnIA , quem excipint T. hefes Kabbalifli- cae feu conependiis libri &mek Hamintelech , itidemiam füpra memorati. Agmen in» hac parte claudunt fcripta Henrici Mori a nobis iam laudata, VJjrerior fcilicet eius /dJäztgfzio de rebus im amuca rc/þmjme contentis , Viffonts Ezechielts (eu Mercauae Expofitio, & fundamenta deniqueKabbalae - Aete-pacdo-melifJaeae,vna cum refponftome copz- T MÉ PHILOS. EBRAEOR. 235 du compilatoris ad obiectionis Mori Kabbalae re- 00, centiori ludaeorum eppofitas. Quaecun- que de hisícriptis memoratu digna fünt, lam fupra delibata a nobis funt, vt quic- quam hic addere neceffe non fit, Pars tertia & quartaapparatus in librum Sohar Du MM l coniunctim editae fünt, in quarum priori exhibeturliber QYown rv feuPor:ta coe- iU MC ] lorum , n quo dogmata Kabbaliflica (ita titu- (* lus fe habet) de 4en-Sopb, Adam Kadmon 5 , ht Amzum, Aziluth , Briab, Iezirab , Afab, l li Aomine Tetragrammato , Refülutzomibus Alpbabeticis , AWir Kadmon, v2 3o. 3v 12 Perfünts Attik , Arich , Abba vel Imma ! Sezr Anpin €$ pxoreeius ; de luminibus cra- [/ Wil ,0CuDorum , aurium, nariumy, orts ,in m Adam Kadmon , de partibus amimae ne- llll phefth , Ruach, Neftbamah,Chaiab , Iechi- li dab , literis Tetragrammati : quaternario, dU denario , Sephi]ris , Numeris, Menufüris Atl ! pulchrés ,veflmentis,confratiione $ lapfu "vaforuim, naturavaforum , radiorum , lu- lfi/a'f hr ceé ambientis t internae: de differentits p localibus , eoque quod dicitur fapra ,infra , yot ante, retro, dextrum 69 ffaiflrum ,lougum, u latum y profundum in Sepbiris ; de deften- l j H ATIIOAMC VA corpus , de Sephirts Akudicis, ,fï,' ul 1/3 '] Nekudicts , Berudicis : de reflitutioue va- forum , de conceptioune, gemerattome, im- f^ntia, (l 236 " INTROD, AD HISTOR, ia fantia , adoleftentia, & vfu rationte ?SSe?r Anpin ; de Bilauce , defiperintetiione vel izuolutione Perfonarum intra f[eunuem , crinibusque capitis £E5 627646 €9'c. pbilofo- hice propomuntur & explicantur , cumque philofophia Platonica conferuntur. Titulum vtut prolixiorem , ideo integrum retuli , vt velex eoinnotefcerent omnibus ,capita praecipua do&trinae Kabbalifticae recen- tioris. Intérim non diffitendum, clare» fatis, & obferuate ordine , methodoque philofophica cun&ta proponi , vt non im- merito ceteris in hoc genere libris praefe- ratur. Au&or eft R,. Abraham Cohen iri- ra Lufitanus, qui Hifpanicalingua eum fcripfit, poftmodum in Ebraicam transla- tus, & tandem in latinam , aft velut per compendium , omiffis paffim, quae» auétor verfionisKnotrius ad fuum inftitu- tü nihil facere arbitratus eft. Pars pofterior denique feu vltima 7o»i I. continet aro- ves , leu. Tabulas Kabbaliflicas , oniuer[ales , quae fuant (titulum ipfam refero) guinque compendia Kabbaliflica grauiffma , €$ 1n- ter Ebraeos maximi aeflimata , bic typts ae- —— zeis expreffa , figuris fedecim. . Praemifit tertiae huic atque quartae » parti praefationem K norrius de applicati- one dogmatum Kabbalifticorum ad Scri- ptaN. T. in quainte; 3lia in ipfa oratione dominica veftigia do&trinae Kabbalifü- cae «fHIKLOS/. EBRAEOR, 237 A7] cae quaerit, Atquä veneiunt mihi etiam T olim eiusmodi cogitationes in mentem.,, TU quarum aliquod fpecimen dediin 7. 1. o/- rr[jl , feruat. felect, obferu. I. aft alia tamen ratio- nl ne , quam Knorrius applicationem iftam qi inftitul, Verba namque Parer zofier , non üloy Ri l incongrue referri putat ad gradum eZecb- 4j [ main qua , inquit ,. eftinitium manifefta- « tionis, ita tamen vt occultiffima illa Sephi- Id rah primacum ipfa natura in£initi , ab illa ! l nunquam excludatur; ficut etiam perfona Ti I Matris abeonunquam feparatur ; vt ita. hac compellatione vno conceptu deno- n aj tentur tres primae , Kerber , Cbochmab , Bi- s&b. Quod autem additur(ita pergit) 2u; T ni es incaelis , hocipfo innuiturarctiffimaulla / vnio graduum füpernorum cum Zipereré [j Jj feu.potius eir 4spiz, qui nomine QYSU defignarifolet. Ethocipfo innuitur per- t grit fona Kabbalae Chriftianae prima. Et fe- quitur de perfona fecunda : fazciffeezur r 20mepn tuumm, (l!(! ] Vbiper nomenintelligitur ; Tetragrammaton,quod characteriftice re- n (// fertur ad Tiphereth, & Seir Anpin , qui eft gradus ille £Zajzoe(Qoc , omnia quafi myfte- g ria fenarii in.fe continens, de quibus Meurfius Denar. .Pytbagor. cap.VIIT. cum.s (3 quo animaMeffiae arctiffima & fpecialiffi- cafi- ma , necvnquam diffoluta vnione fefe v- " niuit. Per /antlificetur antem id rogatur , of vt emittatur influentia a fanétitatisfonte 5 j nempe u í05:7 9. s 228 INTROD. AD HISTOR, nempecorona& fapientia in filium, Et tertio fequitur ; adueniat regnumtuum : Nbi -;ï indubitato intelgitur Ma/curb , fedes fpi- ritus cum omnibus illis attributis , quaea Kabbaliftis ad hanc claffem referri folent. Atque fic exhauftum eft totum fyftema ; Azilutbicum: & fequitur Briathicum feu Mundus mentium feparatarum , anima- rumque füblimium, quae in fümmis mari- fionibus & palatiis paradifiacis beneuo- lentiffima vifione Dei fruuntur: vbiro- gamus: ffat voluntas tua ficut in coelo , & in zerra i. e. defcendat influxus p .fea beneuolentia tua. agradü coronae origi- nario, peromnia fyftemata in terram vsq; ficut defcendit per Aziluih in coelum, feu paradifüm hunc fuüpremum, Quae fe- quuntur, interpretatur de mundo Zezira- £bico feu Angelorum;quibus, corüiffam di- cit.curam & nutritionem creaturarum in- ferlorum: nos autem rogare , vt ipfe Pa- ter nobis fuppeditet influxum hunc fu- ftentatiuum,fubftantia noftra fuperiorem, cum omnibus reliquorum bonorum ne- ceffariis, non per Angelum praefeCtum, nec deanno in anno (vt angeliqui iuxta; Kabbaliftas fubinitium annt tantum acci- piunt, quantum per'totumannum furro- gatis fuis fufficiat) fedde die in diem.;, "Tandemque fequitur, inquit, Mundus fed Ajnk cum mentione eiusdemTriados, 1n- — PHILOS. EBRAEOR;X 239 H jnuerfge , quae m Azilutb , rogando nem- N peremiffionam peccatorum, liberationem u afedu&tione, & ipfo malo radicali, Per ]i £uAoyía» fübnexam iterum afcendi putat. ; ab Afb , vbiregnum inferius , in Zeziram, j| u uT vbi nibvm. Juue feu potentes exerci- i tus Angelici: & porroin Arías , vbi thro- il nus gloriae: tandemque in. 4zi/uzb, vbi lMu Mundi Mundorum , aeones aeonum , 1. e, ls eorum principla, Ettandem ne videatur i !h hac diftributione facta, effe mentalis ali- WK qua diuulfio diuinorum graduuni, de- a praedicatur vnitas in vocula [2N quae; numero fuo 91repraefentat numerum du- OW' 19f orum nominum *^2) 4P9?N*. Hactenus n K norrii explicatio, a noftra quidem maxi- us mopere differens, ideo quodille fequatur i ( Tabulam Sephiroficam Loriae, nosau- n* tem vulgarem. — Plurainhac praefatione m tradit eiusdem commatis, & eadem etiam o 10 methodo vitam Domini ác Seruatoris no- ftri, eius natiuitatem, circumcifionem &c. 1 " exhibet, Sed ex dictis cuiusmodi haec (int, 13 quiuis facile diuinare poteft. His ergo miffis ad fecundum Kabbalae 5 ïüm! xtu denudatae 'oLomum accedimus, Hic ti- tulum praefert : Liber Sobar reflitutus, "Tri- d m bus abfoluitur partibus, quarum prima ex- lmJ, hibet Syzop//n dogmatum , vulgatiorum totius hbri Sobar , fub cerzos titulos digeffam, cuma 1dd$ f 4"' p b 240 INTROD. AD HISTOR, adieétis parallelifmis Noui Teflamenti , an vfum concionatorum , quae eftverfiolibri nx"5 —ä "2 Vif facerdotis , cuius auctor fuit R. Ifaftbar fíitus Napbtali Sacerdos. Quid hoc tra&tatu auctor fibi velit , vnico condoceri poteft exemplo. Sic 7z, 1. Lumen legis, p. 3. affertur effatum Ebraeorum ex libro So- har : Sapientia legis && excellentiae illius non . s ä confirmari feuafferi potefl ab bomine mifi confe- derit: iuxtaillud Ief. XIV.15. &6 fedebo n mon- £e&c, Hocadilluftrationem locorum N, T. facere putat , vt cum 7arr. XXLI. z. di- citur : /apra catbedram Mofís federunt. Scri- L bae & Pbarifaei & c. W. cap. V.1, Videns autem lefus turbas ,. afcendit in montem , €8 eum fe- ! diffet, accefferunt ad eum di[cipulieius & c. Sgd piget pluraaddere; pleraque enim oppi- Alterum do frigida fünt, atque ieiuna., in prima hacce parte Jocum occupat,Intro- duíkio in dogmata profundiwra libri Sobar, quae efl verffo partis vutusdam libriEmekHammelecb, cuius autor eft R, Napbtali Hirz filius lacobi El- chbanan, Laber afte fatis notuseft, & a5 Knorrioin praefat. ad letlorem p. i7. VoO- Non. catur ffeculum Kzbbalae recentioris, immeritó, cum ea,quae recentiores Kab- r baliftae excogitarunt, & veteri Kabbalae addiderunt, apertius forte , quam in aliis eiusdem commatis fcriptis fefe prodant s. In parte fecunda ipfi textus Sohariftici 4h comparent, & primo quidemloco $7p5r de — PHILOS. EBRAEOR. 241 d de Zeniutha, feu &ber zayfterii , pzszwz- "W damentahtis totius libri Sobar: demde Idrz ütl Rabba, feu Synodus magna, pars alialibri So- i har, quae ett fuplementum praecedentis. j Hi omnes cum textu originario , in grati- j am tyronum punCtato , &in fectionesac 00« paragrapltos diffe&to,exhibentur, vna cum Hhi veríione, Sequuntur : commentarius in li- t órum Zeniutba [becialts , e manufcripto 4 U R. Chaium Vital iuxta tradita R.Iizchbac umX. "n Lorienfts Germani edito , latinitate dona- ÉI COMPREBÍIAY 1U4 gmem/þ'f 22 tres das T u partes hbriSobar e fcriptis R. Ndpht;z/i n Hirtz collettus 69 translatus :. & denique tres traclatus ipitiales libri Sobar , qui 1m s n Editione Mantuana referuntur ad praefa- 7 rk Qruit tiouem , cum textu originario nom puncia- hr £o, fed cum ver[fome tamen €$ commentAr üts L &'c. Tertia & vltima operis huius Kabba- f/([/y liftici pars fiftit Pzeumarticam Kabbaliflicam ! feu doclrinam Ebraeorum de fpirititus , nempe 4zge/ri bonts €$ mAlis , item de 4zi- 9 mA & varits eius flatibus , abfoluitur- U que duobus traCtatibus, quorum prior.; ) excerptus & translatuseftex fcripto BerP au Elobim ,cuius auétor eft R. 4/rabam Coben Jl IriraLufitanus: pofterior, qui de reuo/s- . tionibus animarum agit, translatus eft e Ma- d nufcripto quodam Lorienfi, rariffimo & 7 magnae inter Iudaeos auctoritatis, Q« " - 4 INTROD, AD HISTOR. Ceterum neutiquam exiftimandum e&; ri ac fi omnia quae ceteroquin füb titulo: ii Liber Sobar, comprehenduntur;hic compa- reant. Componiturenim ille ex pl itibus traCtatibus, quorum mutti hic omiffi funt. Nimirum praeter textum Sohar proprie» fic diétum &Siphra de Zeniutha,IdraRabba &ldra Suta, qui hicexhibentur, in eocon- tinentur Cb N2O(eu Hi/for;a de é Jfeue quodam, im feéliome Mifibpatim quae G agit. de . Leuiratus. smyflerio & anima, a nvvuomo feu Commentarius in Rutb, nzo ü 6a2n feu Zéer ilufirts ,cavus fupra pro- ii lixe iniecta eft mentio, r-3nzon feuZ- Ü ditamentum , -9 NPAffor frdedts , r—b-níeuPaaue, fY eu ( Í ArcAna Legis, vzaoyan vono feu coz- meutarius fecretus, r i N drcaga ár- canorum &c. Pleroraumque horum libro- l rum excerpta,feu rudera quaedam, hinc inde per opus Zoharifticum difperfa funt. Ad haec omnia accedunt, $m "ipn r ( Suppleméia libriSobar & primo quidem vete- ratum, & H m Sobar nosus, inquo Ü Q continentur ea quae in impreffis exem- plaribus libri Sohar non extant , cuius quatuor funt partes , ipfe Texeus Sobar, cui infertum multis in locis eft /upplemen- tum Tratlatus vzzhyan wm COBIAEHI n rittá s. PHILÓS. EBRAEOR, - 243 0 ;zw fecretus , porro Supplementa uoua , LI ] i £ J n 'u item expof, 40 42 Canticum. Canmticorusma k(! ad lórum Sobar pertinens, & denique il expofetio m Threuos ad Sobar pertinens. n Atqueex hifce vera & genuina facies libri äbk W Sonar clariffime intelligi poteft. "Vt au- mun tem laborem citra controueríiam difficil- lil limum aggreffas eft Auctor , hocce do- fv &rinae K abbalifticae fpecimen luci publi- iil cae exponendo, itane quid eorum, quae ad tantum opusneceffaria funt ,. fibide- b eliet, omni ftudio effecit. Cumprimis Df manufcriptorum Kabbalifticorum nouiffi- l; ] morum copiam fibi comparauit , inter.» quae maxime laudat Tractatus manu- d fcriptos R, Iizchac LorienfisGermani con- /ij fcriptos a R. Chaim Vital, & füb titulo: // COv x compreheníos, quos accurate J in praef. p, 10, feqg4. enumerat ; item aliud BI opus quod vocatur ^22]N" mþ"yï Pera ul. Kubenitica , finecommentartus in vniuerfam.s i degem. Kabbaliflicus e variis hbris Kabbaliflicis T € potfimum manuf[criptis colletas , & J'JO denique magnum illud opus Kabbalifti- )ml cum (ita vocatur Auctori) cui titulus C-Omaw Oon. ? IU Exquibus patet induftriam neutiquam il j defuiffe Knorrio in hoc ftudiorum gene- fe, & fi apparatum iftum fpectes, haud fi- / m VM a&e caufa gloriari eum potui[fe, adinti 2 Jite- N INTROD,.AD HISTOR, 244 — literaturae Kabbaliflcae arcana 1am 1am fe E penetraffe ffbi videri, quo raro perueniumt ex "— ipfa quoque. Ebracorum gente quamplurimi, Deliterato quoque orbe egregie meritus eft , quod, quae magno ftudio &immenftis fümptibus collegerat, cum eo communt- Erunt tamen» care non detreétauerit. ïï forte, quiin hoc opere Kabbaliftico defi- derabunt, primo, quod neceffaria cum.s non neceffariis, vtilia cum inutiilibus, in (er eo confufa fuerint,&in vnum velut chaos brà coniecta. Certe maximo labore opus eft, fi quis ex tam vaíto opere (yftema ali- li quod philofophiae Kabbalifticae compo- C'0ï nere vellet, ls Non potuiffet itague maio- ri beneficio obftringere eruditos quosuis n! Knorrius, quam fi pro ea, quainftructus N fait, Kabbalae peritia , omiffis fup:rfluis, u in compendio, iufto ordine atque diftin- ( éte, kabbalifticam illam philofophiam ex- hibuiffet. Longe plurestum forre Inue- dl niffet le£tores , quam edito tam vafto, obícuro, & confufo opere. ^ Laborant. Q hifce vitiis ipfi Iudaei, fed hocce emenda- l ro facile & potuiffet Knorrius & debuiffet. Praetereaidem nimio commendandi Kab- n balam & cum doéctrina Chriftiana concili- andi ftudio abreptus, parum abeft , quin in hanc iniurius effe videatur. Etenim vt Henricus Morus Kabbalae dogmata ad religionem Chriftianam , ita Knorrius Chri- pH i o llïHILOS. EBRAEOR. " 245 " Chriftianae religionis capita ad Kabbalam ( interdum inflexiffe videtur. Hinc oc- l (V)W currunt apud illum nonnulla effata a ve- VT man ritate & fimplicitate do&trinae Chriftianae aliena , quorum nonnulla collegit Lau- m men IU rentius Odhelius ;» $yzag0g4 Bzfrogtu. pp. ao ) Ws n $. XAXVL. Rurfus & alii fuerunt, qui non qui- T0 dem fecretiorem iftam & arcanam E- PGT braeorum philofophiam,fed exotericam 14 d iftam,quae in. Mofis praecipue fcriptis 0m contineturjin locum philofophiae genti- )m lis, qua fcholae Chriftianorum hacte- ;*JU?CI? nus perfonuere, fübftituere conati funt. ( Neque tantum in morali , fed praeci- "ls ue etiam in naturali doctrina, hoc con- jl filium fuíceperunt. .Quo ingeneree- nw minent lo. Amos Comenius , (c) Io- m Illos vero &ZRO J annes Bayerus (d) aliique. ui ex Ebraeorum Pythagoraeque & a- [b li liorum philofophorum, Chemicorum., l * ftrologorum difciplina, no- uilïef« quoque & A l vum quoddam introduxerunt philofo- ncih'- phiae genus , quod theofophicum vo- qum cant,laübens praetereo , cum fuo loco iif de iis ex inftituto agendun fit. T ( Nimis negligentes & inftituti noftri im- ,-m; memof h INTROD.AD IHISTOR. 246 memores effemus, nifi lo. Amah Ciaheud qui haud vltimum inter Mofaicae philo- Íophiae reftauratores fibi vendicatlocum, hic iniiceremus mentionem. Natus Is eft in Morauia die 8. Martii A.1592. litte- risque humanioribus aliisque artibus bo- ;ï nis ,tum Herbornae, tum alibi probe im- butus, A. 1614. in patriam rediit, fcholae- que Praenouienfi praefectus fuit. Ecclefi- afticas mox etiam accepit fünétiones & anno quidem 16:8. Fulneccenfi ecclefiae praeeflc coepit, ita tamen vt fcholae quo- PA que, quae ibi conftituebatur, curam ge- reret. Ad haec itaque dum animum ad- lecit, de noua methodo linguas docendi DTEe Y ^ . : w sudA — N m — - follicitus fuit, quae res tamen iam antea €um occupatum tenebat, Namqueiam 1616, fpecimen aliquod nouae methodi füaeeuulgauit. Interea bellum Bohemi- cum ingruens hafce cogitationes abiicere co gebat Comenium ; oppido, cuius eccle- fiae pracerat, ab Hifpanis folo aequato, & füppellectiii eius libraria direpta, & edi- €to etiam A. 1624. promulgato,quo omnes proteftantium miniftri Bohemia pariter.; ac Morauia excedere iubebantur. Ro- gatu tamen amici, qui filiis Baronis Bohe- mici Georgii Sadorsky de Slaupna pracfe- €tus erat, A. 1627. denuo confilia ifta fu- fcepit, aft moxcum aliis qui apud' Baro- pem iftum , & in aliis locis delituerant », aucto . L PHILOS, EBRAEOR, 24? mteng aucto &indiesr crefcente hoftium fürore, Bohemiam deferere coactus, Lesnam.s ?äib* A quae cft vrbs Poloniae, fe recepit, ibique Is latinam linguam docuit, Ibi A. 1631. edi- |te dit Jausam linguarum referatam , qui libel- m lus miro orbis applaufu receptus eft, adeo be vt breui temporis fpatio non tantum in.» omnes linguas Europaeas,Latinam,Grae- W h cam, Bohemicam, Polonicam , Germani- Jl n&' cam, Suedicam, Belgicam, Anglicam, u eh Gallicam, Hifpanicam , Italicaám, Hun- aricam : fed &in Afiaticas, Arabicam, : 1 m RA 'lurcicam, Perficam &c. transferretur , m L vt ipfe teftatur in. Epiff. Dedicat. Operum. M Ahl Didatlicorum ad conful. Amfterodam. p. i. i nl 'Tanta hinc extitit Comenit. exiftimatio , n 2nm vt paffim ad ícholas emendandas euo- if caretur, Certe.a Snuecis pariter ac An- Yen glis hanc ob caufam eum accerfitum.s r coníftat ». d5 Nec tamen adlihguas tantum confilia eius tendebant, fed vninerfae eiiam phi- 13 lofophiae emendationem meditabatur,, ( Ii! )v i^ eoque fpeétabat Prodromus Panfophiae.» Sue- I hoc circiter tempore ab eo editus. CXis autem cum confilia fua probaflet, Eibingam fe contulit , vt quae animo "; u conceperat, quorumque fpem fecerat », accuratiori ftudio elaborata , tandem in rl lucem proferret, Quatuor elapfis annis [ 87 inSueciam remigrauit, moxque cum quae 4 li fcri- m 248 INTROD. AD HISTOR. Ícripferat dignaiudicata Ibi effent, quae., lucem afpicerent , Elbingam reuerfus eft , vt vItimam coeptis imponeret manum.. A 1648. ad Sigismundum Ragotzium Tran- fyluaniae principem profeétus eft , vt iuffu principis fcholas corrigeret : quo officio ä cum functus effet, Lesnam rediit , ibique ad annum 16;6. commoratuseft: eoenim tempore vrbs ifta igni tradita eft a Polo- nis. Manulfctriptorum omnium tunc ia- &turam fecit,exceptis iis,quibus Panfophi- - am fuam & Apocalypíeos explicationem s complexus erat. Exulprimum Silefiam 3 -- É Ms mox Brandenburgicas ditiones, tum Ham- burgum petiit, & tandem Amftelodamuüm ï fe contulit. Ibiinciditin virum , «t ftirpe & genere nonjgnobilem, ita diuiriis opi- busque florenüfimum Ludouicum de., Geey , quicum in miferos quosuis, rum maxime ineos, quorum confpicua fimul effet pietas , & eruditio, propenfiffimo fuit animo. Inuentis autem Comenii & pro- miffis de ftudiis, praefertim philofophicis emendandis ita captus eft , vt fingulari Ji- beralitate fumptus adtantum opus pro- mouendum neceffarios,füppeditare in fe.; reciperet, « Etfüb tanti etiam patroni au- Ípiciis fcripta quaedam methodica lucem afpexerunt,fub titulo operum Didatlicorum 41,1657. in fol, edita, Magnatamen adhuc Dum illorum pars maancri pta fupereft, au- | eemm. i PHILOS, EB/RLAEOR. 249 d aütem Amftelodami commoratur , certa- »Ex*, mina quaedamtheologica illi fübeunda , 3 fuerunt, cumChriftophori Kotteri Silefii, fà ! Chriftinae Poniatouiae Bohemae, Nicolai T Drabicii Moraui, quorum vaticinia, deim- nuO minenti magna hinc inde rerum conuer- ii xiJ fione, 1 306 ubl v ntem tunc dedere ftrepitum ,, e*n !! h " patrocinium in fefüfcepit.. Hisin cortro- verfiis duos cumprimis acerrimos exper- MW tus eft aduerfarios, Samuelem Marefium, JP Ü atque Nicolaum. Arnoldum, quoram ille etu in Zntirrbeticofuo feu defenffone contra Co- 4f , meniumm cap, I. toto de vita fatxsque Come- á nii prolixe differit, fedita, vt hottem., Iiï i Comenii facile agnofcas, Mirumque ln adeo qui vitam Comenii fcribunt, cum.s i hiftoricorum more nec amicis, nec hofti- ! Ü bus fidere deberent , in rebus. Comenii iil exponendis Marefium maximeatque Ar- "L"l noldum auctores fequi. [] r;ul[ Sed hac de re erit alibi dicendi locus . po reuerti- nunc ad philofophiam eius , D mur.». Nec de methodis eius eri- ri mus folliciti, cum has a quibusdam lau- J dari, abaliis contemni conftet Petrus iU fane Baelius de operibus eius dida&ticis dl pronunciat , licet multolabore ab aucto- en re fint confecta, nec fine ingentibus fum- 1 ptibusedita, nullam tamen ab iis ad rem- publicam literariam redundaífe. vtilita- - tem.ln Difliopar, Criric, v. Comenius p. $87. n l 4 Q ; Nec aR 250 INTROD, AD HISTOR. Nec mitiorferein eum eft Sorbie)räus; vid. 3 Süberiana p. s. Qnam quidem in fenten- .tiamnuncnoninquiremus. Etenim de, ea faltem doctrinae eius parte , qua vete- rem Mofaicam philofophiam reftaurare ; Videtur conatus eft , agere fert animus, autem ftatim acad philofophica animum adiecit, in camingreflus fententiam, cum ceteris philofophiae partibus phyficam ex ScripturaSacra emendandam effe, Nam- ue Phyfiees ad lumen. diuinum reformatae» Synopffa , ftatim poft Ianuam linguarum.s referatam , edidit , Anno fcilicet 1632, Quo pacto autem haec ei mens ex Scriptura fa- cra phyficam emendandi , Mofaicamque adeo & Ebraeam reftaurandi , iniecta fue- rit, in praefatione dictae fynopíeos ipfe.» exponit, Etenim cum ad erudiendam 1u- ventutem philofophica ei etiam tractanda e(fent ftudia , contigiffe dicit, vt inter alia etiara inciderit in Ludouici Viuis de /zz- dendis diftiplinissibros. . In his,inquit, cum faluberrima monita de philofophia rotaq; ftudiorum ratione reparanda reperitfem , dolere vehementer coepi , virum tam fa- ä gacis ingenii, poftquam tot euidentiffi- mas notaffct deuiationes, non explanan- Aft dis iftis f3lebris admouiffe manum. cuiusdam tamen de eximio hoc fcriptore judicium ,. Z'iuem melius «ó u5 ov , quam «o ivvidife , effeciffe , addit , vt cogitaret fa- 3 pien- —— i PHILOS. EBRAEOR, 5I d n; Pl pientiaeDei folefie id eíTe gradatim vommu- Bicari, iiaecdum animoiecum volucbat, 15 exhibitus illi fuit Prodromu philofopbiae in- T flaurandae Tbomae Campanellae , Ytali.. Mi« at de ro cum gaudio hunc fe perlegiffe librum , ac fumma fpe noui luminisinflammatum, n ipfam Realem þ.bilafo[v/aiäm Z:)?i!agrft'imm ]i* u ! brisquatüor adornatam, nec non libros q de rerum fenfa , vndecunque acquifitos, MI cupide peruoluiffe. ira nonnulla quidem 7 us ex parte defideeiis. füis fatisfaétam , neu- [l tiquam autem peromnia. Namque vel QJ ipfo fundamento fe offenfüm dicit: emzia lu eduobus . | w f E a dteu pränc*ipii& contraria conjlari 1[: cumde principiorum triade iam e diuina nf duv Genefi perfuatiffimus effet, & Hugonem Init Grotium noninepte contra Man!chaeos ii alicubidifputaffe, meminiffet : ex duvbus in- 061 zer fe pugnantibus deflruétionem fequi pofl? or- 4l dinatam , conflvuthonem non poffe. Campa- elu nellam quoque animaduertit hypothefi- de (un um fuarum non a VE ocertum ,quippe qui ad Galilaei de terrae mobilitate philo!o- wv phemata, in affertionibus fuis nutare» , i m! easque in dubium vocare ipfe coeperit. l Jl Ex Francifci Baconis deVerülamio depiq; f* inftauratione magnaa fe didiciffe, 1n parti- i cularibus etiam Campdnellae tam folidas t demontlrationes, quales requirit rerum fi veritas, nonnullibi deeffe, Ipfum vero f Verulamium clauem quidem naturae ve- " ram ii . 252 INTROD. AD HISTOR. ram exhäbcre dicit, naturae vero arcána non recludere, paucis folum exemplis quomodo recludenda effent , monítrare. 'Tottantisque viris itaque licet philofo- ä phiae reftanratio non plane ex voto fuc- cefferit,non tamen abiecitanimum Come- nius : vtque imnoua, quam ingreffurus e- rat,via, eo minus laberetur , hasce fibi conftituicregulas ; (7)) P'eram & genuinam pione philofophandi rationem banc vnam ejfe. , vr e fenfu, ratione , ScPiptura , bauriantur omnia : (2) Phifüphiam peripateticam non folum multis in partibus defeétam, fed & mu'tis modás intricatam , ambagtofam , partim etiam — —— -- — - d D o — m erroneam cffe , ideo Chriflianis non folum inu- zilem , fed & (eitra correclionem 69 perfectio- nem)noxiam. (3) Reformari philofophtam ac perficipojfe, per omnium quae funt 6 ffunt , ad fenfum , rationem & Scripruram barmonicam redutlionesm ; tauta (in ;rativriätbf omnibus & neceffitatem 4quuam babentibus) ettidentia &5 certitudine, Ut videnda vtdere , & palpando palpare [ar[am vbique veritatem cuuis mor- £alium [iceat. Eiusmodi certe funt hae regulae, vt vix videam, quid in 1is repre- hendi queat, certe vt non temereerrare» a regia via poffit , qui accurate eas obfer- vauerit, Equidem quod fenfüi & ratio- & ni Scripturam adiunxerit Comenius , fenfus per rationem, & rationem per Scri- pturam Sacram emendandam doceat in» eo . PHILOS, EBRAEOR. 233 z £R to forte plurimi ab illo diffentient , qui nl Sripturam potius rationi, quam ratio- nem Scripturae Sacrae. fubiicere parati 10 fuat, Sed in maximahhi citra dubium fe l coniiciunt pericula, & ex ratione,cuius ta- am liv men imbecillitatem, anguftiffimosque li- It mites quotidie ipfà nos cóndocet experi- entia, nimis praeclare fentiunt. Verae & genuinae fapicntiae fedes apud Ebraeos quam diutiflime floruit , hinc & ea adquz MM ratio pertüngere nequit , quorum fünt » j plürimaetiam in philofophicis , indeo- L mnino petenda, vb! certiífima ,. luculen- u tiffimaque verae iftius & genuinae fapien- n tiae veitigia occurrunt. . De perfectione autem Scripturae cum dubitare nefas fit, cur rationem €i fübilcere , & hanc ad il- u N lam exigere detre&temus ? Recte autem n dicit Comenius: .Qui ducem fenfum tantum- n modo fequi valet,fupra vulgus nunquam fapiet, lunam flella minorem, folem maiorem T'erra », Ill V Mtil banc globofam & vndique babitadilem , imagi- n nari ffbi non valens. Contra fí quis abf vacla.» fpeculando rationem folum, fine fenfu tejïe,con-f u r*re flet,in pbantasmasa mera abreptus , nouuni» [ ffbi ereabit mundum , qualis Platonicus, & Ari- flatelicus. &c. eff, Qui denigue Scripture J foli , fenfu & ratione nqn auditis,attendunt , iliz J aut mundum (ob conceptuum fublimitatem..) " praeteruebuntur, aut ves non intellectas carbo- "naria fide inuoluunt, aut literam fecutiyab[urda Jv 0 f 2 234 INTROD. AD HIST,OR. UMT [ & fuper/z'iriofa quaeque " credendq p-)opa; yunt. & i H Ad dubium autem quod vulgo obiici folet: Scripturam Sacram ad.philofophi- Ct am neutiquam effe trahendam , eoquod P) non externorum fpeculationem , fed vi- tae aeternae vlam doceat , it refpondet : li I.r :J i Fateor Sertptusam diuinitus . in J. J Ü nx:zm ad do- 7 cendum, arguendum,ecorrigendum, 6 erudien- (à du in iuflitia datam effe :.— fateor, inquam », bunc effo Scriptume vltimum finem. Quis Zven uefectt. "unius ret /'f)!æram-vyw plm'w' sJä u i Jfines ? etiamin bumanis , nedum in diuinis , vii rotam fe vix peruejfiigabili nobis. arrifcio complicauit adorandi Dei meftri fapientia s? Q Profeézo ff per totam natuimm id artificii depre- I bendimur, (ita autemeft) vt quaelibet ereatuna, creatureque pars &j partís particula pluribus feruiat vfibus, cur bunc fumma fapieutie chani- rl erepa diuine detrabamus codizi,' uon video. f Vrget cum primis eriam in caufa fua per- n oranda Scripturae Sacraoracula , quibus ex legediuina omnem haurire fapientiam ) I(raelitae & nos cum ipfis iubemur. Hec d( eff. fapientia veflra & intelletius coram populis, vr audientes vniuerff pracepta bac,dicant : En! à populus fapiens & intelligenr, Deuter. IV. 6, & quae alia funt eiusdem comatis, Con- cludit tandem laudando eos , qui ex Scri- pturaSacra potius, quam ex Gentilium.s ;i fcripus, philofophiam hauferint. — Aerite imque m PHILOS, EBRAEOR, 255 Ww' imqäe lauddkäi, gui laudem Deo rerum pärenti debitam eidem reddere funt conati Chriflianis- lbx | Jfémi Philofüphi, Francis cus Faleftus, Lambertus N Danaeus , Leuinus Lemnius, Tbomas Lydyar , m Conradus 4dilacus, Orto Casmannus , quinouae iU p'ilofophiae femina in 88. Brbliorum codice con- dat u tineri affeuerant , philofopbematagne fua (gsuan- 4l tumuls impari fuccef]u) inde derivare non funt jl peritt. Hifce ita euictis , in Ariftoteli- Alb cam philofophiam infürgit, probatque in Chriftianorum fcholis Ariftotelem. tan- : tl ] quam vnum íolum philofophiae mag!- 7) ftrum, tolerari non debere , fed philofo- H| ] phandum effe libere , ad (enfuum, ratio- Dumvero nis, Scripturaeque dictamen. pro Ariftotelica Chriftianam, vt vocat.., ;':;æ- introduétam cupit philofophiam , per.. 142 hanc non aliam quam Mofaicam feu pu- "f;'ä/ff J riorem Ebraeorum intelligit, quippe ex qua ceu primo fonte & fcaturigine pro- " fluxit , quicquid rerum philofophica- rum vllibiin Scriptura Sacra deprehen- u [ / l] Haec vero aliaque dum'mecumexpen- do, non adeo vilipendendum Comenium 7 F,]' arbitror, vt multi hodie faciunt. Plura Á enim vir ifte vidit, quam ifti, qui fibilon- ge fapientiffimi videntur, -Primo illud j cordate, quod excuffo philofophiae fcho- ! lafticae iugo libere, ad rationis, fenfüuum & Scripturae Sacrae ductum philofopha- // rl i 256 INTROD. AD HISTOR. r voiuit, Qja in re fatislaudari. neqult. Deinde nec illud male, quicquid etiam., ali1 dicant, quna in Snnptum Sacra verae fapientiae veftigia quáerat.». Hifce ; autem vefbigus infiftens , multa recte & falubriter docuit monuitaue; licet er- rorum non fit immunis, in quocommu- -;ï. ne omnium hominum fatum . expertus eft, & multa etiam fuperuacua,aut quae noncommode n vfum deduci queant.», inícriptis eras occurrant.- Piura de eoa- r l;bi. Obiit A.1671. (d) Obfcurum enmdem in orbe litterato eB: ? Ioannis Bayeri nomen , aftingenio eum.s haud vulgari fuiffe; fcrlpta cius teftantur. Deipfío quidem auctore , quod dicam non | habeo, nifi quod. Lycei Eperienfis eum.s fuiffe Reétorem,ex titulis librorum eius / conftet Duo àutem ex etus fcriptis mihi innotuerunt, quorum vnum ad 2Zy- Prio- (ram, alterum ad . Logicam fpeGtat ris hic eft ctulu Ofliura. vel atrium na- zurae ichuographice delinearum : l. e. fun- ( damenta interpreiationu 6 admint[irationis ge- neralia ,ex tundo, mente &j fcripturis 1atia : Pofterioris autem hic Cal[louiae A. 1662 eít citulus : Filum Labyrintbi, vel Cynofura feu lux mentium vniuer(alis cognofcendis, ex- pendendis , & communicandis wmuerfis rebus accenfa, Caf]ouiae A. 1663. In vtroque (t; ab vfitata ac trita via multum recedit.» In ä m » PHILOS. EBRAEOR., 253 u- ( Jattu In cynofüra quidem füa ,feu luce menti- um, Verulamii maxime infiftit veftigiis , Li" If Logicamq; doctrinam ita inftruit , vtnon [l* Ipeculationibus inutilibus, fed rebus prae- I l claris Inueniendis inferuiat. In oftio au« u tem fiue atrio naturae, de rerum naturali- j um principiis plane aliter philofophatur , er'H) ac ea aetate philofophari folebant. Ttria M enim, ad philofophiae Mofaicae ductum, AUL 1j admittit principia , »sareriam , [piritum, & Iucem , eaquein re plane cum Io, Amofo Comenio confenti j t , qua deredeinceps at plura dicemus. QUIL Ab Ariftotelica autem fiue Scholaftica anti philofophia plane abhorret, Quid atti- mu "et, inquit in praefat. . bomisem Chriflia- C num, quid pbilofopbum naturalem , noffe, quae 4l Kfit vera & genuiua drifoteli , de formatt ma- 5 zeria , de coelo, de flellis , de aeternitate mun- :lï iä di, de elementís, de lóco & vacuo, opinio & fen- Dro tentia? cui bono eft veritatis illius inquifitia ? 9 Norit an ignoret , euret an negligat Pbhyfcus ]'m eam, quid tum* Laudat vero deinceps Chri- u ftianam philofophiam , atque cum de hac uh inter viros doctos difputatum fit , abun- j hlu danter a philofophis Chriftianis recentio- aþm ribus negotium hoc pa&to decifum ait 5 : t quod ff naturam &5 Seripturam, miffs Gentili- l um commentariis , nottonibus €9' opinionibus , dmmediate &f pre[fe fequamur, pleraque ex Etb- " U nicme ad nos deriyamm dogmaia pbyfíca , .de jj d * INTROD. AD HISTOR, 258 .materia , de forma, de coelo, de elementis , de loco, de tmotu , fint vana , falfa & inutilus : quod fí tamen Gentilium libet adbuc infifiere vefligiis magis quam naturae & Scripturae, v- farpando notiones, axiomata , opiniones Etbni- corum Loïgicm', Phyficas ac. Metapbyficas , po[Je de fingulis difputari in infinitum , palma inter -ä artes diffidentes manente femper dubia, EX uibus fimul , quodnam auctoris fuerit confilium , fatis fuperque liquet. R Ceterum fuerunt adhuc plurimi , qui Chriftianam fe fequi philofophiam profef- C k fi funt, quorum praecipuos ex Comenio fupra nominauimus : aft tameun qui in- p H ter Ebraeae philofophiae propagatores praeter Comenium & Bayerum referri me- reantur , non vidimus. /[Plerique enim eorum , qui Chtriftianam philofophandi q " rationem fequi videri voluerunt , nihil tamen fecerunt aliud , quam vt do&tri- q1 n nam fcholafticam , quam a teneris hau- ferant. vnguiculis, ex Scriptura Sacra, K [/] confirmarent & ftabilirent, t Quo ipfo fe & alios deceperunt turpiter , & de» l Q veritate ínorum principlorum certi, Scri- pturam facram, ne quid ab ea alienrim af- d fetere viderentur, in alienum haud raro ( ! 8j detorferunt fenfum. l Hinc & Arifto- ( telicos pariter ac Cartefianos, de confen- fu Scripturae cum fuis hypothefibus glo- l m philo- riari ; & Chriftianam quanda fophiam PHILOS. EBRAEOR, 259 fophiam profiteri. videas, 'Hi ergo fi lL Ariftotelicam aut Scholaftüicam reieciffe jn videntur philofophiam ,^ verbis potius "m quam reipfa hoc fecerunt, Quod fiin» 27 quibusdam autem ab ipía fententia de- n cretisque receptae ac regnantis philofo- T phiae difcefferunt , minime tamen ad y ipfa principia hoc pertinuit, fed in rebus fie quibusdam fíecundariis , & conclufioni- bus non adeo magni momenti hoc fece- u runt, aut myfteria ac dogmata füper , i[OfPl .l captum humani intellectus pofita,in phi- ' Q lofophiam intruferunt , & cum philofo- "T phiae dogmatibus turpiter commifcue- iL runt, Atqueita fplendido philofophiae Ti Chriftianae titulo , trita fcholae obumbra- enim uerunt dogmata ,nec effecere qui d quod operae effet pretium. quuam, nihi Exemplo effe poteft Otto Casmannus , g&ïi* qui magno conatuhoc egit , vt philofo- du phiam quandam Chriftianam introduce- tb ret, omniaque eius fcripta, quorum plu- j rima edidit,huc fere füunt comparata. Edi- 13 dit inter alia Cosmopoeiam & Vranograpbiam &t Chriflianam , in qua praecipue a receptis j di(lentire placitis fibivifus eft , adeo vt iij difquifitionem generalem etiam praemi- il ferit;in qua prolixe difputat : (1) am mos in phyficorum tbeorematum confideradtiane potius f ficubi baberi po[funt, *::ch-mxä!iterwä dcgreti; j 2 quam f nu 260 INTROD. AD £sISTOR. —--€ quam paganorum philofapboram amiqu?ariet- sam. placitis fit fl'andum * (2).am de re- bus pbyficis. Scripturae . teflimonia ad rece- pies Ariflotelicae philofopbiae regulas fínt. in- -; zerpretanda ? (3) «n facrorum & pagano- rum Pbyffcorum ffr verus conflansa, confenfus * . vbi Simplicii etiam aduerfus Mofaicam ; creationis hiftoriám obiectiones diluit. Multa quidem cordate & praeclare con- tra Ariftotelicae philofophiae iugum dif- feruntur, inquibusdam etiam , fateor, ab Ariftotelicis decretis recedit. Verum ad rem ipfam atque caput caufaecum venit, arecepta fcholae |fententia fe dimoutri - non patitur. Sic Cap. (II. Cormopoeiae — ————Á— ET -0 G Problem, lV. p. 133. disqu.xrit, an mundus . fit animatus, fiue an anima quaedam , fit mundi forma ? cum Ariftotelicos .hoc negare obferuaffet , horum contra ; Franciscum Patricium, Zoroaftris, Her- metis, Orphei, Pythagorae atq; Platonis . philofophiam defendentem, hoc in capite fufcipit patrocinium, caufamque receptae - fententiae omnibus tuetur viribus, Idem porro Casmannus eam vbique tenet tra- &andi rationem , quae a. vulgari haud :; difcrepat. 'In eotamen laudandus, quod pro viribus iugo fcholafticae philofo- phiae collum fübducere elaborauerit, li- Frae- .cet »non. adeo magno cum fücceffu. cipue 261 T cipue autem huc fpeétat eiusdem aucto- ris liber cui titulus: Pdofopbiae & Chriffi- T n anae Cj verae aduevfus infanas boflium éius &5 "T? nonnullorum Hierophbantarum morfus G calu- mnias modefla affertio Francofurti , iot, KMU: h ip $uo. editus, vt nunc de reliquis fcriptis eundem in finem magno numeroinlucem vt T miffis, &iograpbia triplici naturali, morali * oeconomica , indeque deduiia Etbica &5 Oeco- U T nomia Tbeofophicas Pfycbologia ; 4ntbropola- gias [yflemate dotlrinae & vitae paliticae ; Nu- T ümá ! cleo myfleriorum maturae; Angelographia.» , «tl reliquisque nihil dicamus. In eo autem turpiter peccauit, quod rationis & reue- o lationis limites non fatisa fe inuicem di- 7;0!.'15 fcreuit, quod tamen commune eft omni- j dzrm bus hifce fcriptoribus vitium. Sic in iis quae ex ratione fatis commode deduci ts um poffunt , non opus eft oraculis diuinis, quippe quae eo comparata fünt, vt fup- W. pleant, quae a ratione cognofci neque- ltoqis unt, autiniis, quae àd ipfarum rerum apne notitiam pertinent, eandem dirigat atque eptae emendet. Hicce víus vbi ceffat , & vbi fj ratio fibi reli£cta opus fuum re&te pera« r " git, philofophia non magis Ebraea aut Chriftiana , .quam gentilis dici poteft. luod of Merito itaque ridetur Casmannus , (& ceteri. qui eadem oberrant chorda,) ] h,' dum in philofophiae & werae & Chriftianae (À 3 affer- puc 262, INTROD. AD HISTOR. :;jï'rtionu cap. X F. feq4. de philofo- -? phiae Chriftianae Grammatica , Rheto- rica, Logica, Arithmetica, Geometria, differit. Enim- Optica, Mufica &c. uero phyficae & pneumaticae longe ali- ; am conditionem e(ífe, dum in multis tra- ditionem a gente Ebraea omnium optime petendam fupponunt , quilibet per fe.; inteligit, Aft in modo nominatis diíci- ä plinis ratiocinationis vnice elucet vis & efficacia, hinc quo pacto Chriftiana. dici l poffit Logica, Arithmetica , vix intelli- gi poteft, nifi de vfü hoc capias. Sed d l haec g« iv sae62o. : Praecipuus aute m chara&ter iltorum., H ui Mofaicam philofophiam puriorem amplecti videntur, hic eft, quod in rebus naturalibus, Spiritum quendam vniver- falem a Deo creatum , omnium operatio- :ji num naturalium caufam, admittunt. Rur- füs tamen non omnes, qui eiusmodi prin- cipium admittunt ad philofophiae E- : braeae alumnos & propagatores retulero. I Namque qui hoc nomine cenferi volunt, [ eos & in ceteris paulo preffius veftigiis Í Scripturae Sacrae inhaerere oporteto. ; Quod qui non faciunt , licet fpiritum mundi ftatuant, iis hic locum non con- cedo, I[; Remouentur itaque ab hoc phos, ordine , praeter gentilium philofo mung 263 PHILOS.. EBRAEOR, l. mundo animam tribuentes, & Helmon- l tius cum Archeo fuo, & Henricus Morus 3 cum principio füohylarchico. Licet enim Jit vterque verbis potius quam reipfa dif- T fentire ab illis videatur , qui fpiritum.» Ti quendam: mundi ftatuunt , nihilofecius : n in aliis vterque aut Chimicorum, aut Py- 17 thagorae atque Platonis placitis inhae- d- rendo, longius a Mofaica fimplicitate re- cedere videtur. Re&ctius forte-huc retu- T i T leris recentiores quosdam fpiritus. vni- uerfalisaffertores, Dauidem van der Be- if [ g cke, cuius nota funt Experimenta 6 Medi- tationes circanaturalia rerum principia:Hie- n ronymum Hirnhaim ?n grauiffimo opere, o cui titulum fecit : Zyphbus generis bumani & c. (( & in cuius cap. XI. vniuerfalem mundi jl« fpiritum , magna cum modeftia afferit , 110 de quo tamen , cum in multis Scepticos imitetur, vberior erit dicendi locus, cum Ml Scepticisníi trademus hiftoriam: & Ar- prm 1 noldum denique Bachimium , in. Pazfo- je t phi« Enchiretica , feu. philofopbia vmiuer[ali Itf experimentali in Academia Moyfis primum per (b fex priora cap. L. Gen. tradita demum . per Vt nihil b ignem probata 65 examinata, tl nunc dicam de Cunrado Aslacho,qui in o Pbyfica & Etbica Mofaica. A, Y613, edita. cap. ho X1I. non quidem aperte Spiritum mundi retamen huic fenten- 05j adítruit, haud obícu R4 r j;iae 264 INTROD.AD HISTOR. tiae fauet:nec de Ioanne Marco Marci a Kronland, cuius forma vniuerfi, de qua in Philofophia veteri reflituta Se&, VII. agit , lr eodem collimare viderur: necdenique, Yoi de Anonyrno fcriptore Ewcbiridii Pbyfi:ae TK reffitutae Parifiis A. 1625. editae , qui iti- Qu dem vniuerfalis fpiritus affertoribus ac- üi cedit. Patet veroetiam cur de myfticis, &theofophicis, & hermeticis Philofophis fu Licet e- I$ hic anobis agendum non fit. nim multa ex philofophia Mofaica, tum pra exoterica , tum acroamatica , feu Kabba- ol la habeant, multa tamen &ex Chemico- Quj rum fcholis , & ex Platonica quoque & Pythagorica philofophia addiderunt. Pro- [ priam itaque his deftinauimusclaffem.,, cumqueeo peruentum fuerit , prolixe & diligenter de fingulis exponenmius. ï: $. XXXVII. Atquede fatis quidenf philofophiae ? Ebraeorum , a prima eius origine a noftra vsque tempora , cum fatis di- &um fit, nunc fummam eius velut , ? in compendio exhibebimus , & primo quidemacroamaticae fiue Kabbalifticae, ;: tum vero etiam exotericae iuxta illo- ( rum mentem ; qui eife addi&tos effe., profitentur. $. xxxvir. Ec; PHILOS, EBRAEOR, n 265 ^f $. XXXVIII. n g, Ksbbalifticae itaque philofophiae , fi abiis difcefferis , quae ad nominum & ( bj vocabulorum myfteria (e) & factorum u quoque traditionem (f) pertinent , & Bd quae Ax£bazz fymtolica , vt alibieam voca- fits uimus , compiectitur, quorfüm etia m.'..' fubuliffimas illorum de nominibus d lul- ii Q nis (g) fpeculationes referimus , duo du i': praecipue fünt capita, vnum de 4ecez C Sephirotb feu mumerationila Tij 4 , alterum de quatuor munde Kabbalffica. que& u (e) Docui O/eruat, felet T. I. obferu. T. VT, fb VL .Kabbalam Ebraeorumre&te in /jm- ii bolicam & realem difpefci. Symbolica ite- rum duplex eft: velenim literas aut vo- ces, vel facta, rerum aliarum , quas fcitu dignas iudicabant , Ebraei effe volebant ; U fymbola. Prioris Kabbalae fymbolicae u vti notum eft, tres vulgo conftitui folent T. fpecies, Gamarria , Notaricon & T. bemura », Gamatria vel 4rirbmetica' eff , explicatio :Ipb j videlicet vocise numeris , quos iuxta va- lorem literarum füarum arithmeticum.s ( Il continet: vtcum "12X . Zacbar. III, 8. ex- plicaturper t—2H72 quia vtraque vox , 'HL' quoad valorem literarum arithmethicum , continet 138. vel fgurativa, Ebraeis Y 'y"mv didla, quae ex quantitate & diuería affe- R ;5 &tione 266 INTROD.AD HISTOR, : &ione literarum myfteria eruit, vel po us Aftis literarum affe£tionibus pro fym lis .vtitur. . Sic Denz, 1. 4.in dicto: 2udi If- "racl Dominus Deus nofler Deusvnus , duae oc- currunt literae maiusculae: primo J 1n vo:e VOW & " in voce vltüima "M. Prioriaiunt excitari animos ad magnae il- Jius do&rinae confiderationem , eritque ; adeo maivfcula literae huius figura fym- g - bolumattentionis: pofterioriindicari vo- f - Junt, Dominum illum aeternum effe De- , um vnicum in quatuor mundi partibus , (cum litera ^ quaternarii numeri notafit) — N ( 1. e, vbique &in toto mundo praefentem. Duaeiftae literae inter fe coniunétae con- flituunt vocem: "I9 /effá , quafi monere | eos voluerit Mofes & dicere: a4wdi Jfrael & teflis mibi eri , 1te de vuico vero & aeterno Deo te ferio monuiffe &c vel denique arcbi- E retlonica ; integrorum aedificiorum, quo- rum in facris fit mentio , compagem & 1y- ftemata dimetiens , & confiderans. . Altera fpecies Kabbalae huius literalis ä vocatur pp'023 Noeraricon , & confifut s vel in extractione vocis alicuius ex pluri- bus, velexpofitione vnius vocis per plu- Prius res ab lisdem literis Inchoandas. fit vel per apbaerefin feu initiales literas , Kabbaliftae vocant )à9m "UN?. capita di- lite- &iopum ; vel per 4pocegen , feu finales s. anþos. EBRAEOR. 2167 ,'»m ts ras , Kabbaliftae vocant z m *ayo /fmes dichionum, Illius modi exemplum eftGes, il u XXI. g. 35 NT Cz—mr(r7M. Exharum enim dictionum literis initialibus kabbali- "M ftice colligitur nomen hoftiae , quam A- i brahamuslocofaaci Deo obtulit, Ea *^wN acl fiue bircu eft , v. 1. Huius exemplum éft (üU Gen. 11.3,. miv9* DN N32. Exli- m teris enim finalibus inter fe iunctis reful- t eDt tatvox D12N veritasfecundumillud »/z/- miCXIX.id0. — Caput vel initium verbi tui eft bus, ei Emetb fiueveritas, AMer modus £ Notari- con confiftit, vt diximus, in expofitione v- iE nius vocis per plures ab tisdem literis in- cot choandas , quemitidemRa/cbe Theborb ap- Qu pellitare Kabbaliftae folent. Hacratione I/ræ! j vox [ON explicaripoteft per C';L)D w.gäig DNJ Domimu rex fidela : cumque Efai. n LXII. i4, fcriptum fit , benedicens fe benedicet qUO inDeo V2WM A4men &c. quaerunt Kabbali- u ftae; quis eff ifle Deur Amen , & refpondent per Kabbalifticam interpretandi . ratio- Ti uem, Dominu: Rex fidelis, . fb iiïtera- Tertia denique Kabbalae huius du riaefpecieseft 1Yon. permutatio, quae.» l Prii duplici fitratione , primo , per fimplicem.s literarum earundem uezé9sci & transpo- [5 fitionem , deinde per alphabetariam per- j mutationem feu reuolutionem, Prioris l exemplum eft P/alm. XXI. z, Domine , invir- [45j tute 268 INTROD.AD HISTOR. —— Hic de» tute/ Tua .U^ laetabitur Rex. Meffia fermonem inftitui docent Kabbali- ftae, vt fenfüsfit; Domine Ieboua in virtute Tua ,(i.e.ip virtute nominis tetragrammati) Id- Meffias vex fcilicet venir '0el operatur. que inde probant, quod ex voce FIDu^ 1; per transpofitionem literarum fiat. INUD Pofterior £ Themurah feu permutationis fpecies diuerfisiterum gauder modis, Di- viditur v. g. Alphaberum Ebraicumin du- as aequales partes , literaeque fibiinuicem fä ordine parallelo fübfcribunturjta quidem l vt altera alphabeti pars priori fübfcribatur vel ordine re&o &' naturali , vt 719 N re- P 1 fpondeat 5 «à 2 refpondeat 2 &c, vel erdine retrógrado , vt và. N refpondeat in» ]inea paraïlela ",1T» 23 refpondeatw&c. | Prior modus a literis fibi inuicem refpon- dentibus 2235 N Al/ap, pOüerior U2nN itbafchb vocari folet. V füs in eo confiftit, E vtliterae fibi inuicem refpondentesinter fe permutentur , & ita vna vox pro altera ( fubftituatur. : His adduntnonnulli alium [ modum 4rbacb , qui confiftit in combina- tione duarum diuerfarum literarum, qua exaéte conficiunt Aenarium vel centenarium, vel willenarium, quarum deinceps vna ac- ï cipitur proaltera, vid. de his omnibus Sa- lomon Glaffüs Pbil. Sacr. lib. II part. l. LÀ Trad. 1l Sed. IHI, artic. VIL, p. . 30j. geqq La PHILOS. EBRAEOR. 269 g add. Reuchlinus de arte Kabbaliftica lib. ii 11 p. m.708. Menaffe ben Ifrael Concil. in.. TU Exod. quaeft. j , p. 170. tredecim modos Kab- "i balae huius literariae recenfet , quos hic il repetere nonneceffe eft , praefertim cum p praecipui iam indicati füat. Id potiusad- 'HIILN dimus, fi quis ferio fibi perfuadeat, elici Uonä; n n hac ratione fenfüm verum Scripturae (a- L U crae poffe, eum decipi atque falli curpi- nià ter: nec Ebraeis fapientioribus forte vn- j quam eiusmodi quidin mentem venit ;, idu Aft fi quis pro fymbolis certis has Kabba- bat lae fpecies habuerit, quibus ad dogmata at propaganda veteres vfi fint , is nihil quod « abfurdum fit, aut reprehendi debeat, hic inueniet, Sic re&te docebant veteres P/2/m, Ylb XXI.2. poffe ad Meffiam referri , & fymbo- u a lum huiusreieffe voluerunt £ ri2u in.» p " m"UD permutationem, — Nihil hicinepti &abfurdi video , &ita quoque inlceteris j fefe res habet. T fít] (f) Altera haec eft Kabbalae Fyrnbblicae fpe- cies, qua fcilicet certafa&ta , aut res fa- jf bint cras, vt fymbola dogmatum adhibebant. ; Ebraei, &a maloribus , aut viris fapien- 14 tiae laude florentibus adhibita, retine- "i, bant. Sicleges Mofaicae quam plurimae Ti ciuilem reipublicae lfraeliticae felicitatem j ;! fpe&abant , aut caufis politicis inniteban- tur: fed quodfimul fymbola commoda., l, aut aptas imagines rerum fpiritualium., , quae — INTRÓD. AD HISTÓR. 270 quae nunquam non inculcandae , & fub vari's fchematibus exhibendae erant, con- tinebant,ad hunc quoquea fapientiffimis viris adhibebantur vfum, Sic qüaea Mo- fe Gen. XFI. ij.fegq. de duobus Abrahami filiis fcripta fünt, eumin finem fine dubio literarum monumentis funt confecrata» , ne gentem Ebraeam origo fua lateret ,X fimul vt ex maiorum fuorum proficerent a E u A . d a E exemplis. Aft cum aptam haec hiftoria vtriusque federis, noui & veteris imagi- PSoc v nem praeberet, adhaec adumbranda a, m $ — Paulo Apoftolo adhibita fuit Ga4/, I. 22. — — 1 E feqq. . Mofifaneeiusmodi quid in men- cre — tem veniffe cum ifta fcriberet , afferi non oteft. SedKabbalaeita ferebatratio , ex fa&tisatque hiftoriis, vtiex legibus & in- "— —— £m5 ftitutis fymbola ac imagines rerums , [—4 quae proponebantur, capere, :Vnde &ra- tio patet, cur in Mofaicis legibusvulgo fublimior fenfüs quaeratur, ad exemplum [— m 4 dÉ P i Auctoris Epiftolae ad Ebraeos, Amplif- fimus fcilicet in iis fefe aperit campus , va- rel d ria fymbolaac rerum fpiritualium imagi- nes colligendi. Patet autem . hanc Ó d Kabbalae fymbolicae fpeciem ab antiquif- ! fimistemporibus in gente Ebraea fuiffe v- fitatam. Plura hac dere dixi 7, Z o/feruat, l feletkar. obferv. 1. VH. 6 VIIT. —— (g) Prolixum nimis fufciperemusopus, fi vel ï a -prgecipua Kabbalifticae traCtationis capit e —— fbesm . meos. EBRAEOR. x 1 de'noh*:inibus diuinis referre. vellemus, lu fini De voce *N Kabbaliftarum placita in., compendio legi poffunt in Zexico Kabbalift, A T. I, Kabbalae denudatae parte I. p. 97. de voce m DWHHN & nbN p. 9$. 99. fegq. de voces TONO TYN2X p, éji. f244. de TY'?X vel potius 813.:., coniunétim de t bv b p.2de mnw iU £.46. de *3*N p. 32. /eg4. de Tt^ p. 577. de iil nf )l "7! vel potius coniunétim vq5, 5w 7. 22. & denique de praecipuo & quod maxime., Wf gï xdä IT Kabbaliftarum ingenia occupat , nomine n 2.352. 244 vbi de quinquaginta qua- fs tuor combinationibus Nominis Tetra- |Dfd H[] grammati,quorum mentio in Aerefchitb Rabba Para[ch, 44. fol. 41. & alibi inücitur , r[o,E( M " prolixius differitur , & omne myfterium.; euoluitur. Taedio(areseft horum homi- um num meditationes de nominibus diuinis l&[a Wm perquirere: aft ne fpecimen Kabbalifticae huius fübtülitatis defit, en! quae de voce vt 9l bw philofophantur. QGratiam atque mi- fericordiam Numinis eadem . cumprimis Ü n y denotari autumant , hinc non fine myfte- hay. Irlo varios miferationum diuinarum mo- dos huic voci iungi a Mofe Exodi XXXIV.6, quu f Domine, Domine , w mifericors & gratiofur, longanimus & multus mi[ericordia & veritate » LL / & «. quae eundem ferme in modum repe- [f d tuntur a Dauide P/a/m. LXXXVT, 1. Vbi voxe PI[S ?N, inquit auctor Kabbalae Denudatae /. [ foP.&?o ET. 2172 INTAOD. AD HISTOR. e. p $9. myfleriti denotat Modi zþimf—u-mmi', qui sueras continet miferationes , & coram quo o- mnes fefe profleruunt Turmaeiudieiariae, quem etiam cum Abrabam obtinuijjet , (conf. Gen. XIF. 19. XXI. 33.) atque peramaffet , meritus eft haeres feri totius baercdiratis Turmarum, lefcb feu 310 iuxta difium prow. VII, 21. vt baeredi- z£are faciam diletlos meos U^ fefch,er illud Efai, IV. $9. Semen Abrabae dileili mei, Quando ä vero additur m »wifericors hocitaexpli- LA cant Kabbaliftae: cum modus ifte 5w Z j videt fynedrium magnum decreuiffe, vt , difperdatur hic homo vellocus ifte, & fi- milia,quibus euerfis notabile aliquod Q mundo damnum accidat , ipfein medium procedit , vt creaturae illius mifereatur », contra quam pronunciata eft fententia , f quofacto miniftri illi Praetoriani fugiunt, Porro l & creatura illaa poena liberatur. additur vox n2n grariofu , quod fcilicet.; f atttibutum hoc E/ quandoque auxilium V praeftet, etiam cum indigni eodem fünt.» mundi incolae, ita vt gratis in illos confe- Q D ratur hoc beneficium , & fic porro: nam cuiusmodi fint cetera philofophemata, ex M allatis quilibet facile intelligit. Solent » etiam iidem Kabbaliftae nomina diuina ad Q decem Sephiroth accommodare (quemad- [ modum & nonnulli , inter quos & Reuchs ! linus eft , ipfas illas Numerationes prodi- vinis nominibus reputant;) itemque ad Adam E PHILOS, EBRAEOR. 273 T Adam Kadmon &c. ende magna myfteri- qW' m orum illisiterum efflorefcit feges, 'Legi autem praecipue meretur liber cui tituius; 1 TUYNN CNvU Poríae ducis , lofephi Gecati- itw:j liae,quem de decem Dei nominib» fcripfit, t ii & in quo hocce argumentum ex inftituto pertra&tatur. Planioraautem & vulgaria ilji qui defiderat, is Ioannis Buxtorffi filii u) adeat differtationem de Nomizibus Dei Ebra- "j icis , quae quinta eft inter Differzationes eius Wi philologico-1beologicas. i De nomine r hoc addendum ; quod i & n rmon DU somen appropriatiuum,tem- lliqued que tp22n mU. zomen feparatum vel ex- p iL plicatum dicitur, quod cum magna illud veneratione pro(equuti fint Ebraei, quae Yi tandem in fuperftitionem degenerauit, re- giünfa ligioni etiam fibi duxerint, iuxta literas Potto proprias hoc pronuncilare, — Hinc effictae ltb fünt per certas eiusliteras, & numeratas (lnt voces myfticae expofitiones quaedam , in [ito quarum fcientia magnas latere virtutes , d magna inclufa effe miracula, nonnulli fi- f biperfuadent. Duae autemcircumferun- ita, u tur expofitiones eius, vnaper litteras duo- lnb decim , altera per literas quadraginta du- [ as. In Kabbala denudata nomen illud Te- nj tragrammaton radix effe diciture? funda- T mentum omnium diuinorum nominum , quae.o- our mniaipfi implicantur , unde omues Sepbirotb T. fupernae per illud ordinantur ,omnesque gradus i mt;nä'i [ 174 INTROD. AD HISTOR, mundi excellentes , fecundum [jeciem [uam , & omnia vebiculaytam fumma quam ima ab illo re- praefentantur. . Imo & literzeto punila ab boc nomine dependent ; && quicquid cogitatur vel dicitur ineo confiflit , quod benedictum fit in.» aeternum, T. , part. I. p. 39t- Ibidem my- fteriain fingulis nominis huius literis lati- tantia , & reliqua etiam Kabbaliftarum de Nomine hocce placita , longa ferie recen- fentur. Conftat autem quibusdam Iudaeis per- faafum effe , beneficio huius nominis ma- gna edi poffe mirac ula. Imoinlibro Cap5- s5 "-s a zor f. j6. legitur : Mofes non eft v[us nifina- snine iflo maximo , & omniamiracula fua quae fecit , fuerunt per Schembampborafch , id eft . zomen expofitum , quod eft ipfum nomen Iebo- vabézc, lmo Chrifto feruatorinoftro per nefandam calumniam idem tribui a Iu- daeis pafim , notum eft , quod per nomen hocce expofitum miracula fua ediderit .. In quo certe iftos homines Interim cum.» &fides &ratio fugit ». . L2 N Q —-—Àm 25.. -R — INl multos ifta inuaferit opi nio , perpetrari li hocmodo miranda pofle atque effici, & t fe ipfos, & Kabbalifticam etiam artem-» ! giae illicitae & apud quam plurimosin ma ( fuperftitiofae fufpicionem a dduxere, Sed neutiquam tamen omnibus Kabbaliftis haec tribuendaeft fententia. Is quem an- as in» tea,laudauimus Iofephus Gecatili Scbaare ä: PHILOS. EBRAEOR. N ! SebaareOrab (eu portis lucis p.2. le&tores fuos ln« abifto nominü diuinorum abufü ferio de- ill : hortatur: sifii,inquit, aufeulta voci meae, "L €3 aures tuae attentae. funto ad confilium me- Itb T I s : ff feducere teconenttur peccatores , me ac- quibfcito : ff dixerint tibi ; veni nobiscum &x sl zrademus in manum tuam nomina diuina , qui- nt « us poffis vtis mifili me abito in viamcum ipfer, contine pedem tuum a [emita ipforum; quiailla 20mima 6 vfus illorum , nil f aneniff retia 9 la- du quei ad Mpimdum animas & ducendas eas ín , u H perditionem, Refellit quoquehanc fenten- Afl tiam Mofes Maimonides, qui tàmen,vt fü- " id !h pra demonftrauimus , artis Kabbalifticae li qü( rudis füit, quae literis, charaCteribus, nu- iif meris, vel in hoc, vel inaliis, feu veris 1] [ feu fiétis nominibus, vim quandam fin- j pff gularem ineffe ftatuit : in More Neuochim. s | part.1.cap, LXYI.. adquem locum Augli- LE ftinus Iuftinianus Epifcopus Nebienfis , f quiante Buxtorffium huncce librum Mai- il Ó monidis in fermonem latinum transtulit : (otu Notum ac mantfeflum eff cuilibet aliqualiterin- g ! Ti tellisenti & ponderanti rationes diuinarumre- j* rum ,literas & chbaraiteres feu figuras literas 5mJ, rum, manu artificis. [criptarum , effe puras T ereaturas C ideo non babere vllam potentiam 9l aut virtutem a fe ,nifirecidamus ad ignoranti- fs 4m idololatrarum creaturas pro creatore ado- 4 rantium,quorum peccatum eft blasphbemia impia I &' Deo abominalili, loannes Reucblinus "L LE contra 49 ^ s 276 INTROD. AD : mrs-;c'm. conttra agnofcere vim quandam' fingula- rem & nominum, &literarum etiam vide- il tUIl..:. Paffim hocinnuit, in libro de.s verbo mirifico , praefertim /ib. IT. cap. XII. Ü vbi diferte: No» autem fatis tutum eft inre P zam praecellenti me vti fggmento 1eo; $ed O- N rigenem lumen T. beologorum. nofivorum citabo , de quo dicitur, quod vbi bene, ibi nemo fereme- due. At enim in libro contra Celfum: in qui- K busdam [acris nominibus mirandam latere vir- (c iutem : adeoque baec ipfa non effe ex Ebraea ü linguain aliam transferenda , [ed in [uis ipfee Habes quod iam NI charatleribus conferuanda. dudum emungere voluifli , fcilicet effe diuino- um nominum orationumque virtutem mirifi- cam: proprer quam & charatterum formae.», & verba ipfa incorrupta permaneant , ne fecut Ó bominis compagine deflructa, inclufus etiam corpori [piritus & tota perinde virtus euane- l Ü fi4t. Meretur, fateor, ifta res accuta- tiorem difcuffionem, quae tamen huius locinon eft. Interim diuinorüm nomi- e K num diligentiorem confiderationem ad pietatem excitandam conducere , nemo ( inficiatus fuerit: quemadmodum , quod non negandum , & in Kabbaliftarum.s l commentationibus varia egregiahuc faci- [/ entia occurrunt, aft multa quoque inepta, füperuacua, & nimis fubtilia eos admifce- re , negari nullo modo poteft. g $. XXXIX. PHILOS, EBRAEOR. 277 li $. XXXIX.. le Sephiroth nimirumfeu numeratio- nes decem conftituunt, quas variis mo- il J dis in tabulis füis difponunt , quandoque per modum columnarum, quandoque il 7) circulorum, quandoquefübforma & li- n nearentis corporis humani , quandoq; aliter. Nomina autem eorumfíunt Co- qtll (l rona , Sapientia, Prudentia, Magnifi- t centia vel Benignitas , Seueritas , Pul- j chritudo , Victoria , vel Aeternitas, Glo- ria, Fundamentum , Regnum., fdm : COUE jf Videnturautem Ebraei hacfua do- a &rina Sephirothicaregni diuini oecono- [nt 7 miam (h)admirabilem fane &longe fa- pientiffimam adumbrare voluiffe. Certe ! [ inter praecipua prifcae philofophiae ca- pita, hancfuiffe do&lrinam, manifeftum liqs eft. f In extremaitaque TabulaeSephi- "i roticae parteponitur m2h2n feu regzum ) ceu fcopus & finis, ad quem tota haec j philofophia Iudaica eft comparata. . In füupremaautem tabulae huius parte coo- ( zA , fapientia & prudenutia , h.e. eres diui- f nae hypoftafes , Pater, Filius &Spiritus S. in vna linea collocantur, cum Deus principium fit & caufa admirabilis huius ' E & ía- d 258 INTROD. AD HISTQRQ & faþi»entifïimae oeconomiae , quae in. , omnibus eiusregnisconfpicitur, Quae f autem.inter regnum & regni huiusau- ? &torem interiacent nomina zgzitudo potemia ,pulchritudo , vicoria , glovia , du- ratio , attributorum diuinorum , quae in hac occonomia maximeconfpiciuntur, funtfymbola, fimulque fi ipam regnum ( ipfis addatur, feptem claffes, feptemq; - Ri 3 eriodos rerum omnium, in omnibus xegnis haud obícure defignant. ; ; (h) Duae cumprimis celebrantur tabulae ; Sephiroticae apud Kabbaliftas, vulgaris, & fublimior quaedam R. Ifaaci Lorienfis, quibus tertiam iuxta mentem Pythagorae- orum addiditHenricus Morusin 7rizmTa- bularum Kabbaliflicarum defcriptione T.I, opp. Philof. p. 423. feqq. Nos primam feu vul- t garem tabulam fecuti fumus ,cuius etiam ?f! hic exhibemus fchema : vid, Fig. I. Tres W priores numerationes rectereferri ad tres diuinitatis perfonas per fe conftat , & vlte- rius explicat Henricus Morusin fubiecta expofitione. Luculentius adhuc vfum.; decem Sephirotarum idem Morus de- monftrat in. Carechifmo Kabbaliflico fiue s AMercauaeo T, I.opp. Philofopb, p.y. fegg. De primis tribus Sephiroth res manifefta eft, Qucd tres diuinitatis perfonas denotent, nec : . Ép p " n Mu pl lts ii j J AFYARF ! " u N If 11 1q, ;'*.Zöf'l,lflcn/ 7u N 711 2j 272 ebur) ] 0521'8,72; du ' : / 3 t has $j 79[ E 17105 Tfax enyni t , | p n lalrlä 'N [^ 719 fa i. :J )2 jïlll : RL (vizc'a, ii * PHILOS. EBRAEOR, r nec ratio denominationis cur prima Ke- ther fiue corona , altera Cbocbma fiue Sapien- zía , tertia Bipab feu prudentia , appellite- tur, quenquam temere fugere poteft. Se- cundae equidem & tertiae, quod ad de- nominationem attinet , non adeo ma- gnum videtur difcrimen, fed vidit iam., hocce dubium Morus , adeoque refpon- det: Resmaioris difficultatis meritovideri po- zefl , tertiam Sephiram diflinguere ab bac fe- eunda , cum altera fapientia, Chocbma, altera Binab, prudentia, quemadmodum in bac tabula exponitur -- veruntamen exponi etiam potefe in- zelligentia cum . velatione ad Ketber & Choch- »ab, ff per intelligentiam intelligamu boc ipfum quod Graeci eóveci vocant. — Quae fatilis eff , veíla, promptaque perceptio eorum , quae 4b altero dicuptur , mempe in bumanis colloquiis & fermocinationibus, — Haecvero, f fas fét itado- qui commtinicatio ffue fermocinario eft , quam.s aeternus profert Logos , qui inter Alia cognomi- na appellatur, Scaturigo olei vnétioni , quippe cum in carne effet, de tertia bac bypoflaff ,quem Spiritum nos appellamus dixis , ille de 1ne0 ace eipiet &Y venunciabit volis Iob. XVI. 14. Binab sgitur pulcbritudinis omnis , omnisque fapien- tiae C bonitatis in Kether €9 Chochbma laeta- bunda eft perceptio , eflque vnus , purus , im« mutabilis & infinitus diuini amoris ardor ,. ex diuinae perfetlionis perceptione ortus , in Exfli- cat, Tabulae primae p. 432- Quae autem.s 4 fequun- m 280 INTROD. AD HISTOR. * fequuntur numerationes vsque ad 52555 vt diximus , oeconomiam regnorum diui- norum praefertim Meffiae adumbrant , & nobisin memoriam reuocant,1uxta Kab- baliftarum fententiam. Namque ex Se- phirah n5v exfurgit quaeftio , quae fft egnitudo "vel amplitudo regni Meffae ? ad. quamapterefpondet Morus ex araucbe IV. 20. O ! Ifrael quam magna eff domus Dei tui , quam amplus locus poffeffonis etus! &c.. . Ex Sephira mn23 quibus viribus virtutibusque snfirutta fint genuina regni [Diritualis Meffiae s inemóra? ad quamidem refpondet ex P7;- lipp. IF, 13. omnia polfJum per eum qui mecor- roborat Chrifium. Ex Sephira mNgm 4uae Jfft &usa£ía. politica , pulchraue ordinis politici atque legum ip regno Meffae conflitutio? xe- fpondet ex ColofJ. 1. t4. quod Chriftus , qui eft imago Dei inuifibilis, fit seorérox 9ræ'a'77g wrfa*ea)g, hoc e'Pc, vtille exponit.:, ï Princeps totius Hierarcbiae €5c. Ex Sephira n3 quaepraelia ffnt , quaeue villoriae regni 1 Meþ'de ? refþondet ex r, Cor, XF, xacvszróO9 e OávaT(Os d Vix(o, & ex Rom., VIII, 37- f &AX & TTOI; mTàc'W UmtpuxOusy. Ex Se- phirah *Y1 quae pompae , qui triumphi ffnt regm Meffiae ? refpondet ex 4poc IlL, s. .Qui Picerit , amicietur veftimentis albis. Ex Se- phirah tYo* quaefft flabilitas , quaeqie du- l 4e? re- j f4lio fuerit , ac fu:qm Jfétregni. Meff. fpondet n PHILOS. EBRAEOR. 28I D Ípondet ex P/a/m. XLV. 6 Üeóv(Q- 0';354'; TOV ll e4Qva. & a4Qv(G», & fic porro. h Hanc ergo fi fequamur interpretstatio- nem, facile patebit, hasce numerationes X non efle inania otioforum ingeniorum s ft commenta , aut rebus inutilibus ac ob- i fcuris deftinatas claffes, quo nomine ma- J leaudiunt, tumaliis, tum maxime 'Tho- j mae Burneto 4drebaeot, pbilof ib, L. cap.V1. p, r 365.fe4. fed fümmam fere do&trinae Ebrae- ?Il? orum de Meffia , eiusque regno contine- o re. Etnegariprofecto nequit, faluberri- l mis fanctiffimisque meditationibus, hanc- ceinterpretationem praebere occafionem. t Dubitare equidemi quis poffet, an Ebrae- o orum menti haec expofitio conueniens fit, Ü quae ex intimis Chriftianae religionisre- u ceffibus , eft petita. Sed füfficit primo ? quod resipfa eleganter in Chriftianam re - ) " ligionem quadret Deinde , licet Ebraei n totidem verbis hoc non dicant , idem ta- W men reuera, in obícuriffimis, quibus v- tuntur , ambagibus innuunt , vtadeo de , f veriate huius expofitionis , quod ad fummam rei & caput caufae attinet , dubi- Il tari nequeat, add. Iohannes Stephanus Il Rittangelius in &jro Iezirab parte I. Sett, X. T it, Athanafius Kircherus 7; IJJ. Oedip, P.T, claff. IF. cap. VIII, Sed addemus etiam ali- quid de altera tabula, fcilicet fublimiori ifta, quam exhibemus füb zzz. l1. Haec vt m qdpse 282 | INTROP. AD MISTOK. l. AV Zfl(J vt intelligatur , neceffe eft vt clauem eius ex Kabbala Denudata T. I.part. IT, p. 7. inte- ram hic fübiiciamus. Ita autem haec fe habet : Prima Sepbirah circ uämmb/mpm; A. Jonga facie praediti (, feu lomgamim: 9* g coronae fummaeyquam denotat apex litexae lod Nomints T e.t.mgmmmatz'. Haet cixca ima emanations fuae , bocatur Longw,(f Non Ens ,circa fuumma vero infmitum.. In snedio babet triacapita , propter quae di- citur ABLiquus dierum. À. Corona coronae fmmae ,. Mp'zk H peræptz'bz'le". T c. Sapientia Coronae fummnae , caput zpnfimniti. d. Iutelsgentia. eitus. dem , caput longa Facie praediti. e. Reliquae Sepbiräe , Coronae fummae, vsque ad regnum.. Cognomz'wzif fuäar- dinata buius. Sepbirae funt : i. Lux , nan mo rnN, Ipfnitum , 8 m Lux , numeris aequipollegt, — 2, Caufa caufarum. . 3.€o- r miger. 4, Lorum Phylatlerii capitts dextrum. — $. Ebieh. &. Fons ffne fundo. 7. MifericordiarumPater.. $. Aleph Ma- quum. 9. limor Domin. 1. Lux £5- 4cæfääi/æ*; i. Dies-leternitatts. i, Priua- £10, L N72 27 ZZL;z e C'ZtW.'D/i: ZVZ le Jzzglzmlar Laj rai/;zwumfnm;zna 1/2/ [ar'zanzz// I$ 72, 1rzztzu7L 877..&'0 l-l ars ?zfy)zazi Pf pooitfa "/Q l- m Lfomt 1/, K JSmafe N Cbor m a/'f qnater- —Paten IU D li r Q OO () ! febeura fwlulalþ m« C LP u 8* l Wg dessd. li df? D od W (y)&a ? n 5j wrj £zfz/ ib (! lj 0/ 10 J J Gö " 7) F?52 J2 m —— P—— — — — [2 — - — - acad z--— ici ez càz X EL PHILOS. EBRAEOR, 285 Lio, 13, Mens. 14. Tredecim Orzzcu/a mifericordzae. Hj. Hjc, ibe. a6. NihZ. 17. Or1ens. 19. Caput album. f- Secunda Sephirab ; Sapientia , cuius cognomina && fübordinata funt 1. IAb. : 2, lod Tetragrammati. — 3. Principium. . 4. Primogemiura, $. Folumtas,. . Terra Fzuentium. 7. leftb , Ens, ftue effentia. $. Lux primitiua, . 9. XXXII. femitae I- * dearusm. u. Bel- I0, LXX. [pecies Legt«ä'. Jlum. 12, Indzcsum. U. Ammen. 14. Liber, l. Sanclum Sanclorum. i6. Informe.. 17. Profundum. cogitationis, H. Cogz'mtz'o. 19. Foruuüdo, 20. Edez. 21, 0fei ontlionis fmth'go. 22. Vinum afferuatum ab or- £ee condito. 23. Ouis ? 24, Memíirum virile [ummum. — 2. Verbum feu Oratio. g. Superior pars. vocatur Pater, iffique zribuitur Tetragrammaton valoris 72. b. Inferior pars vocatur. Ifrael fenex, zffique tribuitur Tetragrammaton valo- Yt5. Ó7. U. Tertia Sephirab : Prudentia, Cuius cog;zohzz'mz && fübordinatafünt 1. Iebouab. 2. He primum Tetragrammatz, ma afundamento, feu. prima ad funda- mentum, atque inde Sabbatbum magnum. L 4. Iubilaeus magnus , ac p'roinde. baered:- fs g /284. INTROD. AD HISTOR. t;?: choä. $, Dies füprema. - . Dies prö- pitiationis. — 7. L. Portae, « 8 Vox inte- rir. 9.Tubamagnma. . Rex fedens in £hrono. miferationum. i. F/Wz'w egre- dieus de Paradifo.. 12. Cómuerfto, .13. Mens feuanimafuprema. 14. Votum. ISU My - flerium frdez. 16. Fundamentum, Spiri- Euum. i. Lumen márificum, ij. Agvme* prafzmdae. 19. Soror mea. — 20. Filia Pa- 22. Redemtso iris mei 2 Formatrix. mundi. 23. Seculum veniens [eu vitave- zientts feculi, 24. Palatium [apientlae, 25. Matrix literae lod, — 26. Juffitia fupe- ! yior. 27. Gleria, 28. Fons "vitae. 690- Collaudatio. 30. Azyma, 31. N aöäzis? j- tem vio quid? feu momenDei 4$. — 32.Fa- cies Sohs. — 33- Iguis ignem confumens. £. Superz'orez'm pors vocatur Mater ei- ue tribuitur Tetragrammaton balorts (5. L Inferior pars vocatur Tóbunab ,In- telligentia , eique tribuitur Tetragramma- £onz'oalortis 62, mmm onndg Circulus literae Vau Tetra- grammati, adeoque Seir Anpim feu ereui acie praediti , quo momine appellantur [e- ptem Sephirotb a Bepignitate, ffae fecun- dum alios,a Sapientia ZiZClPiendO. m u. Pars fuperior "vocatur Ifrael Pwer g PHILOS. EBRAEOR. 28j n ,P)ær ezque trz'äuz'tztr : T etrdärammatafg TUA-. i Joris. 45. AA 0 0 0. Dmomf'wzput breui f acie pmedz'-— g » 2 cumtriplic cerebro. J LN p. Cerebrumdextrum breui fack prae- V/' diti , Sapientia , cui comuemit ?"etmgmm?m p! vAloris 72. t - 4. Cerebrum ; Vzm-'/t'mm eutádem, Pru- L . dentia, cui comuemit T. erragrammaton valo- [/] ] us 63.tem 72.2tem yz. L . Cerehbrum tertium eius denm, ';S'cienti), [t, uamuls baec iuter Spbz'rotþ proprie locum fff z2 babeat. f. Sphiraquarta , Magnificentia, feu be- ii piguitas, quae eft brachium dextrum breui 7f7 acie praediti. |Cuius coguomina &5 fub- ordinata fünt : 1. & 2. Abrabam. 3- r Color Albus... 4. dqua, $. Ignts candidus. j 6, Veflesallae. | . Argentum.. 9. Chafcb- mal 9. Micbael, 0. Auffer. i, Órz- I €25. 12. Dies tertitts, 3. Inz0€€45, | 14. Faczes Leosts, ? h Th . Sphirab quinta , Robur, Rigor, quae v/(,/l eft brachium quintum breui facie praeditz. l Cuius cognomina $ fubordinata funt 5 1. L Elobim, 2. lizchak. 3. Color ruber. . Caligo. $. Ignis ruber €9 Ater. | 6. An- $. GA* /M! rum , diuitiae.. 7. Altare Aureum. It ériel, Rss 286 : INTROD, AD HISTOR. &riel 9. Metatroz. Il. 10. Septesmtr10. Occzdezs. 12. Nox.. 3. Dies quartus. 14. & Santldficatio. — Mg. Iudicium. . A6, Praecepta legz'.r negdtz'ud. 17. T42A0r. | 1$. Veritas, 12. Merztumt. u. Sphira fextaz Puk Zrz'tudo ;»q;me; ef corpus breui facie praediti , eique. tribui- zur Tetragrammaton vadortis 4g.- 2tem 72. CoguominaA $ fübordimataeits umt . 1. Ie- botab. — z. lfrael&$ Iacob , maodo fupra di- £fo. — .3. Color viridis vel flauus. — 4. Spi- FUus, $.50L , Q0rius Solis. 7. Sacer- dos AgHus. 8. Linea media, 9. Lex j crz'pm. 10.P4x., H. Coelum. 12. Specu- dissa: os m um us J ilduminans. — . Lignum vaitae. 14. Homo f'permus , Adaza coeleflis, " 1. Volu- ptas. M. Tudicium, fententia. — i7. Pater mofter qui es in coelis. — g. Species purpu- WeA, 49. LXX. zAatzones znterra,20. Muz- us venturus, 22 21 Radix arberis. ANuA :nedzamum. 23. CMedulla [pinalis. 24. Terribilis., 2$.T4. |26, Marátus Ec- elefiae. 27. Rex, Cy. Sphira feptima , Vidloria: feu ae- ï; £deroitas. Quae eff femur. dextrum &9 pes dexter , óreui facte praediti , cui tri- éuitur nomen Eieb valoris , — Eius co- 1. Ibouab ;g:zomigd . fübordinata Jinat Zebaotb, PHILOS, EBRAEOR. 287 ll Zebaoth. 2. Mafäbelz. 3. Fafto ?ropbe- " £Z2A€., 4. Colunnua dextra Iachin. y. Ro- A ITA. 6, Coeli zubiloft. .. 7. Locus W conftlii &$c. lii x. Spbira oclaua. Gloria [éu Decus j quae efl femur Jfniflrum &$ pes ffniffer i éreui facie praedità : Eique tribuitur no- 7) 2ue7z Eieh vAloris 1. Coapomina €$ /515; erdinata eius fünt - 1 Elhim Zebaoth. I li 2. Aaron €9 ramus Aarom, — 3. Difciplina JDomzn:, 4. Columna ftnifira Booz. * ïpt // ASerpens antiquus. 6. Molae molentes, .7. ! F Regi, $. Cherub. . .9. Conclaue Ga- xüth. 10.Seraphim €9c. mbae dicum- (I/ £ur Prophetae veri, u 0/!( 3. Sphira mona: Fundamenutum, Mem- brum þc;derif ( eu circupaciftomis) breui Lf facie praediti, cuà tribuntur Tetragram- 'IM' anatonvaloris (4, Coggomina & fubardi- n At eiusfunt : i. El Cbas, item &l Stbad- dAi. j 2. Angelus redemtor feuredemptio. 3. Fous pifcimarum feu aquarum . voiuenti- l Aum. . A.Fundamentum mundi. — g.Sabha- tbum antegrum. é. Dies quinquagefma. 7. arbor fcientiae boni €$ sali. . $. Mons, i dtem Ziom. 9. Recordatio , item suedium // anter cuftoda €9 memento. — 1o, Robur. . 1t. a 7 Gloria Domiui. z. Iuflus.. ig.Foedus Do- WAini. l INTROD. AD HISTOR. 228 d J u 14. Foedus circumciftonts l$. $e- culum ADIAY UM 16, Leuiatbaz. 17. 4- [4/7 2 18. Iofeph iuféus. 19. Noach iuflus. 20, Salomoz. 21. Fundamentum Prophe- zae Dauid. 22. Dominus fuper arcam foe- deríis. z3. Intelletlus bonus, 24.Pax,Co- lumna Pacts. 2$. Mefftas felius Yofephb, . 26. Pants propofitionts 27. Septzma a Pru- dentia. 28. Chok, flatutum 29. Omne. 30. Temepus 3. Hot. 32. Robuflus Iaa- cob, . 3;. Portae laerymarum &$c z£z£aaa. Sphira decsma: Regmum ï Litera guarm Ti CLTAgVAITAIALI - adeoque,, »xor breuz facje praediti, quae pectoretenus 2untlis tergis ipft coatuit. £££a Parsfüperiorwocatur Lmb U- -s CAn 0 as X0F I/i"dä/l/.f Zamama. PAKf inferior vocatur. Rachel yxor Iacob Cog;zomwzz €9 fabordinata eius ftnt : x ddonaz 2.Elobim. 3.Vita. 4.Spe- culusm non iluminans. s.Tersa, 6. Luna 7. Pofferiora $. Fints. 9. Lex oralts, 10 Minus "onmiueríae terrae tU. Sponfa. i2. Ecclefta Vfraekzs. U. Regznacoe£. . 14. 16. Hor - Virgo I/fael. 15. Dosaus Dauisd, zus Dauid, v7. Cherub fecundus.. ig. Tem- p/um ngæ" 10. Ianua Dez. 20. drcA foe- deris 21. Dutae Tabulae 22, «drca NoAC. 25 LI ial PHILOS. EBRAEOR. 289 SP , 23. Pifcima. 24. Mare, 26, h. 2 Bz/äf Putens, 27 Berfcbfäzz 29.0zume. 29.Sap- ! Dosuts Santluarii. Pl*?z FÉs, 30. 3- L/zpu | capitals. . 32. Schechinab. — 33. Taberna- [ culum:- comcilu. 34. Iuflitia. 3$. Gladius, /" 36 Ego. 37. Aquila. 34. Copula 3 Á $92C. 40. drbor fcientie äwzz(f Gal 4t. j Terra vitae. 42. Liler vitae.. 43. Haec. J 44. Et dixit. 4$. Igsnts confumens., 46. 44 ridA 47. Pauper. . 48. Rapbaef, — 49. P c//)em 50. Oartus pes So/zi, 1. Domus W' audici, €8c. d 9. Caput ifüu Foemimae Regnum pro- llj prie diciume : qzod CoAmtanet /;y)zmtzzfm prn- deutiamtS fGientiam , iflique tribuitur Te- j £AGYAVAMRALOR rv Alovis $2. y. Benignitas Regmi, bracbium foemi- hd uimum dextrum. 4l à. Robur Regzi, éracbium faemzmizum y/ Jfeniftrum. M. .. Pulchritudo Regni ,cui trzämmr Te- l) tragyammaton ualorz/s TA , $. Filloria Regni , femur fäwmmnum " dextrum $ pes dexter. l ". Gloria Regaui, femur feniflrum G pes /]l fiffer. /a 9. Fuudasuentum Regui, memämm foe- Vf. deris foemwmum. ";l d H g 1 INTROi); AD HISTOR. 290 E L. A. Pädæfaemz'm'm' qui pmtmdunmr sque ad finem mundi materialis ; & ve- - ffluntur a Metatrone? Metatron autem eft im medio S/mzipz/])l)omlf 2027 Sand;zlpbo;g defcendit vsque in atmofpbaeram Corticts Nogab,€$ operatur pboenomena mundima- terialu. : - Diuerfae extant tabulae huius fublimi- oris expofitiones; fed-nullam video cau- fam cut non admitti ea queat, quam de- dit Henricus Morus, Res huc redit, Pri- mus circulus denotat Deum Patrem , qui velut fons eít & fcatarigo diuinitatis , in.» quem adeo generales diuinitatis denomi- nationes optime quadrant , vt Erfopb, in- finitas , Atricb. Anpin, Maagoæ*gwja*owöu &c. Reliqua cognomina facili eham ratione.» Chochmah & —— À ad eum applicari poffent. Binah defcribuntur diftin&is circulis, ad vtrumque latus $ Arich Anpin, quippe» quae füunt,vt Henricus Morus loquitur,ef- fentialiter & formaliter diftinCta a Kether, (w qvanquam neceffario cü eo coexiftentes l & exiftentes ab eo, nec tamé ab eo realiter differentes. Noftro loquendi more dice- remus, tres diuinitatis perfonas tribus his- ce denotaricirculis, qui tamen non tan- tum iunéti fünt interfe, fed& vnum.s quid conftituunt , nempe Zrich Znpin , at- Nimlrum in q;xue»a 1j jfir ,dnpin- diftinétum. PHILOS. EBgAEon.' 201- il in eo haecce tabula priori longe praeftan. j tior eft , quod tres primas Sephirasa reli- r quis peculiaribus circulis difcernendo,lu- /n culentiffimum clariffimumq; myfterii Tri- ( nitatis, Kabbaliftis non incogniti, argu« i mentum praebeat. Vocantautem Kabba« liftae tres fupremos circulos Zricb 4npin.s, reliquos Z7fzir 4gpin , ideo quod priores i- []j du píam diuinitatem fecundum infinitatem.s fuam confideratam, reliqui autem diuinas i emanationes in huncce mundum exhibe- J ant, atque repraefentent. Deus namque qül in f& confideratus infinitus eft, aft diui- ID nae emanationes, vt iterum Henricus Mo- tilg rus loquitur, cum mundo commenfura- f X. tae fint , easetiam oportet effe Z/er 4npin , limitatas ac finitas , ficut ipfe Deus eft 44- i ricb Anpin & En-Soph, infinitus & illimita- tus, Sequitur circulusE Z/eir Anpin, m i & ,zv') m " n59nnquicaput comple&tirür PPJ Tfeir Anpin & fex primas praeterea fe- r,ef ptem Sephirotharum. | In capite iterum.s Bo tres circuli funt , », . r. triplex capitis hu- i ius cerebrum denotantes, /apientiam , pru- ] dentiam, ac fcientiam, refpondentq; 27 tv It in priori tabula , per quam tres fupremae lj fephiroth cum inferioribus connectuntur, i vnde & cozciliatrix audit. Quemadmodum autem per n» Deus fe rebus creatis com- i municat, & perfapientiam füam omnia. iil produxit, ita dum triplex in capite hoc mi- u 2 Ccro P dl " INTROD. AD HISTOR. Croþrofopi cerebrum fingunt Kabbali&äe, hocforteinnuunt , in rebus etian creatis, praefertim in naturis inteläigentibug, De- um paffim fanCiffimzTrinitatisimaginem expreffiffe, qua de re multae profundae & fübriliffimae extant meditationes Petri Poireti, tum z eogitationibus eius rationalibus de Deo , anima , & malo ,tum etiam in libro de &uditione vera, fuperficiaria & falfa, De reliquis fex circulis, fingulis Sephiris feu Numerationibus refpondentibus, nunc multa dicipoffent , fed repetenda hic fal- tem erunt, quae de prima tabula diximus. Hoctamen addendum, quid vltimus ille magnus circulus aliis item minoribus re- pletus , fibi velit. Vocatur hic 5»5 952 Vide- * reguum , tem vxor $ Tfeir Anpin, Mi x - L E L --- i E C - tur autem verofimilis fententia Moti, quod ipfa creatio, itema; regnum tum na- turae, tum gratiae per eum denotetur.», quod & denominatio regni, etiam Spoz/ze, Eccleffae Ifraelis, virginis Ifraelis fatis fuper- que euincunt. Circuli autem interiores' B. *y. 9. & C s. 9. iterum refpondent Sephi- ris feu numerationibus, circulus B capiti , circulusy « *oni feu Benignitari, & fic porro. Aft iftae numerationes hic non.» confiderantur, vt Henricus Morus mo- ä net, afüuotermino aquo, quatenusema- nationes fünt ab Arich. Anpin, fed ater- mino ad quem, ab eoue inquod fluunt , | quae * us PHILOS. tBRAEORJ 4 293 LÀ i^ quae vxor eft $ Tíeir Anpin fiue creatio. . Ál 3 3 autin Tíeir Anpin hae numerationes ma- À gis confiderantur abítracte , aft hic in vxo- « re& Tfeir Anpin magisconcrete, prout » fcilicet hae virtutes diuinac tuam in mundi e n huius vniuerfi, tum maxime in Ecclefiae 1 adminiftratione confpiciendas & velut ; palpandas fe praebent. Quod vero ad 4 £. o D pedes, qui dicuntur ad exetremum mundi ma- n terialis protendi & veflivrà a Metatrone. atti- iC net ,exiftimat Henricus Morus, Metjato- ^. [ nem refpondere principio hylarchico, 1 eu us: Ípiritui naturae , qui irnmediatus fit orna- tor & ordinator mundi materialis , Zipberet ]le i2 Pbyfíca , fiue Tipberet vniuerff naturalis, qule j ue fit effeétus propriuschochma, fecun- daeue Sephirae aeternae De:tatis, Id quod nec affitmare nec abnuere nünc animus X eft,id tamen pro explorato habentes, ma- gno confenfüu a Kabbaliftis etiam fpiritum 2 quendam naturae afferi, i d Ceterum hancquam attulimus expofi- tionem,fi non in fingulis,faltem in praeci- [5 puis, iis fcilicet quae ad caput caufae fpe- i K&tant, menti Kabbaliftarum eífe confor- [|, mem , velex cognominibus fingulis circu- ic lis additis, apparet. Sic quid aptius ad Chriftianam etiam mentem dici de fecun- Dl da Trinitatis perfona poterat , quam eam !l eífe /apientiam , Iab , fíueverum Deum, Iod Tetragrammati , Principium, Primogenituram, 3 Te(: "ia 294 TNTROD, ^D THJSTOR Terram viuentium, Lucem primitiuam, San- um Sanctorum , Eden, olei ontlionis originemt Quid concinnius & profundius de tertia ; perfona feu SpirituSancto, quam ad eum pertinere Sabbatbum magnum , lIubilaeum.s magnum, baerediratem lacob, diem [upremum, diem propitiationir tubam magnam, Regem fedentem in tbrono miferatianis , fluuium egre- dientem e paradifo , paenitentiam , conuerfía- nem, lumcn mirtficum ,redemptionem, f[eculum pentens, vitam venientts feculicollaudarionem., Etenimin hisce officia & funétiones,quae in Scriptura Sacra noui quoque foederis Spiritui San&totribuuntur, apertiffime de- fignari, fi quisinficiatus fuent aut dubi- tauerit etiam, nae! eum caecum & rudem rerum omnium effeoportet. Fateor, oc- currunt inter haec cognomina quaedam, quae prima fronte plane non videntur.. quadrare ad rem, quam defignare debent, fed fi paulo accuratius examinentur , pro- fundiffimos elegantiffimosque in 115 lati- tare fenfus deprehendemus, id quod ex- emplo illorum,quz primz diuinitatis per- fonae adiunguntur luculenter , ni fallor, comprobaui 7. I. OZferz. Select. Obferu.X VI. $.1V/244. p.212. feqg. & reliquarum etiam.s expof itione comprobari vlterius poffet , fi hisce diutius fas effet immorari. Non itaque erat vt tot conuitiain hanc Kabbaliftarum . doctrinam. congereret.» 'Tho- p "PHILOS, EBRAEOR, 295 Thomas Burnetus Afrebaeol, P/yi!of..ï cap. r XVIL.p.564. feqg. Sic cum cognomina & P m fubordinata primae Sephirae recenfuiffet, j fubiungit: é&n odlodecim notas & cbaratte- llLy res primi Sephiroth , ad illuflrandam ipfus na« turam 6 virtutes! Ego vero ingenue fateor,per - i, baec additamenta aut appendices me nibil plue g!ïll Hoc certe fcio , vem quam- 5975' ftire aut fapere. piam male defrniri , aut explicari pey metapbo- rj,J- J ras , allegorias aliasque locutiones figuratas , )t'pl multo magis per vationes fibiinuicem oppofitas e5 repugmmter; Et iteram cum fecundae u ts Sephirae cognomina & fübordinata re- j cenfuiffet: Dewsbone! quae firues verum &5 verborum | ffne calce & avena , ffnc ordine , ft- bi« ne cagnazione. Locutiones tralatitiae , pere- a V grinae, obtortae. Expofftiones promittunt. , E if afferunt aenigmata ,aut vaga fomnia: &5 dum fe profícentur interpretes , coeciy ambagibus ar- i gumentum confundunt.. Aft enimvero cum xm, s,termini, vt fü genius philofophiae orientali ta Kabbali- Atl reliquis philofophis omnibus,i ftisetiam proprii,rerumq; fublimitas,hanc Q ariant obfcuritatem , manifeftum eft , quod füam potiusignorantiam quam Kab- balae vanitatem accufare debeant, qui J Deinde eadem ratio- haec non capiunt. neaccufari obícuritatis Scriptura Sacra.s poffet , cum plurima cognomima Kabbali- J ftica eodem fenfu in Scriptura Sacra oc- currant. Sedaddere plura neceffe non.» € )l 296 INTROD.AD HISTOR, eft. Alli/bi enim iam cauíam hanc contra ;) Burnetum peroraui, Hactenusde vtraq; tabula Kabbaliftica tum vulgari , tum fu- | blimiori ifta egimus: Henricus Morusad- dit tertiam Pythagoraeam, quae exacte re- 1& fpondet tabulae kabbalifticae vulgari, vt fubie&tum íchema fub Fig. Hl docet , Quod veroetiam vocabula graeca , firem ipfam fpectes, idem fignificent quod e- braica , idem Morus prolixe euincit, qua " lT de re hic dicéndi locus non eft. $. XLL Nimirum non vnum,fed multiplex, h la & varium Dei in rebus creatis eft re- num. Aliud eftin ipfis hominibus, (h) in quibus fepcem gradus virtutis & beatitatis, totidemque miteriae & infe- licitatis deprehendere licec ,. quorum., quilibet ad vnum ex hifce attributis di- Ali- i uinis peculiari ratione fe referat. ^ ud eft regnum naturae in rebus crea- u k: tis , tum vifibilibus, tum inuifibilibus. Et in hac quidem feptem periodosiam pridem obferuarunt, qui fex millia an- norum duraturum mundum, feptimo autem millenario quietem illi conce- dendam docent. ()) | Quae fententia. , vtiex antiquiffima Ebraeorum philofo- phia fluxit , ita paffim a Chriftianae ; * ; bt - Ó , m p9 6- Hà J-AÉI»LA. RTE n c z Id i uda. dfï E 7p AJ0T Ia T. äm!&;mmzywazdäb& QSZzïl)/c te Ó ZA M rf Is V ZANO em YP'To ABroret .ETTISHGH ld 5 S/a(?' é IAz 4 U. J 8JierIas, 7 "('"-sy/w D 1794 : s ired 7 1 (äfczf : k g ?yLD.P 10 C e— — ex 120 e — R —— ERE o QENEER IT SNMEY ERE Ms d þHILös. EBRAEOR. 97 uoque Ecclefiae doctoribus recep:a . , eit. Aliud denique eft regnum Eccle- fiae, quod tum in veteri, tum in nouo teftamento feptem maxime periodi ab;olui itidem iam. pridem obferuatum eft. (K) In vnaquaque autem vtriusq; regni periodo , attributum diuinum il- li refpondens , pecul 'iari fefe exerit/ ra- tione .. (h) Forte huccunGa feptenarii numeri my- fteria,de quib? multi multa comentati füt, tanquam ad proprium &genuinum referri poffuntfontem. Certead fingulos homi- nes quod attinet, non tantum ratione a- nim!, qua virtutum vitliorumque tum gra- * dustum fpecies, fingulare quid hicce nu- merus contincre videtur , fed & ratione » corporis , fcptenarii numeri vim quan- dam myfticam, naturae quoq; confültia- guofcunt. vid.Cénforinus Ze Zie Naralicap, Vil, De feptenarii autem numerl myfteriis Varroapud Gellium Z/.lII. czp, X. Macro- bius Z&. L. ip Somnium Scipionis cap, V. Cle- mens Alexandrinus $'rom./ib. VI. p.29.alii- quelegi merentur, add.Lindenbrogiusin Nor. ad Cenforini L. c. p. 46, feqq, Ceterum obferuatum hoc füit ideo , vt pateret», quamlongelateque do£trina Kabbalifta- rum Sephirothicä fefe extendat, T 5 (1) Re- P. 298 ; INTROD.AD HISTOR. ti)' Receþtam hanceffe Kabbaliftarum fen- tentiam notius eft, quam vt prolixius hoc L anobis comprobari debeat. .oannes J Reuchlinus Kabbaliftica arcana pandens, ? ijamprolixe hac dere verbafecit. Imo E- braeis generatim reéte haec fententiatri- buitur. Extat namque in Zabnude Tradt. Auodab. Sarab cap. T,. & Sanbedr. cap. vlt, hocce dictum, quod paffim circumfertur, & a domo Eliae profe&tum a rabbinicis do&toribus dicitur : Sex mille annos durat amundus : duo millia imane, duo millia lex, duo millia dies Meffae. . Hoc vero in gloffa ita orro explicatur : Sex sille anni decrett funt de mundo vt fubfifl at [ecundum numerum die- rum feptimanae, 6f die feptima eft Sabbathum, & feptima millenarii quies erit mundo, Mille- narii duo priores decreti funt mundo, vt fft in- anitas ffne. lege z. millenarii duo vt ff lex fine diebus Mesffae : millenarii duo vt fimt dies Meþ/l'æ'ff. R. Jacob in Baal Harturim hoc ex eo probat , quod in ver/. 1. cap. 1. Gen.. fex Alephlegantur: cuius quidem commatis argumenta fymbolica, veterem traditio- nem demonfílrantia,apud alios quoque occurrunt., Add. Petrus Galatinus de 4. C.V. lib. IV. cap. XX.. camprimis autem.» Bartoloccius qui iu A;Afiotbeca magna Rab- binica T. I. p.176. & f[egq, omnia Ebraeorum Scriptorum loca hac de re diligenter.» congeffit. In PHILOS. EBRAEOR, 299 in. In eovidetur difcrimen aliquod inter , aM dogmatis huius affertores intercedere,, I quod nonnulli fex milleannorum menti- 15 onem mucxant aln feptlmum mll'enarl- 13 um addant. Nec tamen hi inter fe pu- l gnant, cum a quibusdam, magnus ille» li bbathismus l qui in feptimum millena- rium cadit , vna computetur ab aliis au- t tem idemomittatur . Confítantem hanc Is effe Iudaeorum doctrinam conftat ex eo, T quod ex Talmude refert PaulusRiciusin 77 Epitome de Talmudiea docirina p. 267 Sex !t nmille annorum ? inquit. Raf Katina perdurat 7 mundus , 6 mille annis. erit. defolatio ,. id Jt quod fcribitur, €? exaltibitur Deus folus in die 7 illa ( pro die mille audiuntur anniquorum fum- li ma unum conficit diem Domini,) . dbaie vero D annorum bis mille faturam mundi defolatio- Ánt nem credidit , quüd /Zrtättur ( Füuificabit nos jit pofl duos dze: & ip die tertía fufcitabit mor a & viuemu Ad/i:pulatur diclo Raf Katinae Ij traditio fapientum , afferentium ffngula fepte- Ab na (auclore Mofe ) vnum feptimum remittere l AURU , UL ffc feptena millia feptimum mille- ]ue ffmum remittant , quod fcribitur : & ex aliabi- J tur Deus folus in die illa, Et fivibitur ; Pfal- 7TU canticidiei Sabbatbi: id efl diet qui to- ) "s 6ft Sabbatbum : 65 feribitur $ quontam.s mille anniin tuo conjpettu ffcut dies beflerna. J Haec cum ex TTalmude retuliffet Ricius fub unglt de Sabbathismo & [ex diebus mun- di ! QU j Y 300 INTROD. AD HISTOR. di reuolutionts [ecundo de ciuiate Dei Augu- flinus differuit , nec alienam reiiciendamue fen- tentiam banc exiflimar , fed profanam €9 lu- di.ram indicat expofitionem illarum, qui in.» feptimo caruis obleckameniz,[enjuumque polli- centur tilecebras. | Id quod adductis Au- guiïim verbis vlterius comprobat. . T'ho- mas Burnetus hanc Ebraeorum traditio- nem itidem in fubfidium vocat , ad fuam de beato millenario fententiam , confir- mandam , exiftimatque clariffima huius yel veftigia n libris veteris teftamenti de- prehendi. Nam fundar! dicit hanc do- L. m g étrinam de mundi duratione & Sabba- La À thismoinipfo hexamero , quod fex die- bus creationis fuccefferit. fabbathum, ha- bito quoque die pro mille annis fecun- dum P/z/m, XC. 4. nec diffentiente Petro Apoóftolo z. Epiff. IH. $. Praeterea repe- riri eundem typum putat in lege & man- dato de Semira '(T"'"'(LO*""U) obferuando, vtnimirum fexannis terra coleretur , & feptimo requiefceret, &go quidem , YXa» pergit, zemperare mibi nequeo , quo. minus credam baunc temporum oeconomiam C dige- ä flionem a Mofe inflitutam :. fex dies operarior dein Sabbatbum ? $ex AHnnos 4gricolatiomk dein Y70" 2Vv : 6* denique in fae bebdo- madis amnalis Iubilaeum , effe aliquo modoty- picum. üuainre multos viros doctos vfecum confentlentes habet Burnetus. ä Certe , PHILOS, EBRAEOR; x gOI ( Certe in fübilaei celebratione:my&icum quid &arcanum , quicquid demum iftud f li fit , a Deo praefiguratum fuiffe , haud dif- ;LJ ficulter vnicuique praeiudicatarum opi- htl nionum vacuo perfüadebitur. |Nec forte Al magnopere abferrant , qui non modo hu- P lus e42v(» , fed & fequentium fata & peri- iLIO odos, hacimagine adumbrari (ibi perfaa- Qdl dent, faltem cum Ebraeorum philofophia v!'r &traditione, cuius fundamentum eft tra- lil ditioSephirothica;accurate hoc confentire üe videtur, Burnetus haec omnia de fine (10 mundi , deregao Meffiae, de renouatio- 0d ne naturae , varie fed confufe tamen ab ii Ebraeis tradi , contendit , eiusque reicau- hi fam effe putat, quod neque fcientiam na- Ul turalem, cuius fuerint ignari, pro duce ha- 110 buerint, neque luminis reuelari, ea qua.s ls nos fruimur , claritate fuerint gauifi. n ) Theor. Tellur. $ac, lib.YV , cap. V. Sed ille plus w( OI forte fcientiae fuae naturali tribuit, quam ] debebat. Traditionitota illa res innititur: (b cui fi füffragata fuerit ScripturaSacra , vt 4l videtur in quibusdam fuffragari, non eft d quod de rei veritate dubitemus. Patet autem ex di&tis, quod regni mil- ."uf 7 lenarii defenfores praeeuntes fibi Kabbali- !l ftas atque [udaeos habeant. Imo cum o- i" mnia in tabula Kabbaliftica tendanr ad n252, dixerim hoc praecipuum effe do- P » Adftipulari &lrinae Kabbali&icae caput, & ce- hs 302 ! INTROD, AD HISTOR, ^ & ceteros Iudaeos conftat , vtadeo vulgo' ! etiam haecfententia , vt Iudaica fabula, , explodatur. Legi autemhac dere mere- tur Hottingerusin differt. Ze 4bsufu Patrum Io.Ligffootus in Hor, EbraicoTalmud. in.s c4p. 'WAL, Ioannis. oannes Cocceius in. Nor, ad Tratlat, Talmud, Sanbedrim cap. XII. alü- que. Recepta vero etiam fuit haec doctri- nà 1n Ecclefiam Chriftianam , & a Patribus doctiffimis admiffa , Iuftino Martyre , Ire- naeo, Lactantio, Hilario, Hieronymo, aliisque, quorum diferta hac de reprofer- reteftimonia poffem,fi hoc nunc agerem, Kabbalifticz autem philofophiae qui infi- ftere vellet, eiinquirendam foret;quo pa- &o inprima mundi periodo fefe exeruerit n^»w3 vel 4on amplizudo vel benignitas Dei,infecunda r23 ro/sr & fic porro. Sed nobishiccontrahenda vela fünt. | . (lK)Veteristeftamenti fequétés periodi,quib? Ecclefiae fata circumfcribàntur, conftitui paffim a Chronologis folent: prima a mun- jä do condito vsquead diluuium: fecunda, a diluuio vsque ad euocationem Abraha- mi: tertia ab euocatione Abrahami vsque ad eductionem populi Ifraelitici ex Aegy- pto: quarta ab eductione hac vsque ad ex- tru&tionem templi Salomonei : quinta a.; Salomonei templi extructione vsque ad li- bertatem templi fecundi extruendi: fexta ab haccelibertate vsque ad initium fepti- manda- p PHILOS. EBRAEOR, 303 ulgo manarum Danielis: feptima deniqueipfas hebdomadas Dauielis in fe complectitur , Ig.,1 Wj feque adeo extendit vsque ad aduentum T Meffiae. vid. Abrahami Calouil CPronicon lI Biblicum ,. Biblüs eius illuflratis praemiflum P. Ny, A Mailem tamen veteris Ecclefiae peri- li odosita diftribuere, vt quarta porrigere- *'lo tur faltem vsque ad captiuitatem Babylo- Uth nlcam qumta vero tempus CapflUIthIS Babylonuae comprehenderet. . Quicquid huius fit, praecipuas quas Ecclefia V. T. inp It fübüt mutatlones,ad numerum feptenari- em, um reduci poffe, manifeftum eft, idque.; 1]« forte myfterio non caret. De fatls Eccle- P') fiae N.T. quod itidem feptem periodis cir- qrt cumfcribantur, & quod feptem mutatio- J nesinfigniores 'eidem fübeundae fint, hoc concedunt , quotquot huc referunt , quae 10, in initio Apocalypfeos Ioanneae de fe- ptem Ecclefiis Afiaticis commemorantur , ]i til quiq; nonhiftorice, fed typice , & prophe- tice haecinterpretanda effe contendunt.5, J quos inter eminet Iureconfultus doctrina ]u J praeftantiffimus Io. Schilterus i» differzatios ne de fatis Feclefrarum , per S. Ioapnem diuimi- lue £us reuelatis , eiusdem praeclaro operi 4e Ji- ? bertate Ezclef arum Germaniae [ubnexa $, M )Xc /fe44. ficut contrariam Inter recentiores tu- etur fententiam Hermannus Witíius;z Di- J t atribe de [eptem Epg/iolarum "Apocalypticarum fenfua biflorico & prophetico , ffue Mifcellan. $4 ll erore ]s äf"u *s 304 INTROD. A,'Dk HISTOR. 'tror. T. 1. &b. MI. cap. 1V. 6 V. Aiï:- ieiuöæ nimis funt & frigida, quae pro fenfu hifto- rico harum Epiftolarü afferuntur, & fcopo libri, modisque loquendi , e diametro re- pugnant, licet non negauerim , ftatum.» earum Ecclefiarum eotempore talem for- tefuiffe, vt commode in figuras & typos fatorum , quàe tota Ecclefia Chriftiana. fübitura effet, adhiberi potuerint. — Vbiq; autem numeri feptenarii myfterium in.» hoclibro confpicitur, & parum fane abeft, quin fuübfcribam cffato Henrici Mori , de hocce libro pronunciantis , quogd »udris in locis valde fét Kabbaliflieus , in Exp/g:äzzt. fecund. ä tabulae Kabbalift. circa fa. Necinepte idem Morus initum huius libri ex principiis Kabbalifticis interpretatur, hunc in mo- dum : Pox mYrm in n. 3 V zempus futu- eum , praefens & praeteritum compleilitur ,ac oU M proinde perquam apte ve[ondet «0 0 V,X 6 2vxa4 o £eyópuev O , quemadmodum 4poca- Iypfts vocabulumillud Ebraicum. Ym videtur NRENISS b RUE explicare, . Atque hinc porro addit, fe his confideratis, proniorem iam effe , quam.s vnquamin hanc fententiam, quod /eprem vtique &piritus Apoc. I. 4. leptem fint Sephi- roth, quae actuent regnentque creatio- nem, vel magis fpecialiter Ecclefiam.s Deti. Totaitaque do&trina Sephirothica in exordio huius libri proponitur hunc in modum: m PHILOS. EBRAEOR, 30j modum: Graria vobis && pax ab eo Qqui erat , Q G qui ef G qui venturus eff, (quae periphra- M fiseft lehouae, fiuetriüm primarum Se- K phirotharum,feu facrofanCtae trinitatis) ex a feptem Spiritibus (fant feptem reliquae Se- d phiroth, vtanteadiximus.) lam fiporto $ expendas, quae ibi de feptem candelabris, n de feptem ftellis & fic porro, & tandem de feptem Ecclefiis dicuntur , nullum t!bi fü- ! Iv pereffe poterit dubium , quin conftitutum j | fuerit loanni diuino fpiritu afflato, expli- care quo pacto feptem Sephiroth, per , [ quas omnia reguntur , per fingulas perio - Ln dos,quas fubitura effet EcclefiaChriftiana, vim fuam exferant.Operae autem pretium ]s eífet fata Ecclefiae hic defcripta, & ex hi- 0 ftoria Ecclefiaftica illuftrata , cum feptem / Sephiroth contendere & comparare , & e- legantiffima fine dubio deprehenderetur ii 504; harmonia. Exponendum fcilicet eflet.; , quo pacto in Ecclefia Ephefina feu Apo- Ill ftolica,maximeapparuerit r15113 magni- tudo Dei, pertot miracula & incredibilem Jj Euangeli per vniuerfüm promulgatio- nem, Itemque eiusdem *on feu beni- gnitas, tot myriades hominum abexitio 14 s lberando: itemque quo pacto inaltera ; periodo feu Ecclefia$myrnenfi apparuerit eius 323 feu robur, dum fanétiffimi martyres fuürori infernalisingenii, & inful- ä tibus gcn.tiïiikgm intre pide obuiam iuerunt V L d9l fm ' um * Fï)(». 406 Izïzrgon. AD HISTOR, &c:: fed haec aliorum relinquo meditatio- [ nibus. Hoc vnicum- addo, licet Ebraei D in explicatione do&trinae huius Kabbali- ho fticae eo vsque non procedant, principiis (l tamen illorum haec funt conformia, & ad (e Chriftianam religionem confirmandam.s p plurimum conferfunt. t It . XLII. K Alterum doctrinz Kabbalifticee caput de eft de quatuor mundis Kabbalifticis, (1) ( Azilutbfiue mundo emanatione Briab,crea- 1l zionts'ezirab formationis,& Afrab fabrice vel ( . fabricationtis. In horum fummitate col- e vt aliiap- locant Ezfóph , (infinitum ) fiu Obfcuriffi- I ellant zzuxdum Enfophicum. uidem iterum de hisce mundis di- meeq l fputant fapientiae Kabbalifticae antifti- [ tes, nihil tamen aliud, nifi me omnia fal- unt, per eos intelligunt, quam quatuor ordines atque claffes rerum, ex quibus vniuerfum hocce conflatum compofi- f Q tumq ue eft. Primus mundus ; fiue Azy- luthicus continet res diuinas, ipfafcilicet attributa atque emanationes: fecundus d certius mundus, Briaticus nimirum atq; r & Iezirathicu EM MROAS i s eft claffis fubftantiarum lium, Angelorum atque anima- F fpiritnia rum humanarum: namque duasfpiritu- um a. ! affodids PHILOS.EBRAEOR, 307 Q um claíles conftituendo , (ine dubio in- d l nuere voluerunt, fübftantias fpirituales hoc eft inuifibiles,non effe vnius eius- JM il demque naturae aut ordinis: quartus deniq; mundus fiue Afiathicus eff mun- pus corporeus fiue, claffis rerum corpo- rearum atque vifibilium. Receptam ve- j ro fuiffe antiquiffimis philofophis , ea- dem fereratione certas omnium rerum ) / claffes , ordines & gradus conttituere , alibi (m) iama nobis demonftratum eft. d ]. (l) De fingulis hisce mundisconferri poteft Lexicon Kabbalifticum in v. fm*N & reliquis , vbi tamen more kabbalift;co h. e. H l obícure & aenigmatice de iis differitur. .. h Id videtur manifeftum effe, per quatuor hosce mundos nihil aliud quam certosre- tI ! rum diuinarum , fpiritualium,& corporea- rum ordines denotari, Auctor tamen s M Keabbalae denudatae , vel quisquis anno- | tationes adiunxit R, lizchac Loriae Tra- &tatui de Regolurionibus animarum,T. . parr. j U. p.229. paulo aliter fentire videtur.;. Quatuor enim haec fyftemata muhdi nihil j aliud efe putat , quam quatuor repraefen- tatae diuinicatis claffes, lumine femper. , magis magisque diminuto, quales fint va- riipraefentiae diuinae gradus , v.g. in ru- o, 1nSinai , in arca, &in vniuerío, £xo4. V 43 III. 2, 308 INTROD. AD HISTOR, H 2, XIX, 18. Leut, XXVI. 12. Adfer. XVII. 23. Per Aziluth enim feu fyftema vel "mundum emanationis intelligit, ipfum «9o Go , nonin fe &abfolutetale, quod Kab- baliftis Aenfoph dicatur, fed füb metho- do diuinorum nominum, vel numeratio- num, velperfonarum adumbratum , & a5 Chrifto in compendium Trinitatis reda- Qum. PerBriahfeu mundum creationis, intelligit praefentiam & concurfüm diui- num, quatenus eadem fruuntur Na« feu - mmentes abftra&tae, i. e, animae extra fta- .tum carnis in fublimibus degentes. Per lezirah feumundum formationis,diuinita- tis concurfum feu oeconomiam , qualis exhibetur Hierarchiis Angelicis , & cuius theatrum latius exhibeatur in Apocalypfi Ioannea. 'Tandem per Afiah feu fyftema fa&tionis, intelligit praefentiam diuinam.» adhuc modificatiorem, in fyftemate hoc materiali,& potiffimum in Ecclef;a. Aít receptior tamen Kabbaliftis vide- tur, quam innuimus , quataor mundorum per quatuor rerum ordines explicatio. Di- ia ftributae autem funt in certas claffes res o- mnes, nontantum quod ratione effentiae magna inter eas diuerfitas intercedat , fed -cumprimis quod ratione productionis ett- am differant, Qua de reaudire iuuat R. " Abrahamum Cohen Irira in 2orra coelo- ath, in« Fulh J.l)zjärt,.—þ'. cap. VIL, p. 76- Azil ! quit , um VCRU VM EESERIBEÉNINE PHILOS. EBRAEOR. 399 ll quit,.ö*( Briaha caufa prima funt,fine prae- wl cedentealiquo fübiecto, fedex pot ent wLkA. E [4 * f* W & operatiohe caufae primae: Ne VE -.g1 I2q h £5 V ta- xab' eat wO CR R men differentia; quod mündus cr ionis, i £T bv lae & intelligentia- qu.i eft Thronüs gl T rum feparatarum , 1in hoc tantüm gradu t fit, vt nullamhabeat praecedentem ma- l teriam , vnde accepit nomen rc^33 feu i creationis: Emanationi autem, vel mun- Itj dis emanatorum, quia füblimior eft & per- i fe&tior, praeter perfe£tionem illam prio- lm rem characterifticam , creationi fuperad- u ditum fit nomen mi''xN: nontantum.s It quod fublimior fit omnibus ceteris , fed ali etiam vnità & connexa cum principio fuo, Jiuj a quo emanando dependet cum omnibus attributisfüis, Vlteriusautem quid fit.» y n Emanatio , declarare hunc in moduman- . nititur, quod fimilis fit lumini ptocedenti J * elucevelcorporeluminofo: vel emana- tioni proprietatum;potentiarum,& paffio- j num fine motuegredientium e füubftantia: item fpeciebus colorum fenfibil;bus , & a- D. nimae fenfitiuae & vegetatiuae proceden- $ 04 tibus ab anima rationali & intelbgente» , if quae omnia emanatione quadam imper- l: ceptibili dependent a caufis fuis , ita vt , fi ( refpiciatur caufa, Aziluth fit a&tw fublimior, j purior , & perfetlior , && magis alienus 4 mo- t lj« tu,qftam creatio , quia emanat emanando cum n vnione & ffne feparatione : Atque haecomnia [j 3 fe " s ls j10 YNTROD. AD HiSrOR. feahliter haberein. 1 N*32. feu creatione , docet, dequatantum dicatur quod fíat féne praecedenti materia &y [ubfl antia, uid hoc fibi veht intelligi poteft , fi expendatur » quod Kabbaliftae de r3*»x* feuformatio- ne proferunt. lezirah, inquitidem auctor, quae eít mundus Angelorum , etiam qui- dem creata eftex nihilo,& fine praeceden- te f'hnb'ecto & fuübftantia,fed tamen creata eftinfuübf(tantia & infubiecto. Naz zingeli quidem fent. fabfl antiae intelligentes & corpa- ze, fed locatae füper & p corpora fv mamen- F (uyam , 6 [upra & in corpora coeloflia, ignea 4taue aerea , t illa vivificent & moucant : vel vt loquuentur Kabbaliflae , Spiritusvtentes cor- portóta , quae vocant Lampades ignis quibus in- pefHiantur & c. Probehic notandum, quod ( Kabbaliftae 3ncolis mundilezirathici cor- pora fübtilia tribuant,quae & aliarum gen- tium de fpiritibus eft fententia, Vnde fe- quitur, quod ad mundum Briaticum, ali- udgenusSpirituum, pure fcilicet immate- ! zrialium referendum fit, aut quod itidem b operationes quaedam diuinae, fed ab A- Ziluthicis diuerfae, hac voce defignentur, j Angeli autem,quod corporibo xthereis in- f I duti fint , vt probet, prouocat R. Irira ad Magittrum fuum R. IHrael Serug , a quo fe ss d accepiffe dicit, quod »arurae Ieziratbicae ? t conflent & Spiritibus Briatbicis & corperibus A- C J'arbicá, . Id quod noftram coniecturam.s con- aE -— d PHILOS. EBRAEOR. ?!T iE confirmat , ad mundum Briathicum fpe- n &tare fpiritus omnis plane materiae exper- h tes,. Ob(eruandum hoc eftcontra Burne- Ü tum, mundos hosce Kabbalifticos ex hoc ii capite reiicientem , quod, quid mundus 1tf Aziluthicus & Briathicus fit,plane intelligi "Archaeol. Pbilof. lib. 1. cap. VL g. Qu nequeat. lm 349. . Quod autem per mundum A fiathi- & cum mundus hic materialis & afpectabilis ! 517 intelligatur, iam ex dictis conttat , & vl- )'/0 terius etiam explicat R. Abraham Cohen.» I Irira /. «. p. $. qui & de concurfu Sephi- rtothatum ad mundos hosce Kabbalifticos ^H »l Differt. W. cap. VIIL. & IX. itemquede dif- n ferentia mundi Aziluthici & £ Aen-Soph 27* T Differz. V. cap. MI. verba facit..- j (m) Olferuat, Selear. T.l. obf. V. $. XVI. (f $. XLIII ? Sänt ver o &alia do &rinaeKäbbali- K fticae capita, de quibus multus apud hos- j cefcriptoresfermoeft. Cuiusmodifunt i? "m zriginta duae femitae fapieutiae (n) de qui- busin libro Iezirah agitur, quzquag:utz H portae prudentiae (o) per quas Mofes ad fummum fcientiae faftigium peruenerit: j itemque quae de 4dz» Kadmon , Ser An- l z Avich Anpin, Attik4 &c, multis verbo- l ibus differunt, (p) fed omnia rumambag €o tendere vident ur,vtres diuinas & na- VA tura- * 312 INTROD. AD HISTOK. turales füb alio atque 'alio faltem exhibe- ant fchemate. Sic per Adam Kadmon (q) nibilaliud quam ipfum Deumintel- ligerevidentur, quem fub fchemate ho- 1J A TY liiki s exhibere religioni fibi non ducunt. £: A *que huius hominis fingulas partes, at- '1ve fingula membra, dum folicite atque 1nagna cura defcribunt, rurfus fuos con- ceptus de rebus diuinis fub fchemate corporeo, fatis quidem interdum ridicu- le,proponunt. Imo&fingula Numinis attributa fub fchemate hominis cuius- dam exhibere,illis valdefolenneeft; At- que huc fane pertinent , quae demacro- profopo, & microprofopo , magno fub- tilitatum a pparatu, apud illos difputan- tur. (T) (n) Hisce explicandis deftinatus eft integer liberlezirah, qui cum commentatoribus legimeretur. In compendio rem omnem complexus eft Ioannes Reuchlinus /£), Ill Artis, Kabbaliflicae p. m. 653. jeqq. Prima fe- mita vocatur Zntelligentia: miraculofa , aut.» juxta alios eces/ra : fecunda, fandlificans , tertia, ;:mzz,gc»mm abfolta : quarta , z»ste£- ligentia munda ; quinta , intellgentia fulgida: itemque g/oria fecunda , ficut prima eriam.s vocatur g/oria prima: fexta , mrelligentia fejþlendenx feptuna , zutelligentia indutti- P4 ; d PH—!LOS. EBRAEOR. 23 p v74; OCtaua " inte[!igmtid radicata xmna.,, D anrellig entia triumphalis vel aezerna ,quam & | Paradtifum fantiis paratum vocant : decima, ] antelligentia difhofttiua. de qua dicunt,,, Jl quodaptent Sanétis in fideapparatam , vt t induantur Spiritu fancto: vndecima, i»- W zelligentia claritatis: duodecima, intelligen- tia notat4 , 1nfignisraptus, a qua defluaut n virtutes fpirituales inftar infufionis vnius d ab altera, fecundum primi influentis ener- H g,iam : decimatertia » Intelligentia recondi- Tif 74: decima quarta, iprelligenria illuminans : l$ decima quinta , intelligentia fubtiliata » lr (nxmw) quae difponit ordinem. quo (* conceditur acceffus per gradus aftenfio- J nis: decima fexta, intelligentia fidelis: de- cima feptima , i»relligentia probataria: de- il cima oétaua, intelligentia confirmans : deci- ma nona, intelligentia voluntatis ; vi gefima, q intelligentia conflituens ; vigefima prima , zz-' Ü telligentiainnouans ; vigefima fecunda , in- n telhgentta domus largitatis ; vigefima tertia, li intelligentia atliuitatum : vigelima quarta, h sptelhgentia medians, vigefima quinta , i»- relligentia collectina; qua colligunt Aftrolo- gi iudicio ftellarum fatales euentus & no- titiam eorum perficiunt fphaeris & orbi- bus (uis ; vigefima fexta , Intelligentia admi- nicularus vigefima feptima, intelligentia » perpetuas vigefima oCtau a, inteLtgentiacor- poralis 5 vigefima nona, smrelhgentia com- Vs pla- x ". "d INTROD. AD.HISTOR. E. 3. ia placentiae ; & denique trigefima, inrelli- Dehisomnibus gentia concttatiua /än/itum. more fuo philofophantur Kabbaliftae , nec facile fuerit , clare & perfpicue , quid vbi- que velint ; exponere. Id praeclare do- cent, quod omnes hae femitae oriantur ex Sephirah Chochmah, & quod per eas viri pri arcana Dei introfpiciant , haud ob- fcure innuentes , per Chriftum , aditums» ad veram fapientiam patere , & abeo ceu vero & vnico fapientiae fonte, omnem.» quoque fapientiam prouenire. lta vbiq; verae philofophiae rudera & veftigia hic emicant. (o) Et harum frequens aP ud Kabbaliftas eft Circumfertur hoc illorum di- mentio. &um: dixerust Magiflri noffri , quinquagin- £4portae intelligentiae produttae funt in mun- do, & omnes illae traditae funt Moyft , praeter- quam vna , qui a diélum efl , minuifli eum paulo minusaDis. Remin compendio bunc in modum explicat loannes Reuchlinus.Juv* cun&lae ves uniuer(aliterin quinas conditiones Nam aut elementa funt , aut ele- difiributae. mentata , aut animae, aut coeleffia corpora ,aur Horum fortz[fe » fupracoeteflia incorporea. wodlibet decem recipit confrderationes,quarum ; iil - dl aurcuigEec s capitula funt quae fequuntur z Genera genera- liffima, genera ffpecialia, [pecies generales , [pe- cies [hecialiffimae , res indiuiduac , quae vlterius Ptri- confe ant ma:er?a G forma , vel quibusdam. que a PHILÓS. EBRAEOR. 315 " J que proportionalióus , qantrabunturque ffngu- us lariter. diferenti , proprietatibus ,69 acciden- x Z15 i Hoc ergo fundamentum efttotius myfterii: quinque fcilicet claffes rerum d omnium conftituuat Kabbaliftae, qua- iij rum quaelibet iterum. decem contineat, 8 vt adeo quinquaginta inde refültent. De- 0 cem bi tam effentiarum quam intelligentiarum " 7odi, inquit Reuchlinus, per quinque. mul- (qu zictplicati quinguagintz ianuas aperiunt , per J quas intramus in ereaturarum penetr alia illa N eminentibus notis in operibus [zx. dierum deff- hic EnA4iz, G a Kabbalifiis /sz'iofej depreb;nfa rece- pizque. . Primaharum quinquaginta por- di tarum eftipfe Deu: vltima eft omo: a Deo Ü enim incipere debet omnis fapientia no- gt)l' ftra, & finiriin homine, vt Deus ad ho- l minem & homo ad Deumreferatur, Se- L cunda porta eft mundus archetypus, qui Gen, aa[ö I.1, voce coelum defignatur: at vifibilis ifte (l n mundus per zerram intelligitur, cuiadeo ju Inter portas tertium locum affignant: per n inane Íymbolice notari materiam putant, ti portam inteiligentiae quartam : per vacu- n um priuationem, quae quinta eft porta , : jv per 25yf/um appetitum horum naturalem.; Tl &íicporro, Ex quibus conftat do&trina ! ifta quinquaginta portarum , iterum nihil 7. alud , quamrerum omnium in certas 1] claffes diftributionem , inriuere Kabbali- ) fítas, Simul vero docent per triginta Se- u 'mitas qUES As INTROD.AD HISTOR. 916 , mitas fapientiae , viam;þatere ad quin- quaginta portas prudentiae: de quibus - Jam antea diéctum, conf, Reuch?inus lib. 1H,p.6$9.€7 6o. ) Vtia compendio apud R. Abraham Co- (p hen Irira in Porz coelorumegi poteft. Nos hoc faltem monemus , cum Kabbaliftae ; vxoris etiam £ Seir Anpin mentionem inii- ciant, hoc non proprie & craffe effeintel- ligendum. Per vxores, inquit auctor » Kabbalae denudatae 244 R.izcbak Loriae » & Traid, dereuolutionibus animar. 1. l]. part. lil. p.248. in diuinis nibil aliud indicatur quam pro- penfio fefe communicandi vlterioribus , & pro- ereandi plures conceptus minutiores atque Jpeci- Aliores ne nimia idearum generalitate 69 am- plitudine fatigetur. intelleclus contemplatoris, udinuis uxorum norio rigorem quoque denotet atque iudicium, quae in fummis illis conceptibus, vbi puriffima clementia,non imibuoluuntur. (q) luuabit hic primo ipfos Kabbaliftas de» Adam Kadmon differentes audire, & tum paulo accuratius in hanc rem inquirere, Prolixe autem & obícuriffime more fuo hac de re difputant, fed in compendio o- mnium clariffime recentiorum Kabbali- ftarum placita exhibuiffe videtur R. liz- chac Loria in 7ra&.I, lbri Druftbim cap. ].p.gz. ito ,quodantequam emanarent e- mananptia , &i ereata e[fent creata , Lux jupre- ma excen[a fuerit. pleuisffme , &f impleuerit o- nnue M u Z? 5 16. n u W (5 N ( R n x JA. J UV .7— A a 1 tamz' 72 [5 u^ E yd 2 ob o al l " !j et m [l j A ( tU u XUx IN L 0 ]l [ Nþ ^ r ! 1 M o t at a d " s Vs PHILOS. EBRAEOR. 37 ' mne vbi , adeo vt nullus daretur locus vacuns in notione lum nullumque []arium inane , fed ornia effent plma luce illa infrniti bocmodo ex- tenfa , cui [ub omni notione fua frnis non erit , eo quod nihbil effet , niff extenfa illa lux, quae ona quadam && fmgulari aequalitate vbique ffbi e- rat fémilis, atque iflavvcatur Or Haenfopb, lux infiniti, Cum autem in Aentem venerit exten- f buic , quod vellet condere mundos, & ema- nando pradwere emanantia atque n lucen.» proferre perfeclionem porentiarum fuarum a« iuarum & nominum atque cognominum f«o- vum, quae erat caufa impulffua creandi smun- dum , tum compre[fa quadantenus lux ifla, a5 Pünäü quaddm medio circumcirca Ad[tltfrd J cefft : atque fec relicius efl locus quidam vacu- us , diclus [j atium inane , aeque diflans a pun- &o illo exatde in medio eius conflituro Infhi- tuta tali contratlione & comprejfone , per quam locus quidam'vacuus , [patiumque in me- dio inftnito.relinqueretur ipaue , iam fane vói quoddam conftitutum erat in quo exiflerent E- manantia, creata, formata , fatla:fiue mun- dusAziluthicus,Briathicus,Iezirathicus, & Afiathicus. Produxit igitur infinitum line- am quandam e Íuce concaut fui , a fummis par- tibus deorfim vergentem,eamque deriuauit,at- . que demifit intra [patium modo ditium . fun- mum autem initium il lineae dedutlum erat ex ipfo infínico , boc ipfam proxime attingens. Finis vero deor[um pergebat intra [patium il- lud n 318 INTROD. AD HISTOR. 2ud Inane ; 6 bac mediante emanatione pro« duxit, creauit, formauit atq, fccit omnes mun- dos. Et linea baec vicem fuflinebat canalis cu- tisdam, per quam defluerent exundationes lu- eis ulius fupremae infinitae in mundos intra » boc fpatium conflitutor, lila autem linea a — — æ——&'&—'—-xl fummo illo eulmine deorfum protenfa, a qua procedunt omnes cipculi fupra diti, fimul etiam Via reila deor[um pergit ab. excelfeffuno fummi illius concaui epiflomio , wque ad debitam cir- culorum depreffonem ,. idque per medior illos circulos omnes, & formaquidem bominis ere- i, fLatura débite, os cui fublime datum coe- losque tueri iuf]um ,. in quo -numerari queant 24g. membra, dextro, finifivoque &5 medio fitu. difpofrta. 4tque bac. figura omnes infemul quoque numerationes comprebenduntur, tam generales quam [hecialis & fhecialisffma, Ifía 4utem figura nomine fuo vocatur 4DAMKAD- 4MON feu bomo primus, quem indigitat Seriptu- ; 72 $, in bis verbis: Et creauit Deus bominem in imagine fua.& c. Nec abludunt hic,quae de Adam Kadmon docet R, Abraham Cohen Irnra Dffert. V. cap XHI. quotum fammam ita effatur auctor Kabbalae denudatae;: Capite duodecimo agitur de contratiiene inffni- £ , qua docum fecijje dicitur caufatis fuis produ- cendi , & vefhigium aliquod reliquiffe , quod fft fubiecium & quafi vas omnis lu:is illuc infufae : ex qua produllus fét Adam Kadmon , & illo me- diante reliqua entia, In [ecie declaratur quid Jfft 319 rfæïmqs. EBRAEOR, . fft fpatiuum primum nþmpe fabflantia , omnium.» Ml« prumo emanando produtia , & perfetlifrma , T? quae quaft menfuna efl omnium ceterorum enti- 1 um , illa coutineat ,ad inflar locicuimdamge- "L ner ali(fmi , quod contineret omnia corpora, In r bunc autem. Haenfüph. ita contratius , dicitur M infudilfe lucem fuam & potentiam fuam ,illum- u que formaffe & perfeci[fa ,itavt Adam Kadmon rmru caufatum eius primum , perfettifrme &j aciu fe- (i/ cundo compofftus | dicendus fit . [pario faclo per Jl contratlionem ceu e[[entia ,€9 e Iuce inilludim- li mi[fa , ceu exiflentia , ued atiu [eeundo. / Quod;haec Kabbaliftarum philofophia u de Adam Kadmon difpliceat Henrico Mo- n ro,conftat ex eius quaeflH tonibus in cap. T.ühbrs 7l Drufchim. Exiftimat autem veteres Kab- j baliftas per Adam Kadmon nihil aliud 7 quam fecundam Trinitatis perfonam.», Ja quam & Chochmah vocent, quaeue alicu- " bi Philoni à ZAgOemoc &vOewm (O» , verus bo- i, 7» audiat , defignaffe: quare quae ad banc non quadrant , ceu inepta Kabbalftarum , Etcerte recentiorum commenta relicit, vix videntur haeccapi poffe,fine materiali & corporeo deDeoconceptu, Seddefen- dit tamen Kabbaliftas Auctor Ka/Zalae De- nudatae in amica re[ponftone , qui tamen alibi per Adam Kadmon intelligere videtura- nimam Meffiae, fcilicet 1n Norís 4d R. liz- chbak Loriae Tratdat.de veuolutionibus anima- zuin 1,l, Kab/qunevl)enud. partAl. p.244. Aft Ina- 320 INTROD. AD HISTOR. magnum certein fe recipit onus , mea fen- tentia, qui omnia recentiorum Kabbalifta- rum placita aut cum Scriptura Sacra , aut 2 cum recta ratione,redigere in gratiam an- nifus fuerit. Maximae contra impietatis Kabbaliftas ex hoc ipfo dogmate arguit ; ;f Ioannes Georgius Wachterus in Spizozif- o àu$ Dem Syubenthum g. z. /e44. - Ipfa e- nim Spinozifmi fundamenta m hac Xab- baliftarum de Adam Kadmon doctrina la- titare contendit. Hoc vt euincat, procer- *« t to & explorato ponit, fecundum Xabbali- ftarum mentem Adam Xadmon ab effentia diuina non effe diftin&tum aut fepara- tum , id quod rationibus quibusdam com- probat Quemadmodum autem Kabba- liftae docent, praeeunte Irira Diffeer, V. cap F.mediante ; Adam Kadmon lumina & Sephiras & perfonas mundi Aenfophici, & mundi Aziluthici,&tres fequentes crea- tos effe , ita porro obferuat , iuxta eosdem ( o - —w» U& —— as ep J5 KabbaliftasSephiras , & Lumina & perfo- nas, ab Adam Kadmon adeoq; a Deoipfo | realiter non differre ; id quod teftimonio eiusdem R; Abrahami Cohenlrirae con- firmat, ex eius Differr. TL cap. IX. $. VIT. Atq; hinc porro concludit: (I)]ryffxz!un"fue A:*n-önph o nia iv fe continere ,Yuxta dfer- tum Irirae effatum Differr. V.. cap. ? X, $. 1. 44en-Sopb in fe «ontinet omnia quaecunque » jïmt & cffe polfuut, quia iuxta Arifiorelemn per- - fcctam - PHILOS, EBRAEOR. 321 I fellum && vniuer[um funt vnumz (2) Deum.s ln 7H0X UI creatum mux vt increatum poffe conft- derari : (3) K confideretur vt creatus, voca- a l If ri mundum : (4) creationem namq,mundi nom Aliter quam per expanffonem Dei fatlam effe. f tl Inftituta deinceps doctrinae huius cum.s i Spinozae philofophia comparatione, colli- gitinde, vtramque egregie interfe con» m fentire, ld Ad mequodattinet, nunquamanimum ]did ( u meum ea fübiit cogitatio, ac fiomniare- &e fehabeant, quaea Kabbaliftis recenti- j In oribus in medium allata funt: impietatis tamen illis fine neceffitate inurere notam , atd ab officio viri honefti & cordati alienum. om putaui, eaque de re iam mentem meam j P h pluribus expofui 7- I. O/feruar. XVI. $. VIH, 1] fe44. Cumprimis autem fedulo cauen- p dum,ne recentiorum Kabbaliftarum placi- hik ( ta tribuamus veteri Kabbalae , verumque cum falfo abiicientes,magno nos ipfos pri- [l vemus commodo , antiquae fapientiae » J veftigia hinc indelegendi, & praefidio, »lr l ipfos Iudaeos erroris conuincendi. Agno- ( Ícunt fane hoc veteris & recentioris Kab- t balae difcrimen multi viri do&ti , & inter.; Yl ceteros Rittangelius i2 Nor. ad lib. Iezirab p. lu 27. feqqd. Haec autem quae Wachterus vr- i get afferta, vtiex R. Ilizchac Loria, &R. gl Abraham Cohenlrira , recentioribus fcri- s ptoribus,deprompta funtjita ipfam Kabba- u i lam il x INTRÓD.AD HISTOR, 322 lam non poffe ab iisin impietatisufufpicivo- nem vocari Z./. demonftraui. Exabun- danti tamen addidi, haec diétaita quoque comparata efle, vt commodam recipiant 5 interpreta tionem. Nec hactenus eius fen- tentiz me ponituit.Qui d enim obftat,quo Adam Kadmonipfum minus dicamus per Deum vel virtutem quandam diuinam.s, aut fi mauis, cum Henrico Moro , ipfam fecundum Trinitatis perfonam intelli- m & gi? Sed ponamus virtutem quanda . operati onem diuinam intelligi , nihil nifi quod curiofi- inde fequetur abfurdi, in modo us ,quam decebat , Kabbaliftae , ä diuinarum operationum defcribendo ver- j fati videantur. Haecvirtus,de qua more fuo fymbolice philofophantur,re&te dici- tur Deusipfe,& per eam quoque diuinae Sephirae, & per has demum mundi pro- P * du&ti fünt: fed diuerfa tamen ratione ;: Sephirae ac mundus Aenfophicus & Azi* luthicus per emanationem : ceteri mun- m , formationem, & cete- di per creatione ra. Loquuntu r itaque de manjfeftatio- ne diuinarum virtutum & operationum, quam more füo, fed improprie, & produ- M &lionem & creationem vocant, Virtutes, on effe di- itaque & operationes, in Deo n ftinguendas ,. concedimus. Aft quod l adres attinet, per hafce virtutes produ- |Q &as , tum vifibiles, tum inuifibiles , eas j 1uX- PHILOS, EBRAEOR, 3:3 dQ« iüxtä Kabbaliftasre ipfa a Deo difcerni, & l l feparari, ex mundorum Kabbalifticorum 1 determinatione patet. Quem in finem.« Il f ceteroquin tamífoliciteab emanatione di- ftinguerent creationem ? & a creatione s qu formationem? &a formatione faCtionem? l j nifivt indicarent, velperipfam produ- 1j CtHonemres creatas ab effentia diuina fe- m parari, licet interdum emanationis voce d " 1N latius vtantur, & applicent etiam ad ea , quae reuera ab effentia diuina diftincta jbl funt, vt poftea dicemus. . Sedceteraiam of diétoloco a me discuffa funt vt hic plura ylo addere neceffe non fit, (DSpeciminis loco efle poffunt,quae in libro, D cuititulus 232* WN""N Jdra Rabba feu |t Synodus magna , & quiin T, I. Kabbale De- n f0 nudate extat, p. 397. [egg. hac de re difpu- tantur, Ibi enim de Macroprofopi cranio, T meninge , capillis , fronte, oculis, nafo, ] barba &c. & fic etiam de microprofopo;ad I nauíeam vsq; diferitur. Generatim quid x[e- per Macroprofopum & Microprofopum !d fibi velint, indicatum fupra eft , in expli- ff cationeTabulae Sephiroticae füblimioris, j ) $. XLIV, Sednecillud tamen praetermitten- ) d dum, quod Kabbaliftici do&tores rerum ]l ortum per emanationem aprima caufaex- j plicant : quemadmodum & de rezrachi;- 2 Ze 324 INTROD, AD HISTOR. ue rerumin piz'mum Ens, fiüe VeHo/ut00€» f & reflitutione ad primaeuum flatum ,. lo- ( quuntur,.(s) Quae illorum philofo- hia hucredire videtur,quod primü Ens fiue Aen-Soph in fe contineat omnia, in eodemque femper fit eadem Entitatis quantitas in vniuerfo , fiue fit in ftatu creato fiue increato. Hünc in ftatu in- creato, feu antemundáno, Deum effe o- mnia fimpliciter, mundumautem hunc- ce tum demum exiftere, cum Deus fefe explicat & euoluit per emanationes , & effluxus afummis ad ima , quibus con- ftituantur diuerfae rerum creatarum, formae &ordines. Saepius itaque ver- ba faciunt de /zcuis, & de V2fs, & Fafcus [i; ,quafi adrecipiendos hos effluxus, & de Rzds efluentibus , & de Caza/us, quibus decurrunt & propagantur. (t) Denique cum Deus retrahit hos radios atque reforbet, perire mundum exter- num dicunt , atque omnia iterum heri Deum,iuxta illud: ewzzis Spzrztum cre- antur : abftondis faciem perturbantur. Sed cautius tamen haec accipienda, ne cum Spinozismo confundantur , aut fi ab hac füfpicione doctrina haecliberari ne- fnenta, qui-t, recentiorum Ebraeorum co priícae 315 PHILO,S., EBRAEOR;- N [ prifcae huius gentis philofophiae non.; l funt imputanda. , Qf (s) Magnumhiclatitat & ebraeae & genti; u lis philofophiaemyfterium, Certe Tho- X mas Burnetus, quicquid fani eft in Kab- C bala recentiori, huc collimare putat , vt i veterum mentem de emanatione rerum omnium a Deo, & eorundem ad illum re- | l]j Si ventam damus 1 uerfione nos edoceat. conietlurisnquit,in illam opinionem facile de- II feenderem , antiquam Cabbalam realem (mam (e verlbalis eft figmentum bumanum) traclaje po« ,& ziffimum de verum originatione & gradationi- Qtt bus, in dtrcbacolog. Pbilof. Lib, L, cap.VII. WE p.37;. Et fane quod attinet ad proceffum q rerum omnium a prima caufa, eum fen- tentiae doCtrinaeque Kabbaliftarum effe E [ conuenientem,ex hactenus diétis nemini jli obfcurum effe poteft, Aft reCte expli- /j, candus eft, neaut ipfi nubes amplecta- ( mur pro Iunone, aut in Ebraeos do&tores j iniuriifimus. Etenim fi Henrico Moro ( credimus, eo hicomniatendunt , vt veti- i tate creationis füblata,feneftra ad Spino- zismum aperiatur. Jn fusdamentió nam- que pbilofophis fiue Kabbala , vt vocat 4ero- padomeliffes , cuius füpra mentionem 1n- ä j iecimus,do&trinamK abbalifticam quae ad hocce quidem caput fpe&at, hifce com- f ( plectitur thefibus : X 3 () E " hw 2216 INTROD.) AD I;IISTOR. (1) &x uibilo nibil poffe creAr i. (2) 4c proinde mec materiam. creii poft. : — (3) Nec ob vilitatem naturae faae a fe exiftere. Cuius confeclarsum aut fuuda- znentum potius fit , nullam vem vilem a fe exiffere poffe. — (4) Nulamigitur materiam efe inre- YU natura, (5) Quicquid vero eff , Spiritum effe. (6 ) sz'ritum vero bunc iucreatum e £, €9 actewnum , intelletlualem €8 fenfibilem , "vitalem , per fe mouentem, infrnitum Ane pltudinue , € afe neceffario exiflentem. (7) MeproizdeSpiritum buncreuera e[- ff effentiam diuinam, (8) Nec »dam effeutiam praeter dii- zam 4 [é exiffere poffe. « (9) Cum vero nullaozauino fft effeutia praeter bauc , znrerum vniuerfitate , per 4XI0PIA 1. 2,3. 8.. E$ manifeftum fit , u- quam ex effentia bacvnicaattu ditidi , pa- Jam effe,effentiam diusmam dinidi poffe. ! (10) Cum vero effentia diuima infnita fft , ffugulas pariiculas. infnitas effe y'€9 zn orbes infinitae virtutte 68 amplitudints p^ffe exteudi expandiue. (II) Et verocum fingilae arepulae , la- !d " d 327 d EB*RA;ao;::* m pidusaue granula, porticulaeque Jeris, Ae- :l theris: €jc. fent partes buius diuinae effen- ,quod im minu- ziae ,aeque mauifeflum effe li &$ conz- ziffimas baspartes poft cogtrabi j rz';zgzl m (12). Excontractis bis partibus conflare mundum , qui-vocatur , zaaterialem , cum n reuera adbuc [iritualis fit , conftare vtig, ex diuer[fs Spiritibus , particulisue diuinae , e/fentiae ,im Momadas puntaue phyfica con- éraétis 69 confHipatis. j /^ fl — (13) Contractionem banc efe fhatum fo- llle mpni féu füports , diuimis bis particults , Ex- pauffonem vero flatum Euigilationts. (14) Euigilationts Vero aradus effe vari- ij osvidelicet in vitam vegetatiuam , [enfiti- qam , rationem t$ in Neftbamam , Cha- // jab ,E Iachidah : imotandem Euigitfatio- i nem feri G expanfnemin ifimitum fere l amplitudinis 69 virtuits orbem , 4deo, "vt baec dinina particla fpiritusue particula- jl [ zi Mundum ftbi fabricare poffiz exzerra , Aqua , Aere , coelo , cetertsque partibus con- ILAZICHR. M (a5). Meproinde particularem bunc fpi- / ritume puluifiulo putamarmoris freri poffe plantam , eplapta brutum y e bruto bomi- nem, ex bomine Angelum ,ex Angelo deni- que 318 INTROD. AD HISTOR. . que nmouae terrae coelique creatorem Dettin, (16) Idemquä dici poffe de ffagulis ef- Jentiae diuinae particulis , quas neceffe eft aut aCb feparatas effe,aut fepar abiles,nem- peommnes aut effe , aut. effe poffe Deos terra- yum coclorumque conditores. Huc itaque omnia Kabbaliftarum dog- mata tendunt, auctore Henrico Moro,qui & diligenter & erudite hafce thefes /, c. confutat, veftigia,quae premat,reliéturus Ioauni Georgio Wachtero in Spinozismo aus bem CyubenfButt ezp. XVIIL p.2z;. Et certe eiusmodi fünt hae propofitiones, vt illarum impietas atque error prima. ftatim fronte fefe prodat. Vellem tamen adhac paulo accuratius ab hifce au&tori- bus edoceri: (1) an omnino Kabbalifta- rum menti haec philofophia fit confor- mis, & (2) an omnes in eam confenti- ant, (3) & an non commodiorem fen- fumillorum effata admittant? Ad mini- mum veterum Xabbala hicfedulo , are- centiorum doétrina, difcernendam puta- mus, Cum primis autem notandum.5, non ftatim eiusmodi impietatis reos effe, qui mundum per emanationem a Deo €ff: contendunt, quod ipfe quoque agno- ( fcit Wachterus . c. cap. XPIII. p. 2j0. Et- enim duplici modo concipi emanatio pot- ei"g ; velita vt quod emanat ab €o a quo e€mas PHILOS, EBRAEOR.- 329 p j Jl emanat vnam eandemque coh&ituab T effentiam, vel ita vt ab eo feparetur: prio- H ri modo qui emanationem intelligunt , J in magnum periculum Spinozismi fefe , n comiiciunt, aft qui pofteriori modo eam capiunt, nihil mea opinione docentquod réprehendi debeat, Nec adeo dubito l fuffragari fententiae Burneti, totum hunc u ] l Kabbalae apparatum eo tendere, vt nobis fecundum mentem veterum exhibeat re- UfUS m ! rum omnium proceffum a prima caufa.,, & earundem in primam caufam receffum, 105, modo recte hoc capiatur , & femper di- fünctio inter creaturam & creatorem re- i Nec Wal tineatur. vid, Burzetus L, c. p. 773. fine ratione, qui hodie rerum omniumin lr primaeuum ftatum reftitutionem & Zz- j xeásaciw , vrgent, ad Kabbaliftarum hy- f pothefes prouocare mihi videntur, vid. Wilv Peterfenil Muceiy. dzroxavasdotug mdv- Ls 7àY , P. 132, &/[z2g. add. Poftellus in. CZaui lilg abfconditorum a conflitutione Mundi cap, VT. |r & quae nos de eo diximus 7. IF, obferuar, J Selectar, .Nec multum hic abludere vi- L dentur quae tradit Menaffe ben Ifrael 'H.eq de Refurretlione Mortuorum lib. IIL, cap, V. o €9 alibi. J) Id (t) Videatur fpecimen harum fübtilita- tum in ZLbef/fóus Cabbalificis , quae ex- d J0 tant 7. l1. Cabbalae Denudatae, part. II, P 150, fegq. AucCor Kabbalae Denu- a- X 5 datae 330 INTROD. AD ms'roa; . datae in compendio quam luculentiffi- me rem omnem exponere videtur , in.» :Notts ad R- ligcbac Loriae Tratiatum de ve- volutiogibus animarum T. IH. Kabb. Dezud. 2.244 Adverba enim: z expofuimus quid fibi velint [eptem il reges Edomitici , qui emanarumt ante formatum fiflema e- gmanatiuum $ smortuifunt : iuxtamyflicum állud : conflruxit mundas eosque deftruxitz fequentia notat : Sez//iz hzc eff , Deum in- fenitum im fe, ub imitium produtliom, per Adamum prioremy,frueAnimam Meffie,pro- duxiffe per emanationem totam aaroppoia ennemque efiuxum rerum conditarum f- agul atque fenael, fub forma [birituum , qii digeffi effent per mudum Decadis Sephiroti- cae, | Et qwfd zaturacreaturae nou pgïzäzm vt ab illa agno[ci queat atque comp rebendi, zota diuimitatis anfrmisudo , im qua tamen co7 nitione conff&lit vera beatitudiats f riitio , Io. XV. H. 3. binc ab ddamo fupra coc- lefli féu anima Me[fraeommibus ils creattá ceu difcipulis ,tranfCendentaliter Atque me- zapbyfíce proponebantur , Jiblimia illa ve- rae theofopbiae obietta , ixta Io. 1 18 Hinc 4 Kabbaliflis Spiritus Mi creati dicuntur Reallis autem illa obietlorum diti- Vafa. fac'?zze — mjïmamm repraefentatio €$. binc ideac N — Ó ] PHILOS. EBRAEOR; 33t 1tiiB- Ily ;'de.ze,* fto ordine digeflae , ab iisdern di- Cuziur lumina. am fippone anu/a/f Se- 1? [ phiras fingulos effe Spirituum ilorum cho- a yos, Acadewias , Synagogas , Hierarchias , j M Respublicas , €£xercitus , Corpora , ftue quo- cunque nomine vocentur alio,fub vmo qua- t dam frngulae Rege , Imaperatore , Praefide , At Praefecto , Retlore , Dottore E$c. qui obtecla TA nl illa a Meffía propofíta fubordipatis fíbi Ca- zechbumentis communicaret. Féiguidem , zres Sephzrae ffue Hierarchiae füblimiores, n AL ob eminentiffmum naturae robur, fatis con- j^ u ;j| ffauter in fe admiferumt , incffabilia fabi- maort£s buius f(Bbolae dogmata.. Quarta Au- zem Sepbirah Daatb dlorum Regum Edo- gniticorum) nimirum fibiftdens $ totam zL 4am lucem ffulexbaurire cupiens , cm o« ; 7;e 1d in fe admififfet , quad communicari l) poterat ,. nec tamen id fupportare valeret , h binc Vas eius copfraclum dicitur ; id efl Rex j iee throno fuo excuffas , fublimitate illa j orbatus adeoque smortuus effe perbaibetur , )v " quod in Scriptura facra exprimitur phraft- J x0n feruati principatus , fed deretici do- j amiciilud.v.6. Lumima autem illibata lf quidem fic tranfterut ad Regem fequemten, / €$ ffc ordime vsque ad feptimum : quibus o- It euda mauilus 6'072]9"4&?3 aLA p(*oinde enueni f : fuit Em 332 INTROD. AD HISTOR. um fuit Metbodu/: proponändi Atque repmæ/"c?n- k tandi eminentiffima illa atg, incompreben- ffbilia alias obietia , quod Kabbaliflae fa- m ( &um effé dicunt per. modum. bilancts feu copiugii, id eff receptionis ftue fatiarum di- Ü füinélius propofttionum , fub fuguris atque velaminibus quibusdam , pro modulo ui- niirum receptiuitatts, im Spiritibus pofrti. 1 Vnde deimceps varia illa repraefentatio garundam im dimimitute. perfonarum , (ü vel mumerationum , itemque mundorum Jeue fslematum ,. & quae funmt motiomes l Qi fecundae , in tranfcendentalibus iftis aliae, In prolixiori hocce fermone paradoxa va- t tia occurrunt:fed pratermittere tamé eum nolui , cum non temere clarius expofitum fit alibi, quid fibi celebrata adeoin Kab- baliftarum fcriptis , 4/a, Lumina, Reges Edomitici , Contratio Faforum &c, velint.»: praeterea quae Kabbaliftarum de /z/4 ää Daemonum & origine mali fententia fit, haud obícure inde intelligitur. , ALV. Ceteranunc Kabbalifticae philofo- hiae dogmata memoratu digna, vnico complecemur faíce. Primo námque raco- vtipfam Aftrologiam veterum Eb .A.l p hal' rumtaceam, referri huc poteít betum/ m À. — PHILOS, EBRAEOR, 333 4 berum illud coelefte (u) quoinipfocoe- hu lo omnia defcripta fint & fignificata , fed T quae non nifi a perito huius literaturae "du coeleftislegiposfint. Secundo, quae de ul Angelorum natura , nominibus, offi- faw ciis , operationibus, fuperftitiofe inter- / [ dum magis quam vere diflerunt , quo J /& ipfo Magiae quoque illicitae & merito jl prohibitae , fündamenta ponere viden- M, tur. (x) Tertio, quod tum ceteras ho- r minumanirmas,tum praecipueanimam h Mesfiae,cum ipfo mundo materiali con- MMf ditas , animam autem Mesfiae cum ae- M g ternoAéyoe vnitam fuiffe aflerunt , & um quod multainfuper de animarum per . i ( quatuor hosce mundos reuolutione di- fpurant, (y) Denique quod Spiritum 'eg?! » quendam naturae ftatuunt, quem 527- Í dalpbonem vocant ,cui operationes mun- JJ d) di materialis tint tribuendae. (z) - (u) Magno eruditorum canfeníu tribui haec fententia Ebraeis , praefertim Kabbaliftis * folet, a quibus deinceps eam hauferint.» fcriptores quidam Chriftiani. Iacobus I) li Gaffarellus qui inter recentiores rnagno conatu hoc egit, vt veri quid fübeffe AI- l phabeto coelefti hominibus perfuaderet , 1 laudatR, Simeonem ben Iochai auctorem n libri 334- INTROD, AD HISTOR. iibfi Sohar; auctorem libri Iezirah , quem fatis imperite vocat R, Abrahamum, cum Abrahami patriarchae , vt fupra obferua- uimus, titulum, fed perperam, prae fe , ferat , R. Mofen Aegyptium feuMaimoni- dem, Mofen ben Nachman , Abrahamum filium Dior, Aben Efra, Dauidem Kimchi- um , lomtof filium Abrahami, lofepum s fiium Meir , Leui filum Gerfon, R, Chomer , R. Abarbanel , quippe qui non proculab hac fententia abfuerint s. Nectamen , qua fuit calliditate , diferte di- xit , hos au&tores huic hypothefi fuiffe ad- 3 dictos , fed hoc faltem innuit , eos ad imi- tationem Scripturae facrae coelos vocare dibros facros 5 in Curiofitar. Inaud, cap. XII. 5,* T. Interim alii fatis incaute Gaffarel- lum fequentes, auda£ter hanc fententiam Ebraeis, fpeciatim Kabbaliftis tribuunt.» , quos inter etiam eft Thomas Bangius in. » Coelo Orientis Exercit.I. Qu. VIl.p.gé. E- braeis autem Chriftianae quoque Ecclefi- ae doctores addit Gaffarellus , fpeciatim.s ex Graecis Origenem atque Eufebium , ex Latinis Iulium Serenum Zip. 1X Ze faro cap. XXXV, Auguftinum Z/. H, contra Ma- wichbaeos cap. XXI. & alios. Sed cumprimis inter recentiores, fententiae huius defen- fores, feinueniffe vifus eft, Primusinter eos eft Mirandulanus Comes , litterarum , vt Gaffarello audit,fui 'eculi Phoenix, qui szagfl. m 335 | þmmg Emm:ogg m &:aeþ 74. hoc iriyter problematä retule- Al rit: »erzm incoelo fint defcripta & fenificata i omnia , fcienti legere, Huncexcipit Hen« f ricus Cornelius Agrippa , quem Zi£, XLIF. Of eccult, Pbilof, f. 334 hanc materiam attigiffe JUm dicit, Item Pierius Valerianus , quiinter d Hieroglyphica fua haechabeat, ia extzez- I Jfo in modum pelli , tanquam litterís infiripta j luminaribus 6 flellis , dicitur. RAKLA. « Vi- gueriumhis addit, quem in numeris hu- qi u ius rei fatis coplofe meminiffe, dicit, & üi Lazarum Banellum qui ad Z«c,X.2e, de his jd. quam plurima proferat. Cumprimis ta- men Robertus Fluddus affertor Fratrum ]j« t Rofeaecrucis, amplosin hac lecturapro- ] greffusfeciffe videtur Gaffarello: aft omni- d bustamen praefertGuilielmumPoftellum, i ex cuius commentariis 1n librum lezirah haec verba profert ? 59 dixero, me vidiffe in.. ) coelo in ipfés linguae faerae charatleribus , ab Efra primum publice expofftis ,ea omnia quae » j funt in rerum naturaconflituta , t vidinon ex- phucite , fed implicite , vix vlius mibi erediderit, famé teflis Deus GyeiusChrifime,qui nom mentiar, l l) Sed merito ipfe Gaffarellus primum in- ter omnes,qui hanc inftruxerunt fcenam, ln j mereturlocum. lpíe autem cum diéctis ] quibusdam Scripturae (uam fententiam , comprobaffet, & chara&teres Iiterarum E.- braearum hic intelligendos monuiffet., , totum certas regulas praefcribit, quibus: hocce 236 . INTROD. AD 'HISTO!R. : hocce myfterium comprehendatur..- Pri- mo fciendum , inquit, ftellas , e quibushi characteres conftant,certo ordine a Deo eífe difpofitas, quanquam primo intuitu mira iniis confufioappareat. (2) Quam- uis ftellae o&tauae fphaerae fixae fint 5, non tamen easdem literas femper confi- ciunt, fed pleraeque eorum, pro diuerfo Planetarum afpectu literas variant. (3) Refpiciendum ante omnia eft ad ftellas nouas & Cometas, quod maximas muta- tiones portendant, & fuo pofitu varias in coelo literas efficiant, ac fenfus verborum alterent, (4) Imprimis ratio habenda., eft ftellarum verticalium: quae enim ali- cui regno impendent , euentus eidem., futuros praenunciant.. Quemadmodum autem in omni Scripturae genere litera uaedam velut cardinalis extat , quae in.» d eclinatione & coniugatione verborum & nominum,locum non mutat: ita inlee étione huius fcripturae extrema caudae.» vrfae maioris, caput reliquarum eft, cum in mutationeimperiorum haec ftella qua- fi radicalis obferuata fuerit. Porro cum in vocabulis coeleftibus, & paruae & ma- gnae literae, id eft,ftellae diuerfae magni- tudinis occurrant , id propterea fit , vt » quae in voce maxime notanda , facta per ;: litteras maiusculas diftinétione, accura- m, tius obferuentuf. ()) Requiritur etia vt " PHILOS. EBRAEAOR.; 337 j väquis ftellas pro ratione coeli partium, jl J orientis , occidentis, meridiei ,feptentrio- nis , diligenter diftinguere meminerit ;, Wi Jf Ita fi quis bona vel mala alicaius regni ex ftellis illis verticalibus , aut non longe re- U motis , praefcire velit , bona abocciden- ! tein orientem , mala a feptentrione in oc- Yi cidentem eilegendaerunt, Haec fümma lis eft huius myfterii, & doCtrinae a Gaffarel- lo propofitae, circa quam nonnulla ob- li feruare,haud abs refuerit. j Primo quidem venditatur haec hypo- lu) " thefispro Kabbaliftica: nec inficiorapud récentiores quosdam ludaeos eius tei in- jl lici mentionem : fed an praecipui Kab- baliftae, & quorum magna eft apud E- m braeos auCtoritas, hancíententaim foue- u ant , & quibusin locis , accuratius edoceri vellem;. ^ Gaffrellus vbique n Ebraeosinore habet, fed nullibi verba ; l eorum profert , nullibi loca defignat, in J J quibus eiusmodi quid ftatuant, « In libro Zohar huius rei mentionem fieri dicit: /z- l J per Sectionem Temurab, quae e[f 3. cap. Exod, Ziph. 30y. aft caufamftatim prodit, dum.s . addit, obícure hoc fieri:in libro Iezirah l nihilhacderelegi. Necapud Maimoni- dem quicquam occurrit, quod fententiam u Gaffarelli probet. Nectamen , qua fuit al calliditate, aperte dixit Gaffarellus hos au- n &otes aftronomiam illam alphabetariam.s ! tradere, quod vt antea íotauimus multi fa- g INTROD. | AD 'HISTOR. 338 faciunt Cjui incaute Gaffarellum fequun- tur , fed hoctantum,ebraeos doCtores ad exemplum prophetarum, eoelos vocare £« bros. Iam vero multi coelos defignate hoc nomine poffunt, quibus tamen AI- phabetum coeleftenunquam in mentem venit. Inter omnes Ebraeos Aben Efram proxime ad mentem Gaffarelli accedere, docet Thomas Bangius z «eelo orientis ex« ercit. Il p.172.. nec tamen is aliud quid innuit. Dauidem contra Kimchium,quem tamen inter ceteros laudauerat Gaffarel- lus, quam longiffime abhac mente rece- dere, idem Bangius /. «. oftendit. Nec aliter de patribus, ad quos prouocat, cen- fendum. Origenis fententiam ex Sixto Senenfiita adducit Bangius 4 e, p. :9. O- ,quiin Tomis explanationum in Gene- rigene": fin oftendens , ex bac eadem narratione , quod in aftris coeli,velut in libris, omnium bumano- rum euentuum praenotiones legi. po[unt a pe« vitis fíderum in[pettoribus, inquit. Vniuer[um eoelum eft quafí liber quidam apertus , omnia futura in fe confiripta continens , idcirco in.s oratione Iofeph fc intelligi pateft , quod a. Ia- cob ad filios dicitur , legi in tabulis coeli, quae- eunque contingent. vobis & filiss vefiris,. À« ftrologiae fauet hic locus , fed alphabe- tum coelefte hinc exfculpi minime pot- eft, Vtenim Scriptura per metaphoram coelum libri nomine defignat,ita eadem ratione interpretandi funt , qui ad eius exem. PHILOS. EBRAEOR. 339 j exemplum dicunt, quod in tabulis coeli sd futura legantur,hoc eft, ex fiderum infpe- t &ione cognofcantur. Eadem autem ratio- ilU j ue hac dere loquitur Eufebius //4.71. Prac- parat. Euangel, n. XI, p. 292, vt de reliquis, lo [ut quos allegauit Gaffarellus, patribus, nunc nihildicam. — Nec aliter de plerisque re- lo W centiorum eft fentiendum , quorum non- " nulli aut plane aliud quid innuunt , ac quld nobis perfüafum cupit Gaffarellus , aut , um j etiam hanc fententiam reiiciunt , vtiex Mirandulano patet 44. VIIL contra Affro- e N« log.cap,V. &ReuchlinoJ. III, Arris Kabba- Eff. p. 724. at Haecitaque cum ita fe habeant,* parum , ii abeft,quin in eam ingrediar fententiam.,, (b arabicae potius quam ebraeae philofo- ul phiae effe hoccommentum, de alpha- qm betho coelefti. Arabescerte hic in partes T vocatipfe Gaffarellus Z c. $. . V/1. p.m. 26f. p /fé44. 1mode Poftello diferte profitetur : :fMI banc(peritiam interpretandi alphabethum 7 coelefte) sos ex. experimentis propriis tan- LA tum , fed velmaxime,cum regiones ovientales L pluries adiuiffet, ex librir Arabum , qui borum W feeretorum pleni funt, & ^operibus Leonis ba- [ &uiffe videtur. Ab Arabibus autem cum.s l multa philofophemata acceperint recen- i tiores Iudaei , qui infimul facile intelle- ( xerunt, ebraeum alphabetum huic vfui g non minus accommodatum effe , quam., J arabicum, mirum non eft, quod Chriftiani ml X 2 ; quo- us INTROD.AD HISTOR. MR riptores in eam ingreffi fint.s quoque Sc " fententiam, partem philofophiae Kabbali- fticae, hanc ipfam do£trinam de alphabe- Ebreais certe tho coelefti conftituentes, hanc doctrinam diferte tribuunt Io. Picus Mirandulanus A «. & Henricus Cornelius Agtrippa //. II de. occulra. philofopbia.a cap. XXX, :- Ceteruma d remipfam ciuod attinet.», vtiarbitrarium plane eft , quibus figuris & imaginibus fiderum nobis repraefenta- re pofitum & ordinem velimus , ita nul- lam rationem video , curnon aeque com- modeliterae,fiue ebraeae,fiue alterius lin- guae,ad hoc adhiberi queant, aciftae quas Aftronomi vfuürpant imagines, fatis inter- dumineptaeacridiculae, Imocum iftae e graecanicam origi- imagines manifeft nem íapiant , myt hologiae huius gentis res, & vero otientalibus veftigia continen . . gentibus, fpeci ati m & Ebraeae, accuratius & aftronomia & aftrologia exculta fuerit quam Graecis, inquirendum adhuc effet, annon veteres Ebraei cum gentibus reli- . us chara- quis orientali bus literarum poti &eres , quam alias imagines a dhibuerint, Saltem eas imagines, quae apud nos 1n.» vfufunt , veteribus quoque Ebraeis v- fürpatas fuiffe, nemo affirmauerit, Se cum nullibi certum & euidens huius rei dgä- indicium extet, diHicile fuerit hoc nire. : ä PHILOS. EBRAEOI;; ! 341 [ - nire. Qnae enimRabbinide rebus aftrono- j micis & aftrologicis habent,aGrzcis autA - rabibus accepiffe videntur. Nec errauerit h !t forte qui dixerit, apud oriétis populos pro imaginibus Grzcorum, olim adhibitos fu- QUi Il iffe htterarum chara&teres , fitum, ordi- nem, vim & efficaciam fiderum defignan- " tes: fed paulatim iftos, fpeciatim Arabes, ad eam füperftitionem fuiffe prolapfos , D Ils vt fibi perfuaderent iftos, literarum chara- &teres coniungendos inter fe effe, &for- u matas hac ratione voces,euentuum futu- i rorum effe indices, Ab. Arabibus itaque ad Ebraeos recentiores vt dixi , ab his ad Chriftianos quosdam,haec fententia pro- 08 u pagata fuit, Ethincquoque patet, quo- usque hoc alphabetum coelefte admitti ( atque defendi poffit. conf. quae dixi 7. .'l IF. Obferu. Select, Obf. XII. $. VIIL/244. i Aft ad Gaffarelli quod attinet fenten- 5 tiam , alphabetum aliquod fibi fingentis , j cuius literae indeque compofitae voces j futura nos edoceant , hoc omni caret fun- )[, damento. Certe quae ex fcriptura ad- ] duxit ad fententiam fuam. comproban- dam, quod fcilicet coelum libri nomine sss veniat, & quod vox 7M Ger.1.i. per.s Kfgnum (eu charatevem | fit interpretanda, f huncin modum: : principio ereauit Deus cbaratterem terrae 65 charatterem coelt ,. & guae alia funt eiusd em commatis , frigida Y 3 funt, ERE 342 | INTROD. AD HISTOR. funt , atque ieiuna admodum. Et plane fuperuacaneum quid feciffe mihi videtur "Thomas Bangius, vt nunc alios taceam, qui tam prolixe & operofe hanc fententi- ( am confutauit in Coelo Orientit Exercitat. II.p.ijj.. Quid multis ? futilitatem artis huius prodidit Gaffarellus ipíe, cum iuxta eius regulas praedixit , finem Imperio "Turcico allaturum annum poft C.N. mil- lefimum fexcentefimü quinquagefimum uintum. erticales, inquit , /zsz (Impe- rio Turcico) /epzemffellae , quae ab occi- dente orientem ver[us leclae (Cbrz'þz'zzmif enin buius imperiieuerfto magnae felici- Yatts loco er'z'z*) bas literas componunt : N2 quod figuificat bapulare , infirmum €$ in- zeritui proximum effe. Quia atttem de zempore, quo baec fíent, dubitaripoffet, i- dem eae literae baud. obfcure ftanificant. Media enium litera Aleph , cuius flellae ce- Zerts lucidiores , fofa mille anmos notat, cum alias vpitatis index ft, prima 20. ulti- 7A $.. "UE il iunblae efficzant vozy.. Ammos. Cum z'gz'mr Imperz'um Turczcum eos A05 compleuerzt , eius baud dubie fents tum evit ex[pectandus , cumque adeo ammo C.N, (3o. eius. fundamenta iatta ffut , duraturum probabite eff ad aunum »sque buius feculz milleftui /äxcem*ïfmz' 4y. 4tque 4b anmo gua ". lmeos. EPRAEOR; 4 343 àn quo bec firibo 1629. adbuc 26. ammos, AG t vatem hunc vera non ceciniffe,,euentfus N I docuit. Tl (x) Haud vltimum fane hoc eft philofophiz IHl Kabbalifticaecaput, quod de natura & o- Is perationibus Spirituum praecipit. Rem n infiniti ferd(u-fciperem negotit, fi omnia stj illorum de Spiritibus placita hic referre t vellem. Duoitaque faltem, proinftitu- Jf Vnum ti noftri ratione, ob(eruamus. p eft, quod decem erdizes feu cboros , ipfi (( turmas vocant , Angelorum conftituant, ) qui hoc ordine ab illis enumerari folent: (/ (1) rwmnazimalia,ali vocant: 22724- » liafantlitatis, (2) CEm3mN Rotae. (3) ll tC—oNUM drelim,virtute €5 fortz'tudz'ne , polleutes, — (4)) m imon flammae igni- £4e , vel vt alii interpretantur, zz//444 / lhquentia veflita corpore ignito vid, Pzez- matica Kabbaliflica deinceps citanda D;/- " fért. H. cap. I. $) C2 Seraphim, / (6) Em wh^b Nusti, (7) tmmvmoW Dzt. 9) / 8) cmnnmhNs 023 Fii Dei, ) p Cberubim, (10) o Prr:. Non fatistamen nec in ordine , nec in» / inter fe conueni- denominationibus unt , vt videre licet in Prseumamatica. » 21 Kabbaliflica. , quam R. Abraham Cohen Irira e dogmatibus R. lizchak Lori- enfisconcinnauit. 7.1L Kabbalae Denu- : Y 4 datae "- A: 344 INTROD. AD HISTOR. - datae. part, IH Differt. HI, cap. VI—.- " So- lent etiam hos Angelorum decem ordi- nes ad decem Sephiroth referre: &locum proprium in mundolezirah illis asfignare, multaque alia fübtiliter de iis differere, de ä quibus hic quicquam addere nihil attinet, Ceterum quoniam paffim in fcriptu- ra facra innuitur, certos effe ordines atq; claffes beatorum Spirituum , palam eft, non reniciendam effe hanc Kabbaliftarum traditionem. .lmo documentum hinc certiffimum capere licet, vti hocin capi- f te prifcae Kabbalae rudera quaedam ad Í noftram aetatem propagata funt , ita in a- liis quoq; hoc fieri potuiffe, nec temere ex- plodenda effe Kabbaliftarü tradita, modo [ Ícripturae facrae , & re&taerationi nonre- pugnent. Et Cherubinorum & Seraphi- norum i fcriptura facra mentionem fieri fatis conftat. Denominationes z2» Opha- ä nim,& Chasmalim, ex Ezechiele Propheta defümptae funt. Solia, dominationes, principatus &poteftates, memorat Pau- lus Apoftolus Co/off. M. 16. Vnde non- .,mulli nouem otdines Angelorum exfcul- pferunt : Serapbim , Gberubim, Thronos , Do- minationes , Virtutes , Poteflates , . Principa- pe, drebangelor, Angelos , quibus alit äï 4mimas addunt , vtita refpondeant de- cem ordinibus Kabbalifticis, De hifce., Chrifïiani do&tores , fpeciatim Dionyfius, quem — u þHILos. EBRA'E(—JIR. 345 M uem pro Areopagita vulgo -vendi*anf, [dx- d Al e coelefti Hierarchia, multa praecipiunt, Quae vt exKabbala Ebraeorum citra ; At -controuerfiam fluxerunt.» , ia an» t menti Kabbaliftarum conueniant 0T M mnia , quae vulgo de hac re affe- Nfu runtur , affitmare non aufim,. X Kab- df baliftae videntur difcrimen ab ipfa na- d jl tura & effentia horum fpirituum petitum , inter hosce ordines conftituere, cum alit TM contra poteftate , & muneribus, aut virtu- n tum praeftantia , diuerfi ordinisSpiritus a a fe diftingui, contendant. — Quaeres eius- |d* modi eft , vt , fi a traditione, non fatis in ) hac re perfpicua, difcedamus, quid verita- d r ti confentaneum fit, definiri nulla ratione queat. Kabbaliftae autem vt duplicem.s ] Nominis Tetragrammati expofitionem :l habent , quarum alteram 42literarum, al- la. teram 72. vocant, diuerfas Numinis opera- if tiones innuentes, ita hisce nominibus & o operationibus Angelos quoque peculiares lr defignant , tanquam diuinae potentiae » adminiftros , quorum nomina apud lo. ] Reuchlinum, aliosque paffim occurrunt, 10, Sed hisce diutius non immorabimur: fi- cut nec iis, quae de ori gine malorum An- ! gelorum tradunt. " Adalterum, de quo aliquid dicere con- ftituimus, caput accedimus , quod fcilicet Kabbaliftae , faltem recentiores, Spiritibus $ Cor- 346 INTROD. AD HIS;I'O'R. Lb corpora fubtiliatribuant. — R. Abraham.s Cohen Irirain Preumatira Kabbaliflica Dis-. fert. 1. cap. V. diferte corpora ignea fiue. coele ftia Angelistribuit , & Platonicos furto hanc fententiam a Kabbaliftis ac- cepiffe, contendit. Vberius autem.» mentem fuam hac de re ita explicat : ä Ouamuts Platonici Spiritus fuos diuidant in tres claffes: quarum . prima continet ágneos & fummos , qui excitant intellectum bomintum dormienbium im pulere corporis SecundA «d fbudium rerum diuinarum. f 0 autem media e[t , baletque [piritus naturae mediae , & aereos , compofítos ex purz|[umo bomines ad €8 tenuiffrmo aere;. qui ducant 4nt in 'viam vir- operationem , eosque diri £utum. Tertia Autem . claffis 9 vwltima IP,; compofitos babet ex aere , fufco & denfo, qui l anferuiunt ge;zemtz'oniäw(f fuflentationt £ concu- corports , in quem finem commouean le eorum atque z'mþz'&i/e. Vbi fü- piícibi premi E? medii qui bopi fünt citra malum corre[pondent it$ qui dicuntur Ophanim Cafibmálim, vel cortici , quae Nogab dici- tur , ip qua portio puritatis eft 9. (anctita- i; munditie ts , €9 quae infine dierum 4b im purificabitar 69 fanclificabitur. Sed infi- && obfcu- mi, quiimaere inftmo , bumido , ro degunt,bominema meditatiomibus diuer- tunt E J 3 PHILOS. EBRAEOR; 347 ZUnt , ES ad Aegotzum . generattontá £5 v0- Dif- u Juptates corporeas /iäz'a'z'nemque dominan- .dz znpellunt Et ifhi proprie funt uli, L5 d qui 4 Kabbaliflis "votantur. cortices , €9 d , Angeli perditions, atque Spiritus impuri. , DocetporroSpiritus hosce exaere craffio- f MII ri & impuro compofitos , vocarieguos 44n- 14 gelerum, quippe qui defcenfüri in terram » iis infideant : reuera autem effe mediato- d / res ad manifeftandum aliquid inferiori- lr bus, eoquod mediumlocum teneant,in- ii ter naturascoeleftes & hüumanas. Quae Iu omnia cum prolixius Auctor edifferuit. , : concludit teftimonio ex libro $ebaare Orab ul R.lofephi Gecatiliah petito : Seiesdum nem- Lii pe , quod a terra vsque ad frmamentum locus T non detur vacuus , fed omnia plena funt cater- J i vVis G agminibus,quorum alia ffnt pura, alia au- teminfra illa, quae ffnt creaturae impurae,no- m,)l ( centes G accu[antes ,quae omnes confifl ant , & ! . Velitent in aere.. Eandem fuiffe fententiam ] Í R. Mofis bar Nachman. oftendit cap. VT. , J imo tota Differtio III. Pneumaticae Kab- j ! balifticae eo comparata eft. In primo nam- if que capite variis probatur rationibus, 1 quod in aere & igne reperiantur fübftan- - tiae viuentes rationales ; in fecundo de na- vdlm tura Spirituum aereorum, & aliis illorum Ilj attributis,difputat;in tertio vero de corpo- t yf reSpiritüum aereorü , & quod quidá inter u illos : i 348 INTROD. AD fnsTÓOR.' * illos mäl»i fint atque noxii, verba facit. Ex quibus adeo quaenam recentiorum Kab- baliftarum hac dere fit fententia, nemini obfcurum effe poteft. * "Dubitare equidem al; quis poffet ,an ve- teri& genuinae Kabbalae haec do£trinaftt ä conformis *parumque abeft, quin in eam.» ingrediar fententiam , a Platonicis cum a- liis hanc quoque fententiam hauftam,&in philofophiam Ebraeorum induc&tam fuiffe. Sed rur(us tamen varias huic fententiae » obftarerationes deprehendi. Primo,quod [ Chaldaeis aliisque orientis gentibus, apud: quos antiquiffimis temporibus philofo- phia floruit , haec opinio cum Ebraeis communis fit,. Deinde , quod nonnull in Scriptura. Sacra eius quaedam.» ïc: fe deprehendiffe vefligia fibi vifi funt.». Namque Pfalm. CIV.4. dicitur: Qu f2- t eit Angelos fuos Spiritus [eu uentos, & minifiros fuos flammam igneam,. Quod repetit Auctor Epiftolaead Ebraeoscap.L7. Senfum.s namq; hunceffe contendunt , quod Deus s ä tumaereis , tumignels fpiritibus. feu An- gelis vtatur. Quod vix negarcpoterunt ;. qui de Angelis hic fermonem inftitui cre- dunt: quodtamen vt credamus, neceffe » ï eft, cum Paulus/.«. diferte de Angelis hunclocum intelligat, Quo ipfo corruit fententia Balthafaris Beckeri, effatumiftud ? ita interpretaritis , vt fenfus eo redeat , De- um i PHILOS,EBRAEOR, 349 l um tum ventis, tum igne , pro miniftris & t inftrumentisad puniendos malos, & cu- LU ftodiendos probosvti. i» Mundo Fafcinaro Jib. H. cap. X. & 4libi, . Quae explicatio fi i . vera effet, Kabbaliftarum fententiam o- d mniurh euidentiffime elideret. Sedlocum eam non inuenire,nexus fermonis in Epi- Ifu - ftola ad Ebraeosapertiffime docet, Acce- M Am dit aliuslocus non minus difficilis Eph. II. l w z. Etenim quisibi defignetur per «ov - 4 xorva. «; ££saíag & aéo(Q» , interpretes in- ] terfenon confentiunt. Hugo Grotiusin T Comment. ad Z «. plane ex mente Kabbali- [o« * * Daemo- ftarum eum interpretatur » u5 aum , nquit, multa funt genera. Ignatim- Jl ad Epbeffos ; Evgaraq wóAsu(B»uavaeyava eispían x £arvyeioy arveupudiseov, illi terreffres L vocantur woc oxedivogec & auévsc, quia fub rl zerra lateut & ob[curi funt. Ill5 vero in aere n v avyeiuara, v aovielac £v &arspawíoc, Ino fjj fra VV. 12. Plato : Aawovég aépsov*yév(G. Ha- bes idemin libro Ebraeo , qui dicitur : Cedrus (s Libani: Etliber. r . 329 aita terra ad T «oelum omnia plena effe Spiriribus, Terreffres 1 illi fuggerunt Spiritus.craffores , quales funt , llli vero , qui externis fenftbus percipiuntur. aerei fuperbiam , vltionem , wsvodoEíav , idolo- )l Jatriam , vitianon minora fed fubriliora o ag« Jf - q,oV 126 8£20íac & aéo(O» efl is qui omnibus illis 1 poteftatibus aeris imperat , fingulari poffto vice ; pluralis, De eo principe vide Matth. IX. 34, - * XII,24.. acpe n ES INTROD. AD/ HISTOR. 350 XIL 42. Marc. III.22. Luc.XI, V. Iob. XII 3t. Haec & alia Kabbaliftarum fuffragari fen- tentiaevidentur,vel antiquae potius Kab- balae in recentiorum fcriptis veftigia dete- gere. Nihil tamenhicáffirmo ; fed rem o- mnem accuratiorialiorum confiderationi relinquo. Hoc faltem profiteor , neminem hactenus locum ZzPef. II, z.ita ex pofuiffe, vt plane mihi fatisfecerit. De malis ceteroquin fpiritibus parado- xa varia , recentiores Kabbaliftae tradunt, ex quibus vnum alterumue fübiungemus, Omnes mundi creati , inquiunt , a füummo vsque ad imumita conftituti funt , vt alter HUR — enna — d madkhok alterum inuoluat, ita vt füpremus aétiuus tantum fit, & nihil patiatur , imus autem paffiuus tantum , & nihil agat ; inter medii autem partim paffiuifint , partim actiui , eo tamen actiulores quo propiores füpre- mo, & paffiuiores quo propiores imo. Spi- ritus itaque immundos in ordine rerum.s incorporearum cortices vltimos eífe di- cunt, vlteriore velamento carentes , ita vt nudiincedantabsque vefte. Hinclocum Ger. lII 1, interpretantur: Er ferpens erat nudu. Hominemautemita comparatum eífe docent, vt veftiri queat duplici vefte, (bonorum operum & fpeculationis) cuius beneficio ad mundüm lezirathicum, imo Briathicum & Aziluthicum euehatur.5. Quod cum intelligant Cortices , eos hanc feli- PHILOS. Eg-R.gEoRl 31* lj feiicitatem homini inuidentes, homines la quouis modo infeCtari , vt fibieum fübii- K ciant, &perillum operentur. Et hoc my- M: fterium eft iuxtaillos arboris cognitionis imq boni & mali , & quod vetita fint heteroge- n nea, anacum lino permifta. Multa.; li alia hinc deducunt, quae eo fpe&tant , quo il pacto homo corporis voluptates fugiendo poteftati Spirituum impurorum fe fübtra- d here , & ad mundum Iezirathicum , & fic J porro,fe eleuare debeat. Quae lubensprz- T0 terémitto, nelectori taedium creem. vid. 0 Pneumatcja Kabbaliflica Differt. l. cap, YV. p. , llet 213. 214. j MM Hac fua de Angelis &Spiritibus philo- J fophia, turpiffime ad artes illicitas, magi- Wi l casq; abutuntur multiIudaeorum : quod Jl facile illis contingit , qui fpiritus corpore- os effe , rebusque corporeis delectaricre- d Y dunt , quiue litterarum characteribus oc- " cultam quandam reconditamque vim, ex I d]- illorum cum rebus ipfis conuenientia re- ( fuültantem, ineffe fibi perfuadent. Hinc apud nonnullos tota Kabbala ceu magica- ( tll rumartium inuentrix & propagatrix male audit, ab aliisautem ea Kabbalae fpecies, (l )ae, quam praéticam vocant, merito profcri- Jj bitur & profligatur. Non immerito autem Ill Iudaeos huius impietatis infimulari, & fcripta varia huc fpe&tantia, & exämpla., Inter fcripta celebris n quoque teftantur. J cum.« ER * 35* INTROD. AD HISTOR. cumprimis liber e&rcuititulus : "72-:17"; de quo Io. Henricus Hottingerus dicit 5, duplicem effe, vtrumque Kabbalifticum & magicum , continentem nomina Ange- lorumac Spirituum variorum ic docen- tem , quomodo tam boni quam fhali fint ; conciliandi, quomodo cum fole &luna lo- quéndum , quomodo morbi procreandi, iidemque iterum curandi, ciuitates euer- tándae, terrae motus excitandi &c, ;2 2i/- Jiotbeca Orientali, cap.l, claff. VMI. p, 5;5.. Nec multum hinc abludunt fcripta quaedam , qu*ä!e;fub nomine Salomonis circumferun- tur , vt e/auicula. Salomonis , Semiphoras , & Scbembamphbora:,itemqueTra&tatus dictus "rbatel,de magia veterum, & aliae huius comfnatisquisquiliae. Extat& in biblio- theca templi Mariani Hallenfis liber ma- nufcriptus fübtitulo; $Berid)t von ber &unft Cabala ub ibren /peciebus , qui elusdem eft farinae, Adexemplaautem quodattinet, celebre camprimis apud Ebraeos eft no- men R, Iechielisde Parifio, quidifcipulus fuit R. lehudaecognomento Hachafid , & quem anno mundi 1258. Parifiis Kabbalam practicam exercuiffe, docent. Multade eo narrat R. Gedaliah ben'iachiae in $£54/- febeletb Hakkab. p. 7. quae liceta vero ab- horrent , obferuatu tamen digna funt, vt conftet, quaeIudaeis de Kabbala practi- Ca fedea; fententia, Integram narratio- nem, PHILOS. EBRAEOR. 353 N nem,licet paulo prolixiorem , latino fer- | mone hic inferere iuuabit: /;Z;, inquit, A in quadam quaternione , quod buius modi fan- &us (lechiel de Parlfio)emt fapiens in Cabba- p Islb la operatgice &9 babebar 1n J*4 cademia lu- lb cernam blei ,quae ardebat ave[pera Sabbathi , l &5 per totam bebdomadam absque oleo ; quue " diaulgatum fuerat apud bomines totius. ciuita- Id tis ,ut tandem fama baec ad aures Regís Fran- ]s €£4c perwnertt Qui mifft , vt ad fe veniret V dlumque mterrngduzt ; 4ne res 122 /&baberet 1 vt dicebatur ?. Negauit ille,vel propter bumi- lfj litatem , vel ue Magicae artis infmularetur, Rex autem cagttzuemt VC lmncproprm oculis J videre. Adbibitis irque ex principibus fuis con- 13 filiariis , quartae diei bebdomadis notle ad eum lg iuit. Erat autesn con[uetudo in vrbe Pariffo- d rum , vt fures ianuas Iudaeórum noitu pulfa- rent , vt inde cogneofcerent , 4n 4ltqmr 4d cu- I j jiodmm domus ibi ade[fet. Ne autem bumusmo- ; di Sanélus a letlione nocturna turbaretur, quid fam*äat ? Clauum ferreum accipiebat , illamg, , ) in terram figebat: quando vero Latrones ve- niebant, & fores puljabanty tpfe clauum malleo permtzelrat & flatim latro a terrae biatu ab- ; I forbebatur., Venit ergo Rex ,oflium pul[ar ,& Ran (lechiel) elauum malleo pereutit , moxg, Rex vsque ad lumbos fubmerg:tur : €9 cum fe- '; eundo ofiium pulfaffet , item fecundo Rau per- Ex - eutit , fLatimque clauus longe retrocedir. paue[cit Rau & dicit : Certe non eft bic alius w 354 INTROD. AD HISTOR. nift Rex, Surgit , oflium aperit , & coramRe- gegroffernitur , 9 ait : parce mibi, quia non pouite. 44t Rex doloreafficiebatur,quia quem- admodum clauus de terra exibat, fíc & rex e fo- vea egrediebatur. Timebat eninf'Rex 69 Prin- cipes eius ,ne aterra abforberentur, itaque di- cebant,Rau adiuua nos, Afcendentibus illis in domum , ad ignem dulcibus bellariis cos refecit, fécque ad priflinum robur redierunt. — Petiit as Rege : Quidin bac intempeflina noBlis bora "quaereret?. Nonne nofli quod Spiritus Domini fft apud oflium meum, deglutire faciens a terra eos omnes qui ad nocendum mibi ad illud acce- dunt? Etniff ego occurri[fem , plane abforptus t fuiffes. — Dixit Rex :iam abforptus fui, [ed bea- £us 6s t , qui me eripuifli , & ego veni adte.s, quia audiui te efe [apientem in praefligiis , 65 OA snde probatur , quia babes lucernam absque oleo ' ardentem. — Re[pondit Rau: non fum maleficus, [ abftt. — Sed fapiens [um in naturali fcientia , 69 quasdam fcio rerum proprietates, — Et offendit slli lucernam fine oleo ardentem , fedinea erat quaedam materia lucens , vt oleum , & miratus eft Rexvalde, — Itaque Rex adduxit (Iechielem) án atrium [uum , fuitqueilli in confliarium , & creuit vir in diuitiis &gloria, — Inuiderunt au- £em ei Principes 69 murmurauerunt contra eum 1? ï;;; dicendo: quod ff Rex propinaffet eivinum ,In- daeus illud non effet bibirurus, Et fattum eff quadam die , dedit rex Iudaeo calicem vini ple- T n , vt biberet. — Refbondit Rau : mon po 4 bec iï PHILÓS. EBRAEOR.' 355 lh al n boc momento bibere ; veruntamen an teq:mm & lh "enfa difcedam , bibam. Et cum appropinquas- fet tempus abluitionis m (f nuum Regis poff refe- [ clionem, lauit manus fs Hs f'per eraterem aure- il WW. — Statim accepit Raucratevem lotionis Ro« " giae manus , G' aquam illam bibit cor 49 Regc, & principibus , & dixit adeos Rau : il banc po- I tionem egobibo , quia mibi licita eff , fed ex ca« 7 JHice vini bibere mibi nop licuir i 2uia probibituys 1 eff (;p; ^ PFinum libamin A,) tRexeiu- n modi rem obferuauit , cumque duplo amplius di« Wu lexit, Exhis patet ludaeos Kabbalam pra- éticam omni W[( no probare & pro magiaena- 2 turalis fpecie habere , in quo tamen ma- £nopere eos falli, non neceffe 2) eft, vt pro- lixe oftendamus. - l) (y) De anima hominis, non minus ac reli- fug" quis Spiritibus, co piofe ac prolixe difpu- tant Kabbaliftae. / Nos priusquam de prae- j exiftentia & reuo lutione animarum fen- 11 tentiam exponamus, paucis faltem ; quae ( de facultatibus animae docent, indicabi- il mus. Quinque autemgradus, autfi ma- vis fac ultates,in animahumana admittere ij videntur, quorum primus Nep/ef;h dicitur, 2 alter £uac2, tertius Nefcbama, quartus Cha- Jj iab, & quintus denique Irec£idab, ^ Mentio orum quinque graduum paffim iniicitur / j apud Kabbaliftas, fpeciatim etiam apud R, lizchac Lorienfem,i» TraGatuPneumatico de Ü Reuolutionibur animarum, T, II, Kabbalae De- Z2 äüdd-g u as INTROD. AD HISTOR. 356 nudatae part. IIl. 4-247- Ad quem locum Au&or Kabbalae Denudatae fequentia.; annotat, quae mentem Kabbaliftarum cla- riffime explicare videntur: Diftintlio borum raduum animae fic intelligenda eft ,vt Pfycbe , Nepbefch dicitur , fft [iritus vizalis , quae ipfis 205 quatemu )4 lane corporeus fed infitws ille. arque primitiuus & feminalis , quem recentio- res Archeum vocant , cum quo corre[pondet pbi- lofopborum anima vegetatiua feu Plaflica , & Platonicorum «2 £ariQuymvixov feu concupifci- bile, Spiritus quetm Ruacb vocant , eff gradus quidam fublimior,corre[pondens animae fenfiti- ae €f Platonicorum và 9upuxa feu irafcibili. Gradus tertius ab ipfís Neftbamab vocatur, cui refhondet anima rationalis , & Platonicorum.s T0 Aoymäv ; item v8c fíue mens 5 quos tres gra- du ipfe Chriflus exprimere videtur Io. VT. 53 nominibus carnis , [anguinis, & vitae, Quartia radus quem Cbaiab vocant, eft vitalitas quae- dam fublimior, ab extra bomini fuperueniens , nec intrin[ecus tantum eundem penerrans , fe4 & extrinfecus ambiens , de quo Ecclef. VII.03. quamChriffus denominare videtur appellatione vitae- aeterpae Io. Vl. $4, Gradus quintus eff fingularis quaeda m vnio &5 concurfus ffue » b ipfis Iecbidab praefentia: Dininiratis , quae 4 appellatur , & a Chriflo indigitari videtur l0. VI.56. ad quem gradum pauci. afcenderunt XII.zg. permangntcr-, ex;epta Me[fia. Pfalm,X Equi- E. PHILOS.EBRAEOR; 337 AUf Equidem an inlocis Noui Teftam. äl- t latis ad iftam Kabbaliftarum philofophi- de am alludatur, affirmare nonaufim : ipfa n tamen explicatio horum vocabulorum.s W; menti Kabbaliftarum plane conformis vie ili, detur. Nec facile,in eam quis fe adduci lib ! patietur fententiam, eos quinquediftin- tl étas animas homini tribuere. Nec abit.; rpäi- haec fententia abillorum opinione, qui d Mofaicam philofophiam profitentes, tres 7;fu'- hominis partes conftituunt, Vt enim.s 77 quartus & quintus gradus ad effentiam 7,':(- hominis non pertinent, fed fingulares fal- tem animae humanae perfectiones innu- fäz'/i.l " unt , itafi primum & fecundum gradum.» ia coniungamus,;aut primum ad corpusrefe- gN' ramus, treshominis partes effentiales in- J derefültabunt, Sedhacderealibiex in-. " ftituto. 1 d Adoriginem animae progredimur., , i, quam cum corporis origine vulgaris fen- tentiaconiungit. Aftantecorpusexifte- j L lj' re animas , & omnes fimulin Adamo exti- j tiffej& cum eo lapfos effe,contenduntKab- n baliftae. Non femel hoc innuitur.», d fed faepius aperte docetur in dicto tra- li &atu de Reuolutionibusanimarum. Sic li part. I cap. L $. XI. p. 24$. diferte dicitur: i Res ipfa autem itafe babet, quod nempe omnes ll mentes & [piritus €9 Pfychae nulla excepta com- jl prebenfae fuerint in Adamo Protoplafto cum 3 c€0ne- ER "IN":ROD. AD HISTOR, conderetur. &c..— Ad eiusdem Capitis $. P. f.24€. Auctor Kabbalae Denudatae haec obíeruat: Scienum 4m*iqua dvgmaæ Ebrae- orum per. Adamum protoplaften. non intelligi perfonam vnam indiuiduam , fed totum anima- rum genus [uis ordinibus atque gradibus varie diflintlum , [ub forma exercitus cuiusdam ,ab "ddamo ceu Duee fub Imperatore Meffa , per Jgna membris bumanis 4ffimilata gubernatum, quod corpta intelligitur ab Apoft: Epb. IP.1g. 6 alibi , vbicunque Chriflus ab ipfo caput. no- minatur , eo quod in flatu veflitutionis idem , futurum fft vegimen , quod eratin natura infli- Zuta , Epbef. IV.16, Rom. XII. g. 1.Cor.X11.57, Epbef, V. 23.. Col.1.24. 6/c,. Quando ergo Kabbaliftae dicunt, Deum condidiffe A- damum Protoplaften , (qui illis DUN" vocatur ad diftiné£tionem £ Adam Kad- mon,de quo füpra) hoc itaintelligendum, quod Deus omnes animas hominum,quo- rum dux fuerit Adam, produxerit, Ínter poftulata quae Henricus Mcrus ponit , in Vifionis Ezechieliticae,feu Mercauae,Ex- pofitionefecundumhoc eft: Ovzes avi- yIas tutn dngelicas tuim bumanas , animamque adeo Meffae in principio cum ipfo mundo mate- riali creatas fuilfe, omnesque ab eo UiQue tem- pore extitiffe, Nibil fere apud Cabbaliflas, »? praeflantiffmos tum Patrum Eccleffae, tum philofopborum Etbnicorum , Pythagoraeos. & Platonicos praeteream ,. magis in. confe[fo ef, ". PHILOS, ERRAEOR, 339 / « ef , quam animarum praeexiffentia , adeo vt de bac re miünime laborare debeamue, l De Menaffeh benlIfrael quoqueiam fupra l obferuauimus, quod contendat , commu- : !,! nem hanc effe totius gentis Ebraeae fen- tentiam , quem & malori apparatuinlu- ii 70' cem eandem produxiffe,& Chriftianis qui- busdam occafionem eam amplectendi ü praebuiffe , :bidem docuimus. Qua ratio- ,l ne autemortae demum fint animae , Kab- baliftae fübtiliter difputant, vt viderelicet j in allegato R. Iizchac Loriae tra&tatu de» veuolutionibus animarum part, Y, cap. l. pag..— , 244. 245. &i 246, guibus., nos nonimmo-. tabimur. Sed de reuolutione animarum alïqæiid adhucdicendum eft. — .Omnium clariffi-- me ex mente Kabbaliftarum expofuife.» eam videtur Henricus Morus, quem adeo audireiuuat » Inexpofitione namque.» Mercauae poftulatum octauum hoc eft : Effe reuolutionem animarum bumanarum per omnes mundos Azilutbicum, Briatbicum, Affas- zbicum 6 Ieziratbicum, aut. fua culpa , aut di- uino fato profeitam. Explicaturus hocce » poftulatum fübiungit : Híne animarum re- volutionem quadruplicem effe conftat, (ingulas- que reuolutiones e[[e certas quasdam in féngulis sllis mundis ab introitu adexitum moras. . Ht vVero notatu dignum efl , fatales reuolutiones vitalerque periodos ex. effentiali charatere a- 4 pi- EE P INTROD. AD HISTOR. 160 pimarum ortas immane quantum intev. fe dif- | ferre..Quod praeferrim intelligendum eff dere- uolutione Azilutbica 6 Briatbica, Effe vero ani- marum reuolutionem in coufffo eft apudCabba- lifl as,qui & 353 animarum eam appellant, Dubitari equidem poffet , an per reuoluti- ones, diuerfi faltem ftatus animae intelli- g gendae fint , an vero etiam loci mutatio cum iis coniuncta fit,Sed HenricusMorus diferteloci mutationemillis tribuit: idq; mirum non eft, cum per quatuor mundos Kabbalifticos nihil aliud intelligat , quam quatuor vorticis (quid vero hoc nomen fi- bi velit, ex Cartefiana pliilofophia conftat) partes, quarum fuprema mundus Azilu- ä thicus vocetur, altera Briathicus, tertia Ie- zirathicus,vltima atque infima A fiathicus, fec. pofiulat. V1. Aft qui aliter de quatuor iftis mundis philofophantur , aliter quoq; reuolutionem animarum per quatuori- ftos mundos intelligant,neceffe eft. Sed addamus tamen quae Morus porroiuxta Kabbaliftas de animarum reüolutione.s tradit. In po//u/at. X. afferit:: nimas quae, n0n fua quidem culpa fed diuino quodam faro in mundum Affatbicum delabuntur , diuina qua- dam Vi munitas ac Agit at5 ULO certeque in Ámundum Azilutbicum reuerti, — Poflular, XI. In mundo Azilutbico animas tum bumanas um Ingelicas diuino amori, diuinisque ac fublimi- bus [peculationibus, neglecta fere & vix perce- pt4 PHILOS, EBRAEOR, 361 pi4 vita naturalis vebiculi , totas fuiffe inten- n £45, p mundo autem Briatbico, Ya pergit 7s Pofiulat, XM.. animas intentiffmum illud re- ll vum diuinarum fludium , internaeque contem- 4I, plationis ardorem paululum relaxaffe & foras i quaft profhexiffe , nempe in mundum externum J materialem , 6 attendifje aliquantulum vitae ( ac motibus vebiculi naturalis , Societatesque » Tüs poltticas inflituiffe & bumanitatem interim ac charttatem finceramque amicitiam inter feco- ( lo luife. ltaergo cum a fümmo perfectio- II nis gradu quodammodo defciuerint ani- f. mae , quo pacto tandem lapíae fint ; ! ita explicat pof/Áu. XVI. & XVII. dni- ]* mas dngelicas in mundum leziratbicum , prae 6 nimta vebiculi naturalis viuacitate ac lafcinia ] primas prorupilfe, nec innocentiam amplius re- ! eunuifje , [ed irafcibili & concupifcibili effraeni modo indulfrffe. Humanas etiam animas tan- dem lapforum dngelorum aflu ac folicitatione carcumuentas ,in mundum Ieziratbicum itidem delap[as ejfe. Porro Pof/ulat, XVIIIL animas J bumanas pariter ac Angelicas. effrenium [ua- ^ rum cupiditatum expletarum fordibus onuflas quafí ac laffatas,in mundo iflo Iezirathico , in mundum Affatbicum porro fub[ediffe , Angeli- cas quidem usque ad atbmo[pbaeram Aflri fri- gefcentis aut iam frigidi , bumanas vero etiam in ipfum aftri frigidi corpus, De anima autem Mefriae idem auctor.. luxta principia haec Kabbaliftica docet; & $ eam INTROD. AD HISTOR. 462 eam in mundo Aziluthico tantum profe- ciffe,& tam ar&to amore ac vnione cum di- vinointelle&tu , fiue aeterno Logo coalu- 3fe,vt tandem fümmo plane gradu Azilu- g thico , vel potius Hyperaziluthico, vel vt Scholaftici loquuntur , hypoftatico, cum ä €o vnita effet, adeo vt anima Meffiae & di- vinus Logos vna fieret m2 i.e. vnas perfona , quae recte appellanda effet ilius ? Dei. . Hanc itaque animam Meffiae fic / cum aeterno Logo vnitam , aDeo Patre» [ Principem fuiffeconftitutam , omnium a- ? nimarumin quocunque ftatu pofitarum , l Regem vtique fa&tum effe quatuor orbi- W um íeu mundorum, Aziluthici,Briathici ,. lezirathici & Afiathici. poff XIJI, XIV, Quae t licet ad Chriftianorum fententiam accom- - modata quodammodo effe alicui. vidert l poffint, a mente tamen Kabbaliftarum E- ( braeorum non abhorrent,qui magno con- fenfu deanima Meffiae , quod imperium-s aliquod in reliquas animas habeat ,. do- cent, Eandem fententiam propugna- uit Guilielmus Poftellus, quam fine» dubio a Kabbaliftis hauferat, vt alibi ob- feruauimus. Sed qui in intimos Kab- ä(: balifticae philofophiae receffus, quantum ad animarum reuolutionem attinet, pe- netrarecupit , eilegenduseft, quemlau- daui liber R. Iizchac Lorix Ze reuolutionibue . l. ï animarum T. II, Kabbalae Denudatae part. Sed PHILOS. EBRAEOR. 363 j: Sed hoc tamet cumprimis adhuc obfer- d vandum eft , animas vti per certosgradus li. a fumma perfeCtione ad fümmam imper- il fectionem defcendunt, ità Deum velle, vt l per eosdem gradus etiam afcendant. Hüc n ni fallor tendit , quodin dicto libro Kab- baliftico parz, I. cap. VI. $. J. p. 247. afferitur: l Seito igitur ordinem rénolutionu pergere ab i- ]s 30 ad fummum. Primo enim reuoluitur Pfy- j ebe f?flematis fatctiui : deinde reuoluitur Spiri- IU "s Syflematis formatiuit atque ffe porro vique 1à 4d féngularitatem emanatiuam. Filhus enim 1 praecedit , & quo quis euadit iuflior , eo eleua- J tur altius. — Atque boc planum eff * prout et- ! 14 dicitur in Sobar Setlione Mifcbpatim bia 4 verbis : Veni ,vide, Cum bomo generatur da- T. £ur 17fi Pfyche: ff dignior euadit. Spiritus &rc, " Et $.H. Tenetur enim bomo perficere & rtfli- EI puere onznes fpecies , quae funt Pfycbe, Spiritus, l, € mense mundo fattiuo, formatiuo & ereatiuo, Cun&a, nifi meomniafallunt, eoten- j dunt, vtexplicetur, quo paéto animae per d certos gradus aDeo defecerint , & ad infi- mam muiferiam prolapfae fint , & rurfüs per ' , certos gradus in priftinum ftatum reftitu- antur, Videtur omnino huc pertinere.; bl Platonicorum doctrina , quam & myftici el fequuntur , de purgatione , introuerfione, I2 & afcenfu, quibus viisad vnionem cum Deo feu affimilationem Dei peruenitur .. j Quae prolixius facile nunc deducere pos- fem |] INTROD.AD HISTOR. 364. fem,ü opus effet.Sed ad Kabbaliftas redeo. Hi porro docent: fi homo mediis fibi da- tis ad perfe&£tionem perueniendi rite vta- tur,reéte fe res habet : fin, anima per aliam reuolutionis fpeciem cum alio corpore.» malrc - Quce v lD " o M. coniungitur,idque tribus vicibus, Sinon pareat tum. quoq; anima, excifio illi para- taeft. ltarurfüscapio, quoda R. lizchac Loria dicitur: Jffae autem tres [pecies,nem- pe Pfyche, Spiritus & mens. tenentur reuolui donec veflituantur, — Primo igitur venit P[j- che, & ff reftauratur,bene:. fin minusyredeun- dum ipff trina reuolutione. Et fíc Spiritus : & fc quoque mens, — Et boc ipfum eff, quod di- r x C U Kf - L - xit Scriptura , Iob, X-K'KllL.z9. Opnia baec operatur Deus bis ter cum viro6fc. Et $. IV. fequentia fübiunguntur : Er bic quoque eff fenfus dicli Exod, XL. y. — Vifitans iniquitates Patrum fuper filios &c. & fuper Proncpotes. Vbi exprimuntur quatuor vices : primus nam- que acce[fus amimae nouae. , &f trina eiuudem reuolutio. 4Atque. boc non niff oforibus eius contingit , qui funt impit, — Senfus bic efr: quod tribus reuolutionibus primis etiamff ne incepe- rit quidem corrigi bomo ; adbuc tamen [pes i- pf fi. Sed ff iam elapfae ffnt. tres. reuolutio- nes vltra primam,cum anima vocatur noua, w mon intepit corrigi, tunc nullaipft [pes eff am- plius : nec amplius reuoluitur , fed de ipfo dici- tur . Et exfcindetur Pfyche illa &xod, XIl. i. 1g.. XXXLI :4, 6 alibi. 4 Ex meos. "EBRAEOR. 365 d Ex quibus adeo intelligitur, rcuolutio- l ü nemanimae ex corporein corpus, non fo- À lam eam effe, de qua Kabbaliftae loquun- j ]an tur, fed eám tanquam viam & medium., Qf confiderariad praecipuam reuolutionem, j qua anima a perfe&tione fümma ad füm- mam imperfectionem, & ab hac rurfüs ad Pal'ä 'Lhuc illam tendit, abfoluendam & perficien- dam. Paffimtamen Ebraei de hacreuolu- t MU 7 tione , quaex corpore in corpus tranfit », loquuntur vt R. Bechai par :12*3251 nNT| j 7 f. 227. e0l. 3. Capbtor fol. 1. 2.. — Necdefunt, yuieam autallegorice interpretantur, aut [ plane impugnant, ex quibus & Abarbanel eftin Danziel. fol. go, col31. Sedabillis de- M W mum hoc fieri manifeftum eft , qui Kabba- laeaut imperiti funt , aut non magnum illi Vf[j /l /f pre:tium ftatuunt. Quicquid huius fit, id potius inquirendum, fitne haec reuo- / lutio animarum recentiorum Iudaeorum 4 commentum, an potius & hic veteris Kab- ] 7 balae veftigia quaedam compareant. Plu- rima- enim figmenta huic doctrinae, vt W i aliis , ab eis addita effe, nemini dubium ef- f fe poteft. Nec heri demum aut nu- dius tertius enatam hanc opinionem.» f -effe , facile quis füufpicari poffit , laltem * 1] :quod' ad reuolutionem animae ex cor- I pore in corpus attinet, quod iam Pha- rifaeis tempore Chrifti viuentibus haec j fententia tribuatur , vt fupra ob ferua- vimus J 366 INTROD. AD HISTOR. m vimus. Antiquiffimam itaque inter Ebrae- os hancopinionem effe oportet , quae ad noftram vsqueaetatem in hac gente fuit , propagata. Accedit vero, quod & anti- quiffimisgentilium philofophorum idem * 344 OM fuerit perfuafum , fpeciatim Aegyptiis,a quibus hocaccepiffe Pythagoram ferunt, qui in ea quoque confentientia Kabbali- ftarum placitis docebant , quod haec ipfa , pertuApóyecig atque animarum reuolutio €o comparata effet, vt animae in priftinum ftatum reftituerentur, vtfuo loco de Ae- gyptiorum & Pythagorzorum philofophia verba facientes, pluribus explicabimus. Quod füupereft,cum animarum reuolutio- ne non confundenda eft reuo/urio Cürporum, quae Ebraeis vocatur t—2mnton 53355 2e- uolutio mortuorum , iem 3—-17'7]173 n l-mï; X d n U oO MNMÁ L .— 85 i Gdiuné V J Reuolutio Cauernarum , cuius fubinde apli(i Ebraeos iniicitur mentio. Credunt s namque , €osqui extra terram Canaan in polluta gentium terra moriuntur & fepeliuntur , non refurre&turos in die iu- dicii magni , nifi peraCta prius reuolutio- ne, vt per terrae quosdam meatus in ter- ram Canaan deuoluantur illorum Corpo- ra, quippe in qua fola refürgere queant. Sed boc huc non pertinet, ( z) Sandalphonis paffim apud Ebraeos inii- citur mentio. R, Salomoh Iarchi ad £- ; ?ecb, L. fcribit ; /feeff Saudalpbon , qui fi^t N - * PHILOS, EBRAEOR. 367 ff «t in terra, & caput eius pertingir inter ani- f: d maliaifa. 1n Lexico Kabbaliftico p. 6oj, T. l, Kabbal. parz, Y. ita defcribitur : 4404 llj "u Jft Sandalion & Tipheret quando Malcutb in- m duta ef calceo Meratrone, atque tunc vynio non eff perfecia , cum quilibet proprio gaudet ve- i l Jjfituv.. Sedhaec fecundum myfticum Kab- il baliftarum ftilum intelligenda fünt, A- [ perteAuctor Kabbalae Denudatae in 4pi- [ «a Refponffone confiderat. YI. im cap. lMl.. p.p7. T. I. Kabbal, Denud. part, 11. profitetur. : If e Spiritum naturae fub nomine Sandalphon in , ld 4fíab (h. e. mundo materiali & afpectabi- li) commorari. Huic & Henricus Morus $ fuffragatur in Mercanae Expofttione Poflular. IV. Duoefje quaff praecipua mundi materia- " h Jis elementa , naturale alterum , alterum di- winum, — Prim autem effe [ubietdum operatio- j »um Spiritus Naturae , quem Cabbóaliflae San- dalphonem appellant. &c, Mox fübiicit.s z Spiritum naturae bic Sandalphonem appello , ! Tua auctoritate adduiius , €9'e., Equidem « alibi , fcilicet in Exp/icar. Tabulae Kabbalift. [n Sublimtoris circa ffn. Metatronis potius L nomine a KabbaliftisSpiritum naturae de- notari,autumauerat? auguror, inquit, Me- tatronem refpondere po[fe principio Hylarchico, quüd voco, vel Spiritui Naturae , qui immedia- tus eff ornator ordinatorque mundi materialat, Tipheretb Pbyfica fíue Tipheretb. vniuerff na- &'c, tur alis, atqug effluxus proprius Gbocbmab Sed 368 : INTROD. AD HISTPR, Sed aKnorriorectiora edo&tus , mutauit fententiam Henricus Morus,. Ad Meta- tronem autem quod attinet , hoc nomine ob Kabbaliftae Principem Angelorum,feu di- rectorem orbis Iezirathici defignant , vt ba Sandalphon illis eft director orbis Afia- u thici. Difco hoc ex R. Mofche Cordue- fhi t to , Se&i. XVI. cap.i.. Pofi Thbromum bunc, inquit, formauit decezm turmas Angelorum, ( hi quae infigniuntur nomine Metatronts,quo- Qu niam Metatrom Angelus Princeps faciei bl' l (dim';me fpectatar cogtimuus) zpfarum eft &t Tüt praefettus ffgulis panem diffribuens con- f'itutum , iufluentiamque fuam atque vi- f fl £amy,ita vt omnues ab ipfó fua bauriant, Ifle igitur iuter Angelos eff imflar cordis a àn corpore, quodfedes eff vitae, vnde vi- | ht £am [üam omnia bauriunt membra. Hinc | Dré Metatron generale vocabulum factum eft li 4tque. ifle Zotius generlz'f Aizge/z'cz'. p efl qui vocatur CMundus | Formationis. fäh Hunc locum Knorr?us quoque affert in.» ft Amica Refponfione Confd. I1, in cap. I. p, | W $4. add. Lexicon Kabbalifficum p. 82. Ce- l: terorum Iudaeorum de Metatrone, com- T menta legi poffunt apud Buxtorffium.; q in Lexieo Talmudico - Rabbinico pag, 1191, " ä(a n $. XLVI. PHILOS. EBRAEOR. m 369 kail m d lts 5 . XLVIQ ; De his autemomnibus illud adhuc m xd obferuandü, quod haec ceteraque Kab- , balifticae doctrinae capita non ftatim., M pro prifcae illius philofophiae Ebraeor(ü d monumentis fint habenda, partim quod 7 nonnulli aliarum fe&arum opiniones n huic philofophiae admifcuerint , partim j ?lw quod per tot cafüs,& infelicia gentis E- 77 braeae fata,non potuerit prifcorum fapi- Z entia incorrupta permanere. (a) Ne- (1]] xum etiam & iuftumaliquod fyftema ; [// fruftradefiderauerisagente , quae quid AUl fyftema fit, nefcit. Illudtamen non prae- 7j termittendum , quod duae Kabbalifticae l/ huius philofophiae partes conftituant, [ Brefchitb, & Mercauab, h. e. naturalem,& ul fupernaturalem fcientiam ,fiue Meta- ,/0 phyficam , quarumaltera in Genefi Mo- j faica eiusq; initio, altera in Ezechielis vi- I fionibusfundetur. (b) Sed cuiusmodi " vtriusq; dogmata fint , ex dictisiam con- (; ftat,in modoautem ex indicatis Scriptu- J rae Sacrae lociseacolligendi,ad leuesat- que incertas allegorias deuoluuntur, h (a) Resipfamanifefta eft , fed comprobari infuper poteft teftimonio R, Maimonidis, a Scito J 370 J INTROD., AD HISTOR. Scáto, multas egregias fententias , quae in gente noffra olim fuerunt , deveritate 1- flarum rerum,partim lonoiuquitate tem- ports ,partim infidelzum €9 ffultorum po- pulorum in nos dominatione , partim et- iam quod mom cuiu (ficut expofiimts ) conceffa erant myfleria, peruffe && im ob- liuiogem deueniffe. Nihal euum ]Jermz'jl fum erat literis mandare , uiff ea, quaein libros fafeps digefla&$ relata erant.. Noffs enim Taluud ipfum 1nter nos receptum, o- Jim non fuiffe in certum librum digeftum : verbaqua dixi tibioreymon licebat tibi fcri- pus diuu/gzzre. i2 Mor.Neu.part.I.cap.LXX'*, Imo propter easdem,quas Maimonides at- tulit rationes , nontantum forte quaedam antiquae Kabbalae capita periere , fed alia äï €orrupta ac deprauata , & cum gentilis philofophiae erroribus permixta fuerunt, Nec tamen inde fequitur , omnia periiffe , aut omnia fuiffe corrupta: fed fieriid o- mnino poteft, vt plurima verae & genui- naeKabbalae fubíint veftigia. Omnia. itaque ad fcripturae facrae & rectaeratio- mis du&tum, non negle&tis traditionisle« gibus,ponderanda,& quod tum verum de- prehenfum fuerit , retinendum , fiue cum receptis in noftris fcholis opinionibus Vnde kconueniat— , fiue iisdem repugnet, fe qui-g PHILOS, EBRAEOR. 371 lt ij fequitur, Kabbah&lcos Ebraeorum libros jj 1 non magis damnandos & plane reiicien- lt dos eífe , quam alios Ebraeorum , ex qui- J bus pïunmum vtilitatis'ad rerum facra« T rum cultores redundare, omnes harum re- iil rum non plane imperiti , lubentes faten- ) tur. Fueruntitaque poft bonas literas re- ftitutas plurimi inter ipfos Chriftianos , [/]| qui de Kabbala & arteKabbaliftica praece- At perunt,vt praeter Reuchlinum &Ioannem N/ Picum Mirandulanum, Petrumque Gala- f, tinum £. L. de Arcaz. C.»ztbal Ver. cap, VI. /ii Paulus Elchanon Iudaeus conuerfüus de » [ Myflerie Nouo , "Theodorus Hackfpanius ia Kabbalae Iuddzme breui Expofftione,nunc J cum eiusdem duobus libris Mifcellaneo- s rum, cura & ftudio doctiffimi Viri Tho- n d mae Crenii recufa in. 7olum. II.. Thefaurs Librorum Philologicorum : 1o.Mullerus Parz. u VI,Iudaismt: il Michael Waltherus Offíc. Bió- d. p. 523. fégq. . lo. Henricus Hottingerus l li Thbef. Philol, lib. l. cap. M fe£2,1. Io.Hoorn- bekius de ecopuerr. Indaess lhib. 1. p. 9o. feqq. ) U Athanafius Kircherus Oedip. T. 1. C4. IF, Iofephus Voifin inNoris ad R.Jfrael Fil.Moffe il Difp. Kabbatlift. Io. Leusdenius Dffzrz.X, j Philol. Ebraci, alllq ue, dl Horum omnium licet non vta eademe Ut que de Kabbala Ebraeorum fit fententia ;: J in €o tamen conueniunt , non plane eam l reiiciendam effe, imoinfignem eiusinter J Aa2 Chri- j E d 372 INTROD,AD HISTOR. (i Chriftianos, faltem ad ludaeos conuincen- dos, effe vfam , quod prae ceteris Hakfpa- ( nius in Secf. H. citatae Differtationis lucu- 0 Jenter euincit, Nectamen diffitendum , t dogmaticae Kabbalae veram & genuinam q1 faciem, paucis, aut forte nemini Chriftia- norum, priusquam Kabbala Denudata; i prod:ret fatis fuiffe perfpectam, vnde ple- Sed rique circa fymbolicam occupantur. neciftam reiiciendam effe , cum plurima antiquae philofophiae arcana nobis pan- dat , ex ha&tenus diétis nemini obfcurum gi eífe pote& Hinc vero & patet , cur füpra 9; inter tot viros doCtos , qui deKabbala ege- [/ runt, inhiftoria Kabbalae, pauciffimorum il faltem iniecerim mentionem, illorum fci- ! licet , quibus de Kabbala dogmatica ali- ( uid innotui(fe exiftimabam. lacobum Gaffarellum Kabbalam defendisfe aduer- Íds Marinum Merfennum, in libro Ze 2j- ditis diuinae Kabbalae myfleriis accepi , do- cuitque me hoc praeter alios, Petrus Bae- liusin Diiopario H:/iarzm & Critico, v.Gaf- arellus. (b) Nihil frequentxus apud Ebraeos,quam vt T0 "wO 4drcana fegts, diftinguant ä In I77y"UN^ó2 nUPDfeu KoruoAoyíaw & T^^32*5 "i opus currus a qua et- jam diftinétione non abhorrere v1detur..s Malmonldes inMoreh Neuochim zzrr. I. £Ap, XVII. ts PHILOS, EBRAEOR, 373 ( i cap,XVIL. — Henricus Cornelius Agrippa l de Panitate fcient. cap.XLVII. rvem iftamita T explicat: Ezu vero (Kabbalae) Zuplicem ny eradunt fGientiam, "vnam de Brefchithb, Hl quam && Kofmologiam vocant , fGilicet re- ii ; tT rum creatarum , maturalium , €$. coeleftz- um vires explicantem , &$c. Alteram vera : M eius [cientzam vocant de Mercaga, quae t de fubligstoribus diuimarum Angelicarum- dl que Virtutum , acfacrorum nominuum r f-— Füf) gnaculorum. contemplatiopilus , quaedam J quafí Symbalica Theologia , im qua literae , r numeri,figurae, res €$ nomina ,€$ elemen- af torum apices €9 lineaes puncia &5 accene ld £5 , varia funt profundifimarum rerum j magnorum Arcagorum. ftauificatiua, ul Quemlocum dum affert etiam doCtiffimus f Vir Thomas Creniusin Nor, 44 Hackfpanis rü&. ] Differt. de Kabbala p.157. re&te obferuat , aut Auctorem ebraicam ignoraffe lin- j guam, aut operas erraffe, dum pro Merca- J uab pofitum eft Mercana , & in Editione., Lugdunenfi Morcaza, imo addo Lipfien- lii fem deanno 169;.in qualegitur : Marzaza., j Sed pergit Agrippa: Pazc rurfüs bifari- Á am fecant , in Arutbmeticam quae matari- : acon vocatur,de angelis, virtutibus, pomi- nibus,frngulisq,, etiam daemoni & anima- l xl' r conditionibus tracians:xatg,inTheomane- Aa 3 UM Ms 34 INTROD. AD HISTOR. tiam , quae diuinae maieft atis myfteria, e- manationes , [acraque nomiua €$ perita- eula ferutatur : quam quz uouit , bunc phi: aiupnt admirands pollere virtutibus E8c. Ut " INon fatis tamen, ni fallor, Kabbalam fym- d« bolicam a dogmatica , & ab hac rurfas ftat pra&ticam , leuiffimorum quorundam ho- at minum, mihi diftinguere videtur Agrip- li pa , adeoque eius neutiquam hic iudicio fal ftandum eft. Agrippam tamen, aft diffi- mulato eius nomine , xaz zróda ita fequi- Vat hr tur Cafpar Peucerus, vt errores etiam fiue , Au&oris&/,.üue Typographorum retineat. Namque in Commentario de praecipuis gene- [ gibus disination. vbi de Sortibus agit p. ». It 22;. hac dereita verba facit: Condiderunt QUE —— (ludael) geminam Cabbalam, vnam de Bre- U fibitb quam Cosmologiam vocant,alteramMer- «ana , ( dicendum erat Mercauah ) 4e Dez, D fi adngelorum, Daemouumque uaturis, nominibus u €5 fgnaculis, — Hanc rurfus in Nei9pouawvé- ew diflinxerunt, & Ssouavveiay & «. Quod .veroaddit 3dem Peucerus , Caébalrflas ranto 1 Jeelere profanaffe & polluiffe fantitffma Det no- f mina, vt nefciat an vllum magis cegitari poffit, ! id cum grano falisaccipiendum eft , ne» multis qui magna cum veneratione rcs diuinas tractant, inferamus iniu- riam—,o ï 5. XLVIIO 375 PHILOS. .EBRAEOR. ? hM $. XLVIL H Iam quod ad exotericam philofo- T phiamattinet, quo pactotum naturalis , tum moralisatq; ciuilis doCctrina ex Mofe s deducatur, paucis fignificabimus: & ad rl naturalem quidem quod attinet fcienti- xbü' Tl am,qua abipío proponütur, cum nemi- i nem fugiant, nonnecelle eft vt earepe- hf- tantur :aft cüiitafimul comparata fint,vt variam interpretationem admittant, il- jür iU lorum nunccumprimis referemus placi- at ta,qui prae ceteris Mofaicaephilofophi- f ae veftigiis fe infiftere fibi videntur. .Hi itaque triafolent rerum omnium confti- 77 tuere principia, materiam , fpigtum & lu- Jtis cem. Materiam vocantfubítantiam cor- " It pulentam, perfe brutam & tenebrico- fam ,corpora conftituentem. (c) Hu- n [] ius materiae tantam Deum produxifle ; maffam , quantaad explendam creatam )l Erliceteadem es- J abyflum fufficeret. j fet inuifibilis atque tenebricofa & plane.; j informis , extendi tamen , contrahi, di- vidi , vniri & omnem fufcipere formam Ü atque figuram, ficutcera ad omne figil- lumy;apta fuit. Praeterea materiam hanc duratione aeternam perhibent per o- Aa 4 nnes I. 376 INTROD. AD HISTOR. MUUGUECES nAlines formas , ne quidquam eius per ire poffirindiffolubiliter quoque effe cohae- rentem,vt nulla parte difcontinuari , & vacuum relinqui fpatium , patiatur. (c) Sequimur hic potiffimum Io. Amofum., 3 Comenium, cui haud vltimus inter philo- fophiae Mofaicae reftauratores, locus de- betur. vid.P/y/cae eius. ad lumen. diuinum veformatae Synopf. cap. lM. p.m.zy.fegq. Ce- terum , primam mundi materiam, inftar. , vaporis feu humi fuiffe perhibet , imo re- uera fuiffe chaos difperfarum atomorum, nulla fui parte cohaerens, In quo fufira- gantem fibi habetIoannem Bayerum qui, Maffa , inquit , »undiinformitate fua fmi 4ut vapóris , ac diferfarum atomorum inflar Kefe babuit , inOflio feu atrio Naturae cap. . axiom. XIF, p. 5 7. Haec fi 1ta fe ha- beant,nihil amplius füpereft, quam vtgra- —— V -—-—p? ) Bub Ms ass tulemur corpufcularis philofophiae pa- tronis, obegregium cum Mofaica philo- fophiaconfenfum. Hunc equidem iam pridem moderni Democritici demonftra- re allaborarunt, aft interdum argumentis perquam ieiunis vfi fünt. Cuiusmodi illud eft: Autumat Minutius Felix pri- imum atomorum inuentorem eífe Mo- fchum quendam Phoenicium : hic Mo- imum.» ——————— REÓ fþhus for.te Mofesfuit: aut ad min beaeifs 377 . PHILOS. EBR'AE-OR.,« n Ebraeis recte tribuuntur, quae aPhoeni- ht cisorta dicuntur: Ergo fecundum phi- lofophiam Ebraeorum omnia conftant s k ex atomis. Scilicet! Sed videamus, quo pacto Comenius fententiam fuam ex fcri- It ptura facracomprobet: — 4ereraa, inquit, hi i f'apientia principium orbis puluerem fuiffe , t« ftatur Prow. VIIL24. in Ebraeoeft UNOM I ( Jn mnEP. Exquofundamento,ita pergit , intelligentur melias multi fcri- bu o pturae loci, vt Ger, IIL 19. Puldis er , & in puluerem reuerteris, Addit & hanc ratio- nem, quod experientia conftet,hominem [« non in terram folum , fed omnia elemen- !ui, [ tarefolui, tandemque in ipfas atomos difpergi. Lege & intellige, dicit , h ij quid dicatur Io. I7. :g.. X1X.o, Ef. XXV I. 19. Pfalm, CIV. 29. Concludittandem.;: / Non igitur proríus errauit Democritus mate- Ü riam mundi atomos ffatuens, Aft fiue erra- na. uerit Democritus , fiue non errauerit : l nondum fatis, mea opinione, his rationi- 1l bus euictum eft, philofophiam Mofíaicam f admittere atomos. Sed videanthac de ; h"f re quorum Intereft : nobis opinionesre- li cenfuiffe füfficit. De ceteris materiae , ! quas hic retulimus proprietatibus, legii- 0« pfe Comcnius I «. poteft, j Áa5 5.XLViIi. 378 INTROD; AD HISTOR. J XLVIIL o Spiritüm (d) vocant fübftantiam prii füt fübtilem, perfe viuam, inuifibilem &in- fenfibilem , corporaimhabitantem & ve- pat tU getantem. Alii autem ita eum defícri- ne bunt, quod fit fpiritus vitae, fapiens, & T actuofus ac penetrans , incubatione fpi- ritus diuini, maffae rudi ac mortuae pri- Ia n mitus per omnes fui partes infufus , & ad j decifionern eius diftribuibilis ac deter- fid |5: minabilis, inditus illiad eum inhabitan- at dum, varie permeandum , vegetan- fon dum & in vnitate continendum ,ex eaq; li iuxta fpecies & ideas inditas & affigna- v tas, particularia corpora , iuffu, benedi- ü &ione & cooperatione diuina, Jucisque minifterio, efformandü , haecipía variis Tut h dotibus & facultatibus inftruendum., , tü cohferuandum , propagandum , & inil- V lisac per illa fapienteroperandum ,velfi- 4 nefine, fiperimpedimenta liceret, Et ii hic porro Spiritus vitalis plafticus,ex ho- f* ü- rum mente ratione ftatus fui ac monar- t | chiae, & amplitudinis fuae , vel vniuer- falis eft , vel particularis: ratione corpo- ( ris cui ineft , vel natiuus veladuenticius, & hinc vel perennis vel fluxus: ratione Oortus PHILOS, EBRAEOR., 379 Ortus, äfï'evtiae, & continuationis, vel f primordialis , isque tum füpracoeleftis, Ml tum fidereus , tum elementaris , & hic $: partrim fubftantificus, partim modifica- Ái tuus: vel feminalis, & hic porro ratio- ne concentrationis fuae genera 7 | TM vel 5,& f mineralis, vel vegetatiuus , vel animalis,; ratione concentrationis fpecialis vel au- priæ [4 ri vel marmoris &c. ratione muneris,of- (4 ficii ac poteftatis veltotalisfeu principa- ill lis acregnans, vel partialis ,. fubordi- li natus, miniftrans, ac parens: ratione fortisac conditionis fuae, vel folutus ac ) ld liber , velligatus feu conftri&us, & hic vel confopitus , vel infermentum reda- ( &tus, it. velemiffus ac detentus, vel non- ;ue nihil emiffus ac nonnihil detentus &c, 15 In eo conueniunt, praecipua huius fpiri- "i l tus officiaeffe, inhabitare materiam,mo- vere fe & agitareper omnem materiam , j ad confernandam eam , cuftodire ideas feuformas rerum particulares , formare fibi corpora pro vfu futurarum opera- tionum. u £ (d) Non equidem omnes qui fpiritum natu- ) rae afferunt, fiue Mofaicam, fiue Herme- ticam, fiue aliam philofophandi rationem fequantur, eodem modo de illo loquun- tur. g, TW " 380 INTROD. AD | HISTOR. tur. Nosprioriloco Comenii defcriptio- nem retulimus ex Pbyffcae eius Cap. V. p. 24. pofterioriloco Bayer! ex eius O//io. Naturae €ap, Il. p.72 Alibi Comenius (7. z9.) dicit: Spiritus mundi eff ipfa vita mundo infufa ad a- pemndum 0mnia inopnibus, Sed prior illa.; defcriptio clarior eft. Conuenit plane cum hac defcriptio Henrici Nollii in 4p- pend. ad Pbyf, Hermet. p. 757. 738.. Spiritus v- niuerft , inquit , eff effentia. fubtiliffma per o- mnes creaturas boc mundo compreben[zs diffu- J4 , f«tnma agendi poteflate praedita , penetra- £ione fua omnibus robur & vires concilians atg, ita difhoftta , vt corpora quibusinefl conferuet , cegetet , animet atque ab omni imperfeilione » liberet , f modo perfeciionis fuerint. capacia, add. & Hieronymus Hirnhaim de 7720 generis bumani cap, Xl. & reliqui fpiritus v- niuerfalis affertores füpra a nobis laudati. In eocerte conueniunt, phaenomena re- rum naturalium ex fola materiae difpofi- tione non pendere, nec tamen immedia- te rerum naturalium motus a Deo profici- fci, fed dari fubftantiam quandam inuifi- bilem & fpiritualem, variis virtutibus ad tantum opus neceffariis praeditam, & o- mnium motuum naturalium effectricem. Quod reliquum eft , verbis potius quam.s re ipfa diffentire a fe inuicem . videntur, fi diffenfüs aliquis deprehenditur, aut in eiusmodi hoc verfaturcapitibus, quae adfuümmam reinonpertinent, Sic non- nulli ia m PHILOS, EBRAEOR. 38r J nulli putant hunc ipfüm fpiritum defi- ) d gnari Ge». L.2. qui incubuerit aquis: aliide n SpirituS. hoc equidemintelligunt, fed ab Z eotum fpiritum hunc naturae productum ) putant, vt materia a Deo patre , &luxafi- ll lio,. Quicquid huius fit , rationes potius Mdv lao videamus , quibushi au&tores fpiritum.s l j iftum vniuerfalem ftabilire folent, Pro- u vocant (1) ad P/a/m. CIF. 29. 30. cum recipis h &piritum eorum (nempe animalium,planta- f rum & aliórum quae funtin mundo , vt.» J ex antecedentibus conftare autumant.:) t/ ) ex[pirant & in puluerem fuum reuertuntur, Emiütis []iritum tuum creantur , 68 renouatur , fane: terrae. Spiritusigitur, inquiunt.», vitae ineftomnibus, qui iam ab origine M, j fua fpiritus Dei , iam a fübiecto cuiineft, fpiritus creaturarum vocatur, (2) &cle/t'- ] [l aft. VA 20. Quis nouir [Diritum iumentorum.» , [ de[cendere deorfum infra terram? Spiritum ] ergo, inquiunt, iumenta habent. (3) Eli» !al hu /o£,XXXIV, 15.14. at: (Quis difpofuit or« h bem vniuer [um ? ff poneret fuper eum corfuum, . & firitum fuum ac flatum fuum ad fe collzge- ret , obiret omnis caro fimul , & bomo in pul- j Dl verem 'veuerteretur, — Ecce inquiunt , fi Deus a mundo fpiritum fuum aufferret», l moreretur omne viuens : at non moriun- turomnia, fed viuuntiu terra & aquis & j aere: igitur fuus cuique adeft fpiritus, : (4) Deusipfeapud £/aiam XLII. $. &' Zacbao fiam w -INTROD, AD HISTOR, 382 riam Xll.1, creatorem fe effe omnium de- clarans, omniailla incoelos ,terram , & fpiritum viuificantem partitur, Quidali- ud,inquiunt iterum, indigitat Deus,quam binás omnium corporum continentes, coelum & terram , & fpiritum qui corpori- bus in coelo &terra Gdegentibus, ineft? (s5) Haecomnia conferri iubent cum fpiri- tu Dei incubante chao illi Mofaico , illud- queagitante , fouente ; foecundan:e , im- praeguante, & feminibus imbuente , vid. Comenitus/4 c, cap. I. p. 1$. 19. & Bayerus /, c. cap, V. axiom, lL. p. 17. feg. Hifce plurimas rationes ex natura rerum petitas addunt: recentiores etiam . experimenta adiun- gunt: quibus ramen recenfendis non im- N morabimur, Namque hic non de eo fümus folliciti, fitne vera haec hypothefis, an.» L falfa: fedan do&trinae Mofaicae fit con- veniéns. t aanquam hoc 1pfo , fi eui- €tum fuerit, Mofaicam hanc effe hypothe- fin, maximum vtique momentum ad veri- tatem quoque eius comprobandam acce- *ï dit, faltem apud eos, quibus vlla eft fcri- pturaefacrae veneratio. . Nec tamen hac inre quicquam de£inire animus eft : 1d fal- g tem feci, quod infütuti mei ratio poftula- | vit: ipfam Mofaicam philofophiam pro- fitentium fententáim exhibui bona fide , & rátiones etiam quibus probare volunt.5 di. quod ver;: Mofaica fit hypothgüs , addi * Q« PHILOS. EBRAEOR. 383 à Lectoris nunc efto,inquirere in hanc fen- T tentiam , & quousque veram inueniat », ijl difpicere. Hoc diffimulare non poffum , ii Ebraeorum praecipuos philofophos , eam I fouere praecipue Kabbaliftas, vt füpra., Xf jiam docuimus. His accedit antiquiffi- f ï? morum philofophorum, quos fua ab E- PU" braeis accepifie conftans traditio eft, con- "" fenfus, vt fuo loco euincemus, Cete- im- rum quae de variis fpiritas 1ftius vniuer- "i falis denominationibus, prooperationum j varietate dixi, vberius explicata apud Bay- Do erum 4 c. legi poffunt, D $. XLIX. il ff Tertium principium philofophiae Ü Mofaicae Lux eft,(e) hoceft, fübftantia b perífe vifibilis & mobilis, iucida, materi- n am penetrans, eamque recipiendis fpi- J ritibus praeparans , atque ita corpora s l efformans. Aliipaulo plenius lucem il hancita definiunt, quod fit fübftantia inter maffam & fpiritum media, fenti- 1 bilis, & tamen actuoía , ac penetrans, K l a Deoincreatione prima condita & maf- faefeu materiae , fpirituique fuperindu- al Ca, eo fine, vt effet inftrumentum v- niuerfale naturae ad omnes fpirituum functiones , & maffae ada ptationes , di- i Rri-" 384 INTROD. AD ms-rqn.' flributa, poühac & charaerizata va- n atf rie , pro ratione & vfu naturae va- Y1O Ratione ftatus eam pariter, ve in vniuerfalem íeu primigeniam , & () ortam feu characdlerizatam diui- dunt ,. Lucis characterizatae ma- ximam partem ftellis ceffiffe putant.,, in coelo difpofitis ad vfus omnigenos naturae , reliqua autem corpora tantil- lum illius percepiffe, quantillum pro fu- turis vfibus illis debebatur , quod & ex luce ftellarum, velut fonte quodam e- manationis inftaurare fübinde cogan- tur. Abfoluere autem lucem fua mu-. nia & minifteria per motum, feu agita- tionem & vibrationem , quae vibratio cumaut a centro ad extrema , aut ab extremis ad centrum feratur, hinc du- H plicem lucem euibratricem & introui- bratricem ftatuunt;illam caloris & ignis, qui in füblunaribus eft, caufam dicunt, fontemque in fole ponunt : huiusautem —— effe&um frigus faciunt , fedemque in , luna collocant. Vtramque lucem iam difperfam efIe dicunt, iam vnitam,iam in víüfeu dominio, iam vero in quiete feu füb freno ; ratione corporis, cui infit; u O- eam effe vel natiuam & infitam fe PIPSSSRISUSNUNUSNU - rigi- um PHILOS, EBRAKOR, 385 | riginalem , vel aduentitiam , acceffori- am, feu occafionalem, & hinc pariter , u 5 vel permanentem vel fluxam. 1 l (&) A luceitaque motum corporum , calo» h remque, & frigus, & fimiles qualitates i deriuant. Hinc Io. Amos Comenius dif- l) ferentiam trium iftorum principiorum s paucis explicaturus, »terus, inquit, is l quundo eff primum Ens , Spiritus prinaum ll viuens , Lux primum moueus - atque ita a enue mundi corpus eff e materia per lu- £E , IH !þiritu : quod imaginem i effe o ! fva/m;t 5 ,44qH) , per quem , ip quo l* Jnt omnia , benediclus in fecula , amen. [ Lucem Rom. XI. 36.. Pbyf. cap. IT. p. 24. l autem iftam omnibus quidem corporibus ineffe ítatuunt , fed non aeque facile in.» ! omnibus fenfibus deprehendi , fed in iis ]« demum, inquibus fatis copiofa, connexa, " &libera fit. Stellas tamen' velut fontes l lucis effe autumant, cum corpus earum.s, licet magis minusue , luce fit imbutum. i Ab his itaque etiam lucem in noftra tellu- re, fua tamen etiam luce praedita , augeri minuiue, Vnde fiat vt regnante fole & fideribus folaribus, maxime caleant, re- ä gnante autem lIuna & fideribuslunaribus vtpote Saturno, &c. maxime frigeant, - Probant autem hanc fententiam fuam., Bb i parf um TNTROD, AD HISTOR. 386 (üi partim ex fcript urafacra, partim ex ipfa rerum natura. Ex fcriptura facra quod on Iucem adiun- ipfe Mofes rerum principiis " at Genef. 1,3. Exna tura r erum , multa Qüt exempla depromunt. Vnde , inquiunt, ramentum , variis p corpora obtinent tempe C0 modis & gradibus diftin&tum ? Maffa in fe fe & perfen ec ca lida eft , nec frigida : vti at &Spiritus: a baliaigitur fubftantia calor (à & frigus corporum, & hinc varium ipfo- rum temperamentum efít. vid, Bayerus Hls Sed hifce fi- l. c. cap, ILI. axiom. I p. 64 * buen- p milibusue argumenti s quantum tri Ti dum fit , rerum na tura lium periti videant. of ffum, eífeex ipfis Mo- Nec diffimulare po l faicae philofophi ae affertoribus , qui duo m & materiam, explican- p principia, Spiritu aturalium phaenomenis j: dis corporum n li fufficere, arbitrantur. ï d L. mus | interna o- Haec quae indicaui ! mnium corporu . m. natura lium princi- l fiue materia , fpiritus pia, maffa fcilicet, f & lux, per formam füperuenientem.;, i determinanda eft. vti porro docent , x Formam autem vocan t difpofitionem., feu characterifationem , certae por tionis ï trium principiorum, nempe coniigura- tionem maflfae, concen trationem fpirt- tuum PHILOS, EBRAEF)R. 387 I tuum, & temperamentum lucis, in vni- u ]u one ac penetratione mutua. (f) Cun- Tif -ta vero ita a Deo temperata & confti- J tuta effe, prout naturae cuiusuis cor- ii poris, & fini eiusa Deo praefcripto, effet T conueniens. Quifinis vtobtineri pof- D! fet , Deum (g) primis indiuiduis a fe cre- j atis, fapientiae fuae impreffifle veftigia, plü caufis extrinfecus agentibus, modos ge- TU nerandi oftendendo, & delineando in., j: fpiritibus, ideas, formas , & exemplaria, :l " rationes & fimulacra corporis füi quoad ïo. omnes partes efformandi , cum cogni- tione viae, proceffuum, ac mediorum, " J pro figuratione , characterifatione , & ] temperatione cuiusuis, prout ipfe Deus iuxta aeternas fapientiae füuae ideas in- diuidua prima figurauit , characterifa- uit; & temperauit :: vim etiam dediffe indiuiduis primis , velin eo ftatu formz u B fuaecontinuo perfiftendi vel prolem., forma fibifimilem generandi, ipfique i- J deas cum ceteris dotibus implantandi, & fic ad pofteros propagandi &c. (f) vid, Bäyerus in Offio feu Atrio Naturae cap, IT. 2xiomar. lII p. 25$./224. Nat, XVI. p. 227, (g) idem 4 c, cap.IV. Bba $. LI "n 388 INTROD,. AD HISTOK. (0 COPE i2 ü Quo pa&o nunc omnium corpo- rumnaturalium dotes, proprietates, fa- [IN t cultates, operationes , ex hifce principi- is deriuent, enumerare prolixum nimis d Id h &a noftro inftituto alienum foret. faltem addendum , dum corporum quo- ue varietatem ex hifce principiis deri- T uant, primoloco notiffima ifta elemen- p ta iis fe offerunt. De quibus ita exi- (i ftimant , ea nihil aliud effe quam mate- riae mundanae certas fpecies, raritatis ac denfitatis gradu potiffimum diffe- rentes. Ignem enim ceu lucis effectum ex numero horum elementorum ei- ciunt. Agitata nimirum per lucem materia, craffiffimas eius partes fubfi- diffe , terraeque infigniri nomine, vtau- tem terra aqua,ita aqua aerem , & aere aetherem multo effe cenuiorem miateri- am. Aetherem veroalii omittunt. (h) Ad decantata autem ifta Chymicorum eorumortum ità quod attinet principia, defcribunt, (1) vt fpirit us cum materia hoc efta- iunc&tus refpondeat Mercurio, quofitati corporum, fpiritus cur /uce fiue igne iunctus ; fali fiue corporunt con- PH!LVOS.N EBRAEOR. 385 confiftentiae : fuülphur autem refültet ex materiae & ignis feu lucis coniun- m &ione. Alii autem ita paulo accurati- 3 us hac de re philofophantur : vbi ma- Y fj teriae maxima & lucis minima portio M eft, ibi eft fal, vbi Spiritus maxima & | lucis minima portio ibi eft Mercurius , & denique vbi lucis maxima & fi- ritus minima eft portio: , ibi eft ful- | 1 phur.. ) . : Q us ckp. LA N (h) Prolixius hocedifferit Comen df $. VIIT. p. 74. fe4. Et conueniunt fere.s du cum hac fententia recentiorum de geogo- ( nia meditationes: fapientius etiam forte ii ignem hinc excludunt , quam eundemad ü centrum vorticis cum Cartefio relegant , cum tamen füa natura ceu corpus leuiffi- j mum a centrorecedere nitatur. Sedduo tamen hic obferuanda : primo. vellem.s l | paulo accuratius probari hanc philoío- phiam menti Mofis effe conuenientemos. Contingit hocplerisque fcriptoribus qui J de Mofaica philofophia commentari inci- ä piunt, vt mox füiobliti, rationibus fen- ?J tentiam füam comprobent , interdum non [ contemnendis , fed quibus fi caufam obti- 1 nuerint , nondum demonftratum dede- runt, hanc quam profitentur , philofo- ij Mofaicam. Sed hoc w &v phiam effe wægo'äþ; « Deinde reétius feciffet Come- h Bb3 pius 390 INTROb. AD HISTOR, nius, fi vulgarem iftam de quatuor ele- d mentis doctrinam ceu ineptam & omni f fundamento deftitutam reieciffet, quam.s q quod eandem immutatam cum fua uo- e dammodo conciliare fententia , annifüs t eft. Recte materia in certos gradus rati- one denfitatis & raritatis diftribuitur: aft ! hi gradus perperam pro elementis vendi- tantur. Qua de re alibi. f1 ! () Non magis principia Chymicorum apud accuratiores. hodie locum inueniunt , 1 quam elementa empedoclea Ariftotelico- ü rum. Adeoque&hoclabore cum Mofa- 0 Icis principiis conferendi chymicorum , [ . fuperfedere potuiffet Comenis. Nec aliud v agunt, quiid faciunt quam vt Chymicorü r .. faftum augeant,quafi tanti fint illorü prin- cipía, vt nihil re&tum cenferi queat, quod cum iftis non confentiat. Sed cum diffi- cile fita receptis femel opinionibus difce- . dere, plerique viri do&ti in eum incidunt errorem, vtnouas hypothefes cum vete- ribus redigere ingratiam annitantur.vid. Comenius 25)f. cap, 1V, p, 46, fe44. l iLAL ; De h'omine il lud adhuc addendum, ä quod philofophiae Mofaicae fectatores eum componi doceant ex tribus parti- bus , corpore, fpiritu & anima,(k) Cor- pus nimirum , inquiunt , habemus ex ele- PHILOS. EBRAEOR. 391 elementis conflatum ,aeque vt brutä..;, ii elet fpiritrum h abemus e fpiritu mundi ae- n ue vt illa, fed anima íeu mens ex Deo 1 eft. Corpus morta leefle afferunt, fpi- Is riramque itidem diffipabilem, fed ani- 1l« 1 mamiiuxta diuinarum literarum oracu- la interitus effe expertem. Mentem l feu Animam cum Rege comparant, cu- vl jus veftis fpiritus fit; folium corpus. & habita- " Spiritum quoque organum 4 culum animae vocant , vti corpus eft f non & habitaculum fpiritus : quem- orga 1, admo dum & mens afficiatur a fpiritu, d Ceterum cum u vt fpiritus a corpore. ntem fiue in Scriptura Sacra dicitur me animàm a Deo infpiratam effe , hoc non ita intelligendum effe autumant, ffentia Dei infpire- ; (I) acfi anima ex e aedam diuinitatis , i tur, ceu particula qu hocenim effentiae d iuinae nullo modo l in partes diuifibili repugnare , fed itahoc intelligendum effe , quod quemadmo- dum corpus ex praeexiftente materia.» ! formatum eft, ita anima etiam formata fit ex praeéxiftente materia mundi. Spi- rirum itaque iftum mentalem , pariter fpiritum mundi effe ac fpiritus ille vita- & puritatis faltern ac lis & animalis e&, E Pere 39 INTROD, AD HISTOR. perfectionis glradu ab illo differre , vti 1X vnum. cor pus altero purius eft atque : fubtili.us. (k) Celeberrima haec eft liypothevüs ; quam ceu Platonicam & Fanaticam, paffim re- futant. Et certe tum Platoni tum 'Theo- fophicis, vt vocantur, eam receptam effe, demonftrabimus , cuüm de horum philofo- phia,Deo volente, exponemus, — Rabbi- nis eandem fententiam tribuit Io. Ger- hardus 7. VIIL £oc. de Morte Q.LXXV[. Nec falhitur. Certe Kabbbaliftas ab ea non abhorrere,iam füpra a nobisobferuatum eft. Vndeforte aliquis fufpicari poffet ab Ebraeis ad antiquiffimos gentilium ; philofophos, fpeciatim ad Platonem eius- que difcipulos , eam propagatam effe ; Recentiores Mofaicae philofophiae fecta- tores,pro Mofaica eam venditare nulli du- ditant. Omnium inftar effe poteft lo. Amos Comentus, qui 75yfe, cap. XI. p.194. ea de re agit. Prouocare autem folent s ad 1. Theff. V. 25. vbi Apoftolus, inter fpiri- N tum & animam, & corpus, & i. Cor. XIV. 14, vbi inter fpiritum & mentem diftinguit. Sed quae hac de redifputantur, nota in vulgus funt , & cum Platonicae philofo- phiae hiftoriam condemus, a nobis dis- cutientur vberius, (I) u- PHILOS. EBRAEOR. [ 393 (1) Iuuabit hac de re-ipfumäudire Comeni- Wi um: Mezs bomizis , inquit, Zmediate a Deoefl, Dict enim feripturaa Deo ï?iy'þi- ii VAU effe Gen. I 7. 69 a corports "morte re- K dire ad Deum , quieam dedit Eccfef. XII, 7. 1 €$c. Non autem putandum efl , animamex effentia Dei infirari , tanquam Deitatis a- ofq' Lquam particulasm, (Deus enim in partes u j diuiftbilis z0 efl, nec in effntiam cum cre- V Atura coibils,) — £z Mofts verba ftc Jfonamt & in[pirauit Deus ia faciem Adami þim- [l I CHl vitae, E9 faclus eff bomo in Animam viueuten. bt Noz ecte ! dicit, €9 fachum eft Jpiraculum iflud ( Jeu uufpiratio) in ani- S man "oiuentem ,fed facíus eft bomo 12 ani- 7 UWAN. Nequeputaudum , amimamex mi- a- bilo tAMqUAT HOHUM C25 , CFEAYL : fed iudi l: þlimgmdo nouam fpiritua Anumati in bo- ï mine perfetlionem , vt vno gradu amima érutorumfiat f'aperior, Patet id e Zacba- FA XV. 1. v5j Deus fe formareteflatur fpi- vritum bomints in medioeius. Ecce forma- g re, un ereare! idem efl verbum "^ quod €$ de carparevätrpdtw Ge75. IT. 7, 2,'-;'5)772- admodum igitur corpus ex praeexiftente materia formatum e[l yita amima ex praee- xdiffentefpiritumundi, Et per confeguems, quemadmodum terra , AQqIA , aer , aether , bb5 eadem INTRob. AD HISTOR. ' 394 eadem mundi materia fumt , denfitatis fo- Jum gradu differentes : ia fpiritus natura- lis , vitalis , animalis €& byc mentalis idem ille [piritus mundi funt , puritatis folum E5 pe rfe&ion&k gmdu differentes. In[piratio , z294LUr diuina nibilaliud bominicontuliffe ä credendaefh , quam quod (1) depurauit [pi- itus eius partem intimam , i aétionum jïtäti/itdte*pojï 0m es vifibiles creaturas u) propius Deo. accederet , (2) ffxit , ut tam 10 ántra corpus quam exira Cor ptts fit!g/z"þerf ( poff t.Ideo fériptura mon aliud inter bomznts Qu £$ iumenti fpiritum difcr imen ponit, quaum hr uod ille afcemdat furfum, * bic deorfum (1. e. ür zlle volet extra materiat , hic relabatur in d enateriam)Ecclef. IHT. 21. Quam vellem (pl vt Comeniüs rationibus luculentis pro- baffet, hanc philofophi am, effe Mofaicam. fplendide cun&ta.; ( Jam vero quantumuls t dubium, dicantur , femper tam enremane an menti Mofis conuenientia fatis fint.»? |uae pro Mofaicis tamen. venditantur. Q Putat vero1 dem auctor , exhac hypothefi, * ü quaeft ionemillam: propageturne anima per traducem ? determi nari poffe. Ra- fpiritum vitalem dicem namque animae, & animalem , vtiqueex tra duce effe : for- mationem autem e ius ( vt intimae eius ï; partes fiant fpiritus m entalis feu Mens) Deum ? E 'PHILOS. EBRAEOR, 395 ) Deum fibi tribuere , Zac/. XII. z. non ex- Iffs traordinarie tamen , aut miraculofe con- T currentem, fed quia, vt fic fieret, in natu- " rahumana ordinauit. Pbyf. cap. XI. p. 2or, j hm 202, Haec omnia , hift orici munere fun- il gentes enarrare ita voluimus , accufatio- l rem diiudicationem aliis permittentes, in $. LIII. n Moralis ciuilisque doctrinae, quae h iuxta difciplinam Mofaicam fumm a fit, (l non temere alicui ignotum effe poteft. // (m) Certeoriginem mali fruftra alibi, l, quam in Mofis libris quaefiueris. Mi- 7 feriae autem omnis fontem intelligere, M omnis fapientiae ac felicitatis initium 1 eft. Cun&ta autem in compendio com- 0- ple&itur celebri hoc effato: Dominum i Deum tuum toto corde,toto animo,to* amato. ta mente amato, &alterum vtteipfum Quemadmodum enim füm- ma omnis miíe z riae quacum hominibus ! colluctandum ü eft, in peruerfa philautia confpicitur , it d nis felicitasin a & rurfus fümma homi- amore ordinato ,quo De- um füpra omnia, & alios homines ficut L nos ipfos diligimus, confiftit. Officia quoque omnia mortalium in hocce ef- fato continentur , facili negotio inde de- Yl- INTROD. AD.HISTOR. 396 riuanda. Ouemadmodum & Mofes xraecipua , quae indoles & ftatus gentis ifraeliticae exigebat , inde in decalogo : Non enim exiftimandum deduxit. hunc a Deo propofitum effe ceu com- endium legum omnium , fed hifce raeceptis examore Dei &aliorum flu- entibus, iis praecipue vitiis, quibus in- duleebant Ebraei, obuiam ire voluit.;, fimulque nobis documentum dedit , ex eodem fonte reliqua officia omnia, pro u iusuis ftatu, indole, atquenatura. ; d eriuari poffe ac debere. ae moralis do&trinae , iuxta difcipli- (m) Qu nam M ofaicam fumma fit, non temere.» alicui dübium aut ignotum effe poteft. Luculentiffime enim & citra ambages 2-» Mofe propofita , a Prophetis eum infecu* tis faepius repetita, & inculcata, & ab 1* pfo Seruatore noftro Chr ifto denuo re* ii purgata, & euidentiffime explicata eft. Mirum autem non eft , quod hocin capite magnuminter Phyficam & Et hicam Mo- Cum enim faicam intercedát difcrimen.: ei, pariter ac reliquis fcriptoribus hoc prz- imo vnice conftitutum fit, veram cipue, ad felicitatem fummam, mortali bus pan- dereviam , hunc in finemautem deipfas felicitate, mediisque eam ec-nfequendig N D PHILOS,EBRAEÓR. , 397 [oi & fru&tibus eius,hoc eft virtutibus, lecto- ts res fuos erudire accurate debeant, neceffe lo eft vt apertiffime totam do&trinam mora- Qn lem proponant. Aft res naturales o« &v A zra5ó0u faltem & velut aliud agendo attin- ho gunt , (fi breuiffimam creationis hiftoriam - excipias) hinc non aeque pronum eft , t quz dererum naturalium principiis,illorü l n Ófententiafuerit, definire. Perfectiffimam j quoq; hanc morumrdo&trinam effe, mani- feftum eft, ita vt quicquid omnes gentiliü D philofophi hac de re commentati fünt , ne 1 1n comparationem quidem cum Mofaica & Chriftiana Ethica, venire poffit, . Chri- ftianam namque cum Mofaica coniungo , u ! J quod reuera vna eademque doctrina fit , luculentius faltem & clarius a Chrifto & " I Apoftolis propofita. Vndenonreprehen- dendi fed laudandi potius fünt , quireie- di €&aEthnicorum Ethica,Mofaicam & Chri- b' ftianam concinnarunt, vt Conradus As- rf lachus, cuius P/y//cam & Erbicam Mofaicam : fupraiam laudauimus ; Lambertus Da- PI naeus ,cuius extant Erbicae Chrifl ianae hbri Á " ?res , Inquibus de veris humanarum acti- onum principiis (hoc titulus libri pollice* [/ tur) agitur, atque etiam legis diuinae fiue Ól decalogi explicatio, illiusque cum fcriptis J fcholafticorum,iure naturali,fiue philofo- phico, ciuili Romanorum, & canonico col-, latio continetur; vt taceam Ioannis P;keri i d ct Of 398 INTA2OD. AD HISTOR. dtredtologiam Cbr::/iiinam ; Grabouii &bicam Chriffianam ,. aliosq quam plurimos, Imoquicquidtheologia, quam moralem vocant praecipit , id eodem recidit, & ni- hil aliud quam verae & genuinae Ethicae ä Ebraeorum repraefentationem continet, modo ex puriffimis & limpidiffimis fcri- pturae facrae fontibus haufta fint , quae.» proponuntur;nec aut Ariftotelicz & fcho- lafticae,aut alterius gentilis philofophiae commentis, foedata & coinquinata. - Ete- nim quipuram & non fucatam verae & ge- nuinae philofophiae imaginem contueri cupit , is in ipfis facris literis eam contem- pleturnecefleeft, — Qui ab aliishinc de- ducuntur riuijimpuri fünt plerumq; , tan- to tamen praeftantiores , quanto fimpli- ais ciores,& ad fontes ipfos propius accedunt, Exemplum huius rei ipft Ebraei praebent, quorum fcripta moralia fupra indicauimg, & ex Chriftianis quoque illi omnes, cuius- cunq; etiam fe&tae fuerint, qui cü fcriptu- ra coniungere Ariftotelem pulchrüduxe- ä runt.Speciatim & Ioann,Crellius,eiusdem vitii reus eft , in Ec£ica, vt vocat, Chrifliana: in qua licet & Ariftotelis Ethicam emen- dare elaborauerit,ad normam fcripturae facrae, Socinianorum tamen commenta paffim puriffimae fcripturae facrae doctri- nae admifcuit ; Ethnicae quoque & Ebrae- ae, & Chriftianae virtutis , in alia differ- ta- j PHILOS. EBRAEOR; 399 us li tatione praeliminari, minus recte inftitu- Is it comparationem, . Ceterum Ebraeam lm vel Chriftianam potius dum commenda- L mus Ethicam , omnem tamen fimul rati- l v onis &reuelationis confufionem euitan- , dam fedulo effe contendimus , quod [ non femper ab illis qui Ethicam.s uU Chriftianam docent, obferuatur, Diftin- ij &te namque quid ratio di&titet, quidue Qu ex traditione feu reuelatione fluat, often- i dendum, & tum vbi ratio aberrauerit, per reuelationem emendanda , & addenda H i quae illa per fe non capit aut perfpicit, vt alibi prolixius demonítrauimus. Partem ) autem fingularem moralis doctrinae offi- nl cia hominum conftituunt, quae iuris na« J turalis titulo infigniri folent, Huius itaq; J, etiam uae fuerit ratio apud Ebraeos , & a l quo paélo itidem haec doctrinae pars ad " noftram vsque aetatem transmiffa , & » ChriftianorumScriptorü ope clarius pro- u: pofita fit , nemini obícurum effe poteft, en Antiquiffimis temporibus praecepta Noa- chidarum eius füummam exhibebant, qui- h bustamen leges etiam diuinae pofitiuae ] admixtae erant , fed dehisiamfupra di- &um eft. Exiis autem quijus Mofaicum fiue ex Ebraeis fiue ex Chriftianis com- mentationibus fuis explicarunt, nemo re- pertus eft , qui leges naturales a pofitiuis & ciuilibus , vniuerfales a particularibus rte INTROD. AD HISTOR. 400 rite difcerneret, donecIoannes Seldenus, (f j Hugonis Grotii exemplo ad ius naturae excolendum, permotus, in praeclaro de.; ls iure Naturae & Gentium fecundum difci- Qu plinam Ebraeorum, opere , magnoanimo m hocopus füfciperet, nec minori perficeret f fucceflu. Etitaad noftram vsque aeta- tem propagata Philofophia moralis Ebrx- ( orum fuit , fru&tusque ampliffimos vberri- mosquepraebet: quod vt oftenderem, haec , quae dixi, afferre volui. d d o - Inreipublicae autem Ebraeae con- ftitutione Scgubernationelegibusque ci- uilibus eiinferuientibo, vel maxime ope- ram Mofes dedit vt ad verum Numinis amorem , veramque fapientiam , quae Meffiae cognitione abfoluitur, homines manuducerentur. inceteris autera | indoli atque genio gentis maximopere fe attemperauit, mox quaedam gentis peruicaciae indulgendo,mox feuerius ea *- prohibendo ad quae tum natura fua pro- niores erant , tumgentium vicinarum exemplo acrius ftimulari poterant , in- terdum etiam corporis fanitati, & con- feruationi,leges artemperando. —Vbi- que ergo populi vtiliratem íp*^ctauit.. , quod genuina Politice caput eit. (u); A- co- PHILOS. EBRAEOR. m 401 D lus deoque illis, quilegum ciuilium a Mofe Ua Ebraeis latarum rationes cauíasque in- idb de repetunt, nonrefragor: licet non ab- n Qu nuar, has quoqueleges,vtres alias, pro more gentis in. füblimioris doctrinae C du fymbola fuifle conuerfa. bïx' (n) Ciuilem do&trinam aMofe fcriptoribüs- sl que facris quam pulcherrimeinftrui , ne- mo inficias iuerit. f Necertauero fi dixe- rim, nihil perfectius a quoquam excogi- taripoffe, fiueinftitutionem reipublicae fpectes, fiueadminiftrationem , iis quae » 0l e( hacde re a Mofe, philofophiae Ebraeorum fummo magiítro, velpotius Deoipfo per l Mofen proditafunt, Etad inftitutionem If quidem quodattinet , res ipfa docet, quod lf" forma reipublicae & genio fübditorum , & [ fini etiam , populi fcilicet faluti,debeat effe accommodata. ]1ta autem omnino feíe ; " j habuit forma reipublicz lfraeliticae,quam Iofephus Z, 1. contra Appionem , recte 9so- ! ü xeaíay appellauit. 4lii , inquit , sonar- cbis , alii vero paucts , alis vero populo poteff a- tem reipullicae commifere. Nofi er vero legis- lator nibil borum intendens , veluti ff quis boc nl dicendo, menfuram tran[cendaz verbi , Ssouoa.- zíay DIFINAM REMPFBLICAM declara- vit: Deoprincipaliter conuerfationem mo[i ram 4tque poge./iatem cxcell'mteï 4]13724?2: 08 fa- C !ta'- 4 E 40 INTROD. AD! HISTOR. ti:faeiek: eum cuntlis in[picere , tanqhkm C4u» fam bonorum omnium »niuerfcs bominibut , exi- feutem.. Ya mentem Iofephi in verfione fua exprimit Sigifmundus Gelenius, Et reCte fane Iofephus iudicat , theocraticam dicendam effe hancce formam. Licet e- nim vnus in hac republica füummam re- rum poteftatem ab initio obtinuerit , vnde monarchicam eius formam dicendam es- fe , aliquis atbitrari poffet , attamen quia.; vnus ifte non homo fed Deus fuit , tutius effe videtur abhocce vocabulo abftinere. Alio equidem fenfu monarchicam reipu- blicae lftaeliticae formam,etiam ante Re- 3 ges afferit Adrian» HoutQuynus, apud Ba- tauos haud incelebris Iure-confültus,in li- bello de Monarchia Ebraeorum , aft omni rorfus ratione deftitutus, vt demonftra- P vit vir do&iffimus Adamus Rechenbergi- us in geculiari differtatione , quae extat 1n-» part. H Volum. Differtation, Hi]iarico—Politi- CAT. Enim vero non Mofen fed Deum.5 ipfum au£c«c füammam rerum tenuiffe. , probari haud difficulter poteft, — Legum fan&tionem, Magiftratuum conftitutio- nem , belli indictionem , praecipua.s fer- füummi imperii iura Deus fibi vni Ni- uauerat , folusque ea exercebat. hil in rebus maioris momenti füfcipien- dum erat , nifi explorata rite Numt- nis PHILOS.EBRAEOR, 403 tlb nis voluntate, Quae oraia in rebuspu- n blicis , inquibus penes homines fümma. MM rerum eft potefítas, & ex quibusrecepiae formae aeftimantur , (ecus fe habent ;. iv A Haec itaque theocratica reipublicae Ifrae- id liticae forma vt inufitatae Numinis beni- 1l | gnitatis argumentum certiffimum prae- Ti bet,ita progenio & ftatu popuii Liiaelitici l ( admodum erat neceffaria. Caufas ordine IT Ioannes Spencerus enumerat, in differtat. fs de Theoeratia. lib. 1. Operts de legibus Ebraea- K vum ritualibus & earum vatyonibus cap, H. 65 n III, Primo namque neceffarium hocce.» l regimen theocraticum fuiffe arbitratur, vt l populum ad idololatriam procliuem .ab n!i: hocce vitlo eo facilius cohiberet. .* Quae iil ratio licet forte primaria non fuerito, [ aliis tamen accedere potuit: & vt Deo nonindigna , iia ad falutem populi cum- 1 primis comparata fuit. Sed ad reipubli- cae tranquilitatem coníeruandam vel j maxime accommodatum fuit hocce regi- Jj men. Durm enim Deus fib! vai potefta- tem regiam in hac gente referuauit, liti- busillis obuiamitum eft , quae circa prin- Cpatum oriri poterant. Deinde fcruMi rl imperio adfuefcere genti liberae, qualis ] Ebraea, graue erat: nihil itaque aliud , gibus falutaribus eam füpererat -quam le c 2 ID« t d 494 INTROD. AD Hl;?ch inftruere, fupremo imperio in lllum..a translato , cui obfequium nemo , nifiin- fanus, & bonae mentis expers,denegaue- rit. Sedquidopuspluraaddere ? — Nec enim quenquarn temere fore exiftimaue- ro, qu) de maximis Theocratiae commo- disdubitauerit. Neceft quodquis exci- piat, adaliastamen hoc non pertinere» gentes, quibus ifta regiminis felicitas nünquam contigerit. . Satis enim eft hic demonftraffe , reipublicae inftitutionem ad populi commodum atque falutem vni- cefuiffe comparatam , éiusque accommo- datam fuiffe genio. Habent itaque quod omnes gentes , respublicas conditurae» , imitentur, & ad quod fe componant e- xemplum. Sigillatim omnes reipublicae partes inueftigare noftri inftituti ratio nonpermittit : extant virorum docto- rumplurima, quae huc fpe&tant , mo- A numenta. Namque & CarolusSigonius de republica Ebraeorum commentatus eft, & Petrus Cunaeus , & Bonauentura Cornelius Bertramus,& lo.Stephanus Me- nochius, & Io. Ladouicus Reimerus , fed hiomnes fi dicendum quod reseft ,a pru- dentia €iuili non fatis inftru&ti, jeiune ni- misin hoc argumento verfati funt: omnes annus ferehoc in genere fuperauit Herm Con- ! ; PHILOS. EBRAEOR. 405 Iy Conringius , cuius ideo. de ARepublica E- In draeorum differtationem merito in fafciculo Ü II.Opufculorum ad bifforiam & philologiam [a- w cram [Detdantiam vecudifecit vir,doCtifümus u- 'Thomas Crenius : nectamen. in intimos I fapientiffimae ftructurae, quae in ea con- X fpicitur receffus ,ita vt par eft, penetrauit. i AbEbraeis autem fcriptoribus negletta ; l prorfus eft ciuilis prudentia , fi paucos ad- li modum excipias, nemo falteim mihi in- . j notuit, qui Ifraeliticam Rempublicam s il Ad paulo aroMixoTÉ2u G defcripferit, Q conferuandam autem rempublicam cum- j yrimis leges fpe&tant, quae tanto melio- ) res fapientioresque cenfentur,, quanto aequiores & ad genium populi, ftatumque. [j reipublicae, funt accommodatiores, Hanc l) autem propriam & velut genuinamlegum Ebraearü effe iaudem nemo abnuerit , nifi qui lane eas ignorauerit. Et poffem eüido ? IN per ingulas hoc demonftrare: fed vt ae quitas illarü per fe eluce(citjitaquod ftatut reipublicae, & genio populi accomodatae fuerint , quam euidentiffíme praeeunte » j Maimonidein Moreh Neuochim,demon- ftrauit Io. Spencerus, dum in ver & genu- , inam cuiusq; legis caufam inquifiuit.Duo tamen fünt , quae in Spenceritractatione defidero: primo quod de Sabaeis faepius Cecr multa * at 4.06 INTROD. AD 'Hr"smg. multa füpponat, quaenondum euicta, funt, qua de re fuoloco, cum de Sabaeo- rum philofophia agemus, ex inftituto : de- inde quod omnem fenfum myfticum.; prorfus explodat, cum tamen &hiclocum habere queat , etfi omnibus Iegibus caufae ciuiles, eaeque fapientiffimae fuübfint ; Namque ego ita arbitror, latas hasce leges ob rationes ciuiles effe , licet ob hiftoriae ; obfcuritatem , illae nobis non fatis notae fint; féd cum in gente Ebraea mos etiam vigeret fuüblimiora doctrinae coeleftis ca- pita certis fymbolis velut inuoluta propa- gare , huic vfüigentis fuae varia inftituta legesque accommodarunt , idque fapien- tiffimo veterum inftituto, vtanimi ita as terreftribus auocati, femper ad füblimiora & coeleftia ducerentur. Ceterum vt pauci rurfüs ex Ebraeis fuerunt , & praeter Mai- monidem fere nemo , qui ciuilemlegum Ebraicarum| vfum commentationibus füis exponerent , ita plurimi ex Chriftia- nis Theologis pariter ac Iure- Confultis hoc fatagentes, Mofaicae philofophiae hanc quoque partem propagare annifi funt. Namque vt nihil dicam de Lici- n:0 Ruffino, quem nonnulli Paulo ICto coaeuum fuiffeautumant, quem Petrus Pithoeus edidit Parifiis A.157;, faepius de- inceps n PHILOS. EBRAEOR./ m l inceps recufüm, loannis Caluihi Tbemis 00 Ebraco-Romana , Paganinus Gaudentius de differentia legum Mofaicarum & Romana- »um, Philippi Zepperi co//ario legum Mofai- Di carum forenfíium &' Romanarum , Canopiti 1* ii tem 68 Saxonici lurium , Yofuae Arndii Ma- r nuale Legum Mofaicarum , earundem cum le- gibus Romanis. collationem continens , & alii m Eos e- ij quam plurimihuc pertinent. ]t4 nim qui de iure ciuili Ebraeorum ex in- flituto commentati fünt, vt Conftanti- n i num L? Empereur , de Legibus Ebraeo- rum forenfibus ,, Hottingerum de Isre E- d ( braeorum , ceterosque lubens praetermit- to. Hocipfo vero, dum Ebraeorum le- ges ciuiles commendantur , quod genio populi, &reipublicae ftatui fuerint at- f Id temperatae, ftatim patet, quod non ad cuiuscunque reipublicae ftatum qua- l, J drent, Vndevíuüsqui exearundem cum aliis legibus comparatione refültat, eo J redit, vt (1) oftendatur non minus has quam illas aequitati & iuftitiae naturali. b k debere effe conformes , (2) ad genium.s quoque populi & ftatum reipublicae quae l accommodatae non fint , illas ineptas es- fe & minus falutares, Contra qui leges Mofaicasin omnes respublicas introdu- j cendas contendunt , veram illorum prae- Cc 4 ftan- 408 INTROD. AD HISTOR. &cC. ftantiam , verumque vfum , prorfus igno- raremihi videntur. Et fümmam quidem Philofophiae Mofaicae, tum theoreti- cae, tum practicae vt animo com- prehendamus, haec füfficere poffunt . TANTVM. V x i. ATE Jmn X: Af 7 N Z « Z« 3 I'W NY N RT m ( N V^ $ $ $). $99 1.V/ E n je9e ] ZNN ( NX 000? NV , .)-) j //A) 2519 Cs z AA C DISSER- J den 1 DI*SSERJ'IK*A:TIO HAERESI VA d LENTINIANA; "C GE 7 PTR Meftio o l pI —— "— Aexs -* — —— $5 Qm X9 — b'«o xpus Sy (e) b je e3 öäæwä&äää d oqFSoUbasoo0 3507 Nr35 U AKOS 0s 9. D. B. F. DISSERTATIO HAERBHESI VA LENTINIANA $. L C - ;X philofophiae abufu cum., e) A leraeque haerefes enatae ä),, UE V fint,de Valentiniana eo mi- CERUNS » D nus hoc afferere dubitamus, LUX quod praeter alios praeeun- tem hic nobis habeamus Tertullianum. (a) Quod vero ex deprauata Ebraeo- rum philofophia praecipui eius errores fluxerint , non perinde forte omnibus obferuarum fuit : ideoque paucis illud demonftrare, fimulque ortum, progref- fum, finem & dogmata Valentiniano- rum, jJuculenter exponere haud abs re ; fuerxt., r (a) If/ke 412 DISSERTA'I"lïO DE (a) Ipfae denique baerefes a philofophia fubor; ZADZIUY . Inde Acones && formae , nefcio quae, & trinitas bominis apud VAlentinianos. de praefeript. aduer[. Haeret.c, VII. II. us De patria Vaie nt ini licet nihil cef— ti conftet , Epiphanius tamen auctor eft, quosdam illum Phrebonitem face- re,ex Aegypti quadam ora. (b). Alex- andriae ftudiis eum dediffe operam per- hibent , maxime philofophicis , ma- gnamque apudomnes retuliffe eruditi- onis famam. (c) EU CE QUSSNURNNU lus UE NEBENUNS, (b) V alentini patriam ac füirpem plerique nefcr- Non enim lo- unt , 1nquit Epiphanius. eum. ipfum , unde eriundus effet , Scriptorum vullus expreffit. Verum ad nos auditione fola quacdam eius rei fama peruenit, quam quidem praetereundam,patriamque omnino diffmulan- dam non arbitror : tametff veritas in ambiguo poffta videtur. — Nos quicquid accepimus ea d& re prafeh*mw. Sunt qui. Pbrebonitem faci« ant, ex Aegypti quadam ora , vunde Alexane driam profetlus ffe , ibique Graecorum artibus ( inflitutus, Haeref. XXXT. $.u..— Vbi tamen pro Phrebonitem legendum effe Pbarbaebi- tem contendit Lambertus Danaeus 24 4z- guflin. de Haeref. c. XI. Sane ex Plinio con- ac- ftat pharbaebitem Aggypri. nomon & pr 3 fe- HAERESI VALENTIN, 415 fin fe&uram. fuiffe, ab oppido Pharbaebito di- Ctam, ad Pelufium Nili oftium fito. Hiffor. ) i]ü?f, lU Nar. lib. V, cap. IX. & X.. Idem obferuat ; Dionyfius Petauius ad Epbass le.c. Cum autem in Aegypto praefertim Alex- andriae plurimi Iudaeorum eo tempore » i vixerint, verofimile admodum eft, Valen- x tinum eorum philofophia, qualis eo tem- r pore erat,fuiffe imbuturg... Accedit quod ] difcipuli eius gloriari foliti fuerint , prae- ceptorem eius fuiffe Théudadem quen- p ] dam Pauli familiarem, vt au&tor eft' Cle- ]i mens Alexandrinus , E. Szrom. p. $94. Quem Theudadem quis fuerit , non e- quidem conftat, Graecanicum fuiffephi- 7l lofophum, nondum probatum eft, Quem- 1/ admodum etiam füpra obferuauimus ! nondum euictum effe, quod vulgo credi- i tur,Philonem Iudaeum fuiffe Platonicum, ln fed Ebraeae potius philofophiae propaga- / torem: ita non abnuero, extitiffe per ali- ] quod temporis fpatium Alexandriae.; i fectatores, & difcipulos Philonis, a qui- fj bus Ebraea philofophia , fed corruptaiam, [ propagata fuerit ad alios. 77 ( Teftatur hoc Epiphanius 4 v. Singu- i larem eius eruditionem' laudat Hierony- pl musin Hof. c. X. p, 56. Ibi enim cum mo- nulffet , quodnullus poffrt baereffn adfiruere », wifi qui ardentis sngenii efl , €9' babet dona na- turae ,quae a Deo artifice funt reum , in ex- emplum 414. ,mssx-:n'm"rlo DE exemplum adducit, Valentinum: 7z/4fa- it Valentinus , taiis Marcion , quos. doctiffimos ZOUimus., In. Dizlego contra Marcionitas , qui vulgo Origeni adícribitur , ab aliis Drofenio Valentiniano tribuitur,vocatur ? six. EyreAujc ag , Vir minime vulgaris, $. UT Nec de tempore quo vixerit , aut errores fuos difleminauerit;fatis conftat: maxime tamen eft verofimile, iam fub Antonino Pio Imperatore , notam fu- iffe hancce haerefin Valentinianam. (d) (d) Acriter hac de re inter viros doétos di- fputatum fuit. Cum enim in quadam.; Ignatii Epiftola Valentiniani, vt videtur, dogmatis iniiciatur mentio,nonnulli hinc arripueruntanfam , contendendi, hanc Epiftolam fupofititiam effe , cum Ignatio haerefis Valetiniana , per temporum, ra- tiones non potuerit effe cognita. Alii con- train hanc ingreffi íunt fententiam, ex hoc ipfoloco,aliisq; documentis, probari pof- fe, Valentinum ad tempora fere apoftoli- ca acceffiffe , eusq; placita omnino igna- tio potuiffe effeperfpecta. Acriter hanc Ífententiam tuetur Pearfon!:us in. 7is4di- ciis Epiflolarum Ignatii, Part.ll. cap. VIL, p. m.379.[244. a quo tamen diffentiunt Dal- laeus de Scziprá Ignatii cap. XII, & Larto- qua- v HAÉRES VALENTIN, 45 ) Ji quanus in OZferuat, ad Ig(na*tianaxx Pearfonit MII vindiciat, p.226, Verba Ignatii extant in ild Epiftola ad Magnefios, & iuxta le&tionem d codicis Medicerita fe habent: & Gesóg &- Iu sw 0 Qavsqdcag éauToV Oi Ing8 Xeigi u8 &uTS óc 6giv &uv8. Aoy(Q» ao , dx d o ciync srgosNOgv. — Vnus eft Deus , qui mani- Qu feft auit fe ipfum per Iefum Chriflum , fflium i- pf , qui eff ipffus verbum aeternum mon 4 Ha' fflentio | progrediens, Quemadmodum fi vero adhuc dubium eft,an his verbis li ad Valentinianorum dogmata refpexe- /d) rit Ignatius , vt idem etiam Pearfonius /. c. cap. V, erudite demonftrauit , ita» l. quod Valentiniana haerefis iam tempo- re Ignatii extiterit, probari inde firmiter n nequit» . Rurfus tamen nec alia argu- l menta defünt, quibus hoc euinci queat, I vt falua fit Epiftolarum Ignatianarum au- Q toritas fi vel maxime comprobetur, Valen- d tinianam haec verba , x d« cvystc argo- sAOav ,ferire haerefin. . Quicquid huius Y fit, ad Valentini aetatem quod attinet , J luftinus Martyr huius haerefeos diferte L meminit in Diz/ogo cum Trypbone Iudaeo p. a- 349. Kaá &ici» &uv Qv , Inquit, oi ufv vuwec Y xaANjuevoi Magiuayol , oi d& OuaAevriviawol " oi 08 Bai/udiavol , ói d* Zwrogwh:aïoïag ao / a, ovépuari , ecaro & AeXTYETS 126 "yvalpune &xets O« ovoueCójuev(B». Er funt eorum quidam , qui vocantur Marcionitae , quidam vero Va- lo len- 416 DlssERjrA-rIo DE LI / Jentiniani , Bafflidiani , Saturniliani, a prin- cipe fententiae quiáque nomen obtinez, Non moror nunc fententiam Chriftiani Gott- lieb Kochii, Dialogum illum peculiari fcripto Iuftino abiudicantis , quod ^ loni À. 1790. prodiit, quippe cuius du- biis fatisfa&tum eft ab Alberto a Felde.. -g. id faltem miror , aufüm effe Kochium , inter alia argumenta hoc quoque vrge- re, quod Valentinianorum mentionem.s iniiciat Juftinus, cum tamen Valentiniani ( fecundum calculum Epiphanii fex, vel ad minimum quatuor annos, Dialogo ifto fint recentiores. Nec enim erat fatis, h dixiffe , fententiam quam Cotelerius & Pearfonius defendunt refutatione non.5 indigere , cum femet refellat: aliter forte iudicabit, qui rem paulo accuratius con- fiderauerit. Sed bene eft, quod Epiphanii "calculum tandem ipfe Auctor deferat.;. Ergo hoc faltem füpereft , vt inquiramus, E quando itaque fcriptus fit ifte Iuftini cum Tryphone ludaeo Dialogus, Vbi qui- dem haud difficulter iis affentior , qui fub Antonino Pio hunc Iuftini foetum lucem afpexiffe, contendunt. foftphus Scali- ger in Jnimaduerffonibus ad. Cbron, Eu- fchii pag. 229. füb Adriano eum feriptum.a contendit , fed diffentiunt ab eo praete-r "Pearfonium 1. c. Ludouicus Elias du Pin.» in Noua Bibliotbeca Jeriptorum Ecclefaftizo- runn HAERESI VALENTIN. m J rum T. 1, p. $7. aliique, Argumentum.; Nn praecipuum quod me induxit , vt his fub- 3l h Ícriberem, hoc eft , quod in Dialogo ifto ülor li teftetur. fuftinus, /é imperatorem. Jeripto q quodam monuifJe, Samaritanor aliquot Simonis j l (d smpo[luri eredere. Hoc vero cum in Apolo- gia Antonino pio Imperatori oblata lega- m T tur, nemini amplius dubium effe poteft, quin tempore Antonini fcriptus fit Dialo- 2 guslIuftini, Sedredeo adValentinianos, T quos Iuftino cognitos fuiffe aiio ,. eo3; lu- lal culentiffimo argumento; probari: poteft. litO Tertullianus namque eontzz Falentinianos cap.V.. teftatur, Iuftinum fcripfiff2 contra h Valentinianos: quod fine dubio eo in li- " brofactum eft, quem contra omnes hae- J reí2s , atque fe&tas, afe compofitum, ipfe J profitetur [uftinus, & quem füb Adriano ni abeo fcriptum autumat Cedrenus : /2/ 5oc b (Adriano) Iuffinus. Philofophus contra omnes I baerefes virihter fe eeffit... Meminit huius libriluftinusin Apologia,Antonino Impe- J ratoricblata: vnde fi füb Antonino (cri- Ü ptus eft , ftatim circa initium imperii eius i fcriptü oportet,verofimiliustamen eft,tub. l. Adriano eum fcriptum effe, cum hoc con- firmet Cedrenus. add. Tillemontius Zz»; fes Memoires pour fzruir a l Hifloire. Eccleffa- [ f'ique T.W. part. M. p, . 503. Nec: praeter- mittendum eft ceftimonium Irenaei 4.ilI, r cap. V. a(Terentiä " Valentinum, fub Hy- ] D gino P d 418 "DISSERTATIO DE ' "— 'ino Romanae vrbis Epifcopo Romäm.s veniffe , ub Pio creuiffe , & vsque ad Ani- cetum tempus füum prorogafle, hoc eft fub Aniceto mortuum effe, — Nec enim a« liud quid vult fibi vox, arap£puewev, quam, permanfit, durauit , vixit.. lam cum fecun- dum Eufebium Hyginus Anno Chrifti 140. adeoque Antonini Pii fecundo Pon- tificatum füfceperit , res omni videtur ca- rere dubio, Pearfoniiautem & Dodwel- li fententia filocum inueniat, Hyginum anno Chrifti zz. 123. Epifcopatum Romz fufcepiffe, iam fub Adriano haerefis Va- lentini innotuiffet , meaque eo magis £ 59 -02 n EÀÉS$ -- £ £ b3 confirmaretur fententia, qui fub Antoni- E no Pioiam notam eum fuiffe afferui. . vid. Pearfonius in Differtat, 1I. de annis primor. p — Romae Epifcopor,cap. XII. & Dodwellus Ze Romanorum Pontificum primaeua fucce[fone cap. XII, $.VI. . Adftipulatur iis Io. Erne- ftus Grabius in 5picilegio Patrum & Haere- £icorum feculi pof! Cbriflum natum L , Tom.l.p.44. Obftareequidem his vide- tur auctoritas Tertulliani de praeferiptione adu, Haeret. cap. XXX.. afferentis, Valenti- num adhuc füb Eleuthero pro orthodoxo fegeffiffe: qui quidem Eleutherus fuit fuc- ceffor Soteris, vt hic Anicetum excepit.», fub quo mortuum fuiffe Valentinum per- hibuitIrenaeus. Sedin verbis Tertullia- ni aut errorem aut mendum fübeftfe, lucu- lenter J ze T. - HAERESI VALENTIN, 419 :äm lente;' probauit Tiille À* montius, Z.c. g.;qz.feq. L hinc plura non addimus, T .$. IV. n -Occafionem: difcedendi ab ecdle-- Qu ( fia, haerefinque füam promulgandi de- i diffe dicitur ambitio eius, qua intrans- Dot uerfum actus fuerit, cum fpe obtinendi i Epifcopatus excidiflet. (e) ^ Plurimos w autem nactus eít difcipulos , tum in. , du Aegypto;tum Romae, alibique. (f) Ne- Ima que viua tantum voce praefentes, fed 2« abíentes etiam & pofteros fcriptis eru- j dire,fnamq il« ueprapsgare do&rinam co- T natuseft.(g) .. Ih (e) Au&or eft Tertullianus eopra Valenti- T. nianos cap.1V, Sperauerat Epifcopatum Valen- n tinus , quia & ingenio poterat & eloquio, .Sed l: alium ex martyrii praerogatiua loci potitum.» il indignatus, de ecclefía autbenticae regulae ab- Jl rupit (vt folent apimipro prioratu exciti prae- j fumtione wltionis accendi) ad expugnandam.s conuer[us veritatem. Cuius vrbis cathe- ! ll dram ambiuerit Valentinus , haud expri- 10 mit Tertullianus , nec alius quispiam do- !d cet. Quod vero dicit eum & ingenio & I eloquio plurimum valuiffe , ex eo confir- matur,quodfüpra $.1L de eruditione , rl ln & praeftanti Valentini indole obferuaui- d mus, Tertullianum recentiores advnum Dd 2 fere ! ss DISSERTATIO DE£ 410 fere omnes fequuntur , &intrepidenefcio an fatis caute, afferunt, Valentino repul- fam in Epifcopatu obtinendo occafionem xromulgandae, haerefeos fubminiftraffe. Balrháfar Bebelius in 4priguiratibia Ecclefíe i tribus prioribus poff natum. Chriftum feculia Euangelicae & bodiernae opovíQa fec. LL ar- tic.VI. p. 1.368. Tillemontius Zaz: les me- imoires pour feruir a P Hiftoire Ecclefiaflique.s T. l. parr. II p.m. 164. aliique, Ex antiquis tamen Philaftrius videtur adftipulari "Tertulliano, caufam haerefeos in ambiti- onem Valentini reiiciendo: i» primis qui- dem, inquit, fuir in ecclefra, elatior autem fa- Aft &us pofimodum non paruo deceptus. eft. quod fpe Epifcopatus exciderit, nec Phila- ftrius, necalius quisquam veterum, prae- ter Tertullianum,memoriae prodidit. (f ) In Aegypto eum docuiffe ex Epiphanio conftat , Paeref, XXX1. $. VII. ibique adhuc circafinem feculi quarti extitiffe, qui Va- lentini do&trinam fequerentur , obferua- Vid. Tillemontius tüm eft viris doctis, J.c.p.166.. Romam füb Hygino Pontifice eum veniffe iam fupra ex Irenaeo A. IlI. cap.IV, commemorauimus, . Diffimulaf- fetamen initio fententiam, & proortho- doxo fegeffiffe,intelligimus ex Tertullia- no depraefcript. adu, Haerct. cap.XXX.. De- tecto, & manifeftato fatis errore, duabus vicibus eiectus fuit ex ecclefia , & i» perpe- £unum * HAERESI VALENTIN. 4N f tuum tandem difidium relegatus vt Tertulli- ul anus loquitur Z c. Eodem tempore quo " Matcion eadem fata expertus eft, hoc fa- [ WA &tü, idem Tertullianus nos condocet, hoc WH tl eft, vt nonnulli calculos fübducunt , füb initium Epifcopatus Pii, qui Hyginum.» I ! excepit. Roma digreffusin Cyprum in- fuülam fecontulit, tantumque abeft vt fe correxerit, vt potius ibi haerefin fuam ve- 1 lut abfoluerit , fi Epiphanio credimus ifÍ Philaftrius itidem.; l baeref. XXXI. $. VII. teftatur in Cypro degentem aperte & ci- fra ambages , errores fuos, quos hactenus tegere vtcunque & palliare allaborauerat, Ex diffeminare coepiffe. cap. XXXVIII. Cypro Romam rediiffe nonnulli autu- E o — . mant: vnde dubium enafcitur, an tum demum anathematis fulmine percuffus fuerit, quod tamen 1am in eum vibratum nonnulli perhibent , cum Roma relicta; lc in Cyprum concederet. Quicquid huius fit, mortuum fub Aniceto conftat , idque diferte docet Irenaeus cap. IV. . Quodau- tem plurimos tum Romae habuerit affe- clas ex eodem Irenaeo difcimus , qui re- fert, Polycarpum fub Aniceto Romam.» veniffe, & multos Valentinianos, vt eiu- rata haerefi, ad ecclefiam orthodoxam. reuerterentur , induxiffe, ///. M. cap. T. (g) Ad fcripta Valentiniquodattinet , pri- mo librum füb nomine Sepéia ab eo edi- Dd 3 tum st 422 DISSERTATÍO DE tum colligitur ex Tertulliano aZwerfus Va- dentinianos cap. II, Docet ipfa Sophianon « —.—-.—1 quidem Valentini, fed Salomonis. Deinde Pfalmorum Valentini meminit idem Ter- tullianus ZZ. I, de carne Chrifli cap.XX. No- bis quoque ad banc [peciem Pfalmi patrocina- buntur, non quidem Apoflatae €& baeretici , && latonici Valentini ; fed fantliffrmi & receptis- fémi Prophetae Dauid. Sedhorum Pfalmo- morum nullum füpereft fragmentum, fi- cut nec Sophiae , nifi forte pars huius cenfenda fit differtatioValentini, qux ex- tat apud Origenem Dialogo contra Mario- zitas Sect.]IV. &quamlo. Erneftus Grabi- us Tomo fecundo Spicilegii fui Ànferuit, Por- o Epiftolas fcripfit Valentinus atque Ho- milias, ex quib»fragmenta quaedam con- feruauit Clemens Alexandrinus , in fuis Stromatum libris, quae collegit ediditque quem laudauimus Grabius 7 c. p.5o. feqq. Feuardentius in notis ad prooemium Ire- naei autumat,etiam Euangelium ahquod a Valentino fcriptum effe. Valentinus,m- quit, Haerefrarcba quacdam feriptis euulgauit velut Euangelium , Pfalmos & Sopbiam, vt eft apud Tertullzanum lib. de Praeftript. Clemen- tem Alexandrinum lib, II, Strom, 6 Epipbani- w7-. Aftapud Clementem &Epiphanium nulla huius Euangelii iniicitur mentio. — Tertullianus equidem dicit Pracfcript.adv. lmeref cap. XLIX. Ewngeltqm etiam babet fuum HAERESI VALENTIN. | 45 1 fuum praeter baecnoftra, Sed criticl iam.s n dudum demonftrarunt , alteram libri hu- Inde ius partem a capite quadragefimo fexto ad finem vsque fpuriam effe. Et fanes WTevr- li fi Tertulliani haec. effent, ipfe fibi con- Mibl tradiceret, quippe qui cap. XXVIII. — Va-. hU lentinum a. fuppofitionis crimine abfol- u uit, quod tamen auctor appendicis haud It obícure illi intentat. Irenaeus quidem Y ab iis qui fant a V'alentino Euangelium con- QUs fcriptum innuit,difcipulos Valentini frau- [ dis arguens, fedipfi Valentino eiusmodi 7 quid non obiicit. //. III. c4p. XL add. Gra- bius 4 c. p.42. Denique &apud Epipha- lm o nium 4. ec. $. V. & VI, magnumlibri cuius- dam Valentiniani extat fragmentum.s, of quod ex aliquoipfius Valentini libro de- [us promptum afferuit Blondellus: aft repu- u gnat Pearfonius his innixus rationibus z [ primo quod Epiphanius contra Valenti- nianos difputans, & fragmentum huius [ libri recitans, eum vocet 7» &uvav (3(3Aov, ;od ll non eiu fed eorum librum , alicuius fcilicet Valentiniani, nonipfius Valentini, De- 74 inde quod ad finem fragmenti addat : && äjl baec quidem ex. parte librorum. eorum («9V / i QiBA mv eiuvaw). inferta bucusque mibi dita s f[«nte; Denique quod fententia Valentini, It [ prout refertur ab.Irenaeo,multum difcre- pet ab iis, quaein hoc fragmento legun- tur, Id quod mirum quidem non fit», u cum L 4 424 DISSERTATIO DE cum Valentini fectatores tam a magiflro, tum a feipfis faepe difíeaferint. in Zindic, Epiflol. ignatit part, H c. V. t V f Tamad ipía Va lentiniánorum quod ( attinet dogmata, praecipuum illorum., eft de aeonibus , gia. (h) ! horumqqe genealo- (h) Primo namque conftituebant Deuz: izui- Jffbulem, fempiternum & Ingenitum,quem Pro- E arcba, Propatora & Byrbon fiue profundita- £&? vocabant, Huic focium adiungebant , l Ennoiam Íeu cogitationem, quam & zratzam J appellabant, quae füfcepto a Bytho femi- ii ne genuerit zezrez, hoc eft vnigenitum ,, f & patrem qui initium fit omnium, & veri- d Zatem, Prima Igitur Syzygia ex illorum s menteeft Profundi & Siges feu Silenrii, alte- l ftamentiá & vertmati. Hanc quadrigam, primordialem tetracfyn. & authenticam ap- pellitabant. Ruríos ex mente & volun- l li tate prodiiífe Logop & Pizzm dicebant, vt.s ex hisiterum Hominem & Ecclefgam , quae l duae Syzygiae prioribus additae, primam aeonum claffem conftituunt, fiue primige- ziam Ogdoadem , omnium rerum funda- | mentum ac radicem. Ex hifce autem primariis aeonibus alios fecundarios de- Il riuabant. Namqueex verbo & vita inter x o« fe coniuni&tis rur(us Siecem alios & e mine — —— Ó 45 HAERESI VAL'ENTIN.i A&[G, H minue atque eec/e/fa duodecin'; propagato; fuiffe,.qui.fi octo primigeniis addantur, To- triginta inde conficiuntur aeones, tum vero complexum omnium aeonum , Pleromavocabant, Nullum hacde re in- Uj ter eruditos eft dubium , cum commüni confenfü veteres hanc detriginta aeonibs d fententiam Valentinianis tribuant, vid. Irenaeus 4£, I. cap. I & V, Tertullianus ^i contra z/eptinianos cap. VII, & FIII. Au- //, guftinus de Haereffbus cap. XI. 'Theodore- H tus Zb. L, Haeretic. c4p. XXIII. Epiphanius Haereff XXXI. vt nunc recentiores taceam n qui ex vereribushaecrepetunt, Nomina etiam aeonum abIrenaeo acEpiphanio re- A feruntur, & illorum quidem qui fecundam ! claffem conftituunr haec fünt ;; Byrbius , Miflio, dgeratum, Henoffs, dutopbye, V. oluptas, Immobilis, $ynonofés , Vnigema . 8. Maecaria ». Quiautem ad tertiam. claffem ertinent ) hifce infigniuntur nominibus : araclera, Fides, Paternus, $pes, Maternus, Cbaritàs, 4i- nus, Intelligentia, Ecclefiaflicue, Felicitas, Tbe- ( leru, Sapientia,, Horum aeonum & pere- grina barbaraque apud Epiphanium le- guntur nomina,quae tamen quin Ebraea fint, fed deprauata valde atque contorta, nullum mihi eft dubium , & ex dic'e" dis etiam luculenter patebit.- Ceterum non vna fuit apud ipfos Va« lentinianos aeonum difpofitio & genealo- Dd; gia. 416 , DïISSER'TATIO DE w'gia. Id quod vel ex fundamentali illorum tetra&ty patet. Namque in fragmezto- uodam Valentiniano apud Irenaeum., Aby(Qs ex drche i, e. Nu feu mente, & Aletheias feu veritate: in alioautem fragmento a- ä ud Epiphanium, ex iisdem equidem.s, íed mediantibus Homize & Eccleffa, aut ex Homine & Ecclefia A« procedit. Blon- dellus vt euinceret,Ignatium verbis fupra citatis ex Epiftolaeius ad Magnefios , ad dogma Valentinianorum refpexiffe , no- vamrationem genealogiam aeonum ex- plicandi excogitauit, aíferuitque juxta.» hosce homines Aéyov ex Bytho &Sigeé- ZA MAEOC "a . o dudP miffum. Aftacriter impugnat hanc fen- tentiam Io, Pearfonius in Piad. Ignat. part- II. cap, V. & erudite demonftrat, hanc ge- nealogiam aeonum a mente Valentinia- norum prorfus alienam effe. Primo nam- ueapud veteres eiusmodi genealogiam: nullibi reperiri, - Deinde fyftemati Valen- tinianorü eam. repugnare , quippe fecun- dumquod, qui ex primaSyzygia natus ett aeon , intra prinam.quadrigam & primor- Hinc& dialem tetraétyn. contineatur, illiBython cognitum effe,ceteris nonitem, Diferte hoc docet Irenaeus z. Er propatorem uidem eorum cognitum foli dicuntei, qui ex eo natus eft Monogeni , boc eft Noz veliquis vero omnibus inuifibilem e[fe. — Nusfcilicet & ; quod . Monogenes feu vnigenitus dicitur. folus HAERESI VALENTIN, 417 T folus—ille ex Bytho & Syge natus fit : quod en de illisintelligendum aeonibus, quiinftar üffu mafculorum repraefentantur;: ceteroquin tht enim poft Nà» etiam zA/eav feu verita- It temex Bytho & Sige natum conftat. De.5 , Aéyo autem porro docebant Valentiniani, a quod quemadmodum ex Bytho &Sige na- Bjon- tus non effet , ita nec Bythus illi fit cogni- lf tus. Teftatur hoc Irenaeus i. HI. cap. , Ly XLVIIL |— Sypxliter autem rur(us & de Logo n zertiam prolationem ei a patre donans , vnde » nea € ignorat magnitudinem eiu& T'ertullianus Uib c.,AX, $ed & baec exceptio perfonarum efl ,quad lgB: Jolus ille N8G ex omnibus immenff patris fruitur C * notione ,gaudens & exultans , illis utique moe- M^ rentibus, Neque tantum in eo Blondel- lusa recepta opinione difcedit, quod Aó- Ij yo ex Bytho & Sige propagatum fingit, 4 fed.& fuae hypothefi inferuiens plane ali- li am aeonum genealogiam , faltem ad pri- lenl mam claffem quod attinet,comminifcitur, J Supremum mquit, 4l Aeonum fomniantes (2u- st Ov a fe & urgowdopa, ditlum , qui ex a vyne i complexu geminam prolem Wv feu Ylov£pa, €5' Iu& eiAi;:g'E-tæv fufcepiffet , vurfus w3v feu Ylovré£po, Ir evyn matricommixtum . Aó"yov xaá Qany genu- t iffe fingebant. Quam Blondelli fententi- T4 am , fequenti fchemate clariorem reddere nititur Pearfonius ; ZM X j By- ls AOT 41 ms-s'p:'RTA-rIo-- DÉ Y Bythus --- Sige 3 SUUPTP. PI;Ius iil Verit)as i Nus ---- Sige — D T5 !s 4 MA -- Sermo — A&'im'ïapgnat hanc genealogiäm acriter s Pearfonius, Nec immerito. Primo nam- que fatetur Blondellus, cam Patrum rela- tione hànc fententiam non conuenire, , quippe quam hauferit ex fragmento Va- lentinianoapud Epiphanium, — Iftud ve- to fragmentü non ipfius Valentini, fed cu- iusdam Valentiniani effe, iam füpra obfer- vatum eft.' Pearfonius autem infüper o- ftendit, ne cum fragmenti quidem huius genealogia confentire fententiam Blon- delli. . Iuxtaillud namque aeones Valen- tinianos ita difponendoseffe. |l m Bythus --- Sxig.e l Pater . [ Pater -- M Sige b5 Verita s. ( Pater ---- Veritas. | ) Hanc mentem eH'e .au&toris fragmenti iftius , quicunque tandem fit, prolixe & ( operofe comprobat. Quicquid autem.s 2 huius * HAERESI VALENTIN. 4?9 huius fit, Valentinianos non fatis inter fe conueniffe lubens conceffero , & ex dictis manifefto quoq; id colligitur.Caufa ex in- fra dicendis patebit. Eam vero quam nos exhibuimus,veram effe ipfius/Valentini,& praecipuorum forte etiam eius di(cipulo- rum, fententiam, veterum teftimonia, tlb nosdubitare nonfinunt. Poterit autem fequenti fchemate repraefentari ä Bythos ---- Sige i ] - jl D FN[ens —— d Veyita,; 'dkl 3Q H l V(;rbum --- Viqta- -r LL Q H Vj (i—Iqmo — . Ecck?fi'ä, j il $. VI. f Singularia etiam prorfus videntur, quae porro de fapientia eiusque abortu, vnde Ezthyzeftsieu Acbamoth prodierit , docent, itemque de lefa ex flore omni- um aeonum velut compofito, hoc eft, omnibus to () . perfectionibus diuinis pracdi- ( Sapiepfia nimirüm , aeonum nouiffi- Jii ma , 1ta porro docent, magno defiderio , cognofcendi Patrem feu profundum, fla- de- U : gfauit, atque cum omnes vires inten ret 429 ' DISSERTATIO DE ret, parumabfuft, quin a luce ïpr*of'un'di abforberetur. Aft ab accurente illi Horo fiue £ermino , qui. & erux , Redemtor , le[ue & Frutlificator audit, a propofito dimota, atqueita conferuatafuit. AftSophiata- -..g«-m..'--,-.qi men defiderio cognofcendi patrem graui- dafaCta peperit fübftantiam informem., foemininam , plenam ignorantiae , timo- ris , taedii, quae extra pleroma remanfit , cum iniftud regreffa effet fophia. Hanc fübftantiam Ezt£yme/in vocant , itemque.» [ Achamotb, re&tius fecundum indolem lin- uae Ebraeae Cbochmotb , dicendam. — Ne Ii auté reliquis aeonibus fimile quid contin- geret,per prouidam Patris curam ex men- te nouam prodiiffe Syzygiam , Chrifjum & Spiritum fanttum confummatores aeonum. :l Chrifti fuiffe officium, condocere aeones atrem effe incomprehenfibilem , Spiritüs fan&tis autem,adducere eos ad laudes pa- tris concelebrandas,quietemque adaman- li dam, Omnesitaque aeonesita ad aequi- tatem reductos, füummaque laetitia perfu- i Ir fos contuliffe fingulos optimam florentiffi- mamque fui partem , vnde Iefüs prodierit, Q uem omnium aeonum complexum no- mina dicebant, fpeciatim Zerói & Chrifli, | An- quippe aquibus otiginem duxerit. ] ( elos etiam vna cum illo produ&os., ve- lut fatellites eius , addunt. anio, Et haec quidem ex Irenaeo , Epiph aliis« 4 I HAERESE VALENTIM, 431 uj aliisque veterum fatis notafunt. ^ Exre- centioribus eadem prolixe répetunt Col- j Hafi ) I'!/J bergius deerigine & progreffa errorum & Imyi, Haereffum in. Eccleffa cap. IV, & Fleurius lt dans l* Hiffor]e Ecclefiaflique lib, 1II. p. 340. pas feq4.aliüique, "Videntur autem omnia eo n fpe&tare , vt mundi fpiritualis & animae » [ Meffiae, quaeillipraeerat, ortuni doce- " ant. Hincex variis Scripturae dictis fen- tentlam füam confirmabant. Ia Namque» g quod Co/off. LI. . dicitar, in Chrifto habi- 1]l taífe totam plenitudinem Deitatis , id mo- N 'e fao explicabant , omnium aeofínum , Yi« perfe&tiones in eum collatas effe,& fic por- i fO. Sed mentemillorum clariusin fe- m quentibus edifferemus; .nunc & ipfardog- JUf mata indicaffe fufficiat, Ws $. VII. j Quemadmodum autem quae dixi- J mus, ad mundi inuifibilis ortum atque Y natales pertinent: itafüo etiam more , )quþ de mundi vifibilis origine , deque fub- 3r'fu- ^f ftantiarum varietate philofophabantur, cum pluribus tamen veteribus philofo- rit HQ' his, fpiritum huius vniuerfi admitte- j bant. (k) M (k) Res iuxta Valentinianos ita fe habet , " Sophiae filia Achamoth di&ta , cuiusantea mentionem iniecimus,extra pleroma con- lu ftituta in tenebris oberrabat , donec Chri- j ftus 4n - DISSERTATIO -DE v&us' eius mifertus , & extenfus ;er cfücerh feu Horon, eiformam impertüret, fecun- dum fubftantiam tantum , non fecandum fcientiam. Chrifto autem feu verbo in.5 pleroma difcedente, virtutemque fuam ä fubtrahente, Achamoth lumen iftud fibi relictum , ftudiofe inquirebat , fed repref- faa termino feu Horo, totam fe luétui tradebat atque dolori. . Atque hinc de- mum. multas mundi materialis extitiffe ; partes. Exipfa eius ad Chgiüum conuet- fione animam mundi& Demiurgi. pro- gnatarn: ex timore &tremore materiam. profluxiffe: lachrymas eius aquae dediffe originem: confternationem eius & pauo- Y rem , terrae , & fic porro. Lugenti itaque j2 & audaciam deprecanti denuo fuppetias l tuliffe Chriftum aiunt ? mittendo ei para- : cletum lefüm , Angelorum comitatu fti- ( patum, hancfcientam eiingeneraffe, & abomnidolore & cruciatu liberaffe. Tum fibi rédditamAchamothrifu produxiffe lu- cem;&ita eam triplex peperiffe fübftanti- arum geenus, fpirirusle ex Angelorum com- plexu, vel vt alii dicunt ex imaginatione, ï auimale ex conuerfione , materiale , ex pas- fione, Spirituales feu Pneumatica: i'uchanf tias natura bonas & corruptionis exper- tes effe, P/ycbicas leu . animales & corru- ptionis & falutis impetrandae effe, Ccapaces, prout ad bonum aut malum 3 cone 433 - : ,HAERES; VALEN:T!&'— m conueríaüe fuer(int vmárenialey deniq-ug feu CU Zylicas corruptoni prorfüs efle obnoxias, um Ipfam Achamoth fuiffe naturae fpiritualis, üll produxiffe tamen fubftantias animales & lU fpirituales. Ex genereautem animalium d .lbl fuiffe demiurgum , mundi huius vifibi- ;*pre:'- lis effectorem. Et haec ruríns ex dictis i auctor;bus, Epiphanio , Irenaeo , Tertul- ude liano,notafünt, Necdubium cuiquama il eíTe poteft , voluiífe Valentinum hoc mo- lil do mundi materialis & vifibilis ortum ex« n plicare. Il» . $. VIII. ïfffe "Triplicem autem cum Pc-at'uebänt j Valentiniani hominem , hoc innuebant, V ex tribus partibus compofitum homi- (l "n i nem, con atumqueeffe. (l) i () Demiurgum fcilicet vel fpiritum naturae, D praeeunte velut, & cunétas operationes I dirigente fapientia , & coelum & terram & li ceterasres, cumprimis etiam hominem.a Jl terrenum condidiffe , ex vifibili fubftan- tia, eidemque indidiffe hominem anima- Z lem,vt creatori demiurgo fimilis euaderet, s Tunica pellicea eum deinceps veftiuiffe , hoceftcarne. Sophiam vero matrem cre- lr. atore infcio,tertiam partem, fcilicet femen u- fuur fpirituale addidiffe , vnde homo fpi- Ex tribus itaque parti- rimalis euaferit. u$ k lu 3 : PDISSERTATIO DÉ- j 1-34 Lsf .bug conflatum ho;ninem Valentiniar.li— contendebant , terreno fcilicet homine, , animali atque fpirituali. Referunt hunc in modum Valentinia- W norum mentem lIrenaeus //j. Z, cap.1, 'T'er- p tullianus contra. Valentinianos,cap, XXIX. ct aliique, Irenaeus addit: Heminumporro fu | £riagenera flatuuntur , terrepum , fpirituale , n animale, quae in Caino, Abele & Setbo cernun- Tie tur. d qm'!/w totidem naturae non iam n þ'n- pu gulis , fed per genera propagatae funt, — Ex i tl zerrenum corruptione difJolui ; animale vero , ff dte fe potioribus. dediderit , media in regione con- quie[cere; ffn deteriora «ligat, ad fimiliatrans- Qif, ferri. — Spiritualia denig, quae quidem Acba- u motb confeuerit , exillo rempore in bodiermum vsque piarum animarum difciplinae commi[a.» atque educata , quod adbuc infantia miffa ffnt : f5 . — qpoflea vbi perfetlionem adepta fuerint , Salua- torá dngelis matrimonio collocari , cum inte- rim animae ipfae cum conditore nece[[ario me- dio [o.o fe contineant. Quibus tamen nihil a- liud volunt Valentiniani, quam quod iam àn. praecedentibus indicauerat lrenaeus. £. £ —— — £* — £— Tria fcilicet afferebant hominumgenera, —ÜÀ quodin iis vna ex iftis partibus , ex quibus aiaidi omnes compofitos putabant, maxime. p praenalebat, Et huius diuerfitatis fym- bolum effe volebant tres fratres , Cainum, Ab w '.— elem , & Sethflf" $.1X, ". - " dÀ HÀERESE VALENTIN. 435 Ya d $. IX. Diabolum cum toto fpirituum ma- Iu lignorum choro itidemab infeliciillo a« Is $ul pientiaeabortuin lucem editum effe do- cebant: cumque affectus certos cetera- [/(W rum rerumcauías affignare folebant, Mi malignos illos fpiritus ex triftitia origi- hi J nem ducere autumabant. (m) Nec re- pugnat huic fententiae , quod duplex AT du rerum principium, bonum alterum , ( alrerum malum admiffifle perhibean- i« tur. (n) ! (m) Auguftinus de Valentino ita loquïtür: n De tricefimo [eculo dicit Diabolum genitum , & m J 4 Diabolo alioy. natos qui fecerint bunc mune il dum. DeHaereffbur cap. XI, Minus qüie m i dem accurate, Necenim detricefimo aéo» / ne, fed ab abortiua iftafübftantia , quam n fapientia in lucem ediderat,quamq; Acha- IE moth vocabant, diabolum genitum effe docebant, Multo minus verum eft, eos Jus docuiffe , a Diabolo alios natos, qui feces , rinthunc mundum. Namque vifibilis hu- us ius mundi architeé&tum peculiarem feu demiurgum , a diabolo prorfus diftin- mn €tum, conftituebant, Diferte hanc Aue U guftini fententiam refellit Irenaeus: Er veliquo porró perturbationum genere [hiritualia v'?vcfguitie: procreatà i indeg, &' Diabolum exora Eea £uni 426 DISSEI.(TATIO DE tum quem moderarorem mundi fzzciuht , Uh4 » cum Daemoniis & Angelis , cetezaque omni [Di- Ferum condito- ritualinequitiae [ubft antia. vem ipfum animalem , matris filium effe dicunt , E — i i m ^ . igims ..l moderatovem vero Mandi quoddam opu condi- 1orá, Ac mundi fane reclorem , quae fupra fe.» fünt ,. vtpote nequitiae Spirirum , inteligere ; conditorem quod animalis , ig norare defendunt, Hic equidem diabolus feu fpiritus nequi- tiae vocatur Kocuoxpéisae , mundi moderator, vnde forteerror Auguftini profiuxit, aft idem femper difcernitur a mundi condi- tore , fiue demiurgo, quemtandem nihil aliud effe, quam fpiritum vniuerfi, in fe- ETRT ONEEPUNC NE MOR N SMUETE Ut uentibus demonftrabitur, (n) Tribuitur haec fententia, quod duo princip:a rerum, bonum alterum, alterum malumafferuerit, Valentino ab Hierony- mo, in procem. Epift. ad Philipp. T. VI. Opp. p« 2tt. & ad Ephef. II p. 173. & abipfo Ori- gene «spi eipyv lib 1P. cap. VII, Nerum non itahoc capiendum exiftimauerim, ac fi füummo Deo omnium rerum fonti & principio, aliud aequale, & eiusdem pote- ftatis, adiunxerit. Hoc enim fyftemati Valentiniano hacten» expofito repugna- re videtur: fed quod in mundi huius ma- terialisgeneratione, quaedam fuübftantiae ex materiae conditione ad praua ferantur. Id quod ad daemonesetiam , quatenus materiales funt, forte reCteretuleris, His autem HAERESI VALENTIN. 437 iib UL autem corpora tribuere Valentinum mi- [ 7) )yl rumnon eft , cum praeter Ebraeos, & an- nit tiquifimos gentilium philofophos, do- 7 &iffimi ecclefiae patres idem fecerint. Sed iuuat hac dere audireipfum Valentinum, M'nf':- in differtatione cuius fragmentü confer- 48 f vauit nobisOrigenes in Dia/ogo contz: Mare it cionitat Se&f. IV. quod itidem Io, Erneftus Grabius recudi fecit T. II. Spicilegii p.yy. ii Z feéq4. Cum enim fingularia prauiratis e- 4 xempla attuliffet Valentinus, ita pe:git.s2- )de ltaque cum tot ac talium ego fpettator ejJem , al factus , vnde if a orirentur ?. coepi difquirere , 12 item, quodnam principium motionis illorum * & quis eiusmodi contra bomines macbinaretur ? n vnde barum rerum inuentio? & quisiflorum fUl magifler effoz*. Ac Deum quidem dicere borum Jj auítorem, non audere poteram, Sed neg, iu- l dicabam , 4b illo fuam. babere f[ubflantiam.s, vel effentiae fuae conflantiam. — Qui emim de.» u tUf Deo ifla cogitari poffemt*. Etenim bonus creatür eft , praui vero nibil ipfiinefl. — Neque tahbus gaudere poteft , [ed eorum propaginem probi- ii Jo bet , c054, qui illis deletiantur abiicit: qui autem ea fugiunt vecipit, — Et quosiodo abfurdum non At i fít, Deum conditorem illorum dicere, qui eadem Ul renuit ? neque enim e[[z vellet , ff primus eorum auctor ipfe extitiffet. Eos namq,qui ad ipfum I Fnde mi- J accedunt , imitatores fui vult fieri, bi videbarur. ab omni vatione alienum , baec illz ( adaptare , vel quafi ab illo fatta fimt 5 vel (licet f "7- n kEe3 DISSERTATIO DE L —— À jaxime colncederem,w þoj/;'bile 672,- Vr 4Ziquzld ex d v dis quae non funt fiat) quod etiam ip[e mala cre- auerit. .. Namqui ex bis quae non funt effe illa l fecerat ,mequaquam ea rur[um e medio tolleret, qi K ze e[fent. Vel fi hoc ne«e[fario dicendum fít , quaf fuerit olim tempts, quandao Deus malís de- Eu detlaretur , nunc tamen, (quod mibi videtur pl ampoffibile dicere de Dea) inconueniens efl , 1ipfe- us naturae diuinae boc tribtiere, — . Quocirea o - vifum eft mibi , caexiflere tpff illud, cui nomen. eft materia: ex qua ea quae [unt, procreauit ,, iKl affabre illa prudenterque diftezneus , & ele- qu ganter ornans ,ex qua (materia) 6 mala ef- fe videntur. Cum enim necfalla uec formatm l alla effet, infuper etiam inardinate ad illa ma- dM da ferretur Deique artificium deffderaret ; ifle z 05 inuidit, neque femper illam ffhi veliclam.s. ia ferri voluity [ed gmanum . creationi 4dmos uir, 7 a pelfrnis (parzibue). diflingueze. valuit optima : ac proinde frc ea coudidit. ;,Q:'men )ä «unque vero in. sllatum erearet , foeculenta e« zant, baec quod ad opifrcium imepta effent, pra- ue fe babebant , zeliquit , vtpote . nullatenus ip/E conuenientia. - Ex quibus , vt mibi vide- £ur, nunc malainbomines difileunt, Sic subi vifum eff vem [? babere, . Afierit hic équi- dem Valentinus, materiam Deo coexifte- re:quod tamen, nifi me omnia fallunt s de Demiurgo eftintelligendum. | Hunc e- nim Dei, itemque Dei Patris nomine in m fcholis Valentinianorum infigniri notu € .(-. e HAERESI VALENTIN. Em 439 qud a eft. Certefide Deo füpremo capias, non "m video, quo pa&to haec cum fyftemate Va- fge h lentiniano conciliari poffint. Nec obftat, . tl , quod Daemones mali a Demiurgo ifto nl(lü/f non producti fint : liquet enim Valenti- li num hic tantum de homiaibus & caufa. Utl prauitatis, quz in illis deprehendxtur, ver- m ba facere. Q1 e ::Säz: L Ad hominem a labe corporis libe- t4MI Ó ij randum miffüum Seruarorem docebant, iltt quem ex Chrifto animali & Iefü com- "4 ofitum , qui in Chriftum in baptismo defcenderlt ftatuebant, ialtem&afulffe UM j dicuntur. (o) du u!if/ ] (o) Cum hominis fümmam in eo Pcatucbant miferiam, quod homo [piritualis vnacum (i4t animali corpori inclufus & ab eodem ve- Zf' lutoppreffus effet, non poterant non füm- rzä mam contra elus fehcxtatem in. lxberatlo- fthh nea corpore & materia, & in primaeuum ! ftatum refhtutlone collocare Et hunc 1( h in finem miffum Saluatorem docebant, a- n nimalis quidern & fpiritualis naturae par- qu ticipem, & corpore praeterea ve&ntum..s, jl aít expertem naturae terreftris & yoias , 10, Hunc C/ri- quae falutis non fit capax. t fium animalem vocabant , naturalem demi- 1! urgi flium. Natum eum ex virgine Ma- n EC A ria 4 4340 - DISSERTATIO DE —— ia negabant , fed per eam , ceu aqua per canalem transiüffe., & ita in mundum s hunc afpectabilem intraffe. corpore cir- cumdatum:in baptiímo autem defcendiffe fuper illum Iefüm ex pleromate, &itao- mnes aeonum perfectiones in illum col- latas. Hunc lefum iterum difceffiffe cum äï ad Pilatum duceretur, vtadeo folus ani- malis Chriftus pateretur. Spiritualem namque fübftantiam, feu femen matris i- Et tidem pati non potuiffe, «Aerebant. de partibus quidem ex quibus animalem i buncce Chriftum compofitum putabant, Í ita loquitur Irenaeus : Nam eorum , quae s feruare decreuer at ,| omnium in fe ferunt ba- bui[fe primitias : puta ab Achamorb Spiritum 5: | animalem. a conditore (Demiurgo) Chriffum : ac functionis [uae adminiflrandae gratia corpus animnali natura. conflans induiffe , 6^ quidem incredibili quadam arte ffc elaboratum , vt vi- deri, contrectari , patique posfrt. erc,g ä uibil cum materia eidem fuiffe commune : quip- peeum materia mnffqumda-e faluti uequaquam idonea frt. ap. Epiphanium 4 e. p. m. i$$. Mirum (ane eos a corpore diftinxiffe ma- teriam, &corpus Chriftotribuiffe, aft de- negaífe materiam, — Forte corpus intelle- xeruntinuifibileaut apparens, vna cum Docetis. Eft haec coniectura Fleurii in Hiftor. Ecclef. T. l. p.344. quem fequitur Tillemontius 4c.p.77. Quod vero do- Ccuée« m HAERESI VALENTIN. 441 " lun, cuerint, Chriftum e coelo corpus fu,.um.;s detuliffe , & per vterum Mariae tan- (id quam aquam per fiftulam tranfiiffe, te- if ftatur Epiphanius: Eff aurem baec illorum ( epinio , inquit Z e/p. m. 171 Iefum Chriflum Ya Dominum nofirum Saluatorem effe , vti dixi- bt mus , ac Chriflum &Y Verbum ac Tradutlórem IT G HFinitorem ac Terminum. — Eundem cOrpus Ut 4 cocío detuliffe ac tanquam aqua per Éflulam, lt^ ffe ipfum per Mariam tranfrffe Virginem , neq, j quiequam ex eius vtero fumffffe , fed e eoela at zraxiffe corpus, — add. T'ertullianns de Prae- n féript.cap, XLIX. — & adu. Va u XLVII, ^ lentiniar?. cap. 17 Reliqua tandem quae huc pertinent ; Wf hunc in modum edifferit Irenaeus : Nec WT defunt, quibus placet , etiam ab illo (con- ( ditore feu demiurgo) pecuZarem filium [ "n ! p« Chriffum, fed Amimalem producium, de qua per Prophetas locutusfrt. — Hunc illum effe, u u qui ftc tauquam aqua per fiflulas , ita. per " [ Mariam tranfierit s im eumque poffea cum ! baptizaretur fubcolumbae defceudifje /pe- ce alterum lum de. Pleromate Saltato- Ilf de VeHt ex ompibus conflatum , imo etiam. ei« dem Achamot lle 4 (5 fpirituale. fésnem inftum um fuiffe. Vnude quatuor ex itis comapofit um L effe Dominum affcuerant, vt prümariae i. tUf [ittá 4c primigeniae Tetradis Jtmilitudi- . LÉeS uetn il 44 DISSERTATIO DE nem expiz'meret : nimaurume fpirituati , : quod Ab Acbamothe deriuatum efl, ex ani- [/ sAli , quod a conditore , ex smcarnatione, quod inexplicabilà quodam artiftcio eff con- fextum : ac demum a Saluatore , hac eff ca- funba illa de ceelo de!zzp/)z'. Atque bunc lï: quidem patibilem nnquam fuiffe quomiam pati omnino nequeat ,'fguoa' neque contine- ryi, Heque oculis vfurpari pofft. — . Proin- de cum d Prlatum perduttus eff , demif" [ fimineum Chrifli Spiritim euolaffe. . Sed K neque maternum Mlud. fämm quiequam - j effe perpefftm: quod nibilo magts patzbite, i . fít ,"vt pote fpirituale, nec vel ipff conditori l quidem afpecialile. Reflat igitur,vt lorum | l opinione animalis ille Chr iftus fit paffus iti- demq. Alterqui ex 1ncarnatione cozflatus i! efl. Haec Irenaeus. Dubitate ramen aliquis 7 poffet, an haec Valentini fuerit fententia, |3 uibusdam enim faltem Valentiniano- rum eam tribuit Irenaeus. Nec defunt qui- Extattamen apud Cle- éus placeat &c. Q mentem Alexandrinum Zi£, IH. Strom.p.450. tl fragmentum Epiftolae Valentini ad Aga- thopodem quod huc videtur fpectare, & q Q ex quo colligas ipfumValentinum fimilia docuiffe. Verba Valentini haec fünt: Cwns ( amnia [uflinuiffet, erat continens , diuimiratem fe*ra) £ae^ fibi acquiffuit Iefue (S*fä Vr Ino8e eipy& HAEgEsx VALENTIN. 44: p !!, kdebat € bibebat peculiari modo 'n01n reddän: YAn) eibos. Janta ei inerat uis coptinentiae ,Ut et- i Jl j iam in eo nutrimentum non interierit ,quoniam ! T ipfe non babet interitum., — Nbi quod dicit.s Saluatorem acquifiuiffe diuinitatem., , ( /l j forte de coniun&tione Iefuüs & Chrifti in b;/ baptismo intelligendum eft. — Quod ve- ') f u ro afferit, eum peculiari modo ediífe & bibiffe, ni fallor, fignificat eum & alio i j quam nos, praeditum fuiffe corpore, ma- N teriae fcilicet corruptibilis experte, Non- Ul (/] nullos Valentinianorum Chriftum ex Io- n " fepho & Maria natum ftatuiffe , ex Pam- 7 /it phili Apologia pro Origene obferuat. Hu- ITH etius in Nozs ad Orig. p. 120.. Pluribus, ex recentioribus, hanc Valentini de Chrifto il 7 fententiam edi(ferunt, Fleurius Z «, Til- !1/ lemontius /. «, Danhauerus in Chrifleide /7; / quS 37.. Colberg a y ' q*ue..u lus .l. 6. c.ap-, IF. p. a. alil- 10 [ 5 F (h Infine deniciue— erum feculique ) confummatione dinerfam hominum fo- p re fortem, pro fubftantiae & naturae, quae in illis p raeualuit d;iu.erügate ^ da- yll cuerunt. (p) u (p) Finem rerum omnium feculique con- ( f fummationem tam demum expectandam tuas fä't exifc,imgnt, cum emnes homincs fpiri: les, ER DISSERTATIO DE 444 les , pergnofin feu veram fapientiam ad fummum perfectionis gradum füerint » -ä' perducti.. Tumfore, vt femine vniuerfo erfe£to Achamoth de medietatis regio- ne transferatur in pleroma, recipiatque.» | fponfum fuum Saluatorem ab omnibus aeonibus formatum , & matrimonio ei- dem iungatur , demiurgum autem ite- rum matris fuae locum occupatürum,fci-- licet medietatis regionem. Homines fpi- rituales inSpiritus plane conuerfos in-» pleroma receptum iri ftatuunt , foreque pc agno fponfae inftar , & Saluatorem cit- D 'cum daturos. Ex animalibus autem ho- 91 minibus iuftos, cum intra pleroma recipi h ant,transmiffum iri ad demiurgum neque intra medietatis receptacula. Quo facto, t inquiunt , ignis in mundo latens erum- pet, materiamque confümet , & ita mun- i dotandem finem faciet. Totidem feré verbis hzc Irenzus refert: Vbi fészen omne perfectum fuerit. , tum le ipfarum matrem Achamothb . ex. measa Q dlla fede transferrà €9 iutra Pleroma ve- te cipi oportere : mec mom €9 fpozfum füum m recuperare , Saluatorem, illum qui ab vni- uerfes in Iucem eft editus : vt Saluatorts ti (5 Sapientiae Achamoth coniugium inffi- : tuatur. — Idg, adeofacris in literis f[pon[um ue Ple- «c [pon[am fgnzfmre , tbalamumq FO0l Wiinn Ed HAERESI VALENTIN. 445 m à Tl nl ;iomzz zpfum effe. — Aff fpirituales bomines pofíquam animas . exuerint , && ad Spiri- ücti) Ll £t purarumque mentium conditionem e- l lqu vAferint , ac nullo detinente , nec afbecla- Uh biles in Pleroma penetrauerimt faluatora iot comitibus Angelis collocarz. — Quodadcun- m ? ditorem [hettat , eum quaque. fapientiae nj matris inlocum fucceffurum , medianque i Eo- regionem occupaturum exiflimant, 5lb demque loco iufforum animas otio€$ quiete L q&t potuuros effe , quod ad Pleroma mibil api- m eit. o maleperueniat, — His peractis ignem ilum qui in mundi latebris delirefcit, eruptu- u pl rumy 4c conflagraturum e[fe, Dozec 9- :g;m 4 nniconfumta materia,cum eodem €$ ipfe füf confumtus &5 in m'/äz'/em'redaäw fzærz'f. i ap. Epiphanium . 1zo. XII. i Ethaec cjüidfe r/,f m praecipua fünt Va- lentiniani fyftematis capita: cetera., A quae illis imputantur dogmata, modo " recte imputentur , conclufiones fünt, Á /fi quae ex hifce ii principiis facili negct.ifo de- riuantur. (q) : ln Il ! (q) SicDeum corporeum humanisq; mem-l bris & habitu conftantem eos afferuiffe au- /n [4 &or eft Rufinus in iguedliua prima in Hiero- nymum j äæ:ï d DISSERTATIO bE 44.6 , nj:?num T. 1X. Operum eius p. 162. Num reæ &te , affeuerare non audec, Certe apud re- e liquos eiusmodi quid non deprehendo: & in füummum iftum Deum rerum omni- ( um fontem & auctorem non (quxadrat,cu»m rerum materialium originem ab Acha- moth demum deriuent. Multo itaque» magis ipfum Deum omnis materiae ex- pertem ftatuerunt: fi autem omnis mate- ! riae expers eft , quo pacto membra habi- I tusque corporis humani in eum cadent ? Nififorte more Kabbaliftico Deum fub fi- ( urahominis conceperunt: quodforte a- Qu t liosin eam adduxit opinionem , ac fi reue- t ra Deo corpushumanum tribuerent. I- Q AvOsérgva, quoq; nonnulli Valentinianis [ obiiciunt , & exrecentioribus quidem Be- ( belius in Antiquit. &cclef. Sec, IT. artic, VI. p. à 37* Sedperperam, vtex dicendis con- ftabit. l Namque aeonum nomine tan« Ir dem nihil aliud quam diuina attributa at* l que perfeCtiones defignabant : adeoque L woÀvOsóvmr(2» hinc nullo modo argui l poffunt, Spiritibus autem creatis , fpeci- ( atim fpiritui vniuerfali, quem conditorem i vocabant, dum Dei nomen quandogq; tri- ü buebant , improprie tunc eos banc vocemi accepiffe, dubitarifortenequit, Praete- téa negaffe dicuntur refürrectionem mor- 'T'eftatur hoc Tertullianus de.s tuorum. Praefcript, adu, Haeret, cap. KLIX, qui & ä CQPQ m HAÉRESI VALENTIN, 447 m *-,24;7; XXLLI. auCtor eft * Iuxta eosiam fa&gm ia e(Te refurre&tionem, UE Iuxta Epiphanium autem Haeref.X XXI. Ofrj p.m.172. docent; non hocipfum refurgere h ctn corpus,fed alterum ex eodem ortum,quod Md fpirituale nüncupant: neque tamen o- QU mnpium, fedeorundum duntaxat, quos d illi fpirituales nuncupant , atque eorum., i etiam quos animalesvocant, dummode ld lufte honefteque fegerant. . Ceteros, qui nt! materiales ab illis & cum carne concreti & bí terreni appellaritur, interire funditus , ne- ( que vlla fui parte feruari. Haec fenten- tia cumhypothefi illorum denatura ho- d " minis plane fit conformis , imo neceffario ex ea fequatur, recteillis tribuitur, De j |e facramentis quoque nonnulli eorum re- cenferi errores folent. lh Namque initian- g dos baptizantes ita dixifle teftatur Irenae- V0 us: In nomineiguoti patris omnium , in. veri- ute matris omnium , 6 ip nomine defcendentie TU lefu, advnitionem && redemtionem & commu- )que pionem virtutum, lib,I, cap. XVITII. qui & a- j e liam rationem initiandi qui ad illos acce- g debant, memorat : Quidam ex ipfis fpon[Ale if eubiculum quoddam adaptantes , C* quaft my[li- eum couficiunt, cumquibudam profanis diclioe u nibus iis qui confecrantur. Sed quibusdam (3 faltem 1llorum', non omnibus hocrece- !d ptum fuiffe, diferte profitetur, Omnino enim & Valentino vfu venit, quod quoti- le -/7; p — 448 DISSERTATIO DE dic contiogese xidemns g ycdiftipinlidcaf- | a feclae eius, multis ineptis, & ridiculis f05 commentis, doctrinam eius deformarent, (o Vnde qui omnia quaehinc inde de qui- busdam Valentinianis narrantur ,aut ipfi d Valentino, automnibus etiam eius affe- p clisimputauerit , maximam illis inferret ( ( iniuriam. Sic&in facramento Euchari- ftiae quaedam a Marco quodam fe&tatore V Valentini. immutata referunt, quae iti- ( dem minus recte Valentino aut Valenti- Dor nianistribuuntur. Eiusdem commatis & don hoceft, quodIrenaeus memorat, quo quidam ex Valentinianis mrientes. fuos inum- Vi gant , mittentes capitibus eorum oleum & a« quam , cum inuocationibus , idque ex opinione, quod illavntlione vedimantur, lib.Y, cap. X VMI. f Ex quo originem extremae vnétionis, in ecclefia Romaria receptae, repetit Marti- /i nus Chemnitius in Exam, Conc. Trident. li part. 1. p. 3po. . Haec & alia eiusmodi a5 nis Valentini dogmatibus veris & genul probe difcernenda , & in illis rurfus prae- ! cipue ad principia & primariashypothefes refpiciendum , cumita deconclufionibus | deinceps facili ratione iudicium ferri pos- fit, ï $. XIII. Non minus autem ob prauos corru- ptosque mores male audiunt Valenti ni- ani b HAERESI VALENTIN, 449 &i ani, quam ob errores hactenus recenfi- Icil tos. Imo ipfa illorum doctrina fauere r v morum impuritati & fcelerum induce- nl re licentiam creditur, (r) dumillos qui T per yvoc« feufcientiam veram fummum fent perfectionis gradum adepti fuünt , pec- du care non polle docuiffe perhibentur., , biot vtquicquid agant aut dicant, omnia re- jl &te fe habeant. Fidem autem & bo- |en jl norum operum exercitium;,animalibus hominibus, feu Jvy,seic, iniunctum effe, quod Itl« fi quidem fuam euadere pernitiem., u r (r) Quod fumam fibi arrcgauerint þerfe&io-* Yil nem,quá per yvacu adepti fint,teftatur his verbis Irenzus:Perfeclos femetipfos vocantet, i Atl quaff nemo poffie exaequari magnitudini agni- tioná tpforum : nec ff Paulum aut Petrum dicas,, zd.entl d vel alterum quendam Apoflalorum , fed plus o- Qu mnibta fe cognouiffe & magnitudinem agnitto- nás illius , quae eff inenarrabilis virtutus , folos P T ebibiffe. Sed iíta fammae perfectionis per- iput fuafione ad maximam fcelerum licentiam F abufi fant , fi eidem Irenaeo credimus : 2:o A 4 EAsuOégue arcivee mpdamem , umoéva. &v um j &vi Qo[2ov &yovese, quapropter €y libere omnia agere , nulium in ullo rimorem babentes lib, T. " cap.LX.. Epiphanius de illis ita verba facitz ini; Tres bominum ordines effe dicunt ,fpiritu- 4 AL NITS, - DISSERTATIO DE 450 [ od lum. Ordz';ze;n alium , animalium ,carna Ál autem fpiritualium [eipfos dicumt , quem- le - admodium etiam guoflicos , $ meque labore opus babentes aliqua , quam ffófa cognitione il * v ex ATCABIS myferiämm forum verbis. lr l u ique vero ipforum quodcunqae voluerit inlreþz' de facit , €& mullius rei curiofus eff. - Qmninoenim fAMuari faumordinem dicitty Alterum-vero vt qui fpiritualis exiflat. / [/ ordinem in mundo, quem. Animatem 'vo- li cant , a fe ipfo faluari mon poffe , mift Jabo- [ ye €9 iufla operatione feiphum faluauerit., t Materialem autem ordinem bominum ,22 t vita cognitionem capere non poffe afferunt ,. f$ ueque fufcipere banc , etiamft "velitis , qui (i ex bocordine procedit , verum fimlcum a- nima €$ corpore perire, Haeref. XXXI.p. li "omage Inyvécaautem feu fcientia & co- j ". gnitione fümmam eos collocaffe perfeüi- W li onem, teftatur quoque Clemens Alexan- Valentiniani , inquit , h drinus P. H. p. 365. cum nobis quidem ffmplicibus fdem tribuerint , qui natura falui ff l ffli «dic Qica Go o iévoC j 4b excellentia a- unt ,volunt effe cognitionem , bundantia feminis , dicentes , eam efe longe ma- g afíde feparatam , quam fpirituale ab ani- mali, Et Theodoretus: Dicust porro fe : OS-a,,, ex quidem: a uovic yvectec ais bo- [ : J?la cognitione fal:farf y f05 VEr0 eX jfde & )né HAERESI VALENTIN 451 —— (Z]mf/ na alione , fe autem operibus non egere , cum s Il'fn 4ad falutem fuffisiat cognitio. Ipfa autem Va- lii lentinianorum flagitia ordine hunc in.» Whm modum recenfetlrenaeus: Quocírca qui inter illos perfeitiffmi cenfentur , illicita omnia WT degibusque vetita licenter perpetrant de qmbm' tluri literae f[aerae teft antur: qui eiusmodi quid com- | ii mittant , baereditate regni coeleflis excidere, D7 Jgitur &5 quae idolis ioymalata féant , nulla di- u /[7'2»21728 comm'zmt ntbuc]ue ex.ea ve €0*2lägl- "" onis ad fefe dfrzudrz putant, C ad omnia genti- /m liumfefla, quae ad illorum cultum influuta.» , fét , pr*mz amnium accurrunt , vt neque ab NI eorum quicum befiüs dæpugnzmt aut gladia- torum foedis illis j ac Deo pariter ac /Jammzüu IWt» execrandis , parrzrm'zzgzze plenis fhettaculis 3;9H Al dum n volu- quidam illorum abflineant . J//I pratibus: corporig & hbidinibus affidue volu- i tantur , carbalia fe carnalibus ac [tritualibus i Jhirirualia reddere profitentur. Quam ab rem ( nonuulli clam flupra cum mulierculis: difcipli- a nae bnius [uae alumnis exercent , id quod ple- q raeque olim ab illis deceptae , ac. pofiremo ad ll Eccleffam Dei reuer[ae , anter alios errores per- jf f*epe confe jäe funt. Sunt & qui pudore omnit f h poffto, quascunque mulieres adamarint , palam T A viris abdutlas pro legitimis vxoribus babent. Il Sed alii qui fe principio fororum illas loco,bone- ij flims| babere. faulauerant , paulatim . deteicti D ftt , ac praegnans demque forar ex. contuber- lr nio fratris inuenta, Dici non. poteft , quam.» h F 2 uUnpia W* DISSERTATIO DE 45 - pl da ália flagitia tommitt'ænt: impia Ac dete[l an quae dum f'éciunt ,nos ftil. qui prae Dei timore ne cogitatione vel fermone quidem fcelus vilum admittere , f[ludemus , tanquam idiotas & im- peritos devident , fe wero miri/i:c; praedicant , 42 o m . MWENM h hi UF l ac perfetdos homines , electamque . [lHirpem mo- mninant. . c. Fuerunt tamen hi mores, pariter ac hae perfuafiones omnibus Gnuofticis communes , ex quorum nu- mero & Valentinianos fuiffe,deinde com- probabitur. Verum enim vero, ne quid diffimulem, fuerunt iam pridem viri docti , qui dé ve- ritate accufationum ,quae paffim in Gno- fticos intenduntur,dubitarint. Defiderius Heraldus in Nor. 44 Minut. Felic.p.76.diferte pronunciat,quae de Gnofticis & Quintili- anisEpiphanius & alii nonnulli hoc in ge- nere tradiderunt , em»ia f2lfa cffe , & n o- ä dium fe&tarum illarum ab hominibus per- verfereligiofis, qui Dei opus mendaciis prouehi poile exiftimarent, excogitata.. Eandem fententiam erudite tuetur Chri- ftianusKortholtusin Pagano Obtreclatore » Nec multum lib, 1I, cap. 1X.. $. 17. feg. hinc diícedit lacobus Thomafiusiin Scbe- diafmate biflorico. de *yvcei vv Ovvv p. 33* praefertim cum Ifaacus Cafaubonus jam.; pridem nimiam Epiphanii notaritcreduli- tatem : quem res ,inquiens , arguit ipía, leuibusaudiuunculis, nefüo vnde acce - pus " HAERE:SI VALENTIVN. 453 — It ptis, facile nimisaliquando fidem habuis- tinin fe. Exercit, XV, ad' Baron. Seit, VIH. p. zjr. TT Nihilo fecius , hoctamen obftare eidem. » auctori videtur, quod quae Epiphanius lat, de Gnofticis narrat, eorum teftes citet. ,. non modolibros Gnofticoruma feleéctos,. ( fed etiá virosfide dignos , &ipfos infuper Dot Qnpus talium patratores, in quos incidens, & per ll lubricam aetatem ab earum foeminis ad: ( iL I focietatem fcelerum inuitatus, exore fua facinora narrantium , &uroargoc'areg haec audiunerit. ülen, 0v Simihi hic I.ceat meü äarilï"terpo-n-ere iu- 310* dicium , ita omnino cenfeo. Primoad r Ü ipfum iftud s»dccoc dogma quodattinet ,. Mf nullumomnino eft dub:um , quin fi rete 1mh explicetur, fcripturae facrae plane fitcon- nj veniens. lpfe enimSeruator pronunctat :: ]o Haec eft üita aeternayot cognofcant ('yr—vaïa';w s ( c1) te folum verum Deum , & quem mifffA le- l In hac falutari J['Mb fum Chriflum, Iob.XVIL 3. ilb yrocza Dei & Chrifti cumipfam vitam ae- C ternamconftituerit Seruator, neceffe eft, vt muktum fane in ftadio-fanCtitatis pro- 4 uff fecerit ,,qui eo modoDeum 'ywaf"azæ*, vt » eh cocs 72 itaaeternae vitae particeps ceníferi d at» . Hinc cum vera yvorei neceffario D coniun&ta eft ea perfe&tio , quae-in Chri- ï 7 ftianos cadit , cum yvocic n nuda. [pecu- lationeconfiftens, neminem felicem aut 5 ) e: beatum efficere queat. Atque hoc fenfw Qa Ff3 pns m EM 454 DISSERTATIO DE — feculo quidem tertio Clemens Alexandri- nà nus, quartoautem tum alii , tum maxime ten Euagrius Ponticus , yvécevc & Gnoftico- tif rum nomen veris Chriftianis & orthodo- tal xis vindicarunt, cum tamen in quibusdam ha s Àavoícew videantur, recte explicandi [ funt. - vid. Thomafius Z c. $. XXVIH. & XLIII. Ad haereticos autem;ac haerefi- Yi g um nouarum conditores quod attinet, fu- ifleinterillos arbitror, quihaud malocon- " It filioiftam yvac'w ftatumque perfeétionis vrgerent,fuosq; adhortarentur, vt ad eum ful obtinendum omnes animi intenderent vi- ni res, Frigidi nimis plerumque fünt mor- E talesin ftudio virtutis : hinc dumaliiad nj torporem illum excutiendum dogmata ; ls huc comparata expoliunt, & interdum ex- aggerant, facile noui inde progignuntur lr d errores, Hoc illiscontigiffe arbitror, qui ftatum perfe&tae yvdc'zec commendantes, de praerogatiua illorum & libertatea pec- catis, fanoquidem fenfu nonnulla admi- aw Ü fÍcerepoterant, ab aliis in prauum dein- ceps detorquenda fenfuüm. Accedebat. ; li veroin Gnofticis philofophiae Kabbalifti« |« caé coniunctio, vt deinceps demonftra- K bitur, quae ad fublimes de rebus diuinis Ípeculationes,eos manuducens, facile tan- 3 dem quosdam in amb . ] itionem & prauaso- piniones þconiicieba.t. : Vt HAERESI VALENTIN. 455 m d Vt autem infernalis genius femper iis XIm X maximas infidias ftruit,qui mor( fan&tita- NQUPO tem vitaeque innocentiam quam dibgen- ob tiffime promotam cupiunt; ita & dogmia- U tahuc maximecomparata, in errorisaut ICal Ü haerefeos fufpicionem adducere , omnio- Id pe annititur. Hoc duplici obtinere co- natur via. d Primo quidem eos , qui ma- gno ftudio haec vrgent inducendo, vtin- eh )C01 caute ea affumant,quae fcopo fuoinferui- rearbitrantur;fed reuera faepiusin inanes 10nis & fubtilitates, autetiam errores abeunt. De- inde alios concitapndo,vt licet nunquam in (V animuminduxerint, purosinnocentesq; 0f« ial induere mores , variastamen ob caufasil- lis fe adiungant, qui pietatis & fan&titatis ! ]e opinione clarifunt, Atquehiipfim fce- lerum füorum' excufationem deinceps ff li dogmata per fe haud noxia rapiunt , fum- q ]lec, mamque do&rinae , quam profitentur, in- urunt dedecus.Hoc opportune admodum x j accidit illis, qui ipfam do&trinam, fuis for- ?l te placitis aut moribus non conuenientem. ib impugnare,& auctores vt hzreticos tradu- cere fecum conftituerunt. Famaipfa et- li iam cun&ta in maius augere folet,& crimi- a- JIs num ac flagitiorum foeditatem inten- dere, vttandem narratio multoram fer- li monibus approbata , viriscetera probis & prudentibus etiam fidemfaciat , & ab his rurfus literis confignata nouam acquirat / au- 4 : 456 -DïSSERTATIO DE 30&6ritatem. " Haec quotidie luditur - bula , & quin olim in Gnofticis & Valenti- nianis eodem modo res peracta fit, nul- E lum mihifupereft dubium. — Valentinum jpfum nemo hactenus eiusmodi flagitio- ( rumreum peregit.. Nec deomnpibus Va- lentinianis quisquam haec affeuerauerit , cum ipfe Irenaeus, ceterique, fere de qui- -- busdam faltem talia narrent. Dogma de hominum diuerfitate & perfeCtione , cum ïj aliis Gnoftcis illiscommune , vt homines l eo magis ad fanctitatis & perfectionis ftu- p dium excitarent , ab illis fuiffe vfurpatum, nemo etiam temere abnuerit. Aftfue- . sunt deinceps interillos, qui hoc ad fia- gitiorum licentiam traherent : quid mi- h j T rum? Num vlla fe£ta eft , cuiusnon do- ial gmata quaedam a male feriatis illor& cu- piditatibus attemperantur ? Nonne quoti- f ? die fanctiffimum do£trinz cocleftis caput, 1 U de iuftificatione per fidem, in fecuritatis C ftabilimentum, & grauifimorum crimi- 4 A 'numrapitur excufationem? Fama autem ï Qu quin Valentinianorum quoque flagitia. jun auxerit, nemo nifi harum rerum ignarus fUul Mhnficiatus fuerit. Hocarreptum ab illis Q quibus Valentinianiinuifi erant, hoc eo faciliusab Irenaeo , Epiphanio, aliisque.» creditum Mi & ad pofteros propagatum. Neutiquam ergo excuíauerim Valentini- anos: nectamen omnes herum flagitio- rum HAERESI QALENTIN. 457 ürt leni. rum arguerim : multo minus mihi perfua- dere poffum, ipfam doctrinam, faltem ex l Valentiniani ipfius , aut omnium Valeuati- Bu nianorum intentione huc fuiffe compara- gtb tam, Sed Irenaei tamen etiam cetero- s rumque falua eft ides & auctoritas: cum , fi non omnia vera fint , quae memoriae , 1 prodiderunt , imprudentiae hoc potius il- nid lorum, certa ab incertis forte non fatis di- , fcernentium , quam prauo confilio macu- ,minss lam famae Valentinianorum inurendi,im- sh Putandum eíffe exiftimem. Itm, Tüe j go XIVO if Errores Valentinianorum ex phi- m lofophia & quidem Ethnica ortosefle , , n lv magno confenfu veteres pariter ac re- j (« centiores tradunt: fedincerto ramen ul fonte iis aífignando adeo fibi non con- il ii ftant , vt nonnulli Valentinum Cyni- ts cum faciant, alii Epicuraeum, nonnulli Ti Ariftotelicum , alii denique e& Hefiodo u eum fua haufiffe contendant: aft omni- il um horum fententiae ita com paratae as ill funt , vt nulla illarum adeo magna fe (e commendet verofimilitudinis (pec'xþ. (s) P (s) Epicuraeis & Cynicis Valentinianos an- ul j numerat lrenaeus: Epicuri philofopbiam &* Cysicorum indifferentiam. aemulantes lib, LI. t N )ny Cap, d DISSERTATIO DE 458 1n taþ. L;?Il I Quod quo iureafferat, non vi- deo. Nec enimomnes qui vitiis indul- V fii gent| & voluptatibus,ftatim pro Epicu- raeis &Cynicis habendifunt. Adfenten- pn fa tias infimul & opiniones eft refpicien- dum, maximeautem ad ipfa principia.. QU H Eftoitaque Valesitinianos Epicuraeorum & Cynicorum more vixiffe: . efto in hoc g( vtrosque confenfifffe , quod vitia & volu- p ptates non malas fed indifferentes pu- f füt tauerint ; quanquam Valentiniani de ho- minibus perfectis hoc faltem afferuerunt; lic Tot longealia tamen ratio Epicuraeos & Cy- nicos,ad eiusmodi opiniones & mores in- l if « duxit, Aeque vacillatratio lrenael, qua Ariftotelicis fere adícribit Valentinianos, vf IT ob differendi copiam & fubtilitatem : AMi- nutiloquium & [ublimitatem circa quaefHones, i cum ft Ariflotelicum ,inferre fidei conantur , t lib. I1. cap. XIX. Scilicet qui copiofe ac Qu fübtiliter derebus omnibus differit, is eft d Ariftotelicus ! Tertullianus contra ex Pla- tone Valentinianam haerefin deriuat. //^. Tür de Praefcript.adu. Haeret. cap, F. II, & libr, de lus carne Chriflip.6:.. Quocum facit & Ifido- d rus devir. Illsftr. & plerique recentiorum, o Philaftrius autem /ibr, de Haeref.. Valenti- à num Pythagoraeum fuiffe autumat.. Quo W ipfo fi Colbergio credimus , refpexit ad fi- q lentium & occultationem doCtrinz, quam M obferuabat Valentinus,ne myfteria eius Q inno- —— HAERESI VALENTIN, 459 ' oDv ndi inhotei'cerenxt.. Hinc& Tertullianumde Valentinianis pronunciare : Nibil magis u- p Yant,quam occultare quod praedicant, f tamen T praedicant , qui occultant. Quae coniectu- T rà parum feliciter Colbergio ceffit, Nam- jb que occultatio dogmatum Pythagoraeis AOFU nonfuitpropria: filentium autem Pytha- nhr goraeorum a dogmatum occultatione.; volt plurimum differt, Potius ergo dixerim, Is Pu- fi a Pythagora acceríendus Valentiniano- " rum fiterror, Tetra&tyn Pythagoraeorum tUR hicincenfüm venire, quae & Valentinia- (y norum aeonibus fundamenti loco fub- T fternitur. Et fane ad veritate proxime qua accedunt , qui Pythagoraeae Plillofophiae 1n0o5, veftigiain Valentinianorum dogmatibus D fe deprehendere arbitrantur , cumpluri- 7 maantiquae Kabbalae rudera ipfa haec Py- ti thagorae philofophia. repraefentet , 1d P quod ex'lo. Reuchlino , & Henrico Moro, d abunde conftat. . ]l Is autem quem diximus Colbergius, o- (,[ l/r mnem mouet lapidem, vt probet ex Plato- ;, [ nisphilofophia ortam haerefin Valentini- 'n anam , €o faltem ni fallor confilio , vt Pla- Jf tonis philofophiam omnibus inuifam red- Yi at, & ceu originem fontemque onini- ] um haerefium defignet. - Nec abnuo l quibusdam haerefibus , & variis patrum., ) erroribus,t lat ^&« onicae philofophiz abufum JUs oeccafioncim praebuiffe: aft omnes eas, ) quas ag,ix 460 , DISSERTATIO DE D quas ColBergius innult, €x eaortas, Vix mihi perfüadere poffum. — Ad Valentini- H n anam quod attinet , cuncta in ea ad tripli- ccm mundum, cuius &Platoin Timaco 1, E & Epinomide mentionem iniiciat, redire autumat. luxtaPlatonem namquixe primo li dariso»um,a quo produéta fit mens, quam etiam mundum inuifibilem &idealem ap- pellet, quippe quiomnium rerum ideas ä contineat , vnde etiam profluxerit anima, fiue fpiritus vniuerfi, mundi corporalis& & Hos tres Platonis mun- fü vifibilis caufa. dos fub alio faltem fchemate propofuif- t fe Valentinum, . Primum eum vocaffe.» fü n Pleroma , fampta voce ex Co/off. I1. 9. fe- cundum Achamoth feu fapientiam , ani- le dl mam enim mundi fine fapientia confiftere non poffe , L] tertium corporalem & vifi- hr Combi- bilem a demiurgo productum. Q nationes autem aeonum feu virtutes ma- fculo-foemineas , quas Valentinus com- [ ü mentus eft , nihil aliud fignificare , quam-» quod Platonici docent , praeter principi- um ac£tiuum in mundo ideali etiam effe » !u paffuum. Sic & per triginta aeones Va- i lentinianorum indicari putat ideas prima- riarum virtutum, quas etiam Deorum no- ï( mine infigniant Platonici, Denique quod de diuerfo fapientiae ftatu,, initio miferri- mo, poft per auxilium Chrifti in felicio- nig- rem mutato ,. commjnifuüxïþu,r. Valent nl » m * 461 —— HAERESI VALEN/rml i$, Vl ni, ad doétrinam Platonicorum, de ani- jentit ma mundipertinere,quae informis primo, d in mentem conuería formam füam recipi- Tinor at,velin mundá fecundü Platonicum abe- ,l 4 at: & fic porro. de Orig.& ProgreffuHaeref. c. £prim IV,SAL, Aftenim vero, licet in his , &aliis u forte quibusdam, Valentinianorum do- jeng. &rina cum philofophia platonica conue- n idu nire quodammodo videatur: demonftra- dti, bitur tamenin fequentibus, longe adhuc jrsi accuratius tuüm in memoratis capitibus, at tumin aliis quam plurimis , earn confen- volt tire cum philofophia Kabbaliftica Ebraeo- 71 rum Vnde quin ex hac potiori iure., m quam Platonica,deriuanda fit haerefis Va- p !l leritinianorum, nemo dubitauerit. Quod Ti lov l;(agd autem & in platonica philofophía fimilia T fere deprehendantur , id mirum non eft, Cl'mbl' cum communis eruditorum fit fententia, p Platonern multa ab Ebraeis accepiffe, Qux um tamen Ebraea rectius quam Platonica di. cerentur, q*dW Accedit tamen, quod longe n maxima in plurimis difcrepantia, & pugna n inter platonicam philofophiam & haere- , fin Valentinianam deprehendatur LÀ vt ges, f rin adeo haec non fatis comtnode ex illa de- " * u riuetur. « Hefiodum Graecosque poetas in fübfi- niitt dium vocat Epiphanius Haeref. XXXI. & I- sj senaeus //^. T. cap, XIX.vt primos triginta., j aconum natales demon&rem. A1tne id Nl quidem ^m LEU u * * 462 jDïSSER*I,'ATIO DE Quf .'uid'em fatis feliciter mea opinione. Ani- maduertit id iam Dionyfius Petauius, £sc- t Iiis. yoxíav Hefiodi & genealogiam aeonum.; Valentinianorum:maximopere a. fe inui- Ms cem difcrepare. in Nez. 44 Epipbantum p. m. p é£, ldque porro haud difficulter, lucu- 6t Primo Ó lentis probari poteft rationibus. [ namqueHefiodus ortum & natales mundi huius materialis defcribit: aftlongealiud rit quidconftitutumerat Valentinianis. . Hi namque rerum diuinarum indolem,& mi- | rificas operationes, repraefentare fecum s Qi7t] l conftituerant, Deindeipfisin nominibus nulla eft conuenientia.Epiphanius equidé [ £ dicit: seminem e[[e qui nefciat Chbaos & By- pors; zbonidem omnino frguificare, l. c.p. ié4. . Ea z valde dubito anidem fignificent. Profun- w dum, &rudisindigeftaque moles, num ïE Dd vnum idemque eft ? Praefertim fi confi- deremus, Valentinianos hac voce more» Ity ln Kabbaliftarum, nihilaliud quam incom- prehenfibilem Entis infiniti naturam , vt- ()R cunqueadumbrare voluiffe. Idem quoad pa reliqua demonftrare poffem,íi operae pre- Wi tium ducerem,hisce diutius imorari, Bene tty vero eft, quod Irenaeus ipfe docet Z I fo; cap. l. aeonum vocesex Scriptura, & ma- d ximam quidem partem,ex primo capite.» t Ioannispetitaseífe, — Quid itaque neceffe eft, ex Hefiodi (zeyovía, aeones accerfere? Q Accedit quod verofimile non fit , Valenti- num — m HAE'RESI VALENT!N.' 463 t A num, virum doctum , & non impruden- qus l tem, Hefiodi fabulas proponere Chriftia- DItu nis aufum effe , aut nonftatimhaec com- m menta ceu profana , & ex Poetisgentilium Ym petita, fuiffereie&ta, Eam enim dePoetis rl Gentilium fuiffe opinionem;apud veteres Prm Chriftianos omnino mihi petíuadeo, vt.5 smud quicquid ex illis prolatum fit , non potue- zgealmi i. D rit füfpectumiis atque profanum videri, "gn. w m BC 'Mihi certu m & exploratum eft, to- iib tumillud Valentinianae doctrinae fyfte- — quié ma, ex Kabbala Iudaeorum, tum tem- $H poris iam corrupta , & in fubtiliffimas il fpeculationes dé. rebus diuinis abeun- Yf te, profluxiffe: idque velex eoluculen- , hi (0! ! l, ter patet, quod eadem Kabbaliftarum., fint placita, quae propofueruünt acdefen- f* X Dcor derunt Valentiniani. (t) "PU ) Hoc vt demonftremus , neceffe eft vt qUOä( 1 paucis Kabbalifticorum, & Valentinia- J norum dogmatum, inftituamus compara- Bant /zþ L tionem. . Kabbaliftarum itaque (r) philo- fophia duobus praecipue abfoluitur capi- d tibus, do&tina Sephirothica, & de quatu- pifru or mundis , Azilüthico, Briathico &c. Sic ol & quaecunque in fyftemate Valentiniano jet aco- o,ccun—'*unt, partijm ad genea'logia;;p g num j 464 DISSERTATIO DÉ ial num doctrinae Sephirothicae refponden- olit ul tem, partim ad rerum fpiritualium & ma- teriálium ordines , feu mundos commode qui (2) Mundum Aziluthi- den referri poffunt. cum, Deum resque diuinas complecten- di tem, Valentiniani Plerezma vocarunt , voce Tut ex Epift. ad Coloff; 1I. 9. petita , vteo magis ley auribus Chrftianorum doctrinam fuam. m attemperarent. Hinc Z/eroma nihil aliud go eft,quam complexus rerum perfectio- a numquediuimarum, (3) Sephiroth non fent incommode etiam per aeones exprimun- fná tur. Cum enim Ebraei hac doctrina tan- B »| dem nihil aliud quam regni diuini oeco- nomiam fignificent , cuiusomnino funt.s Der w certainterualla atque aiavsc , rei huic haec denominatio prorfus eft accomodata. (4) h d Nec obftat , quod Valentiniani interdum de aeonibus vt perfonis loquantur , €osq; a Deorumtitulo infigniant : namque X fm Kabbaliftae Sephiroth interdum. z8 bit perfonas Nocant, — (S) In numero equidem vtl & ordineaeonum ac zà» Sephiroth eft di- lt veríitas: afthoc mirum non eft , cum ta- &A bulae Sephirothicae ab ipfis Iudaeis non.» m vno eodem modo exhibeantur: & eoet- R jam tempore fuüis fpeculatiorfibus hacin re h fine dubio plurimum indulferint: | quod W vitium .cum & ad Chriftianos tranfiret.», Y 3am Apoftolus genealogias iftas Iudaicas lr & Seplurothicas , & nimiam Circa eas curi- ofæca-g um —l mmü:'s; VALENTIN. 465 onde. ofitatem dämnauit.ï (6) Primordialis te- i D tra&tys.Valentinianorum quid. aliud mmnoj quam nomen tetragramaton Ebraeorum lt denotat? & vt quatuor hasce literás Xab- d. baliftae pro fündamento omnium - füo- tv rum myfteriorum conftituunt, ita& Va- a lentinianis tetra&ctyn : eodem fuiffe loco , Vüat mirum non eft. Quae autem P TE ytha- goras hac de re docuit, ab Ebraeis ac- fetb. cepit: adeoque noftra exeo confirmatur d non fftta fententia. vid. Gothefridi Wendelini D;/- Jertario de Tetrat]; Pyrbag, & Petrus Dáni- atv 0tco« €l'Huetius D. £uapye, propof" IV., p. x4. C2 Valentiniani primo loco conftituunt (int; Deuminuifibilem ; (empiternum;& inge- ächgfï ] nitum, eumque Proarcha, Propatora, & [i , ] Bython vocant.Primushicce àéori refpon- i det Kabbaliftarum : primae Sephirae feu 5 tOY0DAP., quam E»foph , iufinitum vocant.», ; y fimilibu sque nomini o M b bus incomprehenfi- bilitatem eius figni Gicantibus , defignant, um vtlux imaeceffibilis , priuatio , colár viger €c. aiï (l Imo interreliqua cognomina Kabbaliftica tz"? Jb & Kethereftetiam far f/ue fundo , hoc eft Z Ior» E 99 atque profüundum Valentiniano- od rumi. (8) Profundofociam dant Zsnoiam nte feuSipem, Haeceft Uxer $ Aricb Anpin, de IU(* qua tam prolixe Kabbaliftae difputant. V- ( Xoris auté nomin e quid in diuinisa Kab , (s baliftis defignetu r,ex Au&tore Kabbalae j 11 tbae Lorviae Iradlat, de ' ( D;faudacge ad R. liz 5 Reue- s L 4.66 : DISSERT*AT;O DE Reuolutione aniznar. T. YL part., III; p.248. f; At Qu ra explicauimus. . (9) Inaltera Syzygia. ur , v3c feu mens , & . füc a Valentinianis ponunt ondent haec ni fal- n aAfáOe«a veritas. Refp lor. fecundae ac tertiae Sephirae Kabbali- d& u ftarum , Sapientiae & Prudentiae, Quem- admodum autem fuo loco demonftraui- mus , fecundam hanc &tertiam Kabbali- ftarum numerationem , non inconcinne» ad fecundam & tertiam diuinitatis perfo- ä nam referri : ita denominationes aconum tf Valentinianorum non adeo inde ablu- W dunt;& cum Kabbalifarum fententia s Qu rorfusconueniunt, (10) Agmenin Og- doade Valentinianorum claudunt £otzo & U l Ecclefía: q uae refpondent «à. r2 75 feu Ecclefia enim eft " regno Kabbaliftarum. d tamen etiam fimul (i regnum Meffiae , quo in fingulis hominib usexiftit. At que hoc q us eft oeconomiae re- V regnum finis & fcop L rum diuinarum, quo L d cum Kabbaliftis in- nuunt Valentinian i, vltimam: ogdoadis ü S iam conftituendo hominem & Ec- clefiam. (11) Diuina autem attributaquae d ) in regnorum diuinorum adminiftratione fefe exerunt, vària. quidem. conftituunt l Kabbaliftae : fed in fummam ea contra- i hunt Valentiniani , Verbum faltem & Vi- tam nominando , cum in hisce duobus d cogitari poteft di- conceptibus , quicqui vinarum pe;fe&ionum com prehendatur. ? Atque Gs i HAERESI VALENTIN.I 467 $i *Atq; hinc facile ratio etiamreddi poteft, Y cur Kabbaliftae decem Sephiroth confti- vy, tuant, Valentiniani ad numerum octona- nf rium eas reftrinxerint. uod enim ad al decem aeones ,quos Valentiniani ex 7- bo & V'itz , & ad duodecim quos ex borize p yirt: & Eccleffa deriuant, attinet , his ipfis ni- Kai hil aliud , quam varietatem operationum, TW quibus diuinae perfectiones fefe produnt, [ pen'o- & manifeítant , indicare voluerunt, (2) 2010f Dererum , primo fpirtualium , tum & ma- Ti terialium productione pari fobtilitate & (entio Valentiniani & Kabbaliftae philofophan- n(r tur. Certe quae illi de nifu fapientiae um & contemplandi Parrem , indeque refultan- ;171: k te periculo , ne alumine abforberetur, & jnd reftitutionetandem , & quaereliqua funt, mümd dicunt,planein memoriam mihi revocant; ul quae Kabbaliftae de luminis diuini cum.s nint vafis communicatione , & vaforum quo- jfst rundam , quod lumen diuinum capere non poffent , confraé&tione , & reftitunone wm T ad naufeam vsque difputant , 1a compen- dio a nobis expofitain ipfa tractatione $. rg)qlläe atiol XLIV, l, t. (12) Quod autem porro Va- Iu lentiniani tradunt, de Iefa produ&tione, in quem omnium aeonum, 1d eft attribu- ul torum diuinorum perfectiones collatae s jl fint, id capio de anima Meffiae, de qua re& f fimilia fere Kabbaliftae referunt, Iudaica fane eftifta hypothefis, de lefuanteres Ldatur» A[quc g2 crea-; 468 ; DISS ERTATiO DE creatasexiftente & ramena Deo dvi-fözgfä, hu ftof ab eo quippe condito , hanc ipfam de ani- ma Meffiae doCtrinam redolens, finequa lort multae primitiuae Ecclefiae haerefes fatis fie comode intelliginon poffunt.Ad noftram los fententiam.confirmandá porro facit, quod a hanc Meffiae animam ducem itidem ac fü Principem omnium Angelorum faciunt, to id quod & Valentiniani innuunt. . (14) De 0r mundo Afiathico, vt cum Kabbaliftis lo- d quar , (namque quae hactenus diíferui- [ir mus,ad Aziluthicum, Briathicum & lezi- tfft rathicum fpectant) hoc eft materiali & a- af fpeCtabili , Valentinianiita arbitrantur, vt r aDemiurgoe quodam , h. e. fpiritu vaiuer- ( fali eum & conditum, & dirigi, fibi per- 1 fuadeant. Idem Kabbaliftae docent.:. f "t Sandalphonis enim :nomine fpiritum i- ln ftum, quem vocant, naturae , illis venire , tf euictum a nobis eft $. XLV. Zz. z. (15) Nec "u mirum quod Valentinianilefüm ad mun- Mi di afpectabilis produüctionem concurriffe t credunt: idem namque deanima Meffiae afferunt Ebraei. (16).Nec minus Kabba- " : liftae & Ebraeae philofophiae fectatores h tres hominis conftituunt partes , quam.» [ Valentiniani, Kabbaliftae equidem quin- ( quein anima hominis admittunt gradus, li Nepbefrb , Ruacb , Nefcbamab , Cbaiab , & [e- L €bidab,fed quod haecita explicari queant , g« vt falua fitillorü fententia, qui tres in ho- mine ts HAERESI VALENTIN. 469 ilore de- ( d mine partes effentiales conftituunt , monftrauimus$. XLF, lit. J (17)De ma- iequ lorum geniorum ertu vtrique & Kabbali- es n ftae & Valentiniani fimilia docent. Tuxta noldrn hos namque'mali daemones pro infelici qUCu len abortu Sophiae fiue Achamoth habendi funt: iuxta illospro corticibus velamen- CH to carentibus , hoc eft iritempeftiuo &ab- (u) ortiuo naturae foetu, Et ipfa quoque ifisl denominatio Valentinianortüm & Kabba- iieI liftarümaccurate inter fe conueniens, mi- k [et tifice hancfententiam confirmat. Valenti- It nianisenim vtl &aman ofticis daemones i, t vocabantur «eeeaeráuara ^ appendices. N CiemensAlexandrinus: Quin etiam Falenti- L nus fcribit ad aliguos bis verbis de appendictbue i Carspi vv Wgaa'ægw,wwrwv) Ef autemvnus um bonus ,euius fiducia e[] ea quae frr per filium ma- anl[e, vifeflatio, Et pev eum folum poteft cor feri NM mutdum ,eietto ex corde omni maliguo Spiritu. hi Multi entim in eo babitantes Spiritus id mundum grti effe non ffnunt Vmaqauque AUte»n eorum.» (T propria efficit opera , f'aepe mom conuenientibus r in[ultans cupiditaribus. Ac vübi qzltdem vm'e- (ort zur cor non abfémile diuer[orio z illudenim per- if foratur & effoditur ,€5 ffercore faepe repletur, ul« cum bomines fe petulanter gerant , &v Iocum ni- dUS» bil omnino curent', vt' quifft aliepus, — Eodem U meédo cor queg, : cum, quamdiu illiux nulla cura J geritur, fit ipmundum & multarum daemonum ld ha&mmlnm pajiqum dutem id inuiferit , qui l 83 fotus 470 DIssr-:g'rATIo D£ qt folus eff banus pater , fanctificatum efl ,& luce re[plendet : G ff qui tali corde. eft praeditus , m fobi beatus , quoniam Deumvidebit. — [ib. LI, Strom. P4g5.499. Quid autem Valentinianorum Wl «rgoraevípauro fiue appendices fibi ve- w lint, luculenter patet exiis, quaein ante- i cedentibus idem Clemens Alexandrinus s de Bafilidianis docuit: A24//id& autem in- Bu Quit ,/ecazores perturbationes animi vocare » folent , & eoragviuava(eppendices)eaque ef- L dí fe quosdam [biritus , fecundum e[fentiam adbae- rentes animae rationali, per quandam contur- It Iru. bationem , & confufionem tm principio fatlam, QInj Et alias vur[us adulterinas & diuerfi generis [ji- zituum naturas iis Adna[ci vtpote lupi, ffmiae , T leonts ,urff , quarum proprietztibus animae per D phantaffam obuer[antibus , cupiditates animae [ animantibus plane femiles reddi dicunt. Hoc D [ ergo indeintelligimus, veteres Haereti- cos fpiritus quosdam malignos appendi- cum nomine defignaífe; aft rationem hu- ä ius denominationis , vix quisquam, nifi vocata in fubfidium philofophia Kabbali- ! füca , intelliget. Docere autem Kabbaliftas fupra $. XZ7. lir. x, obferuauimus , fpiritus & r immundoes in ordine rerum incorporea- rum cortices vltimos effe (quod perinde eft, N acíidicas arpendices) vlteriori velamento carentes , ita vt nudi incedant absque ve- tw lamento , homo autem, cumita compara- tus fit, vt duplici veftiri queat vefte , certi- Cces uaanüsl'yvggngïggt 47i — HAátÜÀ cesei hanc felicitatem inuidentes homi- j lo Atl nem quouis modo infectari , vt fibi eos LStrmy fubiiciant , ad varia flagitia impellant, & n perillos operentur. (18) Quae de ratio- f w ne perducendi hominem ad falutem , & n ante ipfo Saluatore Valentiniani docent , cum r ex principiis quae cum Kabbaliftis com- m in- munia habent, fluant,a mente quoque.» Wil Kabbalifarum non poffunt effe aliena. ( f Licet enim Kabbaliftae in applicatione» T diffentiant, dum eum qui ex Marta virgi- m ne natus eft , pro Meffia non habent , in re 4fu, tamen confentiunt, cum quicquid Valen- nifi tiniani de lefü, quém cum Chrifto con- iunCtum fingunt, dicunt, profluxerit ex nNut, MW Ebraeorum deanima Meffiae , ante orbem p conditum a Deo produ&ta, & maxiinis f virtutibus ac perfectionibus ornata , hy- j 1 pothefi. (19) Duplicem animarum reuo- lutionem admittunt Kabbaliftae, vt fuo ) l i ml loco vberius expofui $. XLP. /i.y. . Prima N eft, qua a fumma perfeCtione ad ftatum.» Dd fummae imperfe&tionis defcendit, & ab Altera,qua lil hoc rurfus ad illum afcendit. "i 5 animae improborum hominum.in corpo- r rabrutorum deuoluuntur;. Vtramquein df ícholis Valentinianorum affertam depre- n hendas. Etadprifdfh quidem quod at- Y tinet , docuiffe eos conftat, hominem fpi- ritualem ceu femen faptentiae in corpus , j [ ceu ftatum maximae imperfectionis de- Gg4 merfum, ( m 47 -DISSERTATIO DE merfum, ope Saluatoris indeliberari , ma- gisque indies perfici, donec tandem in ; ) pleroma recipiatur, & ita ad Deum redeat. l rinott Quod.autem animae improborum in bru- Vaen ta migrent, diferteeos docuiffe , nonnulli (4 VET obferuarunt. ; (20).Finem denique infta- rehuic mundo , eumque igne confumen- lentin dum effe;tanto cónfenfu & Ebraei & Chri- &b ftiani docent, vt hacinrenihil peculiare ' Caef ^ habuiffe Valentinianos;, quiuis facile a- gniturus fit, Et haec fünt praecipua Kab- (l balifticae-& V. alentinianae doctrinae capi- loto Diotü ta,, vtriusque confenfum apertiffime pro- bantia,: ; Conclufionibusenim fyftema- ha'ld tis Valentiniani $. 'XI. indicatis vtimmo- r remur.non neceffe eft..: . füfficitin ipfis 0 rincipiis & praecipuis fyftematis capiti- 1 th' À " : usmurfice eosinter fe confentire. .Pro- äJlg cliueceteroquin effet ,'in his quoque con- lita fenfum oftendere. .. Sic Valentinianis ob- ?0/* iectum fuit quod Deo membra , habitum- fiti que corporis humani , tribuerint. Des lüq Kabbaliftis idem facile cogitare poffet, qui l4l fecum expenderit ea, quae Ze zdam Kad- Ó li zon Íeu primohomine commentantur.;, IloAu9sóvnra. Valentinianis exprobrarunt li alu: Kabbaliftis itidem exprobrari poffet, " cum de Sephiroth eodem : modo loquan- qu« tur, quo Valentiniani de aconibu l! 4 s fuyis ,& IC porro. ü ^$ XVI. aáÁeÀ HAERESI VALENTIN. 473 iti,n; $. XVI. q ilb Meder Atque hoc inde porro demonftta- L. ri poteft; quod & Patres ipfi praecipuiam Y0nni Valentinianorum hypothefin pro ludai- uf ca venditauerint, (t) & ipfi etiam Va- fumg lentinianiad traditionem,ceu genuinüm a. & domefticum philofophiae Kabbalitti- al ddlta cae fundamentum, prouocauerint.(u) al (t)x' ign:ïiti'us in Eplfïola ad 'Magiibfïätfos-, loco fupra iam citato, & quo Valentinia- etip: epro norum perftringere haerefin creditur ., BI« haud obfcure hoc innuit, Verba Ignatii 10« luxta genuinam & non interpolatam leéti- j ipüs onem ita fe habent : u5 a Aaveds vaác é- z-seoäxqffawg ; phdi IUO sU T ClG a a xoroic äpl[l Dro av sA£aw Scuv, Ea .'yaxg ;-U'E/X.P' VOV Xctt 0L vcf',uov- Ts Ixäa.:gjf,eäv (velpot lus Isdauxov) Cous6v, Gqu0 - sbl AoyaUpuEY xofgm W) eAgDévas&c.. - INe fedu- iUf camini alienus docirinis , ueque veteribus fabu- )7 lis quae funt inutiler,. Sinamque adbuc iux- )[,q ! t4 legem Iudaicam Vixerimus , confitemur mos Kiu gratiam non accepife, Diuiniff;mi namque Pro- u phetae iuxta Iefum Chriftum vixerunt. Ob fu. hoc & perfecutionem- pafft fuut. , gratia ipfus )Hefr in]pirati , ut qui inereduli , certi redderentur., if quod vnus Deus efl, qui feipfutm manififl auir jl per lefum Chriflum Jï/ium, fuum ,. qui efl uer- bum ipffus aeternum, $v oiaro avysig arpos)Oau uou à f(ge feu filentio progrediens , quique .in U amnibus 5j i. 474 ODISSERTATIO DE ' Tiaif omnibus c;i , qui ipfum mt[erat , complacuit, m Ea quae ad noftram caufam faciunt», clarius exprimuntur in Epiftolis in- " tini terpolatis lgnatil: u zAavao?s 7c46 £rt7 ao e godoEauc , (.&/næ *(1.693:; | £yÉy ETE X, "ytE at 'yz'qg aiwspæv:oa; , X, I2óuixoic vóQpois. Té eipyoia aapiNOer ,. idd "yéyove næ(vaï.-ræ' nu u Wav E& ydp pfypt vxz'/'v.z-iwra vópuoy IgQouxov Xo4 TrépvrOUV G'apxoG COIuEV. , &p- d l, vépsOa ov ypisóv eiutévan. Ne patia- snini vos feduci alienis doclrinis , neque . fabulia (ia incumbatis , 66 genealogiis interminatis , & ttta Fetera tranfierunt , ecce» : f4fiui Iudaico. f4cla funt omnia noua. $i namque adbuc f i iuxta legem Iudaicam & circumciftonem car- nis Vixerimm,negamus nos gratiam accepilfe ». l V Hifce praemiífis demum fübiiciuntur ea.s verba , quae ad Valentinianjs referri fo- hi Wi lent. Diferte hic doctrina ifta reputatur pro fru&u faffius Iudaici , quae verba licet i di in genuinis & non interpolatis Epiftolis Ignatii non legantur, eodem tamen fenfus jl redit.. Namque ifgpoäbfïm& LU O EUAT 0. & quae Ignatius hic atronotat lapillo, fine.» dubio pro ludaico füperftinionis foetu i habet, cum ftatim fuübiiciat : //zamque 44- buc iuxta legem Iudaicam vixerimus , confite- « Supra e- zemur nos gratiam non accepi[Je. quidem iam monui ex Pearfonio , dubi- um adhuc effe, an haec Ignatii verba de.» nia- ï; quiþus- difquirimus, haerefin Valenti nam m t Lonzs d HAEREST VALEN'ILIN: 475 pl nam feriant: fedquod dogma feriant o- dunt; mnibus Gnofticisapprobatum , & dein- ]is 1 ceps, faltem quoad fundamentum, Valen- ti, f tinianis receptum , dubium nullum eft, & Aée ex mox dicendis luculentum fiet. Hinc & M ad hoc ipfum dogma rectereferuntur non- s nulla fcripturz loca,vt illudPauli 7.777.1.4. vt quibusdam denuncies , ne aliam fequantur i Valffdï ,U doctrinam, neue f'abulas attendant , & genea- j pzm- logias infinitas,quae potius quaefliones pariunt, j i quam diuinam in fideinflructionem. Non po- "4 terat. aptius philofophia Kabbaliftica E- u braeorum, a Gnofticis, fpeciatim Valenti- adu nianis, deinceps recepta, delineari, Solet n Mf- a Patribus vox genealogiae ad aeones Va- u lentinianorum applicari, & accurate et- iam ad Sephiroth Kabbaliftarum .quadrat. t :'Ul' ,ng Hae genealogiae fünt reuera daézavroi , utatüt interminatae, cum quo plus ingenium hic xliat fibi indulgeat, eo vberior fefe: diffunden- iftis di ei fübminiftretur occafio. Et tandem folis pleraque in fabulas & commentaabeunt , ;W ! & addiuinamin fide inftru£tionem parum a lunt. Eundem Xabbalae abufum no- d fott Apoftelus Coloff. 1. $. Sed hac dere 7 t/' deinceps. Nuncillud faltem addo,quod gnjll' ad noftram fententiam confirmandam ap- n primefacit , valde mihi verofimile videri, dubi- omnes feculi Apoftolicihaerefes ex cor- lb rupta Kabbala ortas effe, adeoque quae r ex his iterum ortae fünt , ex eodem tan- ) m 476 blSSERTATIö DE (.leü;fm'ontge eíIe deriuandas,. Demonftra- at fcent biturin fequentibus, Valentinianos multa accepiffe ab aliisGnofticis. Gnoftici vn- ( M um de ? Pronum eífet demonftrare ab Ebraeis philofophis eos füa haufiffe : vulgo-ta- tràd Etq men afferi folet, a$imone Mago ,. orni- d um haeteticorumpatriarcha eos effe pro- LLT pagatos... Ad me quodattinet, fateor ., Ti multas praegnantes mihi 'effe-dubitandi rationes,an hoc,quod vulgo tamen magna rl fiducia afferitur , ita fe habeat, — Efto ta- ón men;aSimone omnes deriuandas effe hae- | quit üpi -efesz id^ tamen: ridiculum oppido eft, quod. Simonem Magum: Platonicum fu- &b iffe.contehdant; |Cur non & Ariffoteli- fisel cum ?. Certe num Platonis an Ariftotelis: al niaior fuerit eo temporeapud Iudaeos au- ! li toritas, difceptari in vtramquepartem.» tnije poffet. . Sed mittamusfabulas. - Siphilo- MT fophis fuit SimonjEbrzorum philofophia, qualiseo temporeerat, hoc eft, iam valde W lii corrüpta ,eum imbutum fuiffe arbitror » Locivbivixit; & hominum, quorum ma- (0n xime víus eft commercio, conditio , .nos DIf hac de re dubitare non finit.Graecanicam Wi n autem philofophiam inter orientis popu- los itareceptam fuiffe vt fiiam repudia- Is rent , nullo ha&tenus comprobatum eft lj n argumento. Ex Kabbala ergo,fi fua hau- fitSimon; Gnofticorum re&te & Valenti- " de hh Fiantmum , exeodemfonte deriuand ue. HAEVRES'WI " VALENTIN. 477 ERa monttrs - fuerint haerefes,, fi qmdem a-Siang de- yosmult Ícendant.;. WTA (u). Nec alterum hocce: cortemnendmn eft bt argumentum. Kabbaliftarum more ad itpo t traditjionem.- prouocabant Valentiniani. Etquid fane Kabbala aliud eft quam tra- [ ditio? Teftis eft Irenaeus : Cum ex- Seriprn- hi. ris arguuntur yin accufationem'vertuntur ipfa- Jobtan: vumjfcripturmarum ,quaft non retie habeant, ne- z que fint ex auttaritate,8 quia varieyfut dictae, Ehot: G quia non pofft ex ais inueniri weritas ab iis elehe qui nefcinnt traditionem; Quid apertius di- yio d cipoterat? Ettamen Natalis Alexander , qunt* ex hocipfo Irenzi teftimonro probare .au- rilot fus eft, Valentinianos neglecta ttaditione, rf adífolam fcripturam pronocaffe. , £, Sec, g II. Différt. XVI, p. 51 Sed audiamus por- 7 ( rolrenaeum : Non enim per literas traditam j illam., fed per viuam vocem : 0b quam caufam thPhiäv 6 Paulum dixi[fe : Sapientiam autem loguimur ] vj inter. perfetkas , fapientiam Autem:/ mon mundi UE buius,. Haecplane fententiam noftram.s "La confirmant. Addit equidem ; Er 5asc fapi- ),'[105 entiamvnusquisq,eorum e[fe dicit,quam a femet, at ipfo inuenit, fiionem videlicet,vt digna ecun- jopt dum eos fit veritas,aliquando quidem in lalen- xudl'ä' £B0, aliquando in Martione, 4h'quun'a$ iffCorinf "Ti tbo, deinde in Bafilide, Vnusquisa, enim zpforum whä'vl' omni modo pesuer[us ,. femetipfam , vegulam Veritatisdeprauans , praedicare.mon confundi- Mil* j "ur. Qum aurem ad camiterum traditionem , f quee "s s ' DIiSSERTATTIO DE 4 quae .eft ab. Apoftolis , quae per . fucceffiones i o Pref byterorum in Eccleféis cuftoditur ,prouoca- mus eos , aduer[antur zraditioni. . . Non.ne- nqu' athic Irenaeus, Valentinianos admittere KT ho traditionem , ita enim fibi contradiceret ;: fed hoc fibi vult: Valentinianos traditio- [ ne ceteroquin ceu fundamento fuorum. dogmatum vtentes, eandem tamen de- X ferere ac repudiare , quoties illorum pla- í l citis non fuffragetur. Hincrecte conclu- dit : Ewenit iraque, neque Seripturis iam , neg, E eraditioni conuenire eos. — Aduerfia tales cer- T0 lu zamen nobís eff. Pertinet huc omnino, quod Valentiniani ia&tauerint, feab Apo- Inc ftolis füa accepiffe , vt au&or eft Clemens nj Alexandrinus , 4b. VII, Strom. fol. 765, ex ji baerefibus , Ànquiens, alíae quidem appellan- qlh &ur ex nomine ,vt quae appellatae funt a Valen- K tino & . Marcione , & Bafilide quamuis glori- i entur fe Mattbiae adducere opinionem. Sed zes fatis , ni fallor, comprobata eft. li $. XVII. [ Nec obftat,quod in nonnullis ab ali- Á is Gnofticis fua accepiffe dogmata di- li cuntur Valentinian. lantum enim, abeft, vt hoc noftram , quam tuemur, Ó fententiam conuellat, vt potiusegregie confirmet. (&).:. (x) Quod Valentiniani'a Gnofticis quae- dam acceperint, velex eo patet , quod & ipfi HAERI;ZSI 'VALENTIN. —— 479 EE T. 1p(i pro Gnofticis habeantur, C(;mmune n hoc nomen eftomnibus, qui fingularem Nota) .quandam perfe&tionem , füblimiumque (inine rerum notitiam prae fe ferebant,venenum jcent; hecce , vt vulgo creditur , in fuos fpafgen- tradiy teSimone Mago. : Aft hi ipfiin quibus- T dam a fe inuicem diffentientes, in varias m iterum abierunt fe&tas, hincalii Gnoftici Qu funt Nicolaitae;ali? Carpocratiani, alii Va- CODdL lentiniani, & fic porro. Valentinianos autem Gnofticorum feipfos infigniuifle ; mv 71 nomine haud íemel innuit Epiphanius$ 'ID]0O, Haere[. XXXI.. Md baereffn Valentinianorum , bpe inquit, zzanfto , qui Gnoflicorum nomen fibi Jemon impofuerunt. Et paulo poft: Eromnes Gno- AT. fficos femet appellabaut , & Valentinus ,in7 quam , & quiillum praezefferunt Gnoftici. Et 4/;:/14»- ,, iterum: "n Hic enim apud multos fua fomnia » j g(w!- fpargens , Gnoflicum feipfum appellans &«. 1- ! renaeus vero & dogmata cum reliquis Gnofticis communia habuiffe Valentinia- nosdiferte docet, Qui enim eff primus , 4b £0 quae dicitur Gnoflica baereffr , antiquas in T b fuum cbasatierem transferens dotirinas Valen- i v tinus,fic definiuit , lib. L cap. V. & lib. II. cap, eni XV1II. profitetur Valentinum generatio- l g 'nem £vi , & emiffionum aliarum initia a. Bafilide & reliquis Gnofticis accepitfe : gregle Haec autem quae diximus de fenfus (£ v8)) emif- ffene , émiliter 69 aduerfus eos , qui a Baftlide s n fumt ,. aptatafunt , & aduer[un reliquos Gno- Tb fficos p 4480 DISSERTATIO. DE /: ag fir-.b:, kqui&wöf biinitia emiffonum:accipien- Ht zer ,conuitii fant in primo libra. Imo con- tl querebantur reliqui Gnoftici , Valentini- r anostanquam fures fua farripuiffe, & qui- ribu dém fures, eo peiores, quod male in pro- Inca prium charaéterem ea tranftuliffent. : : De lu ( eaautemy quae eft ex bis [ecunda emiffoné &o- f 7iuis & Ecclefíae , ipff patres eorum , falfo co- & gnominati Gnoflici , ámpugnant. aduerv[us inui- ) cem , fua propria iudicantes & malor fures fe- Exoí eripfíos conuincentes. ib. Idem vero vlte- Wir rius comiprobari poteft, quod fimilia fere min dogmata Gnofticisa veteribus tribuantur, g. De Bytho enim & Sige, & Syzygiis feucon- al'yl' ; iugationibus, & ogdoade eadem plane; Il " docuiffe & Gnofticosreliquos & Valenti- f nianos , conftat. Irenaeus in praefatio- I/I; nelibri fecundi poftquam dixerat , in;pri- fudt mo libro Valentinianorum,eorumque,qui aSimone fünt, Gnofticorum doctrinas fe T inm eXþOflIifre, in hoc (fecïundo) omnem eo- füy rum regulamfe euerfurum pollicetur. At- In( que hoc vt fiat , opertet , inquit , ebfcondi- h £a iporum cogirationes per manifeflarum con- ts sugatioenum indicium & euerffonem , Bytbum., ,. diffeluerese. Generatim itaque Bythum & [ln M coniugationes inter Gnofticorum dog- UET mata refert, Idem lrenaeus /j, Leazp.XXXII. iT de Gnofticis a Simone oriundis verba fa- tl ciens , 4/ii aurem , inquit , vurfus portentuo[a uj loquuntur:cffe quoddam primum lymen in vir- T £ute d HAERESI— VALENTIN. 48r ACtiih. £ute Bytbibeatum 69 ii):nrrupþäfï!e 6 zntermi- T0 CO dlenti: natum.. Etnecui dubium effe poffit,loqui Irenzum de GnofticisValentino vetuftio- g ribus, expendenda funt verba eius, quae "n p incapite fequenti extant: 4 z4/ibus matri- 1 £s & patribus & proauis eos qui a Valentino jb fünt, ffcut ipfae fententiae ? regulae oflendunt, fulo eos nece[fe fuit manifeflo arguere, add, lib. I, c, tju i XIX. Remomnem vero plane conficit ; juuj Eufebius, qui ipfi Simoni Mago haec pla- éto d ilials cita vindicare non dubitat ; Secundum illum impiorum baereticorum principem , qui impia UM dogmatizans prouunciauit dicens : Xlv Osog. 9 eQO» Zry;; , €rat Deus €9 Sige, De Eccleffaflica .5 planu Theologia lib. 11, cap. 1X add. omnino Pear- (den fonius in Pindic.Epiffolar.Ignatii part.1I, cap. gt PL p. m. 365. feqq. vbi hanc caufam e- ii rudite perorauit ;. - Ad nos autem.s n magnum hinc redundat emolumentum.. Ts Primo namque exeo confirmatur , quod me fupra afferuimus, Ignatium hocce dogma .A 1n Gnofticis omnino atro notaíffe lapil- [;m'i- lo. Qui & pro Iudaico aperte hoc ven- y i ditat.;. Licet vero idem Pearíonius hu cap. IV. aliam adhuc proponat ac tueatur ym& fententiam, qua Ignatii verba it2 explicat, n vtad hocce Gnofticorum dogma ea refer- Qu re neceffe non fit, maiori tamen verofi- i militudinis fe commendant fpecie , quae j Gno- ! W' £2p. VI, difputat, 'ff:-fife"haec verba ftico- d — /48z ! DISSERTATIO DE 0l kd 'Pticoi'üm fe ntentiam,a Valentinianis dein- at doptatam & incruftatam, Nec ob- ceps a diqu ftat, q tiod forte in ipfa aeonum genealo- Tat ld difcrimen a liquod intercedat : fufficit gia tiant , & vt» Qu 0 quo din fundamento confen 'Theodoretus loquitur , quo d Valentinus UE miateriam fui fyftematis a Gnofticis acce- erit: x cí vv a OV TOV adpéa'&o 0 OUa- tt p Aevt ((« Aa[39v oEQog(,ng v8c a epdyT8c cuv- s'S'n;ce Iu,u'98;. Ex bis omnibus baereftbus lü Valentimus acc E ipiéns materiam, tnter minabiles fabulas compofuir. Quem locum & Pearfo- eu nius adducit 4 c. p.565. Iam vero cum.s m Gnofticum, hocce Valent inlanum dogma lus fluxiffe, fi primam Q fit ,ab Ebraeis hoc pro originem fpectes, pal am eft. Saltem fi ( ur fententiam, qu am di- receptam fequam ferte praeter. ali os tuetur Epiphanius b.)n Simone Mago totam Gno- u Haeref. XXI. a fticorum familiam origmem duxiffe , res ho dubio caret, cam alia quam Ebraea eum. lu vfum elfe philo fophia, vix quisquam fe- li rio cuncta expend ens , fibi perfaadere» li eceden- queat. Sed hac dereiam ad $. pra f tem dictum.». f $. XVIII. ü l Plurimos ceteroquin Valentinus habuit affeclas & difcipulos , quorum- l vt nonnulli nouas condiderunt fectas , ac le- ?; Ptolomaeus (y ) S?cundus (z) Her on; " 483 HAERESI VALENTISTL ? —— on,(a) Marcus, (b) Colarbafus , '(C) anis d Net Bardefanes (d) Florinus& Blaftus (e) gt alique.(f) Inquorum itidem placitis t: füfi varia Kabbalifticae philofo . phiaex x»zef'ci-, r &t gia occurrunt. Alentr (y) PoftSecundum memorandus effet Pto- Bs at lomaeus, a quo Ptolomeitae, fi accura- 7 te temporis habererationem vellemus, E- a piphani enim & Ifidoro Secundianis, velut hnj fuccefforem hunc Ptolomaeum adiungit riimili Epiphanius, Haeref. XXXIII, aft aetatem k Pa eius exacte non defignat , de qua ta- *0 CUIU men accurate & prolixe difquirit Dod wel- Valentino dogri lus Differtat. IV. in Irenaeum. coaeuum fuiffe inde colligit Io. Erneftus | pïima; viter : Grabius, quia Heracleoni aut praeiuerit, aut faltem corriualis fuerit, indeque am- qu&mdl' .?hzmu: boiuncti memorentur ab Irenaeo 77 IL.c27. ml IV. Heracleonem vero vna cum Valenti- f no aetate, tempore fcilicet Hygini Epifco- u J pi Romani vixiffejextra controuerfiam po- J fitü putat.Rationes deinceps ex eo mermo- W rabimus.Spicil. T. 1Lp.6g. Ceter(i przceptore Wde*' faoValentino,autEpiphane doctiorem eü facit Epiphanius: certe nec ingenium, nec eloquétiam ei defuiffe,vel exEpiftola Pto- qtin lomaei ad Florum , quam integram exhi- bet Epiphanius /, «. abunde intelligitur. rb Ad-dogmata eius quod attinet, Augufti- s,Vf nus dicit, quod Paereffn nouam condere cupi- [ l ens, quatuor aeonas, & alios quatuor a[.rere il Hh2 nm4- p DISSERTATIO DE 484 maluerit, cap. XIII, Sed hoc ex Irena&o corT aulo vberius declarandum eft, Is ita- tïnj & que docet, Ptolomaeum hunc octonari- um quidem aeonum numerum tanquam vini fontem aliorum omnium retinuiffe : fed p alios , aliterg; quam Valentinianum, con- uad Valentinus enim ftituiffe, & appellaffe, Y Bytho vnam tantum coniugem dedit , ii eamque Sigen nominauit. Aft Ptolomae- 10 us Bytho duas vxores adiunxit , qua- rüi rum vnam quidem £vwvoiav cogitationem, €0d1 alteram vero 9£Azew, vt Irenaeus loqui- alP tur , vel vt Epiphanius 9£Azuz feu vo- Q101 luntatem appellauit. Ex vtraque illa.; g coniuge Bythus propagines emifit , vt hm quae funt apud effent earum rerum , Y fe inuifibiles & inconfpicuae , imagines. Mif Evwoicc quidem inconfpicuae imago con- t fpicuaeft v2c Mens: SeMoewc autem yifi- hi Práeterea bilistypus eft zAZ9&ec Feritas. a & de aeonibus Ptolomaeus ifte ita philofc- UI phatus eft, vt eos nihil aliud quam . fum- Q mi Dei ja9£cac quasdam atque durcue , (ian affecius tantum & qualitates ieu . poreflates für effe contenderet, vt diferte Irenaeus pari- w ter ac Ephiphanius,locis citatis, teftantur. a Addunt, ineo diffenfiffe eum a Secundo, tl aeonasin fübftantias (3eíac ) conuertente, Yi & ab huius corruptione praeceptoris Va- Ti lentini fententiam vindicaffe. vid. Danae- li us ad Auzuflini L e, Mirifice haec meam d com- um HAERESI VALENTIM. — 485 Irengeo comprobant fententiam de haerefi Valen- ISIJ Haec tini ex Kabbala Ebraeorum orta. Xlongt enim quid aliud eft, quam fublimior de di- fanque.j vinis attributis & operationibus philofo- l- phia? quae fi nimis fübtilis fit, inutilis e- ID C uadit, fi craffi conceptus admifceantur.», s eur Mihi fane hoc impla Infüper & inepta. üdt, in capite ladaeorum Kabbala , Valentinia- Olonz norum doctrina de aeonibus , Scholaftico- ,W rum fübtilis derebus diuinis philofophia, Sed 1000 eodem tandem recidere videntutr. | ) ad Ptolomaeum reuertimur. Inter eius &l o errores hoc quoque refertur , quod dele- Ill ge diuina non rcéte exiftimauerit, Legem Eu namque Veteris Teftamenti non totam a V qui Deo effe dixit , fed partim a Deo , partim a 4d]fl 4 Mofe ipfo,partim ex quibusdam feniorum traditionibus conftare. Statuit etiam.s , l o nl« nonafummo illo Deo, quem Bython vo- g cabant Valentiniani, fed a demiurgo € hi conditore huius vniuerfi, legem profe- Ts &tam eífe, Prolixe hac dere fuam fenten- M/W' tiamaperit Ptolomaeus in Epiftola ad Flo- r,/gïzzf,! rum, quam conferuauit addita refutatio- | päfl' ne, Epiphanius Haeref. XXXIIT, accuratius ntl autem & emendatius exhibet Grabius spi- Videtur Ptolomaeus ex mdUr cilegii T. 11. p. 69, (2Il illorum numero fuiffe , quiin dubiis inue- ; T niendis quam foluendis feliciores funt.»: a hinc cum nonnulla in legediuina offen- ya dgret , quaecum fan &itate & perfectione ( ]e h;ï QUNTS L 486 DISSERTATIO DE i '/ 0/7!7'/1 diuini Numinis Conciliare non poffet, in fipf hanc ingreffus eft fententiam. Addaunt n nonnullt & huncerrorem, quod afferue- quae rit, Deum vnum & eundem cum aliquid fime emittit Patrem vocari , cum vera dicit, Ve- cund ritatem , cum femanifeftat, hominem,, wq quem errorem deinceps Sabellianiincru- W. ftarunt, ü l Ex quibus omnibus patet phi- lofophico plane in o czenlio fui(Te Ptolomae- V ] um,qui Valentinianorum placita cum ra- Àto tione conciliare, magno ftudio elaboraue- 0nts yit Conf. porro de eo Tertullianus aZx. (ubf — Val.cap. IV. qui tamen in dogmatibus eius magä recenfendis ab Irenaeo &Epiphanio dis- femi fentit , Philaftrius Ze Haercf. cap. XXXIX. b r Damafcenus de Haereftbus cap. XXXHL alit- : ue. Ia Wt (z) Secundus hicce, a quo Secundiani dicti funt, primarius Valentini diftipulus & hüe fcholae in Aegypto fucceffor fuiffe a non- tost nullis perhibetur. Certe Irenaeus,eius,vt l primi & praecipui Valentini difcipuli me- d minit /iP.1.c.. Vtautem magiftro ingenio- Q fior videretur, quaedam inaccepta a Va- lil lentino doctrina imutauit, quxdam,vt au- CUf &tor eft Epiphanius, magis peregrinis & It exoticis, fed fecretioribus vocabulis ob- la fcurauit , quaedam etiam addidit , quod in lr eiusmodi genealogiis cwipévroic facile» N eft, Auguftinus , Secundiani , inquit; boc V Valentinianis diflare dicunzur , quod addunt opera ha «»' - 487. HAERESEI VALENTIN. — —— cap, XII, Ex quo ea,quam.- opera turpz'tudinis. vf i fupra attuli, con &rmatur conicétura, non Mdur s imputanda effe, oninibus Nalentiniant Lilene feru ntur flagitia. Pef- quae vulgo de illis re iftro meritus eft Se- m fime autem de mag TA cundus,dum non folum eius do&trinamin Tif nequitiae & impur itatis occafionem ver- ii n Wv tiam conceptus in do- tit, fed craffiores e F r l ^ " &rinam Valentini intulit , eoque effecit , tis videretur.». tolome vt longe exe crabilior mul CUrm r Re&tus aut perfecti- Aeones namque non a borate ones diuinas , fed vera s effentias & per fe Qs al fubfift entes effe, contendit, n quo non a us eiu magiftro modo di£ ceffit, fed & refragan- tantea di- yiodis tem fibihabuit Ptolomaeum , V Praeterea primariam illam og- Vr ximus. JJ d doadem Valentini,Secundi ani diuidebant in dextrum atque finiftrum latus , vt qua- tuor dextro lateri , & totidem finiftro tti- g ylüs d buerent. Pythagorae osin hoceosimita- mbertus Danaeus a d Auguflint T tos putat La . lc, cam & 1 fti omnia rerum genera in-» T i confueuerint , au- dextra & finiftra partiri D " &ore Plutarcho de P/acitis Pbief. lib. L caP* ngemþ- / 1H. Sed Kabbaliftas non minus inhis "Ti t, ipfam curiofoseffe conftat: quicquid fi rta | fophiam totam fere » r Pythagoraeam philo T Kabbalifticam Ae(Te, co nfiat. Adillos octo D diderunt etiam Se- qod praeci puos aeones ad cundian ilucem & tenebras , dece m Sephi- db ! li[u W rotharum nümerum hoc ipfotadaequan- Hh4 tes ,;dïlfrï WI d. A88 inscsi bisstarg*ljrc DE .'teä, & quem defertorem aeoii'?ni confti- HU tuit Valentinus, nempe tricefimum , Se- hr cundus dicebat fuiffe alium & nullum ex Se iMüstriginta. Conf, Tertullianus 2Zz, 4« pto dentinianor , cap. XXXVIIT. Philaftrius cap, Ql .XL. Auctor praedeftinati czp, XII. Epi- ^ phanius Haeref, XXXIL.| Ceterum in ter s *M Secundianos ab Epiphanio referuntur., n Epiphanes & Ifidorus : vterque celebrein- b ter Haereticos nomen confecutuseft. E- 4f piphanes quis faerit , omnium rc&iffime fit nos condocet Clemens Alexandrinus : Hic Iul autem Epipbanes ,cuits etiam feripta feruntur, [f H erat Carpocratis , 6 Matris Alexandriae nomi- H.tf.' ne: expatre quidem Alexandrinu, ex matre » il pero Cephaleneur, Vixit autem folum fepten- vel decim annuos , 6f Samae, quae eff urbs Cepha- UT )uoims loniae velut Deus eft bonore affecius, n Joco templum ex ingentibus lapidibus , altaria , j delubra 68 viufeum aedificatum eff & confetza- X ZUm: eumquenoua eft luna , conuenientes Ce- t phalenei diem natalem, quain Deos relatus eff teba Epffiphanes , f'azvificando celebrant ; libant Que rau & contiuantur , nec non bymmos canunt... A Iher Patre autem didicit orbem difciplinarum | &g phi Platonis dogmata, Fuit autem auttor mona- dicae cognitionis j a quo etiam proftuxit baere- þhav ff* eorum , qui munc fumt Carpocratianorum s. Ab. Strom.Ml. p.225.. Eademex Clemente t Mi refert Epiphanius Zzeref; XXXIL, Intel- N Üigitur aütem gx hocce Clementis teüimp- Q nio ] HAFEREST VALENTIN. 489 — ! Confh. m nio, ad Carpocratianos r&:&iushünc Epi- lum « phanemreferri, quam ad Valentinianos. hi. Sed Valentinum tamen habuiffe praece- m ptorem dicitur, &abeo accepitfe »vacuy , cui deinceps ipfe addiderit , povérgvo, vel t Epl- Vibttt porcàa vnde a Clemente vocatur auctor., yomämïyg yrdac'eac, Hocquid fibi vel;t, DUDEUL leren. jatelligere licet, ex ipfius Epiphanis ver- e b is apüd Irenaeum ; ££ qutddam primu i AnFe 0'Dhia exiflens principium , imperceptibife, ineffabile 6 inmominabile , quodego Monotetem us: J (/L?Uä'ïüïæ )reco. Til Cuin bac Manotete ffmul exiflir vtrtus , qua Henoteta (Evóv u) momino, 7778 Haec Henotes & Monates vnum exiflentes & 'c. nilc lib. L cap. F. Pluribus hoc edifferit Dod- ftte H wellus D/fferr. 1. im Irenaeu ",qui &re&te rCf))JA' obferuat ex philofophia platonica, in qua Qmu Epiphanem a patre inftitutum fü ii iffe , & Ciemens Alexandrin us teftatur, haec flu- n xiífe. Varia hinc & admodum diuería , Ti noft | L tebat: icorum placita enafci tandem opor- 7 cum 1is quae primi antores ab E. 'y;;zzgyf braeis a cceperant , alii fui ingenii. com- y d " menta,alii placita aut Platonis,aut aliorum philofophorum adderent, TIne Sed de Epi- phane & Grabius legatur 7;1 L. Spicilegii p. Mtth 39. Vbl fragmenta quaedam libri eius de MiLu uftitia ex Clemente Al exandrino exhibet, [J](d Ad Ifidorum autem q uodattinet, eum.s t Secundianis quidem an merat Epipha- n nius , fed dubitanter : ? LIum eadem i ex n E7 H .ï/r fecla 490 D!SSERTATIO DE — x à) atg, iisdem opinioni- 14 /2&4 (Secundianor bus extiterit , an ex philofopborum difcipli- IGD ga adbortationum artifex e[fe didicerit , certi |Í A ft ex Theodo- u nibil explorare potu imus, far Bafilidis fuiffe fiium, reto difcimus, eum Qu & Patris erroresnouis C ommentis auctos Qu Ifrdorus Bafrlidis ad pofte ros propagaffe. Pol parris ditlacum ali quo addia- X féun. f bulofa mento confirimau it, lib. 1. Haeret, Fab, cap. IV. dog matibus eum coD- li, Cum Epiphane in. fenfiffeinnuit Epiph anius Haeref. KXXXIII. la. lii hac dere du- $.L fed non immerito a füm coniu- Iic bitant. Namque Epipha nes v | -[üb detur,vt conftat gi neceffari um facere vi !ll l libri eius de iuftitia apud Cle- ex fragméto 4 mentem /;. lil. Strom.p. 418. Vidorus au- b!;n dem non neceffarrum, tem naturalem.qui lni vt conftat ex fragmnnt o moralium ifidori, ht lementem Zi?, II. Srromar. P. itidem apud C yn um aliis librorum eius frag- "m 417 quod vna c mentis, praefer tin libri de «»para anima, eX lu eodem Clemente ex hibet. Grabius T. M. Lq' Spicilegit p. ój. Etin pofteriori quidem om tur TÜV w*poa'czp"m/wæ- jterum mentio iniici Dir qov» appendicum , vel vt Kabbaliftae vocant lo iudicandum, de Wt cortic um , mo fi ex titu f adnata anima, totus] fte liber de hoc argu-* Ex quo col- | ïgl mento confcriptus videtur. N baliftarum hypoth efin fu- ligo, iftam Kab l il yra mémoratam, ma gno confeníu a Gno- f w fticis fuiffe receptam. ^ Vgrba etiam lfid ri lp[ $ P t À HAERESI VALENTIN. 491 A(00 i;] P,l r1a Clementerelata mirifi.é noftram (en- tentiam confirmant. 1 , ttri heyd (a) Heracleonem Valentinianis annume- ] um . randum effe dubio caret,, Origenes nam- que Cozment in o. p. £o. fcr:blt de €o, «ov r aUC QW'[M'J OuaAsvcíis As'yo(u,evov T 'yva)gz,wov,pro dz - " pulo Valentini lydbtmm fuer: Ciementi Ale- xandrino audit: 6 776 OvaAeveiyg ayoAng N "m 304:;»»70&7& ip fchola Falentini lectijfimm. m n KXXHM [Ib. 1F Strom,p.502, N alentino cozuum fuiffe ita evincitur, Autor eft Epiphani?, Cerdo- du nem Heracleoni fucceffiffe. Cerdoné auté oni nnüal fub Hygino floruiffe ex Irenaeo conftat.; lib.I. cap. XXVHI. & Cypriano. Ep, LXXIV, x Ce ad Pompeium, aliisque. vid. Dodwellus rs av IV. U Dzjert ip Irem. $. 63. & . Grabius szcz/egzz TIhpg$gq Inter errores eius re- (fidot, fertur primo, quod duo rerum admiferit nl principia. Duo, inquit Auguftinus, affz- jsitd runt principia , onum ex . altero , ex bís duo- n ü bus alia plu—rmm—, Reéte haec declarat.» J Lambertus Danaeus, duo equidem rerum qhxder omnium principila conftituiffe Heracleo- 4U,fï^ nem, ex quibus tamen vnum altero tem- LO»&U porefuerit prius. . Bython pro primo & um f Cà g » praecipuo habuiffe Deo, ex quo nata fit » Sige ,id eft filentium, Ex Bytho & Sige go " IGIIQUOS omnes aeones varlis CO!fIOHlbuS ol natos, qui fint ceterarum rerum creatarum J principia. Hoc nimirum eft ,quod & de fjlv f lpfo .Valentino .iam obferuauimus ad SIX M 492 mf;SERTA'rxö DE um n m $.IX. '& hunc duo equidem.principia, fed lij inaequalia admififfe, & principium rmali K non Deo fümmo, fed conditori vel demi- (le Praeterea. ogdoadem vrgo oppofuiffe. Du aeonum primariam aPtolomaeo excogi- m tatam, probauit Heracleon, & eius diuifi- onemin dextros finiftrosque aeones, tan- t?ï 1uam bonos & malos. Kabbaliftae non- jo 0i nulli de Sephiroth, in bonas & malas (fcili- lj Tf cet ob operationes quae ita videantur.») eas diuidentes , eadem ratione philofo- It Tü hantur. Interimobferuandum , vtdo- Bull étrina Sephirothica, ab omnibus Xabbali- ftis , ita doctrinam de aeonibus, abo mni- Quf ' II bus Valentinianis fuiffe receptam, — add. hn Danaeus ad Auguüini ]. Valentini in ) Mi VW il eo quoque approbauit fententiam , quod Tbr tripliciominem natura, feu effentia con- u ftare, contendebat,corpore,anima, & quo- Au&tor libri de haerefibus, f dam tertio. quem lacobus Sirmondus füb titulo Prae- u " i deflinati edidit , & quem nonnulli Prima- fium effe volunt, fingularem quoque He- 3 T racleonis de baptismo errorem comme- hi At motat, baptizatum fcilicet, etfi peccato- rem, fan&tiloco computandum , nihilque b 100 Ffm baptizatis obeffe peccata, cum ficutignis natura gelu non recipit, fed niues poti- [ us diffoluit, ita quoque femel baptizatus $u) lat.s, w peccatorum reatum 1n fe nonrecip sad- N quantafunque peccata operibus eiu min E euisicen EC HAERESI VALENTIN, 493 p al mixta fuerint : exponitetiam quid a Sicu- Iis Epifcopis,& Alexandro, Romano ptae- (ip fule,& Presbytero Sabiniano contra Hera- m M cleonem geftum fit. 4i&. T. cap. XVI, Sed 301 [4) ]. nullam auctorem iftum promereri fidem, Mu i inlis quae de Heracleonetradidit, quod p l ) D tempora nullatenus congruant,poftPear- j l) fonium de fuccefffonib, Roman. Pantif. p. 230. MIU oftendit Io. Erneftus Grabius Spieilegii T, 1.p.22, DupHicem etiam,fi Liamberto Da- ntut) ho naeo credimus, fide! confeflionem finxe- vtd runt, vt approbarent, inquit, eos tanquam l bl nullius fceleris reos , qui periculi mortis- omani que metu , religionem abnegant. Vnam add« enim effe , quae vita & fide fit, & hanc fuf- 1n] Jl ficere, alteram , quae voce, & hanc ne- ,quvi ceffariam non efle, ad A4uguflini 1. c.. Aft 10 vero ex verbis Heracleonisapud Clemen- V tem Alexandrinum, patet , eum hoc fal- u li " »| tem docuiffe : externam confeffionem fine vera fide nemini prodeffe.. In qua fen- P, Jf fIffi* tentia nibil omnino eft reprehendendum. vid, Clemens' Alexandrinus ££ IV Strom. ee P.foz. ex quoillum locum repetit Grabi- rti (att 24 0. c. p. $3. Reliquos, qui iis tribuuntur, ;lque errores, paucis complectitur Auguftinus: Feruntur autem fuos morientes nouo modo qua- Igïhs 0tt féredimere,id fl , per. oleum , balfamum &f a- i 4quam, (vnde nonnulli originem extremae iy vnCtonis in Ecclefia Romana receptae re- i petunt, vtifupra iam obferuauimus) & D inugg [ il 494 DISSERTATIO DE inuocationes quas Hebraicis verbis dicunt, fti- (0 Verba ipfa, quibus ple- Ài I«* mpim eorum. rumque vífi fünt , refert. Epiphanius. li Quemadmodum autem & apud Ebraeos eiusmodi inuocationes ad fpiritus mali- i( gnos abigendos, folennes erant, ita quod (á Heracleonitae infuper verbis ebraeis vfi k funt, a Kabbaliftis hunc motem eos acce- pife,fere vt credam, me inducit. De fcri- n ptis Heracleonis conf. Grabius Z.«. Cum- primis celebratur commentarius elus in C loannem, quem cum fübinde refellat O- üd rigenes in eundem Euangeliftam,plurima n fimul nobis conferuauit monumenta, quz g itidem Grabius exhibet, fent ) Marci huius difcipuli& fe&tatores Mar- f D citae diéti funtjitemque Marcofii. Condi- W fcipulus fuit Marcus iite Colarbafii in 5 ll [ fchola Valentini , hinc eos coniungit T'er- tuliianus , depraeferipr. aduerfus Haeref.cap. L. lrenaeus deeo ita loquitur, vt intel- ligatur eum adhuc eo tempore in viuis fuiffe Jib. I. cap.1X. vnde error auctoris Praedeflinati a Clemente Pontifice Roma- no haerefin hanc damnatam afferentis, manifeftus redditur, czp. X4/. Probehunc hr Marcum diftinguendum effe abalio, eius- dem nominis , quem Prifcillianiftarum. m X haerefin in Hifpanias intuliffe., auctor eft LI Sulpitius Seuerus Ji». 1. Hiflor. Sacr, cap. N unt.». FXVI. eruditi iam pridem monuer conf. qw L R. B — HAERESI VAL,ENT!.N./ 493 " i, conf, Tillemontius Z J1. part. IL. p.271.. Vt. Ws Jhan Antonius Pagi in. Critica Hiflorico-Chrono- logica Anti-Baroniana ad A. C. 351. Sect. XLIT. Bu Magicis artibus eum deditum fuiffe prae- ls mäf ter Tertullianum teftatur Irenaeus //, /. I qu cap.1X. Etcerte cum Kabbalifticae phi- f lofophiae veftigia quam luculentiffime in 008 4 hac Marcofiorum fecta conípiciantur,haec Deft vero propter fingulares de fpiritibus, eo- « r rumque operationibus, hypothefes facile elis 1 occafionem magiae praebeat , non erra- lat O uero, fi huius philofophiae abufüm,artium Xlünim magicarum in Marco fontem & fcaturi- (2 qu ginem dixerim, Mirifice hanc meam , fententiam confirmant verfus fenarii, a esMar fene quodam , quem lIrenaeus diummum., Cont vocat , de ecclefia exeuntis fecundi fecu- jl 1 li bene merito; compofiti: gT 'EidAomroié MÍpxts X TEpa RÁE , ifïl!l;i'-l,:'* i A'g'po)xo'ymï/g glwm;ape z Maryilc TÉYyIG, Ai QV xparUveic 7 rA dme T diddymata, n vll , X« duxvüc T2 UTO G WAæuwaLf/v?zg, TU "A GOLX pI , o aT Xesaw ae n M " ' Al avyleAuntic 30vcc'!a.5a)g 'AgaääA Sroiciy , " r '"Exgov o'e araódpopuov veiDég srawspyíoe. hi Haeccum fine vila metrorum ratione le- 0, U gerentur apud Irenaeum A/.I. cap. XII. r Scaliger ita difpofuit , qui videatur 1n azi- &Oï ?FE maduer ffonibts ad Chron. Eufebü p. z19. eum- "n h que deinceps alii viri do&ti fecuti funt.», o quamuis Scaligero inuentionis gloriam qi dubi- F Va 496 DISSERTATIO DE dubiam reddere annitatur Dionyfius Pe- [ tauius in Nori ad Epipban, Haeref, XXXIV. n P. Latino fermone h1 verfus hunc £al in imodum exprimuntur : ft Idola fingens Marce mon[lrorum artifex tat Fraudisa,gnare Magicae & affirorum fciens, lt Errori« vnde dogma pefiferum flruis [v Portenta coecae ficla dum turbae exbibes, i ti Haec tu illa Satanae fretus auxilio Patris, Azaæluque nira defgnam ope , 7) Praccur[or illi fraudis in fuperos datus, : Wt Hic & magicae fraudis & aftrologicae va- tl ] nitatis ac cufatm Marcus. Vtraque cum Ài Kabbala haud raro coniunéta effe folet. .. N Sed hoc cumprimis obferuandum , quod pe f d Azazelis ope miranda perpetruffe dicatur Marcus. Namque frequentiffima apud m Ebraeos praefertim Kabbaliftas eft Ange- hh li Afaelis (ita enim legendum) mentio, vt if ex Reuchlino etiam monet Dionyfius Pe- lo lr tauius 2d Epipbaniil.c. qui & reéte docet, Kabbalae Ebraeae hic latitare vefhgxa. dae Multa fane dehoc Afaele Ebraei, praefer- du tim hoc, quod ex eo prognati fint Gigan- &j fes., Ita R. Sal. larchius ad. z. XIII. 54. N L—NipWMOV us2 tDDIS Cm»vnm büc ] VLM CUM ounn pE—eMDUM qo oynx (s " Nephilim feu Gigantes funt. Mnakim ex . filiis ScbhamchafAai & Afael, qui cecideruut tempore W hi, &5 diebus Enoff, . Sed plura hac de re colle- git Stephanus le Moyne in Noris ad. V'aria d facra E — — HAERE;-: VALENTIN, i d Qs D I facra. p.650. [204. Ceterum fi quis"ea quae Epiphanius dicit,accuratius confideret, in s hr eam forte induci poffet opinionem , prae« füigias potius,qu a N B praeternaturales ope« je rationes fuiffe ar t : iftas magicas Marci. Jtn, Ita enim loquitur: 24»axilai /udicra quippe ) fomnia cum eorum, quos Magos nominant , vere lj f'utia coniumgens, atque. üifce praefligiis & ar^ iif Lbus illudens fpetlatores omnes ac fausores fu- 05 in fiuporem admirationemque conmertit * , quod ipfum ad hodiernum vsque diem feWlatores 4 Yv eiu facinnt, Haeref. XX XIV. $.I. Saltem e m Anaxilaus praeftigiator potius fuit, quam otu, magus,quiope fpirituum miranda per- petraret.. ItadeeoPlinius : Zofft & 4na quod f xilaus eo. (falphure) condens in calice. mouo , jqpu prunaque [ubiecla circumferens , exardefcentis Ant repercuffu pallorem dirum , velut defanttorum Y affandente conuiuis, H. N. lib. XXXV. cap.XV. "303 Et cum hoc tamenAnaxilao Marcum con« od fertEpiphanius, Irenaeus tamen diferte firi ^ daemonis ope eum talia perpetraffe. au- n €tor eft /2». IX, cui & verfus fenarii an« j tea recitati füffragantur. ] j^ Sed ad dogmata eius accedimus,ex qui« "27 bus patebit , eum prae Valentinianis reli« al jui quisin philofophia Kabbalifticalonge fu- iffe verfatifimum. Namque doctrinae s j Sephirothicae, de aeonibus,adiunxit K ab- WW ol balam fymbolicam de literis , quod do- f ringe genuslonge frequentiffi mum efífe I) 1 Ebraeis, « Lj 498 DISSERTATIO DÉ Ebraeis , conftat. Sic rerum omnium ä d Deum reductio- d Deo emanationem , &a qm nem, quod vnum ex praecipuis doctrinae hn Kabbalifticae cap useft, huncin mo- st um primum pater i, qui dum explicauit : " am neque cogitatione capi poteft, & naturae omniü At efl expers, neque porro mas eft aut. foemina-» , V parturire coepit , quod in fe erat , inexplicabile , 0f tjit gigni , quodinafpettabile formari cupiens Tre aperuit, fimilemque [ui [ermonem edidit, Qui uidem adflans ei quidnam ejfet oflendir , cum l Vi ina[petlabilis - illus velut. effgies appareret. tuni Eiusmodi porro nominis illiu pronunciatio exti- "u t Primum appellationis [uae vocabulum.» Viot elocutus eft ; boc autem dpyy ffue- principium D) erat , cuius [yllaba quatuor Elementis conft abat, qui Mox alteram Syllabam adiecit , quae & ipfa-» U: elementa continebat quatuor : inde tertiam , "t decem ex elementis compofitam, — Mox quar- Tip zam ,elementorum duodecim. Ita nominis to- gius appellatio ex tricenis eft elementis, fyllabi mg Ita tamen 9t 0i Uero coagmentata quatuor, elementum quodlibet, proprias litevas , propri- n nciationem osque chbaratleres babeat , & promu àp Qf propriam, fgguram denique effigiemque propri- am , neque quicquam fit, quud illius formaus W i cuius elementum efl ,| ad[piciat, imo ne cogno- Neque porro vicini ffbi quodli- li fcat quidem. t bet elementi propnunciationem nouit : fed fc ille f promunciat, Ut torum proferens, nominare vni- £rje hi Im;[um exiflimer, Singula quippe cum vniu [1/]3 N 499 A m , HAERESI VALENTIN. monum ffnt partes , peculiarem fibi fonum velut ta?um duf efferrez nec prius ab edendo fono. defiftere 5, d&b quam ad extremam extremi elementi literam iinm Jéngulariter. pronunciando. lingua. peruenerit, itt i 4c tum demum veflitutum ári.omnia definit, qr4t um cum omnes in unam redaitae literae , vna ea- fazmim. demque pronunciatione . vefonabunt, Huius wx;lim vero pronunciationis fmile quiddam aiebat ex- yptt,' iffere cum omnes pariter dAmendicimu, | vid. lrenaeus J/.l1,cap.X. ^ Vere haec fünt.5 jii, À yiit, i Kabbaliftica , id eft admodum obfcura, Vitima tamen verba, tum demum reftitu- JWMV;J T tum iriomnia (70g5 àz ,;g-xn'.y aaoxc Ts . ubuli $a gv Tv 0)wv eien "yévsc)a4) cum omnes in rinpi vnamredactae literae,vnaea demque pro- nunciatione refonabunt , fatis declarant / ionjh»?'.ï ") quorfum ornnia tendant, ad rerum omni- T um fcilicet ex Deoefluxum , & ad eum xeuerfionem. Quae autem porro de lite- J m risphilofophatur, huc redire videntur z l triginta literas repraefentare triginta ae- li, /]*'2 onas Valentinianorum autumabat : Grae- j corum enim quam Ebraeorum literas & g, u alphabetum fequimaluit, hoc autem cum conftet 24. literis, fex ille addidit , vt ita y p WWJ numerus tricenarius, ad triginta aeonas repraefentandos aptus, inde refurgeret ». i j lam vero cum vox, qua vnaquaeque li- D tera exprimitur aliis literis conftet , & ea- ", ' ] : / ! rum literarum vocesiterum aliis, ininfi- W",ï ! / | zi l nitum eas multiplicari obferuauit , idque "Là — 112 uae i d 400 ^ DISSERTATiO DbÉ quae fuae doctrinae effe fymbolum. "T'oto au- pol tem hocce apparatu nilil aliud fibi volu- [dt it, quam in Deo velut in principio omni- Quar um reruim omnia velut inuoluta effe : ef- Tnent fentiam diuinam in trigintaaeorias ceu e- ima tementa vel literas fefe explicaffe; aeo. nes iterum in alias res creatas fe euoluere rgt ) infinita varietate , vt literaein infinitum., Qu multiplicantur, vt ita quodammodo pa- dor teat', quo patto in Deo tanta rerum.s & varietas latitauerit, & ex eius effentia pro- — X &) dierit.. Quod autem de multiplicatione [ mag vnits literaein alias, idque in infinitum, du diximus , idIrenaeus fequenti exemplo (tim: declarat; &ementum,inquit, Delra quinque h literas cóntinet , nimirum D.E.L.T. A. quae li- ff terae aliis in[uper literis. fcribuntur ; & bae hm viciffm aliis, — Igitur ff id , in quo ipfus Delta natura conffflit in infinitum excurrir, & ab a« fl 'm&'x, li alia propagantur inuicemque fuccedunt. ; Qu quanto magis. ipfiusmet elementi maius erit li« tera terarum velut pelagust Et ff adeo. inffnita fit vna duntaxat litera ,vide totius nominis quam Qs al immen[z: Jft profundaque congeries , ex quibus pmf primum illum conflare parentem Marci Siges ] perdocuit, — Proptéred cum parens ipfe fe non l,q DP f comprehendi poffe feiret , elementis boc tribu- ilfé, quos aeones vocat, vt quilibet pronunciati- tirt u) onew fuam tagno clamore proferret. MHaec LT fatis clare mentem Marci indicant , nec nt, fi U obícüra amplius cgkiquam effe poffu quae . HAERESI VA LENTIN, $OT Ti quae ahte diximus, accuratius fecum ex« endat. flb vt Idem porro Marcus a fuprema Tetrade, Yo on: TT quam cum reliquis Valentinianis funda- menti loco ponebat , veritatis eiusmodt as Qti [e: & imaginem fibi patefaCtam aiebat , vt 4 & o tooli regerent atque haberent corpus hominis: »&v colum: r &x humeros: A& o pe- nfntot olb étus ; E & T feptum transuerfüum: z & T dorfüum: H & x ventrem : o & P femora: du j&mn genua: K&o tibias: A & z talos: nl licatit M&N pedes. JEiumodi , addit Irenaeus , vt magus. ille fiagit veritatis efl corpus: baec finiti: elementi figura : bic literae cbaratier, Exi- Jxa m Pi ' T d ftimauerim eumtotum pleroma in figura hominis exhibere voluiffe, vti & Kabbali- !' qu'w d ftae folent, quemadmodum fuo loco de- monítrauimus,literarum autem ifta di- FM n Ipofitione aeonum ordinem atque feriem M indicafle. ml Sed addendum omnino eft, quo pacto ad. aeonas repraefentandos li- 71 mf i teras adhibuerint Marcofii,vt maiorem di- 75677/!4,3' 7 ul &is affundamus lucem. . Ip(a Tetractys ad Marcum fectae auctorem apud Irenae- um hac de reitaloquitur : . .Q4mobrent, j N inquit, vigipti quatuor veftras literas fcito de- d riuationes effe quasdam , -ac trium imagines 1 j i virtutum, quae totum fuperiorum elemento- rum numerum continent. Mutas enim lste- fs ras nouem ad patrem &5 veritatem pertineve », n bnt) ! gx £o puigre . debes,qu od mutae fint , bos. eff, 113 efferri qlläC m $62 mssmTA'fxo DE Mf?m * efferri pronunciarique nequeant. — Semiuota- qua les oco , Verbo Vitaeque tribuendae funt , eo hu quod medii cuiusdam generis funt mutas inter C0f ac vocalet; atque €& [uperiorum profluentiam KT & inferiorum babitudinem ad fefe recipiunt. €ot Vocales. deinde feptem Homo | &$' Ecclefra ffbi de vendicant, quoniam vox ab bomine prodiens u- f ziuer(afinxit. Vocis enim fonus certam eifor- h siam attribuit. Iegitur ocio Verboac Vitae tt conueniunt ;. Hominics Ecclefíae feptem ; Pa« IT tri 4c Veritatinouem. . Quo pactoautem ei ft, qui nouem literas habebat vna demta, & La ei qui feptem vna additafit, itemque quo uf pacto 24. litteris fex accefferint, vt trigin- K ta inde refültarent, triginta aeonas exhi- t biturae, prolixius ex mente Marci in fe- ff!' quentibus exponit Irenaeus,a nobis au- tem tefetri non poffünt, nifi le&torumab- Idem Irenaeus t uti patientia velimus. bt in compendio velut exhibet praecipua ; füblimtoris iftius, quam Marcus profite- 1 l batur, Theologiae capita, multa eos nu- t gatos effe docens: 4e oro illo nomine, quod. zriginta ex literiscomponitur $ Bytbo qui üfce f Tü ex literis inzrementum capit ; nec non ex vee vitatis corpore membris conflante duodecim , h lt quorum ffugula duabus & literir conflatz funt, spfiusque voce quam minime eloquens e[f élocu- l s2* tum de minime prolati. refolutione nomi- f t nit ; ac de mundi && bominis anima , quatenue admi- l ed fmilitudinen exp:ï-gää prouidentiae fira- aaaaa HAERESI VALENTIN. $03 PA 1700 | niftrationique re[ponder. His accedunt porro, uae de elementorum generatione,de no- hm u Ht mine lefü numerum DCCCLXXXVIII, dumtia conficiente, & adeo füblimioris Iefü ge- nerationem conficiente, vnde & in Grae- wiy:'zzr.: Mu corum alphabetho, monadas octo , toti- - dem decades atque hecatontades repe- Mietr "T riantur, vt eundem numerum praebeat , ; hoc eft Iefüm ex omnibus numeris con- T4/T textum , & ideo « & v fefe nominantem, nb Haec& reliqua Kabbaliftica effe , coecus uteui Fatetur fane id fit, qui non agnofcat. n d Lambertus Danaeus 44 4ugufl. de Haeref. Jequ cap. XIV. — .Quod, inquit, ex Iudaicarum &* trgi» gex Kabbaliflicarum quae iam tum erant , fuper H« rionum atque fabularum fontibus , bauftum ef- ii »bis d fe , dulitari non poteff. uemadmodum autem Kabbaliftae re- vum abl ( rum diuinatum imagines vbique in re- bus naturalibus quaerunt;ita etiam idem u faciebant Marcofii. Sic v. g. quatuor-» profi(e- illa elementaignem, aquam, terram, ae- 0s D rem, ad fummae primaeque Tetradis ef- /4 W "Ti figiem effe conftituta, autumabant. — Ho- rum praecipuas qualitates, calorem , & H humiditatem, exactam ogdoadis referre.» dflil?ï; imaginem. Tum decem virtuteshoc mo- " /WI / hi do enumerabant : primo feptem his re« fpondere orbes feu coelos,quibus oétauus 1 ,]Mf" reliquos ambiens , & praeterea fol atque m luna ad complendum numerum denari- | Mf. um, li 4 h * $e4. ' DISSERTATIO DE — um ', Aäcc.ed'ant; Dodecadis autEm ima- l [«qu am ginem in duodecim fignis coeleftibus quaerebant, & fic porro. Imo cum ho- Dun ft5, o mundi velut compendium ftatuatur , in eoitidem omnium myfteriorum adum- Tüm brationem quandam reperiri , contende- al! bant. Eum ad füpremae virtutis exem- le plar effidtum, manantem ab vno fonte ; A vim, in fecontinere. Eam in cerebro & collocatam effe , a quo quatuor facultates, le Il It vifus , auditus, olfactus & guftus, profe- étae, coeleftem illam "Tetradem adum- hf brent.Ogdoadem vero fic hominem refer- r boro re, quod aures duas habeat , oculosq; toti- tem ,nares itidem ad olfaciendium duas , o acduplicem guftum , amari fcilicet ac dul- zwyl cis. . Rurfustotum hominem vniuerfam Ü "Tricenarii fimilitudinem hunc in modum Qu exprimere? primumin digitis decadem » al circumferre : tum in corpore toto dodeca- Vi dem , quod duodecimin membra diuida- qu tur: namque itahoc vt veritatis corpus , T Y de quo antea, diftribuunt : ogdoadem denique, quae necexplicari fermone,nec g oculis poffit percipi, in vifceribus laten- n L. tem intelligi. Hoc ideo paul o prolixius comme- Q morare vifum füit, necui dubium fü- l J pereffet, ex Kabbala Ebraeorum , tum ce- wj terorum Valentinianorum , tum haec W : Dere- ( Marcofiorum commmta.fluxifïe-. liquis ao HAERESI VALENTIN. g 595 em um liquis eorum dogmatibus, 'qu-ip'pe quae , deftibu cum Valentinianis communia habent, m nunc nihil addimus, hocfaltem monen- atuaty, tes, quae fupra de baptifmo Valentiniano- nadun rum &ritu initiationis diximus, fpeciatim nteno ad Marcofiospertinere. Refert hoc de iis $ Xt« Irenaeus Z/. 1, cap. XIV. fïmulque noscon- o fontt docer, quosdamMarcofiorum in baptifmo Cere & iniBatione fuorum voces ebraicas pro- ferre contueviffe, quo malorem inquit », cul.rsrgs; ; pro initiatis horrorem iniiciant , hoc modo : adun. ^ Baftma,Chamoffe , Baaeonora, Mifladia,Rbua- "J2 da, Cufla, Babapbor, Kaluchter. Florum ver- jtot borum haac effe fententiam dicit : f/upra 5 duus, omuem virtutem Patris lumen qued vocatur , . ao imploro . Hec. non CW Spiritum bonum.» , geríim G Pitam , dquoniem in corpore regnaffi. du Quosdam etiam redemtionem ita concipe- 3dem re ait: Arcanum & occultum ab omni di- d vinitate, dominatuque & veritate nomen, quod lefüs Nazarenus induit inuitislu- T of [ pI minis Chrifti, Chrifti inguam viuentis,per od Spiritum fanQtum , in redemptionem An- gelicam nomen reflitutionis. , Meffías , V^« lat phareg , Namemphaeman , Cbaldaean , Mafo- medaca , Acbpranae , Pfaue, Iefa Nazaria, n Quae Irenaeusita interpretatur: Noz Zivi- m[h lo jpiritum,cor, virtutemque caelo fublimiorem, um el anifericordem , matie fÁm nomine tuo , faluator ht qeritztis, Num & verba ebraea recte per- ! en ceperit, & re&te etiam interpretatus fit ]re- qulï 114 naeus Lennd bISSER'TATIO DÉ — [ s ial A naeus , dubitari forte poffit. Ebraea eífe fi h & quidem corrupta, omnes confiten- tur.,, Reftituere ea nonnulli aggreffi ed funt , & inter eos Petauius ad Epipbanium , T Haeref. XXXIF, fed dubio fücceffu,planeq; H iücerto,cum conieCturis faltem locus fit. Quicquid huius fit,vel hinc documentum secte petitur, abEbraeis fua accepiffe illos, f qui praeter dogmata , & voces quoque €- braeas retinuerunt. uaede Euchariftia memorant , eam a Üs Marcofiis ita celebratam, vt vinumalbum, pi per nefcio quas incantationes , in rubrum pl commutarint, ad praeftigias artesque ma- d L icas illorü pertinent, de quibus füpra di- N étum, vid. Epiphanius 4 «. $. . De'mo- to ribus denique impuris , muliercularum fe- li du&tionibus , philtris , ftupris , aliisque» li flagitiis , quibus fe contaminarint Marco- f. fiiquae commemorantur , ex Epiphanio , n Irenaeo aliisque nota fünt , & paffim a re- ü etuntur. ldem ve- centioribus prolixe re ! ro & hic pronunciandum , quod fupra de lr flagitiis quae Valentinianis exprobrari fo- q lent,, diximus. Conf. praeter hactenus al- d legatos Philaftrius de Haere/fhw cap. XLII. p 'Theodoretus /ib. I. Haeret. Fab. cap. IX. & ex recentiorib» Tillemontius 7, /I, part. 1T. p 22. feqq. Fleurius Hiflor. Ecclef. lib, IP-p. ä 432. & Colbergius de origive Haereffum cap. co- Ilf p.nfeq4. . Suntquiafferunt, Mar 10S [ 35 HAERESI VAtENTIN. : 507 T fios in varias iterum abiiffe fe£tas, & ex Yi ( his vnam/fuiffe Archonticorum. vid. The- *ggre ! odoretus Haeretic. Fab. lib. l. cap. XL; add, n lIuxta ante "Fillemontius 7; 1I. parz. M. p.272. Epiphanium vero Archontici vltimi fuere cusht ht Valentinianorum, qui & auctorem haere- feos vocat Petrum quendam, Anachore- fl tl tam & monachum palaeftinum, qui in pa- q go Cabarbaricha tribus milliaribusab vrbe Hebron remoto, degens , magnam pieta- &i tis& (anclitatis obtinuerit apud omnes o- jloun, pinionem, HuncPetrum errorem (üuum J i poítea per Armenium quendam mona- [2 chum, Eutactum, fpar(iffe , qui in patriam ; d Sethalem rediens , hoc lethale virus pet.. 4 m totam vicinam regionem effuderit. Vixit um ifte Petrüs aetate Epiphanil ,a feenir il- $TU lum excommunicatum,& conuictum fuif- lat ( fe, teftatur Epiphanius Haeref: XL. Haé- 100, reticus ,inquit, compertus a nobis excommuni- bt catis , G mediocrimitis noflrae opera eonuitius 9m3 ef. Hinc& mirum noneft, quod &lre- lpr&de naeo & Tertulliano haerefisiftaignota fu- ail erit, vid, TillemontiusZc. Ceterum Ar- usd chontici di&tifunt. Za? - v dpyóvcov vel XJ dexv i. e. poteftatibus, quas ftatuiffedi- p cuntur , velut fecundarios quosdam Deos, gl &Angelorum etiam ipforum patres. Prae- ff cipuum hoc eft haerefeos huias caput.» , " iuxta Epiphanium pariter ac Auguftinum d cay. XX Ex Valentinianorum deaeonibus 05 j Com- DIgSERTATIO DE $08 u25 ckoim mento hoc fluxiffe,nemo dubitauerit. Porro cum feptem coelos conftituerunt , tüli fingulis Angelum quendam praefectum., & infeparabili vinculo alligatum commi- ff ne nifcebantur, Angelosautem abillis pote- ftatibus, ex Photeria matre, h. e. luce pro- an Vbi quidem quod de An- n gnatos fuiffe, gelis coelorum praefectis, dixerunt, ex A- n riftotelica philofophia profluxiffe , non.» iU male conücit Lambertus Danaeus a4 44a- li guflini L c.p.5g. . Sed Kabbalifticae tamen Hu alia philofophiae , vt in reliquis Valentinianis, ita in Archonticis luculentiffima depre- ve henduntur veftigia. Inter alia eos docu- n iffe au&tor eft Epiphanius : Dzabolum ad E- dpi uam accedentem , cum ea perinde ac vir cum Q05 muliere folet ,' confuetudinem babuiffe, deque li illa Cainum &Y Habelem fufcepiffe;, Quod pla- N ne Rabbinicum eft commentum, 'Tra- vt dunt namque & Ebraeorum quidam ma- lx giftri , Cainum non fuiffe ex femine Ada- &t vid, Iulius mi , fed ex femine ferpentis. q W Bartoloccius 1n Bib/tothec, Rabbin, T. Yi p. 24. Et pertinere huc etiam videtur, quod in» x Ialkut z. 22. legitur. Verba enim: ixit d JAdam 159. annos , &j genuit ad imagineim G t. Ü DL ita ibi explicantur: Nb 425 rnw jN22 NT rl ww5 wb3 ww w5 pp m Dur FU 10 4 oipbxo Hinc difies,mon qQ net de h flffji'-,Cainür?z de femine ei:fa (Adami) . fmi- "^ faer HAEREST VALEN'I"'INf $9 yzoert, ffmilitudine eius , neeide imagiize eÍM5 , donec Rüertn, nafceretur. Setb, fentutu Reliquosillorum errores vnico velut. TO fafce comple&titur Epiphanius , dum, car- llsot nem, inquit , negant refurgere, idque foli . liegre dded animae tribuunt, baptifmum damnant,ta* metfi inter cos fint , qui baptifmoantea Jty t initiati fuerint. Myfteriorum communi« fe, M onem ac bonitatem repudiant, tanquam-s "31 alienam & in nomine Sabaáoth repertam. at Hunc enim, itapergit Epiphanius, vt VEIDADS aliae quaedam haerefes, feptimo in orbe at verfari , actyrannidem exercere praedi- VU cant, ceterosque violenter opprimere ». "T Ipfüm nomen Sz/aorb indicat , ab Ebraeis T eoshaecaccepiffe, Conftat autem Kabba- W, wfIM liftas de nommibus diuinisita philofopha- god n ri, vtnomen,Deus mYwZN exercitutim ad T potentiam &iuftitiam Deireferant, — Ex äzm f hoc dogmate , male intelle£to , forte fluxit n v ] t2 error ifte, de DeoSabaoth tyrannidem ex- MT ercenre, Fierietiam poteft, vt Archon- " I:y' p tici re£te quidem exiftimauerint, fed vt Wdim perperam abaliisillorum fententia perce- * lW pta, & ad alios propagata fit. Sed hoc non u definio, Principatuum poteftatumque 9 l w cibum, animam appellant , ita porro Epi- " n'; phanius , fine qua viuere eosnon poffe », quoda coelefti rore procreata, vegetet il- d losacfoueat, Quae cum adcognitionem "L ;. peruenerit, ac baptifmum Ecclefiae, no- , men; d $1O Dïssi-:RTA-no- DE menqg; Sabaoth, qui auctor legis eft , (hoc meam coniecturam mirifice confirmat)ef- n j fugerit , ad fingulos enolare coeleftesor- bes, fefeque apud vnamquamque pote- d ftatem excufare , ficquead füpremam rna- D frem atque omnium peruenire parentem, a quo in hunc mundum delapfa fit. Haec [r manifefte Kabbaliftarum de 53353 — feu ] reuolutione animarum, hypothefin redo- lent, Hucenim cunétatendunt , animas : a Deo effe, & poft varias reuolutionesad 1 Deum reuerti, Fuerunt nonnulli ex iis , p qui omnia vafa Sacramentis adminiftran- 0nf dis deftinata,frangerent,atque comminu- a erent, & hi fpeciali nomine dicti funt 4- q axo0ptarvaa, YXem &oxoO9píarva , de quibus p Theodoretus 4c, — Morum impuritatem p Epiphanius & alii obiiciunt, Nec tamen h ille diffimulat , fuiffe interillos, qui ma- t gnam virtutis praebuerint fpegiem. | 4/ii, li inquit , zeiunia fémulanter , »monacborum (pe- n eic fimplicioribus illudunt , ac fe bonorum omni- Ia um abdicatione venditant, De libris eorum apocryphis idem Epiphanius agit /. c. $. II. ! add. de iis porro Danaeus ad Au guiii»ni L e. "Tillemontius Z e, ) Sequitur Colarbafus ,. quem ex Marci « ! fchola prodiiífe auctor eft Epiphanius H«- ref. XXXV. cum Marcoconiungunt Ire- naeus 4/. T. c«p. VIII. & au&tor appendi- cis ad Tertullianum de praeferipr. c.L. Do- lïj gmata HAERESI VALENTIN. "MLRahee g E&,(.OL gmata Colarbafianorum praeter Epipha- majé deses nium & Auguftinum cap. XV, recenfent T heodoretus Z/. I cap. XII, Damaífcenus p de Haeret cap. XXXV. aliique. Et ex Tf Damafceno quidem conftat , cum Marco z (*l & Valentino in plerisque confenfiffe Co» ] E ! larbafum. Hoc tamen ei peculiare fu- "h iffe docet Epiphanius,quod afferueritpri- (nid mum oéctonarium non fucceffiue produ- ,ai &um , fed fimul & femel fex feculorum e- jonts: miffionem, a primo patre & intelligentia a iiS; generatam effe , & quidem fequenri rati- lia one;. Idfcilicet quod cogitauit produ- N cere primus pater , hoc Parer vocatum eft ; [ung j quod autem produxit Periza:; quando hoc d 1 qmbw ipfam voluit oftendere Heme ; quando yrtatt produxit, quos praedelegit, Ecc/efa. Ho- - tam mo produxit Ferjum , hic eft ffiw primoge- zitis: Verbum fequitur z. Et ita ex qui f . J his primus octonarius exurgit. Ex quibus patet ,iuxta Colarbafum inter aeonas, feu t (,73' j m fecula, nullum;eale difcrimen interceffif- orut fe : rurfüsque adeo comprobatur , quod VSG u pronunciaui füpta , caput Valentinianae í i haerefeos in fübtili & Kabbaliftica de.» perfe&ionibus diuinis philofophia con- yst fiftere, Valentinianum quoque dog- us ma, Chriftum ex XXX aeonibus tan- x quam flofculum compofitum , & ve- j lut decerptum effe, eos retinuiffe autu- mat Lambertus Danaeus ad Auguftini L* gmäïl ,l' t 512 DISSERTATIO DE at 16?48 Sed non fatis hbl hac in-s fü re conftitiffe Colarbafios , m deprehendo. Aliienim dicebant, eum ex omnibus tri- M J ginta aeonibus compofitum effe, alii ex folis decem a Verbo & Vita emxfüs alii ex t duodecim feculis , alii a Chrifto & fan&o di fpirituin fulcimentüm, vid. Epiphanius / li € Ex quo & hoc colligas , Colarbafum eu (0 negaffe Chriftum veniffe in carnem , cum- que &lius hominisdicitur, per hominem It fatt ipfüm Deum Pdtremmtelhax quem eius errorem prolixe confutat. AuguPanus ad« tut ald dit , quod affirmauerit, viram omntum bomi« num & generationem in feptem fideribus conffe vát jinre Quod ex nimio Aftrologiae iudici- fam ariae ftudio profeCtum effe, recte iudicat LT Danaeus ad 7. . Kabbalx&xs autem fre- [2 quens effe , aftrologica cum fuis placitis. Augt ceniungere , conftat. Qu (d) Bardefanes Syrus fuit e Mefopotamlae Qu regione oriundus & quidemex vrbe Edef- 4 oj fa, apud facrarum pariter ac profanarü re« t rum fcriptores,celebri, SubM.AurelioAn- vel tonino &L, Vero Impp. eum floruiffe per- p hibent. vid. Danaeus ad A4ugufl. cap.XXXV. IT p.7?. add. Prateolus E/emcb. Alpb., lib. 1I. t Haeref, YX.. Eufebius 4ib. IF. Hift, Ecclef. cap. XXX. au&tor eft, illum primo in fchola fin Valentini nutritum fuifle,poftea vero cum [ magiftri füi obferuaffet errores, ad veram al fidei regulam rediiffe , quamuis errores fuos ln p — m * HAERESI VALEN'TIN, $13 — hac iïU fuos non penitus exuerit.- Idem confir- end matHieronymus. —Bardefaner , inquit , i» hus t Mefopotamia clarus babitus ef , qui primum s Lir Valentiniani fetlator , deinde confutator no- X uam baervefén condidit, in Catal, Scriptor, Ec- T cleffaf, cap. XXXIII, add. Nicephorus H.E, ais lib IV, cap. XI, Epiphanius contra initio al eum orthodoxum fuiffe autumat , imo 1; Qu coeleftis veritatis ftrenuum propugnato- DI rem, vt pro ea quoque mortem fübire pa- T el ratuseílet. — Zz4 vir slle, inquit, praecZariffr- n emia ornamentis praeditus baélenus fuit , domec , ii snfelici fato fuum illum in errorem incidit : ff- iij militer atque egregianauh , quae infimitis onu- udic- fia mercibus ad portum . illifa non modo iaifu- d ramrerum omnium facit , fed & vetloribus nf exttium affert. Haeref. LVT. Idem innuit 5 placitis Auguftinus de Haeref. cap.XXXV. — Inge- nium & do&trinamBardefanislaudat quo- «[amiäF D que Hiemnymus lc. drdens eimn, . in'q ui—t, L Qd « Syris praedicatur ingenium, 05 in difbutatio- i r mevehemens, Scripfiffe addit, infinita ad- ]ioAn verfus omnes haereticos , qui aetate eius f pullulauerant , cumprimis autem librum.s od eiusad AntoniumIm jj.l [ [ dat 5. PET a'to«rfelm commen- j ,[»'I;» Ad dogmataeius quodattinet, Augu- MT ftinus auctor eft , eum peromniain Va- quil lentini haerefin lapfüm effe , fed de fuo ii addidiffe, v faro. afiriberet. conuerfativnes 10 bominum. De priori nullum eft dubium, [i* Kk Va« W 514 E DiSSERï;ATIO . DE Valentiniana vtique fünt quae apud O- d i'ï'genem Dial. de reflain Deum fide Sect. III. à Bardefani tribuuntur, quod neget Diabo- d ]um a Deo creatum (conf, quae diximus « Tf $.1X.) filiumque Dei carnem humanam.s affumfiffe, & quod aíferat, corpus hocnon i refurgere. Quae autem de fato adiecit M Auguftinus, fuo equidem calculo appro- o bat Danaeus ad Auguftini Z c. variaque» If comminiícitur, vt Auguftinum defendat. J Sed erraffe Auguftinumcredo, & forte C0 Iu titulo libri,quem de fato fcripfit Bardefa- nes, deceptum. Huncíane contra Abi- Iri dam fati defenforem fcriptum effe , & ex intc Hieronymo/.«. conftat, & luculenter et- Hsi jam comprobari poteftex Eufebio, qui J- A i bro 1V. Praeparat, Euang. prolixum ex hoccelibro fragmentum nobis conferua- ec uit. Praetereanec Epiphanius, necalius M veterum,de Bardefane eiusmodi quid me- Qu moriae prodidit. conf. Colbergius de 0rig. u( Haeref. cap, IV. $. V. p.i39. feqq. To ? t m Florinusquem & alii Florianum vocant, Y Romanae Ecclefiae fuit presbyter, dici- (là turque vixiffe füb Commodo Imperatore Q & Eleutherio Romano Pontifice. Irenael q l coaetaneus , imo difcipulus &auditor Po- i lycarpi quog; fuit, id quod ve) ex eo con- l ftat, quod Epiftolam Irenaeus ad Flori- lr num fcripferit , feu traCtatnrs de Monar: n - chia, HAERESI VALENTIN. —— 95 ul ( chia,in qua Deum non effe malorum au- 2 &torem demonftrauit. Eufebius auctor., ia eff lib,V.cap. XX.. faepius ab Irenaeo li- Qu teris commonefactum , de errore abiu- DaQdll rando : aft cum in fententia perfifteret », hoco excommunicatuseft. Opppofitum quo- lt Pa que Florino fuiffe ab Irenaeo librum de.s p octonario , idem Eufeblus h c.;, memos Diqus rat, recte addens eum in Zalentini abre- efe prum fuiffe errorem, Vnde non fatis fibi Áor conftare videtur: quippe qui ceay. XIV. ardele iam antca inter Cataphrygas eum retule- 1 À rat. Dogma certe de aeonibus euincit, &et inter Valentinianos eum Jocum prome- ( reri.. Id quod & Theodoretus auctori- Q tate fua comprobat , Florinum & Blaftum xum ad Valentinianos ab orthodoxa Ecclefia. nierti defeciffe perhibens 4 4. Haeret. Fab. cap. g XXIIl, Ex quo etiam fequitur, eos errare, ln qui Florianos ad Carpocratianosreferunt, d quod Philaftrium fecutus. facit Ioannes Forbefius JIpffract. Hiftor. Theolog. Itb I cap. vv XXXVII. Non negauerim, cum Carpocra- f dm tianis,fi non alia,morü certe impuritacem, erdt eos habuiífe communem. Ad Gnofticos ((2! etiam cum Carpociatianis Valentintanos g referendos coníftat, Sed ex proprils , & o C0) fpecialioribus dogmatibus, fi diudicandi $ £ fint Floriani , re£tius Valentxmgms annües F:O y-.. [f merantur. Kkz Ad li «6 DISSERTATIO DE 4 Ad dogmata illorum propria , quibus a " reliquis Valentinianis difcernuntur,quod attinet, Auguftinus illos opponit Colu- n [ thianis. Hi enim docebant, Deum non d facere mala,adeoq; nec punire quenquam; illi autem Deum creaffe mala , auctorem- ue adeo etiam effepeccatorum. — Vtros- ( que a veritatis tramite deflexiffe oftendit, Haeref. cap.. LXYPI, Non videtur autem.s haec fententia fatis conuenire cum hypo- Í dl thefiValentini,de origine mali,quam retu- f limusfüpra $.2X. Quicquid huius fit;, [ quemadmodum in fingulis fere Valenti- & nianorum fectis , nouaTudaifmi veftigia comparuerunt, ita nec in Florianis haec !)h d defünt.. Ex Tertulliano namque vel potius auctore 4ppendicis ad. Tertull. des T0 graefcript. cap, LI1I, docet Danaeus , Flo- rianos ludaeorum in celebrando pafchate Ti retinuiffe morem, aliasque Iudaeorum ce- li remonias obferuandas docuiffe , &italu- q daifraum, vt Tertullianus loquitur, in.s |- ecclefiam reuocaffe , ad 4uguflinum.s L. c. 'L'ertullianus autem ibi praecipue de Bla- b p ftoloquitur, quem cum Florino ad Valen- tinianos tranfiiffe 'Theodoretus Z. «. nos li condocet. Blaftum quoque Florino ad- [ i iungit Eufebius H. E, ib V. cap. XV. ad quem etiam Epiftolam de fchifmate ab I- renaeo fcriptam , autumat eiusdem libri cap,XX. — Quemadmodum autem Blaflus x apu HAERESI VALENTIN,. $17 "m IDus: apud Platinam perperam vocatur B?afcu;-, vtrecte obferuat Danaeus /.e, ita difcer- h tCol nendus idem eftaBaffo,quem nonnulli in- I o ter haereticos & Valentinianos referunt , 04 decepti forte loco deprauato Philaftrii , in lorem quo pro Colarbafo Blaftus legitur, vt viris Vs doctis iam pridem eft obferuatum. lend (f) Plurimiadhuc fübinde commemorantur Qs Valentini fe&tatores , qui tamen aut ob- dye fcuriadmodumíünt, & minus celebres, ii aut dubium , num Valentinianis annume- süq, raridebeant, T'ertullianus contra V alenti- Jenti num cap. IV. meminit Theotimi cuiusdam & Axionici , & alibi , fcilicet de cerze Chri- [rgi s hat fli cap. XV, XVI, XVII, cuiusdam Alexan- dri , quiex eadem fchola prodierit. Hie- Wt v rü, db ronymus au&tor eft, quendam ex antiquis H Haereticis nomine Alexandrum , com- u mentarium fcripfiffe in Epiftolam ad Ga- m latas, in Epifl. ad Galatas proem. p.15$. Quem quidem Alexandrum eundem cum Va- jl ; I lentiniano effe,viri do&ti fufpicantur. vid. Tillemontius T. HL. part . H.p. 177. Cele- J 11/' brior his eft Theodotus, Valentini difci- e D d pulus, cuius meminit Theodoretus Z. £, P lib.1, cap. VIII, & Clemens Alexandrinus jit in Excerpt, Hypotyp. p. 703. Et Clemens qui- dem ex libris huius Theodoti velut com- d ]i pendium aliquod Theologiae Valentinia- fj nae confecit,quod fub titulo: Éx 9v Oso- " Á Óárrg x v varroMuuno w spévte didaaxa M« Kk3 e6; 1PUd t*'ïï?üu » DISSERTATIO DE: $18 ag;, xovra, TC OvuaAsvrívg jg'go'vxg- äæ-rg-aw; ,O* ha peribus Clementis addi folet, fed graece Phc tanrum, Cur verfionelatinaid fe nouae, de g quam parat,lrenaei editioni, adiuncturü promifit Io, Erneftus Grábius spicileg. T. fra X II, p. 17. Quae de verfione Germanica, huius opufculi nuper difputata funt, o- M mnibus nota fünt , & ad nos nunc non per- tinent. Ambrofium quendam Valenti- dl nianum,ad melioremmentem ab Origene traduéctum,teftatur Eufebius . Z. £, [ib. VT, al £ap. XVIIH. fid Alios quosdam obfcuriores memorat Theodoretus 4i1,cap.V 1. quos Iho al inter & Caffianus eft , quem nonnulla in » doctrina Valentinianaimmutando , no- qu vae fcétae extitiffe anCctorem , perhibet », gk E - undem hunc eífe cum Iulio Caffiano,qui a Docetarum Princepsfuit, & Valentinia- [u nae haerefi addictus, nonnullis nonfine n ratione verofimile videtur. conf, Clemens Alexandr, 4ib. 111. Strom, p. 465. add. Tille- montius 4c. p, 77$. ^ Sunt& qui Ophitas f ad Valentinianos referant v. Tillemontius d Lc, An recte? dubito. Praeterquam e- nim quod nemo veterum , quantum mihi C conftat , hoc fecerit, in dogmatibus Ophi- u tarum nihil quod cum Valentinianorum » theologia confentiat,deprehendo. Caini- anos ex Valentini fchola originem duxiíTe Irenaeus tradit 4, I.cap. XXXV.. Aft Ter- tullianus ex Nicolaitatum infaufta ftirpe hanc o HAERESI VALENTIN. $19 —Á hanc haerefin prognatam fcribit , vti Epi- t lr phanius a Gnofticis & Carpocrate eam.» Irenaeotamen, tanquam dili- 6t0Qg deriuat. r gentiffimo earum rerum perfcrutatori, fuf- na;*fg, fragatur Danaeus ad 4uguff, de Haertf.cap. fhanit XVIII, Egonullam video dogmatum con- W venientiam. Quaeetiam Cainianis tribu- N ! untur placita, tamabfurda fünt, vt vix cre- Vdeit: dam ,a fanae mentis homine , fério talia» (rget afferipoffe. . Fuittamen peculiatis Caini- anorum fe&ta, (cilicet Antita&tarum, qua- EM "üriots fi dicas repugnantium , quod quanto. maxt«. ] qui mo potuerint animi conatu, Dei przceptis Jla 1 aduerfati funt, in quorum dogmatibus s quaedam Valentinianae. doCtrinae vefti- mb gia deprehendas. Praeter Deum fummum j enim, quem bonum, magnum , incogni- tum vocarunt, agnouerunt alium mino- a n rem, cuicreationem mundi, legem Mofai- cam , & eorum omnium , quae hominibus Juntns 3nolefta funt , originem tribuerunt. Is,ni iT (yhit fallor , eft Demiurgus Valentünianorum.s, deqüo füpradiéctum. vid. de his Antita- golti | &is Theodoretus H. Fab.lib. I.cap. XVI, ;uzme Clemens Alexandrinus Z/b. 1IJ.. Strom, p. m m " 441. qui & impuros atq; obfcoenos horum r orütb hominum mores referunt. ]: Denique & Tatianus inter Valentini fe- Cl huj pl &atores referri folet, dequotamen non- nulla obferuanda funt , eo quod magnam E n inter veteres confecutus eft auCtoritatem, / Kk 4 Fuit ha us $20 DISSERTATIO DE ] — —— Fuit autemTatianus ifte nationeA flyrius, c ex Mefopotamia oriundus, ab ineunte ae- ali tuli tate impiis ethnicae religionis erroribus pariter ac Graecorum difciplinis , artibus- Cük alia queliberalibus, innutritus. Ipíe haec in- dicatin Orat, ad Graecos circa finem; Haec fta vobis ,0 Graect , Tatianus ego , barbarae philo- W fophiae fecator compofui, natus apud Afyrios , fr € vefiris primum ludiis imbutus , deinde vero g 3lir , quae nunc fouere me profiteor.. Idem & Qui antea dixerat p. 770 editionis recentiffimae, $ quae opera & ftudio Wilhelmi Worth O- quo xoniae 1700, prodiit. Hanc eruditionem fpli inftitutis per varias orbis partes peregri- dliarm nationibus , auxit , vt ipfe Z c. teftatur.;, r l tandemque Rhet oricam publice docuit. j totai TTeftis huius reie Eufebius , qui & viri e- gt ruditionem laudat , //. IV. H. E. cap, XVI. com; Tatianus , inquit , qui primo aetatis fuae tem- plila pore Rbetoricam docens, in gentilium difciplinia ET fummacum laude verfatus eft./— Accedit Hi- Crae eronymus: ZJartianus primum Oratoriam do- di ( €€n5 , n09 paruam fibi in arte Rbetorica laudem Pj £0PpArauerat, de Seriprorib, Ecclef. cap. .Qma'c XXXIX. Non Rhetoricam, fed philofo- U/7770 phiam eum docuiffe, contendit Valefius 4d Eufebii l.c, quem tamen refellit Nicola- quis,c Ti lt us le Nourry Differt. in Tatiani Affyrii O- Vdej gera cap. T. $. TT Perfpectis vero tandem fnfun religionis & philofophiae ethnicae falla- LUE ciis , & impofturis, fanctitate contra & cer - | U * HAERESI VALENTIN. $t Wa L fs L certitudine eius doctrinae , quam Chrifti- Wteae ani profitebantur, cognita, ad hos fe con- morius tulit, horumque initiari facris voluit, Lu- 1 at culenter haec ipfe exponit, p, 16j. vbi & lat aliasrationes, quibus induc&tus, ad Chri- b L ftianos accefferit , ediíferit, magnum ícili- n d cet doctrinae inter Chriftianos confen- T fum, cum maximum contra de ea inter.; ] gentilium philofophos effet diffidium; & Tieni quae reliqua fünt eiusdem commatis, Yilims Sed id cumprimis hic obferuandum.,, r quod exiftimauerit , antiquiffimae philo- jitoa fophiae , quam barbaricam vocat , non.» p aliam quam Ebraeam defignans , apud at Chriftianos fe inuenire veftigia, Hinc Ti totaeiusoratio , quam contra Graecos & i gentilium philofophos fcripfit, eoferes MP. XWI comparata eft, vt oftendat, barbaricam., um philofophiam feu Ebraeam quae & Chri- d ftanorum erat, multis modis praeftare., s Graecanica. Proinde eam huncin modum u orditur : Non decet vos 4 Graeci, tanto odio 772 profequi Barbaros, ipforum placitis inuidere. [ff: N/: x «Quod enim apud vos fludium , nen a. Barbaris Mif | £raxit originem ? uod haec caufareli- fs | quis, cur fe Chriftianis adiunxerit;acceffe- Mioil | rit,ita infequentibus aperte profitetur.;: [ t V'aledixi igitur Romanorum iatlantiae, Atbeni- ;ndem en[rum frigido [ermoni , & diffentientibus illo- Tb rum dogmatibus : €$ Barbaricam veftram phi- j lofophbiam complexus fumz: . quae quoniam ve- ( P) fira d $22 mfssszTAfto DE frris difeiplinis antiquiar fit, nunc opportuni- hi Ta us ex — dogmatibur nofivis explicare 'co- nabor. p. 124. Ibidem aduerfarios fuos L tib ità loquentes inducit: — Zariamu coptra s Graecos, contra iufinitam philofophborum mul- ho ba zitudinem,noua barbarorum dogmar defendit, Ex his. nunc colligo, Tatianum pariter ac ft b reliquos philofophos , qui ad Chriftianos acceflerunt , iudicaffe, in do&trina Chri- til füanorum antiquiffimae philofophiaes, C0f quam barbaricam vocabant, fupereffe ve- &t ftigia : & ab hac philofophia Ethnicos , I quicquid boni habebant , accepiffe. Hinc ifta de Mofis & Sacrae Scripturae antiqui- hm àd tate, apud hofceScriptores frequentiffima difputatio, eo comparata, vt euincerent s m nf fcripta Mofis, omnium Ethnicorum fcri- ptis effe antiquiora. Con£. Nicolai le» &Of | Nourry Differtat. in Tatianum cap. 1. Vor- Jf l ro philofophiae ftudio dediti apud Ebrae- l! L H os , aut qui ab his füafe accepiffe iaCta- bant , clarioraadhuc veftigia fe deprehen- ViX d furos, exiftimabant; aft cum Ebraeorum - philofophia ea aetate jiam valde corrupta 110 effet, magno opus erat iudicio & diligen- tfa tiinquifitione , nefalfa pro veris , inania HT; Ti pro folidisarriperent. Ad hoccumpau- ciffimi idonei effent, mirum non eft, plu- tine rimos Ebraeorum commenta Chriftianae (ti religioniadmifcentes, nouis erroribus & L que H haereiïbus con?g:bgfïe Ecclefiam, At Inc 'HAERES'I VALENTIN. $23 —— — purtu hincnifallor perfpicue inteiligitur, cur.» At Tatianus, vir cetera probus & eruditus , s f Valentinianorum tandem philofophema- 00f tibus fibiimponipaífus fit. — Barbaricae, ^f Wi hoc eft, ebraeae philofophiae fe profite- batur cultorem, d:ffnaf*: Simplicitas enim chri- anterz ftiana raro admodumphilofophis fe pro- nl bat. Valentiniani magna pollicebantur myfteria, eaq; ceu ab Ebraeis accepta, füb- M Chrz» ! l Á J tilifimisque fpeculationibus inuoluta., rf commendabant. Quid ergo mirum haec hniot arrififfe Tatiano ? e D Initio itaque cum Chriftianam religio- n nem fufcepiffet , in difciplinam fe tra- nf didit Iuftini philofophi & martyris , e- r umque fectatus eft , egregieque fub i tanto magiftro profeciffe dicitur .. Au- olb &ores huius rei fünt Irenaeus ///. 2, ads, IU Valentin. cap. XXXl. Hieronymus de 5eri- | lii ptoribus Ecclef. cap, XXXIX. & Epiphanius ï " Haereff KXLVI. uamdip autem [uftinus j vixit, a veritate eum non difceffiffe , fed eo | du ï demum mortuo, errores fuos prodidiffe , [ nos ortij condocet Irenaeus : u Tatianus)eum ia elfet Es LAuÁitor , inquantum quidem cum J eo erat , nibil enarrauit talez — poff ocro illius ïmpdu n r martyrium ab Eccleffa abftflens , 6 praefumti- , plu one magfierii elatus , €3 inflatus , quafí prae » u ceterir effet , proprium charatlerem dotfrinae l : confituit , -aeonas quosdam inuifibiles , f/mili- Abu- j qu€ zer atque bi , qkuixa Valentino funt , vg!ut f hin lam 45885 *'*S.L-W p DISSERTATIO DE $4 u lamenarrans : nuptias autem , corruptelas, & Q TA fornicationes ,frmiliter ut Marcion && Saturni- nus dicens : Adac autem faluti ex [e contraditti- ttit d ouem faciens. lib. 1. cap. XXX. & XXXI. uem locum etiam affert Eufebius H,E, mtpl Bat lib, IV. cap. XXIX. Eadem afferunt Tertul- lianus, vel potiusauctor appendicis de.s &i àY praefiriptione cap. L1I. Hieronymus de &eripror. Ecclefaft. l. c, aliique. Ceterum.s qa lm Damafcenus Ze Haeref. p. 292. edit.Cotelerii au&or eft, Tatianum errores fuos prae- AU cipue accepiffe a Marcione: of cuius, (Iu- prinq füini) obirum, inquit, 24 perniciofa Marcionis n ( dogmata acceffit, femiliaque docuit , additir ta- Allexz »en alits. Idem Philaftrius confirmat Ze, nn, Haeref. cap. XL'VIII qui fpeciatim aeonas qux aMarcione eum accepiffetradit. PoffDe- dj fittj cii ,Inquit , perfecutionem erat. Tatianus qui- dam , difcipulus [anti Iuftini Martyris , quire- [ ce[fit averitate poft paffonem illius , dotirinam- ftda que tantiac tam beati martyris & magifiri con- tity zemfit in omnibus dicens aeonas quosdam des E coelo fuiffe prolatos. Addens etiam boc : Adam at patremnofirum protopl feum non faluari 5 4e- Vi onas autem nuncians , ffcut Marcion delirauit. Aft enim verolicet Marcion aeonas quo- m que afferuerit, quiatamen haec hypothe- d!&þ fis propria fuit Valentinianorum , a qui- hi bus etiam in Marcionem haud dubio fuit ieïo; deriuata, re&tius ab hifce eam haufiffe.; Gf dicitur Tatianus, Interim alia placita », NT Mar- coniugiorum v, g. reiectio, illi cum. HAERESI vALENTINo, $25 tÓ——À m TISOR cionitis fuere communia. Vnde recte.; pa datin Theodoretus fcribit , ffementi materiam eum wl emendicaffe , a Valentino quidem aeonum pro- J dulliones,a Saturnino autem & Marcione,quod s Bl nuptias re[puar & animantium vinique vfum, tTet: Haeret, Fab. lib,I, cap. XX. — Paffimitaque iicis i & iure quidem inter Valentinianos, eum a veteribus connumerari , videas. irenaei n eerutt quae huc pertinent verba,iam ante attu- kCutlr limus, Huic accedit Epiphanius Haeref. pspr XLFI, eum aeonas: e V'alentinianis fabulis & iu principia quaedam ac propagariones commen- Áariilh ium effe , alferens, Suffragatur Clemens liib Alexandrinus 4J. II $trom, p. 465. . Ait e- ml nim, Tatianum e fcbola Valentini prodiiffe , 1402 quod non ita capiendum, vt recte auctor hh differtatianis a Wilbelmo Worth Tatiani ova- num q( tioni contra gentes fubiuntiae , p.!. monet, j qW' ac fi Valentint auditor fuerit vnquam.» , ifnwh ) - fed quod eius perceperit difciplinam,a 244 aM totum, inquit , babuit fere , quicquid babuit, nb Auctor denique Appendicis ad Tertulii- ". anum Zc, affirmat, T'atianum totum cum Valentino fapere, ul L i n Quae ergo Tatiani fuerint dogmata, 45 haerefeos quidem damnata , ex hactenus q h n Ü W dictisferepatet. Aeonasfcilicet cum Va- lentinianis. afferuit.;, Cui errori. phi- 1 b M lofophiae barbaricae amor, vt puto, oc- j cafionem praebuit. — Cum Marcione & aUU" hts ( Saturnino nuptias damnauit , matrimoni- um i MBP av g 526 DISSERTATIO DE. &l um diaboli opus, & fornicationem appeï-: r — lando, Cui quidem errori impuri forte f p — o mores,& laíciuia illorum, qui matrimonia contrahebant, anfam fuppeditarunt. vid. | —R —— — j — Eufebius H, £, [i2, IV. czp. XXVIII, Mono- gamiam tamen, licet inuitos, admififfe ; l — £2 z 1 — p2 'Tatianos nonnulli perhibent , indignum tamen homine Chriftiano cenfuiffe , ad «2 l ri fecunda traníire vota, conf. Clemens Ale- £0 xandrinus A. lT. Szroz. p. 33y. feqq. Quod animantium vinique etiam reiecerit víum lis f le ! 'Tatianus , auctor eft praeter ceteros 'Iheodoretus /upra citato loco. Quae TOf ld fententia vt1 multis cum Tatiano com- munisfuit,ita a Pythagoraeis ad Chrifti- àt,1 Qu anos deriuata videtur. Nifi potius dixe- ris, quod Tatianus & hic Ebraeorum phi- dio ii lofophos, praefertim Nafiraeos ante ocu- los habuerit, Certe ex Hieronymi Coz- IUO ment. d Amos II.12. conftat, Tatianum ad g ( Nafiraeos prouocaffe , vinumque non bi- bendum afferuiffe, quod &lege prohibi- ( M tum effet, ne Nafiraei vinum biberent, & a Prophetaaccufentur , qui Nafiraeis vi- qi numpropinarunt, Reiicitur autem haec qu fententia magno confenífü , tanquam val- C de erronea, necimmerito haCtenus, quod lni nec vinum, nec vlla res creata a Deo, per fe Ti mala fit, fed perhominum faltem vitium, il lis abutentium,; haec noxia euadant. Inte- ! rim dubito , quinam excufatius peccent ; E num — HAERESI VALENTIN, »7 —— — ny: numilli qui temperantiae, fobrietati, ca- u f flitati fe totos tradendo per errorem.s Qmona ceu noxia eaomnia reiiciunt, quae vitia x w hifce virtutibus oppofita irritare poffint , II an illi, qui hunc errorem equidem deui- drill tando, intemperantiae ac lafciuiae frena mdignu; laxánt. Porte etiam de ipfa Tatiani fen- Jl i tentia, an re&te repraefentata fit a fcripto- n ribus ecclefiafticis ? difputari poffet: cum conflet , quanto furore illos vexet inferna- j Q gt lis genius , qui intemperantiae hominum B bellum ferioindicunt. Cumque plerisq; Ql,) mortalium, ea quae ad refrenandas cupi- j ot ditates fpectat, difciplina válde di(plice- at , nihil frequentius eft , quam affingere T eius au£toribus talia, quibus omnium o- b j 1! dio exponantur. Atque cum femel opi- yum qre od nio quaedam inualuit de iftorum virorum n erroribus, qui ad ícribendum fe accin- gunt , difficulter admodum veraa falfis fe- a emm cernunt, , Quicquid huius fit: ipfa con- tinentia temperantiaque Tatiani, & En- 3P1'0h913-' , orgn, ï cratitarum laudanda eft.. Epiphanius e- ras* quidem continentiam Tatiani füfpeCtam quouis modo reddere annititur , fallacem en m val:«* eam fucatamque fuiffe,affeuerans,& illum 1 inftar rapacis lupi extitiffe, ouilla pelle.a- 2 4 miCti. Continentiae ac pudicitiae [hecie ,"uelut "d illecebra propoffta , bomo vafer obrepfit , tan- vt [ » y quam rapax quidam lupus, pellem ouis induens, 29 €oque cultu quem 'ad tempus f[ufceperat , mife- nij "0s Q $28 DISSERTATIO D£ — ros bomines infraudem pelliciens, Haeref. quo XLVI Defectatoribus Tatiani, qui ob etid continentiae ftudium Encratitae dicti aut funt, idem afferit , fictam eam continen- E tiam fuiffe, non veram: cum inter muli- 6p erculas, quas pelliciebant, verfarentur ; 1llor le '. affidue. Haec equidem dicit Epiphani- lw us, fed non euincit , merisque coniectu- ris&fufpicionibusniütur. Quaefi füffi- v für: cerent, ad aliquemarguendum , quis pro- bus, quisinnocenseífet? Nectamen fatis Cu fibiconftat ipfe Epiphanius, Namq; de- prof inceps concedit equidem , eos a vino & emni carnium v(u fe abftinuiffe, fed non ftudio p ' temperantiae , aut ex peculiari vitae infti- (otg tuto hoc feciffe , íed inani metu commo- frum, Dtod tos , quafi condemnandiforent ,fi anima- torum carne vefcerentur, sxévexev &yxpat- Thent Y TéÍac , S0E zrouTéÁag , NG xevrt Q [2ov o ivda?uov $ u xacadixacdqao4 araro TOV ju- Ti f Jj ov ps"m)uïtþswg., Certe qui füperfti- tione duli, vitia vitant, reuera & magno & ftudio ea vitant, licet caufa quae eos im- Qitt pellat , fit vituperabilis. Ego autem ita» teey arbitror, quae a Tatiano & praecipuis En- pm cratitarum laudabili forte confilio, &in- ij nocenter, dicta funt, ad intemperantiam N hominum impugnandam ,ea deinceps ab i illorum difcipulis , accedente fuperftitio- d ne, in errorem tandem, prauamque fen- tentiam detorta efTe, Quorfüm refero , d quo N 'HAERESI VALENTIN, 529 n 27 quod adeo vino fe abftinuerint, vtin facra l qui etiam coena pro eo aquam adhiberent, vt 1t d au&tor eft idem Epiphanius, exiftimantes, Ontne. 205 qui vinum bibant , eoque utantur improbos r i €/ peccatores effe, Haeref. XLVII. uem.s Ientüt illorum errorem prolixe refellit Clemens pl Alexandrinus Paedagog. lh. 1, cap. V. - od Ad reliquaTatiani placita quod attinet, ef ff veritatem carnis Chrifti, feu humanae na- us turae in dubium vocaffe, legemque Mofis, Ym ceu non a fummo fed alio inferiori Deo ny i profe&tam, reieciffe dicitur. ' In quibus yimo à omnibus alios, maxime Valentinianos,fibi ftudio praeeuntes habuit. | Sed quando a[feruit, T totius humani generis auCtorem Ada- Ormm mum, perduellionis damnatum, aeternas 4nine Deo dare poenas, plane nouum quid com- v?*/Z[M'l mentus eít, nifi forte variae Ebraeorum. s m de Adamo difputationes,&in huncce eum 1/;"7'5,,(2' induxerunt errorem. Saltem inter Chri- Iper[ïi- ftianos primus omnium hocdocere aufus nf eft, vt teftatur Irenaeus: Cosrradicunt guo- Qsf que eiu faluti , qui primu plasmatus eff idque mlb vecens eorum commentum e[! , Tatiano quodam ib | primo bauc. introducente blaspbemiam. ldib, L, &i* | cap, XXX. add. Eufebius - H. E, Zib. IV cap.. niit XXIX. Epiphanius Zzeref, XLVVI. Phila- ftrius Haeref, XLVIII. " y j Qti | | Ceterum a Tatiano priusquam difce- Jf damus, de fcriptis eius etiam aliquid ad- fet dendum eft, . AuCtor eft Eufebius »axi- L1 RUP - IUO * $30 .DISSERTATIO DE E ) o mum librorum numerum ab eorelitlum effe; H ii E, lib, IV. cap. X AAX. Idem confirmat.» len Hieronymus, infrmiaTatianum feripfiffe volu- ml mina perhibens, de Scrizpt. Ecclef, cap,xxxiX. luf Neuter tamen illorum figillatim €a recen- Q fuit,binc paucorum admodum ex iis ad Cat nos peruenit notitia, Ex his cumprimis pi nota eft Euangeliorum .collectio , feu Q barmonia, titulo àiz. vee'a'é(pov ) Hcripta, fe & Eufebio quoque Z c.. memorata. Ad- d:t porro : 4iunz. eriam nonnulli aufum illum dií effc didla Pauli Apo[lsli elegantioribus verbis lus exprimere, utpote quicompoficionem verborum q ( tl cqf;»fgere fuderet. .A Clemente Alex- Atj andrino /z. 14L, Strosm, p.46o. citatur liber Tit ab eo editus de perfetlione fecundum Salua- S/;n torem ; librum quoque Quaeffionnm feu Pro- Dd blcmatum ab eo compofitum ex Rhodone, da qui fuit Tatiani difcipulus, narrat Eufe- Iu De animalibus li- bius Zb. V.. cap. XLIL, vïpz brum a fefcriptum ipfe innuit in. Orarione j Aad Graecos D. 154. Alium quoque fe ali- Q quando fcripturum promifit p. 775.. de 44- f miviflratione,mquiens ,. 2offra & religtonis fien nofflrae bifloria, quaecungue dicla funt ab erue Ti ditie Graecorum, && qui quotque numero eius h Vi meminertnt , in libro ad eos , qui rebus diumis adm Jfmplicem fidem detrabunt, demonflrabitur. ra Exhifce autem vt & reliquis ei9 fcriptis t nullum ad nos peruenit, excepta Oratione ad Graecos, a veteribus etiam paffim com- s N men- EE - HAEREäl VALENTIN. L 53 ? (j ji mendata. . Haec quod Tatiani Hf, lucu- Dilti HL lenter oftendit Nicolaus le Nourry Differr, M 4j M in Tatian.cap. 1. $. IP..— vbi & euincit , poft Iuftint Martyris eam fcriptam effe obitum bl & Q 10d fi ita fe habeat, facile aliquis füfpi- a li XM) rlr cari poffer, haerefeos quam deinceps am- plexus Tatianus dicitur,in ea reperiri D , Et fane auéctor dif- ] M ^l quaedam veftigia. I fertationis in. Tatianum a Wilhelmo f Worth editae, haec in ea fe deprehen- dU diífe putat. hu ol Hominem namque ex tri- bus velut naturis conflatum tradit , fcili- r Cet & 776 UAmqg , ex mnatería , && 12 pv ex : Aler anima, quae A materia origtnem ducit , & éu $ i ass uaT(O» ex firizua. — .Dao, inquit P 45- ml Spirituum genera hos agnofcimus, quorum alte- yleupt TU ABIHA UOcatur, alterum uero praeffaptius dodor eft anima, imago failicet & f/militudo Dei. V- " il trumque autem primis parentibus datum erat , Álb vt partim materia conflarent , partim eam fu. ( ^ t perarent,. Recepta haec eft Ebraeis, Grae- i cis, Chriftianis, tum orthodoxis, tum hae- j "T j reticis quam plurimis hypothefis. Origi- uiji nem tamen ab Ebraeis fümfit , indeque s j Tatiano barbaricam, hoc eft ebraeam phi- yn | lofophiam fectanti, non potuit non fefe , adprobare. Cum iisdem Barbarisíeu E- j jimi : V braeisTatianus etiam in hac oratione Spi- ['c[ipflï ' ritàm mundi afferit.. Spirirur igitur inquit rati p.5o. ine[t flellis , Angelis, [irpibus, aquis, ha- mCOm' suinibus, alimalibus : & quamuis wnus & ddem n L12 Jit; E $82 ^ DISSERTATIO DE ais —á Nihil d fft , differentias tiaäen in fe bzzä;:t. clarius ad noftram féntentiam confirman- FA für dam dici poterat. Sedaccuratiorem pro- Dat meretur animaduerfionem,quod animam humanam natura immortalem effe nega- fat & re videtur. Non immortalàá efl anima , W& nu aperte pronunciat ,o Graeci ! [gapte natura, m fed mortalis : eadem tamen ne moriatur fieri potefl. — Moritur enim ac di[foluitur cum cor- fü I pore , quae veritatis ionara efl ,vefurgit autem ;lfl poflea in confumm atione mundi vna cum cor- [ if J pore, mortem in ipfa immortalitate per cruci- atum G poenam feutienys, Et rur(us anima », atifr quae Dei cognitioue inflrutiaefl, licet ad tem- In hanc CQ piá foluatur,non moritur. p. i2 qüod deuenerit cogitationem , mirum vi- fs deri non poterit ei, qui fecum expende- Qu LU rit, Tatianum videri animam hominis non fimplicem , fed multis partibus conftan- j tem afferere. Hominum anima, alt p. j4. üi.n'f UT non eff fémplex , [ed ex multis partibus conflat : (ngn componitur enim vt manifefie apparet ex cor- U pore. Nam nec ipfa ffae corpore pofjfet 4ppa- Plura Tàt vere, neque caro ffne anima refurget. alia erusdemcommatisin eadem oratione m occurrunt,ficut non defunt contra, auae f huic fententiae repugnant , probareque lt a videntur, Tatiano, animam hominis im- mortalem vifam. t Quae cum confidero, parum abeft, quin cum illis faciam qui à e"xr.Tatiani hypothefi de tribus hominis L P&l" [ HAERESI VALENTIN, 513 —— — Ni partibus , feu naturis, haec recte interpre- i hd tanda contendunt. De Spiritu non loqui« Eu tur Tatianus ,fed de 4 u5 feu anima: :hanc | lM natura mortalem , aft gratia immortalem o n dv Ll ftatuit ]ta cun&a inter fe confentiunt ; l & videtur clare hoc innuere ipfe Tatia- M nus, cum verbis quibus aperte animae.» I mortalitatem afferit. . ij2. ftatimi haec 1 ( fublung.t Non enim /þ;mw ab anima ferua- ts eff , fed ipfz animam feruauit. , && Iux come " 4 (um a prebmdtt ténebras, add. Nlcoïaus le Nourry $. IV. / ( Differt. in 1atian. cap. V. $ MITIL. Non minus autem daemonas quam. ii animas, corporeos, hoc eft, vt ego capto, It corpore fubtilior1 veftitos Pcatuxt 'Tatia- nus,in hac Oratione, Daemones omues,in« r'ürm quit p.1j4. zon carne fed /pzrztualt concretigs Xn)qu,, - ne con[tant, qualis eff ignis & aeris. Quaecor- I$ o porum carjiztutzo 4 folis illis perjþzcz potefl,qui Qngaï' Jt ^. [ fpiritu Dei muniuntur. , non itema cetéris bo- 9gInum qüü.f 4nimA regtt dtgmw enim ab in- (tn ul (il dignioricomprebendinon potefi. Aperte er- T D. go Tatianus docet,'daemones effe natu- rae cuiusdam corporeae & materialis, fed PWI tamen corpora fubtiliora habere , quam.» "at funt hominum. Ex hoc vero afï'erto fuo l tres elicit conclufiones Primum enim j ita concludit , daemones ab iis videri tan- s In tum poffe qui /pzrttu Deimunitutur. Deln- ]def ! de eos non effe morti facile obnox!0s: Nos [ i, ( j facile autem moriuntur ifli., cum carsei non.. »mlüïï LIij 127 2- Pd T 534 DISSERTATIO DE - Jfnt : fed viueuter negotia;norzir exercent, to» Plat ties nymirum 6 ipfi morientes , quoties illos, di qz(ibm praeeunt , peccatis imbuerint. Deni- pla que eosdem daemones non poffe pecca- 1 lu Dei torum füorum poenitentiam agere: .uo- éirca daemonum fubfl antia poenitentiae locum u non bhabet: materia enim & improbitas inillit relucent, Materta autem voluit Dnperare 4- zimae, MHocipfum vero quod de mate- nf Ti riali daemonum natura difputat , rurfus ex Barbarorum feu Ebraeorum petitum., PFI | (aful effe philofophia, nemo dubitauerit , qui expenderit ea quae diximus , cum E- ! glM braeorum de daemonibus fententiam., "t exponeremus, Recepta quoque haec UT opinio fuit plerisque veteris ecclefiae ; W fom doCtoribus, etiam — maxime orthodo- XIS. Ipfe Auguflinus , de daemoni- tin. bus fic loquitur : — £tf daemones. aevea s ( il f9nt. animalia , guoniam corporum aereo- l. ruUm natura wigent ; €9 propterca morte W Vi t non diffoluuntur , quia praeualet in iis elemen- zum , quodad. faciehdum quam ad patiendum n eft aptius,. C9'c. lib. HIT, de Gen. ad üit, cap. X. lia add. Nicolausle Nourry Differz, ip Tatian; f j cap. 11. $. 111.. Vndeliquido conftat, ap- N h probatam plerisque veterum Chriftiano- rum , in multis capitibus Ebraeorum fuit- Mf fe philofophiam. Neceftquod quis con- n tendat,a Platone hoc accepiffeChriftianos. Q hos, h Pr;mp namque orientales philofop pla- * HAERESI VALENTIN. $35 —— Platone multo vetuftiores talia docuiffe, Z eft pofitum extra controuerfiam. Ergo . Den Plato huius dogmatis auctor non eft, fed illud, vt multa alia, a Barbaris accepit ». b p n ,Qw. Deinde Tatianus diferte profitetur,fe non hue ln graecanicam, fed barbaricam , hoceft; E- TT braeam fequi philofophiam. . s diui- "IWM h 'Tandem & de Chrifti Seruator! demie nirate non reétein hacoratione docuiffe multis videtur. Verba Tatiani , fu- , Türi PLICOR per quibus acerrime inter eruditos difpu- , qi tatum-eft, haec füunt: as manifeflius ve- cum P ligionis noflrae arcana pandam..— Dews evat. n Ya principio , principium autem V'erbi potentiam.» P ho effe accepimus, — Quippe dominus mundi cum defne, ipfe frt vniuerforum [ubflautia , nondum condi- £omundo folus erat, Sivero re[ptcias poten- riodi qmoyi tiam eius in qua vifibilia & inuifibilia cuntla s At confefiunt, omnia cum ipfoerant. — Inip[o emm r uin per potentiam Verbi tum ip[e , tum Verbum-» quod in eo ev at , extitit : Cum voluit autem ifle, g n d Verbum ex fmplicitate eius profiliit, Et verbum tithi noninaniter prolatum y primogenitum opus frt ipffus Spiritus, . qoc feimus e[fe principium bu- Mlp, .Il'v fa. ius mundi. — Natum efl autem per diuiftonem , non auulffonem : quod enim auellitur , a prime t af | feparatur ,quaod vero diuiditur,id funttione da- natum propria , nibil immingit illum , 2 quo yfüi^ Ex his verbis Àu- T vim fuam fumfit.p. 145- &tor differtationisin Tatianum apud Wil- at oC f helmum Worth colligit, Tatianum h ibi Lr4 Ji $56 DISSERTATIO DE liïbi velle , diuinum verbüm rebüs crea:tiä nulla excellentia pracftare, nifi quod illud 41 caeteris antiquius , & ante omnia procrea- Cü fí tum, aliorum etiam caufa principiumque fuerit. p.i2. In quo praeter aliosetiam prae- ( H euntem fibi habet Dionyfium Petauium Z.JH. Dogm, Theolog, lib, lcap. IH $. V. Sed i defendere tamen Tatianum opfrofe an- f nititur Georgius Bullus in Defzf. Fid, Nic. SeG. II. cap. 1. quem fequitur Nicolaus le Nourry Differz.in Tartan, cap, H. $. 1. Ti . Noftrum non eft hanc componere li- 4 fem, nec enim inftituti ratio hoc aut iu- g!l/ bet aut permittit, Duo tantum obferua- u L mus, Primum , fententjam Ebraeorum i, de anima Meffiae, facile huic errori, quem f deinceps Arius maiori apparatu in fcenara lr produxit , occafionem pracbere potuiffe. (á Plaàne enim hunc in modum de anima. Hj It Metfiae ftatuebant, eam a Deo quidem J conditam, fed omnibás rebus creatis cífe h antiquiorem, caufamque fimul ac prin- Ü Opium effe rerum creatarum omnpium , il Deindequiain Deo omnia fuiffe Tatianus fi afferit ,,ita vt Deum etiam agv Éaav- lt Tog Uniwerfi [ubflantiam appelltet , depre- ht hendere hic mihi : videor veftigia dogma- Q tis Kabbaliftici, de rerum omnium ex Dei (à effentia eflluxu, &emanatione. Sedhaec l m/uso aliis accuratius expen denda relinqui I .Vci [ HAERESI VALENTIN. 537 ls xm[l Vti auté dubium adhuc incertumo; eft, DOA anin hacoratione perperá de Chrifto do- t i cuerit Tatianus; itacontra multis períua-. J E Q j fiffimum eft,harmoniam Euangeliftarum, : m w vecapov dictam , ab eo 1deo compo- etam i firam effe, vt humanamChrifti naturam in WA r ^E dubium eo felicius vocare poffet. . Nam- VN Q que & Valentinum Chriftum vere ex Ma- Llb EI ria natum, negaífe, fupra oftendimus. 0i Il Clariffipe autem rem omnem eloquitur. . 'T heodoretus : Zzc Euangelium,quod Diate(-. nerel faron dicitur , compofuit , ampumtis geneala- atf It gin , & al ommibus , quae Dominum ex femi- Xerüi- ne Dauid fecundum carnem natum oflendunt. Korüm Eoque vff fant ,mon modo qui eraut eiui fetlae, quen fed ii etiam, qui Apoflolica dogmata fequeban- fcenat (ur , compofftionis fraudem'non cogno[centes , Jfed féemplicius tanquam compendiario libvovten- Jo;uifïe. Jef, Naítus etiam ipfe fum libros buiusmodi n i n | f fupra ducentos m bonore babitos in Eccleffis no- d firir , quos omnes in vnum cong eftas fepofui , RFT 6 pro bis quatuor Euangeliflarum Euangelia » Ditffu. introduxi, Haeret, Fab, lib, Y. cap. XX. Quae A fiita fe habent , vti non dubitandum, cum [ g»"-ï,l liber ifte fatis Theodoreto perfpectusfue- d rit, recte inde nonnullicolligunt, eam.s d quae hodie extat harmoniam Euangeli- at ^ | cam-,' quáeque T'atiani nomerí. praefert, dlut v fpuriam effe , nec eum au£&torem agnofce- - lmäi re. Baronius tarnen 24 azs. CLXXIV. $. IX, ) fccus fentit,& licet hoc concedat, eam har- Li3 moe pm 1 DISSERTATIO' DEÉ j d moniam quam Viétor Capuanus Ammo- nio Alexandrino affignauerat, Tariani ef- r fe, & quam huictribuerat , Ammofii, qua qu inre omnes fere eruditos fecum coníenti- du enteshabet, genuinam tamen eam effe & n veram, quam Tatiano tribuit, acriter con- n tendit. Argumentum praecipuum eft, I Ü quod nuila genealogiaeChrifti a Mathaeo & Luca defcriptae ibi iniiciatur mentio, n & quod cetera eo modo fe habeant, quo àd "T atiani harmoniam defcripferat 'Theodo- lir retus, Aft refragantur Baronio Henricus [ds Valefius in Znnotat, ad Eufeb. H. E. lib. IV. D'ur cap. X XIX, & Antonius Pagiin Critica Anti- Ua Baroniana ad 4nn, CLXXII, his maximein- d ductirationibus, Primo harmonia, inqui- r unt,Tatjani ipfismet Euangeliftarum ver- fnt U bis compofita erat ; haec vero, de quaagi- tur, nonalioquam auctoris ftilo confcri- a ptaeft. Deinde plurain eoreperiuntur, i erroribus Tatiani contraria , atque illud hn praecipne , quod faepius repetitur , Chri- lic ftum eífe Dauidis filium. Tres praeterea Val praedicationum Chrifti anni ibi aperte di- If Atqui veteres vnum dun- fünguuntur. o taxat praedicationibus Chrifti tribuebant i annum. Exhisquae medium locumte- C.€[ netratio rem conficere videtur, reliquae lo nullius momenti funt, Namque Tatiani If harmoniam *ipfis Euangeliftarum verbis m l f conícriptam fuiHe , fruftra afferitur , cu id —— MAERESI VALENTIN. 539 ES immo. id nec Eufébius confirmet, nec Theodo- f retuüs,necvllus veterum. QOmnes autem M qu qui Tatiani feculo vixereícriptores vnum Ynfent ndhi duntaxat praedication:s Chrifti agnouiffe annfÜm , eadem qua prius , afferitur teme- WL ritate, Necdefunt etiam quae ad mediam um i, fatbat rationem regeri poffant, Quid enim ? fi dicamus, hanc fcriptam effe, cum adhuc Senti in viuis effet Iuftinus Martyr, Tatianusq; t qu adhucorthodoxus effet,aut fe talem fimu- heod laret? Sed tamen obftare videtur auctori- "nrici tas Theodoreti , qui diferte fcribit , Totia- I num exíüuo libro ea omnia amputaífe, ; atl quae ad Chrifti ex Dauide ortum pertine- nelte bant. Vnde fane haec harmonia cum ea, IU quam vidit Theodoretus , plane non con- ( fentit... Conf. Nourry Differtatio n Zaria- jj num cap, MI. $. YT. cirea fis, Nonnulli & hoc vt addunt , quod Tatianus in harmonia fua uf etiam Ebraeo Mathaei Evangelio vfüs fif. e jllud Auctor namque eft Epiphanius, euange- ! ht licam Tatiani Harmoniam,a nonnullis E.- p ] vangelium fecundum Ebraeos di&am fu- nei iffe: Vi£torautem Capuanus in praefati- dut one ad Tatiani harmoniamrefert , quod obit eam diz erévce infcripferit , adiuncto fcili- m cet quatuor Euangeliftis, etiam Euange- i qui lio ebraeo fecundum Mathaeum. Aftad jj Vi&torem Capnanum quodattinet, cum., :e,'blS repugnantes fibie diametro habeat , Eu- rjm febium atque Theodoretum, fallieum., i magnoe PW-&S äw $40 DISSERTATIO DE ni magnoperecertumeft. Nec mereturhic Ep:phanius fidem, qui aperte. cum har- HE fli monia Tatiani,Euangelium ebraeum. , g( quo vfi funt Ebionaei,confundit,& de Ipfis d etlam Ebionaeis plurima zezasa tradit , vt iucu'enter oftendit Au&or Differtatio- Y nis in Tatianum a Wilhelmo Worth edi- h taep.ij.ig.. Sed (atis deipfo Tatiano dixi- mus , de difcipulis eius & fectatoribus vel (á tria adiungenda funt verba, Au&tor vero eft Auguftinus, Tatiani H fe&atores di&tos etiam effe Encratitas,hoc et Tuf eít , continentes. de Haeref. cap. XKXV. Ra- tio appellationis manifefta eft.Diximas e- Tuli far nim eos a coniugio, rebus animatis, viniq; vfu fe abftinuiffe, Vnde&ClemensAlexan- U drinus inter illos Haereticos Encratitas H T refert,qui a certa quadam operatione,no- men acceperunt. Z VIIL Srrom.p. j4?. E-- n piphanius equidem a Tatianis eos ita d- qu fcernit,vtilloshorum quendam fuiffe fur- n culum contendat. Haeref. XLVVil. Sed Au- u 1 guftino eos pro iisdem haereticis habenti , addi poteft praeter alios Irenaeus 47. £. cap. if XX. Eadem infüper vtrorumque dogma- ta, eosdem fuiffe mores, conftat. Epi- für phanius quidem Encratitas alia magiftro EU füo incognitacommentos effe, fcribit, & & plus nugarum medisaros aliis coneredidifje, Sed |l 4 quidnam magiftri fui dictatis addiderint, non defignat, nec ab vlioe vgteribu s defi- nitum HAERESI VALENTIN, ho MA À etur nitum eft. Certenec Eufebius , nec Ire« m ha naeus, nec Theodoretus , necceteri eos küt, quicquam addidiffe,referunt, Certum er- d go , fallihicEpiphanium. Auétoraufem tradi l differtatlonis in. Tatianum a Wilhelmo " " V näïiffw Worth editae, non fine quadam verofimi- rel litudinis fpecie exiftimat , Epiphanium.s no du Encratitas, de quibus hicfermoeft, non us diftinxiffe a Docetis, qui etiam Encrati- tae , (eu continentiae fautores extiterint. Tdrxa! Hos enim praetermififfe Epiphanium, li- jtas t cet famae celebritate notatos, Doceta- ( rum iftorum auéctor atque princeps fuit Iulius Caffianus , quem eundem cum Cas- imu;lc- ' 3 fiano a Theodoreto. ipter Valentinianos Mocn ' collocato, effe, füfpicati fümus fupra .. ( Horum praecipuus erat error, iuxta Cle- 500 mentem Alexandrinum , Chriftumvero u . phyficoque corpore deftitutum fuiffe, at- jb que corpus iilud inoculis hominum olim fl pofitum, nihil nifi rei effictum fimula- l crum fuiffe. d Quainre Docetas prorfüs incontrariam a Valentinianis abiiffe fen- LU [ tl Lj '7' tentiam, contendit Auctor di&tae differ- Mihi tamen fecus vide- T tationis, p, 24. Eni rur. Namque hoc ipfo, dum Valentini- f ani docebant , Iefuüm tanquam aquam per l fiftulam tranfiiffe per vterum beatae Ma- ] :)fJ riae Virginis , & corpus ex coelo fecum.s tf attuliffe, fimul verum corpus humanum Chrifto abiudicaffe videntur. Ilinctum QU* i Ireli-y jf $42 DISSERTATIO DE reliquistum maximeTatiano fübinde ob- ie&tum, quod humanitatemChrifti impu- (at je gnauerint, Forte autem Caflianus prae ceteris hocce theologiae Valentinianae p caput, diligenter excoluit, ac defendit, Qu vtinde eiaus difcipulis peculiare Doceta- hii E« xum haeferit nomen, In reliquis fane , cum Tatiano hunc Caífianum prorfus confenfiffe conftat, Namque & coniu- k ia aeque ac ftupra damnat, eumque in tinem fcripfitlibrum peculiarem zj £y- (4 IU xpaTéiac, ,'*ng) &uv& Y Íac , de continenrta, vel cafiitate , cuius fragmentum aliquod no- & bis coníferuauit. Clemens Alexandrinus Qu dib, ILI. Strom.p. 465.. Sedin aliis quoque w Hl nonnullis Tátianum fecutus, imitatusque eft Caffianus, vtex eodem Clemente col- fl ligere licet. Tatianum namque, ait, in » I oratione contra Graecos accurafiffime u difputaffe de ebraicae philofophiae anti- dfj quitate, quam alia quacunque antiquio- qi rem efle oftendit, & de iisdem Caffianum f K etiam difleruiffe in primolibro «àvé£zys- sv Ex quo colligo , Caffianum non glx minus quam Tatianum ebraeae philofo- phiae fuiffecultores , hancque adeo pro fonte & fcaturigine theologiae Valenti» f nianae reputandam, De Docetarum li- brisapocryphis & reliquis huc fpe&anti- bus conf, Au&tor Differtat.in Tatianum p.25. Ex di&tis autem conclude, cum nihil En- j crati- HAERESI VALENTIN. 8 tded cratitarum dogmatibus addiderint Docce- lm tae, fed in praecipuis cum iis planecon - Qs Y , fenferint capitibus, vixafferi poffe Epi - f phanium hos cum illis confudiffe. ülCe Jetnd quid huius fit , perperam eum a Taua - Doct nis difcreuiffe Encratitas, dubiocaret .,, ls fs Et hi quidem dicti etiam. funt. Hydro- paraftatae , quod in facra Euchariftia pr o pror'fu CCDI! vinoaqua vterentur. Frequens Hydropa - m D raftatarum apud veteres eft mentio , quo 79 * P tamen nomine non Tatiani modo feéta- g rores, fed &aliiqui vino fe abftinuerun:t, od n & aqua in facris vfi fünt, defignantur.., Vdrini Quod quidem ante Tatianum Ebionitae , poftea Manichaei fecerunt. Philaftriu s guoqae Ig Haeref. LXXVII. & Auguftinus de Haerc- Ye ( ffb. cap. LXIV, Aquartos vocant. 4guarii , TT inquit hic , ex boc appellati fant, quod offerume Vfime in poculo f[acramenti , non illud quod omnis Ev« T clefra. Non alios autem effe Aquarios , ïiquio. quam hydroparaftatas & Encratitas, vel janut faltem horum fürculum atq; propaginem, recte iudicat Lambertus Dariaeus ad 4z- p gu/iinil. & Licet enim non Auguftinus ilol- modo& Philaftrius, fedalii quoq;eos ab ij pm Encratitisdiftingere videantur; finecau- fatamen hoc fieri videtur , cum nulla dog- let matum apparcat diuerfitas, Quod autem ) idem Danaeus addit, partim etiam ab Hel- Atl tefaitis ortos Aquarios , qui aquam pro w/7) n Deo coluerint , hoc longius mihi petitum vide- "i h: Nécg 544 DISSERTATIO DE videtur. Namque alias rationes , quae 5 ( Encràátitas induxerint, vt abomni vini vfu r »prorfus abfüinerent, iam fupra vidimur. [ Quod fi etiam in philofophia errorishuius Ál origo quaerenda , & exea paulo altiusre- fil petenda fit,.abEbraeis iterum potius,quam €c a Graecis, aut páganis, eandem arceffen- E dam eífe exiftimauerim, Apud illosenim « Effenos, praeftautiffimos philofophos vi- 0 nl vfa omni fe abftinuiffe,conítat, Grae- p canicorum autem quorundam philofo- Hiri phorum affertio, aquam effe rerum omni- Wi um principium , quo pa&to Chriftianosin /n huncerrorem,vt aquam proDeo colerent, ln inducere potuerit , aut quaratione, qui (f ' hoc errore fuerintinfeCti , aquam pro vi- me no adhiberi maluerint, id equidem me» ! non capere, lubens profïteor Tüt Eiusdem commatis etiam fuifle viden- fu turApoftolici Coniugia damnabant pa- d girer ac Emncratitae. Ptoferebant autem.s ad (ententiam (uam ftabiliendam dicium qu li ahquoa Seruatoris ex Euangelio fecun- Qu um Aegyptlos : Feniad aj jä!umdu 2 opera foe- p emipae: foeminae quz;!em mpzr'zþzzr opera Hul verb, enerationem 65 interitum. Refert s lnte haec Clemens Alexandrinus 7ib. IH. Strom. Vrl ( . 42 qui & ad hanc obiectionem refpon- det,& verbaiftahuncin modum explicat: W Q Non fal[um dixit Dopinus : Reucra enim dis- f foluit opera cupididatis , auaritiam , contenti- Oenem Q —— HAERESI VALENTIN. 545 qua Ini vl onem , gloriae cupiditatem , mulierum infanum Wrrn amorem , paedicatum , ingluuiem , luxum &y Horum Ddl profuffonem , &' quae funt bis ffmilia, IUn autem generatio (fiue ortus) eff auimae inte- "n ritus , fquidem delitlis mortui effiimur. . Ex M eodem Euangelio fecundum Aegyptios , VWMl il Encratitae & aliud Seruatoris effatum.,, contra matrimonium proferebant, quod D0s v ts exhibet & refellit Clemens , //^. II1, Stro- z:4t. p. 452. fed & Theodotus ille Valenti- MU il om. nianus hoc refellit in excerptis ex eius 'A- va-doJuxs QidaaxaAM a apud Clementem p. noslt 72?. Namque hocin capitea reliquis Va- eren;, lentinianis ,. matrimonia approbantibus, n diffentiebant Encratitae. . Vtrumque fra- pïO W gmentum exhibet Grabius 7. 1. Spiciegii UWU 2.35.34. Sed ad Apoftolicos redeo, quo- rum propria & peculiaris velut fententia 11 n fuit, nihil proprii effe poffidendum. "Vn- n de & Apoftolicorum illis haefit nomen, at quod Apoftolorum vitam & fanétitatem idon imitari,videri volebant, Sed di&ti quo- &tl que ideo funt zzorexrixol , Apotattici , 4« 7 /"A«i:" petactitae , quafi qui huic mundo prorfus Dd renunciarent, Ego fane non dubito, quin Gu inter hofce multi probi & cordati fuerint t viri, ficut &inter omnes Encratitas , qui 0l jcit quod improbis fuisque cupiditatibus fer- uientibus inuifi effent , eiusmodi onetati 1 41' j funt conuitiis, Nec praetermittendum, quodAuguftinus de hifce haereticis italo- ) Mm qua- $46 | DïssERfAro DE- Til quatuf ,vtdubitare videatur, an inter.; haereticos referendi fint : 4po//olici , enim p fc inquit, 4aifeiflo momine arroganti[fme vo- cauerunt , £0 quod in fuam communionem non x veciperent vtentes coniugibus , & res proprias polfidentes, quales babez Catbolica. Eceleffa &$ j . Concedit W Monacbos && Clericos. plurimos., ergo, fuiffe in Ecclefia catholica quam- fü plurimos , qui eadem haberent inftituta, ài quae tamen in Apoftolicis reprehendun- i tur. Curergo haereticis annumerantur N7 refpondet Auguftinus : /eZ ideo iffi baere- 4f Y tici funt , quoniam ? 4b Ecclefía [eparantes , ( r nullam []em putant eos babere , qui vtuntur ii rebus ,quibus ipficarent, Sed cum hoc non- pitm dum füfficere putaret , fubiicit tandem. : ceff fed alianefcio quae propria baeretica docere» Tuà uaenam autem i- perbibentur. cap. XL. df fta haeretica fuerint, non explicat Augu- li ftinus. Mihi totahaerefis Encratitarum, F fpeciatim Apoftolicorumin difciplina ri- Tos & [l 2Bri " i idiori, quam ce w À erre poterant, con- Tüm ftitiffe videtur, Ex hac namque difci- ( plinae feueritate hoc fluxiffe videtur», fes quod lapfos recipere in füuam communi- 14 onemnoluerint, exemplum ita praeeun- L Nec euictum eft, omnes tes Nouatianis. ref Encratitas cunéta Tatiani approbaffe pla- Qu cita:; potuerunt eumin continentiae fal- a tem ftudio,& difciplinae feueritate, miífis fen Val.emi- (f ceteris,fequi. Vnde ne;c inter . nianos P m HAERESI VALEN'TIN. $47 — LC nianos eos reéteretuleris Plurade A- ! ü poftolicis Epiphanius Haeref. XL, Dama- b fcenus Haeref. LXI. &c, Qne W Sedreftant adhuc Seueriani , qui mdem " ex Tatiani prodierunt fchola , aut potius ll iidem plane fuerunt cum Encratitis. Se« Cl uerum , a quo di&i funt , Tatiani fuiffe , | qüäïi fucce(ï'orem, & Encrantarum fe£tae vires fttu addidiffe , auctor eft Eufebius H,E, /ib. IV Jen(di €4p. ALIP. Non multo vero pofiea , mquit, C Seuerus quidam,cum /i;pm dittae baereff vobur j hat ac vires addidiffet , in caufa fuit , vt ipfius fe- trallli £ae bomines , ex ipfius vocabulo, Seueriani di- t i eereiit ) Nnde liquet, hallucinatum tur- i nOU piter Epiphanium , qui Seuerianos prae- d. ceffiffe Tatianum atque Encratitas exifti- t mauit. Pluribus hoc euincit Auctor , um differtationis in Tatianum a Wilh, Worth u [ Ü gü editae p. 24. Neque neceffe eft vt cum s (titüf Lamberto Danaeo, duos fingamus Seue- J ros, ideo quod Damafcenus 7. 57t.. Seue- COH rum Apellis Marcionitae difcipulum fa- ] dl'u ciat , & inter reliqua eius dograta tecen- »LUL' feat, quod carnis refurre£tionem & Vetus qmu Te&amentum nonprobauerit,quem erro- a rem Seuerianis & Auguftinus tribuit Hae- omnf) ref. XXIP. cumtamen Eufebius non tan- o tum Tatiani fuccefforem dicat,fed Seueri- 71 anos etiam fcriptura V. Teftamenti vti,di- j mlhs ferte affirmet, //h. JF. H. E, cap, XX1X, cul & al j fufïragatur Nicephorus H, £. [i&.IF, cap.IV. Mm 2 j (le DISSERTATIO DE 548 mu uid enim obftat , quo minus dicamus Hir erraffe Damafcenum & Auguftinum., Cer- i te quae Auguftinus hic de Philumena pu- A p ella diuinitus infpirata refert , de pelle.- re intelligenda effe,& ad proxime pr $ cedens am caput XXlII, — pertinere , manifeftum eft, a Ea vero quam Colbergius de Orig. Haeref. WK cap. IV. p. 144. fuggerit conciliatio, valde ; coacta videtur. Dicit namque,Augufti- V 1)Ó num & Damafcenum exprimere illorum fententiam veram,quam animo tenucrint, p fiüls quaeue fluxerit ex principiisomnium De- miurgicorum, hoc eft , alium creatorem » 1 füm quam fupremum Deum fingentium:Eufe- bium vero magis refpicere adipforü con- ln füuetudinem,qua animi fenfa fuco quodam p lg externotexerint, fcripturasque V. Tefta- d mentirecipere videri voluerint,quas men- Qn te tamenauerfati fint, Quicquid huius fit, t in €o quod porro afferit,Seuerianos abEn- Qio cratitis haud effe diftinguendos, non diffi- N culter me fibi fuffragantem habet. Namq; tis primo vini vfüm damnabat Seuerus,aeque acTatianus,addita ratione:vitem a ferpen- dog Thà te percoeleftem virtutem interram deie- l &o, & cum terra congreffo, natam , inde- fbj que finuofos vitium flexus ferpentum fpi- ras imitarl, . Quae ratio, quod negari lx ! nequit, Valentinianam redolet philofo- phiam. Deinde matrimonium contra- f hentes, Satanáe opus explere aíferebat.» : mulie« HAERESI VALENTIN. $49 at Qu mulierem enim a Diabolo factam effe.;. m (t His Epiphanius porro addit , quod mun- Hsl di originem certis poteftatibus, & prin- cipatibus, more Valentiniano tribuerit », A ial iremque quod docuerit, hominis dimidi- am partem effe formationem Det , dimidi- dhnd 1 li, am malae poteftatis, Quod vltimum pla- 0 vt ne contra mentem & aperta Epiphanii verba, ad do&trinam de interno & exter- p e J nohomine, anonnullis trahitur. vid. E- PDUR, piphanius Zzeref. XLII. Hisce Augufti- T nus/ c, addit, quod praeter reiectionem V. T. negauerit refurre£tionem mortuo- atont mij rum, quod tamen fereiuxta mentem Va- n lentinianorum, fuüpra expofitam , intelli- ori d l l t gendum eft. Et Seueroquidem haec fimi- liaq; perfuafa fuiffe , non negauerim : cum Tib as doétrina Valentiniana ob fubtilitatis fpe- usl ciem, & Ebraeae philofophiae auctorita- y tem , facile fefe illis , qui philáfophiae ftu- Ti odb dio fe dediderunt, adprobare potuerit ». Sed omnestamen Seuerianos & Encrati- qul a tas, praefertim fimpliciores , fublimiora dogmata, pariter adprobaíle, non affir- f Ts mauerim. Sine dubio inter eos, quibus tamen nihilo fecius Seuerianorum, aut fi- 1ni mile nomen haerere potuit, quidam miffis m fpeculationibus, continentiae faltem , fo- neO jj brietatis atg; caftitatis ftudium laudarunt, Yjo/ J nl & in hisce fe&tae huius magiftros imitati funt. Atqueita facile intelligitur, cur , 10 ln yji DISSERTATIO DE $360 —— À in quibusdam Encratitarum Valenunia- pias, nae doctrinae veftigia effe potuerint ; in meai aliis non item:; & cur nonnulli exiis ex- 3 titia cufari quodammodo poffint , aft nullo | 91 modoomnes. Quod.(üpereft, Tatiani & nu quorundam eius affeclarum , imo Valen- Pr tini ipfius & Valentinianorum omnium » m exemplo patet, quam caute philofophia ü tra&tanda fit , nein vanas & inanes de» ( rebus diuinis nos coniiclat fpeculationes, lu Et prorfus fubfcribo iudicio'au&toris dis- f fertationis in Tatianum a. Willhelmo Ter Worth editae, qui füam differtationem * lh . hisce verbis finit * Vir fuir certe ingenio C praeffanti , & evuditione praeclara z verum fuperbus atque animo inflatus , Utpote qui arro p g gantiam & contumaciam fere cum latde fuxe- l rat.. Nampvt fupra narraui ,a pbilofopbis & Sophiflis fuerat educatus , qui Ecclefiae Cbri- Jra tà Vsl flianae auxilio rarius , damno [aepius fuerunt, r $. XIX. [ Quemadmodum vero plurimi ex d antiquis ecclefiae doctoribus hanc Va- i lentinianorum haerefin, & viua voce & If | fcriptis quoque fuisimpugnarunt: (g) Ye ita non defuerunt etiam ex recentiori- IK bus, qui Valentinianos aut excufarent, qu aut defenderent. (h) Senfim autem Ti N extincta eft haec fecla , vt, fi veftigia » quaedam in aliis forte fectis obuia exci- i pias ïH'AERESI : VALENTiN'. 51 a TE p-'-ias, per multa iam fecula, praeter no- mt; j men ,nihilin Ecclefia de haerefi Valen- est tinianorum fuüperfulert. (i) J ndd rati (g) Tertullianus coztra V4fent, cap. V. ofti- 0 Val num Martyrem , Miltiadem, Irenaeum & myu Proculum hoc nomine laudat:.vr Jwff'inus lp ! inquit Pélofopbur & Martyr, vt Miltiades as Eccleffarum Sopbifla, vt Irenaeus omnium do- ürinarum. curioftffmus explorator ,vt Procu- ia;ion;:: : oris d dus noflrae virginis feletlae & Chriflianae elo- quentiae dignitas. Ipfe his addendus eft ihehm 3tionia 'Tertullianus, cuius contra Valentinianos ' libellum faepius hactenus allegauimus. e ;nci;".ï.'v' ul Clementem Alexandrinü merito addit E- piphanius Haeref. XX XIIL ipfe pariteriun- g l f jfwi' gendus. Egefippum plares de fchola Va- lentini Romae conuertiffe , ex Eufebio : Ca;- praeter multos alios refert BathafarBebeli- us in Anriquit. Ecclef. fec. H, artic, VL p. 377* j f Mathias Flacius autem cum in catalogo teftium veritatisp, ;?. idem retuliffet , ad- r d dit; J/Ade apparet ,quam frigidi dotlores tunc AL Rorani Epifcopi fuerunt , quiexternis auxili- dT * i5 udigueruut , ad. confutandos: baereticos, H Verum res nondum adeo certa eft,vt haec Nam- TU il inde colligere potuerit Flacius, r que Eufebium , ad quem tamen commu- gte niter prouocatur,, de Egefippo nihil e- iusmodi tradere , iam aliis etiam obfer- lglb vatum eft. De Polycarpo autem , quod p Mm 4 mu-f P.as As A $52 DISSERTATIO DE multbs haerefi hacce infe&bs, ad ortho- doxam Ecclefiam reduxerit, teftatur Ire- f naeus /i/, IHI. cap. IHI. quod &de Origene Theodoretus Haerer, Fab. lib. T. cap. XIX, f fuffragantibus quoque aliis , memoriae ; prodidit. Paffim veroin fcriptis fuis Ori- ! genes Valentinianos infeCtatur , ad quod ! indu&tus videtur , quoniam intellexit ab Ethnicis, Valentinianorum placita & mo- res , omnibus Chriftianis imputari. vid, O« E rig. contra Celfum p. i9$. Contra Enctatitas Ípeciatim Mufanus quidam fcripfiffe per- ) hibetur, cuius librum ad quosdam fratres, Ti0 qui ad Encratitarum haerefin defciuerant, lo fua adhuc aetate extitiffe, perhibetEufebi- qu us H. E, L. IP.cap, XXVIIH. "Theodoretus f huic addit Clementgm Stromateum, Apol- u linarium Hierapolitanum in Phrygia Epi- W fcopum, atque Origenem. rr Ceterum operae nunc pretium effet, ar- Q gumenta , quibus contra Valentinianos p pugnatum füit , vocare füb examen. Forte L conftaret inde,etiam illos, quorum magna ü in ecclefia eft auctoritas, non femper ea ói prudentia & circumfpectione in confu- u tandis haereticis vfos efle, quantam res qlu ipfa poftulabat. Nimirum fi cum illis no- fjjl bisresfit, qui infinitis fubtiliffimisq; fpe- J culationibus indulgent , rem periculi ple- i nam aggredimur , fi eidem fpeculationum l &fübtlitatum mari nos cum iis committa- mus. IiAE R-ESI VALENTIN, $53 OLU mus. Necenim aliud quid fere ab iis ob- Id tinemus , quam vt nouam occafionem ca- l P uillandi,& ingenii acumen exerendi , illis pu'x! fuüppeditemus, Apoftolus Paulus, cum Otlà in quibusdam fimilem philofophiae Kab- Is balifticae abufüm deprehendiífet , unico iqur* e velut ictu omnes fübrilitates profternit : O Videte ne quis fít qui vos philofaphia fallaciag, & Vana praedetur, ex bominum inflitutione, mun- ll d dique rudimentis ,mon ex Chriffo. Coloff. L. g. Tatlld Non femper hoc obferuaffe mihi videtur n di ipfe Irénaeus , qui prolixeequidem , aft at j non vbique aeque grauiter , contra Va- Yal lentinianos difputat. Sic nimis fübtilis, h l quam etiam vix caplo, mihi videtur haec OE GLU ratiocinatio , qua oftendere cupit , Demi- j ) urgum feurerum creatorem , non poffe ; i n eífe extra pleroma, & füpra eum non ali- um effe Deum : Quemadmodum enim, in- [ 4 quit , pozerit fuper bunc Alia plenitudo: ,. aut Jj (j poteflas , aut alius Deuseffe, cum oporteat De- fott um borum omnium pleroma in immen[o omnia V circumcontinere €5 circumcontineri anemine * pef ü $i autem extra illum eff aliquid , iam non con- Linet 0mhia, ofui- Deerit enim pleromati , vt ei n f qui fít fuper omnia Deo, boc quod extra eum j effe dicunt. Quod autem deeft , &Y delibatum HEI | | efl ab Aliquo , boc non efl omnium pleroma : & rerminum. autem , 69 medietatem & finem l ple J babebit ad eos qui funtextra eum, — Si autem j Mm 5 finis " Rs 54 -DISSERTATIO DE BN £. ffnis efl in ea , quae funt deor[um , initium s Aft fi f efl im ea , quae funt. furfum.s. Valentiniani per Demiurgum Spiritum fa It mundi intelligunt ,. quod admodum.; eft verjofimile, non video , cur fuper u4 huncce non alius Deus , fummus fci- f licet ille , admittendus fit ? Praete- rea omnes res creatae extra Deum , a- deoque & extra pleroma íunt , hoc eft non pertinent ad Dei fubftanti- l r am , & nihilofecius tamen Deum. (à res creatas complecti , omnibus prae- fentem effe , nemo inficiatus fue- L0 Vs I?:t.*.,d -Secunda ratio, qua Irenaeus contra.» N du Valentinianos vtitur, haec eft ; Seeus- dum Valentinianos efl aliquid extra pleroma, p im quod €f fuperiorum erraticam virtutem.» Q1 u ba[ defcendiffe opinantur. IHllud igitur , quod extra plerama eft , ipfum. pleroma continet , hn tü alioquin extra illud non effet. ld porro quod lo continet, eo quod continetur maius eft, Quod autem maius efl , id & firmius efl , & magis I K Dominus , €9 quod maius ef , &Y firmius , & magis Dominu, boc ipfum erit Deu, — Mi- al fera haec eft fophifticatio, fi dicendum.» Qu Et N quod res eft, praetereaque nihil, eiusdem tamen commatis funt reliqua» i H argumenta , quibus contra hofce hae- Neutiquants f reticos difputat Irenaeus. mihi nE r $55 " HAERESI VALENTIN.. 17 mihi animus eft Valentinianos aut de- i methodum.s fendere , aut excufare : tium faltem difputandi , qua patres vfi fünt dum reprehendo. Namque cum ipfe lrenae- Is us, vir fane doctus & pius , hic lapfus ] fir fit, ecquid tandem de ceteris fperandum r fuerit ?. Eoautem haec comparata funt, " vt nos cautiores reddant, quoties nobis l f V cum eiusmodi hominibus res eft. —Va- la lentinianorum equidem non validio- QUfu res aut meliores fuünt rationes , quod plaï tamen ills, qui contra eos pugnant, non excufat.. f Prouocabant f(aepi- us ad ícripturam facram, fed plerum- Sic It que inepte fatis atque ieiune ». j duodecim aeones probare fategebant « nf per duodecim Apoftolos : duodecimi- lItl que aeonis paffionem demonftrari dice- W' bantperludam , qui duodecimus erat.s Md Apoftolus , & per quem Chriftus prodi- | qwd tus eft. Eiusdem farinae & reliquae, QM erant illorum probationes. In quibus refellendis , dum Irenaeus occupatur.,, WJM ii , recte quidem oftendit, haec documenta N« ad Valentinianorum fententlam neuti- iftJ quam quadrare. Namque Iudam e. g. cie&tum effe e numero duodecim Apo- ftolorum , nec in locum fuum reftitu- ;Ufu tum: aeonem vero cuius typum Iudam u " fuiffe putant, nimirum fapientiam , fe- parata ji DISSERTATIO DE 556 parata eius Enthymefi, reftitutam, & ad dodecadem reuocatam fuiffe , perhibe- bant, Ad quodtamen regerere Valen- ä tiniani poterant , typum 1n quibusdam, nonin omnibüs conuenite debere. Mea Pro- ä opinione, hic ita procedendum bandi ratio, qua vtebantur Valentiniani lane eft Kabbaliftica : antiquis tamen.» etiam do&toribus approbata. Namque» myftica & allegorica illa interpretandi ratio, reuera ab Ebraeis , fpeciauim.s Kabbaliftis originem traxit. In eo au* h tem docendi probandique modo , prius j de ipfius rei veritate conftare debet, cu- ( ius deinceps fymbola & 3magines in fub- fidium vocantur. - Et ita vnico velut.» i&tu illorum probationes corruunt. Sed f nimis prolixum me effe oporteret, fi dif- li putandi rationem , qu'a patres vfi funt , contra Valentinianos excutere» ! vellem : füfficit, quod viam demonftra- l verim , quamingredi debeant , quibus de patrum fcripti S i*udicium ferre ani- l mus efc. . (h) Ex libro Gallico, cuititulus : Me/anger Í "d d Hifloire & de Litterature recueilles par Mr. | de Vigueul Maruille, T.I. p. 314. didici, Gal- licanum quendam Abbatem Fayditum(L' Abbe Faydic) Valentinianos, Ceri nthum, 'Tatia- r HAERESI VALENTIN. $57 bt Tatianum , Hermogenem & omnes Gno- jllUs n Ífticos defendiffe, & ab inufta illis,,hae:*e- d sl feos nota liberaffe, in commentariis quos Tillemontio oppofuerit, & in declaratio- N nibus fuper patres duorum primorum.s o feculorum (Zans fers Memoires contre . Mr. hii de Tillemont, & dans fefEa*/airuj&mmþþr les Tib ) Si vide- Peres des deux . premieres Stecte) Ld X dd re hofce viri docti labores contigiffet 5 , i a quo fucceffu tantum aggreffus effet opus, iU dici poffet.». Forte non maiorem.» ) dU hoc ipfo apud fuüos iniit gratiam , quam pHUS alio ícripto , quo probare conatus eft, ( conceptus quos theologia Scholaftica de Iu myfterio Trinitatis gignit , prauos effe u minimeque ferendos. Etnifi me omnia * fallunt, ad hunc autorem fpectat Scho- ! [i lion Natalis Alexandri , quod 4rriculo d Mi- V1, capitis. IHI.. Sec, II. fübiunxit. ((49] rum , inquit, quod 44nonymo cuidam fcri- j rtori venerit in mentem , fanam &5 ortbo- u»b dexam fuiffe Valentini de aeonibus . doctri- : d nam, & quod ille de Deo eiusque . attribu- ts E7 Angelis pie EY catbolice docebat , id 4b antiquis patribus , Sanclo Irenaco, Ter- ! n tulliano, alisque, prauos & abfurdos tradu- / l Gumin fenfus.. Vnde enim , amabo te , fcriptor (i ille neoterigus , fua fatis notus leuitate, Ac te- j meritate , difcere potuit , quae fuerint Va« Jf lentiui ac. Valentinianorum dogmata , niff a'»l ex o i. 558 DISSERTATIO pE - if ex isdem patribus , qui eum ridiculs & impi Je li aeonibus dogmatis inffmulant ?. Quama aceufa- n Ltionem nemo bomo falf[am vnguam dixiffe aut probaffe , ab omniretro antiquitatis remoria s K perbi/wtur. uid vero fi auctor ille dicat, erraffe patres , & adfectu aliquo abreptos cuncta in deteriorem traxiffe fenfuüm ? Id quod forteex ipfispatribus demonftrauit, 4 quisquisfit, capiendo dogma de aeoni- bus , de attributis & perfectionibus diui- I nis, quod nifi ridicule proponatur, ita; ex plicari poteft , vt nihil abfoni contine- fra at. Sed noftra haec non referunt. Per- qaæ gat Natalis Alexander: Er vero Valentinus q h eitsque fettatores , reipfa eodemque modo tri- [ ginta fuos aconas 4 fe inuicem diflinguebant : l neque feriptis unquam prodiderunt , quorun- Tr dam aeonum magis quam aliorum nomine tres (»t. ffnxit feriptor ille nuperur) adorandae » lo r Trintatis perfonas , aut Dei attributa & mul- fo £0 minus. Angelos intelligi debere, | Contra- rium quodammodo ex füpra dictis pa- d; U tet, & demonftrari etiam vlterius pos- fet, fi opus effet. Quod ff aliquando ii i de fanttiffma Trinitate esdem modo ac Catbo- lt W lict laq'l')erentur . baec eorum fraus fuit & do- lus quo fub ortbodoxiae larua . fmplicioribus il lii illudebant , ac deinde propofftis We eadem do- l fuas &rïn*q qugfjïiafziäuf; ]E&/i&z /fne; fenfu i74* » HAERES! VALENTIN, —— 559 —— LEU ul tmbeäant in partes , fancio Irenaco tefle.s; nr; Aftij l' Jlib. HHI. cap. KV, Argumento hoc ad- il modum generali, caute & circumfpecte 2j vtendum : cum ita quibusuis facile hae- edi, refeos inuri nota poffit , fi dicamus,ocu- Ut tiónibus fraudem fübe ffe atque dolum, m ad decipiendos fimpliciores comparatum. lrAl Sed audiamus porro Alexandrum; G)us a& autem , inquit , exi/Air , refle Eufebio lib. IV d H, E. cap. Xl. in nomine ignoti omnium pd— [ tïld i2 voritate ommummatre 4a eaqmde.. i : fcma'zt in lefum , baptizabant , non alizerant pe: quam Marcofa magicis artibus. additliffrmi , fj quos triplici boc nomine tres diuinuztis perfo- JO i nas Catbolico fenfu expreffiffe ,nec vilus vnquam 2 memoriae prodidit nec veriffmile ef Lu- If benter concedo , non reéte Marcofiosde p Trinitate perfonarum fenfiffe ; interim., hocex illorum exemplo patet , fyftemati nb "n Valentiniano do&rinam de T'rinitate per- Dite fonarum non prorfus repugnare., Neque dixerís , Ma perglt Ptolomaeum numceros &$ ; nd. nomina aeonum in per[onales fubflantias di- p "T ffinxiffe , vt feripfft Tertullianus libro adu, Va« lentinian. cap. IV. Nam ibi Tertullianusr e« ii h undem Ptolomaeum inter €9 Valentintanum.s !j id conflituit: diferiminis , quod.ille perfonales iftas fubflantias extra Deum determinatas vel- Ü let , quas. Valentinus in ipfa. fumma dininita- , [ ll s DISSERTATIO DE / $60 r tís , vt fenfus &Y affellus , €& motus incluferat, V Nec de tribus tantummodo Valentini & Prtolo- fi maei aconibus , fed de omnibus. agere Tertulli- [d H «num , per[picuum &5 exploratum eft. Quod hic de Ptolomaeo dicitur , idalii de Se- cundo referunt, vt fupra obferuauimus Interim re&te monet Na- $. XVIM. lir. (4) - talis Alexander , ex eo T'rinitatem perfo- ä»ä narum colligi non poffe; namque auéctor iftius hypothefeos, fiue Ptolomaeus , fiue Ü b Secundus, omnes aeonas perfonales füb- ftantias vocabat, craffe nimis de rebus 5101 diuinis philofophans. Conftat tamen.», p necValentini, necValentinianorum hanc T für fuiffe fententiam. Concludit tandem Ale- xander:Dezia, cum Valentinianorii commenia- & rios fe legifJeSanéius Irenaeus a[ferat,G9 dogma- (erl tie £a illorü diligenter inueflig affe, &Y accurate tra- didiffe , damnanda efl recentioris. Scriptoris : l temeritas , illos ab impietate & infanis errori- bus vindicare aufr. Q fn Ad me quod attinet , ita omnino at- bitror, licetin doCtrina Valentinianorum t quaedam occurrant , philofophiae Kab- q balifticae capita, quae in commodiorem d fenfum trahi queant ; pleraque tamen.» t Qte jta comparata effe, vt quoniam Scriptu- rae facrae repugnant, ceu vana , inania, b Enim & falfa commenta fint reiicienda, vero "HATRESI VALENTIN, 561 l fti| vera de ipfa quoque philofophia Ebraeo- : Dui i rum ita quoque cenfendum. Quae In.» [urt €a occurrunt, Scripturae facrae & reétae W rationi confennentla amplectenda fünt ; d s quae hisrepugnant , reiicienda. Exem- UI plum nobis praeiuit Paulus in Epiftola ad ) Colof. cap.1, & 1. Ibiex philofophia Kab- h y baliftica retinuit, quae Chriftianae do- auit £irinae , quam profitebatur, erant confen- 5l tientia; vanis & inutilibus fpeculationi- esli bus procul faceffere iuffis , addita ad- r hortatione , ne quis per hanc fpeciofam KL Interim phxlofophxam decipi fe patiatur. han multa falfa praefertim de moribus 1fto- yum hominum Al tradi potuiffe, ab ipfis Is etiam patribus, aliorum relationibus de- uare.s Mp ceptis , nemo inficiatus fuerit, il mea opinione ita ptocedeudum cum n,u / veteres talia tradunt, quae cum toto Va- lentiniano fy&emate bene cohaerent.s, um quin haecillorum fententia fuerit, prae- ) fertim fi plures in eo confentiant , non te- jort mere eft dubitandum. In rehquls ,quae ] cum fyftemate illorum non confentiunt Q a vt plane abfurda funt iudicium me- U um fufpendo, Potuerunt enim & pa- tres decipi. De moribus aliquid. pro- 1pw nunciare difficile. Valde verofimile eft, ämm àmprobos atque hypocritas , & probos ji « n etiam X $62 DISSERTATIO DE etiam inter eos fuiffe viros: folenne et- l iam iis , qui inuifi fünt , varia affinge- V re cnmlna (nec tamen minus frequens hs - ) haereticis, feuerifümam difciplinam in- terdum obtentux fumere , vteo tutius £a4, 55 — peccare poffint. Et iuxta hasce quidem m regulas ea omnia intelligenda effe volo, quaecunque hactenus aut de dogmati- bus , aut moribus Valentlmanorum funt [ —— — — dlfputata. — (1). Gregorius Nazianzenus Valentiniano- ( rum fectam , inter easrefert, quae cum m omnibus fürculis fuis ante finem feculi Y quarti extinétae fint ; vt obferuat Tille- ha montius 7. I11, part, II. p. m. 150. add. The- ) odoretus Haeret. Fab. lib. I, cap. XVI. Eo (té tamen tempore adhuc reliquias quasdam d in Aegypto extitiffe, ex Epiphanio difci- a mus Zaeref, XXXL. z. VII. Nilus quo- D que Carpionem quendam Valentinianum refutat //), 1. £p. CCXXXIV. Bufirinquen- It dam Encratitarum Epifcopum a Iuliano N Imperatore interfe£tum - nos condocet.; d Sozomenus /i5. F. cap. XI. Denique. & E "Theodoretus auCtor eft , fua aetate Va- Q lentinianos quosdam fuperfuxfïe lib. II, i circa init. lllorum autem qui in recentio- V xibus fe&tis Valentinianae docirinae» l quaerunt veftigia, nefcio an magno pere W lau« Mul HAERESI VALENTIN. $63 Tnt d laudan,dum fit(inftitutum. Certe ad in- g vidiam aliis conflandam hoc vnice com- Iu paratum videtur. um Nec enim fequitur.» a Valentinianis fua accepiffe, qui aliquid 0 fot docent quod dogmatibus Valentiniano- qui rum,aut inftitutis, quodammodo fimile 5 P w fit. Sic Scultetus comparationem inter tynd Valentinianos & Pontificios inftituit,parze. n I. Medull, Patr. p. ug. Idemque & aliis. folenne eft: & Danaeus in Papatu mul- T ae ta Encratitarum dogmata deprehendi pronuntiat, ad gwflz. de Haeref. cap. ol XXV. Quo iure videantalii. Efto enim , i t Ti habere Pontificios dogmata quaedam,aut. 1T: ï*ïl inftituta, cum Valentinianorum aut En- !T cratitarum confentientla : nontamen » a "n ideo fequitur, ergo a Valentinianis ea ! d accepere, Scio etiam Romanenfes hac .. methodo vtiad inuidiam Proteftantibüs j qUO: iunut faciendam , fed hoc ipfo fübdolum & ty- n rannicum fuum animum produnt, feque J non Chriftianos , fed Pontificios effe ; [oceg demonftrant, Eo magis autem eos fu- ;uex gere debebamus mores, ne quid cum.s gl turpiffimis & foediffimis Antichrifti mi- 4l D niftris, & fatellitibus , commune habere ïUUG' videremur. - Sunt alia nobis arma , ad lI9 hoftes veritatis profligandos, vt hisce.s l . )Peff Ron indigeamus Deum. cumprimis l j Nn2 Orare st f164 (( ISSERT, DE HAERES. VALENT,' : orare decet , vt is depulfis errorum.s tenebris veritatis lucem conferuet, imo ándies clarius effulgere iubeat. Fiat.». -un od od AA N L Y A t a d T &;äg 3 M NY U LAS ) N ZAD N- ,/ Abf i A »vo Y A TA / »'&o lw ? M oQu N NNSJ II' LO N " L — NS C M M i aü INDEX R, W. . aE p*5 Tf eono ä sssom f à INDEX RERVM. A & Barbanel plerüq;vl:;ene ratiocinatur, 176 Abarbanelis hiftoria. 177 libri. r77 differtatio delongaeuitate ; patrum. | ?;imorq r I R. Abba quid fcripferit. 109 R. Abdias praeceptor Reuc hlinl m Ebgaici S. 2OI R, Abenefra laüdavtür. II7 quid fcripferit. 118 feqq. À R. Abina Gemaram perfecit. 99 urauit. Ab'rahaml fapientiam antiquam refta 16.17 17 an etiam in Chaldaea pius fuerit. an conferuatorlinguae facrae, - IS arithmeticae & Aftronomiae peritus. 18 anonirocritices Inuentor, 19 an Cabbalae au&tor. 19 an fcripferitlibros. 19 R, Abraham ben Iofeph Karraita quid fcri- d ferit, T 136 R. Abraham ben Dior fyftema fcripfit. I2I Abulphangus Karraitas defendit. Abundantiarorisliber Kabbalifticus. d r[K Adam Kadmon quid fitin Kabbala. 318 feqq. 322 & C, Adam Nn 3 um INDEX RERVM, Adam primus homo erat fapientiffimus, Ang rerum naturam perfpectam habuit. Àni poftlapfum figna rerum calluit. Àni nonfuit Medicus, Chymicus &c, libros non fcripfit. a«j ** Àni an litterarum auctor. Aegyptii a lofepho didicerunt multa 2 ä Aegyptiorum fapientia quaenam. Z hn Àn Aenigmatum ftudium olim feruebat., 45 Àn Aeones Valentinlanorum. 424 R. Aklbha auétor libri lezirah. 102 Áni Zllae Columbae liber Kabbalifticus. 156 Àni 137 R. Albo quando vixerit. R. Alfes, 142 hu Alienigenae vocantur libri quidam Sethi Àpo fuppofititii. 8 Àpo Allegorico fenfui ftudebant Effeni. 7A Àcu LT Alphabetum coelefte, Arabicum. 332. 333 feqq. 029 Àqi Amatoria carmina fua combumt Mirandu- lanus. 184. Aqa Ambitio cauía eft hzrefeos Valentinianz.419 Andreae Sam. Kabbalam Reuchlmx exami- M hi nauit. 201 Angelorum confideratione ad magiam.: Ár abutuntur Iudaei. 331 Ak] Angelorum natura,nomina &c, ex mente Kabbalecarum. ln 333.feqq. decem ordines ex mente Cabbalifta- lr rum. 343- 3453 h Angelorum ordines ex mente Scripturae.544. Angelos x INDEX RERVM, aei. 6 Angelos negaruht Sadduc " Anima Meffiae, ex mente Cabbaliftaram. I 23. 361 feqq. Animae facultatesin homine quot fint, ex mente Cabbaliftarum, 355 Animae pracexiftunt corporibus, ex mente Cabbaliftarum. 357 feqq. Animarum reuolutio. 379 1eqq. Animarum profectus & defe&tus, 363íeqq. Anima pars hominis tertia. 390 ;r Animaad frugem nó rediens exfcinditur.364. Animarum transmigratio apud Pharifaeos, ] 64. 65 I u Animalia quaedam cur pura, curimpura. 13 " Apocalypfeos capitis I. explicatio. 304.30$ Apophthegma Eliézeris, 92 76 Aquam potabant Effeni. [ R. Aquiba. 92 : Aquilainterpres fcripturae quando vixe- rit. 92 d Ó Aquinatis Tbem, libriin Ebraicam linguam translati funt. j 164. R. Ifaac Arama. 141 Arbatel tractatus magicus., 332 Arcam Noachi defcripfit Buteo, aliique. 1 y Archontaei gloriabantur dg octo libris Se- . i thi. 7.8 Arifteae hiftoria fubleftae fidei, 33 i Ariftobulus philofophus. $ Ariftotelis regnum 1n philofophiai * mprobg; Comenius. 255 Nn 4 Ari- , — INDEX RERVM,. Ariftotelica philofophia peperit fyftemata j theologiae Iudaicae. Bat 126 Ariftotelis libriin Ebraicam linguam trans- lati. 16x by Ariftoteles Iudaeus fuit, fi Iudaeis credim us. " Dat 164. 167 Ariftotelis commentatores Iudaici. 1-69,5 Bà Arma a Thubalcaino inuenta, á Arnoldus Nic.Comenium impugnat, 249 Aruch, iexici Talmudici,auéctor quis ? H4 Yal R. Afaría filius fanéti R. Menachem quid D Ícripferit. ISI Btle R. Afe Gemarae nouae auéctor, Delit Afiathici mundi dire&tor Sandalphon. 365 b Afiathicus mundus quid fit, -go6feqq. m Aslachus Cozr, quid fcripferit. 263 bini Aftanitae. TA b l Aftrologia an Sethitis curae fuerit. 6 an fcientia prorfus vana. 18 Dra de Aftrologia epiftola Maimonidis. 2$ Bu Aftrologiam fcripfit Mirandulans Comes,186 Aftrologicum opus fcripfit Abenefra. Hg Bw Aftronomiae peritus R, Ifaac ben Said. : 171 Atomi Democriteae an confentiant phyficae Mofaicae, 376. feqq. Aurum folidum liber Cabbalifticus, N2 n Aziluthicus mundus quid fit. 3.06 feq-q;f Cs Abylonicae fïholac;' Iudaeorum, 93 ( b Bachimius Ztrzold. 263 Cs * Bahirliber Cabbalifticus, 107 Ca; aucto- INDEX RERVM. uml auctorem habet ben Hakkana, 108 Baithus condifcipulus Sadoci. fs aninrerum natura extiterit. 67 hi 67 | AU Baptiftae. 77 R. Ifafchar Bühr quid 1f'cripferit. 149 ; Bardefanes difcipulus Valentini $12 &l Bayerus 1o.Mofaicae philoi'ophiae reftaura- tor. 245. 256 H R. Bechai. 134. 14I- van der Becke Daui4 263 jl Becker Battbaf. quid fcrinerit. Belefisan fit Daniel. 69 47 Belitae. jb Biblico ftudio Talmuäicum praefertur. 1or I Bina Cabbaliftarum. 22$ Blaftus difcipuius Valentini. 482 Bofius Zo. 4ndr. aíferuit yvgeióvgva teftim 0- nii Iofephi de Chrifto. 90 Briaticus mundus quid fit. 306 feqq. Burgonouenfis A4rcbangelus fcriptor Cabba- lifficus, 180 Burnetus Cabbalae hoftis, ,28I.294. f 1 ü T Ain primus Pfeu do.-Politicds. 4. qu quare vrbem condiderit. 4.$ ! Cainitarum artes & ftudia. )qll Campanellae prodromus philofophiae re- - ftaurandae. 25I J Canales Cabbaliftarum quid fïnf. a. Candelabrum aureum liber Cabbalifticus.i M Capitula detemplisliber Cabbalifticus, 157 Nn; Cas«- CR INDEVX RERVM, [ ; Cor a ä?äääuäæto quaeítriptaediderit, — 259 Catechismus Cabbalifticus Mori, 230 Cedruslibaniliber Iudaicus. 148. 149 Cor Centum portae liber Cabbalifticus. 56 arum obferuatio faepe nocet e- Ceremoni mendationi internae. H 65 —Cerem-oniis nimium dediti Pharifaei. R. Chananeel quando inclaruerit. 114,.116 R. Chaininus Ceparius quando vixerit. 146 Co 137 Co R. Chasdai quando vixerit. Chiliaftae vnde orti, 301 Cor Chochma Cabbaliftarum. 225 9 Chriftus maximus fapientiae reftaurator. 8 6 Corp Chymica ars an Thubalcaino nota. Chymicorum principia cum Phyfica e Mofal- Cor 388 COtr cae principiis conciliata. 29 &C .Chymiae peritus erat Mofes. Cidaris regia liber Kabbalifticus. 153 te; Circulatio fanguinis an Salomoni nota, 42 » n Citharam quis inuenerit. Ciuitatem quare condiderit Caln.- 45 159 Ql Clypeus Dauidis liber Kabbalifticus. Cognitio characterum cuiuslibetrei prodeft I humano generi, Cognitio Dei perfectain Adamoinnocente. 483 D Colobarfüus difcipulus Valentini. 12 Columba muta liber Cabbalifticus. Columnae Sethitarum. D Columnae Mercurii cum Columnis Sethi- 7 tharum nonwconfundendae. Qe D INDEX RERVM. K*) Comenius reftaurator philofophiae Mofai- " Cae. 245. 246 A Comenii libri. 246.247 l Prodromus Panfophiae. 247 u Apocalypfeos explicatio. 248 u Opera Didactica 248 Controuerfia de vaticinils Kotteri, 249 u;nä Phyfica emendata 250 Communio bonorum interEffenos, 75 ) Contradictiones veras effe,creduntIudaei.84 Corduaro 4efes quando vixerit. 144 quid fcripferit. 234. T. Corporum refürrectio ex mente Iudaeorum. 366 od Corpus tertia pars homihis, 390 S | Coíri liber a quo fcriptus fit. I2I de Creatione mundifcripfit Abarbanel. 177 «& : Creaturarum naturam perlþe&am habehat..a 4! Adamus. d Criticainfelix Reuchlml in loco Mayc. V. 41. 208 S Cultus diuinus an a Noacho reftitutus. 1o0 D odefï aemonum origo ex: mente Kabbalifta- 2 D rum. 332 D Daemones fubtili Corpore ve&ztos ftatuunt. j/ 'Tatiani 533« Damnari animas impiorum credlderunt PHa- Jj rifaei, ($4, Danielis prophetiae. 46. 47. .48 p fapientia, 46 R. Da- ww o^ INDEX RERVM. R. Dauid haeretifex Maimonidis. 118 R. Decor fuauitatis liber Kabbalifticus. 148 Deiamorem legibus fuis commendauit Mo- ^ d "hewferermues. v z* f 490 " Deus"idn fä'cö'äf)ïe&itur-omnia.ziï , 32 A De luminibus & diebus Criticis Abenefra; Er fcripfit. 119 En Deuterotae. 62 Er Decidui fructus fapientiae liber Iudaicus. 452 Di(ciplinae recentiores maximam partemA- . dámo incognitae fuerunt 3 Epl Difpofitio diuinitatis liber Kabbalifticus, 15 Bpl Diuinae hypoftafes tres. 277 feqq.. Tpi Erer Do&or p erplexorum Maimonidisquae fata 122 habuerit. Esd Dofithei duo. r 68 Dofitheani cum Sadducaeis confundi non.» DI - debent. 68 Effe cinia. 249 DrgbiciiMoraui vati E Hf "Mraeorum philofophia ab Adamo deri- H vanda eft. H kf Ebraei pugnantia Hillelis & Schammai dog- E matapro verishabent vtrag;. 84 Eth Ecclefiafti cus liber Apocryphus Sirachidis.78 Eh -an primum ebraice fcriptus. 9E Ecclefiae feptem Apocalypfeosan fymbola i uturarum. 393 k Eden hortus Dei liber Rambani. 152 Edomitarum philofophia temporeIobi 24.:8 E fta. 144 R. Elias ben Mofche de yitis,Cabbali b R.Elie-f INDEX RERVM. R. Eliezer filius lacob 92 ï R, Eliezer Germersheim. 158 r ! R Eliezer Madai. f 92 A , 92 J R. Eliezer Magnus - R. Eliezerfilius Azatiae, 92 lr Emanatio mundia Deoanimpia fit 382 Ij Encratitae fe£tatores Tatiani. hl 540 Enos verae f'amentlae reftaurator. 8 154 an cultum diuinum externum ordma- m Io rit. Ephodaeus More Neuochim explicuit. 122 5 hi Ephef. cáp, II 2, explicatio. 349.359 W Epiftola defiderii liber Kabbalifticus. 155 xe Id Eremitica vita Effenis placuit. 74 Esdras homo fapiens. 43- 49 Ü Cabbalae inftaurator. 49.5t Dofb 7374 [N Effeni vnde dicti & quandoorti Effeni cum Pythagoreis conueniunt 75 M non memorantur in fcripturis 76 Effenorum mores inculpati & placita. 73. 74. de duo geneta., 75 Effeni an vitae monafticae autores, 2 dog Ethica Hillelis. 84.. 85 .H Ethicae Chriftianae fcrxptores. 397.398 !:* ) V Ethica Mofaica & Chaiftiana perfectiffima eft. 397 li Ethicae Iudaeorum, 16 h Ethnicorum fapientia Mofis a&tis & fcnptls n debetur. 34 Examen mundiliber Iudaicus. 140 " Excomumcatlo haeretificüi Maimonidis. 133 ; lg F,Fa- INDEX RERVM F a Abrilisartis au&toran T'ubalcain, p (e Fato Pharifaei tribuebant omnia. 65 de Fefto pafchatis fcripfit Ariftobulus. 88 Go Fides hominibus J/vyixéic praecepta eft , fi Valentinjanis credimus. 449 6t Filii Deiquinam fintin fcripturaS. 7 Florinus dx['cxpulus Valentini. 483 Fonsaquatü viuarum liber Cabbalifticus. r4; Forma quid fit Philofophis Mofaicis. 386 H Fragmenta Malogranati liber Cabbalifticus. AE DI Ht G APfarellus de Alphabeto coelefti äh 333 feqq. He Edl vaticinaturinteritü Turcico Imperio.342 Wer Galilaei. 77 Galliae Narbonenfis Iudaei excommunicant H haeretifices Maimonidis 133 R.Gamaliel fucceffor Hillelis. 87 H He R. Gamaliel lannenfis, lie R. Gamaliel filius Rabbenu Hakkadofch, 88 Gamatria Arithmetica & figuratiua, 256 Hil Gecatilius Jofopbus de nominibus diuinis, 275 Hi n El R. Gedalias fcripfit Schalfcheleth, Ril Gemara quando confecta, 98. 100 paruae au&orltatls. 66 i Gemara R. Afe noua. 99 IoQ Ril Geniftae 77 li Genefícos IV. 25. explicatur 9 Geometriam calluit Mofes, :» ii R. Ger- d INDEX RERVM, " du R. Gerfom quando vixerit. n3 R. Leui ben Gerfon quando vixerit, 14I de Gnofticis. 452 Godwinus de ritibus antiquorum Ebraeo- i rum, 76 M Graecienfes. 77 H Aerefes ortae ex p.hilof'ophia Ebraeo- us rum deprauata. 41I. 412 ii Haili Ethica; Politica, Oeconomica Salo- monea. fs 44 Ij R. Hamenuna fenex, 109 Heliognoftae. 77 Hellenifta celebris Ariftobulus, $4 is Helleniftae quando orti, $4 g Hellenifta Philo fenior.r 37 Hemerobaptiftae, 77 Henochan libros fcripferit. : Io yca Io j non fuit hypocrita. Henochi raptum Heideggerus defcripfit. l Herodianian feécta ludaica. 77 Heracleon difcipulu$ Valentini. 49t Hillel fenex, 8z ; 5 Hillelis fenis elogia, 83 Hillel iunior. 86 Hillel Hannafi. 88 Hillelis fucceffores in fchola. 86 Y Hilleliana dogmata. 84.85 D f Hieronymus Hirnheim quid fcripferit, 293 R. Naphtali Hirz quid fcripferit. 240 LXX. ! Hon contra hiftoriam Arifteae- de- ,Inter(. x INDEX RERVM,. amekt Interpr. fcripfit. 33 i[7 T. Hoministrespartes. . 390 lo ex mente Valentinianorum 432 Hortusnucis, liber Iudaicus 146 Hortus malogranatorum,liber Cabbalifti- cus 155 o lo Hypocrifis Pharifaeorum, 64. I Aacob patris imitator in ftudio fapientiae 20 vates fuit 20 Kabbalae ftudiofus, 2I M an libros fcripferit 2I lf acob filius Afcher quando vixerit 142 h Iabalis inuentum. $ Iarchi quando floruerit. 7 Idololatria quando Samarltanls obiici defie- rt. 57 R. Iebta fenex. 109 & Iechiel de ParifioKabbalam pra&xcam ex- ercuu 332 lf R. Iedaia Happenini quid fcrlpient I40 I) 189 A R. Iehofua filius Hananiae, lehoua, Kabbaliftice explicatum. 92 R. Iehuda hakkadofch tradmones Iudaicas M colligit. 3 X Iehuda Aben Tybhon vertit librum Cofti, I2I ln R. Iefchua Halleui. 143 Ieurah liberan Abrahamum auctorem ha- Rw eat. 105 feqq. commenrariis variis illuftratus. 107 l Iezi- " ii L INDEX RERVM "s v H Ieznrathlcus mundus o61eqq. 91 Illuminans oculos, liber Cabbalifticus 57 Iobus quando vixerit. 23. 24.. 25 fapientiffimus fuit. 23. 25 f an Ebraeis annumerandus, 23.28 J Edomita, n422, Iobiliber de prouidentia diuina agit. 24. aquo & quando fcriptus fit. 25.26 NIf Noachidica praecepta habet. i R. Iochanan Talmud lerofolymitanum col- legit 97 R. Iona haeretifex Malmomdxa 135 : Iofephi fapientia. 20. 21 lofephus Aegyptiorum doctor. 20, 23 j an matheíeos inuentor, 22 )! 22 an Medicus. !t an Aegyptiorum Mercurius. 22 an ícripta ediderit, 43 ] quare filiam facerdotis vxorem duxe- rit. ) 23 7N Iofephi teftimonium de Chrifto. 89 IM Iofephus fcriptor fübleftae fïdel ( R. lofeph filius Meir. l42 j R. Abraham Cohen lrira quid ícripferit. 240 us R. Ifaac Senior. n - ; R.ifaac filius Aramah. I4I J Ifaacus paternae fapientiae haeres. 20 R. Ifaac filius R. lofeph Corbelenfis. 139 R.lfafchar filius Naphthali quid fcripferitz40 R. Ifmael, 92 Iubal voluptatis ftudiis operam nauauit $ ^ Qo R INDEX RERVM, k .R. Iudas Hannafi flius Gamalielistertii. 88 R, Iudas Nafi cognomento Rabbenu Hakka- dofch. 88 K R. Iuda filius Elai.. 93 K TIudaei haeretificant Maimonidem. DT Ka Ka Iudaei philofo phantur etiam in captiuitate K Babylonica. 45 46 iudaicorum do&torum aetates poft Chriftum natum. 92 Ka 15 Ka Tudaeorum varia ftudia.: Iudaeorum fyftemata theologiae. 135.126 Kab e Abbala vnde crta. 36.37- 28 Kabbalain libro Iezirah, IOZ fb 19 an ab/Abrahamo orta, 48 Kab an ab Efra. Kabbala recentior confundit res creatas cum Deo. 230 feqq. Kabbala denudata. 23; feqq. lat Kabbala fauet Trinitati Chriftianorum, — 187 Kabbala quare fufpecta. 247 Kabbala vetus multorum errorum conuin- cit Iudaeos. 32t lof Kabbala fucceffu temporis de 'prxakuata eft. 369 Ken 132 Klmw Kabbalae peritus Maimonides. Tin Kabbaliftici fcriptores recenfentur. 144feqq. Kabbalae ftudiofi qui fuerint inter Chriftia- nos. 179.371 Kabbalifticae thefes Mirandulani Comitis. T Kabbalam fobrietraétauit Reuchlinus. 20j Kab- X INDEX RERVM. Kabbalaa Knertio publicata diuinitus pu-'-» M Ll : nita. 233 | Kabbalae veftigia in oratione dominica. 236 Kabbalae diuifio. 26)feqq. » Kabbala fymbolicaan aMgfe intenta. . 270 li Kabbalae fignificatio ridicula. X'x. 38 a Kabbaliftarum recentiorum placita veteri j Kabbalae non tribuenda fünt, 321 Kabbalifti caethefes quaedam impiae. 326 fq. ) Kabbalae finis eft docere creationem omni- .umrerum. 325.329 GHS $. a Kabbaliftae fpiritibus corpora tribuunt. 2 ó Y Kabbalam pra&ticam pto Magia licita ha- bentiudaei, 35 Kabbalae duae partes. 369 12 ( l vtilia dogmata a conttatiis fecernenda, I 1 370 l Kartraitae cumSadducaeis non confundendi, ! 70 m impugnant traditionäs. WO vbinam viuanrt. j 7feqq. Iofephus Karro quid fcripferit, 142 MÓ Kenaei quinam fint. 27 Kimchii boni Grammatici funt. 119.120 J f Kimchi Daui in Artagoniam & Cataloniam f mittitur propter haeretifice: »/ai« monidis. y 134 feqq. It Knotrrii Kabbaliftac laus, 244. 244 " vita, 2 3 ) Marc.Marci a Kronland quid fctipferit, 2 ós Oo2 [ W?. INDEX »RER VM. U L. L Amech. .. " Li icus liber Kagbali&i- Lapis philofeph I L cus. Li Lap f Adami fapientia eius labefatta eft. 1 Li faicae vtilitatem Iudaeorum fpe- L Lege; Mo ant. oO .fubeffe, fta- L Legibus Mofaicis caufas certas tuit Maimonides. 129 L R. Leui ben Gerfon. I4I Lex holocaufti,liber Cabbalifticus. n4 145 Liber fpei, Mofis Nachmanidae. 151 M Liber creationis. I Liber impletionum. 151 lu - ftaturaeliber Kabbalifticus. 13 14 Liber imaginis liber Kabbalifticus. 55 li lucisliber Kabbalifticus. Liber rerum credevndarum liber Kabbalifti- cus. 155 de vnitate numerorum ab vno ad de- cem. n5 5$ M Liber redemtionis, liber Kabbalifticus. "- - - I$ M fapientiae [ Ls gloriae e 55 ornamenti - - t 158 iltuftris em hd a 158 Libertatemarbitrii defenderunt Saddu- 65 cael. ! exploferunt Effaei. 65 partim admiferunt pharifaet, 6; m.. 72 ! Lignum vitae liber Karraitae cuiusda Lilium m INDEX RERVM. Lilium fecretorum. E 158 247 Linguas docendi methodus noua. Linguarum lanua referata Comentl. 247 ii Literae v fignificatio in nomine Iefu, b 3 l Litterae an fint'inuentumAdami, Litterae R, Aquibae, liber Iudaicus. 145 h 168 Logicae Iadaeorum. Logicae & metaphyfi cae laus apud Maimo- T nidem. 129 Longaeuitas Methufalé probat eius fapien - ttaux, IK I.IZ ä Patriarcharum aquibus fcripta, R. Kaac Loria Kabbalifta.. 229.234. J Lucerna ardens absque oleo.. 353 f Lux eft principium.phyfices M ofaicae. 375.* :* Y . 385 feqq. ) Luxuriam oderant Effeni. M. jl E J Acroprofopum quid fit; M Magiae fundamenta ponere videntur i Cabbaliftae. 233 Magicus liber Rafiel; ao Magici libri alii Iudaeorum;. 2? ï Maimonides nimium laudat Logicam & metaphyficam.. 129 j uando vixertit. IZZ i quid (cripferit.. 122.125.126. Maimonidis vita. q. Í 122 fe q n f Malachiae fapientia. Mali ongotantum ex Mo fe petenda; eft. 3 95 ( Valentini, 483 Marcus difcipulus Ma- 'Oo 3 Jf -a..ää INDEX RERVM, ,Manäffe ben Ifraeiis hiftoria exponitur. 178 ftatuit praeexiftentiam animarum, | 178 refutatus eft a Thomafio. 179 M plerumque bene ratiocinatur. 176 249 Mi Masbathaei. Marefius oppugnat Comenium. Mi M Materia eRelgmentumgphyüces Mofaica e de 375 Mathematices pehritus fuit Noachus. IZ Medici olim erant ferui, 22 M M Medicinae peritus fuit Mofes MaimonideSQ 124. Rx; Meir filius Theodori. IAI 142 Mol R. Meir Rotenburgenfis, R. Meir profelytus iuftitiae. 93 Áo Meniftae, Mercurius chymicorum refpondet fpiritui M cum materia iuncto, phyficae» Moífaicae.- .388 Meffiae cognitio praeftat omnibus capitibus rerum diuinarum. Meffiae anima cum mundo materiali condi- Mo ta. ::333 Metatron fpiritui vniuerfali refponädet. 293 Angelus Mofis praeceptor. 34 Metemptychofis Pytnagorae vnde. 366 Metliods noua docendilinguas,Comenii.245 Methufael & Mechuiael quid egerint. 4 Microprofopon quid fit, 314 Millenarii regni patroni. 3oI M Mirandulus Io, Picus Kabbalae ftudiofus. 179 quae INDEX RERVM. p - quae fata habuerit in vita. 18o feqq. conciliauit Ariftotelem cum Platone.185 thefes Kabbalifticas compofuit. 189-200 :395 ä Miferiae cognitio eft fons fapientiae, ïl, Mifchna quando collecta. 93 * 96 Mifchna quando innotuerit. 7 Mifchnae lectio interdiciturludaeis. 96.97 ts de Monaftico ftatu Dellius fcripfit. 75 ) l More Nebochim quae fata habuerit, 133. bl Morus Hezr, Kabbalae ftudiofus. 209 Mori controuerfiae cum Knorrio. 229 js 229 n expofitio vifionis Ezechielis. [l fundamenta philofophiae. 220 Mofaicas leges ex folo Dei beneplacito per- u fe&tas effe negat Maimonides. 128 j Mofaicae philofophiae reftauratores Chri- ftiani, V^ 179 Mofes philofophiae verae reftaurator.. 28.34. 35 Aegyptiae fapientiae gnarus. i ; Mufices peritus. 29 : es Chymiae peritus. 29. 31.32 Mof' theologiae callentiffimus. 29.33 3 ropheta maximus. 34 j an Cabbalaeauctor. 3» 37 ! an auctor Pentateuchi. 36 ingenio Iudaeorum attemperauit leges ä fuas. 400 ! fanitati Iudaeorum attemperauit leges. oO ( Muhlius pro ftudio Talmudico fcripfit. 104. Oo4 u- 1 Hl INDEX RERVM, Mulierum mores oderant Effeni.. 44 Mundi finis ex opinione Mirandulani Co- mitis, 7'5.. 288 raadut v , Mundi emanatio a Deo an impium dogma i 328.329 Wnaterialis operationes a fpiritu natu- rae Sandalphone. 223 Mundi funt partim actiui,partim paffiui, ex mente Cabbaliftarum, 32 Mun/dus Aziluthicus , Briaticus, &c. quid fit.z« , 306 feqq. Mundus ex mente Cabbaliftarum extitit , cum per emanationes Deusfe iU explicauit & euoluit. 34 Mundus ex mente Cabbaliftarum qui pereat. 324 quousque duraturus fit. 296 feqq. Mufica nota fuit Mofi, E a Mufonitae. 77 M yfterium Chahmal, liber Iudaicus. 148 Myftica theologiain Cantico Canticorum.44 Myftücus fenfus fübeft legibus Mofaicis. 406 N Achmanides R, quand;) vixerit, 141. 145 4 Nazirael. R. Nathan au&or lesici Aruch. R.Nechonia ben Hakkana quid fcripferit. 10 : Nebhardaeana fchola. 99 Nehemias fapiens. 48 R.Niffi quando inclaruerit, 114.. u6 Noachi pietas, I2 fapien- INDEX RERVM, H fapientia, I2. I4. prophetia. 12.14. l 9 libri, 15. 16 M leges famofae. I4. 15 x') Nomina animalibus ab Adamo indita quid arguant. H M Nomina diuina in Kabbala. - 271 ?i alofepho Gecatilio explicata, 273 ] Notaricon quid fit, 265 " ï i Nkelos. 92. t O Opera Dei liber Abarba g&ïis. 177 e Oratio dominica habet Cabbalae veftigia. 39 236. 237 ! Or haenfoph Cabbalifïärum, 223 cet. D punétum in medio eius qþid fignifi 1 217 ) Ortae funt omnes creaturae per emanatio- nem a prima caufa , fecundum.s uj Cabbaliftas. 323 M P '247 n Anfophia Comenii, P Pauli Apoftoli zelus in Chriftianos vnde? 87 Pentateuchus an Mofen auctorem habeat. 36 ] folusSamaritis receptus eft. 7i Pharifaei quando orti, 63. 64. 64. 65 quid docuerint. 5 hypocritae erant. 64, ) traditiones obferuabant. 6s. 66 30 cum Stoicis conueniunt, 66 [7 cum MOu 1INDEX RERVM. 66 h cum Aegytiis & Pythagoreis, 5 Philo fenior auctor libri fapientiae, Do an fe&tae Platonicae addictus fuerit. 174 Íeqq. Do Philofoþhia fymbolica Mofi cognita fuit. z9 ]o moralis Mofis. 26. 395 feqq. acroamatica & exoterica Mofis.. 36 Philofophiae progreffio poft mortem Mofis 32 peripateticae amor decepit Maimoni- I em. .1»30 feqqo Philofophia Ebraeorum corrupta ab Ethni- Ca 34 Pto Dtoi Philofophiae' nomine fg&pe fignificatur. Chriftiana religio. 90 to Philofophiae ftudio interdicunt Iudaei fuis Ia hominibus. 160, 172 !u 169 bt PhilofophiAriftotelici inter Iudaeos, Phyfica Comenii emendata ad Scrip turam S, 250, 252. Phyficae reftitutae enchiridion. 264 . peritus Noah, 12 Ml Jacobus, 20 29 LU Salomo. Mofes.! 39«44 Mi Pietas Effenis curae fuit, 73 Ra; Pirke auoth laudantur. 104. a Maimonide explicantur. 104. h ab aliis explicantur. IO4. 10j k Piftorius Nidanus edidit Cabbalifticos fcri- 1 8o0 h (Pisae t u TE tOl'CHS. N Pneu- — i lNDEX RERVM» Pneumatica Cabbahfaca. 241.243 j Politica genuma Mofis, 400 Danielis, 46 Ü Porta punctationis liber Iudaicus. 148 Portae Domini liber R. Bihr, 149.157 lucisliber Kabbalifticus. - LU 154. juftitiae 14 Qu fecretorum a a 54 ) nominis fanCti m [ d 18 D! Prophetiae donum Danieli eripiunt Iudaei 4 4748 Propheta fuit Noachus. 14. | Prouidentia diuina femper exercuit ingenia 25.26 Philofophorum, 9t Prouidentiam diuinam negant Sadduczi. 67 J Prudentiae ciuilis fpecimenAbarbancelis. 177 n Pumbeditbana fchola Iudaeorum. 99 i Puteoritae, 77 Ü R ) ' Abbaniftae hoftes Karrattarum, 7! : Rabbi Chananeel & Niffim II4. 116 l! Rabbinorum veterum Talmudicorum claf- y fes. 9? Radices, liber Cabbalifticus. 154. Radií efluentes Cabbaliftarum quid, 344 ) Rapinus Cantica Canticorum inter libros Bucohcos recenfet. 45 Rafiel liber magicus. 153:352 (j Ratio & traditio duo fulcra faplentlae 66 Ratio fcripturz fübiicienda. 2 bï Rationis verus vfus a Sadducaeis & Pharl- Re- un faeis neglectus, 66 Qu d INDEX RERVM. " [ Rechabitae,. $i Recendita Rakanati, liber Kabbaliíticus.. 153. $a 3 Reges Bdomici Kabbaliftarum. 39 Reftitutio rerum omnium in Deurn. $i Refurrectio corporum ex mente Iudaeorum;. 366 N 4e1feqq.. Respublica Ebtaeorum theocratica.. A . defcriptaa quibus. 404 Reuchlinus Kabbalae ftudiofus.. 179: 3 » 20€* Reuchlini vita. Reuolutio entium jn primum ;.Pcatun&a 323. 324 animarum.,. 359. feqqe- corporum;. ] 366: $ Ricius Kabbalam excoluit.. 180. 209.232. Chr. Knorr a Rofenroth. Kabbalifta;. $ $- Aadias Gaon quand"o floruerit. Ilj NT *& Sabbáthum fanéte obferuabant Effeni: s Sacrificiain templo'non offercbant Effeni.. 74 Sadok difcipulas Antigoni Sochaei. 67.70 s Sadducaei conueniunt cum Epieüraeis,. A cum Dofitlieis confunduntur, 68 x 66.67: xefurrectionem corporun negant.. fpirituumexi&entiam negant.. 66 690-» & 67 prouidentiam negant, 66 a.quo nomen habeant. $ an Deum corporeum ftatuant: 70 Sa d'&u 68 caeorum dogmata vnde: innotefcant;. N Sadducaei an alios libros facros praeter Pentateuclium re- iecerinti 69, ,70.7t cum-Karraitis non confundendi. $ rum cutelemente pliyfices Mcfaioge re« S"alChy-mico fpondeat, 388. Salomo f;(ipi,enti[ïimus Füits. an derebus naturaliþus fcripferit.. 3* fe'qä 44. 'linguamanimantium« calluit.. * Sï SalomonisRegis libri fuppofititii. morales. 44- 44 myftici, R. Salomon Montispe ITixïanus haeretificauit Maimoni- d* dem. 1j 3 1? INDEX RERRVM; *Saiufis aetertiae incuriofi Cainitae. f fundendi.þ $2 Samaritani cum Sadducaeis non con $2 an aSaneballate fapi'entiam acceperint., 76 1 Sampfaei apud Epiphanim quiunam fint, 141 Samuel Sirfa quando vixerit. R, Samuel filius Meir. 142 ore Nebochim. 122 R. SamuelAben Tibbon vert;t m Sandalphon quis fpiritus fit. 366 feqq. ofis fcriptis & rebus geftis, 34- Sapientia Ethnicorum ex M $4 Sapientiae apud Iudaeos corruptae figna. 59. 60 * 62 Sapientiae liber tribuitur Philoni feniori. 59. 60 Sapientiae liber tribuitur Salomoni. 62 ) an diuinitus infpiratus. j / 66 Sapientiae verae duo fulcra, 90 characteres. Ilj a. Sapientia Adami lapfu imminut Sapientiæ antediluuianae praecip ua pars de fatis mundi.8 R.Abr, Schallum quid fcripferit. 140 83 Schammai difcipulus Hillelis, 12Z R, Schem tobh explicauit More Nebochim, Scholae Hillelis & Schammai. 83. 84- j 99 Iudaeorum Baby lonicae, * te Á Scientia fumma reddit hom'inem inpec cfabilem exmen 66 Valentiniagorum, ] 446 Scriptura an fapientiam humanam doceat. n 253 j Scriptura rationi ámperat. 1j2 Secretum legis, liber Kabbalifticus. m; Sectae philofophicae interdudaeos. Q63..77 ] 64 Soctas Iudaeorum quinam 'defcripferint, 0. Secundus difcipulus Valentini. 433 Seldenus laudatur, 1 Wv 40 Sem fapientiam veram propagauit. f Senes impenfe honorabant Effeni. 76 Ji L AT Senfum fcripturae myfticum fectabantur Effeni. " k Sephiroth decem, 226.2]7 Á 278 feqq. Sephirothicae tabulae. Septem gradus beatitudinis & miferiae. 296 n Sermo de vnitate Dei liber Kabbalifticus, 153 ó Scth vere fapiens, & Dl uon INDEX RERVM, non fabricauit duas columnas, 6, Sethitae vocantur filii Dei, Sethitarum recentiorum libri feptem fpuru 7.8 Ti Signarebus impreffa naturam earum 'fignificant, E Ti Simeon,quiChuiftum fufcepit,an Hillelis filius $2.87 Ta R, Simeon ben Iochai quando vixerit, Ta R. Simeon fücceffor Gamalielis 107. 108 feqq 87 Te K. Simeon filius Gamalielis Iannenfis 94 T Sirachi nomen multis commune 79 Sohar confcriptus a £ilio Iochai, Solicolae vocabantur Eífeni I07, 14 9. z;9 242 T Somnio Morus Kabbalam accüuratius edo&us eft 230 T Somniorum intérpretatio an Abrahamo nota 19 TI lofepho 21 Ti Dauidi 46 T Sorana fchola ludaeorum. 96 Spes Ifraelis , liber Kabbalifticus, 1t ?h Spiritus mundi, 228.. 232 vniueffalis phyficorum Mofaicorumi. 262.380.38t li Spirituum duae claffes Kabbalifticae. 30 Ti exiftentiam negarunt Sadducaei, 67. 69 1 333 Tr Spiritus naturae gandalpho. Spiritibus corpora tribuunt Kabbah&ae 345:346 Spirituali philofophia ad magiam abutuntuf Iudaei, B Tt Spmtus eft principium phyfices Mofaicae, 375.376 T 399 Spiritus pars hominis tertia, Spiritum vnitetfi docuit Valentinus, 43t T Statusinnocentiae non fuit fine (upima faplentla. É T Statuta legis , liber Kabbalifticus. 156 T Sulphur Chymicortim cui elemento phyfices Mofaicae; refpondeat. 388 T Surenhufius Miíchnam edit cum verfione Latina & notis, * 94 Syncretifmus Samaritanorum. - $, g Syncretifta Phxlofophzcm & theologicus eft Maimonides, juyPtehe manei zJ 130. 13f Almud fabulofum eft, T Talmud Ierufchalimi & quonarm faétum (it, 97 Baby- o INDEX RERVM — l 99 09 ; Babylonicum a quo factum fit ? aruae auctoritatis. 99 *Talmud Pontificibus Romanis inuifum., 103 giu "'Talmudis ftudium Biblico praefertur. 'Falmud an válde vtile fit ? 102. 103 "'Talmudis interpres Iarchius. 142, 7ki Talmud nulla autoritate eft apud Karraitas. "'Tannaei quinam ? 9z R. Tarphon f. Tryphon facerdos. 9z Tatiani dognata. 529 Teftamenti vet: ejis verfio (apientiam amplificauit. sE TTertullianus defendit fcripta Henochi, : IO 1 Thalamus Salamonis , liber Kabbalifticus. 145 265 Themura quid ? W "'Theologus magnuserat À br:;h'am. 177 y erat Mofes., 29 II 2j "fheologiae verae veftigia in lobo, (I" veteris potiffimum caput quodnam ? 3345 03 Theologia-myfticain Cantico Canticorum. 44 9 "Therapeutae Philonis quinam ? 75 j 'Ehefaurus vitae , liber Mofis Nachmanidis. 145 Traditiones Orales Iudaeorum quando collectae. 93.94, 95.96. n ^l Transmigratio animarum Pharifaeis creditafuit, 64 Transmigratio animatum a Kabbaliflis afferitur, 360,361 feqq u L][ Trinitatis myfterium ex Kabbala 277. 291Íeqq. Troglodytae, 47 'Tubalcain artes fabrilesnon inuenit. j an Chymiae peritus fuerit, Turcíco imperio finem praedixit Gaffatellus. 342 V 'Y'acua quid fint Kab-þali&is: 324. 329 feqq. Valentini patria, 412 [ ftudia. 412 feqq. |492, f haerefis quando innotuerit. 414 feqq. l Valentintanorum errores ex Kabbala. 463 feqq. 437 non ex Philofophia Ethnica, Valen- VE d YNDEX RERYM 437.436 Valentiniani äocem,duo fuiffe principia," Chiiftum Seruatorem effe. 439 Valentinianorum doctrinae aliae, 443 more Corruptis, 444 feqq. Vafa & vafcula quid fint Ka bbaliftis, 324. 319 feqq. Vaticinia Chriftophori Kotteri, 249 Vaticinium Gaffarellide fine »impe.riiTurcïci:. 341 TO Verba pura , liber Kabbalifticus. E Verfio LXX. Interpr, Graecos fapientiam d;ocuin 53 Veftes albas amabant Effeni. 26 Via fideiliber Kabbalifticus. 1:0.155 67 Vitam aeternam non fperant Sadducaei. R. Chaim Vital qnid fcripferit, 241 243 Voluptatum ftudium lubali curae fuit. $ " 3 Vox Domini cam robore., liber Kabbalifticus. 106 Voffius Dionyf. explicuit Iezirah, Y rim &thummim liber R. Menachem, 145 Vxores nonducebant Effeni. 74 : w bbalam impugnat, ji1 ,W-A'chter—us fruftra Ka 1 4$ .ZAchatiacïffaPi*enda, OBSERVANDA TITPOGRAPHICA.. 'ïïabu'lartïxh aenearum L. pertinet ad ;aag, 278. 3. ad pags 282. .ilI.-aä;pag..zgö. uVv. «a-d pag.316. ERRATA V'tnigfe lector Be neuoluscorrigat, Togamis: extantio- ratiobis haec viía funt. pag. a&. lin. 24. pro eo lege-eum. - Y Gatu. . pag. 151, itra-pi Ifr2.-pro 7»ac M a. 7uleg. trA4 pag-181. pro fs , J 1 wmmalforibus, p j : D : a j loen »i M E y z 1 4 i W P ) j M 43j ] n L " n p ( j K CUOR ") À fj /. 2j p m QY "d m l: bj m ii a — — —— A0 9- BP i um * E " w S " T VY M "d H i E & y E : "m gNPO. " i E RT— — — À d LO ERENIIREOE s (——— Ó R GA ml AR PO v n D QUAMNRR U "p sece r o ii ÉR RRi r ueRk -u ORE n L W M 1 ,W --- — — — a m ii t m M — A o - ; l — — m H m EE ï!ï!-ä- n d —— Z Y X W - i o :O VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset s VIRIS ILLVSTRISSIMIS [ ] O Baance Q Ex PAVLO LIB. BARON - Iä A FVCHS, ä VT ET —— DANIELI LVDOLPHI [ ] LIB. BARONI DE DANC*? KELMANN 9 POTENTISSIMI BORVSSIAE REGIS CQ- SILIARIIS STATVS INTIMIS, ET 8 RELIQVA ; 7 6 5 ä 5. P D 4 3 IO, FAANCISCVS BVDDE) 2 D Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com 1