Ge612a_qt-1 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Observationes Ad Vaticinia Jeremiae, 1,1 —— $ - h feegat 530250180 021 . HLS TLELUTITATUT Universitát Tübingen A. Griesshaber Buchbinder — — * —— —— m ponemce ETU U TETS —Á— ET jesshaber — fibinder - -whsatas — — Y j ^ OBSERVATIONES VATIä)INIA JEREM I E DEO JUVANTE RECTORE VNIVERSITATIS MÁAGNIFICENTISSIWHQ SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DUCE rr DOMINO DOMINO "CAR OLU | DUCE WIRTEMBERGUE r TECCULE REGNANTE » REL. REL. PBRESIDE CHRISTIANO FRÍD. SCHNURRER LITT. GR. ET ORIENTAL. PROF. P. O. ET DUCALIS STIPENDII THEOLOGICI EPHORO h. t. UNIVERSITATIS PRORECTORE PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS DIE X X -AUGUST. MDCCXCIII PUBLICE DEFENDET JOH. CAROLUS AUGUSTUS GEORGII Uracenfis SERENISSIMI STIPENDIARIUS ET MAGISTERII PHILOSOPHICI CANDIDATUS TUBINGAE urrreus SIGMUNDIANIS, £ P —— d — ÉEEEEEEHRUUUUUUUE BOX j a. i ET & & I i icumip5 nb nmOB8 nnn-5N . MicgakLIs vertit: noli illos timere, me inferiorem te illis reddem, fumta fignificatione vel verbi Jc;, defluxit, vel J:SW, diminuit depreffitque fortunam horinis. 9) Jufto vehementior omni- no hoc loco videri poffit vulgaris verbi ufus, pofitus in con- fternando, frangendo: etenim fi verendum erat ne timi- diuscule ageret novus propheta; erigendus erat animus per- fuafione incolumitatis, non minis ac metu frángendus: qua- propter & Darnius nonnihil fermonem mitigavit, vertendo: noli eos extimefcere, quod tibi perniciofum futurum effet. Sed: poteft re&tiffime locum habere vulgaris ille atque obvius ufüs verbi, addenda enim eft, quam frequentiffime omittit A 2 Jere- *) J'ohannis DavidisMichaelis nos. edidit multisque animadver- obfervationes philologice & criti- fionibus auxit Joh. Frid. Schleus- ce in Jeremit vaticinia & Thre- ner. Goetting. Y793. 4- I II 8. " 17. !tl Jeremias, formula *::N5, ut fit: noli extimefcere eos & putare, conceffürum me eífe, ut fit tibi pereundum. Non jM ( obíftat, quod prime 'perfonze verbum pofitum fit, non fecun- de ("2nnn) vel tertize. (^30r), nam in aliis quoque locis haud paucis cernitur ejusmodi perfonze commutatio. Veluti Hos. VII. - ) extat Nhn2: nnpy0-b2 r2255 qvowe-bzi «on reputant fetum : ommis ipforum prmjz*atz'x probe memor fum, cum Similiter Ps. redius dicendum erat m 427 Ynr^ 52. gï X. 13 X69n Nb 1353 $bW pofitum eft pro rm x u5, quapropter bene egit Alexandrinus interpres, quod reddes ret, ov ÓT« non. quod . ufus effet le&ione t$?'m, fed quod fi tertiam omnino perfonam ad fenfum requiri intelïigeret. Il. g. mynn Uvsn Vana eft, quam in his verbis invenire fibi vifus eft MicHAELIs, irrifio atque increpatio ftudii hy- pocritici, in folis digitis refidentis, animo ipfo a lege alieno. Ceftc, quos Jeremias XLVI. j f3:5 *pen dicit, Cufchzeos Phutzeosque, quosque ibidem n *20" *itzn dicit Lu- 'dæos, vix fuerit qui putet reprehendi ob fimulatam armo- rum tra&andorum peritiam. Immo vero, quemadmodum Numer. XXXI. qui vers. 27 menbo2n "wz audiunt, mox vers. 28 variata loquendi formula dicuntur mamom5nm "w2N; ita I RES $ ita & mmnn vzn non funt nifi nn "U3N, vouxor, vos piodiagxaAo:, neque vero illi a facerdotibus diverfi. Sa- cerdotum enim erat ad quamcunque quzeftionem propofitam S ex Mofaica lege refpondere, & quid fas fit, quid nefas, pro- ü nuntiare. /] IL. r2. i2?m qui vertunt, obf/supefife, nullo hebraicoe aut co- gnatarum linguarum ufü nixi id faciunt, quod re&e monet MicHAELIS. Certe quade VENEMA pronuntiat, * 2" pro- 7 * prietatem habet in fiffione & laceratione, unde inter alia *transfertur ad ftuporem, cum mens attonita veluti finda- *tur &"fatifcat, viribus disje&is, ac ftupore defixis? verba funt, argumentis nullis f,irrr,lata. Nec vero, quod ille offert, irafcumini , ex ufu verbi L.,ü-,i*—, ira percitus fuit, . fatisfacit, nec ven. SCHLEUSNERI conje&ura, ex eo quod Syrus inter- pres exhibet o3.2o, & expavefcite, augurantis le&ionem hebraicam 1137), arridet: cclo enim neque ira neque pa- vor commode hoc loco tribui poffe videtur. Nos vertimus, €7 horrefcite ad vaffitatemi usque..— Soepe enim hebreeis duo ver- ba, ejusdem temporis, numeri, & perfonze, ita conjun- guntur, ut alterum rem ipfam exponat, alterum autem de- fcribat rei modum, atque adverbii fere vicem expleat. Et ufitate quidem, quod modum xei-defignat, priore loco po- ä À 3 nitur, ji 6 AT. 325 | E etíat nitur, pofteriore autem, quod rem ipfam fignificat: neque Etenim in ii p tamen permutati ordinis exempla defiderantur. ftdioh ea, qua feremias ipfe utitur IV. 5. formula 3N59 N quis non intelligat, additum effe verbum w2 ad alterius verbi ekai fignificationem & vim augendam? Quod & veteres inter- yd ( pretes intellexerunt, Alexandrinus enim vertit xexpaZare formy peya, Vulgatus, clamate fortiter, & Syrus, clamate voce " alta. Similiter & noftro loco verbum 3*21v habet additum qlis aliud, 32*4, non ad aliud quidpiam dicendum, fed ad hor- roris ipfius fammum gradum fignificandum : unde etiam illud intelligitur, cur di&um fit »3*r, nulla adhibita' co- ? Ceterum eximiam plane vim ad tenti pula, non 320rm Yyrv. animos hominum commovendos ineffe in hac fubita gra- fs viffimaque appellatione coli, vix eft quod moneamus. p Y It. 25. hu &Of -yoNm Mirum eft non vidiffe interpretes, quod futu- W rum hoc relativum haud fibi praemiffum habeat verbum aliud, je l4 u quo referri poffit, etfi praeteriti, non futuri vim illi inditam Omnino ante verba *92553 effe, non fit qui dubitare poffit. E — -55^ fubaudiendum nàbN, dixi ego — func fu dixi- fe Jfiü — — h.e. equidem fubinde te hortatus fum, fed tan- 3 tum aberat, ut tu morem di&is gereres, ut repugnares (0 etiam H 25. 1h 32 7 DiéQye " etiam auä*acifïi£ne*. — Quod vero MicnaErrs formulam , co m in hibe pedem tuum a discalceato , duriorem. pronuntiat, jufto fa- : Quig ftidiofius nobis dictum effe videtur. Neque enim infrequens velbi eft apud. hebraeos ille ufüs profixi Mim, qui rei privationem Itf« vel ceffationem confuetudinis fignificet. Simillima. noftrze teurs formule illa eft, qua Ezechiel utitur XVI. 41. pnauvm ! Woce. nj effüiciam, ut libidini tux amplius indulgere haud um poffis. |or« etiam II 33. 1 (0« Locum fic interpretamur : Seie ?s omnino noffi amorem tibi 1 d contiliare (l. e. in exterarum gentium confuetudinem te in- Sne finuare) quapropter etiam fieleribus adfuefeciffà vias tuas (i. e. ad $, pravas artes defcendere, moresque tüos ad exterorum mo- res componere haud dubitafti) Eandem verborum conftra- &ionem, qua verbum 725 jun&um fibi habet duplicem accu- u fativum, quod praeter locum Eccles. XII. 9 alius etiam, apud Jliud, Jeremiam, IX. 4 abunde docet, nam qui Jerem. XIIL z. am. extat, eft paulo diverfus, fecutus quoque MrcnaELis, ver- »u tit propterea & mala adfuefecifti viis tuis, mala intelli- dixi- gens poenalia, quze & ipfa nunc eadem via incedere cupiant. tan Sed quod ipfe bene intelligeret, hunc fenfum habere aliquid ao contorti, quod displiceat, fuafit mutatis. vocalibus ftatuere " LT. myn. 8 1131 niyón, f& Hierofolyma etiam /ocias tuas, reliqua oppida ju- n daica, docuifíi viar tuar, Enimvero nip35 non videtur ferri, 4l h Mi poffe. Alienum eft ab ufu hebraico, Urbi reliqua oppida tanquam /oria adjungere; fi/iarum nomine hzec venire folent fatis conftanter, quandoquidem matrir compellatione gaudet 49 ff J p fedes imperii. Deinde & orationis feries repudiat miyqm, d0nef focias. Nam quze proxime fequuntur verba, breviter dicta emdel funt, & explenda ex preemiífis: nulla autem explere pofüis "qel ratione, nifi hac, ut verbo N25 addas nomen nwmn, r gen verbumque ipfum wx53 repetas ante nomen m7. Vides, ^n quam alienum fit ab hoc contextu nomen illud mtp45. gattic Qu autem de veritate le&ionis m" fuborta eft fufpicio, &n, ( inde du&a, quod Alexandrinus habeat, diuava Njvxov d- Ea 9», — n52 2", leviffima effe videtur. Cur enim grze« tamen cus interpres non poffit fing. 2" pro colle&ivo habuiffe, 3dmodi fuadente id verbo proximo plurali qNz:22? Reliqui inter- aolutu pretes in referenda leGione edita confentiunt. Neque tam Ri conftans'erat hebroeorum. confuetudo, de eífufo fanguine in« Cüjus nocuo pluralem dicendi, quin & fingularem fubinde ufurpa- ho, rent, veluti Ezech. XXIL 13. ]2iha v "UN "2* *v, L —-L ubi multitudinis fenfus in nomine fingulari m* tam certus 1l impo eft atque obvius, ut perquam cupidus .captandze variz le- In Quo j &ionis dici debeat, qui ex alexandrina verfione, &7: Tou PUH]E 1 diMaci Ib. 34 9 [a Yi« s diuaci cW TOlG *yUy iWhpetolc $v uecco cu leCüonem "Ma* velit ferri aucupari, ppida II. 34. N&m D2N-22-?P *2 MicnazLis interpretatur, fed publice & auqet im promifiuo megotios quo jure, alii videant VENENMUE ra- w'ï tionem, ad fequentem verfum h»ec referentis, ille improbat ml eandem contra tuetur ven. ScHLEUSNERUS, his verbis ufus: polis "verba m5x-52-5p "2 aut nullum fenfum liabent, aut jun- ;uïj, *genda funt cum fequenti verfu, deleta littera 3 ante V/Iides ^**yoa«n Eandem & nos rationem fequimur, illzefa etiam "W particula Vav, quam a vctcribus adeo interpretibus reddi- picio, am, & a nullo codice abfen , repudiare iniquum fuerit dX« Eft autem Vav ezrodorixor, quod etfi latine reddi non poteft ] gf« tamen haud magis redundat, quam vernaculum :o. Quem- uifte, admodum haud infrequenter illud fubfequitur nominativum iitej« abfolutum , & ipfum in integram fententiam refolvendum; ita & UUR fubinde quo fententiam integram fibi praemiffam habet. 100 12 Cujus rei ut ab ipfo Jeremia exemplum petamus, utimur fütyte loco, qui extat VII. 55 CODWNIN awizü OUN DYD-p55 hs — — DZ2"5N n^ws m zW5 p'ED YoND, inde ab cetus illo fempore — — — ablegavi ad vos eimiflros meos. prophetas, g Y in quo loco cum videam Vav przefixum follicitatum haud a u fuiffe, non adpare quomodo in eo, quem tracamus, in g B juftam Io TI 1. [ 0]1 ja juftam fufpicionem venire poffit. - geleus eft: at ifta etfi a vere ita fe haberent, tu tamen dicebas culpa te vacuam qu u effe. Particulze 5 illum ufum effe, ut fignificet non obflan- jormat ??, abunde probavit ArB. ScHuLTENSIUS ad lob. X. 7. in hr d commentario. : [ na m i IT st. a Alexand Quicunque editam le&ionen À wv D OyoWNnm fequuntur in- LE terpretes, VENEMA, DarHE, BrAYNEY, MicnaELIS (apud ven. SrzupriNiUM, «eue Beytrüge zur .Erlüwterung der bibh- mmf adita | Jihen Propheten, pag. 356.. fortuito linea excidit), in eo con- tgiffe c fentiunt, ut exiftiment, ad legem fcriptam Devt. XXIV. 4. Tlo0e 110 refpici, locique fenfum reddant hunc: fufurum fame efet, ut ERN ierra. illa. profanaretur. Sed cui non mirum videri debeat, prophetam, qui tam affiduus & gravis effet in reprehen- dccper denda füorum levitate & perfidia, illud tamen non laudare Mofculin tne fin modo, fed adeo ex divinze legis reverentia derivare, quod D qui uxorem' repudiaffet, abítineret a novo cum eadem ma- dunm. trimonio. ineundo?. Vere enim judzeos ab hoc more abfti- nuiffe, qui per fe turpis videri poterat atque ignominiofus, N m intelligas ex ipfa fermonis forma, qui interrogantis cum fit, kiüt quw Eft vero potius conjuncio Qs ef negat ac pernegat graviífime. tum d & confufio fermonis proprii figuratique, qualis, apud pro- Etenim nUN^ phetas maxime, haud raro deprehenditur. fit; qUOd ima- HIL 1 il ifla etf imago hic eft populi, Bym, vel terrze, ynNn1, quze per me Ita- VaCuam tonymiam pro populo, cujus ipfa fedes eft, ufurpatur 01b OOf que dum dicere debebat convenienter ad reliqui fermonis formnam, NNT DnUNn *3nrn nmn Nbn, ommimo nefanda ha- Atn beri debet. ejurmodi femina, interrupta metaphora reponit no- ] men y"Nm quod proprii fermonis eft Laudandus igituf JUntur v« Alexandrinus interpres, qui reddit, ov wuamopem piaveomoe 1s (apd qai 4 "yum um ; fequente Vulgata, numquid non polluta & r r . contaminata erit mulier illa ? At cave putes diverfam ab edita le&ionem fecutum eífe interpretem; qui nonnifi id 1] €0 COfl« AN egiffe cenfendus fit, ut intelligentize le&orum confuleret fer- - mone nonnihil temperando atque ita componendo, ut totus P tel, ul OM fibi conftaret Nec eft, cur dubites QD pro imperativo áccipere, etfi mafculine di&um eft, non feminine, "aYt" teprelen j laudam Mafculino uti poterat propheta, quod femina, quam cogita- re, quod — tione fingeret non effet nifi imago populi ipfius, nec for- adem. m mula ipfa, myT bx aYU, haberet quidquam, quod ad fe- yore abf ininam magis pertineret, quam ad populum. —Certe IIT. 12 n2 mafculinum jun&um eft cum feminino, b5NODS mau. ominiolus Pofft quoque 2* infinitivus effe, 'di&us: loco imperativi, y a fi qualis eft "nbom II 1 Senfum denique quod attinet, tan- Qonjunout tum abefít, ut in verbis "9N 238* exprobrationis quidquam apud ] fit, quod Mtcnazzzs exiftimat, ut fit potius ad gratiam in- nxnn 'ïc?() eundam ynor Ba 12 Il 8 eundam invitatio, qua propheta innuit, mitius Deum & li- Áic el beralius agere velle cum populo, quam vir foleat cum uxo- Cu« J g re, quae fuiffet ab fe repudiata [ idemu þf N Hi. g [ «Molefta interpretibus eft vox N'N]. Quid enim quaefo didis hoc: €7 vidi ego Jehova, quod ipfo ob violatam fidem dimiferim J , t perfidam lfraz. Qui fe fponte atque confilio perfeciffe aliquid reudia affirmat, num putandus eft dicere quod. & ipfe viderit, id afe fa&um effe? Sunt quidem, qui &*N* przecedenti com- mati adjungunt, vertentes: idque & ego vidi atque ad ani- at mum revocavil, el vidi & ipfe indignabundus at talem Atf £ vim verbi-m"? feorfim pofiti ex ipfo ufu quis demonftrave- BN rit? Nec qus ab aliis fumitur le&io n* fatisfacit: nam * reDut quod in fyriaca verfione extat Z12,0, & vidit ipfa, non ma- um e gis efficere poteft iftam lecionem, quam Vulgatz, quze WERUS ( nihil habet, quod refpondeat, au&toritas evincit, vere a tex- PU tu hebraico abfuiffe vocabulum, quod tamen videas ab Ale- (Judz) andrino & Chaldzeo expreffe redditum. . Nequaquam vero M Ine : omne verbum abeffe poteft ab initio verfus 8. nifi quze prze- t l'atie cedunt verba, mOyT nnmlnWN mm3a nwom,a feptimo di- W con cas avellenda effe atque ad o&avum referenda, quod vix fe- [71) (1W egiis falvo atque illefo fenfu orationis przecedentis, qui fane Ub d9 h hic ^ IlI. 8 II 9 X o " &i hic eft minime ignaram fuiffe perfidam gentem Judam, Q uxoe quam graviter a Deo monita fit gens Ifrael Nihil igitur videmus reliaui nifi hoc, ut mutatis vocalibus ftatuamus MW* fupplendo ex proxime antecedentibus mnmów. Poft- quam dixiffet Jehova vidiffe Jud2eos fuum in Hraelitis emen- X quefo dandis ftudium, fubjicit fe deinceps aliam inftruxiffe fce- dimnm nam atque etiam hoc fpe&andum exhibuiffe Judzis, ut - Aliquid repudiaret Ifraelitas ob morum pravitatem. üe 11 COYY IlI. g eadan emnat E?ï;,): negat MicmaEris verti poffe, vove /forfas É Gub ftionis ejus *Primo enim, inquit, quid fibi vult vox Ícorta- WN *tionis? $i rumorem intelligas, ille potius hebraice dice- CIL. Darm *retur nm3: npy', ut Genes. XVIIT. 20 Deinde inconcitt- rort fd« * qum eft di&tu, voce fcortationis terram pollui ScHEEUS- », que NERUS contra laudat verfionem Darur, qua' hzc eft: Et le a Xe quamquam famofa ifta fua fcortatione terram eontaminaffet : ab Al (Juda), cum lapidibus & lignis moechata, ne fic quidem m Vero ad me rediit animo fincero. — RNos autem tantum abeft, o pfdbe ut hanc interpretationem probare poffimus, ut potius par- timo di- &üum convenientiam in ea prorfus defideremus. Poffitne in j ix fe« eo, quod. jam effrenata effet modumque omnem excederet qui r libido hominum , caufa poni & ratio, quoe ipfa movere illos. Áic debes Mil Üb 99 fb 14 deberet ad Deum verum non colendum modo, fed & unice y. a atque ex animo colendum? . Quam vero Micnaxrrs effinxit um fafid interpretationem , baculus sfb [torfatio ejus, 5x) mutato in tionem f L)g;;.;'), vehementer veremur ut probare poffint intelligentio- luo. P res, Certe quze funt ab ipfo objeGte difficultates, pondus Tabito f& non habent. Omnino hebrzis non minus re&e, quam npp»g efet, SeQ Modo caveas n dicitur mmy5: »»5, coll. Gen. IV. xo. ficationem pronomen, quod voci n3i adhwret, referre ad proximam for; verii perfonam, mTm, fpe&at enim ad idem nomen, quo & fuf- yienta f fixum vocis ThTIN vers. 1o. pertinet, 5xqu^, ac ) co- fent propt hzeret proxime cum:zrnnm^w. . Ouod antea vers. 8 breviter dente imy di&um fuit verbo 72M3. amplioribus nunc formulis expo- indudere, nitur. Senfus: ut vero dimitterem eam, effecit clamor fcor- &t ? tationis ejus, profanaverat enim terram, moechata cum la- Yevertimi pide&ligno. Quse fequitur formula, vers. 1o. DNT 522 031 -s ejusdem fignificationis eft cum altera illa, cap. II. 34. by2 - ,'R l; now *», conclufio enim eft hzec: qua quamvis ita fe ha- TRUS, Q berent, ut exemplum feveritatis a me editum effet, tamen vel-b iS, ü noluit redire — *enim vos II 14 "|os adeo ^ m23 wnh»ya23 '23N *2 MicgaELIS, veterum 1maxime in- "w d terpretum àüc&toritatem fecutus, vertit, iferum maritus vefter bum v ero.. Séd re&e urget ven. ScHLEUSNERUS, ufus loco XXXI. Verba w 22 Ill 14. 15 * Unice 52. verbum b5y35 cum 3 conftru&um effe, faftidire ali(iuem-,.. Tinxit cum faftidio rejicere. Addimus, grammaticam quoque ra- to in tionem fubeffe, quae mariti fignificationem arceat ab hoc ;eXio loco. Etenim "D5p3, preteritum, non poteft, nifi poft- Vondus habito fermonis ufu, de ea re intelligi, quae adhuc futura N effet. Sequitur, alteram omnino fafüidiendi, rejiciendi figni- CaYOS ficationem hic effe adhibendam. At, inquies, quz fequun- qmam. tur, verba ^nnp^n, »mwaznm, "nny, de rebus füturis acci- & f pienda funt. Ita omnino eft. :'Sed futuri fenfum hoc ha- 3 7 ) 00* H bent propterea, quod fint copula Vav. conjun&a cum praece- yeriter dente imperativo 533?, qui non poteft non futurum tempus expoe incudere. At "b2 non habet przefixum Vav, quo conne- x Wt« &atur cum verbo futuri temporis. Si noftro dicendum erat: um J xevertimini, iterum maritus. vefter ero; debebat fic eloqui, 2D». — wnbr2) qmwU, veluti 2Sam. XIX. 34 *bM $29 nbN »» Nec Da- — *"|IDN *»53b52), veni mecum. E* fuflentabo: te. fe ho« THIUS, quamquam univerfum fenfum bene reddidit, his tamel verbis, *revertimini, peccatores, inqpit Jova. Quanquam *enim vos cum faftidio rejecerim , tamen vos omnes, fingu- *]os adeo ex fingulis urbibus aut gentibus Sionem redu- me i« *cam," diligenter fervavit ufum fermonis hebraici, ad ver- us t bum wby2, quod & ipfi verum przeteritum eft, referens » verba *nn»w, *nN2n, quz ut futura verteret. Proprie lIo- cus 16 IH. 25. 3 c.us'con&ruendus eft fic: redite filii averfi quamquam ego "ET yos rejeci, & fumam — fpf?m ügnï gm'xüïmä II 22. Qs | In hoc verfu eft duplex omifHo, plena enim oratio de- ?fgfa?iï if bebat effe hoc, pp»w mo2w0 m2 ww óNS nmóm 1 veto m — C XnDnN yn DeoNn nbN n2wnwb,. fed neglexit fed notum vates fui fermonis formulam interponere, quod ex vehe- $a W i menti affe&u ab a&ionis defcriptione transiret in ejusdem tuere, fe imitationem, & poterat reCte negligere, nullo incommodo felüti NÀ audientium , fi loquentium. perfonarum diverfitatem expri- & d meret voce, ac vultu, geftuque: quod ab illo vere atque ad xuw dida intelligendum fufficienter fa&um effe, equidem nullus dubi« At taverim. — N2^N MicHaELIs reddit, remittam, condona- etrío d t bo: at cum :Alexandrinus .habeat, .í/zzoua, v2 ovvrpiu as füituit, D Juov, vifus fibi eft le&ionem deprehendiffe B2^m32w5, quz ipfi dicitur maxime notabilis. Enimvero nomen nz»t» verbo N2* jundum videas.quoque Hos. XIV. 5, quem lo- Ver £cum Darmuius vertit; fanabo vulmera propter defeCtionem Vertas, m ipfis inflida, non quod aliam ipfe leCtionem fequeretur,. fed fenfüs unj quod putaret, nomen nonnihi! fletendum effe atque mutan- t vtoxi dum ad verbi fui fimilitudinem; quod fimiliter fpe&affe. cur efle wf Alexandrinus interpres putari nequeat, caufa non intelligi- ia qubws tur. Wil 22 TII. 75 17 Zhil « tur Omnino TY2 Y5 et hoc noftro loco ton tam averfionem ipfam fignificat, quam quze ex defe&ione confecuta effent graviffima damna atque incommoda Minus isitur re&e DaTurus: ignofcam veftrze defettioni ; re&tius nedebor , que fatio de gerfidia veffra vobis paraffis , intommoda. — *3rN re&te derivatur " mm a verbo n«s. Scribendum quidem legitime erat 33*sDN Iglest Sed notum eít, primo, verba, qux tertiam He, pro Vav X XQ A. aut lod vicariam, habeant, non modo pro ea Aleph fubfüi- e Jl sdem. tuere, fed totam quoque formam a finitis in Aleph mutuari, ommodo veluti N8*5 , & 712 relaxanr, Jerem. XXXVIIL.. 4 quafi a n exyia N2*5, demde, Aleph quiefcens nonnunquam fupprimi, ut que ad *2nWN dictum fit pro. 33NDN. Mirifice placet, quo populo N tribuitur, refponfio brevis, fimplex, & plana, Em adfumus, oOndomte certe tu eg Deus nofier Minus placet, quod MicuaEurs füb- U MA (f ftitui 33TiN, ecce nos fumus tui, & tu es Deus nofter. ", n5 TII. 23. Verba m"m fem niva3o "p€b5 [2w quomodocunque a lo CO0nem. wertas, minus plene enuntiata effe ftatuas neceffe.et. — Sed ür, fed fenfus univerfus non poteft admodum dubius effe Etenim muton- cum proxime fequatur hoc, in Jehovze Dei poteftate pofitam alfe. cut ffe profperitatem lfraélis; planum eft colles dici pro locis, ntdl in quibus aliena facra antehac peragi confueverint, nec vero (Ut. C abe I8 1B. 225 1V5. 1* abfimile, nomen jY5ni fignificationem hic habere copize , af- gt d fluentiz? , quz ipfa alibi quoque cernitur, veluti Ps. XXXVII. fut qar 16. r Chron. XXIX. 16. Nolim vero vertere: nequidquam ( venus a collibus exfpectanda eopia monfium , n"n jwm, ie. gre- poïx*a j gum in montanis pafcuis oberrantium multitudo; jufto enim l tilo ac artificiofius , nec graviter fatis di&um effe videtur, non a col- (s mubes - libus proficifci montium ubertatem. .Contra vero quid magis qodo fit in promtu effe poffit, quam montes & ipfos commemorari qui qus propterea, quod facris nefaftis illi frequentati effent. — Hoc fotte n ( autem pofito atque conceffo dubium effe neqsit, quin voci Ittodo ve p* addendum fit proefixum :»3, & tota fententia, verbo (is; com. haud alio fubintelle&o, quam quod reticetur etiam in altero fY propr hemitichio, fic conftituenda: graviümm Cb pnen "pv mra3s "pvb hi, Lugi vàna efl ex collibus, vana ex smontibus rerum affiuentia, ^pitalis J Confirmat hunc fenfum, quze ftatim fequitur, aperta confef- "limiorem fio, turpem aliorum numinum cultum abfumfiffe a multo inde *gleus, tempore laborum fuoruüm fru&us, greges & armenta fua — "L rem, Certe in mutanda le&ione nihil auxilii quaerendum. Vete- * (fic loqu res, etfi eundem fenfum non reddiderint, funt tamen eadem *vel züdio uli le&ione. " le yoffit IV. 13. "^bibus t Ingeniofa eft ven. ScHLEUSNERI conje&ura, loco m*52y2 ^aüt coni D divi- IV ra 19 Q af divifim legendum effe p^ 1272, ficut nubes. ab occidente, UXI. feu a mari, ut Exod. X. 19 Q^ rn, dreuoc dzro Sajaceue, üidoam fit ventus ab occidente. . Verum cum id, in quo fimilitudo . ge. pofita, fit pernicies & velocitas in adveniendo, non multi- ilo enim tudo ac denfitas agminis, haud intelligo, quare occidenta- t a (ol- lis nubes aptior videri debeat, quam nubes quxcunque, l) nugis Minus illud laudare poffümus, snodo fit a vento agitata. emorari quod putet, pof mbr* excidiffe verba "Tiv 2 1'7;5, erafa L Hoc forte in captivitate Babylonica. Nam cum ventus, de quo uin vüc] modo verba faceret vates, non fit nifi figura & imago ho- , Vetbo ftis; commode fuperfedere poterat nomine enuntiando, quod 1 altero Et nefcio, rem proprie denotaret. annon huc pertineat graviffimus locus REiskz, in edita a fe T'haraphe JMoalla- ? hah, Lugd. Bat. 1742. 4. ita fcribentis pag. 86. *Canon ca- 777* * pitalis linguae arabicze, fine quo acceffus non patet ad fub- | confefa *limiorem gentis eloquentiam, & qui vel ignoratus, vel ne« dito inde *gle&us, tricas folet ne&ere inexplicabiles. Scepiffime poé- ln - *t2e rem, quam defignant, non nominant, lgs eoU.Ji rXxS ; m *(fic loquuntur grammatici) propterea quod qui vel legat, en endem *vel audiat, ex epithetorum qualitate & fermonis filo fa- * cile poffit fenfum affequi. — Ne quis tamen ut vitium Ara- *bibus hoc exprobret, quod fic aut fufpendi quis mente, 00032 *aut confundi facillime & pofífit & debeat: politiffimze lin- C 3 d« *guae, piv] IV. 1 5 3* IV.. 14. *gue, grocv puta, exemplum objicio, in qua haud raro $gt ret. *non una vox aut altera vulgatior omittitur , fed infolentif- dübiverim "fimi fzpe hiatus, velellipfes potius occurrunt, quae ali- ydpondeat. *"cunde, quam ex ipfius loci tenore expleri non poffunt. E-Tjt;',*i':* : vbi Mrcrd * Non pauca funt ad. manus, quibus probem, hunc loquendi * iorem non dedecus eífe & maculam orationis, fed in lau- geuen's tatt jfe reddi: * dis ac venuftatis parte non infima reputari"^ — Ceterum « ex hoec ipfa nominis abfentia efficit, ut negemus, verfum 13 Non eft alieni fermo- ï 3. Domer avelli poffe- ab- oratione przecedente. wf2 nis, a populo profe&i, interpofitio, fed ante verba — 135 *3« | fubintelligas formulam y$»5ND, qua commodiffime fuperfe- Coníen dere poterat vates, fi non verbis folis, fed fono etiam geftu- que lugubri profequeretur atque imitaretur cives de rebus guvis u fuis defperantes. qui fous- IV. 14. dip. Eie pbn *noli, inquit MicnaELIS, vertere, perhoä?are facies; At eegritud: fic enim feminine feribendurm. füiffet, *»"5n, fed cum vete- Volerit tuy ribus omnibus, in tertia perfona, permo&abunt. Verbum, ODnino j ante . nomen. pofitum, fingularis numeri eft, loco pluralis." üt, moio: Omnino. haud. abhorret a more loquendi hebrzeorum, -«cum vt quiri nomine píaroli feminino,. quod rem., non perfonam fignificat, Mi vert conftruere verbum Jfmgulare femininum , quod. exemplis, Tte, m ( Anitatjo, etiam ex Jeremia petitis, comprobat celeb. ScHRoEDERUS, Synt. IV. r4. IV. r19. 20. 2r. Zr Ud rary Synt. verb. reg. LXII. num. IV. . Sed hoc tamen loco nulius [olentif dubitaverim vertere, permo&are facies, etiamfi genus haud s. ali refpondeat. p»n enim refpicit ad fubje&um proprium, ny pottuot. moovv. Sic quoque IlI. 5 legitur, b2ym mwOn wwm, oquendj ubi MicHaELIS, cum de fignificatione verbi b53n moneret, I dau- generis tamen difcrepantiam notare przetermifit — "]3iN veterutit ipfe reddit: doloris tui, i. e. quae tibi doloris & infortunii j 13 caufa erunt Sed quod nomini re&o adjungitur pronomen, i fermo« ad nomen regens pertinet Quam diu fovebis in animo confilia ?*N Ms vaniffima ? iyerfe IV. r9. 20. 2r. geli Confentiunt fere interpretes, verba effe prophetze ipfius, R gentis fuze miferiam conquerentis. Malim Gnorrvw fequi, qui folus vidit, continentem effe fermonem , omiífo verbo dire. Etenim vates cum dixiffet: tua id pravitas effecit fuii wt vegritudo tibi orta fit, 5 m wb *5, ut animum per- m vete« vaferit tuum , "125 * y35 $5 "D, jam non fuübjicit, quod Verhum, —— — N omnino poterat, à62N *5 ut querendum tibi ft hoc, quo . fa- lurals cis, modo: fed fubito ipfe vocem fuam ita componit, ut ci- », cum vium . quiritantium. voces imitando exprimat, ac fere in ludi- guificat brium vertat. Utitur autem abrupto divulfoque dicendi ge- emplis nere, in quo fuaviffima eft & plane mirifica affe&us veri EDERUS; umitatio. Cave enim verbum t»w1N jungas cum "y2, fed C 3 « feor- Sftt« 22 Hs 20. 21. W. 29.. gero 138 feorfum ita vertas: .o vifrera mea, vifcera mta! doleo! o cor ineum ! agitaiur cor mewn! continere me nom po[fum. — ::'7 *Py"0 qu jellic neque przecordia funt,. neque quod MicnaErrs habet, pa- tari:xsque : tontum 4 rietes cordis, ut fenfus fit: frangi mihi videntur parietes cordis mei. Sed ut rn»an *n2w Amos. Vl. 10. Ps. CXXVIII. n agrs f 3 eft interior domus, ita 25 "n2 fignificat intimum cor- f, corjetu dis, h. e. cor ipfum. Le&io edita m»ymTw vitiofa effe vi- jrrinde t detur, & hoc modo orta, quod antiquiffimam fcriptionem Oi tv CnoXu nbnwN dum librariorum alii exararent mio*rN vel m?niw, v ] alii n'zanz;:, effent deinceps, qui utramque le&ionem fo- clandam effe exiftimarent. Utra le&ione uti velis, tua eft «Opi ] Sed morol optio, fed videtur ad fenfum convenientior m»1n"w. ipls mox | IV. 29, üit, alle $ telle eft; ; "ym-b2 nm*»3 Alexandrinus vertit, dvexepnee vraca 5 Xoen, & Chaldzus, Ng?N "2n? 52 323, migrant omnes veto' pofter incole terre. Hanc igitur ledionem, y"Nn 525 nma, hao MicnmaELIS occupat, editzeque praefert, hac potiffimum ra- non eft, e tione du&tus, quod non videat, cur urbes, moenibus cin&t, collediyo ] equites timeant, olim certe ante inventas artes noftras bel- moltudo jæf licas. Valere nonnihil poffit hzec ratio, fi de levioribus va- Yeqins, gantium turmarum excurfionibus non poffit non fermo hic effe. At cum univerfz terra exitium & vaftitatem immi- In vg nere [:] IV. 29 IV. 3o. 23 7 r nere dixerit vates; facile intelligitur, clamorem ftrepitum- nv que bellic:m. innui ingentis agminis, equitatu etiam fagit- d pa- taräisque permultum valentis , cujus vim atque impetum pitétes tantum abfit ut fuftinere populus poffit, ut non modo qui IT in agris fint, fed & oppidorum incolze omnes in fugam fint ] COf« fe conje&uri. Senfum itaque magis quam verba fi fpectes, &le vi- X . perinde erat vertere, vel: fugiunt omnia oppida, vel: fugit Rionett omnis provincia. Nec fatis certum eft, Alexandrinum & TN, Chaldzeum vere lectionem fecutos effe, quae fit ab edita di- nem lo« verfa. Illud autem certum, *$*ym 52 pro colle&ivo poffe . tui eft accipi. Negat quidem MicnaErrs verti poffe: omnes urbes, Sed morofius hoc praeceptum effe vel ex eo intelligas, quod ipfe mox ejusdem commatis formulam r 55 5D2Yr red- dit, alle Stzedte find verlaffen. Et fic omnino vertas ne- /t 7472 ceffe eft: aliter enim non effet, quo j2]3 referri queat. Si t omnes vero:pofterius *yr1 52, di&um de urbibus ipfis, in quibus ) m habitant homines, colle&ivum effe poífit & debeat; dubiuin mum fa non eft, etiam prius illud, in quo metonymia eft, poffe pro collectivo haberi. s C Vertas igitur, uuiverfa ffngularum urbium ftrs bel- mulntudo fge proripit, nec eft , cur aliam quándam le&ionem requiras. ipus Ya* r IV / 3o. rmo Ti In verbis ?YTU ^nNY duram atque infolitam enallagen y lm* gete incífe e V. 1— 6. 24 IV. 30. — ineffe dicit MremagLIs, miüratus etiam, nullum codicem, fii of emendata hac anomalia, feminine habere &Y 7. Verum, dem t fi vel centenorum librorum fcriptio extaret r73YT$; haud bonus & tamen dubitaverimus veram pronuntiare le&ionem editam Jeur £0 "TO, nec infolens prorfus ac novum videri debet, quod in dlfimis & alis etiam locis apud Jeremiam cernitur, veluti III. s. IV. m mo 14. ut orationi figuratze interfpergat aliquid, quod ad per- grobé ex fonam propriam refpiciat. ^Y?w qui putent vertendum elfe m c vaflatum, Íeu vaflatam, errant. Hebrzeorum enim partici- explorat pium omnium temporum efífe poteft. Veluti Jer. XXII. 11 TON vyTUNS nmmn b:sn Q5b5 eftrex, qui regnavit loco | MegleG: TOUf Df patris. At cap. XXVIIL. 16 in verbis tv3. nnw n2vmn de Similiter & noftro loco v q «mrituro dictum «eft participium. "Cum nen 41* ill eft, cui füturum, ut deformetur habeaturque ignominiofe. Ceterum "YT non magis ad feminam perti- Va Q0gnil Qm, que nere, quam ad perfonam quamcunque, docet locus Jud. V. h n 27. ubi Sifera dicitur humi jacuiffe YT, tutpiter«.defer- ipfos fine gnatus. fetou, ; V.. 4 W . Qu ens, ÍIn ea cap. V. parte, quae primis 6. verfibus abfolvitur, Wiüst ad ; cum videamur nobis fingularem aliquam, fane elegantem, H Utf ng fermonis conformationem deprehendiffe, aliis interpretibus VH*S, 4. A;? haud obfervatam; non abs re fuerit, declarare eam & fi * fieri Tjos [iom Y 3 6 25 Vicm, fieri poffit haud improbabilem reddere. Itaque famma qui- Verum, ; du dem eft hzec: Ne unum quidem Hierofolymis fupereffe, qui editom bonus & probitatis vere ftudiofus fit, ut urbi veniam apud quod ia Deum conciliare poffet. Et poterat omnino vates rem pau- [ 5.TV. ciffimis abfolvere , íi diceret D:'.gt;'ïp nur D'jï'z'»gm*:;.x DN Sed ut certum hoc effe & ad ptt« :2 n2O0N) ni'w vp2s. um effe probe exploratum perfuaderet audientibus, quafi rem vere partici- geftam enarrat, fingitque, miffos effe a Jehova, qui urbem O. t explorarent diligentiffime, ut referre deinceps de ea poffent. Negle&ta autem eft przevia formula m $5w 72. Proxi- mj feci ^ mum nunc erat, dicere, peregiífe legatos mandatum Jeho- h A de ve, & qus oculis auribusque accepta effent, retuliífe. At ftto loco. cum nemini dubium effe poffet, quos adhibuiffet ipfe Jeho- eaturque va cognitores, promte ac vere fatisfeciffe officio; miffa ite- m pert rum, qua narrantis effet, formula: *fecerunt itaque, quod 5 Jud. V. juffii effent ili, & mox reverfi retulerunt hzc", nuntios er delore ipfos fine mora inducit, fuo nomine verba facientes: « Tu/, Jehova, nonnifi quod verum eft requiris; tu quidem cafti- gaíti eos, fed nullo eventu, funt hominum pervicaciffimi , lb[ü)l')m! j nolunt ad frugem redire." Quod cum ita comparatum effet, Legantem- ut fere non poffet non fidem omnem fuperare; inftat vates onretis vers. 4. fperare fe, rem aliter compertum iri, nonnifi in ple- eam &ll bejos homines ifta convenire poffe, qui, quo fint rerum di- fie D * vina- ï 26 V. Y — 6. vinarum rudiores, negligentiores etiam fint officii, fefe vero set &dlt, optimates e;cploraturum effe, qui fint rebus divinis inftru- gec Y &iffimi, —.quod certe eo di&tum eft, ut gravilfime punge- ä " - 5- - ret civitatis procercs. Erat nunc quidem narrantis, fubji- [* ;e?i cere, impetratam a Deo moram fuiffe, ut primores reipub- ts ft licee conveniret, ipforum animos moresque exploraturus. Állenus D 1 fic, V Sed miffis iterum omnibus, qua interje&o tempore faüa Yows effent, fuxbito ad id.properat, quod caput rei effet, fubji- | ciens verífu 5 — Yarn (m5303m) non "M etiam hos, pri- tipk marios civitatis viros, jugo excuffo libidine ferri ac fcelere. ) Muirt Quibus auditis þ]e—hova ipfe nunc pergit verba facere vers. 6. — Quase fi re&e a nobis expofita fint, vehementer fane errant, qui non de bonis, ac bonis civibus generatim, quos [ quidem non plane defuiffe credibile fit, fermonem effe exi- fiatiil ftiment, fed de bonis magiftratibus, ita ut O2 nUr fit, fextent qui re&a ac jufta exerceat judicia. . Judices omnino, neque Q d hi foli, fed omnes nobilioris conditionis cives univerfe, fa- Sed n cerdotes maxime, funt qui potiffnum petuntur: at fimul Mtmod omnes omnium ordinum cives compleGitur gravis hzec ob- ileque [ jurgatio, nullo difcrimine fa&o, nifi hoc, ut rudes ac ple- M N Wt bejos homines ex rerum divinarum ignorantia haud parum ii excufationis habere, non obfcure innuat. vates. Quem fi Qquam nonnihil inclementius feciffe & juftum modum excelfiffe di- A0 Dtt xeris, IV. 1 — 6; V. ar. 27 ele Yet) xeris, equidem non admodum repugno: facillime enim «c- : lt« cidit, uüt indiznatio erumpens animo in przceps feratur, é unge- nec legitimo fe modo -contineat. Ceterum, cum in verbo ; fübie pn'^» vers. 3 hereat MicnELIS, quod ab eo, qui confum- S Ieipub- tus fit, emendationem nemo fperare poffit, ut ipfe haud OfaQutus, alienus fit a le&ione pm»2, vexalfti eos; haud alienum fue- ore fatta rit, vulgare illud przeceptum commemorare, quod qu: vef t, fj Deus vel ipfius nomine propheta facere dicitur, haud raro hos, pt capiendum' fit de preediQione. Verba igitnr mm2n & « leelere, D*2 verte: fignificafli, te £os pereuffurum effe , atque adeo ex- AO VErs tintfurum: —- SSRNSS AR us tim, quos tmw-5 MicuakLr poft alios vertit, facerdoter domi- effe ex» Banfur per £05, & miratur àdeo, fuiffe, qui non fecuti fint ; Íit, fententiam 'non grammatice folum expeditam, fed experien- Q, mxxe ti? etiam ac vitze humans -confuetudini «convenientem. vere, f« Sed monet ven. ScHLEUSNERUS, interpretationi ingeniofze & at fl admodum probabili non favere hebrzeorum ufum loquendi, ; o« neque enim am"m 5y minifterium apud hebrzos denotare, g at yle- fed potius dicendum fuiffe pwa. . Atque hoc quidem re« ud ?üïllm &iffime nobis di&um effe videtur. Sed non probamus, Quem f quam ipfe ample&itur, interpretationem, ab A. ScHULTEN- celife d 8$ro propofitam, cui p *r'eít, ad morem ab ipfismet Xeï.ïs j D 2 ordi« ^ 28 KZ 3 DZ 1'1'.,, ordinatum ac inftitutum, auf pro folemni fua regulq norma- impemtm fatiunt que agendi, quam a patribus acceptam propagant. Cer- tum eft, Iob. L 14 nme5y fügnificare, juxta eor, nec ve- sulam terum interpretum quisquam eft, qui aliter verterit. ]ta- —— Sw*äæ enin Dei que & hoc loco vertas: falfa vaticinantur prophetze , & juxta ipfos dominantur facerdotes, h.e. accommodant, quse qie, que necelle ipfi docent, prophetae. ad confilia facerdotum, quibus id uni- ce conftitutum eft, ut fuam auctoritatem tueantur ,. & fuo, fww non publico, commodo. inferviant. Nec magis probamus Ws Qu Jinc le conje&uram, ante yerbum 325w excidiffe vocabulum wb, r Semot & t2 hoc loco reBum, virtuti €7 qrobitati confentaneum . fignifi- care. Quid enim poffit magis ad illud appofite dici, quam d s .ï:;irociwïä' hoc: & populus, qui meus. effe debebat, amat hzec ita effe ; fubintelle&to n ante j2, h. e. non illubenter patiuntur Tatrocim homines fe ita decipi atque a me abalienari. — In voce vwi, J Nbito efj nnmonwO femininum habet locum mneutrius, .ut in n252, cap. IV. 28. n"n7wW non eft finis ipfe, fed quod fupereft, prebit, five propius five longius abfit, tempus. — Verte: quid demum dicatur., poflhar facieti?? Duplicem hoc fenfum fuftinet, five hunc , ]urat tr quem Darnmius expreffit: quousque tandem ruetis? five JUeter o hunc: quid olim facietis, irruentibus divinis fuppliciis?, Ver. Xv VL 3. Abüïfodgj (s) Al ';D'LU VENEmA, Micnarris, Daznius pro veri nominis impe- VL zf 29 ho imperativö habent, igitur Dei heec ad prophetam- di&ta effe . Q ftatuunt, & Darimivs interponit quoque in fua verfione for- TC Ve« mulam: effunde (iuguit Sova , iram meam). faper parvulos —— It I Et- Sed videtur hoc juftam aliquam dubitationem habere. ,& enim Dei hzc ad prophetam verba fi dicas; ad Deum quo- int, que que, quze proxime antecedit, vocem converfam efífe ftatuas s Id üni« neceffe eft, quod haud videtur admitti poffe, cam. di&um , & füo, fit m 23, m non, non 23, n2n. Alexandri- fobamus nus quidem reddit: éxXxe éi vwwzim $oO w, wcrum cave lum N5, hinc le&ionem effingas "jeww.. Enimvero, quod celeb. ! ffgtib SCHROEDERUS vidit (Syntax. verborum veg. LIV.) infinitivus NSSSN eft "ib*. pofitus loco futuri CESN, ut VIL. 9. mum furari, il2 effe; lutrotinari, €7 moethari, €7 perjerare? . pro: num furabimini/, patiuntur latrocinabimini rel. — De fenfu formule m* nmzn nw n voce '"w^55, qua alio loco di&a funt (Diffzrtatt. pag. x 59-) ad- Wopep hibito etiam ufu fermonis arabidi, in quo eg ghutiendum prebuit, quam maxime ufurpatur de infpiratione divina, ut fuperef, ud demtiti dicatur, lÓ aJJI sugM, non eft cur. hoc loco- repetamus. ve hunc , Juvat tamen ad illuftrandum hune arabicze linguze. ufum Q? fie procter ea, quae ScaurTENsivs dedit (L4uimadvers. ad Pro- icis?, verb. XVIIL. 8.) nova quzedam exempla adfcribere. Apud - $ Abulfedam (4unal. Mosleziic. 'Tom. lL. pag 36. edit. Hafnien- j omitis fis) Al Bochári, au&or celebratiffimi traditionum volumin»is, ita gnpe- D 3 3 Dd [ WLar WLDU46 17 ita de fe loquitur: verlis 2 Qmnem , &UU 3 a pie out ls CXl Ea gl habeat. degiutire, faBur fim, h. e. divinitus in animum meum in- dum p/ ditum eft fuditum fraditionum ; cum decem amos matus in tri- bun * vio adhur ver[arer. Et ip umotatt. hiflori. pag. 707. de homine quodam fanatico pladum referuntur hzec: | num feuí fpcete, lege) . OO x ree "PO gïc &aS. CM a a—lï'fx&'ü vt trar M odv &) cusc $$7 QX FG*"W) (XXXso 0 l t AE axuglss I'J.gjï B3| ao QU , Vgas Diwerfz -erant de illo hominum /fententiz , alii Jidem illi haben- quam Á Tnxue tibus, aliis doffrinam ejus examinantibus.. C(m//fj]äz.r Thtologo- Vocem . rut :ejiu zaufla iqg/iituti fuerunt, in quibus interrogatus, unde 4nonearm feutentiam fuam haufffet , refpondit, imfpirationem effe, Deus fibi talia ingerere, VT. 16. 17. D ft$, pn Bene quidem fenfum reddidit DaTuivs, vertens, Kï:.*ca aptilfime enim eos admonere folebam: ftate juxta vias — At quee (njungi expreffa leguntur verba hebraica, fola ad hunc fenfum non fufficiunt. Formube enim, m *»5N m2, vis atque figni- : Qug ficatio, qüod omnibus conftat, hzec eft: Dei verba funt quze C& D ut X ttonum [ fequuntur, vel preffius: hzc funt, quze Deus mecum com- " hl à 72 pr. iunicavit a me ;*enuntian'da, nec formulae ambitus in folis verbis VL 16. 317. VIL.. 16. d33t verbis 22255 — — Y4ny confiftit, fed latius patet, & omnem, quze fequitur, orationem. comple&titur. Ut igitur eum n« habeat Ywzwe», €7 dixerumt, quo referri poffit, quemadmo- I d d. dum proximo verfu idem Yw2w"y przemiffüm fibi habet ver- bum rj ^" w LA RP omnino poft formulam rmm w m2 fup- fanatico plendum eft verbum *b^w, & nuuc demum apparet, ve- rum fenfum effe hunc: antea quidem eos admonui vias di- u fpicere, & reGam illam fcifcitari, qua ipfis procedendum fit, li (Aise ut tranquillum locum confequantur. — . y353*$ videtur ex OM vulgatifüma verbi arabici fignificatione talis locus effe, in " / 1717 quem.fübinde redeas, h. e. quem: lubentius frequentes, quo "Totlono. maxime delecteris; ut fit idem fere quod r*55. — Poft altr, u vocem D'S3€ iterum addendum effe D,*jg'x,. vix eft quod inoneamues. , Dai VIEL. zo.. n»wm nwa;nmm-52-nw nY'*Uy wb5 Verba h»cfi ver- tens, 1ra tas, proplerea w faciatis ommia. illa abominanuda , profe&o haud aptiffime cohzeret oratio. VeNEMA igitur cum fequentibus Àt que conjungit, eumque fequitur DaATRrUs, locum fic interpreta- um non tus: qua tanta fcelera cum a vobis committantur, neceffe yte fign- eft, ut vobis hzec zedes, qua& ex nomiae meo vocatur, la- funt que tronum fpelunca effe videatur. surm Com- Sed obítat particula 7$, voci noz5 prefixa. ïAdfeverantis quidem hic.effe przecipit Vi- verbis NEMA 32 Vi. 10. Joy t NEMA. At quomodo adfeverantis effe poffit, cum nomen;, at cui adhzret, fit in regimine collocatum? Interrogantis Pequam autem.fi fit; verti nequit, nece[Jz efi , ut vobis rel. hoc enim fenfu dicendum erat: — r* r x» n^óro wbn. Nec Ya quam Micmakns in verfione reddit fententia, und fagen, getut, : wir find reingewafeþen, mit dem Vorfatz, alle diefe Ab- Brandopi fcheulichkeiten künftig noch weiter fortzufetzen, fatisfacit: li V videtur illa injuriam facere Judzis, eosque jufto impuden- ha q Confa tiores exhibere, íi y:5 intelligatur de animi propofito. Aptiorem fenfum exprimit GRoriUs, verbis: liberati fumus, que to quamvis fecerimus rel. modo loquendi ufu probari poffit hzec dis vid vocis rp155 fignificatio. Nobis vero errare videntur, qui "aierent nomen niary3nm de fceleribus antea commemoratis , furtis, Credibi czedibus, adulteriis, perjuriis, di&tum effe velint: quis enim hoya fül quaefo fuerit tam infanus, ut fibi perfuaderet, ad Deum T0 obie E conciliandum talia valere quidquam poffe? Sed farra in- cudta q telliguntur, quae folebant ab improbis homiünibus peragi, 1ibi Jol quando 2edem Deo facram accederent., dicunturque haec relicta, miarn, ex fenfu & mítimatione Jehovze, cui in tanta mo- Yegat fe rum pravitate non poffent non molefta eífe atque invifa. heficia lraque fenfus eft: fceleribus vosmet indulgetis, at quod ta- Seus e men-zedem meam frequentatis, precibus aliisque facris va- Iinys, cantes, putatis, vosmet evafife, nihil vobis periculi a Je- hova VII. 2x. 33 Tova timendum effe, fcilicet quod fint magno a me pretiö 1 Domo, zeftimanda illa facra, quae tamen non poffint non effe mihi ATogentis perquam ingrata. liocenim VIL 2r. "n DN Verum loci fenfum neque MicnaErts aífecutus effe vi- td fagen, detur, neque DaruHivus. Ille fic vertit: thut.immerhin diee Ap- Brandopfer bey andern Opfern, und effet bey der Gelegen- fntisfacit: heit Fleifch. Hic: multiplicate holocaufta & facrificia ve- impaden- ftra quantum voletis : vos carnem comeditis, "0« £g0, propofito. Conítat, primarium genus facrificiorum holocaufta fuiffe, ati fumus, P quae tota igne abfümenda effent: in reliquis autem facrifi- 07 7 ciis vi&imze partem haud contemnendam ceffiffe in ufum NSESW offerentis, ut ipfe, quibuscum vellet, rite ea vefci poffet. is, füttis, Credibile autem eft, prophetze, remiffionem in colendo Je- qus enim hova fubinde gravius exprobranti, .Judzeos vel dictis vel ani- àd Déum mo objeciffe, vanam effe iftam reprehenfionem, ne holo- L frs i càufta quidem ab fe intermitti, quae, quod integra Deus is perngis fibi foli vindicet, offerenti ne. minima quidem hoftiv parte sgue Drgc reli&a, fumtuofiora fint nec nullius pretii munera. Itaque tànta. (10 negat Jehova fe holocaufta majoris zeftimare, quam reliqua u ovifas facrificia falutaria, licere per fe, ut utrumque facrificiorum . quod t genus eodem modo habeant Judsi, & ipfis holocauftis non facris vàe minus, ac reliquis vi&imis, vefci pro lubitu poffint. 3?2N E a?vVa jl 4 fe^ hova $4 VII. 13. 14. 15. Qw2 breviter di&um, pro p2 poUmbp WW comedite holocaufta veftra, tanquam carnem communem. -^ VIIL. 13. 14. 15. (ummam twarz* p55 ;nw| Diverfümode hec verba accipi ab Qs ul comimoti interpretibus, MrcuaELIs obfervavit. Et ipfe quidem vertit: jn hoc & quo dedi illis, transibunt ab eis; etiam ven. ScHLEEUS- moliciffimam. Tropheta NERO probante hanc interpretationem, utpote fi : 2 Aiik im quio Q Sed non putaver , verbum jow verti poffe, & dedi, cum Eft vero Mi verbum przeteritum non adfit, quod przecedat. alius Jeremize locus, ubi verbum "27 regere abcufativum pulus, tis e] perfonze videas. Cap. XXIII, 9 j** i»2z 723 eftvir, quem vinum occupavit. Itaque noftrum loeum interpretamur fic* fitem fs Et nunc TRU VO & conftituam illis, qui eos occupent, pervadant. Modo emn demum aptiffime cohzret oratio cum fequentibus. loquente ante verfum 14 fubintelligas formulam YwoN^ :N, tunc, iarni? irtuentibus copiis hoftilibus, dicent qui in agris funt. — in exix 0u272, a verbo n:5*3, quo exfcindendi fignificatione uti &5 libor ^M Q amat Jeremias, futurum Niphal eft, pro 122, reciproce ac- hendere cipiendum, ii patia(nur «or exftindi , quandoquidem Sehova ex- fündere mos derrevit. — — Vers. 15 rmp infinitivus eft, loco àilis, verbi finiti 35w9 pofitus: nam & hzec verba pertinent ad mdiyn ! erationem defperantium. — Vers. 16 fuo nomine verba fa- exfpe&-:n cere. pergit Jeliova. pheta f VHL 35 Comedite "7I 18 feq — m *5v *myb525 prophete verba fünt, qui, quod calamitatem fummam , quz nunc reipublicze immineret aCC ab fuis jam oculis cernere fibi videretur, animo vehementer T Vertit commotus exclamat: o recreationein. engam pro moerore! h. e. ScnLEUS in hoc tanto meo morore ubi folatii quidquam petam! icifimam. Prophetv etiam, non Jehovz, verba funt, que fequuntur: àtà, n audio populum mewm clamantem ex terra lougingua, Babylonia: Ef vero Miratur propheta, qui fa&um fit, ut ex patria exularet po- culatium pulus, qui Jehova ipfo, potentiffimo numine, rege ac tutore Yir, qutii ufus effet. Igitur quzerit itaug S'ehova mom efW in Zione? qui AU fitA füdem fuam ibi habere folebat rex , Siehova, ab ea abefí ? Poterat Et nont nunc vates ad quzeftionem fuam refpondere hoc modo: (2N Q552 mrm nx Yov2n, fed vifum eft, Jehovam ipfum ) Modo w, tunt, loquentem inducere, quid me Jfimulacris füis aiisque . alienis. irri- iarunt? Subito alia perfona loquitur, populus, isque dudum ; fint. — in exilio verfatus, dicens: praterüt meffis, eflar pera&ia eff , mec one uti n0s liberi fa&li fumur In quibus verbis videmur nobis depre- cIproce at hendere aliquid, quod fpeciem habeat proverbii, ufurpati Juhom i eft, A0 ab iliis, qui poftquam exfpe&affent certo aliquo tempore rtinent d meliora fibi eventura effe, tandem vanam fuiffe fpem atque exfpe&ationem fuam intelligerent. Denique vers. 21 pro- » vorba f pheta fuo ipfius nomine iterum verba facit, ob populum, in- E 2 VA. qu1ens 36 VIII. 18feq. IX. 4 feq. hm quiens, eetum suifere fauciatum €7 ipfesfausius fum.. .Quae fi pro- verum phetze fint, quod nemo dubitaverit, etiam illa bïp-n;m VOv-D2 nzYO vers. 19 prophete , non Jehovz, verba ünt nonime neceffe eft. — Verbum n5 aptifime a Jeremia, etiam Ye: u ?f XXX.1; & XXXIIL 6 jungitur cum nomine m27N, eft Conte l enim 72^N ille ftatus vulneris fanefcentis, quum cutis quafi laborat £fcendit novamque carnem obducit, quod ex Gjeuharii verbis £amtenm "] ARA hu " x intelligas, Xibé vuo ff dl dscal Sygb. QUo fraude 535 ng UMæ*:S) uxkæüï,z;ixg F'S) J:*sï euo 25-43'15 Je.i':? 78 ter ve Aüdien U'J.,i.xüb &f&;üï 3):; N eJo, h. e. apparet YY2*)N. vtlue- ris, quum abiüt . ejus [anies , C7 adefl caro illius Jana €7 rubicunda, f m quam tamen nondum e[ienderit. cutis, ut jam nihil amplius regiüra- Qp tur wifi efoemfio tutis C7 deficentio,. —. Miagis poétice Efaias, H " Quat LVIII. 8. n2xn mnónm»5 "p2^w, repente progerminabit, " feCep Mi o IX. 4 fq. Yl f YNb3 mim NII(::I-IAELIS, Vulgatam fecufus, vertit: Ia- "b borant, ut inique agant. Minus reéte, Addit: *Video ib Ale *plures in eo confentire, ut pro rmyr verbum aliquod plu- phea i Crale tertize perfonze legendum fit: quod receptam le&io- W *nem admodum fufpe&am reddit" ^ Nos, quod fufpectum Qu Etenim ut Vl rr'dicitur effe poffit, plane non cernimus. hinc »n IX. 4 fg. DI ^ T I lo b snw^3, & XV. 6 nnzn *nN52, ita hoc quoque loco N verbum mw?3 jun&um fibi habet infinitivum, rnym, omiffo lia (int nomine p27*1 nW, quod extat IIL 2:. eftque fenfus formu- d, eüam lee ulra modum, ut vires vix ferre poffint, male agere N , & contendunt. — XNec erat cur in verbis m5 "a "n2v As quaj laboraret tantopere MicHagris; ut aliam, nec illam perele- "1 Verfis gantem, le&ionem comminifceretur, hane, *"n3 "n 2€ — i^ J moyoz L i;.,;) ":5, xedit damnum poft damnum , fraus poft fraudem. Edite enim le&ioni haud quidquam deeft praz- zj ab " [S ter verbum quod dicitur fubf&antivum, frequentiffime fub- "N u audiendum, ut idem fit ac 35 "D2 2Yw" nDDM, twver- Jaris inter. liomines. frauduleutos. Atque hoc quidem Darnrus Vficttia, occupavit, reQiíffime *ego quidem , inquiens , ex regula, lr ritirte *quam mihi ipfe fcripfi, femper acquiefco in 1 e IQ-: vetl one textus e Efnjas, Jl *recepta, dummodo ea fenfum exhibeat zptum & gramma- *tic2e convenientem, quem hujus loci effe arbitror." At ipfe fubito migraffe hanc legem nobis videtur, cum poft rertit: I« *92:) vers. 6. excidiffe ftatuit nomen y^4, quod non folum : * Video ab Alexandrino & Chaldao le&um fit, fed etiam ab pro- quod p- pheta ipfo expreffum cap. IV. 4. Eft quidem familiaris Te- remio formula m*55z»5 r^ m letio- cerniturque przeter di&tum ]lo- Sed fufpedum cum etiam XXI. 12.. XXIII. 2.. XXVI. 3.. XLIV.. 22 ii dicitur hinc non magis efficias, hic quoque fcribere debuiffe vatem "n E 3 3222 38 IX. 4 feq. TX tL Jiaqre vOP DO 7* *525, quam in promtu fuiffe verfionis au&tori eretlone vocem, quae poffet accedere ad explendam fententiam. Qu iiferat. | contra inducere 'potuiffet librarios ad omittendam le&ionem BN ij'*" ! P^, fi unquam adfuiffet, caufa probabilis haud intelligitur. tempoti Sententia: quid quefo aliud facere po[fm populi «wi caufa? . (atis jmmien plana & perfpicua, ut nec addendo p* multum eam juves, nec omittendo quidquam ei fübducas. primum ut luec ! IX. rz. ais qu veri iX Ín priore parte verfus eft parallelismus fententiarum, duta f hoc modo -con&ituendus: tis exit DNI-DN jó" m2nnm ve5Nnm *5 frT3" v5N m oc» 323 UN v*Wnm w du fita el Si quis fapiens fit; intelligat illa, Si quis fit, ad quem locutus fuerit Sehova; fignifizet illud. Jatitii | loc eft, Vav, utrique futuro przefixum, eft Zzodorixor, ut Hos. XIV. jutris io. nam U*wm *5 refolvendum in Dn2g v' DN; mmo, ni, Itra pronomine neutraliter pofito, di&tum pro 4343 "ww DN T» DT DNT non, quz fequuntur, fed quze funt ante di&ta leguntu comple&itur. Verba prophetz fünt, Jehovam- iterum in- «um [at Anteritun terpellantis, ut verfu quoque 9 interpellatio eft: nam verba füpies, *23 NÜN nonnifi permittentis, ipfius igitur Dei effe, quod Audicn Darzs ftatuit, vix quisquam perfuaderi fibi paffus fuerit. Ita- — IX. rr. 39 $ QU& Itaque cum Jehova dixiffet, in eo fe effe, ut Hierofolymis everfionem, & reliquis etiam. ürbibus judaicis vaftitatem l. Qu eCionem inferat (verbum *'nn2 vers. ro pendet a futuris "pzN, K*Bigitur, Dp2nn, vers.8. debetque & ipfüm fignificationem futuri i? ftis temporis induere); vates velrementer commotus cogitatione , D Jures, imminentis publicee calamitatis, evocat & commonefacit primum eos, qui reliquis cautiores ac minus temeraxii fint, nimnm tf ut hzc fedulo ad.a AXRARAAVARAA F evocent, &, quantum poffint, alis quoque ftuporem excutiant: deinde excitat, fi qui fint, veri nominis prophetas, ut, quae a Jehova acceperint, man- Barum, data ftrenue & ipfi referant, h. e. minis ac metu imminen- tis exitii civium animos permovere ftudeant, fi forte poffint jun&a opera homines reducere ad officium, in quo folo po- fita effe poffit fpes patrie confervandae. Addit: quorfum E dandem perierit derra, . exufla fuerit, ut fit defortum vafliffmum ? jos. X]V. hoc eff, concedamusne, ut, quod averti etiamnum queat, m patriae excidium eventu ipfo comprobetur? .ut fere Pharao- u mni, Iíraélitis veniam proficifcendi recufanti, miniftri dixiffe leguntur Exod. X. 7 p"x5 nm"2N ^2 »9"n Dbn, an non- ye dida »dum fatis habes ad intelligendum, paratiffimum effe patriae um i« Anteritum ? — .Cum Darm:o locum fi vertas: quis eft ita m verba Mapiens, ut hoc poffit explicare, aut ex divina revelatione e, quod Andicare, cur hzec terra in tantum fit reda&ta vaftitatem, ut s füenit. nemo lt« Zo 1X. 20. nemo eo iter faciat; mirum perquam videri debet, tam re- u conditam ac penitus abftrufam dici caufam calamitatum, derctat quae profeQo poterat omnibus bene nota effe atque obvia. tempt Sed nec VENEMA nec MicaaEri fenfum loci affecutus eft. atque tatam IX. 20. ütinm th»3m de feneftris, quze fint in domibus, & m»ow tibus ( de palatiis feu gynzeceis intelligi pervulgatum quidem eft, miws B íed nullo modo ferendum, ob ea quee proxime fequuntur EH verba — q3mo *55»w nm2nm». Mors enim fi id agat, ut ofan plateas depafcat, & qui foris fint infantes juvenesque abfü- Rn qmat, cur forinfecus per feneftras in domos, in gynzecea ir- eedíur feneh xepfiffe dicatur? -Darnius quidem, evitaturus ftudiofe hanc difficultafem; vertit locum fic: *Mors per feneftras noftras pieni Infantes in vicis & facul ingreffa eft, noftraque palatia invadit. l juvenes in plateis trucidat." Atque eodem modo-fuam X quoque verfionem compofuit BrAvNErus. Micuagris autem inemo praeecipit adeo, mnon vertendum effe, ad exftindendum, fed, Corum gofiquam . exfcidit. At neutrum. fatisfacit orationi prophetze: fcenda illud eft fententiarum conjun&ionem dirimere , hoc vero h&am fignificationem fumere ab ufu alienam, nam m 1225 hi i non verti poteft, poftquam exfcidit, quod hebraice effet €nunt twm2n "nN Nobis p^339m foramina in moenibus funt, tiore DomN, IX. 20. 41 t ! tam fe« t135^*N, munimenta, propugnacula, ex quibus urbs defen- emitatum, deretur ab obfidentibus. Spe&at omnino propheta ad illud e obyia. tempus, quo urbs d& ab hoftibus, Babyloniis, circumfeffa ecutüs of atque oppugnata, diram paffura effet egeftatem atque hinc natam peftilentiam. Haud inepte hoc dicere poterat ita, ut innueret, fore, ut armati hoftes quidem a te&tis & moe- & ww nibus diu reprimere, peftem vero arcere non poffint, quo- quidem df, minus propugnacula urbis exfcendat, & per moenium forá- ? Jequuntur mina irrepat, invafura omnes, quos foris deprehenderet, d agit, - ut infantes juvenesque. — — Ac nomen mon quidem . non esque abfa- minus ad moenium foramina pertinere, quam ad feneftras yIRUan - zedium, dubium vix effe poteft, cum fatis conftet, veterum tadiofe hanc feneftras non fuiffe nifi parietum ad lucem vel auram acci- [tras nolttas piendam foramina. Sed nomen DY2:5*?N quoque de propug- ;nnvios & naculis ufurpatum effe, haud obfcure intelligas ex loco Ps. modo imm XLVIIL r4. ubi duo funt obfervanda, primo, quod m5:2*N VELIS Qtein memorantur unacum 5 & m6*455, qux munitorum lo- imdum, fed, corum fuiffe certiffimum eft, deinde, quod quibus recogno- j jropiet: fcenda illa effent, ut conítaret, ne unius quidem ja&uram fhoc. vero. fa&am effe, jubeantur urbem obire, hoc eft, extrinfecus "n W?."?') fpe&are; unde colligas, non palatia fignificari, quae confpi- brce ellé ciuntur intra urbem, fed caftella & munimenta, in exte- anipus. J riore urbe pofita. Accedit, .quod & Jeremias ipfe, Thren. rA T 13 SEN 4* IX:220. X 8 C I 3 formulis mi22ów 52 p*3 & n^z20 nnv ita ufus «t eft, ut utriusque nonnifi idem fenfus videri debeat Supra (elledo quoque, cáp. Hil. 5 munimentis locus multo aptior eft quam fooeit palatiis: nam qui urbem expugnare velint, munimentorum entia prius copiam fibi faciant neceffe eft, quam ad palatia ipfis h. e aditus patefiat, Poffs X.98: n Verba mX Y2 "201 ^oY2 MricnaELs vertit: betrüge Yows liche: Gelehrfamkeit ift es, und der Gott, Holz;- in qua t fententia quas fibi rationes fequi vifus fit, difficile eft intel- tun le&u: in Obfervationibus enim nec ab ipfo quidquam di&um Áefi. eft ad monendum lectorem , nec ab editore do&iffimo- . DA- ftis, | 3HtuM fi confulas, & ipfum videas locum fic reddere, ut non poffis non ipfius explicationem, quze omnis abeft, de- fiderare. Eft aütem illius verfio haec: *Sed fummam ftul- ï *«titiam omnes produnt in hoc uno, in cultu idolorum. 24r- A r * guunt eam: lignum ipfum, 9. argentum didu&um, quod ex dati *«Tarteffo adfertur" rel Nobis non videtur locus magna teji ]ä difficultate ]abörare. Verborum ftru&ura eadem, quz fu- dem perius vers. 3 cernitur. Quemadmodum ibi N3?, di&um qteet pro n37. verbi fubftantivi ufum obtinet, & quod proxime qi antecedit nomen, 5271, predicatum eft, ut fenfus fit: difci- Hl plina gentium , h. e. id in quo verfatur gentium difciplina, eff Vel vaniffi- i. AR o XR'r. "48 ia Vfüe vaniffmum quid, eff enim ligmmm , quod quis ex fylva tedit, fabin- Süprs £elle&o N ad quod redit fuffixum in verbo 3n32, imper- E qum fonaliter pofitco: ita hic quoque Y7 eredicatum eft, & fen- entorum tentia planiffime fic reddenda: difüiplina vaniffma vff liguum, Lin ipfi h. e. occupatur in fimulacro, quod ex ligno fa&tum eft. Poffis quoque fumta le&ione defe&iva D5z25 pronuntiare n52n, plane ut eft in Vulgata do&rina vanitatis eorum betrüge lignum eft. — Proxime ab eo, quod nobis verum effe vi- in qua detur, abfuit BravwEIUS, qui vertit: reprehenflo vanita- . intel- tum eft lignum: fed quem efficit fenfum, in ipfa idoli ma- A. teria effe quod cultores redarguat, argutum magis dixeri- - D ere, ut müs : düami veri fpecie commendabilem. , de. ) E w fl« inm bip^ Hoeret in his vocibus Mrcmazrrs, incertus, m. r an rejiciendze illae fint, an vertendze cum aliis: ad vocem od ex dationis fuze, hoc eft, cum vocem edit, cum tonat. Sed inagna rejiciendze le&ionis caufa idonea non eft; Alexandrinus qui- p dem eam haud exprimit, at exprimunt reliqui interpretes, ditum preeter Chaldzeum, Vulgatam, Theodotionem, Syrus etiam, toxime qui perperam dicitur omittere, & Aquila, in rodice Syriaro t: iij« Hexaplari ex . editione NonnEnarr. Nec quidquam efficias jm, B/ ] vertendo, .ad vocem dationis fuüze: certe-hzec non fignifi- m F 2 cant, 44 X. 1. X. 17 cant, eum voceim edit, hebraice enim dicendum erat Ym nn5. "bOT — Vertimus autem hoc modo : ad vocem (tonitru). eft dare ^g * tol ejus multitudinem aquze coeleftis (pluvize), h. e. tonandum «un fifit, efficit, ut przefto fint nubes aqua graves; ut inn cont idem fit ac verbum finitum 1$»53, quemadmodum mox dici- tur, nv z 025 mp^23, facit ut cum pluvia fint conjun&ta cüng fulgura. Sic Vulgatus locum intellexiffe videtur, qui ver- B tit ad vocem füam dat multitudinem aquarum in . coelo.. w Nec erat cur negaret MicuaEuis hebraicis hzec convenire. pe - Si vero malis vertere, ad vocem dationis ejus; fenfus debe- ex 05, bit effe hic: fimul ac vocem ipfe edit ac jubet, adeft copia aquarum, ut nomen »Y2 vocandi ac jubendi fignificationem. trani habeat, non detonandi. eX X. 17- Du Quam celeb. ScaErpius (T'Aefum philolog. feu Sthedias- cert emalum philol. ad lngug hebr. facrique codiis P. T. promovenda hi fiudia — 1T771. 4. p. 38.) tradit, a fümmo fuo przeceptore , P'&H( ScHROEDERO, acceptam,. fignificationem nominis ny22, fa- pe fs feu fafciculi, nos quidem tam aptam, tamque exquifitam. ficat putamus, ut temperare nobis non poffimus, quo minus hmi ScHROEDERI verba, ut funt a ScHEt1DIo tradita, defcriba- mus «my32 contrallio, vel conflipatio dicitur fa/zis, feu fafci- *rulus, in quem colligare & undique co/le&ia conflipare folent N * bona, X. 195 3À I 45 s. *bona, vafa & fuppellecülia fua, qui longinquum iter funt : dare *ángreffuri. Atque ea phrafis videtur fuiffe proverbialis , ndum * tolligere fafeieulum fuum pro. greparare fó ad iter, fuis rebus LY "" ) «undique colle&is & convafatis." — Arabicum 732 fignificat dici contrahere , conftipare , & Giaazro tefte, äKH eft, cum res nwir congregatur, cum res ingeritur , cum res firma efficitur: l Vee Eít autem in verbis "ny32 y^N2D "2oN confítru&io, qua eurlo; prgnans dicitur, in qua verbum aliud intelligi atque fup- enire. pleri debet, hoc modo: collige fafciculum tuum & migra dehe« ex patria. Etenim poftquam reatum populi expofuiffet va- cfugia tes, qui effet in vano alienorum numinum ftudio pofitus, V tranfit fubito ad denuntiandam poenam, eamque fupremam; exilium. . Et poffis quidem n2ww vertere f/f/ura, ut apud Darniuw eft: urbs obfidenda, hebraeorum enim participium vitt: certo tempori adftri&um non eft: fed magis tamen placet: Venáa 1u quz in obfidiome e5; non quod vere jam- urbs obfidionem tote ; paffa fit, fed quod animo vates rem omnem effingeret fibi jj* praefentiffimam. — Certe nomen ^^5 przeftat obfidionis figni- fitami. ficatione accipere, quam loci muniti, illam enim ]eremize Qimus. familigrem effe, intelligas ex locis XIX. 9. LII. 5. ribe- [ K m f n YNEZ^ ppo*5 nmb n^ózmi nova ratione, míratus etiam; E ilent: [ nemini hoc antea vifum effe, fic vertit MaicnxELis: conftrin- Jv E.3 gam : 46 X. 18. et gam eos, ut ad metam perveniant, additis, quo magis pa- teret fententia, his: « Convolvimus in orbem, quz longius poft *vibrare volumus : fic ergo & con(tringet & conglomerabit *Deus incolas terrze, ut Babylonem usque vibrentur. Vide *omnino Jes. XXIL 17. 18. & de verbo wx» Levit. IX. 12. tic) ^Numer. XL 22. Jes. X. 10". Non eft animus negare verbi ell AxD ufum illum, quo fit pertingere ad aliquid: etenim in- I venire rem quid aliud eft, quam confequi, atque ad eam 1X pervenire? & permutantur etiam formube, yT Nz2n & tur Yn" TUn; Levit. XII. $ & XIV. 225. Sed duo fünt, que Tit ifam hujus loci interpretationem diffuadeant, 1) quod illo [Al * fenfu hebraice dicendum erat, non Ywxr», fed NXDN; G 2) quod non fit in propinquo pofitum nomen aliquod, fup- a« plendum ad verbum 3Nx»^. Nobis autem videtur illud no« adl men przefto effe in ipfo verbo *Yzm, nam 35 *xn eft, an« n xium fecit illi, eadem ratione, qua 35 z2"Dn efít, bonum g fecit illi, & 35 y3, malum fecit illi. Igitur, ficubi ditum que effet, ANxD^ ip25 nn» ^n2c' m, cum nemo facile dubita- aCC verit, fupplendum effe ad *NEZ' nomen 230; confequitur fiiaf fane, ut & poft *n»»zn intelligas *x, hoc fenfu: anxieta« Qu tem illis faciam, tantam, quoe fufficiat. Sic Numer. XI. 22 ily hebraicam formulam nmnmb5 wx5) Alexandrinus vertit, «w in «pxecw &urog , yeCflime ! wx) enim imperfonaliter di&um don eft — 'LW& o2 19: 47 *r9^ $ pi- eR pro 1N txRxe Y z5 vero rcdundat, quapropter a noftro loco lgiug Dd ux* po& verbum N commodiffime poterat abeü'er. vabie X. g. Vide NDh?aN "NY fi vertas: ego vero dixerim,- & grammae C n Vetbi ticae repugnat hzec verfio, nam *rYwoN temporis przeteriti m ln« eft, & mirifice languida eft hzec formula interpofita; qua- propter Daruius maluit illam in vertendo penitus neglige- | eam re. — Przfigenda etiam hic eft orationi formula, YoNn 7N, n& tunc hac erit tua querimonia, quod. fi feceris, haud fupervaca- Que neum fenties illud *n*:wN *283. Etenim fenfus eft hic: Ín- N .üü credibilis eft, quem nunc perfero, dolor, & multo, quam VN antehac putaram, intolerabilior. Scilicet, quod haud raro lp accidit, ut, qui levioris animi fint, fübinde moniti etiam 00« adhibitis minis, aut poenze metum omrem excludant? aut; [ d fi non omnem ab fe repellere poffint, id tamen agant, ut VOT propofit2e poenze gravitatem cogitatione minuant extenuent- um que, tandem vero, fi quid opinione fua multo immitius ipfis ubitae acciderit, non poffint non eo gravius turbari & dolere, quo quitur magis illud expe&ationem omnem excederet, id populo yieta« quoque eventurum effe przedicit propheta; nunc quidem X illos opinari, poffe fibi tandem morbi quidquam evenire, feu " incommodi, & perferendum illud effe, ut optime poffint, jaum donec eodem defun&i fuerint, at opinione hac fua multo el immi- 48 X. 19. X. 23 — 25 immitiorem fortem ipfos effe experturos. — mbrm» m2m Je- remize cum fit plaga atrociffimi generis, quze fanationem non admittat, XIV. 17. XXX. 12. *5n moleftia fit neceffe l eft, e qua reditus pateat ad falutem. Nec-eft, cur H*)n mutetur in *»n, vel **5m, dolor meur; re&üffime nomen po- fitum eft nudum, preffius enim verba vertenda fic: wiigue fiuuc dolorem quod attinet ; perferam eundem. X. 23 — 25 Qui tribus extremis verfibus abfolvitur fermo, ita com- paratus eft, ut non poffit non populi effe, fed populi ho- füum vim ac furorem jamjam experti, atque in exilium eje&i Iterum igitur aliqua formula fubintelligenda, veluti s ^"wn [2 "nM, nifi malis particulam fermonis cujusdam alio tempore habiti exiftimare , quz fit a rfcliquo corpore avulfa atque in hunc locum repofita. Pro *j5i? pronun- tiare poffis "Dbm, ut habeat infinitivus 271 quocum pof- fit effe conjun&us Verum edita quoque fcriptio defendi poteft, fi ad verba "1Dm x»w^ w5 repetatur nominativus 2! Senfus: agnofco, neminem mortalium perficere quidquam poffe, nifi te volente propitioque, nec hoftes, nifi | ; te moderante ac opitulante, potuiffe patria potiri, divinitus igitur immiffam effe, quam luwuo, poenam. Addit: caftiga me, prout fas eft, modo irze ne indulgeas (coll.cap. XXX 11 & Gen. XVIIL 25.): irze autem fatisfaciendum fi fit, fu- rmas tibi, in quas fzevire poffis, barbaras gentes, abste pror- fus alienas, atque eo magis etiam deprimendas, quod info- lentiores fa&ze populum tuo nomini facrum opprefferint, ac vexarint miferrime. URGEIBREREIEISVEPRGSETÓPERERNE U U ren t — — x]eq lem ef ? p ((üt Nl« lig« Uf luti J N Il« - ii US 6 j ls n X, " J« l "n Ps | — p "A VR VEANCHO UM s RRR m — 2 SH EURT NG — ERN "V aw PX --- H p» . m aF .H m. A u Lj $s T ao & Y Y / m OBSERVATIONES 2 VATICINIA eo VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset s JEREM I E ä DEO Ke JUVANTE ä RECTORE VNIVFERSITATIS MAGNIFICENTISSIWBQ p SERENISSIMO Ac POTENTISSIMO DUCE rer DOMINO IG.I.ä ä DOMINO ; S "CAROLSO DUCE WIRTEMBERGI/E . er TECCLE REGNANTE REL., REL S .9- PRZESIDE - E CHRISTIANO FRID. SCHNURRER - LITT. GR. ET ORIENTAL. PROF. P. O ET DUCALIS STIPENDII THEOLOGICI EPHORO h. t. UNIVERSITATIS PRORECTORE PRO OBTINENDIS MAGISTERII PHILOSOPHICI HONORIBUS 4— DIE X X AUG UST. MDCCXCIII 0j PUBLICE DEFENDET 6 JOH. CAROLUS AUGUSTUS GEORGII E Uracenfis 5 SERENISSIMI STIPENDIARIUS ET MAGISTERII PHILOSOPHICI CANDIDATUS. 4 TUBINGAE urrrERS SIGMUNDIANIS 3 2 ü Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymester.com 1