Ge648_qt_4

Prus

——ÓÓ——Ó— —

—Ó

:

-

z

-

-

—

2

—

-

VOT

a

-

Es

OEU

LT

-

a

T

za

i

as

x

*

j

:

.

E.

z

—

TT

s

zi

u

2

m

2

as

E

x

g

w

E

^a

*

d

;

$)

*

H —

a

*

l-

3c

E

.

j

E

E

T.

P

i

"

À

x

*

F.

&

x

*

$

E:

*X

i

E

3

y

i

-a

P

E

ii

-

3

.

"

g

r

E

12

s.

F

E

ER

&

u

l

5

"

m

p

z2

*

P

d

&

$s

Ü

D

i

$

hi

j

$

:

r

E

.

T

^

*

:

4

*

E

$

-

i

:

T

É

^

*

E

"

"

$

E

L.

»

-

P.

"

&

fs

3

&

$

z

P

r

X

T

&

E

i

a

$o

i

p

a

3

*

&

^g

n

9

*

*

M

»Á

i

"

*

EN

dosd

s

"

*

&

E

&

"

E

D

g

E

""

F

9

$

*

"

-

"

*

*

:

e

*

Lj

"

z*

-

2

"

$

s

B

*

á

3

i

*

z

"

i

Es

":

*

x

-

L

z

D

&

i

m

ü

$

^

Jidi

Á

a

E

$

&

í.

2

*

-

*

1

A

&

&

E.

-

&

"

E

n

$

:

óa

*

k

E

"

E

E

&

*

E

&

*

-H

K

-

P

F

E

A

o

£

-

E

4

T

"

i

as

4

*

*

E

B-

s

5

E

B

-

2

*

Y

z

5

—

EM

TM

TAUS

sj nE

-

z2

ii

A

TT

s

as

"m

SONIGTN

—

SUPUNS

——

d

—

-

m

N

—

—

s EEEÓÓ

UR

lii

n

zi ER

s

L.

$

L.

E

Digitalisat

ä

WO. D^U.

E

vj

P

z

*

vorhadn

k

Es

of

m

:

PU m u

a

787 á

p

gt*

ET

-

:

EY]

:

*.

&

E

h

»

i.

^

3.

EX

*

1

DISSERTATIO THEOLOGICA

W

N

CYRA ECCLE SIASTICA

PRESBYTERIS EPHESINIS

h

.APAVLLO COMMENDA

TA

AGTOR- XX, 28. 29- 300

gt n

i

QVAM

| R'ECTO;RE ACADEMI

AE MAGN,IFICENTISSI-M

*o,.g.k

VSEREN«ISSIMO PRINCIPE AC DOMINO-

DOMINO

ERN. AV

G. CONSTANTINO

DVCE SAXONIAE IVLIACI CLIVIAE

M

ANGARIAE ET WESTPHALIAE az

L

ONTIVM

PRAESIDE

IO. GEO

RGIO WALCHIO

THEOL. DOCTOR. ET PROFESS. PRIMARIO. SE

RENISSIMOR. SAXON,

DVCVM ET MARGGRAV. BRANDENBVRG. ONOL

D. A. CONSIL. ECCLES.

ET CONSISTOR. CONCIL. ARCTIORIS ADSESS

ORE CIVIVM IN HaC

ACADEMIA MEINVNG. GOTHANOR. ALTEN

BVRG. INSPECTORE

ACADEMI»A,E ET ORPINIS THEGLO»GORVM SENIORE

Ed

um

—

?

DIT

D. XV. OC,TOBRVISM €12019 CCLVIlü.

S

PVELICAE ERV

ORVM DISQVISITIONI SVBMITTIT

AVCTOR

TO. IACOB

VS HEINOLDVS

X

NATVS A)LSATVS AF CIVIS MOENOFRAI.JFOFVRT.

—— ÓÀ ÀÓ U — À

—

A MMaRer MAT

IENA E LITTERIS " SCHI-LLIANI-S

(7

1

1

o

"

M

*

m

E

-

x«

s

"

p

x

ia

*

$

Y^

*

P

i

x

"1

^

«s

f

P

:

—

.

LO

-

»

5

*

EN

"s

INCLYTAE REIPVBLICAE

MOENO FRANCOFVRTENSIS

SJE.N: A T.V

VIRIS PERILLVSTRIBVS GENEROSISSIMIS

EXCELLENTISSIMIS AMPLISSIMIS

"CONSVLTISSIMIS. DOCTISQIMIS

ATQVE PRVDENTISSIMIS.

SACRAE CAESAREAE:

CONSILIARIIS ACTVALIBVS CAE'TE-

MAIESTATIS

RISQVE PATRIBVS CONSCRIPTIS

DOMINIS

PRAETORI

CONSVLIBVS

&S.CABINTS

oS9oY N DAAGIS.

SENA.TORIBVS

PATRIAE PATRIBVS

STEMMATIS SPLERDORE XT MERïTbRVM

GLORIA-- '(?ONSPICVIS :

DUD M NI ES:

MAECENATIBVS AC PATRONIS

OMNI PIETATIS CVLTV DEVENERANDIS

HOCCE- (U'ALECVN(QTE DILIGENTIAE SPECIMEN

IN DEVOTIONIS ATQYE OBSEQVII TESSERAM

EA QYA DECET REVERENTIA

DAT DICAT DEDICAT

TANTORYVM NOMINVM

CVLTQR öBSEþva'.osxsäïMvs A;d*bnsi:'ii«vawrxssmvs

ANVCTOR

IOANNES IACOBVS HEI,NOLDVS.

n

v

M

m

n

E

—

" Uz7 NU 47

$-

N

A^

A

*j

C

t

31

a

NT

À

L

"

ER

i

O 4*

&

NSSS

C

C^

CR

C

A

S

..—-'::

—

À

- g'j( 1

t

ï*ä

Q-hl

A:

A

k3

at 6af

-

*

äþ«

DN

4/

:J

P

?1(

N

,,f

[5

Zs

g,

5 N

t

A

L WL

7

2

N

Es

um

Ed

um

7/

-

i

T

,;ä'

E :'ä..

EE

Wi

RTa m i IÉ s a

m

TL

x

:

:

C

"

22

R

^

INTER itinera apoftolica Paulli; in facris litteris

A

)

commemorata, et illud locum habet, quo ex

Trog1ho loco, vt STRABO * habet ad pe-

dem Mycales, famofi promontorii, fito,

Mlletum Venlt

matrem multar um colomarum

in noblhfïïmls Ionix ciui-

tatibus, ** Ibi quum effet Paullus, iuffit, ecclefiz Ephe-

finze presbyteros accerfiri, ac poftquam hi. aduenerant . gra-

ulfimum fermonem ad eos habuit.

In eo teftatus eft de

1nduür1a ac fide fua,

in munere apoftolico probata: . de

conftantia ac f'ortltudme 1n omni calamitate, euangelii cauffa.

A

fubeun-

liro x1v. p. 458

*«

conf, CHRISTB. CELLARII

dilfertationes academic, , 166.

II

-

?säää

fubeunda* de fingulari ftudio ,

amtau chriftianz confu-

lenm 1

;de v 'exationibus ,

-quas ipfi i 1mm1nere, prophetz

przdixerint, hisque omnibus propofitis, valedixit fimul,

verbis his vfus: et guuc boc quidem fcio: uemo me veffrum,

quos iulev diutimum. vegpum predicans verfatus fum , þïæ/ähteïn

polibac videlit, lxtamque de boni confuüentia mentem de-

clarauit, actor. XX, 17. Íqqd. Egregium diuinioris eloquen-

tim fpecimen oratione hac dedit Paullus.ac merito BENE-

bic aperit fe Paul-

DICTVS ARETIVS de ea pronuntauit: *

Jus , gu/zlz: fuerit orator iutev. fideles auditores : quanta iutuo-

ceutia vite orgarit minifferium fuum: . qua diligentia docuerit

veritatem : quo [pmitu c07ztemferzt omiia pericula , veritatis

zomiue fubeunda : quapto eliam . defiderio adfectus. fuerit: erga

oyues ecclefias , inprimis erga Epbefinam. — Preterita, prafa-

a. futura ommia expendit, vt mumiffros paffnn velinquevet

quam vigilautiffmos:. Jane. doctring tenaciffimot et vite in-

zocentia quatn zrz/lmctzlzmor. Qua omuia p;æfem oratio [u-

culezter tobis ob oculos ponet , digna'nom folum aureis Hitteriss

fid. que -fovibus omaium muiniffrorum ad[cribatur , vt exeuudo

gb intrandos ob oculos jugi temoría ilata babeagt, et tangmm

ad

suentat, de vita er epiflol.: Paulli

* lege: GVIL. CAVEI Ufiquira-

,128. GOTTL. ER GVDE COih-

zes . apo[tolic.

p.386. uERM,

wirsii amele:emat. Leidenf. | y.

vien. de ecclef, Epbome [l

1j1.

I0ACE.

LANGII

€018-

p.156.

I

AN €* — 25

Jpeculum vitam /'zmm g bac ('077f€rfïl)l€72tlü". *xrT, empus, quo

peractà hxc fint ac dicta,

alii annum poft natum feruato-

rem 'effe Lv, alii Lviir. alii rx. fufpicantur, **

l

1.

NorviT Paullus Mileto prius difcedere, quam

ecclefie Ephefinx presbyteros admonuiffet, vt partes fan-

ctloris officii fui recte implerent,. fingulari ftudio incitatus,

regnum 1ef'u chrifti amphäcandl

Igitur in oratione, quam

ceperat,

longius progreffus eft: conuertit illam ad memo-

ratos presbyteros leltque : "poCsytTE £V EcUTOIG MO "7rOWTÉ

»

YO "ToViO , £v Q UpLAC "YO TIYEUMA, TÓ d'yloy EOeTO EtierudmEG,

TOLOAVEIV T3V exn)nmav 78 958, 2V wzg:s'rromo'afo Qd idíg

QAULQTOG 4 . T. À.

Vtüitur apofcoïus VOCC 7goréreiy hæcque

figmficat curat Tüenutis prudeutis ac. prouidee ; quam vim

etiam in aliis 10c1s fcripturz facrz prx

fe habet

quancïo

legxmus 4

W/?.JC"EXETF 0577'0 7'(:)!/ yga,uua:'r.swv ,

Lüc, xX, 46.

71'500'&)5575 &aUToie E7ri vcic dyO QOTOIG TX 3016 4 actor A $]

ETT EE

ctaUTQ Xai 7927 OijacHuaAia,

I. Z7Hoth. 1v,

ELT.

Cura

À

2

ipfa,

* conmenrav. du act. apoflol. im

chrotiologicav. p. 234. SAL. VAN

buuc locum' p. 90

TIL commentar. in epiftolas prio-

veon ad Corinthbios j Epbefitos , Pbj-

** videantür

LANGIVS eXczat,

libr. p.186. 14con.

VSSERIVS

lippenfes ac. Coloffeufes. p. 176

"EF ^ con£

GEORG.

annalib. veter. e£ moui teflament.

RAPHELII

p.674. 10.

IACOB. HOTINGE*

adnorar. im mouum teffament, ex

RvVs pentad, differtazion, biblico-

Poþ/bzo P. 584-

IHI

ääää

ipfa, cuius notio vocabulo hUIC fub1ecta eïï refert fe. cum

ad damna, quando illa metuenda funt; tum ad vtilitates

exfpectandas zidian:. vtbuta deultemus, has autem confe-

quamutr.

Ex his facile perfplcere licet, qu1d Paullus a

presbyteris Ephefims : immo ab omnibus m1n1fcr1s verbi

diuini poftulet.

Duplicem curam ab iis requirit dicitque:

Altera fpectat ad zp/os

WgOU'ExETE EOLUTOIC KOU WMV'H 'rw WO!(LW(J-

minifiros vultque Paullus, vt ifti in rebus, qux ad eos

ïpfos pertineant, generatlmfïnt prudentes cauti, fagaces,

prouidi: vt per has virtutes omnia, quz ad falutarem at-

que optatam muneris adminiftrationem vtilia fint , fedulo

curent ac fectentur :

vt cuncta fugiant vitentque , quz

prouinciz, recte obeundæ, impedimenta iniicere poffint.

Speciatim curam eiusmodi referre debent:

.1) ad doctri.

"a, eo modo, vt de veritatis via numquam . .deflectant :

ab omnibus hæreums atque alüs prauarum ['entenuarum

defenforibus. caueant, puriorem autem doctrinam conftan-

ter cuftodiant , proponant ac tueantur

Epifcopum fane

opotrtet, - in omni doctrlna fequl UTOTÜTUCY U /msvovwv Aäywv,

2. dimotb. 1, 12

effe duyreyduevov 28 xavd Tiv Diónau Ti 8

IL) ad vitazz, cuius ea ratio ineunda eít

Aóy8,. Tit. 1,9.

vt ifta non folum ad przcepta d1u1na

fed etiam ad regu-

las prudentiz ac decori adcurate componatur, ac doctor

eccle-

V

äää

ecclefie prebéat: fe. cum- ZvemAsgzvoy ac- owsy;f?tmovï tum

xócyuoy ,. fiue decori ftudiofum, quemadmodum:. Paullus

1. Z7motb. i11, 2. th,r, 7..tem. exprnmt, ita autem. deo- ac

hominibus . placeat ::

auctoritatem fibi: conciliet atque in

animis auditorum reuerentiam erga fe exeitet ac conferuet

HL) ad offcium , in quo miniftri ecclefiz fibi attendünt

quando eo omni.diligentia ac fide funguntur : -nullam il

lius partem negligunt àc monftrant

fe neque. voluptati$

neque ambitioni; . neque. aüaritie ferüiré;-memores . effati

Petri: -pafcite jfud ouile chrifi , id zon inuitis fed fpoute eu«

vantes ; -mon auare; fed alacvitev ; nequé vt gregibus imperan-

255 fed vt qui. ozn/zs exempla fitis, x epifol. v 2.3.« cOmnia:

hæc recte pofculabat Paullus a presbyteris Ephefinis, quum

diceret :

Tpoc£yeTE EeUTOIG

Qui- enim fibi ipfi non atten-

dit nec gregi attendere poteft

$.

TI.

ALTERA cura,

"quàm- Paullus presbyteris' Epheüms

vt eam

commendat, refpicit ad ecciefi aw, ipfis creditam ,

gubernarent.

Addit Paullus:

W'gaü'äxä'fä 'TöfWTl T(l) '!I'OIIL(:W&).

Per Wozyutov, fmegregem, 1ntelhg1t ecclefiam: cæfum eorum,

qx,u comimunem doctriuam chrtfhanam profitentur àc com-

munia facra peragunt, -

Qui ad gregem hunc pertment,

dlcuntur otef4 modo figmficanone Iauore

qua lü:æ funt

A3-

" omnes

Vl

ao | € —— 2

omnes: homines: chriftiani:

uditotes ac focil cetus vifibi-

lis 5:miódo ftrictiote; ita v; oues fint pii ac fideles hique

confüituant ecclefiam inuifibilem : . paruum illum gregem,

cuius meminit chriffus, his vetbis: u Qu8, o punpov vroí-

ov , Lac. X115 32.-

thusque notionis: exempla habentut

in.diuinis fcrxptums præapue po&er*ons, píaim. c,3. Tefai.

V, 17

« oann, x,27. XXI, 15.16.17. Ebr.xi,20. ex'qui-

bus atque aliis locis patet; veros chrifti fectatores, fide ac

fanctimonia przditos, in numero effe'ouium, eosque ita ad-

pellaripropter fimilitudinem, qux eftinter rlorum virtu-

- Paftor

tes ac ouivm ; proprie fic dictarum, qualitates. :*

harum ouiüm isque fummus eft chriftus ; qtü wt paftor.pro-

tniffus eft, Execb.xxxrv;23. XXXW41L 24 "Micb. v11, 14

Zuach. x1i, 7 qui talem fe prxbuit

ea ratione,

vt omnes

partes feruatoris ac mediatoris impleret, /Jozgz. x, 12. Ebr.

XIII, 20. 1. Pefr. 11,25. 1Y5 4« Ammo. qui adhuc munere

paftoris fungitur, . licet non ipfe,. poüquam in cxlos agfcen-

Qualem gregem fignifi-

dit; attamen per mmü*ros fuos.

cet Paull us in efïafe, quod nunc explicamus? Ífi quzras,

eum effe. cætum chrimanorum partim fidelium ac plorum,

partum f fidm expertium atque improborum, id eft, eccle-

fiam,

*

tom.

Iï

uribus

hoc oftendit: - F x;

euangel. loatnnis x; *

ADOLPFPH

LAMPE COMÓUcHz. 18

p.613.

e€

1

VH

fión 7 -08 -adpetiatur

Lj

: !viïi-bilem, non' fïn";ä cauffa adár-

mamus. Ec*cleïia: enim, cuüi pre;byceri Ephefini /præfu'e-l

runt, fine dubio exítitit cetus; . qui in oculos cádits

- eius-

modi autem ecclefiz eam effe rationem , conftat, y

t quam-

uis.omnes chrifti doctrinam profiteantur;:

gli,i tamen in fö-

cietate hac fiit chriftiani re: alii tantum no

mine. De tali gre-

ge loquitur etiam Petrus, quum itidem a presbyteris poftulat,

vt pafcant zofuviy *2 918 , 1. epiffol. v,2.

Ex his élucet ra-

tio, cur Paullus presbyteros Ephefinos: iubeat :

æ-goaäzä)v

zavyn 7À "roiptyio , toti greoi,

omnibus in illins ceetu; cum

ad deum conuerfis, fiue vires eorum firmiores fint;

fiue

miqus, eo confilio : vt in cæleüi'doictriha fideqüe in chri-

ftum 'cgfrobdrentur atque 1incrementa bapiant; tum nondum

in priftinam dei gratiam reftitutis, vt chriftum

; ferua;grem;

fuum, cum vgra fiducia þamplect,antur.

$.

IV.

*

ECCLESIA ipfà, cuius prel:sby'tefos Paullus —de'- officio

admonendos effe; duxit, fuit Ephefina.

Antequam Ephe-

fii ad deum fefe conuertébant, dediti illi

erant cultui ido-

lorum, artibus magicis, lafciuig

atque aliis vitiis, ac cor-

ruptiffimis viuebanf moribus;-

"Significat hoc Paullus in

epiftola, quam ad eos exarauit,

haud obfcure , quum de

ls fcribit: vof quidem : notu;

fusftis; defiä?z'; (I? þeæqtz'f , 12

ti-

L

VUl

- F

gmbm A,?z"lz'gumzda'"veæf(ztz*' effis . I,12. ac poftquam m entids

nem fecerat eorum *ignorantiæ-j.'atqueanïmi torporis, qui-

in illis fuerit, ita pergit: 4 obdueto calo fe ipfos: addixe-

rugi lbidimi ad ommem obfeemtatem , auide . perpetraudam,

1V,

19. Idemteftantur profani fcriptores, PHILOSTRATVS ",

Sed tamen. in fumma miferia

ATHENAEVS'** atque alii,

fua .experti' funt largam dei mifericordiam hacque ex tene-

bris ad lucem peruenerunt.

Collecta. e& Ephefi ecclefia

huiusque fundamenta iecerunt Paullus, Prifilla atque

Aquila, . Quum enim Paullus Corigghe Hierofolyma pro-

ficifci, fecum conftituiffet, vt ftipem Macedonum et Achzo-

rum, qux pauperibus fratribus n Iudxa data fuerat, ad

eos deferret,: Ephefum adpulit ac. cum-iudxis differuit$

quia autem diutius ib commorari nolebat, Prifcillam et

Aquilam reliquit atqu

e.ad hos poft Paulli difceffum Apol-

los fe adiunxit, vt cum.iftis communem operam ad adnun-

,

üandum euangeliumuadhibcrvetj, actor. XVIIL I 9'..,,£qqh., J-Pagl-

lus rEdiit: quod c'qeperat,'opþüsh confEciRt ac fundamen

tig

nouz ecclefix pofivtis.- folidum ædi&cium fuperftruxi. .. In

f

iudxorum fynagpgaq) per tres. ,mäm

es propofuit, .que. ad

;lfepgnüm .d,ei fpe.ctäntw; vq'uoni'g;n» xautenj" iudzi refi

Rebant

atque

* devw'ta ,,'Apoüom'i 'Iþ&nenfa lz'b)ï*.

*»L diptofopbift. libr. x11. P.,;? j

fv. cap.3. p. 141.

]

DI x I

VIHI

atque animiim $ erga*,do.c'tr;igäm chrifti infenfum , monftra-

bant, reliquit ilam ac per duorum annorum ípatium in

fchola "'yranni cuiusdam quotidie fermones habuit, ita vt

omues Afra incole domini iefu doctviuam audizieïint, tum iudeis

tum graci, actar, X1X, S.fcgq. .Ex femine verbi diuini, ab

apoftolo fparfo, vberiores fruges progenitz funt: orta eft

Ep—heiï florentiffima ecclefia; iudzi pariter ac homines fu-

perfütiofi, ad. deum conuerfi ,. fecerunt inter fe focietatem

facram, : - SCribitP.aullu-s, euangelio zmagzam ac validann

, portam apertam fuiffe Epbefi, v. Cormtb. x vi,9. — Qu iam

breuiter dicta funt, ea vberius enarrant: Gvir, cAvEvs;*

HERMANN. WITSIVS, **. SALOM. VAN TIL, *** IOACH,

L,AN'GWS, * inprimis GOTTIr, FRIDER. GYDE., **

^

A

|SINGVLARI ifcud.-ie Paullus ecclefiz ,Epheü:iæ, confti-

tüte. atque amplificandz, profpexit feque in falutém illius

omni cogitationé curaque incumbere, monftrauit, - Non

folum presbyteros eius Miletum aduocauit, vt eos ad mu-

Vn,us

* antiqzziiati/z. 'a;)ojiblic. p. 370.

* comientat. de wira er epiftolit

E u

melezemazib. Leidenfib.. . 102.

Paulli p. ii2

*** commentar, in epiflolas. priorem

»*

cominentation. de ecclefie Epbe.

- &4d Corinthios , Ep/)?/toyp Plulppen-

Jtue. [latu p. 95. adde 10. AL5,

Jés ac. Coloffiuf: p:123. etin. ope-

FABRICII /4

S

Tuzar, luceni. euarzggl.

6 qualytic, t0m. 11, p./ j92.

P

B

v

AR € —TÀ

nus, ab ipfis recte prüdenterque obeundum, mPcrueret, fed

étiam iterum Ephefum venit ibique, quum in Macedoniam

difcedere- vellet, "Timotheum rehqult, vt ipfe teftatur:

guemadmodum, 1nqu1t bortatus fum tej vt mr:neres Epbefr,

quuti proficifcerer n ZWnædomam, I.7iniotb.1,3. qux ver-

ba de tertio Paulli itinere Ephefino intelligenda effe, fationes

temporis oftendunt. Primum enim Ephefi füit, quum Corin-

tho Hierofolyma pmfiafceretur' deinde poft' abfolutum iter

Hierofolymitanum et Antióchenum , Ephefum redut fed

in neutro hoc itinere Timotheum Ephefi reliquit.

. Quz

quum ita fint, adducta verba de tertia Paulli profectione

In hac vo-

Ephefina fumenda efie , quisque facile videt.

luit apofuolus 3vt "Timotheus .Ephefi permaneret ac curaret

omnia, qux ad cetum chriftianum et confrmandum et au-

gendum falutaria eífent.

Qui exiftimant, Timotheum eo

tem

pore a. Paullo conültutum effe primum. ecclefiz. Ephe-

immo archi,epdcopum ac. primatem,. illi

finz epifcopum:

opinione fua longe falluntur, Nihil de munere hoc 4n fa-

cro codice habetur ac quamuis T1motheus poft difceffum

Pauïh Ephefi permanfent, vt Paullus in antea memorato

loco tmdn*, ex eo tamen haud fequlmr, vtibi fuerit eplfcg,,

pus.

Nec probandum eft, iilum ab eo tempore, quo a

Paullo Ephefi relictus fuit, in vrbe hac perpetuam rerum

fuarum

ER € — A

XI

fuatum fedem. habulü"e, idquod oinino fuiffet neceffarium,

fi Timotheus munere ep1fcop1, proprie fic dicti, perfuüngi

debuiffet. -

Quz ex monimentis fcriptorum ecclefiaftico-

rum. adferantur ea non fatis certa funt ac firma.

Nomina

archzepifcoporut et primatum ztas-illa plane ignorauit; mul.

to magis ipfam rem

Sed. hzc veluti in tranfitu denotata fint

Legatur HERMANN,WITSIVS.*

Id potius$adnotandum eft,

tamquam documentum eximiz curz atque amoris Paulli in

ecclefiam Ephefinam, illum fcripfiffe epiffo/am ad Epbofios,

Equidem de infcriptione eius difceptatur funtque , qui in

€à voces: & "EQézp germanas. effe, negant;

ipfi autem fen-

tentiis fuis inter fe diftant,

Ali epiftolam hanc,more ez-

Cyclicarum infcriptam effe; putant, hoc modo: «6 dyíoc ,

706 8Ul .. M TLrigCig &V Xpiso 15085 vtin loco vacuo

nomen cujusque ecclefi in Afia minore, ad quam mittere-

tur, diferte exprim? poffet, iique- 1AcOoB. VssERIVS " ac

IVLIANVS GARNERIVsS, ***

AliY opinantur, datas effe litte-

ras has. ad Laodicenos

ex antiquioribus MARCION , EPI-

PHANIVS: ex recentioribus:

HVGO GROTIVS ,

HENRIC,

HAMMONDVS,

GNIL.

WACKIVS

LVDOV. ELLIS DV PIN,

CAMPEG. VITRINGA aàtque alii,

At vero. epiftolam hanc

-

D 5

ommnino

* mzfcellmzear Jacrorum . £om. 11..-

* diuwerfas íententias diligenter

percenfet :

190.

CHRIST. WOL-

** in aunalibus p. 686.

Fivs cur. pbilolog, er critic, int *X

*** ad Bafl/um tom,1

p6

gofterieres Paulli epiflolas P

XII

AR € — A

omnino exaratam efï'e ad Ephefios : erud1t1mxm viri fatis

D

probarunt

$ VI

xoN fàtis fuit Paullo a presbyteris Epheüms pchu-

lafe, vt fibi ipfis atque écclefiz füz attenderent; fed etiam

rationes adiecit, quibus adductus illis curam hanc commene

dau»rlt

Propofuit tria argumenta eaque grauiffima, Pn-

mum fumtum efta diuiga dignitate muttris presbyterorum

atque his expreffum verbis: dv d mowuío vuiehcet, Upac

0 quéugua TO eiyioV EOTO imumuóms9c, ub O sm?&nmav

78 Osg

Adpellat illos epi/zopos; quum autem iidem antea

dicti fant fzerbyteri, luculenter ex eo perfpicimus, tempo-

re ifto inter epifcopos ac presbyteros nullum fuiffe difcri-

men,

ita' comparatum ,

vt

ifu

ordine ac

iure his

fupenores exftitiffent, quemadmcdum fibi perfuadent id-

que et aliis perfuadere volunt curie romanz addicti ac;

vti vocari folent, hierarchici; fiue epifcopales n Anglia.,

Non folum Paullus presbyteros Ephefinos adpellat epz/copos;

fed- ab iis quoque ea poftulat , qux ad munus epifcopi

pertinent

certe ad precipuas illius partes

qualia funt:

atteudere gvegi ac pafcere ecclefiam dei, . 1mmo quum presby-

teri ecclefie Ephefine in numero multitudinis epz/fropz di-

cuntür, adfrmandum omnino eft, plures epifcopos Ephe-

fi

AA € — 9A

XhI

fi fuiffe, hocque nomine a.presbyteris non diuerfos; quia

pontificiorum atque epifcopalium in Anglia fententia eít

vnius vrbis vnicum tantum poffe effe épifcopum,

Idem

alia fcripturz facrz teftimonia imonftrant, xtate apoftolorum

voces presbyter atque epz/copus promifcue vfürpatas effe.

Tufft Paullus "T'itum, presbyteros per oppida conftituere

eosque

qui effent fine. culpa

fine luxus ac contuma-

cix dedecore :

qui haberent liberos fideles,

ac ítatim

rationem fignificauit, cur eiusmodi presbyteros requireret

quod Zereat epifzopum , culpe expertem effe, vt dei difpenfato-

"us dTulq

Quos igitur Paullus presbyteros vocat,

1s. etiam paullo poft nomen epz/coporum dat

Quod quum

ita fe habet, non difficulter cauffa intelligenda eft, cur Paullus

epifcopis et diaconis falutem dicat, fine mentione presby-

terorum, PApp. ,

Omifit presbyteros, quoniam eos

nomine eZ/eoporum comprehendit.

Przxter vfum vocabulo-

rum fresbyter. et episcopus, in facris monimentis fine difcri-

mine adhibitum , argumenta , ex chrifti difciplina petita,

comprob ant ,

apoPcoIorum «tate epifcopos ac presbyteros

elusdem fuiffe ordinis ac dlgmtaus

Sciebant legati diui-

;; feruatorem pronuntiaffe:

Og &dy 9A £v u;m £ wpw-

v06$ 879 UuGv O8Acc , Mattb. XX, 27. ac pharifzorum vanas

honoris ac pr1m1 loc1 cupiditates grauiter reprehendx!ïe*

B 3

SN

Mattb

N

Xl

IN

- Éam ob rem

Mrzttb. xitj6. Marc. xi39.. Luc.X1,43.

etiam apoftoli iis obnitebantur, qui in confeffu presbytero-

rüm principatum ac prafidis honorem adfecrabant vti Dio-

trephis exemplum oftendit, Joenm. epifi. i11, 9.

Quando

porro Paullus:minifterium ecclefiafticum. noui federis de-

fcribit, non folum dona vaticiniorum , miraculorum fa-

nationum et linguarum; fed eüam diuerfa officiorum ge-

nera recenfet; de difcrimine autem epifcoporum ac presby-

terorum plane tacet, id quod fane filentio non prxteriffet,

- fi diuerfus ordo isque. füperior epifcoporum atque inferior

presbyterorum locum habuiffet, 1. Corigth. x11, 28. Ephef.1v.

13:; Recte xgltur fcribit. HIERONïMVS. ideu €/i presbyter ,

qui epifcopus *

VH

-

S.

ovi fecus fentiunt, contra argumenta, ipfis oppofita,

pugnant quidem atque opinionem füam- de antiquitate. apo-

ftolica dignitatis epifcopalis tueri adnituntur; leuia autem

fünt; nec vllius momenti, quz pro ifta defendenda adfe-

runt.

Nomen þm*lyyterorum, dicunt, indicium effe. non

precipue xtatis; fed offcii ac dignitatis, atqué'in memora-

üis aliisqué fcriptura- facrz loc1s ügmücare epi/cobos, fpe-

c1at1m

* commentar, in epiflol, ad: "Titum,

edition

MARTIANAEI

toj

1V. Ope

part.1. p. 413

A»a — € — BÀ

XV

ciatim fic adpellatos ac. presbyteris üxpenores.

Immo ad.

dunt, nomen hóc eo tempore, quo: Tibri nou1 fcederis hf..

teris miandati fint,

maxime ad epifcopos

a presbyterls

diftinctos, pernnmffe nec monimentum füppetere, ex quo

probandum fit ;

€a ztatée quemquam fecundi ordinis íà.

cerdotem conftitutum fuiffe, - Ita ex difficultate fe exped1re

poífe putant; HENRIC. HAMMONDVS, * IOSEPH, BINGHÁ:

MYS ** atque alii.

Sed fignificandi virtus , qux voci pref-

bytévorum ab iis tribüitür, ficta eft ac nititur ;perfuafione,

nondum probata ; Paulliatque aliorum apoftolorum tempore

exfütiffe epifcopos; presbyteris fuperiores, atque. ordinem

illorum ab horum ordine fuiffe dnlerfurn Aliam ranonem

iniit DIONYSIVS PETAVIVS, "* cauffz füz przfidium cone

ciliandi.

Negare non poteft, presbyteros etiam epifcopos

adpellatos effe5 vt autem fingularem epifcoporum ordinem

tueatur, exifümat, licet presbyteri dicantur epifcobàis ex

€o tamen haud feqm

vnum fuiffe ordinem presbytero-

rüm atque-epifcoporum, quia interdum presbyter- duplici

munere, et presbyteri et. eplfcopl functus fit atque in vno

duplex fuerit ordo,

Verba elus funt: ec zgztar qmisime

g

$ ; iffertationibus quazor , quilus

epifcopatus iura ex. facris. feripzu-

** Bvigittum; frue. antiquitatum eg«

Yise: primaua etate adftruuntur,

clefiafticar, volum, 1. . $ $.266,

atque in adnotazionibus in tiouum

g dogmaz. zbeolog. tom. vy,. de et-

clefuaftiea. bjerarchia, libr. 1, cap, 25

ytflamenr, variis loeis, .

PT

XVl

A

€r . Z

eu zgnomndum , aliud eje ordittes alzguos dicert vt at offictó,

ac &atura fua . ejfe diuevfos « aliud, ia plures þerþnas effe par-

titos. Potofl enim vuus. idemque diuerfos babere ordines ; uec

ideo vaus ex ambobus fit ovdo, ngemadmadum, etft Melchife-

decb vex. idem: erat . et Jacerdos. altiffmi , noti. propterea regia

dignitas et /'zzcerz!otzum vuus idemque gradus qut ab[olute. di-

dlia-

ci delet; aut etiam in illoipfo, quà vtrumque babuit.

qui aom duas balere. diceretur. functiones , et officia ; vel digti-

tates duas; [éd vnam tantummodo, i vti 8 ómroutiuéis, dd eff

fubiecti , nulla szerentm efl s ita gmduum elfet dignitatummque

nulla.

At wero quls non :videat,

PETAVIVM mh1l

Sententlæ fux fun«

aliud profetre, nifi commentum ?

damentum in. eo collocat;

tempore apof*olorum aliud fuif-

fe munus epifcoporum ; aliud presbyterorum, hocque pro

certo adfirmat 5 quod tamen antea'[non probauit; nec pro-

Aperte igitur vitiofam concludendi rationem

bare potuit.

adhibet. Perfpexxfï'e 1pi'e videtur, non multos adprobatu-

ros €i

ffe commentum eius de duplici officio in vno presby..

tero

Aliud igitur excogitauit , presbyteros nonnunquam

fuiffe Velu

ti vicarios epifcoporum, qui nondum in ecclefiis

qulbusdam conftltutl fuerint: apoffelos, fcnblt plerisque in

ecclefis .

Vecetis excztatz;, mondum epifcopos , boc qff, ordiuis

primi gubermatores,

e prz/iore: iuflituifes fed. fecum!z dun-

ss

trzxrzt

E

BR O DA

XVII

tuxat, bor eff, presbyteros fnplices, aqui curatiotem illam eccie

farum cape[ferent et vtrogue. moniime cenfereutur.

Huzusm odz

ergo im adminifiranda ecclaf j« communia fübi cum fupeviovi

ordiue muuia preflabaut , que quidem prafenti neceffitaté vna-

gis vr. geþam* j ee differri lougius poterant.

Cetera , quc Ja-

Zovis eraut potefiatzf, in apoftolorums aut ab ds m fforum.

eþz/i'aþamm , adueutum. iuterüm vofüruabogt, *

Verum. et

hzc dicta funt fine vlla ratione : fine. vllo facrarum littera-

rum. teftimonio.

idem. iudicandum eft de cauffa , quam

defenfores przrogatiux epifcoporum prz. presbyteris, iure

d1u1no innixz , .adferunt, cur presbyteri Ephefini in nume-

ro multitudinis e€pi/copà adpellentur, quum vnius vrbis vni-

cus tantum poffit effe epifcopus, nempe, non. Ephefinx fo-

lum .ecclefiz; fed et aliarum..Afiz vrbium epifcopos intel.

ligendos . effe ,

quos Paullus Miletum ad fe aduocauerit,

Sed:rei huius nullum eft indicium apud Lucam, fcnpto.

rem eorum quz .a Paullo Mileti peracta fant, |

.Plutribus

argumentum hoc contra pontificios atque hlerarchlcos an-

glicanos . periequuntur ; ex reformatorum ordine: CLAVDIVS

SALMASIVS, *f DAVID BLONDELLVYS, *** MATI*HAEVS

-LARRO-

* -óbiden liy.1v. cap 1. p. 126.

3 ad libros de þrzmam papa ac

** libro. de - epiftepis er-presbyteris,

J de [ enore trapezzico.

quem füb WALQNIS MESSALI-

U*e n apologia pro feuténtia Hliero-

"NI nomme edxcht

in .adpara-

nymi de epifcopis et. presbyreris,

XVII

MA € — À

LARROQVANVS;," IO. Vo:as*rws* ** ex noftratibus autem:

10. FRANC. BVDDEVS,'** CHR. MATIH, PFAFFIVS,* IV-

SIVS HENNING. BOEHMERVS"* atque ali,

Vl

$.

pr presbyterís; fiue epifcopis ecclefie Ephefine

Paullus dicit, fpiritum fanctum eos conftituiffe, ac Hngula-

rem dïgmtatem nmuneris, quo functi funt, lndlcat nimi-

rum illos effe miniftros dei: a deo vocatos: a deo; fpecia-

Erant

tim fpiritu fancto Ephefiorum cetui facro prafectos.

ifti quidem non immediate; fiue ab ipfo deo vocati fed

mediate, ab ecclefia ac per confequentiam ab homïmbUS,

attamen ipfis vocatio diuina obtingebat, ea, quz non fo-

$um diuina origine atque auctoritate minifterii ecclefiaftici

deique promifüis ac donis nitebatur; fed etiam non fine dei

ximtu ac voluntate: non fine eiusdem. guübernatione' fiebat.

id quod cauffa eft, cur niiniftri ecclefiz, licet ab homlmbus

fint electi ac vocati; conftituti tamen. dicantur: I.) genera-

tim a 4eo, vti pofterior epiftola ad Corinthios infcripta eft

5non tantum a Paullo3 fed etiam a "Timiotheo, atque in ea-

dem

* in obferuatiosibus ad vindicias

*er mzjl:ellan fücror, part.1. p.133;

Pearonianas p« 298.

et in ecclefta apofolica . 7219,

&* exercizaz, de fedibus epifcopalibus

* originib. iuris ecclqäajizc P. f2-

primari im veteve ecclefia , apu

cRENIVM exercitat, philolog. bi«

u d;þïermtzomla

iuis ecclofaffici

ftoric. fafcicul. 1. 9. 73-

angm, difertat, V11. p 291.

XVIIHI

AR O €y — A

den de vtroque atque aliis miniftris ecclefiz litteris manda-

tà hzc habentüur: deus zobis wcwczlmtzozzzy admmzþmtmnem

dedit: deo per mos adiorta zte, quafumms pro chvilo.- vecom.

ciliamini deo , 2. Corintb. v,Y9. 20.

II.) fpeciatim a c/riffo,

quo fpectant, quz Paullus tradit: ergue-ir partim euangeli-

— Jiass partim vates; pavtüm paffores et. doctores. dedit, Epber.

IV,II,

Loquitur de chrifto quumque duo genera mini.

ftrorum facrorum. memorat: aliud. extraordinarium

d

idque

(

apoftolorum , prophetarum atque euangeliftarum: aliud or-

dinarium, paftorum ac doctorum, de omnibus quidem pro-

nuntiat, eos datos effe a chriftos non finguli tamen ab &o

"

ipfo;3 fed nonnulli ab hominibus conftituti erant ac vocáti,

vt paffores et doctores, fiue iftos, veluti inter fe. diuerfos,

difternere ac paftores ad ecclefiam 3. doctores autem ad

Ícholas referre; fiue coniungere ac per illos epifcopos ac

presbyteros intelhgere velis

IIl.) a fpzrítu 2zcto , quod

ex Paulli effato, in quo illuftrando verfamur, luculenter pa-

Expreffe de presbyteris Ephefinis adfirmat, eos /pzrztum

Jauctum conflituiff, eo modo, vt neque patrems5 neque filium

excludat

Opus enim hoc ita comparatum eft, vt ad omnes

diuinitatis perfonas pertineat; Paullus autem id fpiritui. fan-

cto przcipue tribuit, tamquam 1lli, qui fingulari gratia eccle-

fix prouideat

Sic relatum legimus , fpiritum fanctum di-

C

2

xiffe:

XX

xR ch 24

xiff'ei fegragate mz'bi Barnalam ac Saulutn. ad opus. éui. eos

deflinaui , 1Mosque, 2 fzmtto- üï?*itu*þyigigoyj ad Seleuci ati ?76/2, d

gf , fzctor.' SOILA. dc

$.

IX:

Secundum 'argUmentUm . Qquo Paullus presbyteros

Ephefinos ad munus, omhi fide ac' prudentia adminiftran-

dum, commouit, petitum eft abexcellentia ecclefie 5 orousatiews

inquit, «4wéxxAqgríay v8. De84 9v mregiezrouoao Oib V8 Gpamoc"

Vocis 9;8 lectiones funt difcrepantes.

In nonnuliis codi-

cibus eft zueéíg, in aliis aveíg x«) O£* ^ lllam; fiue aweía

adprobat gvco cRorivs atque animaduertit: zzemufri-

jtus ile babet: «8 xveia , vt et multi ali.

Et Syrus fic legit ,

qui vertit chrifü. .. Zaezis- lapfus. compeudiofe feriptiouis 98

pro x& '-A(po/z?ö]i plerumique. chriflum. «ópto vocamt , patrem

vcro deum. * Sgd tamen quz tradit de compendiofa' fcri-

ptione, ea inani perfuafione nituntur; nec probanda funt.

Certe in-nullo codice manufcripto ifta habetur. Lectionem

E

xpss ali fequuntur. — Przter interpretem. Syrum, ea eft

inter antiquiores apud IRENAEVM, THEODORETVM àc

quosdam alios- patres; inter recentiores autem 10. CLERI-

ng

cvs** non obfcure I'rg,mifïcati,1 fe ab eadgm non alienum

effe,

* adnotarionib. in actor, XX , A8.

** qvre criica part. ini Ject. : 1.

z09), 11. oper. tbeolog. p. 643.

cap, 8. volum. n.h P. 95. epi/ivä:;

AR O w —— DA

Na

XXI

effe,

At.vero merito prefertur, qux maxime communis

eft, fcriptura.Oes -

Primum enim ea auctoritatem plurium

eorumque anthmmmorum cocucum prz fe fert horumque

teftimonium maloris 'ponderis eft, ac 1llorum, in. qulbus

$

XU£iS. legnur

^Nulla deinde cauífa. eft , cur-pro 942 legi;

aut fcrlbl "debeat . AUpiS , AUE Yegica*

de

«

Quum enim deus,

3

quo Paullus.loquitur, chriftus eft, apoftolus pronuntiare

omnino potuit, Zeum ecclefram adquifiilfe fibi proprio faugui-

ze; qua autem: ratione ,. paullo poft oftendemus, -

Confï:at

praterea , apoftolos chriftum adpellaffe 4ew ,. mon tantum

fimpliciter ;-Ioa7z.1,1. XXx,28.-1. Timotb. II1; 16. fed etiam

cum epithetis grauioris mbmenti, quando dicitur: Oedc ivAc-

ynïoc, KottVYXsg. ufyac Oi Tit, Y5,13. 6 Aq9uéc 9ede; 1 lormrz.

V,20. quz adpofita nomina fatis monftrant, chriftum ve-

re ac reipfas. fiue effentia-deum effe.-

"Nec exiftimet quis,

dictionem de J auguine dei plane inufitatam effe,

TIoannes

filio.dei fanguinem:tribuit, quumque dicit:--zos zefa chrifii

fauguis , dei filiz, expurgat. ab ommi peccato, . epifto], x, 7. effa-

tum hoc idem eft cumieo: Janguis dei uor expurgat ab omui

peccato. (&1 apoffolis ztate proximi fuerunt ; patres ordi-

nis facri non. dubltarunt

fangumem chirifti /?mgumem dez

"O 3-

ad-

de editione noui te/hzmentz millia-

mlfTa

aduotationib,

if HAM-

"2, ipfius MILLII oyo .zefla-

MONDII00Um zefHaenttu,actor,

?hente , Amftelodaml edito, gre-

XX, 28. 0. 1. P« 379

XXIt

æ : .æ ä

adþeïïa're,- "[-nt;er eos rGNATIVS * . fcripfit: "iibiia : :

948, diaQwmUplrartic & cupami 9t8, quuin imitatores. fitis

di , excitaudo vos per fouguimm dei.. Vnde. denique orta fit

fcriptura xveis pro 9:8, fufpicari haud difficulterlicet, Pro-

babile eft; ad ofam codicis cuiusdam adpofitum effe xU£lg,

vel interpretaïioni's cauffa; vel quia abfonum vifum 'eft, fi

"

Denotat hoc non inepte 1O.

fa

nguis de deo dicatur.

udiirvsi** alfurdum , imquit , videbatur, fauguia:m dei di-

£ere , ideoque dà. daugoAoylac anedélam , adpofuiffe videtur adi-

quis wucía. ad.oraum codicis , interpretamenti: loco, — Notatum

autem im margime, wilamirum. fl im lectiomis germaue , obelo

fortaffe iugulate; vel etiam abva[ze, locum mox admifeiat liþrk-

rii; Eadem coniectura fieri poteft de lectione: xupís nl

9:8, quam monnulli codices habent, adícriptum effe à

quopiam in margine augís, ea mente, vt vocem O& expli-

cáret atque oftenderet, Paullum non ipfi deo eiusque diui-

nitàti fanguinem: tibuere3 poftquam autem vox xvupís in

textum irtepferit;'nec vtrumque vocabulum xpís 9e5 bene

cohzrere vifum fit, particulam »44i interpofitam effe. — Ita

LLIVS.

coniicit !I'IIHI'EODTS-)AR'.V;V-L-B EZA; nxec; ;diffegtit Mi

$

4

$. X.

* jm prineipio epþi;'ïolæ

sas plilologicas e£ criticas ifb actor,

10$e

*

ag 139155

XX,28.p.131I. DAN, WHITBY

examen variautium. lecrionum . 1o.

** wons ad Dbuuc locum p 307.

Mil in uowum þteflan-z;cïrfz;zum

adde 10. CHRIST, wpz..mï.:cn-

p.21f.

95

AR €* — £R

XXIIE

Y

L

,X.

ï:?*

LEGENDVM igitur eft 9;&.

Quodfi obiicias . a. deo

qui fpiritus atque ideo: omnis materix expers fit,. nullum

fanguinem effündi poffé , fcias , chrlüum non vt deum, in

)

fe fpectatum; fed tamquam hominem; in. adfilmto 'Corpore

1

humano, fanguinem ipfüum profudiffe : effufionem.hanc, for-

maliter confideratam, ad humanam eius naturam pertmere :

tribui autém fanguinem.ipfi,.vt deo; propter vnionem dua-

rum naturarum perfonaïem harumque: COmmumonemv e Præ-

bet dictum hoc Paulli luculentum exemplum primi generis

[

commumcaüoms 1d1omatum ad quod pertmet fi de con-

[e.

creto dmmæ naturæ ad; quod homlms proprium eft, ad&rma-.

tur, Aha f mlha e&'ata funt 1n fcnptuns facms ; quando di-

citur: Jïlzus dei Iilltm" g/l ex mvlzere , Cal.1v, 4. Jï/zm dei

"

þroprzw in MWtem þra mþz: thdztw ]Bom. VIII, 32. dotüii-

mu' glarzæ cruczzzxw, 1- Cormtb, u 8-. vitee auctor mteszectm'

uæ quum. 1ta fint , fanguls et ad

deum ét ad homxnem Iiue ad totam perfonam chnfh re-

;('ern debet' dmerfa tamen rauone, atque ex eo feg quitur,

vt 1lle fit fancruls pretzrjm, quemadmodum t. Petr. 1, 19.

7

adpella.tur. .fanguis non tantum homlms 2 fed euam dei,

Geav9com8 , languis tante virtütis, vt per eum infinita pra-

fita fit fatisfactio: infinita priftina falus recuperata. San.

gUIS

XXIV

äïä?&

gu1s eft propwus vt Paullus in. nofiro loco expreffe enun-

diat, a^ deo 'adquifitam : 'effe ecclefiam did idíg9: dijsaaoc., per

fatigainem illtus,, -qui eft proprius dei: filus ; Kom« vY11,32.

qui4qoz per' /eraamm wt.vitulovum . fauguineam 5 fed- per /;mm

apfous þmaumem 2ngve[]us eft' femel in. [acrarzuin : etermam £z-

Zzemtzomm adeptm', Ebr.lx, 12. qui:/fuo- szazzme populum

t Propriüs thic. fanguis eft fanguis

luffvauit ,. Bbr;Xxir0, 12

zjoui fæziem, "Mattb. x xvi; 28.. Zac. Xxn, zo« 1. Corigtb, X1

»

..4 fangïms ætemz fædem, £br. xm, 2or:

'ï

T$

S'XI

ITA P;eulliis pïane ac perfplcue teftatur de dnumtate

Lefu E

hmih. Adpellat 111um exprefï'e deum , .€0. modo quo

k

vocem de

] verum atque effenua talem deum fi gnl&care ad-

uerfaru nque

Socmlam Apfi fatcntur ac docent vocabuló

dez Verum atque vnum deum deügnan, fi 1llud confhtuat

fublectum propoüüoms ac fecum coniunctum habeat artl..

Sm enim mvs*rvs sochvs fcnblt, d fcze:zdum

culum.

eft ante ommrl nomm deus fua notuva gU?: 7zomm ad;»e/latzuum,

et zdm co plm þus COHUED1eT j þer excellmtzam tamen viri zL/z

f

fummo rerum auctom £t condztorz /' ngulrzrzter attrzþm zta vt 172

tefz'amenta ?zoua, gzmm fuþzectz docutn abj?)/ute obtmet f We CUM

artz-

* 79/5071/" bne ad lzäellzms Wwem de

CHb , 100j 11. eluS OD6'. p. $99

diuinitate filii dei et /jm irus fau-

AS

€? ZA

XXV

II

avtículo fit; fiue [ine articulo; vel quutm obtinet vationem pradicati,

j

fi avticulum babeat. f mþlzczteæ, aut fine tal adiunctog vel cwf/hflt-

»

ctione, que articuli vim iufvingat, uumquam vift spfi foli, uz ehri-

Jfo guidem zpfo excepto, tributum inuenietun

Regulæ hz de

j.

fignificatione nominis Ze, vbi id in fubiecto ac cum arti-

€ulo adhibetür

abíolute atque vniuerfe non verz funt iis-

IS

que exempla oppont poffunt, qux. rem contrariam probant

l

Ponamus tamen, ifüs nihil obiiciendum effe, cogitent So-

ciniani, chriftum ea ratione, quam przícribunt, a Paullo

deum dici, ita vt -9eoc in propofitione fit fubiectum atque

arüculum praferat: ó 94óc,inquit, vgv £xxAmtíay regiemosimorro dial

t

73 108 iuaroc". Videant ,nos ex ipfis eorum principiis gram-

Q

maticis argumentarl

chriffuüum verum atque, vnum effe

u*

deum,

Eam ob rem, tam emdentem, omni cogltatwne

f

atque opera enituntur, vt preclarum hoc Paulli teftimo-

at

nium infringant;

aut faltem dubium reddant ; ; rationem

tle

autem, contra illud pugnandi, diuerfam ineunt

Qui iam

1

adductuseft, rAvsTVS SOCINVS* putat, nomen Zei non

^

ad chriftum ; fed ad patrem referendüm effe

Verba eius

vyz

funt: diczmus

zomen deus ad chriflum minime referri dele-

(t

ve5 fed ad ipfum deum patrem , cuius- dicitur. ds. efft fanguis,

n

quen

eXcGitato foco. p. 6o0,

XXVI

äsää?&

quem . cbrifrut effudit ,. ea Jïgum þrmoms et oö eat cauffam ,

propter gunm dicitur n])ud þroþ/æet/zm., eum guz taugit dei

Similia funt

populum ,. ipfius dei pupillomn. ocula. taugerve.

401652

quaz

in catechzfmo. Racouienfi *

ita leguntur :

del actor. xXX,.28. 4d. àpfum. deum "patrem veferri vecte

potef

immo etiam - debet ,. tum. quod. articulus vocà dei, et

guztlem fubzectiue — pofitee , addatw, quod 'ueutrum . de . cbri-

ffa vspiatm veperitur ; tum quod im bac eadem ovatioge aliquoties

4 deo aptr: tzüme dg/lmguatm vel f ar.et 24« Focatautem apo-

Jolus fauguinem, quem chrifius fud'zt, peoprium dei patris Jfan-

guinem, ea vatione, quaea , que ab aliquo, poffidentur. illiusque

juris fuut, etiamfi extra ipfum coufiffrant , apfius propria effe dicun-

tur.

Chriffus enimy, quantus quautus fuit, dei fuzt j.uec quidguam

14 €0 eijztzt quod a deo non polfr a'eretur eiusque. duris 7on

effet

ere vecte potuit 2pfzus /ngm: þropwm ei f(mguzr dz-

ci, prefertim fi. coufideretury quatenus efh pro mobis fufus. Namm.

fufus eff , vt [auguis agmi dei , boc efd , eiustod? Victime

. gUA

deus. veluti de fuo ad tollenda tmundi peccata præ/;æerzt. "À dde,

quod faug uis filà deiiure polfft proprius dei [anguis adpellavi, gua-

teuus chviffus proprius dei fuit filius, ab ipfo deo per fpivitum Jfau-

ctum geueratur. Additur, non filentio pretermittendum effe;

in edmone Syriacaloco dei legi c/örz/z'z. In hac ipfa fcriptura

?CPIS"S

* fection. 1Y, Cop. 1. de per[oua chrifüi p.57

ENER-AN

XXVII

xpiss eaque, quz eft zueís, prxfidium. prauz caufï'æ atque in-

terpretationis inueniffe , fibi videntur: vALENTINVS s MAL-

CIVS,* I0. LVDOV. WOLZOGENIV ,** illamque germanæegg

praferunt. GEORGIVS ENIEDINVS *** fumit quoque fibi, te-

ihmomum hoc de diuinitate chritti oppugnare atque ád per-

ueríam fententiam trahere; tam varius autem eft tamque-

dubius, vt prodat, fe haud quidquam. excogitare potuiffe,

quod pro certo adfirmaret.

Nunc commxmicmur ellipfin

vocis wg, hoc modo : deus ddguzf Qit fübi ccelefism j?zi:glüiæ

Jiis fiue proprii, ícilicet /7/4, quia vox f//i interdum omit-

L

.-z

tatur: nunc vocabulum digua e*cponlt de /f/o Hancque figni-

ficationem ex fcriptoribus grzcis ac.latinis, HOMERO;

THEOCRITO, VIRGILIO, TIBYLLO probarl pofï"e, putat,

hac fententia: deur adquifiuit. ib ecchefiatn. funguine propríioy

id eft, /ii: nunc fcribit, fanguinem iefu chrifti dici pofle

/'nguzmm dei, quod is deo facer fuerit,-

Sequitur etiam

SOCINVM atque addit, chrifti fangulnem dicl fomeuizen

dei, patris nimirum,, non-quod ipfe fanguinem habeat at-

que 1n illo facultas fit, eum effundendi; fed quoniam illum

D5

zílimet

* in refutatiome . difputat, de fu.

zigen chriflen «u bebauptung der

carnat, Grauéri p. 25.

drey perfenlichkeit. gottes: mzs/n'au-

"F* commentar. in acta apo[lol. xx, ^ g.

chen, zu verfleben feyn.

zom 11. eiusdem oper, p. 130. ad-

"* in expl;catione locorum /cwþtzme

de: eius vuzer meifung, mie die er-

vereris et noui ze[Lamenti ,. ex quibus

zer beibgerfchrift , welcbe die beu-

zriniratisdogma Jtabiliri [oler;p. 2 y .

XXVIII

BRAO € —— DA

xfümet veluti fuum, propter fingularem erga chriftum, fi-

lium dilectiffimum ,. amorem.

Immo concedit

per Zeum

intelligi poffe chriftum; ex eo autem haud fequi, exifü-

mat, chriftum effe deum xternum atque 1nämta potenua

præduum caliac terrz creatoren.

$. XIL

OMNES hz Socinianorum interpretationes aperte pro-

dunt illorum impietatem , impudentiam ac temeritatem,

quumque contra clariffimam veritatis lucem pugnare, co-

nantur, mxrum non eft, easdem non folum effe falfas ; fed

etiam fimul abfurdas atque ineptas.

Ad quod probandum

pauca adnotaffe, fufficiat: I.) fine cauffa fanguis chrifli de

fanguine patris intelhgitur, quia in fcriptura facra chrifto

quidem; nunquam autem: patri fanguis adfcribitur: quia

Paullus proprío fámguige adquifitam effe ecclefiam, tefta-

tur; chriftus autem, vt homo, fanguinem proprium effun-

dere potuit: quia temere natiua verborum fignificatio ne-

II.) abfonum eft, fcri-

gligitur ac durior adhibetur figura

pturam xeíc8, aut xugia przferre lectioni 9£2,quum hxc maioris

eft auctoritatis ac ipfi rel, a Paullo propofitz, congruit, hocque

nomine in erroris tantum tuendigratiam: 1IL)impudenter

ftatuitur ellipfis vocis &i&, qux nullo idoneo exemplo co-

dicis

XXIX

N -

dms facri conärmanda eft: qux re vllam quidetrprobabilita-

tis fpemem pra fe habet immo conftructioni verborum,. quam

leges grammaücorþm poftulant, aperte repugnat, quum vax

idis 3unctum fibi habét nomen. fuum fabftantiuum . Ziuarec ,

fi autem ellipfis locum haberet, illa hunc verborum ordinem

requireret: dj e;ueroc 48 idis, fcilicet vig.

IV.) in fcriptura

facra filius dei numquam a dicitur, ac qux ex profanis

fcrr*toribus prof'eruntur ea ad liberos hominum fpectant qui

metaphorlce cavo et famguis parentum adpellan poH'unt,

plane autem aha ratio eft filii dei,

:ex effentia patris ab

sterno geniti : V.) quis perfuadeat fibi, quia fanguis chrifti,

tamquam facrificii, deo facer fuerit, eam ob cauffàm illum

vocari /zzguigem dei , quoniam, vt ex eo fequatur, neceffe

eft, quoduis facrificium reconciliationis dicendum fuiffe

Janguinem dei:. NV) demque concedunt Sociniani, vocem.

dei explicari poffe de chrifto; quando autem conf'equen-

tiam admittere nolunt

ilum efle verum atque xternum

deum, ipfi fibi aduerfantur

'Tradunt enim

vocem Jsg,

vbi ea fübiectum propofitionis conftituat ac cum articulo po-

fira fit, deum effentia talem fignificare, atque ita ipfi nobis

conclufionem füppeditant

chriftum effe verüm deum

quoniam in Paulli propofitione 9:ec cum — articulo illud eft,

de quo aliquid adfïrmatuf, quemadmodum antea oftendi-

D 5

Inus,

XXX

2es

s

mus.. Plura hábentur apud eos, qui in tefüimonio hoc ex-

phcando ac defendendo operam pofüerunt, BALTHAS.

MENTZERVM,* IO. AFFELMANNVM,

x*

JO. GEORG.

DOR-*

SCHEVM,*** 10.:HENRIC. VRSINVM," ABR. CALOVIVM,

ISAAQ. FAVSIIVM, ** PHILIPP. IACOB, SPENERVM,

$. XIlL

IPSAM ecclefix excellentiam, propter quam Pauïlus

vult, vt presbyten Ephefini illi profpiciant, recte argumen-

famur, quod apofcolus dicit: & 950; "mu i Aqaíay wsgcs-n'awa'o&-

qo Qid 38 ;3:8 &ipaos: Ecclefia, quam chriftus fibi adqu1iïu1t,

eft cetus, quem Paullus antea gregez adpellauit : non cetüs

folorum electorum, quemadmodum reformati exiftimant ; fed

etiam eorum, qui licet fide i in chrlfcum careant; attamen cum

fanctis ac piis hominibus eiusmodi communionem doctrinz

ac facrorum habent, vt wtnque comunctl fint ac focietatem

ecclefia&xcam extemam fiue eccleüamuübxlem, cenihtuant.

Íd antea przcipre ex eo monfcrammus, quia apoftolus de

hanc. autem

ecclefia loqmtur

cui presbyterl præfuennt,

ob

** bibl, ilufirat.

ad . bunc - locum

* Jypz:*atzon Gzejïv/ um z0M.«v.

223

p.132.

P

** fyuragmar. exercitatiou. theolo-

*ek differzatiot.

de proprio |dei

gicar. parz. 11. p. 142.

/('mguzne

*** pentad. -differtatiónum — £beolo-

* in.der vertbezdzgung des- getipuifa-

gicar. p.200.

Jes von. der ewigen goztbez: vnfirs

a/:'zferfm Jacr. p. 39.

lerrn iefa chriftà p. 497.*

äæä

XXXI

ob:rem 10.. AFFELMANNVS recte fcribit : äanf derat : apq[t'a-

lm* boc doca: ecclefiams Epbefinatm evocationes fouy dm quautum

vz/' bilis of , babeus aniniflerium vifibile; mom ommia autem ec-

elefie. vifibilis snembra in. electovam. funt Uumero, Nec eccle.

fiam de folis-electis intelligendam effe; . ex eo quoque ad-

paret, quod Paullus. prxdixit ;

- fore ,

vt:ex ipfis- Ephefiis

eorumque chrifüano cetu exfiftant homines ,

'qui.perüerfe

loquantur ,

VEV f. 30.

,Ecclefiam. hanc: deus adauifiuit 27

j'oprio /(mguwe, id. eü eiusmodi fanguime, qui loco pretii'

fuitj vt AUvpoy,

oFacta.enim eft v'egimróoroac - mon.-fimplex;

fed um fatlsfactlone coniuncta ;; hzcque: vt : figret;

Opus

fuit: profrio dei f quguine , eo 'videlicet ,

qUI tamquam

Achor aC pretium interuenite debebat; : Tta inter TTEeVT OÍoC" i

aC AUrpaciy, d'arcAvrescdi' communis atque eadem eft ratio.ac

Paulli effato, deum adqugf uiffe fibi ecclefiam þroþrza Jauguime,

refponöent diuiniora d1cta de chrifto, redemtore, eumnpen«

EZ j/?? a5v Sbuyav dusg: Auz'gav &i TOÀ ÀQ Mattb. Xx; 28. Marce,

X,45. dedilfe f& av'rmurgav u'n-sg edyrov, X. Tinotb, IT, 6.

In-

primis rem egregie confïrmant atque explicant Petrus ac

ipfe Paullus, quum ille fcribit: sAu-rngn-re, vedemii eft;

V25 o

caducis. velus , argentos

aut ouros fod Tiuío cipaTi g dig

& yw/.cs xl damíAS xglä'ä, cbrifi pretzok j?mgz:me fecut iu-

tegrz

T fyutagmatz. exercitarion, academicar Jart. 11, p. 1793;

$

XXXIU

AR €« — 825

tervi vitzogue caventis apgui, 1. epiff. Y, 18. 19. atque expre(fe

teftatur, fanguinem chrifti effe veluti pretium z« certam pe-

cuniz fummam, qua foluta , nos redemtos effe; hic autem;

fiue Paullus, vtramque vocem a'oA6remsie €t grégizro qais COn-

iungit.ac dicit, fpiritum- fanctum effe:pzezus Dereditatis mo-

firza-dig davoAÓvpueis tne gO iC Epbef. 3, 34. eo animo,

wtpo&enorem illuftret atque . oftendat, quomodo facta fit

qtepizroimaie, per pretium: nimirum fangumls chrifu. Qlo ef

[pectat loquendi ratio, ab eodem apoftolo adhibita: 7yoegáz-

A'ya-

Oars vwlcy emti effüt-pretio, 1. Coriutb. w 1, 20. V11, 23

ed a fi fignificat emerz et quum «ipa eft pretum, per hoc ni«

hil.aliud. intelligi poteft, quam fanguis chrifti , Ziua illud

feruatons vígubv, vti a Petro. t. epif?oL. 1, 19. adpellatur. ..dm-

100, quale pretium ügmücetur expreffis verbis fcriptam ha-

,yopoca*ag

bemus .apocalypf. v, 9. vbi de chrifto pradicatur :

7) Ssd 3iuac 6v T QT CH. Vfdemzfiz deo mos fanguime tuoz

Ad. adquliïtloms naturam atque efïectum .quod.adünet, illa

præmpue iure abfoluitur , quod a redemtis. in chm&um ita:

translatum eft, vt ifü; quum fuerint fui iuris," nunc impe-

fio.ac potefcaü chrifti fe fubicere.debeant, eam ob . cauf-

(am, quia eos emit fanguine füo; Impeuum ipfum, quod

fibi comparamt fpectat quodam modo ad'omnes ecclefiz

vifibilis focios, tamquam fanguine elus redemtos ac voca-

-

tos 5

AA ** — A

. XXXIII

tos; proprie autem 11 a chrifto reguntut , qui per üdem in

regno eius gratiz ciuitatem adepti funt'

qul coniunc tim

exhibent íe Vt Aaov sregiégiov, Dopulum, pecu!zarem, Zt. 11, 14

Vt Aaov &c mépimolnrw, populum ad; quifitum , 1 . Petr, 11,

9. qui

funt membra corporis myftici ac fponfa chrifti

$. XIIT.

SEQVITVR tertium argumentum ; quo Paullus pres-

byteros Ephéfinos ad munus, recte prudenterque- f'ungen-n

dum , incitauit,

Sumfit illud a periculo ecclefie . E beft T4e

mmünenti, atque ita propofuit:

£yoà yàe ia t8To, 071 &ce-

Aéuc'ovrat ,uemz TV aQtäw (48 AUxei Bagug &ig (Jlu,a;gg Ui Qedé-

quevoi 78 m:(.mx' Loquitur apoftolus de Jupis quumque con-

ftat, vocem /upi apud profanos ac facros fcriptores fæpe a

propria fi gmficauone ad non propriam transferri ,

quisque

facile perfpicit

aullum ifta metaphorice vfüm eH'e 5 qua-

l

les autem Iupos def' ignauerit; aut quosnar

fimilitu-:

n per f

dinem cum lupis

proprie dictis,

cemparauerit ,

nunc

dlfqulrendum eft.

Dicüuntur lez homines crudeles, in

alios fæulentes, perfequutores ,' tyranni.

ARRIA

IN N

AT X7

S: K

0i Ju6V aWO/szavrsg, )Lu.æo:g Ot40101 Hmp:&a, &Ti

J

600 XGi 5714[-38-

Aoi z BAaeon, declimantes a aneliove gatura ,. dupis familes

ecz-

. d ;omm entarior, de Z;)zcteïz diputationib. libr.Y. cap. 3. . 9.

E

»*

XXXIIH

BA €9 —— T^

eyj'ïczmur duin þtmus g)erjïa'z et iufidiofi et ad nacefzdum pamtz.

LYCOPHRON:*

3. 3euugäg e'zre,mï/azv aggrayag Aurxg

rm-yw [LOVOPLP/]?HäI ,cAezþav'mc vcumv

quiau etiatn. [acumdos shiforuut. vapaces lupo:., vegi, outm' indu-

o calceum , furaturos vellus.

SENECA: x cogmto conjz"lzo eius,

publica. voluptas eVát , guod € fauczbm auidiffimorum Juporum

educeretur preda , culusmoch plura alia exempla. habentur,

etam in facris litteris , Jerem. x X11, 27. Zepbam. V, 3,

Adpellantur etiam Jupz falfi prophetæ ac doctores, a chnüo

1pfo quando 1Pce de prauis vatibus pronuntiat, . vere eoj

i veflzmentzs ouium , quum intus fu. Jupi vapaces, Mattb.vui

1s. et a facri ordinis patnbus.

Apud &PIPHANIVM ***

'Tryphon de Manete fcribit: dváe vig 1A9e ivraUOa ,. du ä,,

Aducc Bagvg, Aci 3407&50'0:: nv pdvOeav. eng:ga botfio. 7uzdam

accef , qui infe t ifomi dupi miore ouile perdere ,. adareditur.

CYRILLVS Hzero/a(ymztanus dicit: zmulti obambulant Jupi ,

wefizmenm ouzum tecti: qui ouzum mdumeizta geVunt ; noz ta-

9 vupues e£ dentes eavum balent ; Jed. quum . maufuctam ig«

duti fiet pellem et figure prætextu fmpliciores ac iumocentes

f(z/lazzt, 0 QOocgomoioy 'rng aaeQe:a9 && TOY dódivow '/Tgoa'xexo'w

IO V,

K** Deyef, Lx v1, Vr t,

* Caffandr. v. 139.

** de corg/clarwne ad Marciam cap.

* catecbef 1 v. . 1.

Xxlxe

ää*?&

XXXV

"

19y ) exitiale virus zmpzemtzs ex degtilus ezzzmlantur, quà lo

quendi f'orma IRENAEVS quoque, TERTVLLIANYS atque

alii vtuntur.

Nec falfi tantum doctores

fed etiam- gene-

ratim. 11 vocantur lapz, qui doctrinz chnfhanæ inimici funt

a

atque infenfi; vt ex chrifti effato. videndum eft:

UO VOf

dunitto Lamquam oues iutev lupos, Mattb. X,16.. Luc. X

)

Per Jupos enim hos intelligit feruator- quosuis hoftes verita-

üs cxlefüis inter iudzos ac plurtum deorum cultores 3 40

quos'apoftoli euangelii adnuntiandi càuffa mittebantur;

Ratónem fimilitudinis huius haud diffculter adfequitur,

j

qui reputat, Iupos effe callidos atque infidiofos:' pecori, in-

;

primis ouibus , infeftos: rapaces et infatiabiles , ac fimul

cogitat, qualis fit animus in prauis doctoribus atque ad-

j

uerfariis veritatis: qualem ifti propofitum habeant finem:

!

qualem agendl modLm fequantür.

Le g'mtur

"WOLFG

FRANZIVS;

SAMVEL BOCHARTVS,

THOMAS MIL-

10. cymmxvs,

FRID ADOLPH.

LAMPE,

ÍÓ. ALBERTI Yops: ,

E5

5XV

x i)z/iar aiz'malzum part. m cap. 20,

* in,centintatione. /J.z]' orie animae

p.'102.

liun Fraüsi párt. 1. P. zo. P.

7 12.,

"* bievüzoit. : libr. 111. cap t p

*

COMMBCDtar. in euad ^rel Ia;mms x,

827

12,. ZOTH. 1 1.

p. 660,.

FF* nor' ad. Cyruh cazechefag 1v

P obfiruerionib, in facros ttaui fa-

p. 45

dcm libros . p. 262.

v

-

XXXVI

ä»ää?&

P

öXV

NVLLVM eífe dubium, putamus

per/wpor, quos in

Ephefios inuafüros effe, Paullus przdicit, falfos doctores

atque hxreticos intelligendos effe, Pottquam enim dixerat, fo-

re, vt lupi in ecclefiamEphefinam inuadant ftatim fübiungit:

ex volis àpfis exfiffeut: àvàpeg AaAEvieg Ovegauuéva , quo di /fci-

gpulos ad [e [eguendos abducant, hisque, vt videtut , exphcat,

quales lupi fint metuendi, prauarum videlicet fententia-

rum architecti.

Certe nulla fatis folida cauffa eft, cur lu-

pos a falfis his doctoribus diftinguere atque exifümare ve-

limus, .Paullum duo genera hoftium ecclefiz Ephefinz me-

moraffe: aliud Iuporum : aliud eorum, qui duszagupéia. lo-

quantur.

Per &eepauuésa fignificantur generatim ea, qux

a recto deflectunt:. fpeciatim falfa dogmata.

Sic àiacpé-

Q« fumitur Luc X111,2. dctor. X111, 9. 10. fic eft yeved die-

Fal-

eeapuóm, Mattb. x vit, V7,. LuciX, 4x.. Philipp.i, v$-

fa doctores eiusmodi propof' ituros effe, dicit. Paullus, «8

d'roea o vc paSyide évíro duiQv, vt abducaut. a recta. via

doctrinz ac difdiplinz ,. dz&pules eosque concilient fibi

Eadem notio voci ézormáv a profanis auctori-

fect/ztoref

bus tribuitur atque vfurpatur illa de ifnprobis magiftris, qui

. aliorum dlfapulos ad fefe, pelhcmnt. Apud LvciANvM*

legl.

* fympof. fom.11. oper. p. 646

WA O — ZA

XXXVII

legimus : ódo] 22« ya&nmg p8 ewormdaas, duo! zam difcipu-

- Jos a tne abduxit , et apud, AELIANVM: * . u ,usu yeg sóhva

759y uV 30;:;7 d'rogTAG , nam iu nenf'mem ex Tmes a qme potes

a&/lmbere.

.Satis hzc comprobant Iupos , quorum Paullus

mentlonem ïfaCIt .effe falfos doctores.

. Ab interpretatione

!

hac uvGo cRomivs ** difcedit atque opmatur :apoftelum

loqui de crudeliffima chriftianorum vexatione, quam Nero

fufcepit, ac calamitates, in ifta Ephefiis imminentes , prz-

dlcere, cur autem fententix et verborum et rei

de qua

Paullus differit, rationes ac prxter has

euentus ,. paullo

poft enarrandus, repugnare videntur,

-

S

e

XVI

PRAIIDICIT Paullus non fofum rem 1pfam, fiue fatu-

ram Iuporum vim ac VloIentlam in ecclefiam Ephefinam;

fed etiàm tempus illius quodam modo defignat, quando ad-

dit: iguadent ip vor. Jupi uevd. nv aqmäw us*

Significat

aQDtätg pmfectzomm y d jZ*qJZm/z,

Ita Mos hec adhlbemr

4- Maccáb. vi1, 18. aDEMO*S*THENE *** "cuius verba funt:

7üv aqmäw üc T3G- waAe,wsc £7ramo'owa, profeftzofzem ad boffeg

feczt. a PLATONE d

E

quiiter fuum i m Smham -.rmr ug Xixe-

E3.

»!

Atdv

M:ck

* l;br X11I. var. äz/lar cap 32.

oratioti, de pace p. €o. oper.

* aduotzationib. in acz. xx, 29. 0Hf

1. aper. zbeolog. . 643,

* epiflol. v11.

XXXVHI

ä*ää*ä

Alav acþtäw adp*ällat

PauHus 1gmn -indicat.-:aduentütos

éfle lüpos; quando Mileto:- immo ex " Afia difcefferit , mi-

nus dutém €' v1ta, quemadmodum rionnulh TÉV ææiw fu-

Quz- énim

munt eamque de fmorte Paullt 1nterpret'mtur.

*b il de lupls deque hommlbus, peruerfe *loquenhbusï,

*p*ræcur.ta funt/^dà euenerünt; aut faltem éuenire' Xeperunt,

antequam mcrtahtatem fuam fïmret, vti ex paullopoft di-

aendls pateblt.

äpfa '1po(lc,h p-*æcuctlo non'erat naturalis

conlecfura., quæ ;ex variarum rerum - tatíónibus harumque

tonfebione *capitur ac probablhmfem prefe fert; fed vati-

cinrmum, virtute dmma editum;

Jnter. dona, fuper naturx

vires pofita, qul'bus legati chrifu inftructi fuerunt, locum

quoque habmit: facuitasïsggmlgandl, ac quamuis apoftoh

propheu,s ä;üxnguantur-, nec: fme cauiï'a ,quoniam 1llorum

przcipua; munells pars 1 fermone de euangeho, hoxum du—

tefn

prædlctmgq rerum futurarum: abfbïuebatur, nonnum-

Com.

quam tamen et apoüou præbuerum fe pmphetas

probat hoc. eX$mp1u&Paullx, aui 1lluürïa dpcumenta de-

dit usque monftramt, fe virtute valere , futura prædmendx.

Vat1cmatus efj: de anuchmfco ac tr1ftx£ï'ïmo ecdefiæ ügtu de

multorum 3 vera doctrma ac. fide defecmonc : de d&iïcüm-

ribus temporlbus extremi zui, 2. Zheffalor.11,3. fqq.. 1. Zi-

quotb. xv, x.qu 2« szvtb.m,r fqq. atquc aliis rebus

E XVH.

äsäää&

XXXVIIIL

A

$.

OXVIH.-

vATICINATIONIPVs Paulli et eam merito adnumera.-

mus, quam de lupis, in ecclefiam Ephefinam: inuafüris,

fecit

Itaila comparata eft, vt notas veri vaticinii prz fe

ferat.

Primum enim àpoftolus predixit rem. futuram. eam-

que contingentem, et fiea ad. voluntatem hominum refer-

liberam.

Deinde loquitur:non dubitanter; fed te-

f&atür, fe certo fcire ,. fore

vt lupr impetum. in. gregem

;

faciant eique non. parcant: iyg yde, inquit, ia «Zre.

Euentus denique prxdictioni refpondit eamque veram effe,

eonfirmauit, -

Quod. enim vaticinatus fuerat, id ecclefiz

Ephefinz -omnino contigit, .

Patet hoc abunde ex vt; "aque

eþz/ia/zz, quam Paullus..ad: szotäezzm exarauit iisque fignifi-

cauit, fuiffe inter Ephefios ;

qui-prauis opinionibus cor-

ruptiac deprauati, de via veritatis àc fanctimoniz deflecte-

rent. -- Mentionem fecit eorum, qui L.) velmt legis effe do-

ctores; neftiant. autem ,. quid .dicant;

"

neque de quibus

adürment, r. Titmotb. 1,7.. 1L) qui- fidei naufragium fece-

rint : -nominatim Hymenzi et Alexandri, 1. 7moótb. 1, 19. 20,

Alexandri nimirum, ab eo eiusdem nominis, vt probabile

eft, haud diuerfi, a quo fe multis malis adfectum effe,

2. Timoth. 1v,.14.- fcriptum rehquu:

IIL) qui infiad

nihil intelligant $ fed. morbo cxrca quæihones ac verborum

CCra

XL

N

€» — 25

certamma laborent, ex «iulbus oriantur muldm) 1urg1um mae

ledicta, prauz fufpiciones, inepte difputationes hominum,

l

qui fint mente cotrupti, veri expertes ac pietatem habeant

proquzftu, . Timotb.v1,4:5. IV.) qur proüteantur speu-

Odwupoy yvmri , af uomigatam fczemmm, poftquam a fide

aberrarunt,

r. Zintb. v1, 20.

21.. Ac quamuis haud explo-

ratum fit, quales ifti fuermt -quos Paullus verbis his .no-

tare voluerit; nec liceat, certi quid ftatuere ac decidere de

diffenfione doctiffmorum virorum;. num ifü fint gnoftici;

maxime Simonianis an Nicolaitz ; aut alii? * id tamen pa-

tet, apoftolum fingulari ratione defignare homines , qui er-

roribus fuis prauisque fententiis obtenderunt 5yoew exumte

am atque ia comparatam

'Vt cum cognltlone veritatlis ,

quz eft fecundum pietatem, pugnaret. Quz fcientia quum

effet falfa atque ad. id fpectaret, vt alii a recta ac falutari

H

cognitione dogmatum &dei ac'vitz deducerentur, Paullus,

illam effe 4Jeuddvupo» yvani , merito p:ronuntlault ac Timo-

Í

theum iuffit, iftam fugere ac deuitare.

XVIII

T

7 lecantur :

YACOB.

THOMA*

-z-zgc 426 -varswg devdesspk , que

- sgivS fchediafmaz. biflov. de de-

exílat in eius sni/cellaneor. facror.

et ecclef. apo-

. finitione pbilofopb, $. x xx11, p.

p(lït l.

p. 477-

19. 10. HENRIC, MAIVS extr

flolic. p.343. 10. 10ACH, WEID-

citationum pbilologicav. ét exegee

wERvs fchediafmat. de fcientia

2:Cc07

10, FRAN-

falfo ftc -ominata,

20fh. 1. p. 295

€1SC. BVDDEVS €0OJmnemtiatioue

BA €

en

XLI

$. XVIII

FVERVNT przterea hxretici, a Paullo nominati, qui

errores fuos diffeminarent atque in ecclefia Ephefina face-

rent turbas,

Eminent in illis Hymenzus ac Philetus, de

d

«

quibus Paullus tradit, eos & veritate alerra[fé ac dixziffé, vefur-

rectiogem iam factnm effe , et nonuullorum fidem euertiffe, 2. Ti-

220tb. V, 18.

Eos fuiffe ex iudzerum gente, ac locum ha-

bullïe inter gnoflicos ,

non íine probabilitate flatuunt:

HENEKIC. HAMMONDVS * et CAMPEGIVS VITRINGA, **

Negabant illi reditum mortuorum in priftnam. vitam ac

quum, vt verifimile eft, illis teüïmoma ex libris PI'IOHS fce-

deris de refurrectlone mortuorum obncerentur

ea non de

corporum ;

fed alia ;

quz iam facta fit, refurrectione inter-

pretanda effe, dicebant

Qualem intellexerint refürrectio-

nem, non plane expeditum eft, Proxime ad verum acce-

j

dunt, qui eos de refürrectione fpirituali $ fiue. pouus mo-

la

al quuutos effe; putant, vt ex antiquioribus . AVGVSTI-

NVS;'"* ex recentioribus autem plerique, nominatim :

CLAVDIVS ESPENCAEVS;*

HVGO GROTIVS,** 10, CASPAR

[0

SVICE-

* parapbraf, 3. Timorb, vy. zom. 1.

* commenutar, im a. epu'lo ad 'Iz-

noui teflamenzi p. 416.

4hotb, 11, 18. p. 4T.

le

»* o/gkaruazwn jïzcmr lr. v. cnp

adnozatiomib. iu 5. epiflol. ad. Ti-

li

9. $-9. p. 956. -

*'* epiflol. Lv. tom, s. eper. p. 96.

!425//] 11, 18. fon.11.0per, 2260-

edit. Denedict. Antwczn.

logic. p. 987

F

XLII

AR €9 —— 9^

svxcmvs,* 1O. GERHARDVS,** FR. BALDVINVS, V** ÀBR.

CALOVIV&

: Qui atque alii dere ipía; fiue refurrectio-

ne fpmtuah mter íe confentiunts de. ratione autem 1llius

fententiis difcrepant

Alu refurrecnonem, quam Hyme-

nzus ac Philetus iam factam effe, alüs perfuadere volue-

runt, explicant de regenelaüone per baptlfmum ac de pe-

nitentia: alii de orbis, tempore meffix ab. erronbus ac vl-

üis grauloribus liberandi, meliore facie per euangelium,

profanis hominibus adnuntiatum ; rei*qtuta.

Hæretla hi,

luporum more, in ecclefiam Ephefinam 1nuaferunt eique

multa mala adtulerunt

Paullus de illis dicit:

eua 76E 71'80"!

d vwoy miew , euertuut. quorumdatn. fidem , fidem pracipue,

quz creditur, vti adpellari folet; fiue rectam. cognitionem

doctrinz czlefüs :

immo -fubiungit : . Jermio eorum vt

Qui eiusdem ecclefix hoftes fu-

gangræim corvodet. *

erint, hzreticis nonnulh etiam Hermogenem ac Phygellum

adnumerant ;; non alia autem de illis habet Paullus, nifi hzc:

auev[atz

fuut qme omucs ia Afía, quorum eft Pbygellus.et. Hermo-

geter,

in bune docum

* sbofaur . ecclefraflic. f0m, 1. p. 318.

* . iluftrat.

if* adnotationib. ad po[teriorem Paul-

p. 1917

et

li ad Timotb. epiflol. g. 41.

** videatur:

venerandi

PRAESI-

loc. de vrefuvreczion

h0T ZHOY UE

'pi$ differtatio de Hymmæo et

$. XXXVI1I.

Phikto, qua translata eft in eius

*** commentar. i5 epzjiol Paulli

mifcellanea facr& p. 81.

p. £423-

XLIII

äää

0'57283

szot& n hæcq"e fwnifïcant tantum,

Cos a

l.

la

Paullo alienos fuiffe, ac quoniam id apoüolus de-omnibus

in Afia fcribit, eo nomine haud credibile eft 1&05 fe quoque

5

a doctrma chnfhana auerfos præbuüïe.

a

N

(«

$.

XIX

æ-

OMNIA hzcinteligimus ex duabus epzfo/s od Timm-

11.

thbeunm.

Scripfit' illas Paullus, quum "Timotheus Ephefi

1,

commoraretur

De priore res expedita:eft, illam Ephefum

ll

miíffam effe , vix vnius anni fpatio transdcto , poftquam

i

Paullus "Timotheum ibi reliquerat, ac quamuis nonnulli

(

ftatuant , iftum eo tempore Epheü non fuiffe, quo pofterior

lo

e£xarata üt atque €1 tradit a5 fententlæ tamen huic alii merito

refiftuntatque argamentis grauioribus c oftendunt, pofteriorem

j

hanc epiftolam itidem Ephefum ad "Timotheum miffam effe.

lle

Recenfentllla IO. LIGHTFOOTVS,* HERMANN. VITszvs**

m

lo0AtH. LANGIVS.'""* Adtempus fi animum aduertamus,

(m

ex' Gu cohlgere licet,

quo vtraque epiftola exarata eft,

/0

mala, a Paullo præchcta, ecclefiz Epheünæ eueniffe non

de

iftis editum,

l,

tam longe poft vaticinium , ab ipfo

Fz

Inpti-

j

* in cbron. zempor. etordin- text

ii mzf ellan. facr. exercitaz, xv

$.28

£0H.11. p.577

J!

nou. zeflathens, £om, 11

eper. p«

*** comment

de vita. et. epiftol

[14

j

104

Paulli p. 174.

XLUH

AR — €Y — A

inprimis. fi et reputare velimus

antequam apoftolus ad

'Timotheum fcripferit

lam peruetfos doctores atque im-

probos homines ccetum Ephefiorum chriftianum addlixiífe.

Poftea malum hoc longius progreffum eft atque ad Hyme-

nezum ac Philetum ali prauarum doctrinarum maglürl fe

adlunxerunt .

-eo deteftabili confiho

vt tamquam lup1 n

ecclefiam Ephefinam muaderent7 atque: 1tidem confïrrna-

runt, vera effe, qux Paullus przdixerit.

Numerantur in

illis Nxcolaltæ, Cerinthus, Ebionitz, falfi apoftoli, Apollo-

nii Tyanenfis adféclz,

Verum nutu deicontigit, vt Ioan-

nes Ephefum veniret ac qui ibi chrifti doctrinam ac difci-

plinam amplexi fuerant,

ilis profpiceret atque eorum

confuleret rationibus.

Iuffus praterea a chrifto; fcripfit

epiftolam ad angelum, fiue doctorem Ephef' inum eiusque

gregem, apocal.11, . fqq. qua feruator laudat ecclefix

Epheünæ XÓTTOV , dzlzgentmm laborem ac ftudium in nego-

tio religionis, ac jvouoviv, patintiam in perferendis malis,

coniunctam cum d ya 74 J 9120r€.

Laudat et IGNATIVS*

EpheinS, tamquam eos, qui viuagt xes' dAdSeay , fecum-

dum . veritatem :

inter quos 83'51&610& atgsmg RO TOIXLEL ? nul!zzs

f t berefi locus: qui fint 2Aoi 9584 foti deo cozfecrati. Ydem-

que confirmant alia tefimonia ecclefiaftica, Ephelios et

verx

epiftola ad. Fopbertos,

NT

äïää&

XLV

1

verz doctrmæ et f'anctlorl vitz operam dedlfï'e fi

blque non

m

mediocrem Iaudem conc1hafï'e Sed tamen minus exiftiman-

dum eft, vitiis eos caruiffe- fehcwremque iftorum ftatum

fuiffe perpetuum.

In dicta. epiftola apocalyptica additur

E

de angelo Ephefino, eum priftinum amorem ac feruorem

n

remififfe.

Quz et àlia huius rei capita, ab argumento

l«

ac Íeriptione noftra aliena, confulto dimittimus, *

7

4

u

E:3

VIRO

la

* ]ate ha edifferit :

GOTTrLI,

*

FR. GYDE commentat. de ecche-

CAMPEGII FYITRINGAE

"

edbpiUY apocab'þjäas loauuis. p

J Epbofiua jiata P. 173 adde

q.

1

Emendanuda,.

P. 3. lin. 11. p. 26. lin. 7. p,24, lin. 2, lege: 44 s

L

/]

-l

iXv

[$4. 7

N

N(/

x

N

H

asa^.

E

x

L

7Z 7 a

*

9 1

37

-

X

b

r

V')

M

"

EX

f4

CY

Z

!/

:

p*

a

.

ARA

u

z

As g

*»f

E

b

7

1 Qä)

A

A

)

À J

M

N

(O

y——3

WT

EX

EEE

A

j

—

——

AU

-

u

N

EE

':aä*ägqæä?

o

*

A

A T

(

f!

d

^

AE

E

[f]1

N

ïl!/,*

Z?'

—

///

p

N

W;?

J E

—

Á

x&x

E

[ r DL as

»

124*

R.

WN

C

d

$a

p

-,

—

*"*'hä.

'o,'

N ZA

M

//.

AA

//""'

EM

n

N ï

771

W

h

N

SSS

i

-

4

Ri

C

» N -":-—;

s

—

-

SMNES

m

EE

OT

M

-.ï.:';*'

*

UNIERO.

MAXLME'REvERENDO

|0. IACORO HEINOLDO

XLPASTORI ZEVAN.GELICOI FRANCOFVRTENSIVM MERI-

'T;RSSI»MO AC SENATVS ECCLESIASTICI

ADSESSORI G'kgwlsgx,mo

$,

P.

D.

I0. GEORG, WA

LCHIV&F

,

eddo mi5!, ViR MAXIME REVERENDE, filium TVVM,

R

quem a

dhuc cutzx ac'fï'fiä&i mez demandafü, et ita

reddo, vt fimul TiPr de eo gratulandi, pre me habere ,

mihi videar, vratioïnes.

Præte—re*ä,* enim , i:qüöd benignior

natura donis eum inftruxit , quibus muïfi,- carent: qui recte

vtuntur, paüci fünt, fedulo in eó opäram füam. pofuit,

vt hasingenii virtutes ad litteraru

m ftudia rite addifcenda

us; tum fan-

adhiberet, animümque, 'cum liberalibus - artib

* Ctiqribus

XLVII

.

KE

ääää&

rA

z

ctioribus d1f'c1phnls imbueret; 1mbutum vero patuæ dul-

FOAY

ciffimz et ciuitati chriftianz totum ahquando confecraret

Huic propofito intentus, quum fine' morum laude ni-

hil; aut certe parum effici poffe , probe mtelhgeret

etiam his fefe. dedir idque: quafiuit, «t, quantum a dili-

gentia ac proficiendi ardore, tantum quoque a recta agen-

di viuendique ratione et mihi

hofpiti eius ac przceptori,

et aliis fefe commendaret

His igitur przfidiis. munitus,

non potuit non in hoc Titterarum ftadio làüdabiles progref-

fiones facere; nec medmcrem de fe fpem apud omnes , qui

eum norunt , exc1tare.

Pugnam litteratam, . quam meis

aufpiciis meditatur, auguror ,

1pü perhononficam et cum

magna ipfius' Iaude coniunctam fore,

idque tanto magis,

cum quod 1pfe in excutiendo hulus dlffertanoms argumen-

to vtilifmo, quod rv. ei fuppedxmfa, virium fuarum peri-:

M

culum fecit; tum quod bis 1iam in eiusmodi certaminibus

ii

bene ftetitet in vtroque conflictu multas fibi victorix lau-

T

reas collegit

Seruet TE, VIR VENERANDE, füpremum

f

numen omni tempore faluum atque incolumen proque fua

U

infinita gratia efficiat, vt filius TV vs allectlfïïmus, ad pa-

7

triam feliciter delatus , amphfïïma virtutis ac chhvenüæ pra-

a

ia nancifcatur.

Ienz, d. xi1, octobr,. C12I2CCL VII.

PRAE-

EX

Ls

XLVHI

PRAENOBILISSIMÓ AC DOCTISSIMO

.JJOANNI TACOBO HEINOLDO-

$,

P,

I)

10. ERN. IMMANVEL, WALCHIVS

I

,'VM M ASPI'& me habere mihi videor cauffas , eum de curfu ftu-

kJ diorum rvonvw , in noffra academia feliciter abfoluto ; tum.

de iufipnibus , quz in hoc lirerarum íladio es confequutus,

ornamentis ex animo IBI, VIR PRAENOBILISSIME, fgratu-

landi.

Recte visr confuluifti "'äa;rfï&lue apud nos ingreflus es

vite academicze rationemr, quze non poteft non et r151, et omni-

bus, rvr fimilibus, . fortunatiffimum

rerum Íílatum. fum-

mamque felicitatem fpondere 'ac polliceri. . Quod enim vir-

tutemr ceque ac litteras coluifti; neque his fine illius fuauiffimo

La E u L

confortio animum voluifli confecrare,. fieri aliter non potuit,

quin omnium bonorum de r & fpem excitares maximam multos-

que plaufus eximiasque.laudes apud omnes

-virttxcis 'ac liuera-

rum amatores TIRBI coOhciliares,

rTAQVE hábeo, cur v:8x et de rE mirité Véripando pa-

renti TvO gratuler; inprimis vero.dulciffg Tvar patrie,

uein rE ciuem optimum et ex rv1s collectis eruditionis li-

o AÉ al d - . 9

beralioris opibus vbérrimós fructus letabunda exfpectatet videt.

Sis omni tempore fortunatus ac felix.

Quicquid fufceperis , ex

voto animique fententia T1s1i fuccedat,

Largiffima mrsr fit

meffis fructuum , qui ex r v4 academica diligentia rvi1sque la-

. "j La D r

boribus ad rE redundaturi funt,

Hoc ex animo precor; me-

que rvo amori conflanti ítudiofe commendo, lene, d. x. oct.

P UPE u)

CIDIDCCVLVII-

VIRO

MU e ä

XLIX

VIRO PRAEN OBILISSTMO

RESPONDENTIETAVCTORI

DISSERTATIONIS DOCTISSIMO

AMICO ET FAVTORI MAXIME

COLENDO

S.

P. D.

]e

M. IO. GOTT. WALDINVS

DES,

ET SOC. LAT.

IENENS

AS&PLISS. THIL, ORD. ADIVNCT.

$

SODALIS HON ORAR,

u

g

"

atim ab eo tempore, ex quo TE mihi, AMICE HONO-

ij

St

RATISSIME ; noffe contlglt, quantam ex am1c1t1a et

r

0

familiarítate , quae mihi in hac celeb, mufarum fede rz-

CVM interceffit, voluptatem perceperim, vix ac ne vix qui.

M

f^

dem dicere quaeo.

Tva fingulari humanitate vitaeque

1

probltate quae TE, AMICE SVAV ISSIME, 1nprimis ornant,

apud omnes

qui TE norunt

egregirum virtutis monl-

J

mentum pofuift : hisce accedunt laudabiles conatus, et

quas in litteris folidioribus fecifti, progreffiones, quibus

4

lt

tantum doctrinae TIBI comparaf*a, quantum -ad falutem

2

Saepius in erudi.

patriae promouendam requiri videtur.

«

to certamine virium TvARVM periculum pubhce fecifti

jit

iiod teftantur ingenii fpecimina, quae in hac Salana

H

edita effe voluifti.

Nunc denuo prodis in publicum, ad

(

vltimum in academia fpecimen d1hgenuae et eruditionis

yt'

eden-

G

x

L

r3 [

eä&ndumï ad cuius impugnationem me quam humanifime

3

Spero fore, vt ex hac disputatione laudem,

quam mereris, reportes, quod T1BI, RESPONDENS DO-

CTISSIME, ex animo gratulor. Curriculum ftudiorum fe-

liciter emenfus, nunc ad dulcifïïinfam patriam ..r,edire pro-

péras, vt laudabilis rvAz induftriae praemiis digne frua-

ris, quem reditum ex parte doleo, ex parte laetor. Do-

leo, quod fructu iucundiffimae confuetudinis propterea ca-

rere in pofterum debeo: laetor, quod TrBI 1ure merito-

que hunc reditum gratulari poffum , quia. exfpeciationi

patriae et. TVI. PLVRIMVM REVERENDI PATRIS TVA ine

defeffa dilgentia ex afífe fatisfecifti..

Vale AMICE CaA-

RISSIME, mihique etiam abíens fauere perge.

lenae d,

X.O&.,cïz)mcgr,vm,

MOnGeur j

Z

EN

OlCi

[:!

prefent.la medaille tournée, | Nous :;lïoxls de nou-

Y

.veau nous faire-la guere 'lfqn à l'autre; mais Vous, qui me

fites trembler en m'attaquant für les bancs il ya fix mois, vous

feréz obligé de n'étre que fur la defenfive, tandis que je pourrai

vous attaquer de toures mes forces. ll ne s'agit donc que. de

rendre bien ma revanche. Cependant je crains bien, que votre

redoutable bouclier n'emouffe toutes mes fleches , 0u, pour

parler plus naturellemenr, que.votre differtation ne foit écrite

avec trop de folidité et d'exaclitude, pour que: mes arguments

ayem. la moindre force contre elle- Mais enfin nous .combát-

trons

n

»

LI

liv

tron$ en,amis, et, loin de vous: *änvier la gloire ,que vous reml.

j«

porterez, je vous en fe-l»icitiä-:de tout mon coeur et vous temoigne

(«

publiquement ma viye reconnoiílance de ce que vous avez bien:

A

voulu me faire participer

a

)«

^A

d

la folennité avec laquelle vous

mettrez .fin

d«

à'vo0s, étüdes academiques et ávec laquelle vous

prendrez congé de vos amis,

Etant au- nombre de ceux que

a

"

vous avez honoré de votre amitié je fouhaiterois d'étre toujours

ja

auþ'fä.ä dé vbus: mais comme la chofe h?eü-'poim praticable, je

me vois dans la trifte necefiité: de vous dire adieu, et de ne

1

pouvoir vous accompagner qu' avec les voeux les plus finceres

pour votre fortune, Adieu done, mon tris.cher ami, rejouiffez

bientot vorre patrie et'vos Parens q

ui vous attendent de votre

ggräablä prefence,.jouiiïez d'une fanté parfaite et ^ d'une joie

inalrerable; recevez les recompenfes dues.à votre merite, et vi-

vant. toujour$ heureüx daignés vous reffouvenir quelque

g

fois de

F?lui?;ï(,ïui eft- avec un 'gttachemcnt iffigggr'e er inviolable

á *Molnu-ïfi-eur

À Jena..

ce. 10 Od&obre.....,

1151

N ofre tre'ä-; .-hu'ml;le.j f&x-viteuf

ét mhi

. d- H. V. Noelting.

de Hambgurg- Al'gþinei?taiïtg

Z

)r

s

——

227

r

*

5

,

/N

Vr

G 23

NOBI.

LH

-NOBILISSIMO ATQVE DOCTISSI

P

DOMINO

IOANNI 1

ACOBO HEINO

LDO,

SACRARVM LITTERARVM STRENVO CVLTORI.

| :

À

A-M;ICïO. AEST VMATISSIMO.

$s

P

D.

$

: HSAMVEL AN

TONIVS GVI

LIELMVS

-FRESENIVS

l.

OPPONENS.

;

d

CUR

audvulgarem,vrg wosIL:i ssrM & janimi v " erga me propen-

H

fionem prodis, qua mibi munus demandatum elfe video,

L

yt progreffuum |in Jiteris fan&ioribus, quos, émenfo felieiter

curfu academico , fecifti, hodie coram .ineluta. concione teflis

effe iubear, quod cum mihi gratiffimum ascidat, non poffum,

quin T

isi publice gratuler, quem. inde confecuturus es, hono-

ren,

Edidiíi cognitionis theologicae fpecimen , quod fua fe

foliditate non. poteft non commendare, veram boni páftoris in-

dolem viuis quafi coloribus delineans. — Quae cum dità fint, vrm

Tüg(

NOsILISSIME,gratulantur mecuni rIEI parentes, patria, omnes.

ï.w;k

ueboni, qui nulli confidere dubitabunt, talem r & fore domum

C

reducem, qualem |cognitum iudicabunt,

Quod reliquum efl:,

ego qui

dem ffatuo , aeque magna r amoris erga me documen-

ta dedi

ffe, deferendo mihi diffentientis munia, cui beneficio

vicem exfoluturus, quacunque oblata occafione ad quoduis offi-

ciorum genus me r181 obítrictum fore, fignifico , vtque haGte-

nus fecifli, fauere pergas, expeto, — Vale. lenae d. x. Octob.

MDCCLVII:

X

A

X

?

E—

L.

$

i2

B-

ia R q

)U

um".«

g*

^

T5

AE

Pa

E

z

fu.

d

v p

db

.m-

i

L:

E

i .w». £ ^g

E2

*

u

dins

MTt

h

J diis,

h *

—À

M

I

T

u

—À

3

--

us

s

E TTE

Mi

n

d

i

RTO

GU

IROUSHUUNTAMRE

EM

»

z

T

*

"

--

-

T

"

u

-

-

-

x

r

"m

-

"-

Ro

E

m m

ss

o

—

:

-

:

zs

Wapesu g a

u

-

W

lass

—

TM

-

WUUTONIRHURTS

T

"

-

-

G

—

—

»"

"

—

£

a

$

E:

"

"

*

$

E

*

$

-

$

v

-

"

E

&

T

ye

X

y

T

"1

F

P.

5

*

*

P

d

»

3

M

&

e

»

a

E

$

E

F

&

i.

*

ii

L.

$;

us

E

&

-

j

d

r

"

awé

D

x

&

*

$

D

"

"

E

*

1

gt

i

á

",

D

d

i^

E

5

s

*

&

-

T

9

&

^

$

E

-

mw

E

&

E.

"d

7:

E

s

m

$

r

.l

&

F1

*

*

*

-

-

*

$

P

7

"

*

de

r

*

LT

]

»

£

*

d

P

»

&

E

*

z

E-

r

»

*

às

"

d

»

x

[3

El

1.

$

"

à

*

jl

h

"

:

-

".

»

ü

&

s

*

z

d

.

&

:

"

&

j

F

-

&

1

P

d-

"

E

4

1

*

»

*

*

"

€

&

2*

$

^

"

"

E

&

$

Lj

*

L.

&

s

.

"

&

E

E

m

L

?

&

"

H

»

*

*

3

E

*

&

*

"

2

d

d

"

"

3

*

sé

us

d.

B-

"

"

"

um

*

z

*

a

a

4

sB

bo

*

a

s

&

*

*

*"

"

*

w.

à

*

*

"

E

v

s

d

of

:

-

*

5

á

4

&

L

"

E

á

w

E.

Y

xf

&

3

P

"

*

a

4

$

&

-

$

5

-

E

[1

:

D.

É

M

M

&

E

*

"h.

a

"

-

-

E

*l

"

g

E

d

b

g

--

"

$

*

E

di

t

e

"

E

"

L

"

-

"

-

g

*

&

i

d

F

&

E

*

E

*

g

$

à

-

m

*

"

Á

&

Ó

:

E

&

"

-

L

L

E

"

é

"

&

*

x

*

3

ab

5

*

y

*

L d

lia

*

Vs

"

"

-

*

*

-

"

*

É

9

"

g

-

»i

5

E

á

"

E

&

"

E

"

-

E.

4

:

m

i

E

ia

M

——

..;

YX

DIDSERTATIO THEOLOGICA

12

t it

u

9

] vj

CVRA ECCLESIASTICA

bte/

u

PRESBYTERIS EPHESINIS f

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

W

APAVLLO COMMENDA PA

r

ACTOR. XX, 28. 29 3o

ä

t

Q

W

QVAM

E

RECTORE ACADEMIAE MAGNIFICENTiSSIMO

ä

SERENISSIMO PRINCIPE AC DOMINO

E

DOMINO

ä

E

ERN AVG., CONSTANTINO

DVCE SAXONIAE IVLIACI CLIVIAE MONTIVM

ANGARIAE ET WESTPHALIAE zzL

N

PRAESIDE

Y^

EN-

IO GEORGIO WALCHIO

e

THEOL.

DOCTOR. ET PROFESS. PRIMARIO. SERENISQIMOR SAXON,;

DVCVM ET MARGGRAV. BRANDENBVRG ONOLD. .A CONSIL. ECCLES.

ET CONSISTOR, CONCIL

ARCTIORIS ADSESSORE CIVIVM

IN HaC

ACADEMIA MEINVNG. GOTHANOR. ALTENBEVRG.

INSPECTORE

ACADEMIAE ET ORDINIS THEGLOGORVM SENIORE

-:

—

—

D. XV.

QCTOBRIS €10 I9 CCLVII.

—-0

PVBLICAE ERVDITORVM DISQVISITIONI SVBMITTIT i

6

AVCTOR

5

IO IACOBVS HEINOLDVS

-

NATYVS ALSATVS AC CIVIS MOENOFRA ANCOFYRTe

PL a MU AL XUDS DI SSCMIURCUN

—

mURLNGMTA RI

4

IE.NAE LITTERIS SCHILLIANIS

(7

3

2

W Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

1