Ge284_fol-1
author: Oliva, Giovanni Paolo

N 1245 11630987 021

IIIEIIIIINIIIII .

U8 Tübingen

—

idkr Lon kitee s. Wunz e 1 EKeat.
FKietet . GS leta F. r

IOANNIS PAULEI

OLIVA
EF SOCIETATE ESU

HN SELECTA SCRIPTURE LOCA
ETHICEẽGP
COMMENTATIONES.

— — —¶— ——ꝑ —— —r— — — — ——

4
.
.
1
7.
„₰
—
–
.
1
4
. 1.
3
.

IOANNIS PAULI
E SOCIETATE IESU
IN SELECTA SCRIPITURE LOCA
ETHICE COMMENTATIONES.

IN GENESIM.

CUI ACCESSERE COMMENTATIONES
ARonchtern ITEM ETHICM MUͦhe

IN CANTICUM CANTICORUM
TOMUS PRIMUS.

NOVA EDITIO 1CCURATIOR ET EMENDATIOR.

C O I. O NI £,

Sumpt. F RATRUM DE TOURNES.

M. D C CXLIV-

— .
1
4
4
—
.
—
—
— ⸗
D
*
—

5 L3NFAnA

AUTHORIS PREFATIO

ZOLLIGITE, quæ ſuperaverunt, Fragmenta, ne pereant;
mandatum Domini eſt: cui exequendo eo ſtudio incubuéê-
ré Apoſtoli, ut protinus collegerint, impleverintque,
ex reliquiis Convivii, cophinos duodecim fragmentorum.
W Si tanta Diſcipulis Chriſti præſcribitur cura de Hordeo,
2 quo Corpora ſaginantur: quæ nobis imponitur cuſtodia
de Prumento Electorum, quo animæ in ſpem æternæ vitæ nutriuntur?
Cùm ergo Doctores omnes Eccleſiæ, aut ferè omnes, tam Latinos,
quàm Græcos, non evolverim modò, ſed magna ex parte deſcripſerim;,
miratus ſum, tam lautum cœleſtis Doctrinæ Convivium ab iis paratum
Sectatoribus Evangelii. Viſum eſt mihi Sapientiſſimorum virorum Epu-
lum, verâ, divinaque Sapientiâ confertum, non abſimile Chriſti Ferculis,
exhibitis in Deſerto, quibus hominum tot millia exaturata, & roborata
ſunt. Debemus enim Sanctorum Scriptorum eruditiſſunæ menſ „ Mar-
tyrum invictam conſtantiam, Anachoretarum admirandam ſolitudinem,
Monachorum incruentum illud quidem, ſed longum & immite Marty-
rium, Præſulum indefeſſam vigilantiam, ſpretas pro Chriſto à Principibus
coronas, effuſa à Divitibus in pauperes, patrimonia, immaculato Matri-
monii cubili antelatum pudoris florem à virginibus, ea denique exempla
virtutum omnium, quibus, Deo Authore, Deique gratiâ, opitulante,
Chhriſtianorum Conventus illuſtratur. Hi ſanè omnes Eccleſie Heroes
vocibus tantorum Magiſtrorum aut perlectis, aut auditis, quibus volupta-
tum, honordmque cupiditas damnabatur, avocati à vitæ illecebris, & „
ad decurrendam viam Domini ſpinoſam, anguſtàmque, inflammati fuere.
Tanto immortalitatis alimento innutritæ Credentium turbæ potuêre, quæ
humana imbecillitas omninò non poteſt. Horum ego ſapientum veſtigiis
venerabundus inſiſto, & ſervatoris excitatus voce pPræcipientis, ut FRAG-
MIENTA grandium Præceptorum colligamus, ne Pereant, sa expromo,
quæ ab ipſis didici; quæque doctiſſimis ſanctiſſimiſque Interpretibus divino-
rum Voluminum, quaſi è menſa, non tam exciderunt, quàm à Conſectanti-
bus uberiora & altiora prætermiſſa ſunt, & nobis eorum Diſcipulis derelicta.
Ergo Sacrorum Theologorum auditor ea tantùm in meis Commentariolis ſcri-
G 7 32 bo⸗;

AUTHORLS PRLEFATIO

bo, quæ à Majoribus noſtris ſcripta non ſunt, eorum ſcribendi formam
non aſſequutus, ſed ſequutus. Ut enim teſtor, nihil eorum à me in meis
libris perſcribi „ quæ Sancti Doctores in ſuis voluminibus deſcripsére: ità
me fateor illorum Diſcipulum in iis omnibus, quæ ſcribo. Id cauſæ fuit,

ut non continenter voces omninò omnes expendam Librorum Moſis, ſeu

Prophetarum, ſed carptim ea tantùm attingam, in quibus Ecoleſiæ ſapien-
tes immorati non ſunt. Porrò Sacrarum Literarum verba expendo, ſenſa
expono, eruo documenta, nullis aut Philoſophorum „ aut Theologorum

interrupta ſententiis: quibus Conciones & Vaticanas, & Populares, quas

Italico idiomate vulgavi, abundé, ut opinor, inſtruxi. Quoniam verô
Commentationes haſce juvenis admodum concinnavi, ea me tunc cupido
inceſſerat, ut Italiæ Academicos à coœno abducerem profanæ literaturæ,
quibus animi Chriſtiani & fœdantur ſemper, & frequentiffimé polluuntur.
Putant enim frigere Ingenium, & languere Poëſim, ſi collo tenus non
mergantur in inquinatiſſima fœce Dearum, Deorumque: quæ monſtra An-
tiquitas, tanquam Numina venerata, ut fuis faveret vitiis, ſceleribus om-
nibus contaminata Coœlo intulit, Aris impoſuit , victimis celebravit.
Videas, & lacrymeris pariter, electiſſumas mentes Latinæ Juventutis in
cœtibus Poëtarum, tam ſolutâà quàm adſtrictà numeris oratione uti non
audere, niſi paſſim in eorum chartis Proſerpinas raptas, emerſas Venéres,
Nymphas defloratas, effœminatos Hercules, pluvios Joves, Apollines
delirantes, Vulcani retibus implicitos Heroas adulteros, Scholaſticorum
deriſui morſibuſque hiſtrionum exponant. Voces porrò eorum comis,
genis, oculis, papillis, & labiis circumſcribuntur Feœminarum: autuman-
tes, nec explicari mentium jubar, nec Ingenii acumen fulgere poſſe,
niſi tenebricoſis hiſce nominibus ludant, & expugnatæ Pudicitiæ dicteriis
ſalibſque non tam illudant, quàm litent. Per hos ſané Poëtas in Rubro
Mari Chriſtiani Baptiſmatis & veriores Iſraelitæ per ſummum ſcelus de-
merguntur, & flagitio longè majori, ſuperſtitio Idololatriæ, ſicco veſti-
gio, evadit in littus, ut corda verioris Iſraëlis invadat, corrumpatque.
Ut igitur & impura Poëſis mergatur in profundum „ & Chriſtiana Sapien-

tia enatet in terram lactis ac mellis, Ingenio dominatura Eruditorum,

2. Cor.
12. II.

ſanctitate vocum vocabulorum profanitate expiatã, uſus ſubinde ſum acu-
tiori & feſtivà ratione ſcribendi : ut intelligant Academici, acutè pariter
& innoxièe Ingenii vim explicari poſſe in rebus geſtis divinarum Scriptu-
rarum, & in Canticis ſanctioris Eloquentiæ. Ergo calamo meo dabitur
venia, ſi aliquando tantiſper egredi videatur fines Eccleſiaſticæ ſeveritatis;
ut in obſequium Chriſtiani pudoris, captivet laſcivientes calamos Poeta-
rum. Clamo & ego cum Paulo, converſus ad Palæſtras non ſanctè ſcri-
bentium: Factus ſum inſipiens, vos me coëgiſtis. Utinam & cum eo canereé
poſſim! Càùm infirmor, tunc potens ſum. Id certè aſſequar, ſi impetra-
travero, ut, ablegatis profanis nominibus, una triumphet in Vatum Athe-
næis Innocentia, ità lauro redimita, ut ne infatuata myrto Crucem Do-
mini eradicet. Emulatus, quoad licuit, in hac quoque commentandi

forma ſum, Tertullianum Afrum, Clementem Alexandrinum«, Baſilium
Seleucum, Sidonium, Chryſologum, Zenonem, Salvianum, Idelbertum.
Minutium, Paulinum, Ennodium, hiſque non imparem calamo,, & mar-
tynio majorem Cyprianum; qui omnes ornatiſſimo florentiſſiméque ſcri-
bendi genere Ethnicorum fabulas ſervire coëgerunt Evangelii veritati,

ſuiſque

AD LECTORE M.
ſuiſque elegantiæ floribus abduxerunt Chriſti adoratores à profanis Muſarum
pratis in Calvariæ montem, ut ſe Cruci, non minuùs præclarè factorum
clavis ſtimulati, quàm eleganter dictorum floribus invitati, ſuffigerent.
Prælſtantius quoque iis omnibus, idem Paſſim præſtitere Ambroſius Libro
de Virginibus, Hieronymus in Epiſtolis, Auguſtinus toto Volumine de
Civitate Dei. Et verôò eâ me fæce Fabularum non ſemper abſtineo, non
ut, Academicorum more, ad impuras cupiditates Provocem, qui me le-
gunt; ſed ut illecebras intemperantiæ exterminem, vel irridendo, vel ar-
guendo Poëtarum Gentimque deliria. In quâà ſcribendi formâ me con-
ſequantur opto Italiæ Homeri præſtantiſſimi, uti ego Auguſtinum ſequor;
qui paſſim in præſtantiſſimis Libris de Civitate Dei, Dearum Deorumque
Portenta commemorat, ut ludibrio ſapientium tam ridenda Numina cx-
ponat, expungâtque ab hominum mente, dum ea fſuis imprimit chartis.
Hac ratione, non Biblia trahuntur in Academiam captiva, ut Muſis ſer-
viant: ſed rapitur in ſacrarium Divinitatis Academia;, ut conſecretur, utque
felicius veritati deſerviat, cui dudum Mendacium dominabatur.
In Commentationum autem deſcriptarum margine Titulos expreſſi re-
rum earum, quas tracto; ut clariores apertioréſque Lectoribus eſſent In-
terpretationis meæ ſenſus. Ne verò Index in immenſum excreſceret, una
perſæpe voce multa complector. Si enim ad marginem reperias: Rex
audiat omnes. Rex uni non innitatur. Rex evehat probos: non Reges ibi allo-
quor tantùm, ſed Dynaſtas, ſed Senatores, ſed Præfectos, ſed nilitum Ma-
giſtros, ſed Rectores urbium, ſed denique eos omnes eâ voce compellatos
volo, quibus jus aliquâ ratione datum vel in Popalos, vel in Rempublicam.
Quâ enim moleſtiâ afficeretur Lector, ſi ſuis ſingillatim nominibus in-
ſtruerem ſubpræfectos, Præfectéſque univerſos? Idem puta diéctum à me
ſcriptůmque, ubi aut Epiſcopos „aut Aulicos, aut Tirones inſcribo. Com-
Prehenduntur tam paucis nominibus, quicunque in Eccleſia præſident, qui
aliis ſubſerviunt, qui recèns aut à flagitiis ad integritatem morum traducti
ſunt, aut nomen dedéêre virtuti. Porro ubi vocem Monachi, aut Monacho-
rum uſurpo, eo nomine Religioſos univerſim omnes comprehendo; quos
ab antiquiori nobiliorique Coœnobitarum titulo appellandos cenſui. Quæ
omnia prænotata volui, ut non ſolos Reges, ſoléôſque Eccleſiarum Prin-
cipes monuiſſe intelligar. Quod ſanè temeritate non careret ſi Diade-
mata tantùm & Infulas, quas tangere ſine crimine vix licet, reparare,
ſuæque dignitati reſtituere contenderem. Contrà, reus negligentiæ habe-
rer, ſi Mortalium genus univerſum divinarum paginarum documentis non
imbuerem. Specioſioribus Imperantium titulis minora Vulgi capita in-
volvi; ut fulgore nominum illecti, qui me legerint, dum Aſtris intendunt,
glebas excolant, & ſegetes colant. Quùm verò Opus, vix ſtudiis Theo-
logiæ emenfis, inchoaverim, per aliquot ſui veſtibuli capita non parum
redolet ætatis rudimentum: & qua tenuitate ſenſuum forté non parum
aſfurgit Interpretatio in procurſu, maturiori & ſtylo & æVo ab Authore
conſcripta. Quin volumen totum tenebris addixeram; quod abſolutum
ſæculi anno primo ſupra quinquagelimum, Amici & blanditiis & vi, hoc
planè anno ſeptuageſimo ſexto è& ſepulchro eruêre, quatriduano quantò
antiquius & funere & tenebris! ac publicæ luci donârunt.

Impri-

Imprimatur ſi videbitur Reverendiſſimo
Magiſt. Sacr. Palat. Apoſtol.
J. de Angelis Arebhiep. Urbis Viceſg.

Inprimatur.

Fr. RAIMUNDUS CAPISUCCUS
Ord. Prædicat. Sacri Palat. Apoſtol.

Magiſter.

JOANNIS

mrann

JOA

E SOCIEIATE JESU,
IN SELECTA SCRIPTURELOCA
ETHICE COMMENTATIONES.
T O MUS PRI MUS

IN GENESIN.

EX CAP. I. GENESIS.

In principio ereavit Deus cœlum &G

lerram.
cenvw. RS quidem rudimen-
Kio perfee e tum operis in tyrocinio
2 ſs vel , habet, orditurque à ru-
mitio. dioribus, paulatim ad
ampliora progreflura.
Traei- Natura verô tyrocinium
niu m ponit in abſolutione ope-
ſrenuum ris, neſcitque à minimis
. ai —inchoare. Quare, in
sasio. humano opificio, primum membrorum om-
nium molitur cor, ut exinde, in colorando
Jervef- Vultu, concinnandéque capillamento, velut ſa-

vel in in- tigata, conquieſcat. Porrò Naturæ;, non pa-
eunabn- rens tantum, verùm & exemplar Deus, ex
bis Con inani Orbem terrarum ſuæ vocis imperio ex-
Vevrſéonss. . . . . .
,„Kex dig- Tracturus, operis ſui principem, & tanquam
gos illics Primogenitum Coœlum edidit; cujus mox am-
ad ſim- plitudinem ſuper Terræ globum ſtabilivit.
sa pro. Mundi orſus eſt ſtructuram haud à rudiori;
wehat, ſed ab abſolutiore ejuſdem parte. Sic etiam
(cùm alioqui naſcatur è& ſœmina vir) virum
ante mulierem formavit: ſic denique diem
ante ſplendere luce, quam umbris nocteſcere
voluit. Diſcimus hinc, nos, qui Filii Dei
appellamur, & ſumus, maximos eſſe debere
in initiis, & noſtra inchoare à faſtigio ædifi-
Ethicæ Tom. I.

cia, inſtarque Pauli, ex perſequutoribus, ſine
mor, prædicatores fieri, tardaque illa neſcire

molimina, quæ neſcit tim Sancti Spiritus gra-

tia; tum Numinis, Mundum architectantis,
Omnipotentia. Huc facit, quod narrat Augu-
ſtinus, Catechumenis ſcilicet vitia nonnulla ma-
le indulgeri, quod adhuc abluti non ſint; cuùm
tamen nemo in ægroto ulcera negligat, quòd
nondum, ut ipſe loquitur, ſanatus ſit. Urbis
coeleſtis non ignobilius veſtibulum, quam
atrium eſt, hécque auro inſtratum, illud ve-
rô unionibus diſtinctum deſcribitur.

Terra autem erat inanis & vacua, &
tenebræ erant ſuper faciem abyſſi.

Ubi inanitas, ibi tenebræ, luciſque ſteri-
litas terræ conſequitur infoecunditatem. Jun-
guntur ſæpè ſterilitas, & caligo. Quas er-
g0 vides mentes obſcuras, miniméque Du-
i, Ductorique ſdo pervias, inanes has ſcias

eſſe bonorum operum. Nimirum tenebrarum

vVeluti ſigillo ſuam ſterilitas cuſtodit inopiam;
quique ſine luce eſt, aut malè agit, aut pera-
git omnino nihil. Sequitur. Et ſpiritus Domi-
ni ferebatur ſuper aquas. Alii aërem, alii
Deum, alii ventos intelligunt pro Spiritu: &
ubi legimus ferebatur, vertunt plerique, fove-

bat. Ergo divini Spiritus ſedes non inane So-

lIum, ſed Mare eſt. Una eadémque ſedes tem-
peſtatum & Dei eſt: ut tandem fateare, non
modèò non abeſſe ab ærumnoſis Deum, cujus
Spiritus procellis incubat; verùm etiam cum
ipſis eſſe in tribulatione intelligas, quemad-
4 modum

.

De , e E

NNIS PAULI⸗M

LIV

4
2

s e

—ZðM

Conſzien-
tia ape-
rienda.
Laphi eri⸗
gendi.
Zelus
animarkt
erga pec=
catores
Societas
zis Magi⸗
hri ju-
vent de-=
biliores.

Tribwla⸗
tio &
Tentatio
Deum
babent.

2

modum Propheta ganit. In Hebræo habetur:
Et terra erat deſolata & inanis, & tenebræ erant
in ſuperficie voraginis, & Wiritus Dei ſußſtabat
Superior in ſuperficie aquarum. Intelligis, opinor, Su-
h. "- periorem iis maxime incubare debere, quos &
infœcunditas, & opacitas miſeros reddidit: &
Rex miſs- quidem non ſæviendo, ſed inſufflando. Sic Re-
en „ ges quoque miſeros humanius & tueantur, &
foveant. Quod ſi Ventos pro Spiritu accipias,
innatant hi undis, molliori videlicet elemento,
cum tamen montium Rupes, cautiumque Sco-
puli aptiorem paraturi ſedem viderentur ven-
torum immanitati. At aliter natura conſtituit.
Felicitas Quatiuntur molliora, ut aſperiora ſectere: cum-
ven⸗⸗ que delicatum ſit iter per undas, quas etiam
. dormiendo decurrimus „ periculoſius illud ta-
men experimur, ibique procellæ ſtatuere cunas

Electio ſibi, ſepulchrum nobis; ubi viam, ſeu cupidi-

atus. tati, ſeu voluptati, mollities fecit.
voluptas “ .
Feælici- 2 „
5. “l Dixitque Deus, fiat Lux.
Va«,

Prima in Mundo Lux cæterorum antecedit,
& prænuntiat operum pulchritudinem. Ac-
turus enim nihil, haud lucem Dominus pro-
tuliſſet. Primus quoque fœtus Amimæ receden-
tis & Mundo Lux ſit: ut ſcilicet palam Evan-
Erubeſ. gelium profiteri non erubeſcat; nihilque Du-
centia ci ſuo obſcurum, occultúmque patiatur. Lu-
Evange- cem parias, ut, eâ obſtetricante, filio lucis, &
1 Fien- digna lumine opera ex te prodeant. Sequitur.
ie ape. Et vidit Deus lucem, quod eſſet bona: & diviſit
tiende. lucem à tenebris. Nonne lucis præſtantiam com-
mendare cumulatè poterat Authoris excellen-
Cognitie tia? Cur igitur, cùm à ſe Deus factam lucem
ſr. ſciat, ut eam probet, ab umbriſque ſejungat,
circumſpicit, & quoddam periculum facit dig-
Iudex ſui nitatis ejus? Id egit, ut nos doceat, noſtra non
Iuaorim- . .
gur⸗ ohe⸗ magnifacere, quod noſtra ſint, miſi re ipd fint
um neme bona. Pronus eſt in mite judicium amor Opi-

Er. ficis, raròôque diſplicent, quæ fecimus. Rur-
ſum, vidit lucis dignitatem, tum eam diſcre-
vit à tenebris. Tumultuariæ Electiones, ſeun
Promotiones, quæ merita non reſpiciunt, haud
lucem è tenebris evehunt, verùm potius tene-
bras luci confundunt. Etiam ſi Lux ſit, ipfſa-
Dianita, Que ſuo ſe ſplendore pandat, attamen luſtranda
ae, Pprius eſt, ut præ tenebris provehatur. Er di-

confera- viſit, inquit, lucem à tenebris. Quare? Nonne
eur. felicius cum Mundo ageretur, quamvis nulla iit
conventio lucis & caliginis, ſi idem eſſet luci
ac tenebris domicilium? vinceretur ſiquidem ab
hujus fulgore illarum opacitas. Haud ita Dei
Oseaſi. Sapientiæ viſum. Timuit enim, qui nullum ti-
Fzxgiends met, ne facilius decoloraretur tenebris lux,
quàm luce tenebræ colorarentur. Gutta enim
veneni minima mellis mare valet inficere:

haud tamen plurimum mellis minimam veneni

Amiei Partem temperabit. Caveat ergo lux, ne;,

mpiit. dum tenebras ſtudet colorare, colorem amittat
, , ſuum, fiatque tenebris concolor. Scio recep-
'nu fel tum inter Prophetarum choros Saülem pro-

Seer. phetaſſe. Scio tamen conſtitutum inter foe-
Mundi mMinas Salomonem deſipuiſſe. Scio Petriun co-
fyga ertia ram ancillula pernegaſſe. Scio denique Judam,
zhis ne ſtudentem aurum in Apoſtolorum uſum con-
ceſſaria. vertere, converſum ab eo fuiſſe in Apoſtatam,
Re gi⸗- Dominique proditorem evaſiſſe, raptum ful-
als, gore numni, cujus à Chriſto fuerat cuſtos in-
“ üirutus. Sequitur. Fabtämque eſt veſpere, &
Mortis mane dies unus. Cur ab extremà diei parte diem
memoris. inchoat, qui Mundi fabricam à Cœlo, præ-

Oliva

ſtantiſſimà ejuſdem parte exorſus eſt? Enim
verò Dominus memores nos prius, magiſque
voluit Occaſus, quo mors deſignatur, quam .
Auroræ, quâ vita exprimitur. Is dies Mun-
dum architectatus eſt, qui cœpit à Veſpere.
Nunc veròô felicius Mundum evertes eo die, Cenſcien-
quem à veſperâà inchoabis, ut deſinat in mane. tis ape-
Dies Domini is eſt, qui, cum tenebras initio ha- Tiendæ.
beat, mox clareſcit in mane fauſtiſſimum. Mun- Spes pra-
di verò dies tyrocinium in luce ponit, habitu- Mie.
rus in extremo caliginem. Fallor. Qua ratio-
ne factus eſt Mundus, nunc quoque reficitur.
Antecedit laborum ac ærumnarum Veſpera
mane felicitatis, & requietis. Et quidem Veſ-
pere, quod jam habes, calamitatum certum
eſt, incertum verò mane, quod ſperas, felici-
tatis. Quot enim ſuſtinuere Veſperum ante ma-
ne & vità erepti! Quot in ipio laborum curſu

occubuere!

Lachry-
marum
praſtan-
. 134.
Quod ſpectas, mirariſque Cœlum, non
propter ſidera, ſed propter aquas factum
eſt. Miranda magis aquarum foœcunditas eſt:
vel enim iis rigata tellus flores parit, vel iiſ-
dem cœlum irrigatum germinat ſidera. Non Pignits
enim otioſæ ſunt aquæ, quæ ſuper cœlos ſunt. mores
Quod ſi aquæ lachrymarum imago ſunt, pla- musret
nè firmamentum diu ſideribus carere non po- Tekens:
terat, ſupra quod extabant aquæ. Ipſo etiam
Coœlo altor imago lachrymarum eſt; eadém-
que Dei, & aquarum iedes penè eſt; Cœ- ea.-
Ium mmirum. Deus veròô adeò lachrymis ob- in Cæl.
lectatur, ut, cùm fſciret intra beatorum confi- aftra ri-
nia eas non futuras, earum ſaltem imaginem gαvſe.
Coœlo receperit: cúmque ſuâpte naturâ infra Locuspro-
aeërem Aquæ jacere debeant, ſupra Cœlum eas deſt.
Dominus collocavit, ſuæ ſtudioſior voluptatis,
quam naturæ. Quare non contentus Urbis ſuæ Eledie
januas ex margaritis extruxiſſe; ut proxima atus.
ſaltem lachrymarum effigies Patriæ beatorum
blandiretur, à quâ lachrymæ necefſariò exu-
lant: extare quoque voluit Cœlo undas, ut
quandam ſimilitudinem in ſupremâ Munchi par- .
te, haberet lachrymarum. Quas cùm Firma- Eccleſia-
mento recluſiſſet, ſtellis illud deforis inſigni- Kiei ma-
vit, ut Opes Arcæ, expoſiti, micantéique lora edat.
theſauri mortalibus indicarent.

Fiat firmamentum in medio aquarum,
& dividat aquas ab aquis.

Religioſus
in Aulä.

Flores à⅛?
terræ

Congregentur aquæ, quæ ſub Cœlo ſant,
in locum unum, & appareat arida.

Ut Tellus herbas, pomâque proferret, Dihratis

aquas Deus ab ea recedere præcepit. Non- in Sispe-

ne rigari Tellus debet, ut germinet? Quare ore:
ergo ſiccatur, aquiſque deſtituitur, cum pri-
mùm latura ſegetes eſt? Nimirum eget aquis
Terra, ut Horeat: non ita tamen, ut obrua-
tur aquis,; quibus allui interdum debet, non
autem mergi, tegive. Superiorum hoc loco Se zr,
ſugillatur nimium oculata vigilantia, quæ ſi ſed
nunquam alio oculos deflectat, non rigat, indiſere-
ſed obruit mentes ſubjectorum. Placet, quæ 2.
vigilare facit, vigilantia, placet zelus: at, ve. Pelieizes:
lut aqua, aliquando recedat, ut arida appa- Tan ie⸗
reat, & germinet. Mare eſt procellis ſœtum, Eccleßa-
non Ager frugibus foœcundus, ea Tellus, qua ieis ed-
undis adobruitur. Virgam vigilantem Propheta ditas ne-
vidit. Itidem placet zelus, ſed inſtar oculi vigi- Narig⸗
lantis; qui its excubat, ut interdum obdormiat.

in Cap. I. Geneſis.

Virgeæ ſimillima ſit ſollicitudo Paſtorum, ſed
oculatæ: etſi enim Virga non fatigetur, O-
Superior Culus tamen Virgæ inſitus quieſcat aliquoties,
Eir diſere- neceſle eſt. Etiam id ſuis in fabulis docuere
us. Poëtæ, quando raptam fœminam cecinere,
quam Argus centum luminibus cinctus ſerva-
bat. Sol ipſe, Lerrarum oculus, ſationique
cum-primis neceflarius, quas interdiu plagas
aſpexit, noctu relinquit. Non ſemper puta-
mus vites; ſed quas vere truncavimus, vagari
paulo liberius æſtate permittimus. Sponſa quo-
que, exeamus, inquit, in agrum, & videa-
mus, ſi floruere mala punica. Utique ex mul-
to tempore non viderat plantas pomarii ſui,
quæ an erupiflent in flores, neſciebat. Ne quid
nimis, zelo quoque, cuſtodiæque advigilan-
tium, intimatur.

Georminet terra herbam virentem.

Notandum verò, non ſolo fructu conten-
tum Deum juſſiſſe, ut Terra ſemen cum fru-
Familia- Qu ederet: Cujus ſemen, inquit, in ſemelip-
r ſo ſit ſieper terram. Haud magni faciendus fru-
Tu Si Gtus is eſt, qui ſine ſemine, tanquam ſine hæ-
ſir & ſan- rede, omnmino perit, cùm perit. Is vero, qui
éta. ſibi ſemen ſubſtituit, in funere quodammo-
do vivit ſuo, ſimiliſque Phœnici eſt; illi diſſi-
milis tantum, quòd ille fœcunditatem morte
mwo paciſcitur; vitam, quam amittit, poſthumæ
Pirine, Pproli inſpirando; ex fructu verò fluunt inter-
is . (dlutn ſemina, antequam marceſcat. Pomis no-
ſtra vult opera quàâm ſimillima eſſe Salvator.
Zelus Neque enim ſatis Petro fuit dimiſiſſe rete,
anima- Hiſi alis ſceptra relinquenda ſuaſiſſet. Verùm
rum abi. ſemen iſtud parere debet conſimilem plantæ
1 .,, „ plantam, à qua fluxit. Religioſorum placet
Retki zelus: ſed zelus Religioſorum fructificet jux-
ſanäiß zelus: ſed zelus Religioſorum fructificet jux
cent ſæ ta genus ſuum: hoc eſt, converſemur cum
culares. Proximis, ſed eis ſuadendo, quæ nos amplexi
ſumus: non verô inſinuare eis debemus opum,
ac dignitatum conſequutionem, quæ juxta ge-
Matth.c. nus noſtrum non ſunt. Nec luceat lux veſtra
5.16. coram hominibus, ut videant-& glorificent.
En; in ipſa operum luce, ſemen alterius lu-
minis: videant opera, & glorificent Patrem.
Hac fortè de causà Chriſtus Apoſtolos non
ſidera appellavit, ſicut Abrahæ filii à Deo
ſunt vocati, ſed palmites dixit: Siderum enim
lux ſplendida quidem illa eſt, ſed infoœcunda:
non enim Stella germinat novas ſubinde Stel-
las: at palmes palmitem parit; & quamvis
in ſplendore luminis, ac nominis, ſideribus

Sermo

multum concedat; diſpendium tamen digni-

tatis fœcunditate compenſat. Maluit verò Do-
minus exemplum à fœcundis palmitibus, quàm
à fulgentibus cœli luminibus mutuari. Abra-
hæ fuerit ſemen ſidereum, cum notus erat
tantùm in Judæa Deus; nam hi, quorum ſo-
nus in omnem terram pervaſit, non ſidera,
ſed palmites ſunt, ſibi ubique ſimiles Chriſtia-
Dos proſferentes. Dices, Apoſtolis quoque à
Matthk. Chriſto enunciatum, quod lux eſſent. Vos
514 efſtis lux Mundi. Sanè lux fuere, ſed lucer-
næ, non aſtrorum. Nemo accendit lucernam,
& ponit eam ſub modio, ſed ſuper candela-
brum. Nobilior Stella: ſed lampas fertilior.
Sidus enim aerem ſibi admotum non convertit
in Stellas: lampas verò fœnum, ſtipulas, lig-
num in ignem urentem, & ſplendentem com-
mutat. Ideo Apoſtolos Domini lux ea expri-
mit, non quæ clarior, altiorque eſt, ſed quæ
Ethicæ Tom. I.

vilior & obſcurior, ſi minùs rutilans pariat
conſimiles ſibi.

Fecitque Deus duo Luminaria magna:
Luminare majus, ut præeſſet diei, &
luminare minus, ut præeſſet noäti.

Quarto die Sol creatus eſt, eumque viren- Zelus
tia anteceſſere. Nimirum majoris, ut ita di- anima-
cam, dignitatis apud Deum eſt lignum po- vum Ta-
miferum, quàm Sol illuminans. Sol is eſt, ene⸗ Me-
. . eria
qui docet. Lignum verô, ſed fructum ferens, fkcit no-
obſcurioris ſunt nominis operari. Hos autem, biliora
etſi minus luceant, non minoris Deus facit; maximis:
verùm fœcunditatem eorum anteferens lucis
fulgoribus, antea laborantes in lignis, quàm
Doctores in Sole, placuit adumbrare. Quam-
quam è re fore arbitror, ſi dicamus, ante So-
lem ligna germinaſſe, ne cœlo Adam impu-
taret, quòd corruiſſet. Pomum, quo paſtus Superlia
Adam interiit, nihil Soli debet: ut intelligas, & ambi-
unam tibi Terram inviſam efle debere, quæ tio ſine
ſola protulit, unde caderes. Intuere cœlum, Iatie.
ex quo tibi alimonia poſt exilium ſuppedita-
tur; Terram calca, ex qua peccandi illecebra
produt, ſine Sole. At cur Sol à Deo diei tam-
tüm præfectus præeſt, nunc vero germinibus
terræ imperat univerſis? Dicat fortè aliquis im-=
perandi eam eſſe dulcedinem, ut rarò præfi-
nitis à Deo finibus coërceri poſſit libido domi-
nandi. Quare Sol imperium à temporibus ad
fruges produxit, addiditque ſideribus ſemina,
terram Coœlo. Ego verò ſervitutem Terræ pec- Ppeccaii
cato vertendam duco. Si enim labis expers damns.
Adam regnaſſet, haud colo Tellus fruges de-
beret: quæ namque initio ſui Dei vocem pro
Sole habuit, nunc quoque ſine Sole viveret.
At poſtiquam Dei vocem abjecit, (Homo enim,
qui peccavit, pars terræ eſt) quâ fœta flo-
ruerat, lucis Cœpit ſuppetiis indigere, ſervit-
que ſideri, quæ Deo non ſervivit. Poſt pec-
catum, invectum Imperium eſt: ante culpam,
Elementorum par dignitas fuit, & ſine famu-
latu libertas.

Diæxit etiam Deus, producant aquæ rep-
tile animæ viventis, & volatile ſuper
terram ſub ſirmamento cœli.

Multiplici fœtu foœcunditatis ſuæ pompam Clewen-
explicarunt Pontus, Cœlum;, Solum: hoc tis non
herbis virens, reliqua vel aſtris renitentia, everitas
vel reptilibus, volatilibuſque opulenta. So- d a.
lus Aéêr in tanta elementorum ubertate ſteri-““
leſcit, Aveſque ipſas ſuarum inquilinas regio-
num undis debet, ex quibus emerſere. Ni-
mirum fulminum ſedes Aéër eſt: mirum prop-
terea non eſt, ſi eadem habere nequiverunt
incunabula, volucrum cantus, & ſtridor ful-
gurum. Sterileſcit enim, ut plurimum, Ti-
moris regnum. Unde ferrum extrahimus, in-
ſtrumentum necis; ſegetes ibi non metimus
alimenta vitæ. Tempeſtatum proinde regio cu-
nas Avibus parare non debuit. Ac id credi vix
poteſt, cùm per aeẽrem nunc volucres vagentur,
licèt hoc quoque tempore fulmina ſtrepant in
aëre, diſcurrantque. Si cunas Avibus pro- Patriz
hibuere fulmina; cur domicilium præbent ? zcentempy-
Fortè Deus Patriæ contemptum docere voluit 1us
in incunabulis Avium; cum hæ alis curſum

Oliva

abſoluturæ non eſſent, niſi patrium verterent,
ut ita dicam, ſolum: etenim quæ in aeére vo-
lant, reperent in undis, imèò ne reperent qui-
dem. Nos quoque procul à finibus paträs alas
explicamus, qui vix in ſinu Patriæ repſimus.
Tertullianus vero, qui mare interpretatur vel
baptiſmum, vel lachrymas, affirmaret nobis
alas innaſci non in aere cœlo proximo, hoc eſt,
in oratione, contemplationeque divinarum re-
rum; ſed inter fletus peccatorum. Is enim alas
ſibi comparat, qui luget à ſe Deum offenſum.
Verùm in hac re faciliùs mihi fuit dubitatio-
* nem proponere, quàm ſolvere. Nunc quæro,
quare poſt ſcelus Adæ, cum Tellus deſierit ex
ſe florere, Soliſque beneficium præſtoletur;
aves nihilo minus edit, quæ ante culpam aquis
exortæ ſunt? Haud enim dammmm Terræ pec-
cantis videtur eſſe, herbis ſterileſcere, & avi-
bus foœcundari. Placet certè ſupplicium, quod
oznum tollit, & Pavonem invehit. Fateor
multum negotii faceſſere nobis volucrum in-
conſtantiam. Credo tamen non terrarum bo-
num;, ſed ſuum ſpectaſſe commodum Aves in
hac demutatione nidorum. Ante culpam enim
Terris homo immorabatur, unde factæ ad li-
bertatem volucres, nidos in æquore fixerant:
ubi verò imperio excidit Adam;, libertati
jam ſuæ officere avium natura non credidit,
ſi ibi naſceretur, ubi ex rege reus homo ad
ſaborem naſciturus erat, ærummis pro ſatelli-
tio ſtipandus. Avium ergo cunæ in terras de-
latz, non libertatem hominis, ſed ſervitutem
Præſignant: ubi enim degunt, quæ liberæ eſ-
ie volunt, homo ibi procul dubio non im-
naaha. perat. Compedes noſtras exprobrant innatæ
iſaictt in arboribus aves; mortaléſque ervimus, ſi
vilait, ex hoſtro in ſolo liberè volucres non vagantur
quo Pra- tantům, ſed & naſcuntur. Nota etiam, quod
Iales non Scripturæ innuunt: Et volatile ſuper terram

BEBecleſia-

uS ſub firmamento cœli. Non enim ſuper omnia
Sane. erxt re te vult, quem ſuper terram volare per-
mittit: verùm ſub colo infräque Solem ſis opor-
Aulici tet, qui ſupra terram extolleris. Poriô ex æ-
infidi. quore unà cum avibus grande Reipublicæ emer-

git documentum. Non enim diun Mare reti-
Dignitas nuit, quod alis inſtruxit. Principem deſerit,

mores quem Princeps pennatum facit, ſuâque, non
ristat. 6 . . . ◻—.
publica, ſpectabit commoda, quem effeciſti
majorem privatis muneribus. Alatum eſſeé, &
Conf- repere in undis, rarum eſt. Regis opibus,
dad= "n honoribuſque cumulatum miniſtrum, intra au-
34. licos, ſervientéſque ſeſe continere, non faci-
lè reperies. Ut enim Mare reliquere in Mari
Volucres ortæ (nec enim repere voluere, quæ
rapere poterant, & evolare) ita, quem ma-
ximum feceris, vel ad majores Principes di-
vertet, vel ſubeſſe Regi recuſabit, cum eum
Regibus exæquaveris.
Producat Terra animam viventem.
Hoc miror tantum, quare Moſes, non gran-
diuùs de operibus aliarum dierum nobiliori-
bus, quam de germinibus diei tertiæ loqua-
ar tur. Ideò fortè de Terræ obedientia jam lo-
. cutus, quando die terti ad imperium Do-
mini plantas, pomâque edidiſſe retulit uno
die, non poſthabuit Terræ fœtus, qui primi
paruere Domino, fueréque Duces ad obedien-
Sorvite QAumn voci Domini ſubſecuturis cæteris partu-

Deo ſeliv bus. Et quamvis laborioſius videatur opus eſſe
eſt. Leonem formare, quàm florem; Urſumque,

quàm olus; nihilo minus de ea dubitari non
poterat, quin Domini quàm ocyſſimè man-
datum exequeretur, quæ ſemel Dei voci obe- Iugum
dierat. Ea enim Obedientiæ ſuavitas eſt, ut Chriſti
femel impleta dediſci non poſſit, ſemperque Iaave.
parêre cupiat Deo, qui paruit ſemel. Præ Oeaioα.
ſertim cum videri poſſit Tellus in fœtu beſtia- ia qul-
rum non tam parére, quam parere. Utinam ceſcit.
diſceremus nos quoque obedire: ſanè ſecun-
dò vocati haud obluctaremur, ſi primùm pa-
ruiſſemus. Abrahæ id monumenta teſtantur; oedien-
qui Dei juſſu patrià egreflus, ingreſſus Ægy P- tia ſola-
tum, immolandum filium abſtrahens & ſinu tia parite
parentis, recepit pro patria coœlum, pro filio
unico, filiorum, ac regum multitudinem cum
filio, atque in 5Ægypto non uxorem reliquit,
ſed regias inde opes avexit. Quid enim dul-
cius, quam Domini imperium, cujus ſi jubet
vox, manus opitulatur, ipſéque facit, quod

imperat, minuendo laborem, & merita am-

plificando? Hic enim cùm dixiflet: Fiant lu-
minaria in frmamento cæli- paulò poſt dicitur:
Fecitque Deus duo luminaria magna: exequente Gen. z.
Deo quod præceperat. At, inquies, Nemini r14.
hoc loco Deus imperaverat; uſus verbo, Fiant lbid. 16.
unde mirum non eſt ſi fecit ipſe, quæ nemini
facienda mandarat. Verùm, cur non ex ſeſe
Coeli emittere poterant luminaria & lumina,
quemadmodum ad vocem Domini Terra pro-
tulit herbas? Eſto tamen, cum imperantis fue-
rit vox illa, Fiat: quid dices de iis, quæ dixit
Deus ad aquas? Audi: Dixit etiam Deus: Pro- Gen. I.
ducant Aquaæ reptile animæ viventis. Et cum 20.
bic Deum pracipientem negare non poſſis,
neque eum in conſequentibus inficiari audebis
operantem, quæ mandaverat: Creavitque Deus Ibid. zr.
cete grandia. Atque ne hæc fortè imperata du-
bitares: audi ab eo facta, quæ ab eo imperata
ſunt: ſequitur enim: Et omnem animam viven- 1bid.
tem, atque motabilem. Rurſus: Terræ dixerat
Deus: Producat Terra animam viventem. Ve- Ibid., 25
rùm ſubditur: Et fecit Deus beſtias Terræ. Ex
quo animari, formarique debemus ad exequen-
dam vocem Domini, quæ etiamſi magna im-
perat, omnipotens adeſt obedienti. Diſcant Saperior,
etiam Prælati manus cum ſubjechis imperato quæ ju-
operi admovere: forſitan enim ea perficiens Wma- ber, exe-
nu tuâ, quæ jam fieri cœpere imperio tuo, me- 24atur.
liora facies, quam juſſeras. Hic enim cum Deus
præcepiſlet, ut Luna tantùm, & Sol fierent:
Fiant luminaria, imperium ipſe ſuum exequu-
tus, amplificavit, quod deſtinaverat, Opus:

lumina enim addidit luminaribus, ſideribuſque

Solem, ac Lunam cumulavit. Audi: Fecitque Ibid. 162
Deus duo luminaria magna, lIuminare majus, ut
præeſſet dieis luminare minus, ut præeſſet nocti:
& Stellas. Hæc poſtrema ſiderum proles lumi-
nis appendix eſt non emerſura, miſi quæ Mun-
di Princeps imperarat; ſuis, ut ita dicam, ma-=
mibus, in morem fabri, exequeretur.

—

EX CAP. II. GENESIS.

De Ligno autem ſcientia boni, & mali viri
ne comedas. In Ouocunque enim die Profani.
comederis ex eo, morte morieris.

Lacet, quando adhuc in Paradiſo ſu-
mus, pauliſper ludere. Miraris brevioris

vitæ

—

in Cap. II. Geneſis. 3

vitæ eſſe, qui accuratiùs in ſtudium littera-
rum incumbunt? Imòô mirare, quod tamdiu
vivant, nec illicè moriantur. In quocunque
enim die comederis ex eo, morte morieris,

inſcriptum eſt arbori ſcientiæ. Quare in Scho-

laſticis non brevem vitam, ſed ſerum funus
ehementer admiror. At luſimus ſatis, ad ejus
Ppræſertim radices plantæ, quæ trunco ſuo fe-
retrum nobis adornavit, mortémque, ſuo fru-
tu, invexit in Mundum.

Fbormatis igitur Dominus Deus de humo
ounbtis animantibus terræ, & univer-
ſis volatilibus oli, adduagit ea ad
Adam, ut videret, quid vocaret ea.
Ommne enim, quod vocavit Adam ani-
mæ viventis, ipfum eſt nomen ejus.

Irriſores Ubi ſunt ſerpentinæ linguæ, quæ nomina
& Mur- agnominibus decolorant, honeſtorumque vi-
muratoe- rorum famam maculant ridiculis, ſed com-
ei plorandis appellationibus? En vel belluis quan-
tà confili gravitate nomen imponitur. Deus
ipſe ad Adam a ſe formatas beſtias adducit,
iſque, diligenter omnium inſpectâà haturâ, no-
men omnibus dedit. Cur tanta diligentia in
Murmu nuncupando nomine? Audi: Omne enim, quod
ratio ſce- vocavit Adam animaæ viventis, ipfim eſt no-

lussra- men ejus. Nimirum ſemel inditum nomen ex-

*Wiwum. cutitur nunquam; ideéque cavendum eſt ma-

vzimè, ne leviter imponatux. Quod inter jo-
cos, & facetias nomen accepere, quod pone-
re non licuit, ne tum quidem, cum vitam ab-
Lingue ſolverent? Jacob, antequam naſceretur, ſup-
ere, O& plantator, & quidem ab obſtetrice dictus, vix
Serieta. Iſtaël dicitur, poſtquam Deum vidit. Phares,
quod nomen accepit naſcendo, retinuit poſt
obitum. Non ergo jocus eſt, in re tam gravi
jocari. Nimirum Deus nomini ſuo ſummam re-
verentiam haberi voluit: cumque reliqua, quæ
ad filium ſuum ſpectabant, Virgini parenti re-
liquiflet; Nomen tamen per Angelum edixit
ipſemet: quod nec immutari quidem voluit in
patibulo crucis, corporique, etiam cuùm ani-
ma deſtitueretur, illud incumbere voluit; par
ſcilicet divinitati nomen faciens, à qua mini-
méè deſertum ſiit Domini cadaver, etiam cum
ſpiritus abfuit. Unde mirum non eſt, ſi vel
unius literæ immutatio in nominibus Saræ, &
Abrahæ, non niſi imperio Domini fit, poſt-
quam mutata eſt Sara ex ſterili in parentem.
Veſtibulum enim verò hominis nomen eſt; non
mirufn ergo ſi tanti interſit. At ubi piſces, qui-
bus Adam nomen imponat? Nuſquàm apparent.
Quod hic arcanum latet? Nonne dictum eſt
Adæ & hominibus: Dominamini piſcibus ma-
ris & volatilibus cœli? Quare ergo eorum,
quorum Adæ datum eſt dominium, ab Ada-
mo non dicitur nomen? Videlicet majus quid
eſſe, nomen imponere, quam Principatum ob-
tinere, declarat Dominus; cuùm omnibus dare
jura animantibus Adamum permiſit, nomina
Diceris non item. Vocabulorum Princeps non eſt, qui
nee licia eſt corporum. Præterea ſevocati quodammodo
Prineipi ac ſecreti ab Adamo Piſces in aquis natabant.
in ſubje- P ind luit Deus iis Adatn da
Sas. roinde noluit Deus iis Adamum nomen da-
re, quibuſcum non æquè, ac cum cæteris ani-
mantibus, domicilium commune erat. Nunc
verò, proh dolor! Monachis, aliiſque, in Evan-
gelium ſegregatis, trunci ridicula imponunt
agnomina. Neque veròô crimen hoc leve pute-
Ethicæ Tom. I.

tur, nam famæ noſtræ officit plurimum. No-
men enim, ex Nyſleno, veluti vox eſt. Ita-
que ſi vile alicui cognomen ſit, calcabitur fa-
cile: ſcimus namque Gemmas auro concludi 2
non luto; quæque fictilibus ſervantur, mini-
mi putantur pretii eſſe. Veſtibus cognomina
comparo. Porro. Regem nunquam eſle puta-
bis, quem pannoſum errare conſpexeris. At;
inquies: An non etiam viri Principes ſacco in-
terdum, pro Chriſto, teguntur? immò te-
gunt ipſi ſe. Franciſcus quoque Aſſiſias ſe pec-
catorem ſubſcribere ſolitus fuit, num ideo ta-

lem eum ſuperſcriberes, ſi ei ſcriberes? Pau- Religieſ

per & Chriſti aſſecla eſt, qui purpuram po- bumiles
nit; at, qui detrahit, fur eſt, & latro. Quid ſine.
ſi dicamus caruiſle nomine Piſces, ut Poniten-
tes ab eis diſcant eſle ſine nomine. Piſces ma-
ris imago ſunt Pœnitentis, ſcelera ſua undis la-
Chrymarum diluentis. Hic, ſi ſapit, curare no-
men non debet. Præſtari porrò id à Monachis Clorie
videmus, qui in baptiſmo Religionis ſecundo ,,5 X=
ultrò perdunt, quod in primo nomen ſuſcepe- Frei.
re. Utinam tamen ſarcire nomen non ſtudeant, ſus.
quod abjecere. Non improbo novum ſibi no-
men ſumere, ſi tamen id faciunt, ut vocen-
tur; non ut nominentur.

EX CA P. III. GENESIS.

De fruëta lignorum, quæ ſunt in Para-
diſo veſcimur: de fruéctu vero ligni,
quod eſt in medio Paradiſi, prac‿pit
nobis Deus ne comederemus.

Dei miſericordem ſuavémque providen-
tiam ubique reperias. Si uſquam dulcis eſt, Obedien-
in imperio eſt; adeò ut laborem in præcep- ia diſ--

3 . . creta ſit 3
0 finger e —
to fingere debeat, ne, omnino deficiente la- t zollat

bore, deſit quoque in obedientia promeritum. iese.
En hic lignum, cujus interdixerat eſum, pro- diendi
cul ab oculis ablegat, mediéque in Paradiſo col- diſeri-
locat pomis undequaque ſeptum, ut ad illud men.
Adam, non niſi emenſo terrarum ſpatio, per-
venmiret, tot, quaqua tranſiret, pomis obviis al-
lectus, & ſatur. Durius videri potuiſſet ejus
arboris uſum interdici, quæ & obvia eſſet, &
ſola delicias præberet. At quis ejus facilè capia-
tur pomorum illecebrã, quæ ſubducta oculis

in medio latent Paradiſo?

Vidit igitur mulier, quod bonum eſſet
lignum ad veſcendum, & pulchrum

ooulis.

Cur vidit? quia anguis tanta de ea arbore Conſilia-
prædicaverat. Pulchra quoque erat ante ; rii impii.
ſed quia pulchritudo ejus ſerpentis nondum fue-
rat ſermonibus colorata, fominam ignotus de- Marwur
cor non pellexit. Igitur ſermone malo nil pe- 1o1οαο
jus: pulchritudinem addit, adimit vitam. Proh
quantum venuſtatis amor addit? Ex quo arbor
ſcientiæ optari cœpit, viſa quoque eſt delecta-
bilis. Hinc diſcamus, quàm cautos eſſe opor-
teat, ſeu in commendatione malorum, ſeu
in vituperatione bonorum: incipient enim vi=
deri quod ſunt, non poſtquam oculus viderit,
ſed poſtquam lingua ſuaſerit. Neque tunc pri-
mùm vidit mulier arborem, cum comedit:
A 23 fed

6

ſed poſt laudem Iſerpentis venuſtatem animad-⸗
vertit in ligno, quam ante non attenderat.
Nequeo hic præterire fontem plurium ærum-
narum. Notaſtine! Vidit, inquit, Mulier, quod
bonunz éſſet ad veſcendum. Enimvero Palato
hoc ſapere debuit, non Oculo. Præguſflatur
1 Reli. bonitas, pulchritudo videtur. Unde ergo fons
giene we- malorum noſtrorum? Ex eo quod ſenſus ſen-
ra. ſui munus præripit. Oculus, dum munus obit
Religioß Palati, periimus. Hæc enim in Eccleſiaſtica;
Laicicon- ſive Religioſa Republica omnis ruina eſt. Hinc
tenti int manat fumiris impetus, qui evertit civita-
Arsdn ſuo, tem Dei. Docet indoctus, ſubjectus leges
condit; ſacerdos vVillicat, villicus concionatur.
At, inquies, quamquam Hevæ oculus de ſua-
vitate non judicaſſet, eam comperiſſet guſtan-
do. Aio: ſi comediſſet, cognoviſſet utique
ſuavitatem: verum ſi oculus non affirmaſſet
fructum ſuavem eſle, eo forſitan ſeſe fœmina
abſtinuiſſet. Non enim eam ſolus color allexit,
quem ſolus oculus indicaſſet: ſed Vidit, in-
quit, quod bonum eſſet lignum ad veſcendum,
Statts ſas & rulit de frutétu illius. Si Saul Rex efſe voluiſ-
= s ſet non ſimul & miles, parum curaſſet Davi-
ſir. dis dexteram à mulierculis celebrari. Verum
dum Regis & Ducis confundit præconia, ex
Duce hoſtem facit, ex hoſte Regem. Oculus
es? Vide. An veròô inſit cibo ſapor, alterius
Non em- eſt. Imperas? relinque Ducibus plauſus. Te
nia lent ſceptrum, non triumphus, ſpectat. Felicem
omnibas. futuram Rempublicam, ſi Reges philoſopha-
T'lenta rentur, Plato affirmavit. O dictum malè! Im-
Varia. S . .
perent Principes; non philoſophentur. Audi
ſententiam ſapientiæ. Fer me, inquit, Reges
regnant. Regnant, dixit, non Philoſophantur.
Philoſophia verò nulla eſſet, ſi imperaret. Quis
enim non abjiceret calamum, ſi ſceptro po-
tiretur? De SsS. Animalibus ſcripſit Eze-
Exzech. c. chiel: Unumquodque eorum coram facie ſita
1., I3. ambulabat.

Comedit, deditque viro ſuo, qui comedit:
& aperti ſunt oculi amborum: cumque
ognoviſſent ſe eſſe nudos, conſuerunt
Jolia ficus, & fecerunt ſibi perizomata.

Modus iſte loquendi videtur innuere He-
væ non apertos fuiſſe oculos, cum come-
dit, ſed amborum apertos, poſtquam Adam
comedit. Et ſatis hoc probari videtur. Si enim
Heva ſtatim ac comedit, erubuiſſet in nudi-
tate ſud, horruiſſet illicè, nec viro præbuiſ-

ſet illud comedendum, quod noxium depre-

hengderat. Igitur Heva comedit, & non ape-
riuntur oculi: comedit Adam, & aperti ſunt,
inquit, oculi amborum. Quid hic occulitur ſa-
. cramenti? Planè pomum illud venenum ocius
in fœmina, quaàm in viro, diffundere debuit:
Pomum enim ſcientiæ fuit, quæ fominam,
Superio- pluſquam virum dedecet. Unde ergo ſuppli-
um & Gcium, poſt eſum viri, inflictum ambobus ?
Regen, Principum, & Prælatorum nocentiora hinc
ſeannals. diſcimus flagitia eſſe. Quod non Adæ ſolum
comedentis, ſed & adulterantis David exem-
pla confirmant. Rurſus, plus viro, quàm fo-
minæ, ſcientiam obeſſe ex hoc loco cognoſ-
cimus, cum Pomum fſcientiæ boni, & mali,
venenum continuerit comeſum ab Hevà, dif-
fuderit ab Adamo præguſtatum. Et fœmina
Aader uni deſipit ſibi, ſi malo imbuatur: in-

Acit quamplurimos umius viri error. Lutheri,

qui dedidicit erubeſcere. Foliis autem nudita-

Oliva

Arräü, Sabellii perditas erroribus Regiones
teſtor. Denique vitia intelligimus Prælatorum,
ac Principum infimis quoque nocere. Porròô
Adam innocentià jam nudatus; nudus autem
cur perizomata ex foliis aſſuit, eâque ex fi-
cu decerpit? Quod antequam evolvamus, No-
ta, non eò progreſſam Adæ impietatem, ut Luxuriae
pudorem quoque abjiceret, immò verò Dei
minas, & præceptum non veritus, calcare
verecundiam veritus eſt: jamque Deo rebel- Verecan-
lhis, nudus tamen eſſe non potuit. Adeò flagi- dia.

tii menſuram omnem exceſſiſſe credendus eſt,
Caſtita⸗

. . . tis cur
tem texiſſe ſuam Adamum crediderim, quòd 5.

parabile indumentum arbor præberet. Pelli-
bus autem abfſtinuiſſe puto, quòd cùm cœlo
beatiſſimo, & tepenti, frueretur, timuit æ-
ſtum, ſi graviori ſe velo circumdaret. Ni- Delicati
mirum dehlicias vel in ſupplicio conquiſivit: 7 vaſßi.
& in quo primùm mortalitas peccavit, ve- lis.
ſtiun levitas eſt. Itàne minarum, & mortis voluptas.
immemor, voluptatis potuit meminiſſe? E- Mortif-
ſtum timet, qui mortein ſprevit. Utinam unus eationis
tantùm Monachus ſit; qui vitam abnegavit;, osium.
& indumentorum ſtudet levitati, mente cer-
tè, ac propoſito ſuis ipſe veſtibus levior. At cur peccata
Ramus ſcientiæ, qui cibum præbuit, non præ- latere ne-
bet folia ad tegendum? Nimirum, qui ad zuennt.
peccandum inducit, rarò peccantem tegit.
Paſcet te facilius pomis, quàm foliis conte-
get. Quot enim, ut pecces, patrimonium ul-
trò profligabunt, qui ut famæ conſulatur tuæ,
ne denarium quidem expendent? Caveas pro-
inde impios Conſiliarios: nam qui ad ſcelus
hortatur, ſcelus non occulet. Arbor enim;,
quæ Adamum pavit contra Domini legem;
non texit epulatum. Judam Thamar ad concu-
bitum invitavit tecta ipſa certè, ſed cum velis
abundaret, citò eum concepti filii non Pa-
truum, ſed Patrem eſſe indicavit. Samſonem
Dalila vinxit, non texit, qui arcanam forti-
tudinem retexerat.

Vocem tuam audivi in paradiſo: & ti-
mui, eo quod nudus eſſem.

Quo modo nudus? nonne ex foliis confe-
cerat perizomata? Confecerat, ſed non in-
duerat. Conterritus enim præſentia adven-
tantis Domini, ut citiùs fugeret, vel abje-
cit, vel reliquit, quod aſſuerat indumentum. .
En quaàm parum parata excuſatie peccanti pro- .
ſit. Quot, rogo, callidiſſima excogitarunt fig-
menta, quibus ſcelus obnubant, qui ad primam
J udicis vocem etiam, quæ nec ſomniarant, Hla-
gitia produnt! Immo, perpende excuſationum
debilitatem, & ſceleris vim. Fugit à facie Do- Peccats
mini Adam, ne nudus appareat; & interroga- atere non
tus ſtatim ſe nudum eſſe proclamat. Adeò Bo- PrNunt.
litica ſapere non poteſt, retegitque ſcelus,
cùm tegere ſtudet. Prætereà nonne perpende- Politien
re poterat Adam, quòd ſi nudum ſe fatere- Nulta.
tur, peccaſſe quoque fatebatur: ſiquidem ſolo
eſu pomi nudum ſe eſſe ſenſit. Verum, ne
tam firma doctrina infirmo fortè ſtare funda-
mento cenſeatur. Dubitabunt enim plerique,
an Adam perizomata nan induerit. Eſto, ſi-
bi illa circumdederit. Nudus adhuc ſuâ con-
feſſione eſt. Ita, quæ ſcelus vela fabricatur,
vel relinquuntur, vel, ſi induantur, nudita-
tem non veſtiunt. Puto tamen non temerè cre-
di poſſe, aſſutis foliis Adam uſum non fuiſſe,

. quande

Excuſa-
tiones fri=
volg.

Koret.

7

in Cap. III. Ceneſis.

quando eum Dominus emiflurus & paradiſo ve=
ſtivit: fortè enim veſtitum fohis, pellibus non
induiſſet.

Mulier quam dediſti mihi ſociam.

Areuſa- Alter in alterum culpam transſert. Verùm
iones ex ſententiam neuter effagit. Adeo ſocii ſce-
invidia.

leris accuſatores fiüunt, & ſcutum invalidum
Excuſa- eſt, ſocium criminis incuſare. Non enim Tu
tio frivo- innocens; Qquia alter peccavit.

la.
Maliiplicabo ærumnas tuas.
Dei miſe- Catalogum ſansè longum expectatis ærum-

"ieerdisg, narum, quas Deus multiplicaturum ſe con-
teſtatur. Audite. En dolore paries flios, &
Jub poteſtate viri eris, & ipſe dominabitur tui.
Trium ærumnarum ſyllabus eſt: & pœna po-
ſtrema ſecundæ repetitio eſt, vVerbis duntaxat
Obedien- Variatis. Proh Dei Iram miſericordem! Vix;
tia quàm primd lata ſententia, in ſecunda poœna ſiſtit,
. Wn & tertium neſcit ſupplicium intimare. Verba
TEaaidem magis, quam æfumnas, multiplicat. Sub vi-
peccanti Ti pPoteftate eris, & ipſe dominabitur tui: una
Heve pro Poena eſt, duplex ſententia. Quamquam for-

Tone, tè diverſa ſunt, ſub viri poteſtate ſoœminam
Se, ont. eſſe, & fœminæ virum dominari. Ita eſt: uti-
ar, ur nämhque, quæ una inflictæ ſunt pœnæ, aut

Ads ſaé- Mhulierum aſtutiâ, aut virorum dementiâ non

St, hoc ſejungantur. Non üna in domo fulier viro

e 1* dominatur. Verùm meminerint ſœminæ, ſe
r. ,. — ⸗ . . ——
n, eximmi non poſſe ſecundæ ſententiæ, quamvis

& hbemini kertiatn excutiant. Etenim non definunt ſub

parest. viri eſſe poteſtate, licèt eis vir non domine-
tur. Semper es ſub poteſtate, licèt aliquando
Mulier te dominio ſubtrahas. Hc te plagà Deus per-

ire 0 Ccuſſit: quoquò fugias vulnus vehis. Porrô quis
. fominarum non intelligat vilitatem? In mu-
lierem Principatus Adæ obvenit poſt pecca-

tum. Adeò, oeminis vel imperare, atrox Viri

ſupplicium eſt.

Quia palvis es, & in pulverem reverteris.
Er vocavit Adam nomen uaoris ſuæ,
PHeva: eo quod mater SEht‿t cunktorum
viventium. Fecit itaque Dominus Deus
Adæ, & uaori ejus tunicas pelliceas.

Titulor? O Titulorum, & cognominum ambitio,
Amtkitio, uſque ad inſamiam efferata! Quis credat?
Adam;, dum judicatur, ſuarémque intereſt ca-
talogo ærumnarum, inter aculeos ſpinarum,
inter æſtus ſudoris, inter vilioris eſcæ ponas,
in ipſo damnationis puncto, planè dum à Deo
superbia pulvis dicitur, tot immemor calamitatum vo-
nbique cem Deo intercipit, & uxorem ſplendido vo-
cabulo cohoneſtat, eämque matrem omnium
viventium appellat, tum cum utrique brevi
diſcunt ſe eſſe morituros. Itaâne floret decor no-

minis in ipio fupplicio ſpinarum, vivit in pul-

Et mirũ vere mortis, ardor nominis ſpecioſi? Quid mi-
eſtsduod rum, ſi ſub panno Monachorum amplificandi
Ren. nominis cupido lateat, quando prodii in cine-
reſſionẽ re? Quam ſplendidioris nominis gloriam aver-
ocmag- ſatur Deus, qui ſtatim Adæ, & uxori ejus fe-
num co- cifle dicitur tunicas. Utique, cum mulierem
onen jam Hevam dictam, Hevam non dicit ſed
S. ßpiph. uxorem, dedignatur manifeſtè, aſpernaturque
I. 3. hxr. inſanam ſplendoris cupiditatem in ipſo judicii
7⁸. terrore non extinéctam. At vindicemus Paren-

tem humani generis ab hac inſania; dicamvuſe T s sls⸗
que; inflicta pulveris recordatione adeo fuiſſe is vens,
conterritum, ut mortis exſufflaturus imaginem;
Hevam mox appellaverit uxorem ſuain: ut vi-
delicet quæ matrem viventium in nomine au-
diret, parcius terreretur, dum ſe ſciret filiaml,z
& reain mortis eſſe. Quaſi dicat: Deus me pul- Mostis
verem appellat, appellabo ergo conjugem meam blsviss
matrem viventium; ut potius vitæ in uxoris
nomine imiago mihi objiciatur, quam mortis in
meo. Dicar ego pulvis, ſed dicam uxorem
matrem viventium. Adeò inditum homini eſt
mortis recordationem horrere ; adeéque no-
ien fugimus ſupplicii, quando ſupplicii poe-
nam effugere non licet. Verùm eludenti mor-
tis memnoriam illuſit Deus. Mox enim; ut ille
vitæ nomen in uxoris nomine incluſit, pellibus
à Deo veſtitur: quæ, cum exuviæ mortuorum
ſint,; mortem Adæ ingerebant in villis. Ita 5
qui vitæ metnoriam quæſivit in nomine, mor-
tis ſimulacrum habuit in veſte. I nunc, & ju=
dicantis Dei eludito, ſi potes, ſententiam. Hor-
res mortem in voce; eam circumferes in zona.
Abſcedat pulvis, ſuccedat pellis, certior mor-
tis fœtus. Rarius uxoris nomen in ore, quam
Præ oculis veſtem habebis. Crebrids in pelle hor-
rebis funus, quam viti recreeris; in appella-
tione Hevæ. Quam ſæpè nunc proles Adami, Mortißi-

parentem inütata, inflictas mortificationes à "stioni

à—¹ ogdis es
Deo ſtudet eludere! At Patrem imitati in vano “ m tiz,

ſtudio, ejuſdem ſupplicio eluduntur. Veritus ferum.
Jonas, ne everſionem nuncians Ninivitis, eis Der Ira;
Deus parceret, & falſus ipſe Propheta habe-
retur, fugit in Tharſis. At quam divinè delu-
ſus! Qui falſus Propheta haberi timuit, inob-
ſequens Propheta, & peccator in Navi depre-
henſus eſt, & tanquam monſtrum projectus in
mare; ita famæ dum conſulit ſuæ; infamiam .
ſibi, & ſevit, & meſſuit. Nimirum, Quii ti- Jobié. 162
ment ptuinam, irruet ſuper eos nix, ſapientiſſi-
mè in fimo Job prophetavit. Recuſas mortemn,
Ponäâmque tuam circurferre in nomine? feres
in Cchlamyde.

Fecit quoque Deus Adæ & uawori ejus tu-
nicas bp⸗lliceas, & induit eos. Et ait: Ec-
ceει Adam, quaſi unus ea nobis factas ſt.

Iromia iſthiæc eſt Dei illudentis Adæ. At cur Pauper-
non illuſit induto foliis? vilius certè indumen- ssdg
tum ex foliis ficus, quàm ex pellibus pecudum. SS
Viliora equidem pellibus folia. Verùm, quia veſtibus.
folia ipſe ſibi Adam conſuerat, emicabat qua-
ſi ſcintilla ingenii quædam inter aſſutas fron-
des; &, quamquam obſcurius tegumentum, ta-
men Adami proprium fragile erat veſtimentum-
Côntrà tunica pellicea Dei miſericordiæ non Religionis
Adæ opus eſt; ideéque exulem miſeriorem, excellen-
& pauperiorem oſtendit, firmior, ſed aliena, i.
tunica. Quot antecellere ciliciis religioſas tu-
nicas hinc diſcimus. Pauperior Adam eſt in pel-
le à Deo traditàâ, quàm in foliis à ſe paratis.
Pauperiorem etiam te dixero; ſi porrectis ab Durius eſt
Obedientiâ utaris tunicis, quam ſi te paleis ve- zanieis ab
ſtias. Edite quæ apponuntur, quæque inferun- 4 ren
tur induite, & abundè pauperes eſtis. Quæ 5. in
enim noſtrâà voluntate ornatur Veſtis, quan- textis fo-
quam ſtoreis ſit intexta, pretioſa eſt: vileſcit lis: eir-
contrà ſericum, ſi te illo alius cohoneſtet. Ful- cumtegi.
get ſanè magis in panno Princeps, quam phe- Rel cioſ
bus in auro. llius enim panaus ejus renidet *NReri ns
4 volun-

—

8

ſpernanz voluntate, à quo geſtatur: hujus verò attali-
Okedien ca geſtantis ſervitute decoloratur. Væ Carolo

es lies Borromzæo, ſi coram Deo, quò quis vilius in-
minks tus cft, hutruikor extitiſſ. ille invi
mepert. dutus eſt, hunmilior extitiſſet. Quam ille invi-

tus bajulavit purpuram, de ſacco plurium tri-
umphaturus! At in ſolatium egenmorum textum
aliò deflectamus. Ergo ſimilis dicitur, id eſt,
diſſimilior Adam eſt Deo, poſiquam exutus fo-
Pauper- liis, veſtitur pellibus. Nimirum que majora
tzate orna- Conquiruntur ornamenta, eòô turpior ſoœditas te-
tins Adâ, genda eſt. Nudus Adam propior fuit Deo.
1 I D : Proinde eò quis miſerior eſt, què ſplendidius
non po- Contegitur. Naturam percontare: docebit hoc
tuit, quä- illa te, quæ animantes indutas, hominem nu-
do pelli- dum edit in lucem, nobiliorem videlicet pro-
bus telzus mit inteétum. Denique exuitur foliis terræ cul-
AM. tui deſtinatus, ne ſcilicet Terram amaret, à
qua veſtitus ſine ſudore fuerat. Ut omnem am-
Religieſis pPutaret occaſionem Adamo amandi Terram, eo
won per- illum exuit indumento, quod illi ficus liberahi-
mittatur ter obtulerat. Hujus meminiſſent velim Reli-
i agen. gioſi Præfecti. Cupitis à veſtris in Chriſto fi-
zus tranſe liis mundum odio haberi, illos iis exuite, quæ
miſſis. Ultròô ingerit mundus. Quæ Matres, quæ Cog-
nati tranſmittant, remittite, & ſi illi ſolia mit-
tunt, vos non pigeat præbere pelles, dummodo
Pauper- nil ipſi mundo debeant, quem debent odiſſe, So-
ra las experiantur in mundo ſpinas, ejus veſcantur
superier Pane cum ſudore. Si enim ſpinas ſentiant, ſi
tempora- frons ſudore roret, procul dubio ab is mundus

liaprevis non anabitur. Veruûm ſi triticum è& parentum
dere de- 4 “
HH domo Monaſteris inferatur, & hordeum nobis
„24 . 2 . . 1. 5 1.
mandus domi præſtetur: ſi illinc pelles, hinc ſolia ad

nobis odio indumenta præbeantur; gratius id Monachis
Eit. erit, unde ſplendidius haberi ie ſenſerint. De-
ſtinat Deus Adam ad Terræ culturam. Quid
praæſtat? Num ſuavitate eſcarum pellicit ad la-
sum obli- Borem? Immòô ſpinas illi ſuccreſcere, creſcere

Paren-

PVꝛ10. . . ..
eus fſudore rigatum panem jubet. Inſuper foliis
anima- damnatum agricolam exuit. Nimirum folos do-
rum nil lores & Terrâ haurire Adamum voluit, ut eam

quarat in excoleret, non coleret; araret,; non amaréet.
Wundo. Nos ſi in mundo agimus docendo, concionan-
neſen⸗ do, abſolvendo, citò campum pœnitentiæ pa-
à Deo radiſum interpretabimur, mſi ſpinas ex eo ex-
permit- trahamus, ſolumque panem educamus in ſudo-
tantur? re vVultus noſtri. Verum ſi & delicias, & ho-
nores preæbere mundus nobis incipiat, idque
Superiores impunè tulerint, coletur qui exco-
lebatur, nec operabimur Terram, ſed Terræ
ſacrificabimus. Unde putatis, rogo, Adæ Fi-
liis exilium in patriam verſum: niii quia ſpinas
compreſſimus, flores ſevimus, panémque non
in ſudore vultus, ſed in deliciis gutturis come-
dimus? Nemo Terram diligeret;, ſi ſpinas me-
teret, nec ſine ſudore veſceretur in eàâ. Ita nos,
quandiu nobis dumos mundus germinaverit,
execraturi eum ſumus; amaturi, ſi flores ex il-
lo legamus pro ſpinis.

Nune ergo ne fortè mittat manum ſuam,
O& ſuinat eitam de ligno vitæ, & come-
dat, & vivat in ætrnum. Emiſit eum
Dominus Deus de paradiſo voluptatis.

Sumat etiam de ligno vitæ. Quo modo rap-
turus creditur poma;, ſi de ligno icientiæ fru-
Saperio- ctum non tulit? Particula etiam indicat ab eo
ribas, & aliqind decerptum jam fuiſſe ex arbore ſcien-

Res tiæ, quod tamen Heva ſola diripuit. Enim-
. ub- verò documentum hoc maximum Patribusfa-

Oliva

Wilias, & Principibus eſt. Quidquid flagitii, jectorum
vel domi tuæ, vel à Tuis perpetratur; Tibi vi- Psta.
tio dandum ſcito. Carpit Heva pomum: ſed g.6aaρ-
ante Domini tribunal Adam decerpfiſle fertur. la majo-
Apud nos, Quidquid delirant Reges, plectuntur rum.
Ichivi: coram LDeo in caput viri ſcelus conju- Sonjorut,
gis redundat. Ne forté ſumat etiam de ligno vi- Exempla
ta. At vana ſuſpicio iſthæc videri aliquibus poſ- mala.
ſet. An timendum, ut tot coërcitus ſuppliciis, Fama
tot excluſus bonis Adam inflictam mortis po- ura.
nam evadere tentaret? Abſtinebit, credo, po-
mis vitæ, immô & omni ligno paradiſi, qui
tantum calamitatis ex uno hauſit. Sed famæ ja-
cturam facit, qui ſemel labitur: nulluanque ſa-
tis crimen putabitur averſurus, qui uni adhæſit.
Semel reus, ſemper ſuſpicionem novi criminis
facit. Sternit enim ad ſcelera ſcelus viam, &
quamquam amputatus creſcit Rubus diſpendio;
hydräque, ſi ſemel erumpat;, ſæpiùs icta, fœ=-
cunda ſerpentum eſt. Haud unquam purgatu-
rus es, quem aliquando ſpinæ agrum occupa-
verunt. Vides, quantàâ cuſtodià munienda ſit Fama,
fama; non ſarcienda, ſi eam fortè contingat “t Pirgi-
obſcurari. Pœnituit Adam. IIIi Deus parcit; "toa, 6
D . . —— . amitta-
at non illi fidit. Iimnt ne in cinere laberetur, e, „on
qui in felicitate non ſtetit. Et meritò; faciliùs Tarcizar.
enim peccator, quàm innocens, peccat. Væ Zacob
nobis, ſi candor aliquando denigretur: ſuſpe- ſemper
Gti ſemper futuri ſumus, ſi vel ſemel erimus rei. 64
Semel deceptus à Jacob Eſaü, ſtatim ab eo ſe ſuſoe ete
fraudatum Patris benedictione clamavit. Et
quamquam ab hac eum ſententiâ retardare po-
tuerit, fraudis ſumma difficultas, luctus immi-
nentis funeris diſſuaſor doli, temporis breve
intervallum, ſecretum, quo Patris conſilium
tegebatur, fratris ſimplicitas id minimè ſuſpi-
Cantis, ejuſdem abſentia, veſtimentorum odor
Jacobo non familiaris, manuum lævor pilis non
horridus, venationum epulæ inſuetæ Paſtori,
nihilo minus ſupplantatus edulio lenticulæ di-
vinavit. Par de Samſone ſuſpicio apud Phili-
ſthæos, ejus aliquando calliditate oppreſſos.
Adeò ſemper putamur, quod fuimus ſemel. Ca- Cant⸗ 2.
ptie nobis vulpes parvulas, dicebat ad filias ſpon- ¹5:
ſa. Quare? Quæ demoliuntur vineas, ſcilicet, e-
dentulæ beſtiolæ, & nondum ſugendis uberibus
omnino idoneæ, vineas demolituræ ſunt. Equi-
dem, reſpondebit cuſtos vinearum, futurum
excidium experientia mihi præſtat indubitatum.
Quod ab adultis vulpibus pertuli, hoc metuo
incommodum à parvis. David ideò anxius pre-
cabatur: Averte oculos meos, ne videant vani- Pfal. xrg.
tatem. Ecquid jam ab oculis times, qui An- 37. S
gelum ferientem ſummo terrore aſpexere? At,
inquit, qui ſævientem aſpexere Angelum, la-
vantem ſe fominam viderunt, & perii. Ocu-
los reformido, quos lavi lachrymis, reſperſi
cinere, torſi jejunio, favillis purgavi, crucia-
vi tenebris. Qui enim ſemel everterunt inno-
centem, lapſo ſecuriùs illudent.

Et oollocavit ante paradiſum Cherubim.

Utinam nunc à paradiſo non plurimos ex-
cludat Cherubim, id eſt, ſcientia. Uti- Epiſzo-
nam ſcientia es non nos accedere prohibeat, bus, Sa-
unde Adam ſcientiæ inordinato appetitu exi- berior,
re coactus eſt. Cur verò ſervando Paradiſo, Nen bru-
. a. . 2 dentes &
non Seraphim, ſed Cherubim præficiuntur? doc: ſne,
Ut doceremur in iis, qui præficiuntur urbi- non ſolkas
bus regendis, plus attendi debere Sapien- jukti.
tiam, quàm amorem. Placet innocentia: ſed

ſcientia

,

in Cap. IV. Geneſis. 9

Scientis ſcientia etiam neceſſaria, ubi cuſtodi opus
n ſs, eſt, ideò Apoſtolus in Epiſcopo non minus
ria. doctrinam, quam ſanctimoniam exigit. Non
enim ſufficit diligere oves, miſi eas verbo vitæ
Dienitas utrire poſſis. Nota myſteria: Et collocavit,
co ſeren- inquit, ante paradiſum Cherubim, ad quid? Ad
de no, is ci,ſtodiendam, ſubdit Scriptura, viam ligni vi-
“ n t. En Deus quàm cautè doceat cuſtodienda
duiießt; ofſo, quæ cuſtodiri cupimus. Satis tuta futura
Jed & its, . . . . .
qui ſin- fuiſſe videbatur Arbor, ſi ad ejus radices Che-
pliees rub armatus excubaſſet. Quis enim verſatilem,
Junt. & igneum gladium non horreret? Deus ta-
Occaßo men, ut Plantam muniat, viam ad arborem
fugienda. inacceſſam facit, omnémque vult invium pa-
radiſum eſſe, ne una, quæ in medio erat, vi-
Saperion tæ planta Periclitetur. Vide, an cor futurum ſit
invigser tutum à vulnere, qui oculos, hoc eſt, cordis
& Prinei, wiam hoſti pandis? Viam ad lignum vitæ cu-
Pis olſtet. ſtodit armatus Angelus, & Tu ſecurum fore
Ccor putas, Occupatà ad illud via ab hoſte? Græ-
ci vel incluſi ligneo carcere Trojam evertêre,
ut primùm admiſſi ſunt. At Deus, quando
jam decreverat uſui „ aut eſui non futurum ul-
tra lignum vitæ; cur illud non excidit? Areat
inutile lignum, & cuſtode paradiſus non ege-
bit. Nos ita ſtatuiſſemus, qui mox ut in aliquo
igetane peccatum eſt, abolemus ommia, non ſervammus.
ciaa Exemplo res eluceſcet. Pila ludere non multos
ante annos licuit: immodicus neſcio quis in lu-
Ad Re ſu fuit: ſublatus eſt. Non abrogo legem abro-
Formato- gantem ludum: nec judices judico. Sanxere
Tes· illi, quod optimum factu exiſtimarunt. Aio
tamen, non exciſam Arborem, ex qua guſtan-
do Adam peccaverat; non exaruiſſe lignum,
quod Adæ Deus uſui eſſe nolebat; non diriuſ-
ſe paradiſum, in quo piaculum tam grande pa-
tratum eſt, quòque hominem vetabat accede-
re: verùm iſta omnia ſervantur à Deo, ab
Angelo cuſtodiuntur. Adhibetur cuſtodia mu-
niens, non admovetur muralis machina demo-
liens. Immo, ne muro quidem obſtruxit Para-
diſum;, ut ſpes ommino ingrediendi interclude-
retur; ſed illi excubitoremm Angelum præficit,
à quo Elias fortè, & Enoch adtrifſi ſunt. Adeò,
etiam ubi peccatum eſt ab homine, homumibus
patet ingreſſus, ſed per excubias. F orſitan, ut
à propoſità lege abicedamus, Dei legi ſimi-
lior foret, ſi ſeveriùs modeſtia in ludo jubere-
tur, quàm ludi omnimoda, ac odioſa interdi-
ctio. Væ mundo, ſi ea refugeremus maria, ubi
hauſtum aliquando navigium eſt. Repetitur
poſt naufragium Oceanus, ſed cautius. Cæ-
ſus deſcendit in Pprælium miles, ſed munmitior.
Reficiuntur urbes, quas Terræ motus concuſ-
ſit. Nec eas deſerimus ædes „ quas tactas ful-
minibus expavimus. Vel ab Apoſtolis conſciſ-
a Retia reparantur, Piſcium iterum copiam
concluſura. Non eruit David moœchatum ocu-
lIum, ſed lavit. Nos quoque ea ſtatim non
tollamus, quibus incogitans abuſus aliquando
quis eſt. Laceda monis idololatræ ſævities eſt ,.
Vites omnes exſcindere, unus ſi civis inebrie-
tur. Nam grati Deo Filii Noë , texere ebrium;,
non vineam ſubverterunt. Lex medeatur „ non
graſſetur: fines præſcribat humanis uſibus,
non excidium infligaat:

Legum &.

—

EX CAP. IV. GENESIS.

Quæ concepit, & peperit Cain dicens:
Poſjedi hominem per Deum.

E quantum ſit decus Primogenitum naſ- Rex, &
Ci! Cain primogenitus eſt in omnibus fra- Saperior
tribus. Mulieris verò par ignorantia in ambi- ran, ,
tione pomi, & in nomine filii. Quid non ſo- mæxiz.
nat ſancti nomen Cain, cujus tellus ipſa reti- negligens.
cere ſcelus non potuit? Nota: Adam belluis
nomen impoſuit, & filium relinquit mulieri
nominandum. Adeoô deſidioſiores ſumus in- Mulier
terdum erga pignora, quam erga animantes. viro ſub-
Nimirum, Hevam non cognoverat Adam , Er.
cum nomen beſtüs dedit: ut verò illa conce-
pit, accidit illi, quod viris evenire ſolet: re-
gi coœpit à prægnan e. Mulier ſi filium viro pa- atert⸗
riat, libertatem recuperat, immo & Princi- viri, e
patum obtinet. Adam verò cognovit uxorem gnis.
Juam Hevam: quæ concepit & peperit Cain, di-
cens, & cC. Expulſus paradiſo Virginitatem amit-
tit. Sic eſt: ſed Virgo in paradiſo, & Præva- Rex S
ricator fuit: ſine Virginitate extra paradiſum, e⸗ Fa-
ſed poenitens. Ergo nec Virginitas innocens guam vis
ſemper eſt: & Thorus non rarò lachrymis ir- de Regno
rigatur. Nimirum, & inter Virgines quinque ene me-
fatuæ numerantur: & lectum ſuum David ſin- ritos.
gulis noctibus fletibus lavit. Nemo proinde vel Obedien-
ſolà ſibi Caſtitate blandiatur, vel deſtitutus ris, non
virginitate deſperet. Virginitatis quidem diſ- H re
Pencium in paradiſo Adæ nihil obfuifſet, cui ise
plurimum obfuit inobedientia. Verùm ne quis ſe, var.
Caſtimoniam deſpiciat: pudicum peccaſſe Ada-
mum videat, ſed vicinum mulieri. Nunquam Maliera
corruiſſet virgo, ſi à foœminâ abfuiſſet: ut in- f- amilia-
telligas non vulgare bomum integritatem, ſed ia ,
viro ſummum eſſe malum fœminzæ vicinitatem. ſoli Caſii.
Quidni obedientiam abjecerit Adam mulieri pro- iati
ximus, quando procul David à Berſabeâ pudo- Caktita-
rem prodigit, juxta ancillam Petrus fidem per- zis cara.
dit, efficitur idololatra inter fœminas Salomon?

Fuit Abel paſtor ovium, & Cain agricola.

In Domini annalibus ſecundò genitus primus Dienitas
eſt: & ante Abel paſtor, quàm Cain agrico- guibus
la defcribitur. Fortè antè hic paſtoritiam exer- vf en⸗
cuit artem, quam ille agros coluerit. Hac for-
tè de causà juſtior quoque fuit, quia laborem
primus adamavit. Quamquam akius hic arbi-
tror condi documentum. Apud Dominum, Lalor
prins paſtor eſt, quàm agricola: majoris quòd mannum
pretii ſit, alios paſcere, quaàm ſibi ſerere. eiz: .
Laudo agriçolas vacantes ſibi ; ſed Paſtores Pigig,ugn
Primi ſunt in Dei cenſu. is charior
ſer qui
Factus eſt autem, poſt multos Dies, ut udior.
offerret Cain de fruöétibus terræ mune-
ra Domino. Abel quoque obtulit de is gir
primogenitis gregis. .

Quam citò Abelis primatus evanuit! Secun- Saperior
dus numeratur in ſacrificio, qui in munere lanſos,
primus recenſitus eſt. An tardius Caino im- Ba aen
10 Abel juſtus ſacrificavit? Tardiùs, ſed per- si
Lclinu Et ideò fortè Scriptura eum Keundo 6
000

—

& prefe- loco recenſuit, ut nos doceret, in ſacrificiis
rendi,; non attendi, quàm citò, ſed quàm benè. Pri-
preferet, nu emim funt noviſſimi, & noviſſimi prum,

Aes. ubi non Tempus, ſed Victima immolator.
Conver- Solatium hinc certè magnum iis, qui in EcC-
hiv in ſe- Cleſiæ Caſtris horà undecima incoeæpere militiam.
mebtute Potes, qui primogenitam ætatein prodegiſti
Deograts de primogenitis gregis parare holocauſtum.
16. ä Paulus non adoleſcens ad Deum converius,
Roligio Maturus Petrus, Andreas maturior. Fateor
antiqaa tamen, ut aliquid quoque ſcribam adverſus
non ſper- procraſtinantes, Caini munera ideo à Deo deſ-
Batveren- pecta, quia non fuere ex primitis frugum.
PBeher 4 Hoſtia enim Deo maxima non Taurus;, ſed
tio nec Vitulus. Tunc imponent ſuper altare tuum vi-
euz, ip. talos. Graditur ipſe tanquam hinnulus cervo-
vadat, riln, celeritatem in ſe exprimens, & æ&tatis,
quis vitiis & curſus. Scriptum eſt in lege: par turturumn;
enſeguit aut duos pullos columbarum offerendos. Ubi
ſRtinatio. pullos audis, juventutem intellige Domino
Deſpe- conſecrandam. Quamquam;, qui pullos colum-
ratio ab. barum requiſivit, par Turturum, non pullos
jieistu- Turturum expopoſcit. Avis gemebunda defe-
H Qum ætatis fHletu compenſat. Senex inter la-
pænizen- Chrymas, Puer centum annorumm eſt: Habet
zia & enim fletus infantiæ patrimomium. Procidamus
Conver- ergo ante Dominum, & ploremus, qui ſerôò
Nio ſummi converſi ſumus: in Turture non requiret pul-
1 a los, qui ſolos pullos accipit ex columbis. Fe-
Beum. lix lachrymma;, quæ ſenectutem in adoleſcentiam
S. Latro. Convertit. Sic latro, mediâ horâ antequam mo-
Pœniten- reretur inter preces exacta, æquavit tunc Apo-
n, e ſtolos, & ſe parem reddidit Primoribus An-
Se-
2. gelorum.
Er reſpexit Dominus ad Abel, E ad
munera ejus. Ad Cain autem,
ad munera illius non reſpexit.
Felicitas Non una;, de reſpectu iſto Domini, Pa-
noxig. trum ſententia eſt. Conveniunt tamen pluri-
mi in eo, quèd aſpexiile dicatur munera Abel,
quia in ejus ſacrificium ignem & colo demi-
Tribula- ſit: non itidem in ſacrificium Cain. Ergo reſ-
io. & picit Deus, ſi urat. Ita eſt. Deus noſter ignis
Testatio conſumens eſt: ſi qrios ei affingere velimus ocu-
baſt cen 1os, non niſi flammeos confingamus. Oculi
ast, ejus, miſi fallor, igtis, atque flammarum, ut
habetur in Apocalypſi. Si igitur oculi Domi-
ni ſuper juſtos, non mirum ſi tam frequenter
urantur. Timeant, quos preſſurarum flamma
non decoquit. Deſpexit Cain Deus & ejus
munera, quæ non combulſit.
Cur ooncillit facies tua! Nonne, ſi benè
egeris, recipies: ſin autem malé, ſta-
tim in foribus peccatum tuum aderit!
Ut antitheſis ordo ſervaretur inter bona;,
S& mala opera; dixifle debuit: Si benè ege-
ris, recipies: ſin malè, punieris. Vel, ſi ma-
lèe egeris, aderit in foribus ſcelus: ſin benè,
aderit juſtitia. At quis eſt homo;, putredo;,
& verrmis, à quo Dei ſapientia doceatur? Sa-
pienter Deus de mercede loquitur boni operis,
ſilet verò de ſupplicio debito iniquitati; quia
. Dei miſericordia vel ſolà recordatione infligen-
dæ à ſe pœnæ, ut ita dicam, cruciatur. Glo-

Dei miſe- rificabo, ſi benè egeris. De flagitio loquens
isordin. transfert ſermonem ab eo quod ipſe facturus

Oliva

eſt, ad illud quod ſcelus faciet in peccatoris
wultu. Vel ita loquutus Dominus declaravit
mercedem à ſe ultrò exhibendam bonis operi-
Pus: ſupplicia verò ſe inflicturum, ob impor-
tunitatem iniquitatis, quæ aderit ſtatim in fo-
ribus, clamans adverſus impium. Eft alia quo-
que interpretatio. Dicit Deus: Peccatum ad-
erit in foribus, quod non dicit de opere ſan-
Cto: quia videlicet nec ſcelus latere novit, &
neſcit juſtitia apparere. Hæc non tubà clangit;
ut humilitate plus placeat. Illud perſtrepit in
foribus, vel ut publicè jam peccator ſceleſtius Opera es-
pudorem exuat; vel ut ſocios adjungat peccan- cultandæ,
ti illecebra pravi exempli; vel ut ſupplicium
poſcat à Deo in peccantem. Scelus alga eſt, un=
dis extat exciſa fundo. Juſtitia margaritum eſt,
& ſubſidit in imo, & concreſcit ſub cortice. At
quare ſceleris, & ſanctitatis imagines emendi-
camus ab æquore, quæ creſcunt in agris? Patet
in culmo ariſta pungens, latet in ſpica triticum
mutriens. Nota, quanti fama fiat à Domino;
quâ plerique alios nullo negotio ſpoliant. Ut
abſterreret Deus Cain à flagitio, non minas, AA⸗
non ponas, non compedes nunciavit: monuit de pecr.
tantum, non occultari poſle iniquitatem, & mwm.
ſtatim impium apparere, qui impius fuerit. Cre-
didit Dorminus, frementi fratri infamiæ notam,
ſeu famæ diſpendium loco fræni futurum, faci-
liuſque inhibendum metu infamiæ, quaàm ſup-
plicii. Nos verò jocos appellamus alienæ car- Maurmu-
mificinam famæ, nominiique naufragium lu- raieres
dum dicimus. Acerbius eſt occultum ſcelus & graviter
latebris extrahere, quàm ſanguinem & venis eli- Tdunz.
cere. Naturam enim videmus; ut ſcelus tegat,
adminiſtro pudore cruori non parcere;, ſed il-
lum ubertim in genis diffundere. Luſus non eſt,
quod natura ſanguine ſtudet occulere, quéd-
que Deus gravius futurum cenſuit peccaturo
repagulum, quaàm poenæ terrorem.

Clemen-
tia.

Peccata
nequesnt
latere.

Bona

Murma⸗

Fawg
cura.

Diwitque Cain ad Abel fratrem ſuum:
Egrediamur foras: Cumque eſſent in
agro, conſurrexit Cain adverſus fratré.

Ovis, quæ de ovilibus egreditur, ſtatim Apoſtata
morſibus lupi patet. Et quid mirum de Ove, Biliors
ſi Paſtor ovium Abel egreſſus domo Patern educatio
interficitur? Planè procul ab oculo Parentum atna Pa-
filius, ne quidem à fratre ſecurus eſt. Proh do- Terier:
lor! Abel potuit oves à luporum incurſionibus
tueri, non potuit ſe à fratre defendere. Nota
quàm periculosé à Parentum latere diſcedas.
Ambo Deo ſacrificaverant. Ubi ergo timor à
collega ſacrifici? Abel ſuum vidit Deo gra- Parente

tius holocauſtum. Quanta fiducia exiſtimandi colendi⸗

ſe fratri carum, à quo viſa munera tam grata A “
Deo! Erravit muſer. Livor vertit amoris inci- zutas.
tamenta, in inſtrumenta ſævitiæx. Cæditur à Apoſtaig
collega ſacrificii, interficitur à fratre, quodque nu.
reverentiæ debuit efle argumentum, ſtimulus

fuit ad necem. Extra domum Patris vel juſtus

Abel tantam ſuſtinuit injuriam. Quis finis
egredientium & Domo Chriſti? Idem qui Abe- Apaſtata.
His. Fallor. Cainum quidem à Patre profugus
invenies; ſed Tu Abel non eris. Is, qui tibi
frater in domo Patris erat, erit hoſtis, erit car-
nifex, erit latro in agro. Securus es, quamdiu
campi latitudinem non amas. Expoſitus funeri
es, ut primùm egrederis in agrum. At Abelis
candorem eximium hoc locoafferre libet. Suſpe-
Cta eſſe poterat Abeli, poſt ſacrificium, egreiſio

iſthæe

S: —

ℳ

Iodex.

in Cap. IV. Geneſis.

iſthæc in agrum: vultus enim invidentis Cain,
qui jam conciderat, arguebat aliquid ferum
coqui ab invitante. Maluit nihilo minus Abel
vitam exponere, quàm mortem ſibi tirnere à
Tudiean- fratre. Nos juſto diſſimiles, levi quavis de cau-
sos teme- ſa, de fratribus nobis juſtioribus, & graviſſi-
92. ma ſuſpicamur, & judicamus.

Et ait Dominus ad Cain, ubi eſt Abel
frater tuus!

Diverſum judicium iſtud ab eo, quo in Ada-
mum lata ſententia eſt. IIlic quærit Deus

Gen, 3. reum: Adam, ubi es? hic juſtum diſquirit;

10. ubi eſt Abel? Nimirum non eſt Deo cura de
bobus, nec etiam de pomis: at curat Dens
unumquemque noſtrum. Ab Adamo ſolum po-
mum quærere poterat: ideo neglexit pomum,

quæſivit Adamum. In ſcelere Gain duo perie-

re, Abel occiſus, & Cain prævaricator: ex
his, eum, qui ſibi charior erat, Dominus quæ-
rit. Ubi eſt Abel? Id eſt, non quæro interfe-
ctorem, ut puniam, ſed juſtum quæro, ut ejus
ſaltem cadaver curem. O judiciorum divinum
ir. exemplar! Principes in eo toti ſunt, ut ſica-
viar. rios, ac latrones perdant: viduas veròô ſpolia-
tas, orbatos filios, nudatam familiam non quæ-
runt. Quid prodeſt pupillo Patrü ſanguinis
reum plecti, ſi loco Parentis nullus ei ſuffici-
tur? Plus illi prodeſſet recuperare aliquo modo
Patrem, quam hoſtem perdere. Quoties latro-
nis fortunis fiſco addictis, occiſorum cum ilhks
bona Principi addicuntur! Satiùs aliquando eſ-
ſet, hæredibus cæſi reddere bona graſſatoris
ſuſpenſi, quàm ſicario vitam eripere. Rumpi-
tur in clavum incurrens chlamys. Frangas ſi
clavum, ut chlamydem ſarcias, inſanus es.

Iuſtitia

Tolle potius, qui pendet & clavo, pannum, &

conſue fracturam. Nam Clavus diſtractus, ac
detritus veſtem non reparat. Audiamus nunc,
Zelus 35. quid pro ſe Cain loquatur. Neſcio: Nunquid
RêS cuſtos Fratris mei ſum ? Qui's credat? Reus his
Aceuſa- Verbis eſt; nec ultra Dei judicium progreditur.
tiones ex Satis enim peccavit in fratrem, qui ſe ejus diſ-
Sanéo fitetur cuſtodem. Audi: Dixitque ad eum: Quid
Tlo. feciſti ? vox ſanguinis fratris tui clamat ad me
de Terra: Nunc igitur maledictus eris. Domi-

Zelus ob- . H
Lrvau ne, quæ iſthæc forma judici? Interrogas reum:
Aas. negat ipſe delictum: Tu verò non confeſſum

damnas homicidii? Cuſtodem ſe negat fratris,
Charitas, non parricidam fatetur. Immo, inquit Domi-
Ad Sape nus, ſat reus ejus ſanguinis eſt; Par enim par-
Erane ricidæ eſt, qui fratris cuſtos non eſt. Væ mun-
Tialo- do! Et quot, rogo, in Religione, in foro, in
ſ, nerei domibus fratrum parricidæ ſunt, qui amici pu-
ſiwus. tantur? Reus eſt, qui non ſervat, nec impar
interfectori apud Deum eſt. Nos verò quam
Zelus ob- cuſtodiam fratribus exhibemus? Nil reſonat fre-
Krazeie quentiùs ubique: mea non intereſt; viderit il-
wias. le; ætatem habet. An diſſimiles hæ voces huic
voci: Nunquid cuſtos fratris mei ſum? Cavea-
mus;, ne par vox pari pœna plectatur. Sequi-
Homici- tur. Vox ſanguinis fratris tui clamat ad me de
da. terra. Væ homicidis! Eripis tu quidem vocem
Feccasa hoſti, quem interficis; e ejus contra te ſan-
etere ne- guinem vocalem facis. Et quidem aliquando
Tueunt. hoſtis lingua clamabat, ſilebat interdum: at
Deferen- occiſi à te ſanguis clamare non ceſſat. Illa ho-
diâε woéis minum implorabat auxilium: hic ad Deum vo-
ssis, Tu ciferatur. Et quâ ratione ita, miſer, obſurdui-
noebis pro- 1 Et d Wuer, .
Jun. ſti? Audit in coœlo Deus ſanguinis vocem voci-
ferantem de Terra; Tu vero in terra non au-

— 4

I TI
dis? Obſurdueris quantumvis Tu, exaudiet, Peceators
qui audit. Nota: ſanguis clamat de terra, quam ""la res
Gain tanto ſudore colebat. En peccatori nihil SF. 246.
patrocinari. Terra, quæ colitur, ipſa colonum
ſuum acceuſat & prodit. Saül quo gladio perüt?
ſuo. Qui ipſe aurum gemmaſque addiderat, is Accuſa.
ei vitæ ſpiritum ademit. tores ex

ſancto e=
Genuitque Ada Jubal.

4b0.
Ada & Sella uxores duæ Lamech; qui biga-
morum anteſignanus fuit. Ada genuit Jubal pa-
trem canentium cythard. Sella genuit Tubal-
cain, malleatorem, & fabrum æris, ac ferri.
Quæ Proles ex uno Lamech? alter ex eo naſci-
tur filius cytharœdus, alter malleator. Quam
in prole ſibi abſimilis! Aler natorum fides, al-
ter ferrum tractat. IIle fila tendit, hic ferrum
tundit. Nec mirum, diſſimilior ſiquidem ipſe
in ſe, quàm in ſlliis extitit Lamech. Ipſe emm
modèô deliciis ſolutus duas inter uxores effemi-
natur, modòô à ſe cæſi adoleſcentis cruore ri-
geſcit. Adeò ut dubium ſit, pluſne habeat ef- Vaifor-
ferati, an effeminati. In utroque facinore no- mitas.
bilis. Diſcis hinc, credo, eodem ſatas parente Tuxruris

. . Volup-
Cytharæ voluptatem, & feritatem ferri: com- 5. de⸗.

munique domicilio uſos Martem ac Venerem. Crddeli-

Nec mirum. Conjuges ſunt. Non ergo Pa- taris ſunt.
tresfamilias leve flagitium putent delicias in fi-
liis: non enim cruore abſtinebit, qui volupta-
tem ſitit. Lamechi ſeu prolem, ſeu ſtudia ipe-
ctes, unus ipſe & plectrum, & telum conſe-
ctatus eſt: alterumque ex fllis cytharœdum,
alterum malleatorem habuit. Roſis quid mol-
lius? pungunt tamen. Adamante quid ſplendi-
dius? ſolo tamen ſanguine lævigatur, & pra-
ſentiſſimum toxicum eſt. Cera, cum molliſſi-
ma eſt, tunc ardet. Urſus in amplexu vulnus in-
fligit. Venenum anguis effundit in oſculo. Ita
Palliata latet feritas blanditis.

Diaitque⸗ Lamech uxoribus ſuis, & c.
Quoniam occidi virum in vulnus meum,
& adoleſcentulim in livore meo. Se
tuplum ultio dabitur de Cain: de La-
mech verò ſeptuagies ſepties.

Nunc tandem Auguſtinum intelligo conteſtan-
tem homicidas ſuam ante animam, quàm alie-
num corpus vulnerare. Immo omnis, qui ma-
lè agit, animam occidit ſuam. Recordemur ju-
dici Dei, quo Abelis cauſam cognovit. Pla-
nè ibi, non Cain, ſed is, qui Caino manus au-

ſus eſſet inferre, ſeptuplum puniendus dici-

tur. Omnis, qui occiderit Cain, ſeptuplum pu- Gen. 4.
nietur. Nunc verò cum Lamech affirmare vi- 15.
deatur, Cain ſeptuplum plectendum eſſe, te-
ſtatur procul dubio Cain homicidam ſui fuiſſe.
Septuplum ultio dabitur de Cain. At Cain, quo- Peccator
modo ſui homicida factus eſt? deſperando. Er- Paſtis ſwi
go ſe interficit, qui peccat. Planè ſe jugulat. Deſpera-
En teſtem hujuſce rei locupletiſſimum. Ecquan- zie.
do minus ſibi creditur officere impius, quàm
cum, ut ſibi placeat, alium necat? Certè vi- maimiei
detur ſibi quiſque in hoſtis funere vivere, In- dilectie.
que ejus vulneribus refici, amputatione inte-
grari. Nihilo minus Lamech: Occidi, inquit,
virum in vulnus meum. Inter pretetur quiſque
juxta ſenſum ſuum hoc verbum, in vulnus
meum. Ego diſertè aio, in ejuſdem Lamech ceſ-
ſiſſe vulnus vulnera ab eo inflicta adoleſc rui.
te-

–

12
Etenim quis gravius ſeſe vulnerare poteſt,
quàm is, qui ſeptuagies ſepties plecti mere-

tur⸗, ſéque tanto ſupplicio lubens obtrudit? Qui

rio inde demittatur, ſui haberi non debet par-
ricida? Etiam cum quis in ſe manus convertit,
ferro vulneratur, non manu; homicida tamen
eſt ſui. Non intereſt alieno, an tuo pereas fer-
ro, ſi facis, quo mori debeas. Septuplum ultio
dabitur dé Cai: de Lamech verò ſeptuagies ſep-
ties. Miror vehementer. Mitius eſſe ſolet ſup-
plicium, poſt exemplum ſceleris. Qui primus
Hlagitii magiſter eſt, is ab imitatione deterre-

re conſuevit ſocios gravitate ſupplicii. Sic le-

ges recèns conditæ nec leviter læſæ negligi ſo-
lent: in cunis enim ſunt, & minimam inju-
riam pro magno, lethalique vulnere vagitibus
inclamant. Unde Jonathas ſtillà penè mellis ex-
tinctus eſt; auſus eodem die natam legem vir-
gæ ſummitate violare. Sic eſum Pomi luit in-
numeris ærummis Adam, quia vix latam legem
calcavit: cùm, ætate hac noſtrà, ejuſmodi pia-
cula putemus luſtrali aquàâ deleri. Et tamen La-
mech ſeverius punitur, poſt fratricidium Cai-

Homici- ni. Nimirum fingulare hoc in homicidio ſup-
un e phcium eſt. Qui enim primus interfecit, ho-
mane. Winem mori nondum didicerat, nec, quaàm fe-
ret portentoſum parricidium, ſcire poterat. At
Lamech inexcuſabilis eſt, cuius ante oculos
jam humanum cadaver putruerat. Addo, æquè
ſenectutem atque infantiam lædi graviter levi
vulnere. Quare nos, in quos fines ſæculorum
devenere, vereamur divinæ legis ſenectutem.
Senectus enim æquè impatiens injuriæ, ac in-
fantia eſt; & honorem, qui non debetur pri-
mæ ætati, jure ſuo ſuprema ætas repoſcit. Un-
de, ſi vagiente adhuc Evangelio prævaricato-
res infantis legis ante Apoſtolorum pedes dam-
nati expirabant: verendum eſt, ne, ſene-
ſcente jam novo Teſtamento, pari ponâ exa-
nimemur.
Cognovit quoque adhuc Adam uworem
ſuam, & peperit filium, vocavitque no-
men ejus Seth, dicens: Poſuit mihi Deus
ſemen aliud pro Abel, quem oiͤ oit Cain.
Zani Tres filios, præ cæteris, peperit Heva, Cain,
nihil a- Abel, & Seth. Deum duntaxat non commen-
arus, davit, cum Abel erixa eſt. Quæ enim edito
maxima Cain dixit: Poſſedi bominem per Deum quæ-
ager⸗ & que, enato Seth: Poſuit, inquit;, mihi Deus
5 re Jemen aliud pro Abel: in fœtu Abelis tacuit.
feruntur Itâne? Deus tunc non laudatur, cum maximèe
Meogra- laudari debet? Naſcitur Cain, & Dominus ef-
zes, Deo fertur laudibus: Naſcitur Abel, & ſiletur. Naſ-

Sirenn?e citur Seth, & iterum Dominus dilaudatur. O
S felicitatem rarò memorem gratiarum! O cala-
optim mitatem beneficiorum non immemorem! Non-
srunt. dum mater Heva fuerat, cum edidit Cain: cùm
Felicisas edidit Abel, mater jam unius filii erat: deſierat
mater in- mater eſſe unius fili, cùm edidit Seth. Ita in-
SS experta fœcunditas, & experta orbitas benefi-
ni cii memoriam renovarunt, quam ſuſtulerat ex-

Tzibula- perta fſœcunditas, & orbitas inexperta. Non ju-

zio wtilis. ſtior Cain, ſed gratior: non charior Seth, ſed

opportunior. Ille naſcitur, antequam naſcere-

tur alius frater: Naſcitur iſte, poſtquam unus
fratrum deceſſerat. Ille nomen matris ma-
zri attulit: iſte reddidit. Ille denique naſcitur,

ſe præcipitem dat e& rupe, parricida ſui eſt:
qui verò flagitiis ſuis præſtat, ut alieno impe-

virginitatem humana éloquentia nominaſſet.

nondum occupatis cunis: Iſte naſcitur occupa-
to jam ſepulchro. Quidni Deus temperet ut-
li dulce, rermque curſum alternet, ne be-
neficiorum copia grati animi recordationem mi-
nuat? Sic de Samſone fertur, quod jam affue-
tus triumphis gloriabatur in mandibula dele-
viſſe mille viros; quem Deus acerbiſſima ſiti
coëgit meminiſſe, à quo robur acceperat. Per-
gamus. Poſuit mihi Deus ſemen aliud pro Abel.
Cur ſemen appellatur Seth ab Heva, & non
homo, cum hominem ipſa Cain appellaſſet?
Nimirum interfecto Abeli fſuffectus eſt Seth àa Perſecm-
Domino. Porrò ex Tertulliano ſemen eſt ſan- vteves on
guis Chriſtianorum, utique & juſtorum. Pro- Kocent.
inde bene Seth flos & quaſi fœtus ſanguinis
Abel ſemen dicitur, hoc eſt ſementis, & qua-
ſi ſeminarium hominum magis, quàm homo.
Et feliciter nominis ſui menſuram implevit. II-
tius enim, quotquot vivimus, genus ſumus;
extinctis Caini hæredibus in diluvio. Ergo
ſanguis occiſi ſœcundior fuit ſuperſtite fratre;
quæque ex ſanguine proles pullulat ſemina-
rium virorum eſt. Eia agite Japones, Angli,
Scythæ, germina Societatis obtruncate. Pro-⸗
dibit in ſanguine Martyrum, ſemen Confeſſo-
rum. Tu verò, perditiſſime Cain, deceptus es
in malitia tua. Invidiſti fratri victimam. En vi-
ctimam à te factam ſeminarium poſterorum. Ve-
rùm redeamus, ſi placet, unde diſceſſimus. Cog-
novit quoque adhu- Adam uxorem ſuam. Nota Correct io

honeſtatem ſermonis. Cognovit. Minori pudore n
vervat.

Cognovit, inquit, Adam uxorem ſuam. Cur non Caſtitas
7 in ſermo-

dieit Hevam? Ut pudorem ejus communi vo- ze,
cabulo obnubat. Aut ne vel modicum hæſita-
res, audito quod Adam cognoverit Hevam.
Non enim omnes reſciſſent ſtatim Hevam Ada-
mo copulatam conjugio. Ne igitur vel leviter
lceret ſuſpicari in re tam gravi, maluit dice-
re ab Adamo uxorem cognitam, quàm Hevam.
Ego verò, qui in hoc eodem capite lego nomi-
na uxorum Lamech, quæ gemuiſſe dicuntur, 2
repeto quod ſuperius notavi. Heva, nomen glo- Va
riæ ab Adamo dictum cùm mortis ſententià per-
celleretur, à Deo in ortu filiorum reticetur:
ut, quæ nomen matris viventium inter minas
funerum accepit, in illo non exultaret, cùmo
pareret. Juſtiſſima lex. Mater viventium dicta Tiralora
cum moritura conclamatur, mater viventium r
non dicitur, cum vitam parit. Denique, cum bonfungi
parit, perit illi nomen Hevæ;, ne crederetur ma- sur.
ter viventium eſſe, quæ mater erat morituri: Pæna
néve blandirentur ſibi filii in parentis nomine, Par nlge.
minúſque recordarentur, ſe naſci morituros.

Fama ca=

Sed & Seth natus eſt filius, quem

vit Enos: iſte cœpit invocate nomen

Domini.

Hoc primum loco filis nomen matrem non
poſuiſſe narratur. Nam toto hoc capite vel
author nominis reticetur, vel ſi narratur, ſo-
la Heva indidiſſe nomina perhibetur. Ipſa
Cain appellavit, ipſa vocavit Seth. Primus vi-
rorum Seth vocavit filium Enos. Et nota my-⸗
ſterium: à Patre, qui nomen accipit primus, „„„„
primus quoque nomen Domini invocavit. Ac H/"Te
ſi Deus ſancti nominis ſui notitiam dare recu- eaRealio
ſaverit, cùm fœminarum munus erat inde-—
re nomina. Vide, quam abundè parentis cura
in filium à Deo cumuletur. Non negligit Seth
nomen

in Cap. V. Geneſis. 1

Rer & nomen vocate fihi: mox à filio gratulatur no-
P'ot men Dei invocari. In ea domo; in qua Pater
vegant ip= . . . .
ſinser nomen filio imponit, Dei cœptum eſt nomen au-
Qiri. Nec mirum: nam & Zachafias, ubi nomen
incipit ſcribere Joannis, vocem amiſſam recu-
Malieram perat. Hinc conſtat gratius nil Deo eſſe poſſe;
P : quàm ſi Patres filiorum vel minima curent;
means: àane. Miniméque ſe ingerant ſœminæ in educatio-
gotiis. nem liberorum. At ſi Seth ſemen eſt pro
Abel, juſtéque ſuffeétus fuit a Deo;, quare
non ipſe, ſed filius ejus Enos Dei nomen coe-

pit invocare? Ne deſperemus; ſi non ſtatim,

lacto boni operis ſemine, opus pullulat. Se-
men pietatis ſanguis Abel: ſed tardiùs effio-
ruit. In nepote etupit, non in fratte. Sic ſanguis
Zelus ani. Domini non ſtatim germinavit. Non ergo deſ-
marum ima Perandum, ſi; caſſo interdum labore, deſude-
Ba. M mus. Erumpet; qui non emergit, flos. Filius
Uus, Dominum invocabit, ſi non inyocat Pater.
Nos quoque in Apoſtolorum labores introivi-
Dei cuaſe mus. Segetem enim, quam Xaverius in India
Permktere, meſſuit, ſata fuerat cruore Thomæ. Franciſei
Kaverii labor eſt, quæ cœpit in Sinarum re-
gno Evangelii meſſis apparere. Verùm, inquies,
bulliente adhuc Domini ſanguine, Centurio
Confidenis & quinque millia in Dominuin credidere. Cur
in *“ ergo tardè adeò primi Abel ſanguis maturuit,
ger. ſecundi verò tam citò? Scio diſcrimen interce-
dere debere inter ſanguinem Domimi, & ſan-
guinem ſervi. Cur tamen unus ex ſanguine
Abel, qui Dominum invocaret, ſerò prodiit;

innumeri, fervente Chriſti cruore, converſi

ſunt? Nimirum IIIle tulit, Hic optavit mor-
tem. Calet deſiderium; friget Patientia. Unde

Raaeg- tardiùs ex ſanguine Patientis, ocyùs ex Cupien-
smor, tis ſanguine fructus erupit.
EX CAP. V. GENESIS.
Porrò Henoch vixit ſexaginta quinque
annis, & genuit Mathuſalem.
Ser pra⸗ Ullus uſque ad diluvium brevioris vitæ

miͤi. (ſi excipias interfectos) quàm Henoch,
neméôque prolixioris vitæ filium ſuſcepit.
Ipſe quidem inter nos non exceſſit trecentos,
& ſexaginta annos: Pervenit Mathuſala ad
nongentos ſexaginta novem. Myſticè immo-
remur in hac tanta ætatis diſſimilitudine.
Bies plenj. Citò quis raptus eſt, nec diu licuit ei in Do-
mini agro deſudare. Exultet; nam citò rapti
Henoch proles diutiſſimè vixit. Chriſtus an-
nos natus triginta & tres diem obiit ſupre-
mum: ſed uſque ad ſæculi confummationem
Eccleſia perdurabit. De illo dictum eſt, ſi po-
ſuerit animam ſuam, videbit ſemen longæ-
vum. Additur proli parentibus ætas ſubtracta.
Pupillus fortunam Patri ereptam ſperet, nec
deſperet, quos ille non vixit annos. Nemo
pugnacius Davide regni potitus eſt, hoſtes
paſſus uxorum ſuarum tum Patrem, tum filium.
Nemo tranquillius Salomone regnavit. Pax
inconcefla Parenti obvenit filio. Jacob ali-
menta defuere: filius Joſeph Ægyptios, & Pa-
. læſtinos pavit. Ex tribu Benjamin duodecim
millia Joannes vidit, cujus mater duos in totum
Pfali6. a, videre non potuit. Sawwrati ſunt filiis, & dimi-
Jerunt reliquias ſuas parvulis ſuis. Dictum ſe-
ERihica Tom. I.

mel, crebrius impletum. Nocti dies ſuccedit,
eò hic clarior, quèò illa tenebroſior. Verbo:
Terram lactis, in quam Patres diu peregrinati
intrare nequiverunt, filii poſſedere. Qued no-
biſcum agi quoque Evangelia conteſtantur.
Quéò enim miſerior præſens vita fuerit; eò fe=-
licior, quæ futura eſt, futura eſt. Anima,
carnis hæres, iis abundabit bonis, quibus iſta Tyronums
caruerit. Contrà, anima epulonis ſtillam ſitiit, incertus
cujus natarunt labia inter mella. exituss

Vixit autem Lamech centum offoginta
duobus annis, & genuit filium: vo-
cavitque nomen ejus Woë, dicens: Iſie
conſolabitur nos ab operibus, & labo-
ribus manuum noſtrarum in terra, cui
maledixit Dominus.

Quàm vana de infantibus vaticinia! Heva I:iirziz
enixa Cain, Poſedi, inquit, hominem. Et hu- eente⸗
jus ſcelere filium deſit poſſidere: Nulhuſque li- goles.
berorum minùs à matre poſleſſus eſt, quam Gen. 2. 1
qui fratrem de medio ſuſtulit. Nec felicius
prophetavit de filio Lamech. Quam ſperavit Canfden
Terram liberandam à maledicto, Dominus tia in pos
eluvione demerſit. Adeò miſerrima eveniunt, mins,
cum meliofa ſperantur.

Noë verò cùm quingentorum eſſet anno-
rum, genait Sem, Cham, & Japhet.

Tardiùs Pater eſt, ſed opportunius. Diu Caſtitatif
Noë Pudicitiæ militavit, nec niſi ſenex conju- e S
gio ſervivit. Longiorem, feliciorémque æta- cundiilz.
tem Pudori conſecravit: ſuumque Caſtitas
emeritum jam militem largè, copioséque mu-
nerata eſt. Omnium Pater factus eſt, qui, cùm
quingentorum eſſet annorum;,; operam proli
dare cœpit. Alter Adam, ſed innocens, diu Zelu /.
caſtus, ſerò parens, ſolus viventium fit ſe- nee⸗ 72
men, & fons. O prodigium! Ipia virginitas njen
omnium Patrem Noëmum effecit. Poſſumus aabie.
etiam hoc loco ſolari eos, qui Chriſto filios
parere in ſenectute incipiunt. Fortè genus Larß opei-
tuum, ut tardiùs exortum eſt, tardiuès quo- mi ium.
que finietur. Anteceſſer quam plurimi ſan-
ctum ſemen Noës, & forte Abavi appella-
bantur, quando ne Pater quidem ipſe faluta-
batur. Verùm hujus ſoboleſcit in hanc uſque Proeraßti-
diem genus; eorum ſtirps periit in aquis. No- irti San⸗
ta: Genuit Gem, Cham, & Japhet. Totidem Noes "“.
fili, quot Adami. Verùm quam inverſus of- Cinverßij
do! Ille genuit Cain, Abel, Seth. Bie Sem; Sera optt-
Cham, & Japhet. Qui medium tenuit locum inter cit Päina-
filios Adæ, omnium fuit præſtantiſſimus. Con-
tra, inter filios Noë qui medius eſt, peſſimus Taleme
idem eſt. Nemo juſtior Abele. Quis ſcele- din latrat.
ſtior Cham? Abjiciant tandem aliquando Pa-
rentes ſuperſtitionem Primogenituræ. David Non owni-
minimus fratrum imperat. Judas quartus in or- Hu en
dine, primus in imperio. Salomon non Primo- giſpar ſi-
genitus; ſed primus in ſolio Parentis. In ipſo milium
cœlo Lucifer Primogenitus, diu primus eſſe v"entiase
non potuit. Jacob Eſau natu; non dignitate,
minor. Joſeph maximus fratrum, diademate ;
non ætate. Quid de foœminis? Pulchrior Ra- Fi ier mnz
. RIFiliorum
chel, ſed ſecunda eſt. Quid de Sacerdotibus? eaucatio,
Quæ non fuit in tribubus prima, in ſacerdotio Primo=
B ſola Seniturs,

curas

14
ſola eſt. Ipſe Sol princeps lucis, luce poſte-
rior eſt. Vade ad plantas: flos fructum præ-
Reéligio no- cedit. Rimare profundum abyſſi: margaritum

Va non „. .
ſpernaixr. Concreſcit in conchis.

EX CAP. VI. GENESIS.

Cumque œpiſſent homines multiplica-
ri ſuper Terram, & filias procreaſ-

Jent.

S

E Diluvii fontem! Hominum mutitu-
do humanum genus in octo animas con-
traxit: multique periere; quia multi naſ-
cebantur. Proh copiam ſibi ſemper injurio-
ſam! Verè copia mundum inopem fecit: ſi-
quidem;, ut cœpit augeri mortalium nume-
rus, eluvione periimus. Nec mirum, ſi ado-
leſcens mundus hoc paſſus eſt, idem paſſus in
cunis. Adæ additur Heva, & utrumque Ino-
bedientia confecit. Naſcitur poſt Cainum
Abel, & parricidium illicò emergit. Hic, cùm

homines coœpiſſent multiplicari, ſpiritus Do-

Rae mini mundum deſeruit. Quid poſt diluvium?
meyo per. Cham, cujus ſatum genus in arca creditur,
ſonarum, Patrem irridet. Quid cunctamur? In domo
S, boecrum Abrahæ luditur, ut duo nati ſunt filii. Plus
piffeanda. dico: in uno Rebeccæ utero pugnatur, ubi non
ſolitarius ſformabatur ſœtus.
titudo adverſatur, omniſque vitii magiſtra
eſt. Poœnitens Joannes adhuc quinquennis
in parentum ſinu: ſed ſolus. Iſaac non ludit,
imòô ſacrificium eſt, ſed ab Iſmaële divulſus.
Regnat Joſeph, ſed procul à fratribus. De-
nique, ſicut Lilium inter ſpinas, ſic amica in-
ter filios. Planè ut de Eccleſia fateri cogamur:
Ila. 9. 3. Multiplicaſti gentem, & non magnificaſti læti-
tiam. At textus non ex ſola multiplicatione
excidium mundi proveniſſe dicit, ſed addidit:
Luxuria. Et felias procreaſſent. Mirabar ego certè, non
interveniſſe in hac quoque clade mulieres: qua-
rum conſilio, aut aſtu, & Adam cecidit, &
Joſeph excidit, & negavit Petrus, & David
mochatus, & Salomon defecit à fide. Mitiùs
actum eſſet cum mundo, ſi eluvio non accer-
Malierum ſita eilet occaſione fœminarum. Omnium ca-
famiiari- lamitatum origo ſœmina eſt,; & vix à ſacris
es en. Oratoribus hujuſcemodi vitium exagitatur.
Unum animadverſione digniſſimum duco; il-
lud verôò eſt: libido hic cœpta eſt propagari,
ubi multiplicatæ ſunt fominæ. Et hlias, in-
quit, procreaſſeent. Quod tamen contigiſſe non
debuit. Quòô enim plures foœminæ fuerunt,
eò magis licitè potuit exſaturari libido; præ-
caſtnatis ſertim remiſsâ lege de Monogamià. O dog-
ma vix hac noſtra ætate perſpectum! Crefeit
licentia cum copiâ. Non ſolus nummi amor,
creſcente pecunia, creſcit. Augetur & libido,
quò liberalius expletur. Rogus enim eſt: au-
getur, addito fomite. Suavis voluptas eſt,
& guſtata irritat, non ſatiat. Raròô nauſeat
ſuper leviſſimo cibo iſto mortalitas. David con-
tinentiſſimus, dum virgo latuit in eremo. Vix
implicari cœpit caſtis ſponſæ amplexibus, cùm
Bethſabeæ non caſtis illaqueatus eſt vinculis.
At erravi: non enim adulteria mundum profli-
garunt. Audiamus. Videntes filii Dei filias ho-
minum, quòd eſſent pulchræ, acceperunt fibi
uxoyes ex omnibus, quas elegerant. Quid tum?

Oliva

Adeò ſibi mul-

Dixitque Deus (6 pavorem!) Non permane-

bit ſpiritus meus in homine in æternumn. Ergo

& in conjugio peccari poteſt 1 Imo nuſquam
lego urbem adulterio periiſſe: & orbem Ter-
rarum dum lego, immò dum lugeo ſubverſum,
ſolos audio conjuges nominari. Omnia enim-
verô non licent, etſi plurima liceant. Porrô
quis ſe contineat proximus lenociniis? Quis
ſuhjectam ſegeti flammam ſperet frumento par-
cituram, ſolis ſtipulis contentam? Tribulatio-
nem carnis, Clamat Apoſtolus, babebunt bu-
juſmodi. In debito ſibi thoro ſceleroſus Onam,
à Deo percuſſus eſt, eò quèd rem deteſtabilem
faceret. Licet & in portu naufragium facere.
Domi Miphiboſeth hoſtes paſſus eſt. Suo Saul
interiit gladio. Suâ vinétus & Abſalom co-
maA. In ſuo periere triumpho Philiſthiim. .-
què in ramo & in penu Poma putreſcunt. De-
nique fœmina, ſive uxor, ſive ſcortum ſit,
anguis eſt: non diu tractatur ſine vulnere.

Luxuria
debaccha⸗
tur & in
matrimo⸗
nio.

I. Cor. 7.
28.

Gen. 32. 10.

Id verò accidit, ubi non religio, non mores

amantur in conjuge, ſed ſola eſt pulchritudo
pronuba matrimonii. Videntes filii Dei filias
bominum, quòd eſſent pulchræ, acceperunt ſibi
uxores ex omnibus, quas elegerant. Tam ſacri
fœderis Myſta eſſe non debet Oculus; qui co-
lorem examinat, non cor. Ideò fatæ è& Caino
fominæ adlectæ à poſteris Seth, non idola
execrati in puellis ſacrilegi generis, unà earum
venuſtate ſeductis. Sacramenti, quod Chriſti
& Eccleſiæ imago eſt, tæda non ſulphur, ſed
myrrha ſit.

Videns autem Deus, quod multa mali
tia hominum eſſet in terra,; & cun-
éta cogitatio cordis intenta eſſet ad
malum omni tempore.

Libido hominum hoc loco deſcribitur,
cujus intoleranda planè tyrannis eſt. Etenim,
& totum invadit cor, & omnem ſibi cogita-
tionem vectigalem facit, nulléque tempore
mancipia ſua reſpirare permittit. En, Cuncta
cogitatio cordis intenta ad malum omni tempo-
re. Væ nutrientibus ignem teterrimum.
Blandè intrat, ſed debacchatur immaniter.
Nec interdiu, nec noctu quieſces, ſi ſemel ei
acquieſcas. Loricas noctu ponimus, ſi furori
ſervimus. Si militamus Gulæ, cum dormimus,
non irritamur. Avaritia in tenebris juſtitium
indicit, ſuperbia, cum ſola eſt, detumet.
Verùm luxuria & ſolitarium exagitat, & ſo-
ciatum urit, & vigilantem incitat, & dormien-
tem excitat, in pace pugnat, in bello ludit,
inſanit inter codices, ridet in funere. Sapiens
Salomon: ſed Moabitidibus ſuccumbit. Forti

In Hecet
Et quòd
omnis
imagina-
tio cogi-
tationum
cordis eo-
rum, tan-
tummo-
do eſſet
malum
omni die.

Apud 70.
Et unuſ-
quiſque
cogitat di=
ligenter
in corde
ſuo ſuper
maligna
omnibus
diebus.

Luvuriæ
damna,

Samſon, ſed Dalilæ cedit. Prudens David;

ſed Bethſabeam amat. Abſalom ambitioſus,
ſed fœminis, non minas quaàm furiis, abripi-
tur. Ferocit Holophernes, ſed viduæ in trium-
phum ceſſit. O luem populatricem populo-
rum !. Nemini parcis, places non diligentibus,
illudis fugientibus- .

Er præcavens in futurum, & tactus do-
lore cordis intrinſecus: Delebo, in-
quit» hominem quem creavi.

Antequam Principibus proponamus exem-
plar juſtæ juſtitiæ, libet quærere, cur Deus

ſolo

Luzxtsvi
cor Dei
vulnerate

4

ℳ

P

in Cap. VI. Geneſis. . 5

ſolo ſemper in corde vulneretur. Oculis, cri-
nibuſque ſponſæ ſauciatur in corde: hominum
impietate corde dolet. An totus Cor Deus eſt,
ut quaqua dirigas jaculum, Cor ejus vulneran-
Pial.33. 166 dum ſit? At, Oculi Domini Juper juſtos. Dex-
Plal. uj. tera Domini fecit virtutem. Omnibus æquè

16, membris, ſi propriè loquamur, Diwinitas ca-
ret: ſimilitudine, omnibus eſt inſtructa. Quod
Rev ames. Cllin ita ſit, cur ſolum Cor vulneri patet? Nimi-

rum cæteris credo membris vulnera excipit, ſed
Soperier de ſolius cordis vulneribus conqueritur, quia
ailiget. amoris ſedes cor eſt, quo ſauciato, queritur in-
rmis licere ſibi amare hominem. IIIa ſentit
Dominus vulnera „quibus cor languet, debi-
Dei amor litatà in eo erga nos dilectione. Unum ſibi
in no integrum ſupereſſe cuperet cor, quo nos vehe-
Dei miſera henter amare poſſet. Ideo, laniatis membris
cordia. omnmibus, quoad vixit, vulnerari ſibi pectus
noluit, quod lanceæ poſt mortem expoſuit; tum
negligens integritatem pectoris; cüm jam vit
„ functo diligere non liceret. Vix reſurrexit,
Pes, a Chm Joanmi in Apocalypſi viſus eſt præcinctus
nis oculis, aureâ zonâ ad mammillas, ſolius videlicet cordis
Ra m, plagas curaturus, ne fortè ſuas oves infirmiùs
amare, amaret. Nimirum cum Deo agitur, quemad-
iaeégus modum cum milite, ſeu cum Oratore agere-
Zbnt tur. Hi enim, ſi aliquod amputandum mem-
Prum foret, linguam, ac dexteram reſerva-
Superior rent. Hic ut perorare; ille ut pugnare poſſet.
a ſub. Ita Deus, ſi dextera, ſi oculus, ſi lingua vul-
neretur, haud ejulat, unum ſi cor ſanum ad
amandum ſuperſit. Quin & in Vicario ſuo Pe-
tro id expetiit, quando de ſolo eum amore ter
interrogat. Equidem, ſi res examinetur, ma-
is de fide interrogandus, vel de conſtantiâ vi-
ebatun „ qui timore defecerat à Domino.
Chriſtus tamen unam charitatem quærit in
Ciementis Petro, quem ſibi ſubrogaverat. Domino ſat eſt,
in Sape ſuas oves & a ſe, & à ſuis amnari poſſe. Nunc
oe.. convertamur ad Principes. Deus ergo præca-
vens in futurum; & taétus dolore cordis intrinſe-
cus“ Delebo, inquit, hominem, quem oreavi.
Lapfis in. Minùs dolet patratum facinus „ præteritque
dugen. quod præteriit: de futuris avertendis flagitiis
dum. ſecum ipſe meditatur. Cur ergo in Eccleſiæ
Paſtoribus tanta ſollicitudo de poœna criminis

Jam antiqui, cujus nec timetur damnum, & pe-

nè memoria obſolevit? Unde gravis cenſura in
eum; qui, & ſecretò peccavit, & tremens tuos
ante pedes, vadem tibi Deum dat ſuæ pœni-
tentiæ, ac futuræ probitatis. Si nihil in po-
ſterum timeri poteſt, ſupplicium eſt quod infli-
gitur, non pharmacum; pœna, non pœniten-
tia. Præterea doleas Tu prius oportet, quam
reus. Tactus dolore cordis, Delebo, inquit Deus
bominem. Præliba, quam inflicturus es poe-
nam: potionem fortè mitigabis, ſi ejus ama-
ritiem præguſtes.

Delebo, inquit, hominem, quem creavi à
facie Terræ, ab homine uſque ad ani-
mantia, à reptili uſque ad volucres

Soli piſces in everſione creaturarum trium-
phant, immunes à ſupplicio. Verùm;, cur
non una aves pariter ac piſces clades involvit?
Nimirum contubernales homini aves ſunt, non
Amie] im- item piſces. Nocuit ergo avibus ſocietas ho-
bii. minis, quémque oblectarunt cantu, ejus in-
volutæ ruind ſunt. Nec ipſæ pennæ ſatis
Ethicæ Tom. I.

volucres ab homine ablegarunt: cumque inco Pecestum

lumes piſces, & aves pereuntes contemplor, veze erzen

. . 2innoceniis
exclamo: Præſtat inter procellas quati Oceani zus.

ſævientis, quam ſereno frui cœlo ſociutn Præ-
varicantis. I nunc & innocentem te jactato,
quamvis lilio pudoris coronere, ſi amiciti
jungare fosdatis.

Facies tibi arcam de lignis læigatis.

Itâne? Ornamenta in ipſo pereuntis mundi
funere conquiruntur, cladéſque inter & ſup-
plicia rude videri poterat Opus, ſi Arca ex
lignis non lævigatis Ccompingeretur? ſcilicet;
inter fletus & fluctus metuendum erat, ne na-
vis undis incultior innataret? aut permagni in-
tererat, lævem, an rudein aquarum furor ar- Dei miſeri.
cam extunderet? Equidem duo extare cenſeo "ordia.
documenta in ligni ſuperficie politiori. Primum Modeftia
illud eſt, ornatiorem imperaſſe Dominum Ar- nuſzuam
cam, quôò in extruend plus temporis impen- Hicienda.
deretur; ac proinde pœnitendi quoque pro-
duceretur terminus. Magis enim dilatione Templo-
ſupplici, quàm ornamento aſyli Deus miſe- mum orna-
ricordiarum oblectabatur. Quærit puniturus iu.
Deus iræ ſuæ moras, cupitque retineri, etiam
cum dexteram ad ſæviendum protendit. Hinc
eſt, quod Sodomam everſurus, divertit ad
Abraham, convivium non recuſat, in quo
epulatum credo illum ſuæ magis indulgentiæ
Agnum; quàm vitulum Patriarchæ. Delicatins
inſtruxit Angelo convivium ignis perituris
urbibus aliquantulum ſubtractus, quâm ſup-
Poſitus dapibus excoquendis. Non ergo mi-
rum, ſi moras nectit in concinnitate Afcæ
aquis mundum ſubmerſurus, qui in epulis mo-
ratus eſt, urbes igne everſurus. Alterum eſt: Parva.
nihil velle Deum à juſto negligi. Ne pereun-
te quidem mundo licet ornatum contemnere.
Plerique quovis tumultu quamvis mimimo, ab-
repti, omnia ſuſquedéque vertunt. Advenit vix Regula.
hoſpes inopinato: videas mox, & violari ſilen- ra Aſer.
tium, & orationem ſpermi, & oculorum rum- siiam in-
pi fræna, & ſermonis ſerpere libertatem. Proh ter hoſpites
dolor! Dedolatur Arca viſura excidium orbis &tma
terrarum; & hominis decus, pudor, religio
calcantur, unius adventu advenæ? Abraham
excipit Coœlites domi: non ideò tamen uxor
pudoris obliviſcitur; latet enim in ſecretio- Hoſpuali-
ri cubiculo cautior, non hberior. Iiaac pro- 1as.
mittitur: adhuc tamen in officio familia eſt.
Nec Sodomis in domo Lothi hoſpitium in-
compoſitum. Ibi obſtructæ fores, quæ An- Ueiformi⸗
gelis paterent tantum; nec aut exire in publi- iee.
ca lætitia filias, aut intrare cives furente auda-
cid permitterent. Excœcatur Tobias: non ideò
juſtitiam negligit. Æigrè tulit hedum domi
perſtrepere, timétque crimen tantis implica-
tus curis & paupertatis & Cocitatis. Nihil
omittendum juſto, ſive Angelos paſcat, ſive
oculis orbetur, ſive mundus ſuis ſedibus con-
vellatur.

Manſiunoulas in arca Jacies.

In tanta cadentis naturæ confuſione quan- dicum.
tus in arca ordo! Terris æquora commiſ- ſpeézio⸗
centur, natat Ur um Mugile, arbores fe-
runtur in aquis, coralla in montibus emicant:
& tamen in Arca manſiunculæ extruuntur, & Serei
ſuis quæque locis animantium, hominumque“
receptacula diſtinguuntur. Nuſquam ergo
2 ⸗

16

importuna manſionis diſtinctio eſt, quæ op-
portuna Deo viſa, etiam cum mundi totius
promiſcuum funus plorandi tantum materiem
proponeret. Sic, cùm ab exercitu Judæ Ma-
chabæi ferè omnes defluxiſſent, & ſoli octin-
genti remanſiſſent, adhuc tamen ordinem ſer-
vaverunt, qui ſervari ſolet in magno militum
numero. Et diviſi, inquit, ſunt equites in duas
partes, & fundibularii, & ſagittarii præibant
exercitum. Adeò ubi vix numerus erat, ordo
ſervari debuit, ut vincerent. Octo in ligno
Animæ, quibus intus præerat Noë, quibus foris
ſtrages imminebat, & nihilo minus Dei juſſu
manſiunculæ fiunt. Quid timendum in tanto
terrore? An fornicari lubebat, ubi vivere vix
licebat? Num voluptati locus, toto morte ſæ-
wiente atque graſſante terrarum orbe? Quid
in Arca timuerit Deus, ipſe novit. An ſubre-
pere potuerit in Arcam voluptas, affirmabunt,
qui uxorem Cham prægnantem ex Arca egreſ-
ſam aſſeverant. Nimirum tutior ab aquis;,
quàm ab illecebris Arca fuit. Quique, nuda-
to Patre, riſit, haud veritus fuiſſet ludere na-
turâ pereunte. Quòd ſi periculum abfuiſſe
dixeris, eo in ſententiam tuum, dummodo fa-
teare, etiam ubi nihil timendum eſt, manſio-
nes prudenter fabricari. Scias tamen non pe-
riiſſe, ſed natam inter undas Venerem; quæ
Protheo non conſtantior, ſed ſagacior, & Piſ-
cis in undis eſt, & inter ignes Salamandra.
Denique luxuria vivit in morte.

Luxziria
aehiqiee ſee-
Vit-

Ordo ſer-
vandus.

x. Mach. 9.
II.

Luxsria
rabiqise.

Ordo ſer-
vandus.

Et bitumine linies intrinſecus & ex-
trinſecus.

ui babitat in adjutorio Altiſimi, in pro-
tettione Dei cæœli commorabitur. Cur igitur
tantùm bituminis affricatur Arcæ, cui Deus
excubabit? Immo ut eam Deus tueatur, li-
nienda eſt diligentiſſim?è. Neque enim eos
Deus defendit, qui pericula advocant, ſed eos
qui diſcrimina propulſant. Joſeph ſolus Domi-
udentis am alloquitur: ſinit eum Deus in eas calami-
in Deo, ſza tates incurrere, quarum periculum non penitus
Cireumſpe- declinarat. Nudatur Suſanna: & à Deo per-
Stio quo⸗ — . .
zue. mittitur, non quidem eſſe, ſed haberi adulte-
ra. Itaque non imprudentior ideò eſſe debes,
quòd te Deus protegat. Salomoni Pax à Deo
fuerat: ejus tamen vel lectulum ſexa-

Qui

Zl. 90. I.

Oecaſio fis⸗
Lienda.

Graiia coo- .
perandum. Pr. omiſſa
ginta fortes ambiunt ex fortiſſimis Ifrael.

Gectto abi. habitat in adjutorio Altiſſimi, is non quaſi ſe-
zue. curiùs vagabitur, quò eum voluntas impule-
rit, ſed in protectione Dei cœli commorabi-
tur. Regnum, quod Davidi Dominus ſpopon-
derat, non præſtolatus ipſe domi eſt, ſed armis
Hmini- belléque quæſivit. Promiſſum erat: ſed debuit

ur non f- Comparari. Et quamvis inunctus oleo, ſangui-
dendum. ne ſœdatus eſt, ut perveniret ad ſolium. Rur-
Confdentis ſus, Cur intrinſecus oblinitur? an non ſat fue-
in humini- rat extrinſecus liniri? Nam, ſi aqua pervaſiſſet
bus vans, ligna, haud illi ſuperficies bituminis intima ob-
ſtitiſſet. Puto, quod Deus magis eos per in-
timum bitumen beneficii memores, quàm
periculi expertes eſſe ſtatuerit. Quòd ſi Arca,
non arca modèò eſt, ſed quidquid animi naufra-
gium avertit, intelligimus Corpus pariter &

Religioſt 2. E.
Bae W. Mentem muniri oportere; nec ſolos illis exter-
igioni: nos hoſtes, verum & domeſticos ac familiares
ſuzc. metuendos. Didicit hoc, docétque & Nos irri-

ſus a filio poſt aquas, & Loth deluſus à filiabus
poſt flammam, & Iſaac à fratre ſeductus, & à

Oliva

fratribus proditus Joſeph. Poma non rarò, quæ Religionis
extrinſecus ſtipula munit, intus vermis corro- S
dit. Intus periculum eſt, clamat Hieronymus, igieſi.
intus eſt hoſtis. Periculum in falſis fratribus, ait 2 Cor rn.
Apoſtolus. Fremebat adverſus Chriſtum rabies 6.
Scribarum & Sacerdotum: at qui manum in
paropſide intinxit, ille eum prodidit Pha-
riſæis.

Oſtium autem Arcæ pones ex latere.

Clementiam ſuam Deus exhibet, non oſten-
tat. Neque enim januam ſalutis in fronte Ar- Confeſari
cæ collocavit, ſed in latere extructæ Machi- er7
næ; ut is, qui ad poœænitentiam recipit peritu-
ros, ruborem latebràâ minuat accedenti, non
verò tubâ obſtrepat lachr ymanti. Liceat con-
fugienti portum tenere ſine facibus Turrium,
ſine publicatione ſui reditus ad gratiam. Au-
diatur in angulo etiam is, qui peccavit in
plateis. Permittatur erubeſcenti clandeſtina di-
vwinæ amicitiæ reparatio: & ſi Arcæ oſtium
affinxit lateri, tu illud Puppi non figas, ad
pompam victoriæ tuæ, & alieni naufragii.
Nathan non in foro, ſed in cubiculo Davidem 2, Reg. 12.
corripuit. Apoſtoli noctu, ut plurimum, piſ- I.
cabantur. Si Thamar velata peccat, tu eam non uc. 4: 5.
palam exuas. Bombyx clanculum vela, quibus Gen. 38,
tegamur elaborat. 15 .

EX CAP. VII. GENESIS.

Adhuc enim & poſt dies ſeptem ego
pluam, &c. Ingredere Tu, & omnis
domus tua in Arcam.

Ur ante ſeptem dies, quàm cœli cata- Proeraßi.
ractæ aperirentur, Noë cum univerſa Patio.
familia in Arcam ingreditur? Nimirum, ut
ejus commotos exemplo homines ſcelerum
quam citiſſimè pœniteret. Tum etiam; ut
doceremur, non expectandum eſſe in diſcri-
mine punctum extremumm. Non;, cum plue-
re incipit, tunc ſubeunda eſt arca, ſed lon-
gè antè. Unde eorum ridet Auguſtinus poœ-
nitentiam, qui morituri de ſalute incipiunt
cogitare. Infirma enim eſſe ſolet infirmo-
rum converſio.

Et inoluſit eam Dominus de foris.

Ut intelligeret Noës omnia ſibi licere in Dei miſeri.
Arca, ubi ſumma cum poteſtate præerat, sordia.
Præterquam eos ex Arca dimittere, quos Do-
minus in eam ingredi juſſerat. Quaſi dice- ementia.
ret Deus, ſolum oſtium mihi reſervo, Tu de
reliquis pro tuo arbitratu ſtatue. Itaque facilius
claves Regni cœlorum tradidit Deus, quaàm
clavem Arcæ. Nimirum Deus, qui omnes Excomma-
homines vult ſalvos eſſe, & neminem vult pe- nicatio ra-
rire, retineri cupit omnes in Arca, fore ſpe- re H.
rans, ut bonorum exemplo virorum impii ali-
quando convertantur. Rursùs de foris Arca clau-

ditur, ut reliqui videntes oſtium non eſſe in po-

teſtate Noë, non illi moleſti forent, ingreſſum
petendo. Proh quantis nos moleſtis exime-
remur, ſi vectem foris omnibus patere velle-
mus; hoc eſt, ſi palam divinæ legis cuſtodiam Human;
profiteremur! Nec ille invitaret ad nugas, nec

alius

timores
Vincende.

Luc. II. F.
Eruseſeen-
sia Evan.-
gelii do-
a mmda.

in Cap. VII. Ceneſis.

alius ad theatra traheret, nec potentior inflecte-
ret à rigore juſtitiæ, nec eollega ab officiis Re-
ligionis removeret. Verùm omnes intus clau-
dimus oſtium, & quidem cum ſponſa myrrham
etiam peſſulo infundimus: at id adeuntes non
arcet. Quoties enim janua ſponſæ pulſata eſt?
Etiam nocte intempeſtà ille apud Lucam, ami-
ei fores pulſavit, ut tres ab eo panes accipe-
ret. Sanè ſi de foris clauſum oſtium viſum fuiſ-
ſet, abſceſſiſſent, qui oſtium quaſſabant. De-
foris S. Auguſtinus vectem admoverat; qui
cubitalibus characteribus inſcripſerat, ne
quis coram ſe procaciuùs loqui auderet. Ber-

nardinum Senenſem vix adventare ſocii eminùs

intuebantur, cum illicò ſermones, ſi quos im-
pudentiùs inſtituerant, reformabant. Horum
permulta addi poſſunt. Roſa, ſi quas palam
ſpinas præfert, intus occuleret, liberius decer-
peretur. Palam dumos oſtentat, & ideò ve-
nerationi eſt, nec facilè carpitur. Anguis, ſi
venenum in cute diffuſum geſtaret, cautiùs à
circulatoribus tractaretur. Enſem vagina re-
cluſum nudis verſamus manibus: acies enim
latet, licèt inſit. Libertas conſcientiæ ſi lædi

non vult, palam terreat temerarios; alioquin

ridebitur, & circumferetur. Atramentum cry-
ſtallo incluſum etiam candidiſſimis ornatus
phaleris geſtabit impavidus, nullo metu ma-

cularum; à quo refugeret, ſi vitro non con-

Tribulatio
cuinam
nocsat.

Mundi
contem-
bptus,
Philip. 2.
20.

Tribulaiio
tilss,

1. Cor. 4
12⸗

bid. 7. 32,

30.

cluſum, ſed ſuperfuſum foret. Vaſe pellucido
continetur: videtur, ſed ridetur. Denique
ſpernitur, quia inficere non poteſt, licèt emi-
cet, & in vitro minax fulguret.

Er multiplicatæ ſunt aquæ, & elevave-

runt Arcam in ſublime à Terra.

Edes obruebantur ab aquis, altiuſque hu-

mi ſubſidebant, & arca elevabatur aquarum

eluvione. Et quidem hujus tanti diſcriminis
ſatis aperta ratio eſt, ſed occulta nimis do-
Gtrina. Ædes deprimebantur, quia non mo-

dè ſupra Terram extructæ erant, verùm radi-

cem,dhoc eſt, fündamenta altiùs in terram de-
miſerant. E contrario Arca extabat ſupra
Terram, ſed fundamentum in Terram non je-
cCerat. Quare, creſcentibus aquis, velut alis eve-
Cta, elevabatur. Neque dicas, ædes lateritias,
arcam ligneam fuiſſe. Nam non omnes lateri-
tiæ tunc ædes fuere: & quamvis lignea arca,
ſi fundamenta infra ſolum habuiſſet, aquis
obruta mergeretur. Itaque areæ profuit; non
dimiſiſſe radicem humi, quod aliis molibus ob-
fuit. Hæc enim verò tota ratio eſt, quare æ-
rumnis opprimantur impii, juſti verò erigan-
tur. IIh radicati in terra ſunt, hi ſupra Ter-
ram extant. Vide Paulum ſine fundamento in
Terra, cum ait: WNoſtra autem converſatio in
cœlis eſt. Cæditur, lapidatur, in profundo ma-
ris jacet, nihilo minus aquæ multæ feu maris
ſævientis, ſive furentis invidiæ, Arcam corpo-
ris, & mentis ejus deprimere non potuerunt,
quò minus ad tertium uſque cœlum efferretur.
Vide, quo modo inter aquas elevetur cor Pau-
li, in terra quidem exiſtens, ſed non funda-
tum in Terra. Maledicimur, & benedicimus;
Perſecutionem patimur, & ſitſtinemus. Unde cu-
piens hanc artem Chriſtianes omnes doceri, cla-
mabat: OQui utuntur hoc mundo, fnt tanquam
non utentes. Ouli habent axores, tanutim non ha-
bentes. Qui enim uteretur, non verò hæreret
Ethieæ Tom. I.

7

Temporalibus, iis labentibus liberior, non

triſtior foret. Quare monebat David: Divitiæ Pl. 6r. 1t;

Ii aftuant, nolite cor apponere. Didicerat enim
tranſitoria bona tranſire, & ſecum cor rapere’,
ſi us mens hæſerit. Quoties hiſtoriam Jobi me-
cum animo repeto, videre mihi videor ani-
matam Arcam aquarum copid erectam ad
Deum. Si cor viri radices egiſſet in amore filio-
rum;, obrutum ac involutum pariter cum aliis
in ruinis ædium jacuiſſet. Quia tamen dile-
xXit, ſed corde in ipſis non fixo, ides nuncio
mœſtiſſimo concuſſus, elevatus ad cœlum eſt,

non in mœroris profundum detruſus. Ibant Act. 5. 4r.

Apoſtoli gaudentes à conſpeétu Concili, quum
digni habiti ſunt, pro nomine Jeſu, contumeliain
pati. Hi procul dubio, ſi cor in honoribus ſæ-
culi defixum tenuiſſent, ploraſſent inter inju-
rias; non exultaſſent. Vis ædes ſpectare funda-
tas in terra? Intuere Saül deſperatA victoria
mortem implorantem. Contemplare Heli de
Arca, quàm de divina voluntate, ſollicitiorem,
ad nuncium cladis, fractis cervicibus, expiran-
tem. Vide Aman, in honore adeò radicatum;
ut unius Hebræi ſalutatione fraudatus, in ipſo
imperio animum erigere non potuerit. Mitto
Catones, Lucretias, Cleopatras, atque id
generis portenta complura; quos fixum in
terrenis cor coëgit in adverſa fortuna manus
ſibi inferre; ut in tanto innocentiæ fulgore
ſervatæ, teterrimi ſupplicii carnifices contra ſe
facti, cruore injuriam extergerent.

Quindecim cubitis altior fuit aqua ſuper
montes, quos operuerat.

Væ mundô in hac ſcelerum eluvione! Nec
ipſi Montes aquis extare poſſunt. Remanſit,

Eſt. 7. 1.

Bacchana-
iae

inquit, ſolus Noz, & qui cum éo erant in Arca.

An non videtur vobis Arca illa Nos adumbra-
re Chriſti Arcam, in qua ſola; Bacchanalibus
hiſce feriis, imò furiis licet nobis evadere allu-
vionem; à qua nec altiores quidem Montes ſa-

tis ſunt tuti. Nugantur, vagantur, rident, fu-

rutit hi quoque, qui, aliis temporibus Cæteris
in Evangelica perfectione altiores videbantur.
Aquarum copia valles Montibus exæquavit.
Retinent quidem Montes aliquam nunc quo-
que celſitudinem, præ campi planitie: verum
ſub aqua exterius inſaniunt, quamvis ani-
mo graviora flagitia deteſtentur. Hi ſolùm tu-

ti, qui in Arca cum Chriſto ſunt, ſen hic in

Templo orent, ſeu alibi pfallant ſuis in cordi-
bus Domino. Utinam in Arca redivivus Cham
non deliteſcat; qui vix egreſſus è& templo, Pa-
trem in Cruce nudum irrideat, ſeſeque per-
euntibus periturus aſſociet. Cæterum noſtrum

hoc illi diluvio quam ſimillimum dicere non
audeo; quod fateri cogor & deterius & ſævius.

ITbi enim Caro periit, hic perimit: illud peena
fuit, hoc culpa eſt: in illo purgata eſt Terra;
in hoc polluitur: per illud erimen extinguitur,
hoc verô ſcelus augetur: ibi peccatum plecti-
tur; hic tegnat: denique ibi fertur aves coœli
cum hominibus periiſſe, hic aves maétantur
ad delicias; ut homo lautiùs luxurietur. Non
mirum ergo, fi plus quàm Noë in hac Arca;
quando eluvio iſthæc flagitiorum periculoſior
longè eſt aquarum inundatione. Mirum magis;

queod ibi aquæ nocuere; hic vina nocent. I1

extra Arcam vinum guſtari cœpit; hic in
Arca bibitur, immo ipfa Arca calix vini eſt,
ſed Virgines germinantis.

B 3 E .

EX CAP. VIII. GENESIS.

Recordatus autem Deus Noës, cun-
Siorumque animantium, & omnium
jumentorum, quæ erant cum eo in
Arca, adduxit ſpiritum ſuper ter-
ram, & imminutæ ſunt aguc.

EPTUAGINT A. Et memor fuit Do-
minus Noz, & omnium beſtiarun, & om-
nium jumentorum, & omnium volatilium,
& omnium reptilium repentiun, quæ erant
cum eo in arca. Quæro hoc loco primùm,
cur Deus, qui recordatur omnium animan-
tium, non recordetur quoque omnium homi-
num, qui erant in Arca, ſed unius duntaxat
memor Nos deſcribatur. Itâne? belluarum
Deus memor eſt, immemor verò hominum?
Osio cum Enimverò hominum tanta debet eſſe conjun-
Superiore. Ctio cum capite, ut unum cum eo ſint. Ideéô-
6 edien. que qui recordatur Noë, recordatus quoque
perhibetur reliquorum, qui unum erant cum

Suterior ipſo. Tum quæro, cur Dominus priùs memi-
zaz nerit jumentorum, quàm volucrum? Puto,
ut doceantur Superiores, non pluris facere ſu-
Perſona. Plimioris ingenii, quam laborioſioris virtutis
ram acce-⸗ . . . .
piio. vwiros ille volat: ſed iſte onera geſtat. S Deum
imitaris, jumenta præferes avibus. Principes
quoque diſcant, non zttendendam eſſe penna-
rum diſcolorem pulchritudinem, non vocis ad
modulos compoſitæ illecebras, ſed promerita
Pei wiſe. deſudantium, & laborum patientiam. Nobi-
rizord'a lior ille, & blandior: at is operum poznarum-
Ciemenia que tolerantior. Præferatur ergo laborioſus
in Sape- aſlentanti, ſiquidem Deus jumenta volucribus

Fsoré.

prætulit. Adduxit Spiritum. In Hebræo, O.
tranſire fecit Deus ventum ſuper terram, & quie-
verunt aquæ. Utram expoſitionem ſequar ſ-
cio. Vulgata placet, quæ dum ait Deum ipfum
adduxiſle Spiritum ſuper terram, Dei nobis,
& Miſericordiam, & Providentiam prædicat.
Miſericordiam quidem, quia cùm ublevan-
dus foret orbis terrarum ab aquarum oppreſ-
ſione, ipſemet Deus Spiritum adducit. Haud
ita Deum operatum invenies, cum obruendus
Cap. y. 11. erat Mundus. Rupti ſunt omnes fontes abyſſi
magnæ. Fontes non rumpit Deus, quibus tellus
opprimitur; adducit verò Ventum, quo aquæ
exſiccentur. Quid, quèd ad ſupplicia pro-
niores ſumus, quàm ad beneficia? Ultro fon-
umpats tes rumpuntur excidium mundo illaturi. Spi-
neſeientes. ritus verò eluvionem mitigaturus, trahi „ ad-
ducique à Deo debuit, quodammodo invitus,
Zelus i. & Feluctans. Planè promptius ſpinas natura
siſren edit, quaàm roſas. Hæ vix vere vernant, illæ ve-
rò nunquam cadunt. Providentiam quoque Dei
nobis commendat inductus à Deo Spiritus.
En quo modo non imperat Dominus ſpiritui,
ut adveniat, ſed ſuis ipſe manibus penè dixe-
rim, adducit. Diſcant Superiores ac Princi-

Fuperioy 2 S
& Rex pes, imperium non ſufficere, præſertim, ubi de
ipeme fublevandis miſeris agitur, ſed neceſſarium
vegant.

eſſe, ut manum operi admoveant: Noli dice-
re; Jufli; Reſcripſi. Spiritum deducito, fi re

verd lavari mundum cupis eluvione. Ad infli-

gendum ſupplicium Juſſſſe, aut Reſcripſiſſe

quæ vitam peperit.

Oliva

ſat eſt. Vix enim, audito imperio, dirumpen-
tur cataractæ abyſſi magnæ. Verùm ad leren-
dam opem ærumnofis vox non ſufficit, niſi tuuis
ipfe brachiis jacentem erigas. Illud expendi H
quoque debet; per Spiritum undas exhauriri, quæ olim
à quo in principio mundi undæ fovebantur. exruxe-
Wiritus enim Domini ferebatur ſuper aquas, Ca. 5
ſeu, ut alii vertunt, Incubabat aquis, fovebadt-
que aquas. Diſcas velim Obedientiam à vento;
nam qui aquas olim fovit, ad Domini vocem
aquas delet. Diſce quoque nullius ſpernen- Lapf opri⸗
dam eſſe induſtriam. Qui enim eluvionem fo- mi Aunt.
vere videbatur, eluvionem exhauriet. Ventus
aquas fovit, ventus quoque aquas exſiccat. Di-
ces, non unum fuiſſe ventum, qui aquas fovit, &
qui aquas deterſit. Eſto. Hoc quoque placet. 'ſecuto-
Ergo non omnis ventus timeri debet, ne inun- dun: Pro-
dationem pariat, quòd unus aliquando ventus tebtores.
eluvionem foverit. Sanè Auſter nubes cogit, .
Boreas verò nubes diſſipat. Ab imprudentiore Delnz 22:.
olim Monacho facinus admiſſum eſt. Noli eo, qus ani⸗
propterea Monachos omnes ad Crucem ra- gas Herde⸗
pere. Siquidem ſi ille urbem prodidit, is ur:“
bem ſervabit. Si alter pudorem perdidit, alter geizzio nen
pudicitiam tuebitur. Nubes coguntur à vento, Abes infa⸗
ſed non omnis ventus nubes coacervat. Aquilo ma eſſe os
. 2 Dunius im⸗
exſufflat procellas, non excitat. Aconita & pruden-
terra ſuccreſcunt. Verùm non ubique germi- Sism.
nant, nec quævis tellus fert toxica. Erumpunt
venena in agro; at flores quoque & fruges
prodeunt. Unde venena erupere, quibus in-
terimus, inde vitæ remedia pullulant. Apoſto-
lorum è cœtu prodiit, qui Chriſtum perderet;
prodiere ex eo, qui Chriſtum annunciarent.
Unus Salvatori Crucem paravit: undecim al-
taria illi erexere. Adeò Cœnaculum, quod
Salvatorem extinxit, ſalutem toto mundo gro-
pagavit. Una Petri lingua, quæ Chriſtimn emn-
ravit, Chriſtum evangelizavit. Idem Goliæ
gladius, qui tantam Iſraelitarum ſtragem edi-
dit, Iſraeli triumphum peperit, Gigante obtrun-
cato. Mandibula jumenti, quæ paleas vix com-
molere poterat, in mann Samimis mille viros
cecidit. Variantur eventa rerum; quodque
aliquando exitio fiit, adjumento KX⸗ Non
unius indolis ſur „ qui unius ſunt nominis.
Omnis ſpiritus ventus appellatur: ſed tempe-
ſtates alius invehit,; alius evehit. Væ nobis;
ſi omnes aquas horreremus, quòd earum ple-
raſque ſalſas experiamur. Pependit è quercu
Abſalom comà ſuſpenſus: num ideò radi undi-
que debemus, ne pendeamus. Utinam pendu-
lus adoleſcens timere docuiſſet in cæſarie la-
queum. Quod ſi comitur coma, quæ aliquando

ſuſpendit Principem: quare Sacerdotes omnes,

omnéſque Monachi vocantur ad ſupplicium,
& exploduntur, cum eorum ahquis in verita-
te non ſtetit? Horreantur & Seraphim, &
quorum cœtu Lucifer rebellavit. Agantur
in crucem Apoſtoli, quorum unus prodidit
Salvatorem. Ceſſet ſponſa expetere oſculum,
quando latuit in oſculo proditio. Quid mul-
tis? unumquemque explorare debemus, ante-
quam damnemus. Non enim quævis mulier
impia eſt, quia earum pleræque Megæræ ſunt.
In Apocalypſi è mulieribus aliam reperies me-
retricem magnam, aliam cinctam ſtellis, ſo-
léque indutam demiraberis. Denique mulier
Heva „ quæ mortem intulit; mulier Maria;
. Homo Adam, homo
Chriſtus eſt. At hic innocentiam reduxit, ille
innocentiam ablegavit. Adduxit ſpiritum

in Cap. VIII. Geneſis. 19

ſuper terram, & imminutaæ ſumt aqua. Poſt elu-
vionem immiſſus Spiritus; hoc eſt, ventus tem-
peſlates ciere ctepit. Sanè tunc iratus maxime
videri potuit Deus, cum, poſt imundationem,
yizulatis Procellas excitavit. Verùm miſericordia fuit 3
& lenmstis quæ Ira credebatur. Poſt ventorum irruptio-
illes ſunt. nem, aquæ imminutæ ſunt. Non ergo furit
Dominus, cum putatur furere. Aquæ pec-
catorum, quæ diù exundarunt, tempeſtatibus;,
hoc eſt, Lentationibus, minuentur. Tu ergo,
qui in Arca cum Nos reſides, noli timere,
cùm poſt inundationem precellas experiris. Hæ
ſiquidem non te quatiunt, ſed aquas perdunt.
Tibi militat, quod te oppugnat. Minus vitia
averſarere, ſi te mitius vitia pervaſiſſent.
pei euræ« Recordatus autem Deus Nozë. Stupeo ſanè, dum

Je commi- hæc mente revolvo. Non enim exoratus di-

ere den: citur Deus à Noë, non exaudiſſe Noëmum fer-
atgue Ti- tur, nec miſertus ejus dicitur: ſed tantùm
bulationi- recordatus. Audeo dicere, ne ſemel quidem
oravit Noë, ut mundus demerſus liberaretur:
Temiaio- ſed, jactato in Deum corde, ſe totum ei com-
num a- HMiſerat. Ut Job, ita Noë divinæ providentiæ
un cen injuriam credidit; ejus pietatem prævenire ge-
gium et mitibus. Et ideò fortè Dominus recordatus di-
non optare citur Noë, & animantium, non verò uxoris, fi-
nenn. E- liorum, & nuruum ejus: quod hi ægrè ferentes
calamitatem, orbitatemque mundi, opportunè
Dei volun- fort? & importunè Deo ſupplicationes obtu-
erzeNr. lerint pro inſtauratione orbis terrarum: cùm
Batria. animantes & Noéë ne quidem hiſcere auſi ſint;
illæ Creatoris ductum ſecutæ, hic Deo fi-
Trizulatio ſus. Rursus, Deus cur recordatus dicitur Noë,
"manda. & non mifertus. Certè hoc eodem in libro
Mortifea- Deus mifertus dicitur Joſeph in carcere devin-
tionn Mrie. Cti. Fuit autem Dominus cum Joſeph, & miſertus
Gen. 39.21. 1Iiug , dedit ei gratiam in conſpetctu Principis
pei volun- Carceris. Certè, ſi miſer Joſeph in carcere, non
zati confor- felix Noë in cataclyſmo. Si Joſeph infelix inter
mari,. reorum ſupplicia, miſerior Noë in mundi fu-
nere. Quis carcer tetrior Arcâà huc illucque
jactatà, & pene undis demers4? Quare er-
20 Joſephi miſeret Deum, Noeëmi non miſeret?
pelicem e- Nimirum miſer is eſt, qui ſe miſerum credit:
beri in ri. miſer verò nec in naufragio mundi eſt, qui
dalatne: ſe miſerum non putat. Noé nec ſe calamito-
ſum credidit in excidio orbis terrarum: un-
de cuùm ærumnoſus in naufragio Naturæ non
eſſet, Deus illius miſereri non potuit, recorda-
ri potuit. Sic Dahiel, cùm allatas ad ſe epulas
ad Habacuch obſtupuiſſet, exclamavit: Re-
cordatus es enim mei Deus, & non dereliqui-
ſti diligentes te. Inter Leones jacebat penè fa-
me enectus, morti devotus: & nihilo minus
infelicem non ſe dixit. Non enim ait: Mi-
Jertus, ſed, recordatus es mei. Nec dixit: Non
dereliquiſti patientes aſpera pro te: ſed, non de-
reliquiſti diligentes te. Amantem ſe meminit,
non ærumnoſum. E contrario, miſertus, non
4. Reg. 13. Tecordatus Deus dicitur populi ſui „cum ab
a3. Hazaél Rege Syriæ affligeretur. Et miſertus
ſt Dominus eorum. Eorum miſertus eſt, qui
ideo miſeri erant, quia ægrè ferebant inflictam
calamitatem. O felix animus, cui omnis amari-
ties amara eſſe non poteſt! O animæ magnæ
Noë & Daniel! Nec hunc Leones, nec illum
eluvio reddidere calamitoſum. Uſque adeè ve-
rum eſt, Nullum niſi à ſe lædi: quando non
is eſt fulguritus quem cæli fulmen afflavit;
ſed quem intolerantiæz vapor exagitat. Job
Prophetat in fimo : Holofernes delirat in ſe-
rico. Cato legit in funere: Balthaſſar intremit

Dan. 14.
34.

cimo die menſis rupti ſint ommnes fontes abyſſi ma⸗

in conwivio. Mala citria forent in hyeme:
Morus aret in vere.

Et clauſi ſunt fontes abyſt, & cataraölta
œli: & prohibitæ ſunt pluvic de cœlo.

In Hebræo. Et clauſerunt ſe fontes abyſſt;
& feneſiræ eœli, & prohibita eſt pluvia de cœ-⸗
lo. Si clauſi ſunt, quomodo clau erunt ſe? Ni- Ozedientis
mirum Obedientia elementorum Religioſorum alacri⸗.
non rarò obedientiæ coronam detrahit. Ita e-
nim ſeſe divinæ Voluntati aptavere Fontes abyſ- Dei voten
—— . . . 47 . onfors
ſi, ut cùm obſtrucéti fuerint, viſi ſibi ſint ſeſe ob- mari
ſtruxiſſe. Claudi ſe ita ſunt paſſi, ac ſi id effeciſ
ſent. Domini imperium, ſuum opus putave-
runt. Vel certè dicamus, non tam occluſos
fuiſſe fontes, quàm ſe clauſiſſe, quòd proniora
ſint elementa ad parcendum, quàm ad ſævien-
dum. Ideèò, cum fontes abyſſi emiſſuri eſſent Fuherinn
eluvionem, non ſeſe aperuere, ſed aperti, imò mitis.
vi quadam perfracti, perhibentur. Reptimo de- Srn y,i
gnæ, & catarabtæ cæli apertæ ſunt. Idem dquo-
que habetur in Hebræo ipfiſſimis verbis. Er-
go fontes abyſſi non ſe aperiunt, ſed perfrin-
guntur, cum demerſuri ſunt mundum; releva-
turi mundum, ultrò ſeſe conſtipant. Diſcant
aliquando homines clementiam ab elementis.
Nos ultrò ſævimnus, illa ultroô ignoſcunt. Ter-
ra ferrum occulit, ne noceamus. Nos ve-=
16, ut noceamus, ferrum non ſolum effodi-
mus, ſed tergimus, & limamus. Mare quie-
tum ſubridet; niſi violenter incitetur à ventis.
Nec tonaret Aër, nec accenderetur in fulgura;
ſi à terra ſubmiſſi vapores ejus tranquillitatem
non perturbarent. Anguis ipſa illæſa non lædit-
Aconitum innaſcitur ſcopulis, quos nec ſerere
nec metere Mortales ſolent; niſi una eos fe-=
ritas ſaxorum agricolas faciat;, ut legant mor-
tem in ſterilitate petrarum. Adee nos Natura
ad humanitatem inclinat, inſidiarum funerum-
que percupidos. Illa arcet inſtrumenta cædis; ea
nos undequaque venamur, eruimuſque.

Reverſæque ſunt aquæ de terra euntes, &
redeuntes: & cœperunt minui, poſi
oentum quinquaginta dies.

Ubi ſunt, qui Dei miſeficordiam nimiam
ſuperexaltant Iræ ejus? Certé hic ut puniat,
Prodigia edit, rumpendo fontes abyſſi, plu-
vidſque demittendo quadraginta ſolidos dies;
totidémque noctes. Ut verò obrutum mun- Dei iya
dum inſtauret; ſinit à natura curſum peragi
non inſolitum, paulatimque aquæ cœperunt
minui. Nullum miraculum, dum mundus emer-
git; non unum miraculum, cum demergitur.
Non ergo ſolam regnare clementiam in Dei Severira’
corde putemus, quando prodigiis juſtitiam
uti videmus, dum punit, quibus miſericor-
dia abſtinet, cùm parcit. Diſcant hinc quo-
que Principes, non feſtinandum, cum juſtitiæ
ſupplicia mitiganda ſunt. Dirumpantur fene-
ſtræ cœli, ut infecta tellus obruatur: ut verò e-
mergat, aquæ cunctanter exhauriantur. Hinc Decgr
quoque intelligis, vitiorum inmundationem ci- doncg
tô mentem mundumque occupare; din ve-
rô laborandum expectandumque, ut eluvio converſt
ſcelerum ceſſet. Quadraginta diebus mundus & Reno-
adobrutus, vix poſt annum florens emerfit. “
B 4 Spi-

Eon ei Spiritus adducz debuit; euntes & redeuntes a-
wmveti A. quæ minui neſciebant; expectatur diù, iterum

bent Keci F. 2
aivis, non expectatur; eorvus dimittitur, emittitur co-

e lurnba, & mundus adhuc natat. Vix dies ille
ch rſe illuxit, quo licuit Noé ex arca egredi. David

Jon, , a- in momento, in ictu oculi naufragium fecit. At
Um Hogit. quamdiu expectavit? donec ſceleris aquæ ſicca-
rentur. Modô cor eum deſerebat, modèò cica-
trices rumpebantur, modò lumbi illuſionibus u-
ſti, modò mens recordatione criminis tunſa.
Denique, Peccatum ſuum ſemper contra ſe ſte⸗
tiſſe clamat. Caveamus ergo eluvionem; vix
enim emergemus, ſi demergamur.

Cum tranſiſſent 40. Dies, aperiens Noë
fenſtram Atcæ, quam fecerat, dimi-
ſit Corvum.

Noë Arcæ Princeps principatum ſuum in
famulatum vertit: Ipie enim feneſtram ape-
rit, ipſe corvum emittit. Porrò quanta dili-
Senion entia deligendus eſt mundi explorator. Di-
ſe-viat, ur Miſit corvum: verum 18 nequaquam rever-
imperen ſus ad Noë, & cadaveribus ſaginatus Principes
exequaiur. docuit, fruſtra evehi ad dignitates, quos aut
natura, aut ars ſervire voluit. Corvus mundum
inſpicere juſſus, legationis ſuæ immemor, &
ſaginæ memor, ventri non muneri fecit ſatis.
Erras, ſi putas Corvum demutandum immu-
tatione dignitatis. Ibit; ſed non revertetur.
Mundi arbiter prodit; & Noëmi proditor ca-
daverum prædo fit, verſo in rapinam magiſtratu.
Quid? quod ex arca ubi Columbæ;, ubi Aquilæ,
ubi Phœænix non deerant, unus emittitur Cor-
vus, luſtrandéque mundo is deſtinatur præ om-
mibus, qui poſt omnes ne nominari quidem
debuit. Nec Cham fuit, qui Corvum dele-
git: à Noë naufragantem mundum diſcuſſu-
rus Corvus emittitur. Ut propterea miran-
dum non ſit, ſi aliquando qui Noë non ſunt,
eos deſtinant ad munera præſtantiſſima, qui
Corvi ſunt. Seròô intellexit Vir ſanctus aptio-
sà Bigni- rem Columbam eſſe ad id muneris, quam Cor-
kat es non . . . . .
Polinci,ſed vum. Quamquam emm illa ſimplicior, hic ca-
Janckiores, daveribus familiarior eſt; unde illa fidelior, hic
eele voracior eſt. Præterea ubi de mundo ſordibus
gvehaminy. Oppleto ferenda ſententia eſt, felicius Colum-
ba ablegatur, quam Corvus. Corvus quidem
noſcit cadavera, ſed & eſurit. Peritior ille Po-
liticus ſcelerum eſt: ſed & cupidior. Depre-
hendit crimina, ſed & amat. Simplicior illa,
& vix nomina ſcelerum callens: verùm et-
ſi non omnia noſcit, omnia tamen horret,
omnia defert, omnia plectit. Malo Colum-
bam emittere, quam Corvum. Corvus dete-

Rer ige

regat.

Dignitas
eui on fe-
enda.

Reforma-
gores &
zuntii.

get purulenta, ſed non prodet; eis oblectabitur,

arcæ immemor, nec memor Noëé. Columba
minus feliciter ſordes indagat, ſed felicius
evadet, & ſanctius deſeret. Redeundo indi-
cabit, ſuo reditu & ſilentio, deeſſe innocen-
tiæ locum in agris, ubi pedem figat. David
de poſt fætantes aſſumptus ad regnum, licèt Co-
lumba,tamen regni gubernacula fortiùs tractat,
quàm tractavit Corvus ille verſipellis, & ater,
vel in purpura, Saül. Utinam 10 Principes nof-
ſent. Verum Corvorum placet fuligo „ can-
dor Columbarum ſpernitur. In aula Herodis
Ehriſtus la Chriſtus albà induitur, ut rideatur. Nimirum,
sula He- apud iniquum Principem, qui candidus eſt,
godss⸗ inſanus eſt. Utinàmque in und Herodis aulaâ
ſtultitiæ teflera Candor ſit. A Romanis purpu-

Oliva

ram ſolus Candor impetrabat. Nullus Magi-
ſtratum merebatur, niſi candidatus. Caveamus,
ne uſquam Candor excludatur a trabeis, ca-
veamus, ne vel in ultima Terrarum Thule can-
didati, non verò candidi evehantur. Proh do-
lorlInſigne funeris & ſupplicii, candor aliquan-
do eſt. Ducitur ad erucem, quem candidati de-
ducunt. Nil atrius candore eſt, nil funeſtius, nil
tam mortale. Albedo, vel vulnerati, vel rei, simylicitas
vel ſcorti argumentum & color eſt. Ceruſſa exeſa eft.
aut libidinem, aut ſaniem fovet. Aut ardes,
aut feœtes, ſi albicas. Væ liliis. Lilio ne gut-
ta quidem purpurarum adſpergitur, quibus
Flores alii inundantur. Unus ſponſus eſt, qui
candidus & rubicundus candorem vocet, ad
purpuram. David, Lilio purior in adoleſcentia,
ex agro extractus ad regnum, Samüeli ne tum
quidem offerebatur ad chriſima à Patre, quam-
vis fratres ejus omnes Divinitas abjeciſſet,
niſi cœleſti oraculo Pontifex in illius exalta-
tionem flecteretur. Tanta innocentiæ ſubit
oblivio, etiam ubi Parens Chriſto deligitur. Sa-
lomonis thronum numeroſa Leonum cohors ob-
ſedit, ne uno quidem ad ſolii gradus Agno con-
ficto. Ubique ſerpentum aſtutia coloratur, Tur-
turum gemitu;, cineréque contemptis. Arcum,
Pacis nuncium, quis renidentem in nubibus aſ-
picit? Quantus verò concurſus ſuſpicientium
Cometem, malorum vatem, urbiumque exi-
tium! Quidquid mortale non eſt, Mortalibus
vix placet: illud nobis ſapit, quod feritatem
aut parturit, aut portendit.

Requievitque Arca menſe ſeptimo, vige-
ſimo ſeptimo die menſis Juper montes
rmenig.

En quoô pertingant tandem inundationes
aquarum. Jactatur arca perſecutionibus, ten-
tationibus, ſed elevatur, & tandem in Mon-
tium faſtigio conſiſtit. Inber abiit: & receſſit. Cant.2, n.
GSurge amica mea, & veni. En quo modo hye-
mis aſperitas, imbriumque procellæ ſpondan
Deo amicam reddant, dignamque Deo. For- Tribulatie
taſſe miſi hyems ſæviiſſet, nec vocaretur Spon- ta s. Tem⸗
ſa, nec ſurgeret. Quis enim in vere ſurgit? Quis
in autumno non ſtertit? Tempeſtas excitat con-
ſopitos & exolutos curis. De cubilibus pardo-
rum ad coronam evocatur Eccleſia. Fuiſſe tan-
tùm inter dura, promeritum Regni eſt.

Emiſit quoque Columbam poſt eum, ut
videret ſi jam ceſalſent aquæ ſuper
terram. Quæ cum non inveniſſet, ubi
requieſceret pes ejus, reverſa eſt ad
eum in arcam: aquæ enim erant ſu-
per univerſam terram: extenditque
manum, & apprehenſam intulit in
arcam. R‚

Nota: Columba non ad arcam, ſed ad Xl ore-
Nos regrefla dicitur: ut intelligeres, non ter Deum.
eſcas aut tectum expetüſſe, ſed Noë. Cum-
que pateret feneſtra ingredi noluit, mii à nor in
Noé reciperetur: ac ſi diceret; Non arcam, Puse E.
ſed manum expeto Noëmi, docens in Deo
nil præter Deum exquirendum efſe. Et ne di-
ceres inundationem aquarum expavifle: Scias
etiam, renitente mundo, ad Nos regreſſam.

Si

1

6

in Cap. VIII. Geneſis. 21

gadicum Si dimifiſti Corvum, ut mundum luſtret,
Juticeset quem dimittere non debuiſti, (quæ namque

Hus enlo- in Corvo fides, cum ſordibus delectetur?) ſal-
gamur, tem emitte poſt eum & Columbam: tum ut

certior fias de mundi naufragio, tum ut cu-
1. zrekore ſtos illa Corvi ſit. En quant prudentia deligi
7¹"" debeat explorator mundanorum ſceletum. Si
geverias. Corvo fidem habuiſſet Nos, tunc; cum Tellus
adhuc ſubſtabat aquis, egreſſus eſſet ex arca.
concioncto- Non enim ille rediit, quamvis nulla terrarum
ves blandi. . 2. .
pPars extaret aquis. Perdita ſane avis, quæ
udicum naufragari cum pereunte mundo maluit, quam
Commiſa: redire in arcam. Naufragium tolerabilius eſt,
tinßdi. quam arca, ſed Corvo. I nune, & jactato de-
vafats. licium eſſe animi corporiſque otium reſidere
in arca, ubi ſuppetunt eſcæ. Certè Corvus
Catle amor alebatur in arca: nihilominus maluit jactari
perdißici. inter undas vel jejunus, vel ſordibus malè ſa-
. tur, quam in arcam regredi. Videas non ra-
Religiani r0 à filiis terræ; ruſticis . fæcéque hominum,
perfectio. Præferri ligones deliciis vitæ religioſæ, & ma-
lunt nutriri cæpis in camporum latitudine,
quàm ſaturari ſiligine in domo Chriſti. Tuta

arca, abundans arca, ſed ſubeſſe debent uni

Noë, quotquot in ea degunt; ſed cum agno
lupus, cum urſo Leo cubare debent imbelles.
Veſcuntur, non prædantur, quæ in arca bel-
luæ recluduntur. Vix columba regreſſa eſt,
M quæ licet aquarum inundatione compullſa ſit ad

omnibun hoſpitium Noë regredi, non tamen ingredi

uave. ſtuduit in arcam, ſed foris conſtitit, & fortè
ibi reſediſſet, niſi apprehenſam reduxiſſet
Noë in priſtinum domicilium. Extenditque
Iapße ma. Manum, & apprehenſam intulit in arcam. No-

nus gorri- ta, extendit manum; non enim cominus, ſed
genda. eminus reſederat. Plane non ſoli Corvo,
„ ſed & Columbæ placet extra arcam vagari &
Siselns degere. Et ille quidem recedit omninô, iſta
gio nonom. verò accedit quidem, ſed non intrat. Redea-
nite s mus ad textum. Quæ cum non inveniſſet, ubhi
cent, etiam . . .
juſu. requieſceret pes ejus, reverſa eſt ad eum in Ar-
cam. Et corvus quo modo remanſit extra Ar-
Eccleſßiaßi- cam, ſi deerat quieſcendi locus præ æquarum
F⸗ Be, g copia ſuperficiem univerſæ terræ obruentium?
catis malia Aiunt in ſuperficie aquarum complura nataviſ-
von lizent, ſe cadavera, ſuper quæ impura Avis reſedit,
is en quas ſordes Columba expavit. Ideéque non
dicitur, quod defuerit quieſcendi locus, ſed
Religioſu quod non repererit, ubi requieſceret Pes
S ejus. Ejus pedi locus defuit;, qui in cadaveri-
fugiaz. bus non quieſcit: cæterum locus Corvo non de-
frnit, cui omnis locus eſt locus. Non ergo ubi li-
bet Corvo conſiſtere, ibi licet Columbæ reſi-
dere. Ad ſpectacula Chriſtianorum permulti
confluunt: Ita eſt, ſed Sacerdoti, ſed Mona-
clao, ſed Virgini eò nefas deſcendere. Ubi Cor-
vum; impurum animal, requieſcere non de-
decet;, ibi nefas eſt, Columbamm immorari.
Margaritum non niſi in concha naſcitur, & è&
Monili duntaxat pro dignitate pendet. Olus vel
Comædia iln fimmo viret. Pes columbæ non ubique quieſ-
Dianaa Cit. LXXK. in ſua verſione aliquid nobis indi-
. E camt fortaſſe ſanétius. Et oùm non inveniſet Co-
ſi⸗. lumba requiem pedibus ſuis, revertit ad eum
in Arcam. Non aiunt: Pedi Iſuo, ſed, Pedi-
en. bus ſuis. Nimirum, fortè non defuit, ubi pe-
idie, dem unum locaret, ſed defuit, ulbi ambos pe-
Nenomnia des ſigeret. Avis prudentiſlime ſimplex noluit
ticent om- Morari, ubi uni debebat inniti pedi. Noluit

n. Grus eſſe, quæ Columba erat: O quàm mul-
gae tas Grues inter Columbas videre, imò lugere

licet!quàm multi ibi reſident, ubi vix uno ſlare

pede queunt! Non diu ſtabis, ſi uno duntaxat Naca o ſer
conſtiteris pede. Gruibus id licet, non Colum.nala.
bæ. Noli reſidere 3 ubi deeſt requies ammbo- g, ze, zi⸗
bus pedibus. In aula cor fortè lcet ſervare pu- ci in e⸗
dicum; at ſervare illud non licet à nugis, ab
adulatione, ab ambitione impollitutn. In thea-
tro pes mentis fortè requieſcit; at pes ſen-
ſuum, ubi quieſcere poteſt in tantà ſermonum
rerumque colluvie, ac fæce? Columba; ubi
caſta eſſe non poteſt mente & fſenſibus, non
moratur. Nequit uno ſtare pede. Servabo cor:
ſed oculos non ſervabis. Mente ſtabo: ſed
non ſenſibus. Gruem imitaris, non Columbam
ſi requieſcis, ubi tantùm uni pedi licet non
labi. Ue ſit ſancta corpore & Spiritu: clamat ,, Gor 5
Apoſtolus. Crede mihi, nec uno ſtabis pe- 33
de, ſi uno conſtiteris pede. David eò de-
clinavit, ubi corde ſtare licuit, non verò oculis.
Totus corruit, qui non totus ſtetit. Lapſus eſt
oculo, lapſus eſt & corde. Vidit : amavit⸗
Quis dabit mihi pennas ſicut columbæ, & vo- bl: 5t. 7
labo, & requieſcam. Quare non optas pennas
Gruum? quia quieſcere volo. Porrò requiem
à columba diſcere volo, non à Grue. Semel
uno ſteti pede, nec ſteti. Ambobus pedibus
ſtare ſtatui. Reverſa eſt ad eum in arcam. Non dapepig
— 2 pericy
ſolum in Arcam regreſſa eſt, ſed ad eum. Non colendass
ſufficit amare Religionem, niſi & Paſtorerd non ſiis
tuum dilexeris. Si placet Arca, placeat & Noë. *⁵.
Fortè arcam diligis, non quia placet, ſed quia Ozedien⸗
ſervat. Si Columba es, Arcam ſimul amabis tia.
& Ducem Arcæ. Imò ad Nos primum, dein-
de ad Arcam repedaſſe fertur. Reverſa eſt ad
eum in Arcam. Noli ergo dicere; Religionem
amo, Superiorem amare non poſſum. Judas
quoque Apoſtolatus celſitudinem dilexit; qua

prodigiis coruſcabat, ſalutationibus honora-

batur in foro, loculis domi abundabat, & non
rarò vocabatur ad epulas: ſed quia Chriſtum Pa-
ſtorem ſuum prodidit, crepuit medius Apoſta-
ta ex Apoſtolo. Audeo dicere, innocentius pec-
care, qui arcam, quàm qui Noëmum odit. Ju=
das, qui Eccleſiam diligebat, ſed Jeſum Le-
cleſiæ caput non amabat, rebellavit. Saülus Ceis um
verò, qui ſæviebat in Eccleſiam, non auten Tuo captte,
ſingulari odio Petrumm Eccleſiæ caput oderat,
ex perſecutore prædicator evaſit. Peficulo-
ſius à Noë, quàm ab Arca recedis. Videamus; erc ezyiz⸗
quid Noë præſtiterit. Extenditque manim, & „icatio ras
apprehenſam intulit in Arcam. Rarò digreſlæ "ahit.
ex arca Columbæ in arcam fedeunt, quia

rarus Noë, qui manus extendat; & verecun-

dantes compellat intrare. Non deſunt Colum-

bæ circa Arcam volitantes: Sed ubi Noë; à Zelus ani-

quo introducantur in Arcam? Non ænea com- z,
preſſa forcipe; non ferreo unco inſixo prudentiſ-

ſimus Præfectus cunctabundam Avem attraxit Lapf, &

in triſtega. Manu ei blandifſimè lenocinatus Yocaiiue

reditum perſuaſit in ſolarium lignei ædifi- vandi,

cii. Cujus ſi nos illecebris uteremur; non Piferesin
Columbas modè divagatas, ſed cruentos acci- ergalagſos⸗
pitres pelliceremus in Arcam vel Eccleſiæ, vel
Coœnobii. Atqui; inquies, ſi Efaias audiatur, orczie.
forcipe Angelus uſus deſcribitur, non dexterà. Pamt, .

Sed ille Carbones ignitos, Nos Filios exuſtos mum manas

tractamus, einere inſperſos, non flammâ mina- onfeari

. iinn; mites.
ces. Mann, manu utamur. Et quidem qui“
voce advocent Columbas in afcam, muki ſunt, Familiari⸗
1 . . 1,= 3 tas dum ſe⸗
qui manu trahant; trari admodum. Unus No cnla,:das
id præfiat. Nugis, munuſculis, ineptiis innu- non lerit
meri ſtudent aucupari columbas. Sed fallimur. Targenn-
Una exemplorum manus Columbas in arcarn ga tone,
inducit.

22

inducit. Chriſtus & Cruce pendens Eccleſiam

Vox exem.
plorum. *
Juperiori
exempla.

peperit. Verbum erat: attamen Eccleſiam non
verbo edidit; ſed vulnere. Ut Eccleſia nata
eſt inter Domini ejulatus, & exempla virtu-
verba, ſed inter vulnera. Sponſa non eſt auſa
reducere peſſulum, oſtiumque pandere, niſi

Zelus ani- Chm ſtillabat & manibus ejus myrrha. Tunc

wmarisns
exemplo
tatiar.

Eccleſiaſti.
ca Juriſdi-
Stio impo-
tens redis-

cendis hæ⸗
yet icis ſine

Eecleſiaſti-
corism
exemplis.

benè reſeratur janua Rehgionis, cum is, qui
aperit, diſtillat myrrhatn, ſed è& manibus. Non
ſufficit, quòd myrrha ſtillet & labiis, ſtillet
neceſſe eſt & è& dextera. Mortificatio non præ-
dicetur tantuùm, ſed & oſtendatur. Verbo: oſ-
tium is aperit, qui eliquat & digitis myrrham: &
Columba non blandienti voce, ſed protenſa ma-
nu reducetur in Arcam. Quod ſi ad vagas trans-
ferre licet Columbam reducem; rogo Noeë-
mos; ut meminerint Noë. Non objurgent re-
deuntem, non abigant, ſed nec contenti re-

Tassa. ſeraſſe ſeneſtram ſubirati & triſtes dicant; in-
2 erigeai. grediatur, ſi Hbet, oſtium patet. Non ſufficit pa-

Superioyp

tere oſtium; protendenda manus eſt, & in-
ducendus, qui verecundatur. Non omnes Petri
ſunt, ut a Chriſto duntaxat reſpecti erum-
pant in lacrymas. Prodigo filio Pater occurrit.

ahaemie- Illud autem meminiſſe te pervelim, Colum-
zas ſubdite bam eſſe non deſiſſe, quamquam ex Arca diſ-

weticuloſo.

Fuperiorss

& Regee
cperario⸗
gumfidem
at qist in⸗

ceſſerit, ibique fuerit, ubi Corvus morabatur.
Etſi rarò non Corvus fiat, qui ex Arca egre-
ditur, aliquando tamen Columba durat, quæ
regreditur. Ad perfectionis & obſervantiæ
Arcem Superior invitet profugos, & manu;
blandis ſcilicet factis, reducat vel metuentem,
vel cunctantem. Cave, edicas, ſi meos ad pe-
des accedat fugæ poœznitens, non repellam
provolutum. Tu eum manu tua reconcilies
ſanctitati, qui præ pudore ſuis non utitur pe-
dibus, nec ſe ſiſtit ſua vulnera curaturo. Exu-
laſſet aut diuturnius, aut ſemper à Noëmi do-
micilio Columba, ſi eam amplecti Patriar-

cha recuſaſſet. Memineris a te quoque emiſ-

ſam Avem, quam aſperitate vocis & morum
inſuavitate reſilire coëgiſti. Ideôque tuum eſſe
ſcito, eum palpare & reducere blanditiis, quem
tua ruſticitas amandavit. Noë quidem hono-
rificè Columbam emiſit, ut legatione pro ſe
fungeretur in exploratione terrarum: & nihi-
lo minus cunctabundam protenſæ in eam amo-
re manus reduxit. Quâ tu debes ſollicitudi-
ne ac charitate revocare Filium, quem im-
perii acerbitate, & repulſæ amaritudine à te
procul abegiſti in mare magnum deſperationis?
Accede ad non accedentem. Extenditque ma-
num, & apprebenſam intulit in Arcam. Ita
Noë, Prælatorum exemplar. Giezi non ita, qui
Sunamitidem arcebat à pedibus Eliſæi. Phari-
ſæus eſt, non Noë, qui Magdalenas Salvatori
propinquas eſſe non patitur. Jeſus Nos eſt,
qui ad Ovem recedentem accedit: qui lachry-
mantem in convivio fominam abſolvit.

Eaæpectatis autem ultra ſeptem diebus
aliüs, rurſum dimiſit Columbam e—
arca. At illa venit ad eum ad veſpe-
ram, portans ramum olivæ virentibus
folis in ore ſuo.

Redierat, infectâà re, Columba in arcam,
nihil & mundo revehens. Non ideo tamen
Nos vertens id ſimplicitati ejus, callidiorem,
voracioremque delegit Avem, quam ablegaret

tis: ita Religio augetur, & adoleſcit non inter

Oliva

in mundum. Non Vulturem, aut Aquilam, gigrians
ſed iterum Columbam emittit. Siquidem; non me-
quod non attulerit, non id ejus putavit ſtolidi- ſtiie. x
tati tribuendum, ſed id eveniſſe cenſuit, quòd
tellus adhuc non floreret, aquis præfocata. Diſ-
cant, quæſo, fuperiores, & Principes non igna-
viæ vertendum Operariorum;, aut Miniſiro-
rum, quod non rarò vitio eluvionis contin-
git. Non ideo vacua Columba rediit, quod
Columba eſſet, ſed quod pars nulla mundi vi-
reret. Ut viruit, ramum intulit. Din ille apud
Principes moratus, effecit nihil. Noli dicere,
Columba eſt. Dicito potius, exundant adhuc
in mundo undæ. Ahius tot annos concionatus
eſt, nec ullus ad eum concurſus populorum.
Quotidie loquitur, & cum omnes vocet,
nullus à Deo vocatur. Columba eſt, inquis.
Columba eſt, ſed non ideo ejus hebetudini
animarum ſterilitas tribuenda. Non Moyſes
ineptus, ſed obduratus Pharao, miſſionem po-
pli retardavit. Non Aaronis ſocordiaâ, ſed
tribuum pervicaciâ Idolum excitatum. Chri-
ſtus din Hieroſolymis laboravit, fructu ferè
nullo. Apoſtolorum ardebat fides: ſed ad gen-
tes converti debuere, quod perrari ex Judæis
Evangelio ſubderentur. Non ignava Columba,
quæ vacua rediit;, ſed obruta tellus, è qua nihil
decerpſit. Metiamur, quæſo, res, & unde ma-
nipulorum inopia proficiſcatur, expendamus
diligenter. Alioquin Elias damnandus erit, poſt
cujus prædicationem Nabuthes lapidatur, &
Achab inſanit. Paucos reperies Davides, qui
ad unum Nathani verbum pœnitentiam agant.
Elia haud præſtantior Nathan: ſed ille Ty-
rannum, hic Prophetam correxit. Prima Co-
loni felicitas eſt, ſoli ubertas. Non minus la-
borat, qui Caucaſi rupes excolit, quàm qui
in Egypto ſerit; ſed minus colligit. Eadem
induſtria effodientium Peruanos, & Alpinos
montes: ſed hi ferrum, illi aurum extrahunt,
non fortiori, ſed fortunatiori labore. Quatuor
autem animadvertenda puto in reditu Colum-
Pæ. Primum; poſt exſiccatum mundum re-
diit. Secundum; ita rediit, ut extendi non
debuerit manus, quâ induceretur. Tertium:
ad veſperam rediit. Quartum denique; detulit
ramum olivæ virentis. Rara Volucris ,quæ efflo- Zelus anz-
reſcente jam mundo, revertatur ad Arcam. Im- arum
mô, non ad Arcam rediiſſe, ſed quod majus Rea
eſt, veniſſe ad Nos perhibetur. At illa venit aeCkedien-

ad eum: Rogo, quis Operariorum, ſi Tellus fanm ℳ

. . 8 frugem.
germinaverit, & vel Aulæ favor, vel mani⸗ 2

1—. .. . . .. .„„R
pulorum fertilitas arriſerit, Noëmo ſe ſiſtit, Operarius

etiamſi Arcæ fortè non obhviſcatur? Rari, poſt- Krenaus

obedire

quam mundus effloruerit, revertuntur ad Ar- nonrerteſet.

cam; rariſſimi revolant ad Noéë. Superioribus

ſuis videntur ſibi celſiores eſſe. Omnia illis pii- Zelus anie

tent; & conſcientiam aperire, quibus fuerit "
aperta Arca, dedecus eſt. Saüli ab aſinis evecto drwaat.
ad aulam Samüel ineptire viſus eſt. Unus Da- Ngularf.
vid luſit ante Arcam, poſt Coronam. Una rediit

ad Noë Columba poſt oleæ prædam, & mun- alsnraſ

di ſibi arridentis viriditatem. At illa venit ad litate.

eum. Alterum, quod miror, eſt, quod, quæ
primò ad Arcam rediit, non ingredi eſt auſa,
niſi extensà ab Noë manu: quum verò ramum
oleæ detuliſſet, audacter irrupit in Arcam. Ni-

mirum nec Columbæ ignorant, vel ad Noë-

mos quavis hora irrumpere licere, ſi quid eis
deferatur. Si affers, intra. Abi, aut ſpreta conſi- Munera
ſte præ foribus, ſi vacua accedis, licet Colum- Tpwend.
ba ſis. Prodigium illud fuit, quòd nihil deferen-

termn

—

— — —

E SE.

.
et,

6

1.

Gin

e⸗

Gnti

et

t
e

△

tem Avem non repulerit Noë, apprehenſam-
que in Arcam induxerit. Et ſane cùm octo
animæ in Arca eſſent, inanem in reditu Colum-
bam nemo, præter Noëmum, apprehendit. Ut
puto, non ſolus ipſe ad feneſtram excubavit;
ſed ſolus redeuntem ſine munere recepit. Væ
tibi, Columba, ſi Cham Arcæ præfuillet, uti
feneſtræ adfuit. Exulares inanis & vacua, cui
floridus oleæ Ramus, velut Aries bellicus, adi-
tum patefecit in Navem. Nimirum oneri eſt,
Zelus ani. qui non oneratus acgedit. Oneri eſt, qui non
marum ni onerat. Nemo gravior ingreditur, quam qui
Peiat. exoneratus acceſſit. Placet Columba, non quia
Columba, ſed quia cum ramo redit. Pennæ
Pl. S. 14. Columbæ deargentatæ, & poſteriora dorſi ejus in
allore auri. Hæc ſunt, quæ Columbas gratas
faciunt. Cæterum candor alarum, ſine pallore
Maris allri niger eſt. Tertio loco demiror, imèò non
ezerkei miror, quod, adveſperaſcente jam die, in Ar-
cC.am Columba remigraverit. Nullus certè pro-
pe veſperam non amat Arcam. O Mors, quæ
cogis vel Vultures ad Arcam! Nec Columba
rediit & mundo, miſi ſerò., Illud q que no-
ta, Corvum ne ſub veſperam quidem rediſſe.
Tritalazie Quod ſi pro veſpera Tribulatio, & occaſus
aucitad felicitatis placet intelligi; diſcis hinc, non re-
Peum. fugiendum eſſe veſper o ad Arcam redire
ugiendum eſſe veſperum, qu am
Accuſato. Compellimur. Ultimo demum loco, obſtupeſco
res inviqi. reducem & Mundo Avem cum ramo oleæ. Itaâ-
ne? Plenus tunc erat ſordibus Mundus, ad-
Mnivzntet que ruderibus. Natabant adhuc pleriſque in
locis cadavera, jacebant paſſim ofla, algis reſ-
Charias pPerſa erat terrarum fſacies, ibi trabes exeſæ
reperis ali: fluitabant, inde corroſæ chlamydes ſpectaban-
Sr 2, on⸗ tur; & tamen tot inter ſordes unum Olivæ
ramum delegit Columba, quem deferret ad
Noéë. Quam diſſimilis a ſilice Babylonico Colum-
Dan. 2.36. ba noſtra! Lapis ille devolutus & monte, cùm
in ſimulacro tot metalla fulgerent, teſtam in

e pedibus latitantem indagavit, percuſſit, & mo-
Murms- lem funditus diſſlolvit. Columba veroô inter

ratio. rudera & purulentias oleam nacta eſt. Ille inter
metalla radiantia lutum reperit; Hæc reperit
Wu o, inter ſqualentes ſordes virentem ramum. Per-
ſpernatur. Magni ſanè intereſt, quo quiſque oculo explo-
retur. Magdalenæ lachrymas Phariſæus dam:
Zud cantes navit. Ejuſdem pietas in profuſione unguen-
8. Masis ti, non uni prodigalitas viſa eſt. Dixit ergo
AMagaale. Anus e Diſeipulis ejus Judas Llcariotes, qui erat
Joan n2. 5. um traditurus: quare hoc unguentum non veniit
wecentis denariis, & datum eſt egenis. Quæro,
an ſolus proditor invenerit in ſcirpo nodum,
qui, poſt calicem, laqueum ſibi nexurus
Mare-14.4. Erat. Audiamus Marcum. Erant autem quidam
indigne ferentes intra ſemetipſos, & dicentes:
U quid perditio iſta unguenti facta eſt ⁵ Jam
non ſolus Judas perditionem in holocauſto in-
venit. Porro iſti quidem quinam erant? Mar-
thæus ſiparium reducit, & palam prodit croci-
Matt. 26.9. tantes Corvos. Videntes autem diſcipuli, indi-
gati ſunt, dicentes. Ut quid perditio hæc ? Si
projectum fuiſſet unguentum in cloacam, vix
Marmu- Magdalenam mordaciùs laceraſſent. Effuſum
st *ρι. in caput Chriſti alabaſtrum perditio appella-
tur. Et quidem non pedes unxerat, ut olim in
domo Phariſæi, ſed caput perfuderat. Nihilo mi-
nus Apoſtoli vocant perditionem profuſum in
Chriſti vertice unguentum, quando difluſum-
ejus pedibus nec Phariſæus, ad detrahendum
pronus, aufus eſt carpere. Ita non raro,
quæ in Chriſtum impenduntur, audaciùs
mordentur à diſcipulis Chriſti, quam à Phari-

in Cap. VIII. CGeneſis. 23

ſæis. Et fremebant in eam. Ne crederes leviter Mate. 24.4.
irriſiſſe mulieris pietatem. Fremitus erat. de-
decus! Difcipuli mitifimi Agni, Leonhum mo-
re, infremunt; non quòd olim impia Magda-
lena mochata ſit, ſed quod amanter prodi⸗-
ga unxkerit Dei caput in Chriſto. Quid; quæ-
ſo, detractorum dentes evadet; ſi profuſum in
vVertice Dei balſamum perditio appellatur ab
Apoſtolis, & quidem frementibus? At illæz ve-
nit ad eum portans ramum olivæ. Sanè Corvus
ſi in arcam rediiſſet, retuliſſet procul dubio non
virentem ramum, ſed tabidum putidumque os;
ſemeſi cadaveris. At illa venit ad eum ad veſa
Peram, portans ramum olivæ virentibus foliis in
ore ſuo. Lxx. legunt: Et habebat ſolium olec, fe-
Rucam in ore ſuo. Vix ſeſtuca foliumque erat; qui
ramus appellatur. Nimirum ab obrutâ oppreſ- cgninaii
Sãque diu terrà ſi feſtuca effloreſcat, pro Ramo Pepidir.
haberi debet. Non quid floreat attendi de-

bet, ſed ubi, quaâſve poſt procellas. Zaechæus is⸗

convivium Chriſto parat, nec ſpernitur. Imo“
Dominus ſalutem illa die domui ejus factam § andali.
teſtatur. Itane ? ſine lacrhymis, ſine cinere, ſi- Ner, faci.
ne cruciatu Publicanus in epulis commendatur. waen
Planè ridenda ponnitentia convivantis, ſi non tot,’ Pyro
poſt rapinas, uſuras, & ſacrilegia;, exhibere- vel Pœi-
tur. Epulum eſt, ſed à Publicano paratutn. ogve,ſi
Delicate pœnitet; ſed in Publicano quævis ni, zon nd.
Poœnitentia, quamquam minima, magna eſt. reut ſans
Feſtuca, poſt diluvium, Ramus videtur. Ma-“
gi parum thuris, myrrhæ, aurique Domino
obtulerunt. Non modò in Evangelio ea Doimi-
nus referri voluit, ſed & longè ante à Davide
& Eſaia prænunciari. Nimirum primitiæ Gen-
tium in illis muneribus dedicabantur. Qui Re-
ges recepit deinceps, nec eorum meminiſle
viſus eſt, à Regibus exiguum thuris exce-
pit gaudens, eorum fide commendatâ. Poſt Bictai
idola plus eſt à regibus offerri munuſcula, ; .
quam evulgato Evangelio, reges ipſos Deo
munus, victimaſque effectos. Diſcamus ergo Parvais
mirari minima in minimis; dediſcamus ſpernere bono.
in rudibus rudia. Lachrymula in juſto ariditas
eſt, in lapſo eluvio eſt. Virgultum in terra ſi- n,
tienti pro nemore habendum eſt. In tempe- ves diſ, rets
ſtate Iris Sol eſt. Sat micat cœlum noétu, ſi ſnt.
illune non eſt. Jam hyems tranſiit, imber abiit,
. . . Qant. 2. 11
& recſit: fores apparuerunt in terra noßra. Qui
Poma in autumno vix reſpexiſſet, flores com-
mendat, poſt nives hyemis, ac tempeſtates.
Plus miror flores poſt imbres, quàm poma
poſt calores. Margaritum in littore Romano

miraculum foret; in ora Piſcaria alga eſt. Læ- Eſa. 35. i

tabitur delerta, & invia, & exultabit ſolitudo,
& florebit quaſi lilium. Audiſtin? Lætatur &
exultat, gaudet, & trium Phat. Quid, rogo, cau-
ſæ eſt? Num Nihaca fertilitas tranflata eſt in
ſolitudinem? Num in deſerto exuperantia vini,
frumenti, & olei, more fluminum excurrit?
Scilicet. Lilium effloruit. Tanti flos eſt, ut
exultandum a Propheta ſit? Quid, quod ne Li-
lium quidem floruit, ſed quaſi Lilium. Ita flos
eſt, nec flos, ſed quaſi flos germinavit: ſed in
deſerto, in ſolitudine, in terra invia, & ina-
quoſa. Flos in horto herba eſt, auræ ludus, &
Pedum ludibrium: in rupe, & ſolitudine pro-
digium eſt, & vel Prophetam in admiratio-
nem fapit non immeritò. Liam nemo miratur,
poſt multiplicem fœtum. In Eliſabethæ partu
mutus loquitur, vicini gaudent, funduntur
oracula. Nimirum uberius laudatur ſterilis in
filio, quam cunda in caterva natorum. Aqua
à

24 Oliva

à ſilice, in Scriptura;, oleum appellatur &
Deut. 32. mmel. Mel de petra, oleumque de ſaxo duriſimo.
1. Acqua eſt, ſed mel eſt; quia de ſaxo fluxit. Ra-
mus amygdali ſi in arbore floreat, gregarius
flos eſt, ventis ſuccutitur, decerpitur, ne nihil
agatur. Si præciſus ab arbore in Arca flo-
reat, Sacerdotem deſignat, & oraculum eſt.
Uſque adeò expendi debet, non quid germinet,
ſed ubi. Latro, ſi procul à Cruce clamaſlet,
Luc. 23. Domine, memento mei, neſcio an regni potitus
7, eſſet. Inter cruciatus clavorum, inter adſtan-
tium blaſphemias, inter ſuſpiria morituri Domi-
nmi, effloreſcens Orator colum meruit. Profu-
ſa à Davide aquæ patera pro hoſtia fuit: quod
& diu optata, & multo labore quæſita, & à
militibus, & à Rege in acie excepta, ſi pro
Domino effundatur, nectareos exæquat calices.
Mulierem parere miratur nemo. Cuùm virgo pe-
perit, Deus natus eſt. Non ergo mirum, ſi poſt
eéluvionem Feſtuca, foliumve, Ramus & vi-
ſus, & dictus eſt. Huc, huc Tyrunculi Mona-
ſteriorum, qui ſi minùs quàm ſe aut humiliari,
aut affligi, aut pati viderint ſenes emeritos,
Concionatores eximios, celebres Theologiæ
Magiſtros, ſpernunt, quæ ab eis aguntur. Sciant
etiam feſtucas pro Ramis habendas, ubi ho-
norum geſtorumque ſenes optimos, maximôſ-
que alluvio perſplendida ſublimavit. Idem pu-
temus nos quoque, ſi fortè Primoribus Ec-
cleſiæ Principibus nonnihil defuerit rigoris
Evangelici. Nam, ubi decora exundant, ubi
authoritas tanta præcellit, ubi lux ſumma efful-
gurat, etiam minimæ pietatis ſcintillæ pro Aſtris
haberi debent. Ut enim in Chriſto, pro digni-
tate Perſonæ divinæ nil non maximum extitit,
& ſuſpirio ejus vel uno Martyrum tormenta u-
niverſa ſuperantur: ita in Præſulibus quævis
myrrhæ guttula, Mare eſt ponitentiæ. Hic
quoque eorum faſtidium carpitur, quibus cum
ohm minima viderentur ſumma, maxima dein-
Dignitas, de nonniſi minima videntur. Sylvas, poſtquam
S. wuc⸗ egreſſi fuere ex arca, ſpreverunt Noë & fili
mazas, ejus, qui tamen poſt eluvionem feſtucam oleæ
ramum appellarunt. Saul imperare populo re-
cuſabat, quod nimia ei dignitas videretur æ-
ryro dege- qualibus præefle. Brevi ita intumuit, ut nee
ner, eui ni- Sacerdotis audire monita, nec Dei imperio
SHs , ſubeſſe ſuſtinuerit. Æſtate Rhodanus laxiori
nihil non ſe excipi alveo gratulatur non adeò rapidè
nimis eſſet. fluens; Mox hyeme rapax & tumens campos
invadit, ægrè ferens inter Galliarum ampliſſi-
mas planities coarctari gurgites ſuos. Expecta-
tis autem ultra ſeptem diebus aliis, vurſum di-
miſit Columbam ex arca. Quid Columba?
Ivitne, an ire recuſavit? Ivit. Sanè dicere po-
tuiſſet ad Noë, Quèò me ablegas? Si neſcis,
mundus mare eſt. Vidi ego exundantes aquas.
Tu me eò mittis, quòd in arca reſidens otioſus,
Iapß opti quid extra Arcam agatur non divinas. Noli,
mißum. quæſo, dimittere naufragaturam. Et ſanè an-
te ſeptem dies mundus Oceano æquabatur.
Aquæ enim erant, inquit Scriptura Juper uni-
Superior verſam terram. Nihilo minus, nec Nos territus
de nalto eſt, nec Columba profectionem abmuit. IIIa
deſperet. non deſperavit poſt ſeptem dies germina ap-
paritura, ubi aquæ tantum viſebantur; IIIa
quoque remigravit in mundum, & ramum ore
retulit ad Noë. Quid nos dicemus, qui deſpe-
ramus germinaturum poſt Olympiadas A-
grum, ſi fortè brevi alluvione viæ ſit tectus.
Zelus ani. Speravit Nos aliquot poſt dies inde oleam

Ranen d, avehendam, ubi eluvio toto anno graſſata eſt.

Et Columba eò revolavit, ubi dudum pedem ſine frutzis
figere non potuit. Inde noli refugere, ubi ali- laboravit.
quando ſine fructu laboraſti. Qui modò, dum
hyems eſt, truncus eſt, tepente vere, effio-
reſcet: & quæ cæpa eſt, Narciſſus erit. Mul-
ta temporis proceſſu non ſolum perficiuntur;
ſed immutantur. Si neſcis, lutum fuit, quod
aurum eſt. Vapor ſtercoris erat non multè an-
te, quod modè fulmen eſt, generoſus Dei tu-
bicen, & peccantium frænum.

Eapectavitque nihilo minns ſeptem alios
dies: & emiſit columbam, quæ non
eſt reverſa ultra ad eum.

Na ſoli Corvo mundus placet, ſi refloreſ- Religios

cat, & Columbam oblectat, poſtquam e Ner⸗⸗
ceſſaverit aquarum exundantia. Ter Columba ſoliiciti.

emiſſa eſt ex Arca. Cum primuùm exiit, illicò Aula c

„ X . J Patria non
regreſſa eſt „ 60 quòd non repererit quo Pe- repetenda.

dem demitteret. Secundò egreſſa ſubſtitit uſ- Religioſus
que ad veſperam, quia terrarum pars aliqua 11 Aule.

„ 2. . . — Pelicitas
jam ex aquis emerſerat. Exſiccatis penitùs aquis, noxia.

& germinante mundo digreſſa, nequaquam CGrzumſpe-
Ezio poſi vi-

ad arcam rediit. Noli dicere, ſemel dimiſſus
.. * . 2*Soriam.
redii, redii & ſecundò: Mundus mihi arri- Parva in
dere non poteſt. Arridere non poteſt, cùm ri- Zata.
* . . . . 2 .
dere non poteſt: cæterum, ſi riſerit, irridebit. mi Pofßene
Prorſus illaqueaberis, ſi refloreſcentem mun- Aslé illes
dum inviſes. Arca tamdiu chara Columbæ fuit, cebra.

quamdiu in mundo tutè eſſe non potuit.

Locutus eſt autem Deus ad Noës, dicens:
Egredere de Arca Tu & uaor tua, r-
lii tui, & uxores filiorum tuorum te-
cum. Cuncta animantia, quæ ſunt
apud te, ex omni carne, tam in vo-
latilibus, quàm in beſtüs, & univer-
ſis reptilibus, quæ repunt ſuper ter-

ram, educ tecum.

VEi jam Noë exſiccatum mundum, Zelas anie
patefacto Arcæ tecto, viderat non ſolum edien.
emerſum, ſed & florentem viderat. Non ta- zie. .
men auſus eſt ex Arca egredi, antequam de
egreſſu à Domino moneretur. Et aperiens Dei euræ
Nozs tectum Arcæ, aſpexit, viditque, quod ex- ede
ſiccata eſet ſuperficies terræe. Non ſolùm ſine
aqua, ſed ſine luto, ſicca humus invitabat in-
cluſos. Nemo tamen ex arca proſilitt. Vel Obe-
dientiam demirare Noëmi, ductum ſuum non
ſecuti: vel intellige excenſionem in mundum:
etiam cum expiatus eſt, tutam non efle, ni-
ſi Deus imperet. Nohi dicere: Diluta eſt tel-
lus, ſicca eſt, viret, & nemo in ea, qui no-
ceat; peccatores periere, Dracones ſunt mer-
ſi, deſcendamus. Deſcendamus: Sed ſi
Deus dixerit. Alioquin Noëmum non imi-
taberis. Illud autem animadvertas velim:
non eundem ordinem ſervari in egrefſu es
arca, qui ſervatus eſt in ingreſſu. Egredi- pamiliarz
tur enim Noë cum uxore ſua, filii cum ſuis zas ecum
uxoribus. Egredere de arca Tu, & uxor tua, filii mutieribus
tui, & axores filiorum tuorum. At cùm intrant in KRands.
Arcam, dicitur : Et ingreſſus eſt Noz, & filii Cap. 7. 1.
ejus, uxor ejus, & uxores kliorum ejus. Ut
vides, in ingreſſu ſejunctim à viris fœminæ ſu-
beunt: egredi verò jubetur quiſque cum con-
juge. Nimirum in Arcà Pudicitia ſervanda
erat.

—

—

f⸗
6n
ie
⸗

1t

erat. Et quamquam ſatis à voluptate eluvio co-
hiberet, adhuc tamen ſeparandus fuit à ſoemi-
na vir. Nihil metuendum in tanto metu. Non

ideò tamen præbendus voluptati fomes, ne ſo-

ciati mulieribus viri flagrarent inter aquas. Er-
S0 non licet in Arca, quod extra Arcam licet.
Oecaſße. Utque non perpetretur, quod dedecet, procul
Iurienda, fieri debet a conjuge conjux. Neſcio, an de-

Familia ceat Sacerdotes & Monachos tanta conſuetudo
ritkas cum

mulieri- Cum fominis in arca Chriſti, quando in arca

bas. Nosé ſeparati ſunt a conjugibus conjuges. Neſ-
In Tem- cio, an in Eccleſia miſceri paſſim debeant cum
Plis ſejau- ſoætmitis viri, quando abductos legimus ab uxo-
faminis ribus Viros in Arca. Fateor, non placet coa-
We: cervatio mulierum, atque Virorum in Templo.

Viſitatio- Nec conjugi licet in arcam ingredi cum con-

nes. juge;, quantôò magis nefas eſt, in ſanctuarium
Templa 1
Probpha-

nata aſ tangere, &, quod abſit, aliquando mulieres

pectite, alienas ſeduceré? Lugendum hic verô eſt, &
in,pudi. inexplebilibus riganda fletibus ora. Belluis licuit
ς . in Arcam ingredi aflociatis: hominibus non li-
Luxuris cnit. Duo & duo ingreſſa ſunt ad Noë in arcam,
egz, P maleulus, & fœmina. Prohibetur vel Noë cum
1 , g. conjuge ingredi; è& brutis maſculus, & foœmi-
Pelzio na admittuntur. Uſque adeò belluina impuri-
Perfelze tatis impuritas minus in belluis cavetur, quàm
7, * e- in viris. Nec pereunte Mundo, nec Noë Præ-
S fecto, tuta eſt Caſtitas, niſi fœminæ ſeparen-
tur à viris, quando nullum in brutis divortium
imperatur à ſexu. Nimirum facilius in homi-
nibus, quàm in monſtris, pudor periclitatur.

Et ſanè non mirum, ſi inter aquas ſecura pudi-

citia non eſt, conjunctis cum uxoribus viris
quæ inter ignes periit, profugiente cum filia-
bus Patre? Lothum intuere ab Angelo ſubdu-
ctum in Montem. O portenta! Ardebat Patria,
Mater perierat, Angeli deduxerant, Mariti
Cconflagrarant, ſolus aderat Pater, & mihilo mi-
Gen. 15. Hus in tanto luctu luſit Libido, & illuſit. De-
33. derunt itaque Patri ſuo bibere vinum nocte illa.
Et ingreſſa eſt major, dormivitque cum Patre. En
ꝗquo modo in luctu Luxuria luſit, delicias mon-

ſtroſas nacta vel in cinere. Rogo, unde vinum

Gala. in lachrymis? Unde ignis in ſulphure? Unde li-
bido filiarum cum Patre? Licuit bibere, ubi vi-

vere non licebat? Libuit fornicari, ubi vix licuit

vivere? Quid mirer primum? Libidinem poſt

epulas: an epulas poſt luctum? Fateor: minus

ſtupeo ebrium coiſſe, quàm egulantem, & lu-

Puvuriz gentem temulentum. Minus mirabor poſt aquas
e,„ Jol- &prium Noë, quando, fumante adhuc Patria,
1 . Loth ita bibit, ut inebrietur. Er ingreſus eſt Noë,
& filii ejus. Juſtus Noë: ſed ab uxore ſeparetur,
ut abſtineat. Quamquam, ut, quod ſentio, edif-
Patrisfa- ſeram. Non puto timuiſſe Dominum de Caſti-

Tsin, tate Noëmi, quem paratiilimum ad omnia nove-
r †â. . .. . . .
Pes iss rat. Sed ut filiis exemplo eſſet, ipſe quoque à

exemplit.

Exempio conjuge in ingreſſu arcæ ſeparatur. Nihil time-

eſſe ſenio- batur in Noë: ſed ut ſervaretur pudicitia in iis,
"urm X de quibus timeri poterat, ipſe, qui Dux erat,

ereslz. exemplo præit ſecuturos. Ut ſeparentur filii ab
Filiorum

educatio. . . .
Nen om clamant, vitandum Junioribus mulierum fami-
nia lieent liaritatem, ſi quotidie ipſi mulierculis aſſident.
emnibus. Et Parentes, ii optant interdictum voluptatis
S . uſum filiis ſuis, 2 cupiditatibus ſuis ſeſe cohi-
nanaza, beant. Tam in olatilibus, qudàm in heſtiis, &.
perfeéfis univerſis reptilibus. Idem ordo in reptilibus ſer-
sliduz vatur: poſtremi intrarunt, ultimi egrediuntur.
Permirtit. Non item Aves eadem methodum iervavere.
Poſt jumenta ingreſſæ ſunt, omnium tamen pri=
Ethicæ Tom. I.

Domini deducere, inducere, alloqui, intueri,

uxoribus, ſeparatur & Pater. Superiores fruſtra

in Cap. VIII. Geneiſis. 2 5

mæ abiere ex Arca. Imo poſt reptilia ingreſſæ C. 7. 14
Perhibentur: quæ reptilia ſemper jumenta ſe- Superios
quuntur; aves verô in ingreſſu præceſſlerunt. min eM⸗
Thi, & omne animal ſecundum genus ſuum, uni- Taslegto⸗
verſaque jumenta in genere ſuo, & omne qutod ram me-
novetur ſuper terram in genere ſuo, cunäétumque dioerium
volatile ſecundum genus ſium. Nimirum imper- viri ble-
fectiores & maturius recludi debent in Arca, & E. biene
tardiùs emitti. Perfecti, qui in Volucribus ad- Ferſona.
umbrantur, arcam ultimi ſubeunt, primi deſe- zam ac-
runt. Minus enim periclitantur, & magis pro= zepiio.
ſunt. Unde mirari non debent imperfecti, ſi ar- Save, iot
ctiori cuſtodia reſtringantur aà ſuperioribus, vix Pen
adſtrictis perfectis. Seriùs enim aves, quam ju- Paupere⸗
menta in arca clauduntur, & inde oCyùs educun- non ſper-
tur. Quamquam & alio licet referre, quod ge= nendi.
ſtum eſt. Jumenta maturius, quàm aves, in aly- asne
lum Arcæ importantur, quòd Deus non tardius S
jis conſulat, quæ viliora putantur. Quid Avi- curainr 3
bus cum jumentis? Nihilo minus Deus * uè, Deo.
imèò magis, hæc, quam illas, curat. Rurſus di- Ie R'li-
ci poſlet, ideo jumenta & reptilia præceſliſſe aves S'zne i-
in ingreſſu Arcæ, quòd in Chriſti arca is primus a, ,
verè ſit, qui poſtremus fit omnium. Non lervan- Hamli
tur, quæ ambitionis ſunt, in arca: coacervatimn zas ſt ve-
omnes introëunt, inverſo ordine exeunt. Vel ra ſabli-
certè dicamus præceſſiſſe jumenta in ingreſſu vo- vita.
lucres, quod in Eccleſia, & in Religione is pri- er
mus ſit, non qui altiùs evolat, ſed qui labori ap- ehae.
tior eſt. Jumenta aves antecedunt „ Minoris fa- Dignitas
cienda ſunt nobilitas & ingenium, plurimum cas zonſe-
æſtimatur Humilitas oneri ferendo non imnpara- Tenda,
ta. Ue jumentum factus ſum apud te, is dicebat, Pſal. 724
qui cùm pennas optaſſet columbæ, intellexit ²3:
tandem præclarius eſſe apud Deum jumentum Honor
eſſe, quam Volucrem. Verùm, cum nullum atnus .
inter animantes ſervari ordinem video in ingreſ- 1 Roliigi
ſu, qui tamen ſervatur in egreſſu, ex arca emiſ- Laieci ſa-
ſis ante quadrupedes avibus, edoceri puto, mo- cerdotes
nerique Religioſos Marthæ muneribus implici- onore af-
tos, ut meminerint extra Arcam honorem de= Fuiant.
ferendum avibus, qui in aditu Arcæ delatus non
eſt. Umum ſimus, dum domi ſumus. F Oris ve-
rô Anmmantes primas deferant Avibus.

Egreſſus eſt ergo Noë, & ſilii ejus:

Ulius, & uaores filiorum ejus. uxor

Miror equidem. Aliter Deus jubet, & ali-
ter Nos exequitur. Locutus eft aviem Deus ad
Noë, dicens. Egredere de Arca, tu & uxor tua;
Rklii tui, & uxores Rliorum tuorum tecum. Et ta-
men non cum uxore Noë, ſed cum filiis egredi-
tur, ſeparatim à viris egredientibus ſoeminis.
Quis ad hæc muſſat? Hæreo, & quæſtionem
quam inſtituere potui, expedire non poſlum.
IIlud aio, Dei indulgenti, quàâ viri permitte-
bantur cum uxoribus exire, uti noluiſſe Patriar-
cham; tum ut Pudicitia vernaret felicius, tum Cireum-
ut idem ſervaretur ordo in ingreſſu, qui in in- Pectio.
troitu ſervatus fuerat. Quaſi Deo diceret Noë.
Egrediar & mcum fili, uxor, nuruſque egre-
dientur, ſed eodem ordine „ quo Arcam ſubivi-
mus, ne videamur minus eſſe cauti poſt pericu-
la, minuũſve propoſiti tenaces. Ergo ſuperiores Super:o-
non ægrè ferant, ſi ſua inflectantur interdum à res toleris
ſubjectis decreta, quando Nos non eſt veritus Epiche-
Domini præceptum interpretari, nec uti Numi- “s.
nis indulgenti. Rurſus; ſi maluit Vir tantus qua-
ſi videri Deo non integrè obſequutus, quam ſe- P, ppoſis
mel arreptæ conſuetudinis immemor appare- Rro*
re; quid nobis agendum eſt 8 quos non Dere , daas
. ed

—

2 6

ſed homulus violatores facit conſuetudinum,
atque utinam non votorum? Nec, ſi aliter
evangelizaverit Angelus, immutandos mores
à ſe inductos patitur Paulus: Noë verô quaſi
Deo benevolentiam remittit, ut qua ratione
Serleſa- Arcam petiit, eddem excedat ex Arca. Rur-
Nicorum 2 ä 2
anze ſus, licèt Deus permiſerit, imò dixerit, ut ſuâ
debeateſſe quiſque cum uxore remigraret in Mundum,
Cakti as. ſeorſim à fœminis viros Vir Arcæ princeps edu-
Maliers xit. Quare? Quia oblaturus holocauſtum Ter-
17 a . ram repetebat. Intellexit ſapientiſſimus Proreta
zanda,. Tieri non poſſe, ut prope uxores viri in divina
inncumbant; ideéque non permiſit, quòd Deus
indulſerat. Nec Altare conſtruxiſſent juncti
uxoribus filii; nec ſi extruxiſſent, ſacrificio puri
adfuiſſent. Ut ergo non avocarentur ab Alta-
ris ædificatione, utque ſanctè hofſtias incende-
rent, ab uxoribus mariti ſejunguntur. Nunc
verò qui quotidie Aris adſunt, fœminis convi-
Vunt;, utinamque convivant, & non magis com-
moriantur. Verebatur, ne Filü poſt diluvium
ſorderent, ſi iis ſociatæ foœminæ ad victimas ac-
ceſſiſſent. Timuit, ne ſulphur thuri admiſce-
retur, ſi ſacrificaturos ab uxorum comitatu non
ſeparaſſet. Hac noſtra ætate ad multam noctem
Myſtæ jocantur cum mulieribus, mane Aris ad-
hibendi. Proh animi in Patriarcha imbecillita-
tem, tam arcto naturæ vinculo junctos conju-
gibus filios ab eis ſejungente, belluarum reve-
⸗ rentià incenſarum: cùm Sacerdotes paſſim, ac
Levitæ, oblaturi Deo Filium, epulentur quo-
tidie iplendidè, ludantque cum Alienigenis, &
Moabitidibus!
Tdiſicavit autem Noë Altare Domino,
O& tollens de cunétis pecoribus, & vo-
luctibus mundis, obtulit holocauſta

ſuper Aliare.

Hoc primum opus Patriarchæ eſt, poſt re-
Tribalz. ditum in mundum. Quid mirer primum, pie-
tio. tatem Noë, an virtutem eluvionis? Sanè am-
plectenda Tribulatio, quæ ſacrificiorum ma-
giſtra eſt, & altaris architecta. Nuſquam legi-
tur Nos ante eluvionem aquarum, aut victimas
Zemplora obtuliſſe, aut aras excitaſſe. Utrumque præ-
zultms, ſtitit poſt aquas, invitatus, & inſtitutus ad ho-
Edifie- ſtias à ſupplicio. Commendandus verò maximè
rum lu- Vir religioſiſſimus, qui, poſt egreſſionem ex ar-
vas. Ca, hihil antiquius habuit, quam Dei cultum in-
ſtaurare. Non de agrorum cultura, non de men-
ſarum deliciis, non degluxurie ludorum cogita-
vit, ſed holocauſta obtulit. Non domum ædifi-
cavit, ſed Aram. Exulare ſibi viſus eſſet in mun-
do, ſi in eo altare Numini defuiſſet. Quot Prin-
cipum, quot Præſulum domos, & villas, & por-
ticus extruxere, qui Aram ne cogitarunt qui-
Templorà dem. Utinam non everterint Templa, ut novæ
culims, & Domnus area protendatur. Porròô immolaturus
Cereme- in tanto deſolati mundi ſqualore, rerumque ino-
e,S,““ Pi, non putavit ſatis eſſe, ſi quoquo modo li-
ſerdas. taret, Alkare extruxit, ex mundis animantibus
4d«. victimas delegit, ritè ſervatis omnibus, ſuper
Des dare. altare obtulit, non ſacrificium, ſed holocauſta.
PBerlete Nihil eligioſius, mihil liberalius, nihil ex om-
Tuer ni parte abſolutius excogitari potuit. Ubi ſunt,
vent ri- qui tumultuario ſacrificio litandum ducunt Deo,
zus. quoties aliquid novi contigit? Nec poſt ever-
In Tem- ſum mundum auſus eſt Noë ſine Ara mactare

plis opti- Gi Rimas. In tanta rerum concuſſione ſacrifi-
vée po- . . . .1.
gga. ciorum ritus immutatus non eſt. Nec reptilia

Oliva

incendit; at ex mundis animantibus præſtantiſ-
ſima Deo ſelegit. LXX. Et ædikzcavit Noz al- Liberali-
tare coram Domino. Non Domino tantùm, ſed "as eum
coram Domino. Haud mirum, ſi Deum ſibi e:
adeſſe ratus, jugulavit non infima ferarum, ſed ſentia. .
ſumma capita Gregum. Quæ ſibi eſui erant ju-
cunda & utilia, ea Deo dedit, Vitulos, Agnôſ-
que litando, non vulpes, lupéſve. Damus &
nos Deo, quæ nos nec delectant, nec juvant.
Iram plerique ſacrificant, quæ obnoxia diſcrimi-
nibus, impensAâ, cruciatuque permulto ſtat. Am- Deo dare
bitionis rara admodum victima, quèd nos glo- optima.
ria circumdet: rarior quoque illecebræ hoſtia,
quam ſi Aræ imponamus, deliciis caremus, &
abſtinentia conficimur. Sequitur emm. Et tu- Moreiße-
lit ex omnibus animalibus mundis, & ex omnibus Sat¹o .r.
volucribus mundis, & obtulit holocauſtum ſuper e es n
altare. Altaria omnia Deo ædificantur, ſed ra-
ra admodum coram Deo. Et ideò rarò vel Eecleſta-
munda immolantur, ac meliora, vel ſervato ſa- Kiei in
crificiorum ritu, ſuper aras mactantur victimæ. ehore.
Non ſufficit Domino dicari Aras: coram Do-
nino dedicentur. Sacra Deo procul dubio flunt:
ſed non coram Deo. Si enim coram illo im-
molarentur Hoſtiæ, ſupra Altare immolaren-
tur: hoc eſt, Oculi, mens, manus, vox non
foras vagarentur, dum ſacris Sacerdos opera-
tur, ſed in ara conſiſterent. Victimæ extra Al-
tare, non victimæ, ſed eviſceratio ſunt. Tor-
queris, non litas, ſi corpore alligatus es altari,
corde, & oculis profugus in quemvis Templi
angulum diſcurris. Et tollens de cunctis pecori-
bus & volucribus mundis, obtulit holocauſta ſuper
Altare. Nocet, inquit ille, mea mihi innocen- De Obe⸗
tia. Si minus modeſtiæ ſtuderem, minus vexa- dientia
rer. Superior verſat me quamvis in partem, “ ,e
quia juſſis repugnare non novi. Lupus ille eſt; opſer-
propterea non accedit flagellum ad eum. Ego, vantio-
quia ovis ſum, virgam Paſtoris patior. Ita eſt. res, Siſus
Sed collegæ tui ſunt, quotquot mundæ fuere in "tantsr
arca animantes. Nec lupus, nec accipiter, nec ere
regulus, nec Leo mactati ſunt: Columba, Ovis, ertcre, 4
Vitulus in ſacrificium ceſſere. Mira res. Lupus Seanda-
dimittitur, Ovis cæditur, illi parcitur, hæc ju- leſßi.
gulatur. Sed præſtat occidi, quàm relaxari, ſi Tribula-
mors ſacrificium eſt: ſi, dum mactor, Dei ho- ,,„
ſtia evado. Eo nemo Superiorum utitur, quia perſeza-
cervicoſus recalcitrat, ſi trahatur. Noli mirari. tioſignum
Urſus eſt; victima eſſe non poteſt. Laceratus à perfectio-
canibus jacebit in ſylvis, vulturum eſca; qui aras "4.
cultrumque Sacerdotis evaſit. Lu cæderis, ſed e e
ut hoſtia fias. Mactaris, ſed Deo. Niſi Ovis fo- i,ans,
res, non cæderere. Sanè: ſed præſtat cædi, & otedien-
ovem eſſe, quàm mortem evadere, & Pardum tia ppretæ
vivere. Viret Laurus in hyeme, Vitis ſpoliatur.
Hæc ſqualorem uvis compenſabit: illa, ſine fru-
ge, ſterilitate pompam luet foliorum. Vena-
batur Eſau, armabatur, uxores ducebat, inglo-
rio Jacob coquendis eduliis mancipato. Rapit
dejectus familiæ principatum à patre, quo ca-
ruit exlex odoroſus.

Odoratuſque eſt Dominus odorem ſuavi-

tatis: O ait. Nequaquam ultra ma-
ledicam terræ propter homines: ſenſus
enim, & cogitatio humani cordis in
malum prona ſunt ab adoleſcentia ſua.

Quid in his verbis myſterio vacat? Quot Eceleſis-
ſyllabæ, tot Sacramenta. In Hebræo. Et odo- ſici in
ratus eſt Dominus odorem quietis; ergo idem eſt ehore.
odor

1

4.
4

18
i

⸗

in Cap. VIII. Ceneſis.

Temploru odor ſuavitatis'’, & odor quietis. Nimirum in
eultus. ſacrificio nil Deo gratius eſt quiete, hoc eſt,

Dyio. vel ſilentio ſacrificantium, vel pace, vel deni-

e⸗ que animi ab omm humanarum curarum ſtre-
Curaſa- Pitu quieſcentis, tranquillitate. Paraphraſtes
perfius. Chaldæus. Et ſaiſcepit Dominus cum heneplacito
Nil præ oblationem ejust. Hoc eſt, quod probavit Deus
ter Deaum maximeè in holocauſto, non multitudo fuit vi-
S Ctimarum, ſed amor, & affectio offerentis. Ex
Picrts. toto corde obtulit. Rursus, quamquam inſtau-
Affedzus, ratio mundi um incumberet Noé, in ſacrificio
non effe- tamen nullius meminit rei, præterquam ſacri-
274. fici. Ideòs Dominus & odoratus dicitur odorem
re, quietis in tanta rerum inopia;, atque everſio:
prax cor. he, Oblationémque ejus ſuſcepit cum benepla-

dis. cito. Odoratiſque eſt Dominus odorem ſuavita-
tie. Quid veròô præſtitit victimis delectatus?

An imitatus Principum conſuetudinem, odo-
ratus odorem eſt oblationis, & vix dignatum
aulicum unius labelli contorſione dimiſit, au-
Servire Tæ verius quam bonæ ſpei plenum? Haud ita.
Deo feliæ, Recreatus ſacrificio, de non obruendo iterum
aquis mundo fœdus iniit. Nequaquam ultra ma-
ledicam terræ propter homines. Ne veròô crede-
res, id ſtatuifle illectum odore muneris, red-
dit rationem ſoderis ſui. Senſus enim, & co-
itatio humani cordis in malum prona ſunt, ab
Rex & adoleſeentia ia. Viden, ut Deus beneficentiæ
a perior ſuæ & milericordiæ rationem reddat? Non

æx ratio- . .
„. HS enim, quia lubet, gladium recondit, occlu-
enevo- Qitque cataractas coœli; ſed quia proclivitas ho-

lentis mMminis in fcelus dignum eum reddit, vel cum
movenn- delinquit, commiſeératione. Rursus, Dei cle-
er. mentia ob id maximè parcit, propter quod nos

Dei mlii —ð .
ſeriwordis aximné ſæviremus. Nam ipſe proficit enſem,

ergalas. quod pronum ſit cor homunis ad Hagitia: Nos
ſos. verô tela exacueremus ea maximè de cauſa,
quod Reum à natura in ſcelera pronum videre-
mus. Plectatur, eradicetur. Cur? à Natura fa-
Compati Ctus eſt ad vitia. Imò ideò Deus parcit. Diſca-
aphs. mus aliquando tandem miſereri mortalium,
quorum navigatio Adæ pomo in mare ſcelerum

Non igi- Mergitur. Qui vix ſepties reconciliandum pec-
tur. catorem cenſuit, ter Jeſum negavit: & Arun-

dines quati vento dedignata Cedrus firmiſſima,
non agitata, ſed proſtrata eſt afflatu uno miſer-
Compati rimæ ancillulæ. Sol cognovit occaſum ſuum,
lien- qui fumare Linum exhorruit. More Fulminis
. nonnulli, ſuæ è& fimo origimis obliti, dum ſu-
blimitate ſua ſuperbiunt, terras feriunt, aut in
cineres difflandi, aut altè infodiendi humo,
quam jacentem odere. Non igitur ultra percu-
tiam omnem animam viventem, ſicut ſeci. Hæc
Deus protulit, non cum homines interirent, per-
euntium funere vel inflexus ad pietatem, vel
revocatus à ſtrage, ſed cùm Victimæ arſiſſent
in altari, à Noëmo oblatæ. Planè Deus docuit
Imperantes, & Præſidentes, ſeu Cœnobiis, ſeu

Leveri-

bas,

Dioceiibus, non flecti debere ad commiſera-

tionem peccantium, horrore ponarum, quibus
diſcruciandi ſunt, ſed operum ſanchitate, qua
ſuis ſeſe criminibus expiant. Moriebantur ho-
mines innumeri, & miſerrimè in Diluvio, nec
Numen ſpectaculo tam atroci merſorum ſup-
plicia temperabat. Unus ſacrificat Noë, & il-
licò mortales omnes naſcituros tutos reddit ab
eluvione. Adeò morum ſanctitas, non ejula-
tuum fragor ſeveritatis cataractas debet obſtrue-
re. Parcitum Hieroſolymæ, non quando, graſ-
ſante lue, viæ omnes cadaverum ſoœtore & ſu-
Perſtitum lachrymis complebantur, ſed cum
David vitam litaret ſuam fürenti Domino.
Ethicæ Tonm. I.

procellæ peccatorum obruant, inter Tentatio-

EX CA P. IX. GENESIS.

Creſcite & multiplicamini.

Lacatus Dominus Prim imperat multipli-
cationein Prolis. NRecundò, Terrorem ſu-
Per animantes. Tertiò, Indulget in cibum, pro
oleribus, carnes. Quartò; inhibet à cæde ho- .
minem. Quints, iterum mandat, ut crefſcant. Tribala-
Next demum, Iridem in nubibus pro fſœdere 4 gueie
. 4 . . ad Deum.,
ſtatuit. Mira res: Bis debuit imperari, ut creſ-
ceret. Nimirum voluptatis refrixerat ardor in &aftitas
undis: Et non modò non eſt ardua Caſtitas in facilis.
homine, ſed perdifficilis libido, ſi tamen mun- Tentatio⸗
di exterminium præ oculis habeatur, & fla- agi.
gret Dei timor in corde. Felix ſæculum, cum Imeum
bis moveri debuit homo; ut voluptati ſub- Chriſi
ſerviret. Porrô eſum carnium ibi indultum vi- Iazve-

deo, ubi voluptati major libertas indulgetur. no, eo-
Verùm, Proh dolor! ubi multiplicari cœpit „

hominum genus, ibi inhiberi debuere homi
nes à cæde. Siquidem rarô concordia creſcit, Homici-
creſcente numero. Wran mlee eſfuderit huma- diam.
mim ſanguinem, fundetur ſanguis illius. Planè a
graviſſimum ſcelus eſt, quod præ omnibus præ- ali 1.
cavetur & plectitur. Non aà libidine, non a fo- candt.
nore, non ab idolorum cultu abſterret Deus Vnio la-
homines; eos ab hominum ſanguine deterret: æ.
ſcelus enim hoc vel Deo præ cæteris inviſum,
vel poſt eluvionem, cum nullum timeri jure
potuit flagitium, homicidium debuit præcave-
ri. Uſque adeô furor in aquarum exundatione
fervet, flagrâtque Ira, ubi nil fuit, niſi Pon-
tus & Arca: hæc Eccleſiæ imago, ille ſepul-
chrum demerſorum.

Erique arcus in nubibus, & videbo il-
lum, & recordabor fœderis ſempi-
terni.

Nubes, quæ procellas effundunt, pariunt Lentatio,
quoque Iridem Pacis pronubam, nunciämque T'ibala-
tranquillitatis. Ut floret & dumis Roſa, ita emi- i⸗ st
cat in nubibus Iris. Quis porro crederet Arcus „on noczt.
ſplendidiſſimi fœtas eſſe procellas? Noli time-
re nubem. Quæ fulmen minitatur, Iridem pa- Lapſi 9br⸗
rit. Unde bellum, ſtragémque expectas, ſere- ii- tte
nitatem cœlo refundi gratulaberis. Spirans mi- zuimari
narum, & cædis Saulus, Eccleſiæ factus eſt excolae
præco, ſidus, & ſcutum. Goliathi tonitrua au- impios.
xere Iiraëli trophæum. Carcer & compedes Jo- .
ſepho coronam pararunt. Porrò Arcus quo mo- Saperior

do adoleſcit in nube? Sole rigatus. Fruſtrà con- & Rexr
promo-

queruntur Superiores, non pluris valere ex ſi- veane vi⸗

bi ſubjectis aliquem, quam valeat fungus pu- vos, qui
tidus. Nubes eſt, inquit, ſemper plorat, ſem- videntur
per impluit, ſemper ſtrepit. Nubes eſt: ſed, ſi Diler.
accederet Sol Præſulum, Iridem eum forma- Telenta
„ medio-
ret, qui tenebras modo, & grandinem fundit. ,
Inde quoque emicare poteſt, quod mirere. De- Superior
nique, ut Deus Iridem collocavit in nubibus, alloqua-

ne Mundus ſecundò demergeretur: Ita, ne nos zur ſabdi-
105
Virgi II . . Ordati Tentatio⸗
nes Virginem collocemus; cujus recordatione „mz „e-⸗

à perpetrando ſcelere retardabimur. mwedia.
. B. PF.
Maria

C 2 Cæpit-

289

Cæpitque Nob vir agricola exercere ter-
an, & plantavit vinzam.

Ut vides, laborioſifſimum ſibi vitæ genus

Saperio- Diſcerent id Superiores vellem. Inſuaviora;
pro ſe du- & duriora retineant ſibi, aliis deſtinent mitiora.
viera de- Ideo Chriſtus piſcari Petrum jubet, cum exol-
se, vendum tributum eſt, remigare, & apparare
céenam jufſſit: ut, qui futurus erat Eccleſiæ
princeps, intelligeret ſe ad laborioſiorem præ
cæteris ſarcinam evocari. At, quid audio? Noë
Vix terram exercere cœit, ut alimenta familiæ
ſuppeterent, & vix defoſſo in terram ſarculo,
dehcias ſerit. Inſerit vineam, bibit, inebriatur.
Cave, rogo te, cave; inquam, à Mundo. Noli
dicere, alimenta ſero. Serô intelliges non cibum;
ſed illecebras à te excultas. Quamquam Noéë
is, poſt Arcæ extructionem, poſt inundationem
aquarum, poſt victimas, poſt familiare cum
Deo colloquium, pactumque cum eo ſcedus; ſi
terram colueris ut vivas, vites plantabis, uvVas
exprimes, bibes; inebriaberis, demudaberis, ir-
rideberis, maledices. Non poteſt coli Mundus,
quin amentur & voluptates. Victum, inquis,
quæram tantùm in Aula. Scilicet. Nec Crœſi
opibus expleberis. Faſtidies vel purpuram: &
levis quoque erit ambitioni tuæ par coelo Tiara,
quòd videlicet, Te Præſule, minores ſint Ami-
tinus & Patruelis, Cæſare. Pudebit te corona-
rum, non coronatis Affinibus. Nullus ſanctior
Noë: inebriatus tamen eſt, nudatus, irriſus.
Quandoquidem ligonem verſamus, piget ſolas
eſcas ſerere: ſplendidiori vitium nomuim & ſapo-
Peecata Ti Manus damus deliciarum coloni. Bibenſque vi-
atere non num inebriatus eſt, & nudatus in tabernaculo ſuo.
pohſant. Qlsod eum vidiſſet Cham, Pater Chanaan.. Planè
ſcelera latere non poſſunt. In tabernaculo, imè:
Religionis in medio tabernaculi (ut vertit Chald. & legitur
erimina in Hebræo) nudatus Noë, ſtatim patuit, & toti
evalgen- familiæ innotuit probrum dormientis. Verùm
Murmae- Cham eſt, qui Patris miditatem fratribus nun-
„ario. ciat. Sceleſtior verò cunctis fratribus Cham
Zolantes eſt, qui dedecus Parentum fratrumque in vul-
indiſere. gus evulgat. Nota: Solis fratribus indicat nu-
5 lentes ditatemn, & tamen maledictionem incurrit. Adeò
Sne Spiri- nec etiam inter nos, de Societatis, ſi qua in ea
zu. ſunt; vitiis loqui debemus. Unde tanta in im-
Opera- probo Cham, tamque proterva audacia? Unde?
rias pis Ex prole. Porrs Cham ipſe eſt, Pater Chanaan.
nucete Golus ipſe Pater erat poſt eluvionem, ideo ſolus
Pæœniten- — Rr. .
1zum Ino- Patrem irriſit. Dedidicit eſſe filius, ut ſe Pa-
ediens., trem eſſe intellexit. Rarò non tumemus, poſt
prolem. Rarò onuſtior fructibus ramus à trunco

Eledtio
Natus.
Aula &²
Mundus.

Obedien-
tiaſpreta. non revellitur. Quid porrò eſt, quod ſolus Nos
t, ee jacuit? Num folus bibit? an non cum Parente
un,ae Hilii, in tanta præſertim Mundi ſolitudine, ac-
zropria- cubuere? Si ſolus non bibit, cur ſolus dormiit?
zuw. Nimirum non ſolus bibit, ſed ſolus plantaverat
Rex non vineam; ideo largiùs indulſit mero. Semper
eS, emim & gratior authori lues eſt, & nocentior.
tremoios, Placent vel toxica, ſi noſtra ſata ſint manu. dra-
; degene- bonem appellat pætum pater: Cecinit ille. At ve-
rant. rd dem & Japheth pallium impoſuerunt humeris
Superior ſitis. Prodigium iſtud, & grande miraculum.
nullihæ Trridente uno filiorum, cæteri Patrem ſunt re-

t. — . . .
Horat. veriti. Quàm degener Cham, qui Patrem irriſit
Sat. 3. à nemine irriſum, tam probi Sem & Japheth, à

Imitandi quibus irriſus Pater derideri non potuit. Porrò,
eptimi. ut protervo filio ſatis non fuit Parentis ſpectaſſe

“ 1.. dedecus, ſed irriſit, vulgavitque: ita probi ſi⸗

Oliva

delegit Noë, filiis paſcendo gregi præfectis.

cognovit, quod ſe viderit involutum. Evigilans

ii non modè riſu abflinuere, fed & viſu; nec pidi &
ſatis fuit eorum pietati, non aſpexiſſe ſœditatem Asdacer.
ſenis, inſuper contexere. Ergo, ſi filius non tesgeth-
improbus es, non modô non irridebis nudatuum 4 .
Patrem;, ſed ne aſpicies quidem: & ne proſtet famantes.
alis, teges quoque. O probitatem filorum! Murmu-
Teæxére Patris probrum, nec vidére. Enimve- ratio.
rò contaminafi timuerunt, ſi vel aſpexiſſent Nos au-
dormientis opprobrium. Vel reſciviſſe ſuperio- trem no-
rum labes, icelus eſt. Effodi debet oculus, ſtrum
qui videre non timuit, quod ſine Parentis pu- operien-
dore videri non poteſt. Et ineedentes retror- tes, di-=
ſum operuerunt. Intuere modeſtiam filiorum; S on
quæ tamen non immemor fuit correchionis. veren ds
Non excitavit Patrem, ne nimmio pudore ſuffun- ſed ve-
deretur coram filis evigilans. Rurſus, non ac- neranda
ceſſere ſenſim; nec ſuâ, hoc eſt, propriâ redu- eſſe.
Ctà Patrem texere chlamyde, unde eam ebrietas Brund
abduxerat: ſed pallium injecere, ut evigilans Srnin.
Noë, ex alieno involucro crimen agnoſceret 1yr.
ſuum, & parcius in poſterum biberet. Sic Da- Saperie=
vid Saülem quidem non vulneravit;, ſed præcisd "is non
orâ chlamydis, docuit eum, quam ipſe benig- e.
nus, quaâmque ille improvidus foret. Nec con- S
fundere debemus peccantes, nec rurſus ita eo- Suporior
rum nobis obtegi ſcelera debent, ut ſe æſtiment ue cols
innocentes. Non coarguit Jeſus Petrum, ſed peſit, nen
nec omninèò dimiſit. Reſpexit, & flere docuit. asn,
Etiam Nes, ſi inebrietur, à filiis non quidem s,
deridetur, monetur tamen, non voce, ſed pallio. cerrigen-
Mirum commentum. Tegendo Patris dedecus, das, ſed

Patri dedecus retexere: Ideôque ſe nudatum Eas
sme.

. . —.. Corree.
autem Nos ex vino, cum didiciſet, quæ fecerat ti, ,. a-

ei filius ſuus minor. Quanta ſacramentorum ſca- mitis.
turigo ex quavis ſyllaba! Qui texere Parentis Ad ſupe-
nuditatem, non celaverunt improbitatem deri- rioem
dentis fratris. Accuſarunt fratrem, qui Patrem deferendi
operuerant. Nos verò fratrum inſaniam, & au- Acenſg.
daciam impiè benevoli operimus, Patris verò tiones ex
probra revelamus, utinamque revelemus tan- Telo jaſtos
tùm, & non fingamus. Rurſus, Minor appel- Murmwu-
latur Cham inter fratres. Sanè nunc quoque qui S
deridere dormientes ſolent, non maximi ſunt. Se
Intuere, quæſo te, Catones, & Ariſtarchos im- ligari ſo-
berbes noſtros, qui vel in Noëmo nuditatem, liti, &
ebrietatemque deprehendunt, & mendacem me judican-
credito, niſi probitate, pudore, & pudicitia mi- * tems-
mimi ſunt omnium. Cham autem altero tantam“ “
fratre ætate, utroque virtute minor fuit. Hic
quoque qui vix ablactati ſunt, & lac olent, au-
dent vel in parentem inquirere; & ſi quid for-
tè in dormiente minus decorum viderint, pro- Talenta
dunt illicò, illius nuditatem, & audaciam ſuam ine Spiri-
evulgantes. Porrò Cham, qui, dum egrede- s. 1
retur ex Arca, ſecundus inter fratres numera- ael.
tus eſt: Egreſſi ſint de arca, JQim, Cham, & Ja- Len .
pheth; hic ubi Patrem irriſiſſe fertur, minor niwus ſir.

omnibus dicitur: Quæ fecerat ei filius ſuus mi-

nor; Nimirum Cham licet ætate major Japhe- Obedien-

to, & utroque fratre prolis felicitate nobilior, tia breta,
in domo tamen Patriarchæ habetur minor. Pla- Saperier
nè Noëmi domus non eſt, ubi, qui delinquit, nec eolendus.
maledicitur, nec minor eſt. Cum didiciſſet, quzæ Ætas al-

fecerat ei filius ſiues minor. Planè evigilarat, qui legoric.

* . . . - . +
non neglexit in ſceleris authorem inquirere. Ut Pigæitas

ſe opertum vidit, cognovit ſenex prudentiſſi- in indig-
mus deprehenſum ſe in nuditate ſua. Verùm "o.
non diſſimulandum facinus duxit exploratoris,
quamvis ſuam quoque deſidiam exponeret, Severi=
puniendo irriſorem. Sed & ſe nudatum fateri as.
nen erubuit, ut noſſet eum, qui in tabernacu-
lum

»

Ni⸗

4

elt,

1
K.
⸗

4.

in Cap. IX. Ceneſis. 29

A Supe- lum irruperat, dum dormuret. Faſſus eſt incu-

riore qui riam Aliis uUt quis filiorum deliquiſſet, intellige-

Promo ret. Diſcant ſuperiores, non dimittenda eſſe
veno, ſubditorum impunita flagitia, etiamſi ſe reos fa-

2as, etiéſ, teri cogantur, dum illos nocentes & probant, &
ſuperior plectunt. Non dixit Noë, Mittamus quærere
ſinm proditorem pudoris noſtri, ne prodere cogamur
7 eprietatis inſidias. Nota quoque cunctationem
esss„„ Patris in explorando reo. Cùm didiciſſet, inquit.
Pagstar. Cùm tres duntaxat forent in Mundo viri, &
Superior puſio unus, quis dubitare poterat, tanti ſceleris
non teme reum non alium eſſe, quàm Cham? Ipiſe enim
7ο⅝ε nec in Arca (ſi nonnullorum, non autem meam,
Pri ſequaris ſententiam) pudicus fuiſſe creditur, un-
"Guperior de ſosta uxor illius digreſſa eſt. Ipſe audax, ipſe
Superior CEt 8 P 5 1P

tardus protervus, ipte tumidus. Denique ad tantum
ad bæ- facinus non proruit, ſed per flagitia devenerat.
nem, . Nihilo minus Pater, cui perſpecta erat filiorum
3 etern. indoles, quique facilè poterat a tribus unum

7. conjicere criminoſum;, ſibi non fidit, inquirit,
explorat, quæritque reum. Verum Moyſles in-
nuit, more diſcipuli a filiis edoctum Noë de
fratris inverecundia. Non cognovit, non intel-
lexit, ſied cunctando, interrogando, objiciendo,
. diu multumque hæſitando, hærendoque didicit
Severitas tandem, quod nemo ignorare poterat. Cum di-

2 . —R7T . . .
S ahi- diciſet, quæ fecerat ei filius ſuas minor. Nota:

tia etiam

in Aßfnes. on dicit: Qux fecerat ei Cham, ſed, Filius

Juus. Ut hinc magis eluceſcçat ſancti viri juſti-
tia, quæ & filium agnovit, & tamen pumire non
Vide deſtitit. Etiam ſi recordaretur, quòd filius eſ-
Cælariũ ſet, non tamen maledictione abſtinuit. Filium
l. 9. C. 33. faſſus eſt, & maledixit. Nos abdicarnus filios .
ſi fortè eos plectendos ſanxerimus. Cum didiciſ-
Jet, quæ fecerat ei filius ſuus minor. Prius dictus
eſt Cham, nunc, cum abdicandus omnino vide-
tur, Eilius dicitur. Quid hic latet? Nimirum
Pater humaniſſimus, etſi reum plexit, non ta-
men abdicavit peccantem. Immèò tunc ſe maxi-
méè ei Patrem exhibuit. Certè Noëmo diflimi-
les ii ſunt, qui filios tamdiu fovent, quamdiu
ſibi blandiri ſentiunt: ut verò ſe ab iis irriſos
Religioſt noſcunt, conſeſtim abdicant. Ait, Malediktus
l Chanaan, ſervus ſervorum erit fratribus Iuis.
zuenda, Cham peccat, & infans vixdum in lucem edi-
Religionis tus mmaledicitur. Num juſtus Nos pro ſonte in-
Izmam. ſontem damnat? Fortè non benè evigilavit le-
Partentu miſomnis ſenex. Excitemnus eum. Siſte, precor.
H Te Cham irriſit, non Chanaan. Revoca proin-
Qe ſententiam, & innocentem expedi. Quod
dixi, inquit, dixi. Nimirum in Arca Cham
fuerat. Ne ergo videretur & ſervanti Deo, &
Ccoœtui illi notam inurere; ſervitutem, quæ in
poſteros derivari debebat, noluit a Filio exor-
diri. Timuit, ne Arcæ ſanctitas decoloraretur,
ſi qui in ea fuerat, peccare potuiſſe noſceretur.
Ergo ne vel Arcæ, vel innocentium fratrum fa-
mam infuſcaret, maluit Chanaan maledicere,
quam Cham. Audite, Inſulæ, & attendite po-
Puli de longè. Ignofſcitur vel Chamo, ne Ar-
Cæ, fratrumque decori inuratur macula: Nunc
verò ſi vel mancipium delinquat, univerſæ Re-
ligionis fama proſtituitur. Audeo dicere, nec
Judas plexus fuiſſet, ne Apoſtolus videri poſſet
ſupplicio obnoxius. Certè non illum Deus, ſed
ſeie fera perditifſlima prafocavit. Quoties Deus
propter Davidem pepercit peccantibus Regi-
. bus Juda? Nunc nec Davidi fortè pParcereétur,
ſi vel ultimus palatii ejus ſcurra oflendiſlet.
Farentoes Quamquam ideò fortè Noë pro Chamo, Cha-
nimiam naan filio ejus ſupplicium maledictionis intulit;
„msdt. quôd graviùs urgeamur noſirorum ærumnis,
Rthicæ Tom. I.

Lapſos
Superier
maximd
foveat.

Japheth inter fratres erat, ideéque largiori re-

glorificationi ſtudebo. O utinem Religioſi has "s

quàm noſtris. Ut Cham acriùs divexaret, fi- Becleſta⸗
lium addixit ſervituti. Equidem inter Mona- Kiei ni-
chos non pauci, qui ſacco veſtiuntur, & humi "iam ag-
cubant, niſi ſuos regnare viderint, & purpu- k, ad-
raſcere, diſtabeſcunt. Illud quoque dici poſ- Seden,:
ſet, ideòs Cham intumuiſſe adverſus Patrem, tas raai-
quôd ſe florere prole conſpexerit. Sapienter cem fe-
Proinde Noë vexaturus Chamum, maledictio- iaz vi-
nem convertit in Chanaan, ut radice tumoris =W
convulſa, in eo Cham plecteretur, per quem ;, Paſ-
Peccaverat. ſionum
radices
Dixitque: Benediétus Dominus Deus ketat.

1

Quare Noë cum maledicit, Chanaan nomi-
nat, cùm verò benedicit, non Sem benedicit,
ſed Deum? Maledictus Chanaam, & c. Benedi-
6tus Dominus Deus Rem. Nimirum bona omnia Gratie
referenda in Deum ſunt; ille laudandus eſt, qui omnia
verecundiæ, modeſtiæ, & reverentiæ in patrem Tib5nen-
author & fons fuit. Dices: Si Deus benedici- . gogas
tur, & non Sem, quia author ipſe virtutis eit: arbiürrii.
Dæmon, non verò Chanaan, maledicatur, un-
de ſcelerum ſcaturigo promanat. Nec Sem bo- Grztia
na tribuantur, nec mala Cham. Falleris. Non "en oope-
ita vitiorum author eſt Dæmon, ut fons bono- Tantes.
rum eſt Deus. Deus eſt, qui operatur in nobis
velle, & perficere: Dæmen verô vix függerit Tensstio
ilſicium ſceleris; nos ultrè in vitia prolabim ur. & Dem5
Percditio tua, ex te Ifrael. Ergo coronantur in ,,½.
nobis munera Domini: plectuntur in nobis fla-?“A4.
gitia noſtra. dit Chanaan ſervus ejur. In He- „;, I-
bræo: Nit Cbanaan ſervus eis. In Chaldæo: Nit zerii na-

Chanaan ſerus illis. Cur illis? Nimirum genus trixs

Chanaan tamdiu ſerviet Sem, quamdiu cum fi-
liis Japheth unum erit. Utrique ſerviet. Uni
illuderet. Dilatet Deus Jupheth, & habitet in
tabernaculis SQem, sitque Chanaan Jorvus ejus, ſi-
ve, eis, ut in Hebræo. Libet quærere, uberiuſ-
ne Japheth, an Sem benedicatur. Utrique Cha- Superi-
naan ſervus aſſignatur: & hac in re pares funt. , .
. 5 J . ant vi-
Japheth præterea dilatandus prædicatur. De res,
Sem verèò nihil dicitur omninò, ſed tantàm Deus meliag.
benedicitur. Quare ergo Japheth cumulatius tur opoer,

benedicitur, quam Sem, cum idem omninò am- von ex

oberib ers
ex im-
muneratione donari debuit. Quô enim quiſ- i operan-
que imbecillior eſt, eò admirationem majorem tiam.
habet, ſi idem præſtet, quod grandiores. Ita S atas
Nos: Cæteri vero omrino contrarium ſentiunt. dedlatris
Quò enim quiſque ætate, & Dignitate minor , "-
eſt, gravius urgetur ſi peccet; ſi verò ſtre- Religioſi
nuè agat, minima creduntur in minimis, quæ Laizi non
ſumma prædicantur in magnis. Dilatet Deus E rnödi.
Japheth. Nota, non ait, Dilatabo ego Japheth: Beitat
. . 4 Deo ſite
vel, Dilatet ſe Japheth: ſed, Deus dilatet Ja- „ elcſir-
pheth. Bona enim mundi hujus tunc bona ſunt, Kici non
cum à Deo ingeruntur. Mala verò ſi Noë con- bromo-

bo præſtiterint: Nisnirum minor, imo mimimus

gerat in fifium, vel ſibi ea comparet Japheth. S. veanz af-

a;, . . Sl nes.
Augufſtinus legit, Lætifcet. Caietanus, Condeco- Pgaulrzas

et. Quamquam, ut ſenſum meum ediſſeram, co- „en „a.
Pioſior mihi icetuumhenechelione Japheth, Be- piendæ.
nedictio Sem. Benedictus Dozzinus Deus Sem, ſit Religionis

Chanaan ſervnus ejus. Caret, fateor, reriun abun- Punia

a . vliorz
FO t 3 —
dantia, ſed pro theſauro bonorum omnium ha- apperan

bet, quòd Deus benedicatur Malo Deum per me mmr.

benedici, & exaltari, quam me, meque dila- Amlitio.

tari cum Japheth. Dilatentur ali; Ego Domini Hamili-
Divitis
Religioſo-
Quam rüns Verae

opes noſſent! Utinam noflent & Præſules!
CL.L.E 2

3
Intentio Quam præclarius cum Semo agitur, cujus hæ-
recta Ec- reditas eſt Domini laus, quam cum Japheth,
adie cujus patrimonia amplificantur! Sed, Heu!
„ioyes Obptat libi quiſque, ſuiſque, benedictionem Ja-
redditm. Pheth, Sem veròô vix benedictione creditur im-
Gloria pertitus, quòd non dilatetur, ſed Deus in ejus
Dei ma- hwreditate benedicatur. Nota: Sem caret dila-
leha- tatione fundorum; ſed duo habet longè præ-
Kici non ſtantiora, nempe, quòd Deus benedicitur in
ditent af- eo, & quod Cham ei ſubjieitur. Utroque titu-
ARnes. lo Eccleſia decorabitur, ſi ſuorum protenden-
dis tabernaculis non vacabit: Et Chriſtum glo-
rificabit, & debellabit impios.

EX CAP. X. GENESIS.
4 A
Porroò Chus genuit Nemrod: ILyſe cœpit

eſſe potens in terra, & erat robu-
ſtus venator coram Domino. Fuit
autem principium regni ejus Baby-
lon.
Dignitas

ſervitus

gft.

Embrod ex ſtirpe maledicta fuit, Nepos
Cham;, filius Chus ejuſdem Chami, miſi
fallor, primo-geniti. Porrô is Principum ter-
ræ anteſignanus, Babylone prima jecit imperii
fundamenta. Ubi ſunt modò, 6 Noë, oracula
tua? En genus illud, quod addixeras ſervituti,
imperat, imôò in imperio primum eſt. Quid er-
go? Num Sancti Patriarchæ evanuere prædi-
cationes? Abſit. Imò hinc diſce, nullam cala-
mitoſiorem ſervitutem eſſe, quàm Principum
Felicigazs iniquorum. Is imperat; qui famulaturus præ-
non ad- dicitur. Neque enim unius tantùm Domini;, ſed
mirand: omnis omninè populi ſervus eſt, qui flagitioſus
Farva in ſedet in ſolio. Rursus, ex venatore Nembrod
„Princeps factus eſt. Nimirum belluarum capti-
gue & VItate delectatus, homines didicit captivare.
nndiqse Cavenda ſceleroſis umbra ipſa imperi eſt. Ef-
pullulat. floreſcit ambitio vel è ludo. Dum feras capit
PDignia- Nembrod, àa regnandi cupiditate captus præ-
tes nexis, do hominum efle cœpit. Lpſe cœpit eſſe potens
in terra. LXX. vertunt, Hic cœpit eſſe Gipas
Talenta ſuper terram. En prima ambitionis ſemina. Ut
ſuperbia, vidit ſe aliis corporis ſtructurâà altiorem, puduit

S„. illum unum eſſe cum cæteris. Rarò is, qui gran-
wänga: dior eſt, non altiorem quoque expetit ſedem.
Vel certè, amentiam vulgi demiremur pariter,
& deteſtemur, cui viſus eſt vel venator imperio
dignus, quòͤd membrorum mole cæteros antei-
ret. Qui nulla vel ſcientia, vel virtute polle-
bat, eo tamen nomine inauguratus eſt, quèòd
Iudieia altior eſſet. Verbo; vel Nembrod Princeps erit,
Beda ſi Gigas fuerit, metiente, imò mentiente popu-
. lo, animi granditatem proceritate membrorum.

Pignitas Quaſi verò adamante & margaritis non gran-
ibns dius vitrum ſit, quod paſſim calcatur. Cur ille
Aefertur. purpuraſcit? quòd ſonorè loquitur, quòd deco-
Superior 1& incedit, quòd claro ſit genere. Utinam ſoli
ePees Babylomii ſceptrum deferant ad Gigantes. Et
TZalenta ,erat vobuſtus venator coram Domino. Pro vena-
led ſpiri- tore Interpretes intelligendum putant prædo-
zum. nem: credunt enim peſſimum Nembrod latro-
H nem fuiſſe qui coëgerit homines ſubeſſe ſibi.
nator fuiſſe perhibetur? Coram Domino, id eſt,
vidente, ſed permittente Domino. Ut ſcias,
non obdormire tunc Deum, cum impii graſſari
permüttuntur, ime tum mmaximéè vigilare in ho-

gatur. Herodes, & Pilatus amici facti ſunt, quo &6.

Quod ſi ita eſt, quo modo coram Domino ve-

Oliva

minum ſcelera, de quibus ultionem ſumit per
ſceleroſos. Rursuùs cum Nembrod Latro, ſeu
venator coram Domino fuiſſe prædicatur, tan-
tæ extitiſſe innuitur impudentiæ, ut & Deum
ſibi adeſſe non ĩignoraret, & nihilo minus à fla-
gitiis non abſtineret. Uſque adeò ſola Dei cog-
nitio, ſolaque de Deo meditatio à ſcelere non
inhibet, niſi & fidei Gratia, & meditationi Ti- Oratio n?
mor copuletur. LX X. non legunt: coram Do- Iufßeit.
mino, ſed contra Dominum. Hic erat Gigas Ve-
nator contra Dominum Deum. Videſne Aliquan- Reforma-
do, quæ coram Domino fieri putantur, con- kores ni-
tra Dominum fieri? Cuperem ſolum Nembrod id: 17.
hoc vitio laboraſſe. Utinam Babylone tantuùm Zelusin-
contra Deum peragantur non pauca, quæ pro diſiretus.
Domino agi ereduntur. Eò devenitur inter- Vitis
dum, ut hominum deprædatio pro Domino ho- Palliata.
ſtia eſſe exiſtimetur. Coram Domino graſſaba-
tur infelix Nembrod, nec Deum reveritus, nee
homines. Severitas, ſi vel rapinæ reorum in-
hiet, vel ultio privatæ injuriæ, ſit vel auræ po-
pulari litet hoſtiam, quam jugulat, non eſt Ju-
ſtitiæ ſacrificium, ſed piaculum odii, & avari-
tiæ. Utinam unus tantum Nembrod jacula con- Eecleſia-
torſerit coram Domino; quæ in Deum emiſſa Pien t-
Deus ipſe teſtetur. Vapores, quibus fulmina ere⸗
condenſantur, ſubiere non raré in Cœlum è
ſterquilinio. Proh quot Tonitrua, quæ in Aë-
re aſtris proximo boant;, genus ducunt à terra!
Cæterum Noëmi vaticinium de ſervituris poſte-
ris Cham ſemini fratris juſtioris, ad minimum
tunc impletum eſt, cum Gabaonitis edictum
fuit à Joſué, ut Iſraëli tanquam mancipia de- Joſ. 9. 7.
ſervirent. Quare Chanaan poſteritas ſi tantif-
per regnavit, durius ac diuturniùs deinceps
ſerviit ſemini Sem.

Obßina⸗
ti.
Peccato-
rum cacie
tas & ass⸗
dacia.

FX CAP. XI. GENESIS.

Erat autem terra labi unius, & ſermo-
num eorundem.

On aurum tantum inter metalla emicat, Vnio ver
emicat quoque aurichalcum. Lucem emit- otioſa, we)
tit fulmen, ſed mortem quoque immittit. En Haötiaſa.
Pax floret in terra, ſed prodit & pace Babel. Tarre
Non ſemper concordia probanda eſt: improba- S
ri debet non rarò. Etiam ii, qui conſpirarunt nomine.
adverſus Dominum, & adverſus Chriſtum Pa-
ris convenerunt in unum. Dixerunt omnes:

Reus eſt mortis. Clamaverunt omnes: Crucifi- Matt. a6.

die Pax noſtra extincta eſt. Nimirum non cui- Idem 27.
libet Paci fidendum eſt. Hac in domo unum lii 23.
dicunt omnes. Sed quid dicunt? Idem dice- 12. .
bant, qui cantabant: Coronemus nos roſis. Malo Sap. 2. 85
Pauli ac Petri diſcordiam ſalutarem, quàm exi-
tioſam Herodis, ac Pilati concordiam. Nolo
malaciam, quæ ut naufragium arcet, ita cur-
ſum prohibet. In cythara ſi una vox fidium eſ-
ſet, nulla eſſet harmonia. Vereor, ne nuga- Conſcien-
rum, deſidiæque nutrix ſit iſthæc concordia, tia ape-
torporis filia. Càùm ſuperior advenerit, ut ſta- ienda.
tum domus exploret, uno omnes ſatemur ore, e-
nihil deſiderari poſſe. Planè concordia perſæpè ſand, Ze⸗-
res magnæ dilabuntur. Non placet domus la- lo.
bii unius. Utinam qui uno loquuntur ore, non paio fa⸗
inſtaurent deſtructam Babel. Sponſæ chlam ys ioſa
varietate diſtinguitur. Murænulas habet Eccle-

ſia;

71

ul
vl

156.
n.
14

21

in⸗
e.
d ,
ſ
e16
to

nifr

Katim

in Cap. XI. Geneſis. — 3 1

ſia, non totas aureas; ſed argento quoque ver-
miculatas. Serpens eſt, cujus uniforme eſt cor-
pus. Non pedes, non pili, non manus in An-
gue ſpectantur. Unum ſi excipias caput, totius
corporis una figura eſt: ſed venenum effundit.
Ut verô diſcas (oedus illud non amoris fuiſſe;
ſed cupiditatis: ut primum ad extructionem
Turris minimè habiles eſſe cœperunt diviſione
Hinguarum, diſperſi ſunt: Adeò non Charitas
eos in unum coëgerat, ſed Ambitio. Deſiere
unum eſſe, ex quo deſut Turris ædificari. Imô
antequam Turrim aggrederentur, ſejunctionem
meditabantur. Audi: Celebremus nomen noſtrum,
antequaäm dividamur in univerſas Terras. Ita,
dum coëunt, dividi cogitant. Intuere domi, an
Babelis architecti diu perdurent in fœdere.

Cumque proficiſcerentur de Oriente, in-
venerunt campum in terra Sennaar,
& habitaverunt in eo.

Luc.iI0.

0. Ut miſer ille, qui deſcenderat ab Jeruſa-

lem, incidit in latrones: ita, qui de Oriente
proficiſcitur, ſtatim Babylonem vel invenit,
Apehßate vel excitat. Noli dicere, tædet me quidem
Orientis, ſed Babylonem odi. Quid oderis,
neſcio, illud ſcio, Babylonis architectos ex
Oriente prodiſſe. Rurſus, Campus occurrit re-
cedentibus ab Oriente, occurrit, & placet. Ha-
bitatur primuùm, deinde ornatur, Turris demum
erigitur. Nimirùm vix habitari campus poteſt,
quin Babel extruatur. In planitie citò Babylon
Ambitio. creſcit. Habueruntque lateres pro ſaxis, & bi-
Dignitas tumen pro cæmento. O ſagaciorem pietate cupi-
in ind'g ditatem. Deſunt ſaxa, deeſt calæ: ſed quia am-
Piexri, 4. bitio celebrandi nominis nôn deeſt, Babel ſur-
conferiur git. Celebremus nomen noſtrum, antequam divi-
indignis. damur. Nec genere, nec'ſcientiâ, nec pecuniis
Inſtitutio fulcitur ille, cur ergo Aulam adit? Ambitione

peſſimi.
Felicitas

& Volup-
tas fontes
Peccati.

Hrin * non caret. Hac cum adeſt, etſi omnia deſint,
Gleris deeſt nihil. Saxa præſto non ſunt, pra ſto ignis

vana eu- Cupiditatis eſt, a quo lutum vertatur in lapides.
piditas. Indoctus blandietur, malè nummatus iniquè,
„Servi & Dei immemor ſerviet; vilis genere, ſcelere
impii. vVilior fiet, & dignitatem, quam merendo con-
ſequi non poſlet, demerendo conſequetur. Non
erubeſcat, ut fulgeat. Ruborem fſoœnerabitur,
ut trabeam repetat. Et hæc quidem Babylone
contingunt: Romana, ut ſpero, purpura nun-
quam projecto pudore colorabitur. Nunquam,
nunquam in Apoſtolico Cœnaculo erubeſcet
Purpura Purpuratos. Quid? quod Hieroſoly-
Religioni, is quoque ſi ſaxa deſint, non deeſt, qui Tur-
munera Tim Toliatur. Quæro, quo modo irrepfit ille
clariora in ſuggeſtum, in palæſtram, in exedram; cùm
eccupata litteras non didicerit, quomodo docet? Num
* visis: & Saül inter Doctores? Saxis caret; lateres co-
eieri⸗ quet. Si non faciet ſatis muneri ſuo, ſaltem ſa-
em. Con- tis fiet ambitioni ejus. Sapienter, inſipienter-
cionatores que decantando, horam explebit, ut plurima
sndocti. Cantitentur. Si populum verbo non pavit, nec
Concio- ipſe verbis paſcetur: imò nec in ſolo pane vi-
,, vet homo lapidibus digniſſimus, ſed exſatiabi-
. tur in omni aquatilium, & volatilium genere,
quod proceſſit de ore Dei. Ipſe quidem pro la-
Pidibus lateres ſupponet: verùm cervici ejus
non lapides, ſed pulvilli ſupponentur. Utinam
ad Galli cantum plerique, qui Petrum imitari
Rex au- Plorando nolunt, Paulum prædicando æmulari
dia, q non præſumant. Ut bene epulentur;, non be-
judicet. ne cantillant. Deſcendit autem Deminus, ut

1

videret civitatem, & turrem quam ædificabant
Kklii Adam, & dixit: Venite igitur, deſceenda-
mus, & confundamus ibi linguam eorum. Si Superios
Deus non erubeſcit fieri Judex, ſed fit vindex invigilet;
impiorum: non enim ſolùm deſcendit ut vide. nee mini-
ret, ſed ſecundò deſcendit, ut eos confunde- Kris Jisis
ret, & puniret: cur, quæſo, tam ſejunctum ans ⸗
apud Reges terræ eſſe debet tribunal à ſolio? ſbenz-
Nolite, obſecro, Reges ea dedignari, quæ per- tem ipſe
agit Dominus dominantium. Ipſe Adamum, exerzeaz.
ipſe Cainum, ipſe Evam, ipſe ſerpentem non Subperiof
ſolùm damnat, ſed ſubjicit quæſtioni: & nos “l Le⸗
vermiculi faſtidimus judices reorum eſſe? Pa- ear zar⸗
ravit in judicio thronum ſium. Tu verò Deus de- Pfal. 9:8.
duces éos in puteum interitus. Et ipſe judicabit Pf 54 24.
orbem terræ. Non ad pompam, ſed ad judi- Pſal.9. 2.
cium ſibi apparat thronum. Quid? quod &
ſupplicium ipſemet exequitur. Audi. Dominus bpfal 10.6.
imerrogat juſtum, & impium. Quid tum? Pluet Plal. 10.7.
Juper peccatores laqueos. En quo modo è ſolio
interrogat, damnat, & terquet iniquos. Ange-
li certè carnifices impii Heliodori eſſe non eru-
buerunt, imèò & ſe nuptiali ornarunt chlampg-
de, dum ſupplicium inferrent. Audi: Apparue- 2. Mach
unt duo juvenes virtute decori, optimi glorid, 3. 26.
Pecioſique amitctu, qui circumſteterunt eum, &
ex utraque parte flagellabant. Percuperem, ut
non omnia à Principibus, & Pontificibus com-
mitterentur Judicibus, & Satrapis. Nam ſi An-
geli procacem Ducem loris concidunt, agunt-
que lictorem: Cur vos aut pigeat, aut pudeat
cauſas cognoſcere accuſati Civis, aut livori ob-
noxii, aut ſævitiæ. Fiſcus cupit, Delator odit:
ubique foveæx. Charybdis vorat, tna fu=⸗
mat: quæ monſtra rarò abſunt iis quoque Reg-
nis; quæ procul ſunt à Sicilia.

EX CAP. XII. GENESIS.

Egredere de terra tua, & de cognatione
tua, & de domo Patris tui.

Undamentum totius ſanctitatis in Abraha- Patrie
mo odium Patriæ eſt. Hoc primum impe- odan
ratur. Non ei dicitur: Egredere de domo Pa- ſarhamn;
tris, & de terra tua. Sed inde imperium auſ-
picatur Deus, unde majora timeri poterant in-
commoda. Sanè negligunt non pauci domum
Patris, quos videas, lugeaſque propenſius Pa-
triam amare. Sequitur. Faciamque te in gentem servire
magnam, & benedicam tibi, & magnificabo no- Deo felix,
men tuum, eriſque benedictus. Ex Hebræo. Et s, Te⸗ 1.
Ffaciam te in gentem magnam, & benedixi tibi, te,„ zni-
& magnificavi nomen tuum, & eſto Benedictio. me pigras
Vide, quàm ſit præcox Domini retributio.
Quod promittit ſe daturum, jam detulit. Adhuc
Abraham egreſſus non eſt, & jam magnificatus
eſt. Porrò copioſiſſima ex Deo Remuneratio.
Abraham non tam Benedictus, quàm Benedi-
ctio evaſit. Illud quæro. Cur qui dixit, Faciam
te in gentem, non dixit, ſi attendamus Hebræam
verſionem, Magnificabo nomen tuum? Eſto, Be-
nedixerit jam ill: Tamen ut dicere non potuit;
Feci te in gentem magnam, quia filiis carebat
nondum nato Iſaac; Ita nomen ejus magnifi-
catum dici non debuit, cùm adhuc nec Pa-
triam reliquiſſet, nec immolaſſet hæredem. Ut
naſci debuit Iſaac, antequam diceretur Pater
multarum gentium: ita nomen ejus magnum
C 4 non

32 Oliva .

non potuit haberi, priuſquam propter Deum
filio non parceret. Aut utrumque ut ſuturum
ponatur, aut neutrum tanquam jam impletum
prædicetur. Sanè Gordio non abſimulis nodus
oratio & iſte eſt. Illud occurrit, ut incidatur, quod dif-
Obedien. ſolvi facilè non poſſet: Patrem ſine liberis dici
iis, nOn poſſe. At ſatis magnus eſt, quem Deus
& Famq, Vel alloquio, vel imperio ſuo dignatus eſt. Mag-
nus jam Abraham eſt, quia de vertendo patrio
ſolo imperium non recuſavit. Magnus eſt, ex
quo Deum audire potuit. Sola ergo nominis
magnitudo eſt, Obedientia: jam magnificatum
ſatis eſt nomen tuum, ſi imperium vel tantum
Pei Mi- excepiſti. Sequitur. Benedicam benedicentibus
ſericerdia tibi, & maledicam maledicentibus tibi. Dei be-
& Cle. nignitatem attende. Primo loco benedicit, ex-
mentia. tremo loco quaſi coactus maledicit. Ad mune-
ra pronmior eſt, quam ad ſupplicia. In Hebræo
hoc clarius elucet: Et benedixi benedicentibus
tibi, & maledicentibus tibi maledicam. Maledi-
cCtio poſtrema omnium verborum eſt; vix eam
proferre poterat, & in futuro eſt. Statim Be-
nedictio prima eſt vox;, & benedicentes ante-

cedit: Maledictio vix maledicentes ſubſequetur.

Et ivit cum eo Loth.

Eceleſtia- Ubi agitur de deſerenda Patris domo, Ne-
Rici afi- pos abducitur. Fortè ſi de amplificanda familia

ner dA actum eſlet, Abram Lothum ne reſpexiſſet qui-
non a dem. Licet tibi Nepotes tecum rapere, ſed ut
zempora- illi, Deò militaturi, excedant & patria. Quam-
lia pro- quam;, ut quod ſentio, ingenuè aperiam. Ne
meveante tum quidem Nepos feliciter te ſequitur, cum
5. ,, Tu ſequeris Deum. Què divertit Loth Abra-
Sanaz., HlaI ſequutus? Sodomis conſtitit. Parum ab-
fuit, quin cum impis conflagrarit. Adeò fata-
le eſt, ſecum affines trahere, ut vel Abram
Deo militaturus Lothum abduxerit Sodomas.
Et illud nota, quod non diu ſine jurgio eſſe po-
tuerunt. Et ivit cum eo Eoth. Hoc loco, ubi
rimum mentio fit de profectione Lothi, Ne-
pos Abrahæ non dicitur: ut intelligas, non ideò
ab Abram abduétum, quèòd Nepos eſſet, ſed
quòd ejuſdem eſſet propoſiti, ejuſdémque fidei.
Alioqui, ſi ſanguinem reſpexiſſet, Nachor fra-
trem adhuc ſuperſtitem de Ur Chaldæorum
eAducere poterat. Quin ne abductus quidem eſt
ab Abramo Loth; ſed ipſe ultròô ivit cum eo.

Septuaginta quinque annorum erat A-
bram, cum egrederetur de Haran.

Vocatio in
qua Vis
atate.
. Tyro licet
Jenior om-
nia im-
pleat.

Scrutare terrarum plagas omnes, & reperi,
ſi potes, Tyronem leptuagenarium. Inſanire
crederetur, ſi quis ſexagenario perſuaderet,
ut egrederetur & Patria.

Chananæus autem erat in terræ. Appa
ruit Dominus Abram, & diait ei: Se-
mini tuo dabo terram hane: qui ædi-
necavit ibi Altare Domino, qui appa-
uerat ei.

Perleentio Tot Sacramenta, quet apices. Vix Chana-
non nocet. næus adeſſe dicitur, cum illico Deus adeſt.
Tentatio Noli ergo reformidare hoſtem, ſi tanti tibi ad-
PrrnLa- jutoris Præſidium præſto eſt. Modeſtia porròô
Pr: are Abrahæ propè divina eſt. Dominum non ro-
ſe permit- gat, ut anticipet tempora liberalitatis ſuæ, ſibi-
tere. que largiatur, quod poſteris ſuis præſtiturus eſt-.

Quare ſemini meo tantùm reddetur merces, ſi Nil trarer
ego laborare non deſino? Rursus vide, quàm Peum.
memor beneficii ſit, & quaàm cordatum gra- Spiritua-
tiarum genus reperern: non verba multiplicat, “Mõ feren-
ſed altare erigit. Et quidem non ideò aram ex- Ja.
truxit, quòd Lyeus grandia promiſerit, ſed terna
quòd ſibi appa ruerit. Er ‿dtificavit ibi altare taninm
Domino, quiuz apparuerat ſibi. In Hebræo. Dei Ielieias
præſentiam. ipſis muneribus Dei gratiorem ſibi po,

Parentu
fuiſſe teſt atur. amor.

Semini tuo dabo terram hanc. Qui ædi-
cavit ibi Allare Domino.

Initio hujuſce capitis proteſtatur Deus, Fa-
ciam Te in gentem magnam, magnificabo nomen
tuum, Benedicam Benedicentibus tibi. Nullum, kecleſta-
his auditis, Altare extruit: duo verô altaria Kiei af.
erigit, audito tantum, Semini tuo dabo terram "es nimid
hanc. Nimirum plus Noſtros, & necdum na- ¹Altss,
tos, amamus, quam Nos. Etiam Abrahami,
parati jugulare Unigenitos, pluris faciunt ho-
nores poſteritatis, quàm ſuos. Nam qui ſibi nil Parenta
cupiunt, & vel in clauſtro abjecti perlibenter "dà'um
vivunt, optant ſuis inſulas, & coronas. Uſ- snätem
que adeò inſanimus in agnatorum honoribus, . ſo-
qui in noſtra ſapimus humilitate! ker⸗

Facta eſt autem fames in terra: deſcen-
ditque Abram in Egypium.

Mira Abrahami conſtantia! Graſſante fame, Pearſover
maluit Eͤgyptum petere cum vitæ pudoriſque rantiz.
conjugalis diſcrimine, quam Patriam repete- Patriæ
re, unde Dei juſſu exceſſerat. Cüumque prope d iad
eſſet, ut ingrederetur Woyptum, dixit Jarai uxo- F J
ri ſuk. Novi quod pulohra Iis mulier. In He- debei, que
bræo: Ecce nune cognovi, quod mulier pulchra rel'quit.
alpectu es. Vide pudorem Abrahæ. Pulchritu- Matri-
dinem uxoris vix expenderat, & tunc ſolùm won iors
pulchram novit, cùm periculis pudicitiam con- modleis
jugis exponendam præſagiret. Sanè in uxore pu- Elecio
dorem reſpexerat tantum, qui tam ſerò deco- Katm.
rem ejus intellexit. Illud etiam conſidera, non Aale
cùm Ægyptum ſibi adeundam ſtatuit, diſcri- ri,
minis meminiſſe, ſed cum propè Ægyptum eſ- geiie
ſet. Eminus blanditur Æggyptus, cominus tor- vial du-
quet. Deliciæ occurrunt meditantibus Aulam; ra.
ſed diſcrimina circumſtant ingreſſurum. Exul-
tat Aurum, cum erutum ex imo terrarum con-
flandum ſe intelligit in armillas, & torques.
Verùm neicit, quos paſſurum ſit rogos, quam-
ve acri malleorum ſupplicio retundi debeat.
Coronaberis; ſed de cubilibus Leonum, de an- Ambitio
tris pardorum progrediendum tibi erit ad thia- l. lir.
ras. Antequam uni imperes, innumeris ſervies: Aula
antequam rubeſcat chlamys, rubeſcent non ſe- damna-
mel genæ. Cruentaberis din, ut aliquando tan- Dignitas
dem galerus cruentetur. Novit David, quà ea- permagni
tur ad ſolium. Novit Sara, quæ ex Abrami con- Eat.
juge ſoror facta, brevi Pharaonis uxor dicetur.
Si tamen uxor Regis eſt, quæ virum propè Re-
gem habet. Miſera conditio deſcendentium in
MEgyptum, miſerior eorum, qui prope Aulam
conſiſtunt. Vel occumbendum illis eſt, vel uxo-
rum non viri, ſed fratres eſſe cogentur. Et nun-
ciaverunt principes Pharaoni, & laudaverunt am
apud illum. Si ex ſcurris aliquis pudore, ut cruri- Aulici, &
bus, diminutus hæc Regi retuliſſet, haud mira- Regũ Mé-
rer. Verùm ſatis mirari nequeo, hæc à primariis B e -
Aulæ proceribus ad Regem delata. En qui- Tanteen
bus de rebus colloquantur cum Principe Princi-

pes. Non de tuendis Provinciæ finibus, non de

ſubi⸗

nin

65,

ii
1.
.

ii
e.

116.
in
g

i
i/
dt

in Cap. XII. Geneſis. 33

ſubigendis Imperii hoſtibus, non de inſtruen-
da claſſe in piratas littorum diſſerunt: Mulie-
rem adveniife nunciant. Proceres uxorem ad-
venæ pulchritudine fulgentem conſpicati, non
ſecus ac theſaurum quemdam ſummi preti na-
cti, eam Regi enunciant. O putida conſilia!
Rerdeli- O capita phanatica! Et quidem non unus Prin-
gat Mini- cipum natu minimus, ſed Principes hæc Pha-
ros. raoni nunciaverunt. Nos certè miſeri „ qui;
Ternmris, qum conwemiſſe cum Rege Primores videmus,
exiſtimamus graviſſima inter eos agitari nego-
ti.ia; cùm tamen illud tantùm ibi agatur, Pul-
cChrâne; an pulcherrima ſit Sarai? Unius mulier-
culæ adventus omnes regni curas ſopivit. Ne-
glecto regno, inter Principes de pellice ſen-
tentiæ quæruntur. Porrò quaàm oculata libido.
Vix mulier urbem ingreſſa eſt; & ſtatim a Prin-
Gen. 19. Cipibus noſcitur. Quid quod Angeli duo veſpere
4 advenere Sodomam, ne noſcerentur? Nihilo
minus poſt horam obſeſſa eſt domus Lothi. Uſ-
que adeò vel in tenebris Luxuria ad opera te-
nebrarum non caligat? Niſi fortè dicere mavis;
non eos Sodomitas veſpere cognoviſſe, ſed in-
ſidos Lothi ſervos eorum pulchritudinem Sodo-
mitis renunciaſle. In Chaldæo. Et videruni am
Principes Pharaonis & laudaverunt eam Pha-
raoni. En quid explorent Regni Proceres. Non
pervident, quid foeditatis inſit in animis, ut
corrigantur, ſed quid decoris in vultu inſit; ut
pereant. Et ſublata eſt mulier in domum Pharao-
is. Abram verò bene uſi ſunt propter illam. Lau-
data mulier non diu abfuit à Palatio. Illud mi-

rum eſt, quod ſublata eſt Sarai, nec, qui ſu-

Aula ſtulerit, invenitur. Caret Abram uxore ſua;
sawna. nec de ullo queri poteſt. Sublata illa quidem
eſt: at quis eam ſuſtulit? vel neſcitur, vel nei-
Regũ ma- ciri debet. Mos aulæ iſie eſt: rapinam ſuſtines ſi-
oru pee- ne raptore. Neino diripit, & uxor rapitur. Sub-
cata, & lata eſt. Conticeſce, ne deterius tibi aliquid
contingat. Ne in fuſtem oflendas, dum furem
rum Op- Qquæris, ori digitum admove; alioquin dum ba-
preſſo- culum ſenectutis tuæ rimaris, ni caveas, inve-
zem. nies baculum. Sponſa, dum dilectum gquærit;
vulnera non effugit. Putas, ſeptuagenarius eva-
det, ſi uxorem requirat in domo Pharaanis?
Dienits Abram verd bene uſi ſunt propter illam. Inno-

Waite “Sl cens, prudens, ſenex, religioſus Abram erat:
à malis at non hæc in eo probantur. Rota fortunæ Abra-

Principi- hæ uxor eſt, ſed rapta. Tu quoque non ſpernê-
bm. ris, ſi ex conjuge uxoris frater Hias. Quid Au-
lam improbas, Mome impudentiſſime? Quid
impudicum Palatium blateras? Adeò pudicitia
placet, ut placere ideò incoœperit Abram, quia
uxore catruit. Qi uxoratus periiſſet, ut primum
uxorem dimiſit, evectus eſt. Nuſquam libera-
lius ditatur continentia, quam in domo Pharao-
nis, in qua carere opibus non potuit, qui potuit
ultrô uxore carere. Cur, inquis, creſcit ille de
die in diem? Qur eo bene utuntur, cùm aliemi-
gena ſit, juris ignarus, morum Regni expers»
imperandi haud peritus? Num juſtus? Num
pius eſt? Si neſcis, utuntur bene eo, propter
illam. Quid miraris? Uxorem non retinuit, &
centuplum recepit. Ex advena in Civem verſus
eſt, quia ex conjuge converſus eſt in fratrem
Exod. 32. uxoris pulcherrimæ. Vel vitulus adoratur ab
7* Aaron, ſi mulierum ope & opibus conflatus ſit.
IIe nonne vitulus eſt? eſt. Cur ergo evectus eſt;
& cum Diis collocatus? muliebris mundi ma-
teries eſt. Quicquid mulieres Aaroni offerunt,
licèt Vitulus duntaxat evadere poſſit, evehi-
tur, & adoratur. Meminerint tamen, qui ita

exaltantur, Babylonici ſimulachri; licèt enim
à ferro ad metallum, & à metallo ad argentum
& aurum deveneris; tamen quia à luto mala-
rum artium inchoata eſt ſablimitas tua, cum
excelſus ſteteris, lapillo uno evertétis. Nun-
quam diu ftetit celfitudo fundata in ſordibus 5
lutéôcue. Fueruntque ei oves, & boves. Utinam
Chriſtianorum Principum luxuries intra Pha-
raonicæ prodigentiæ confinia ludat. Ditatur pignisas
Abram propter Sarai, ſed non evehitur. Cyg- zui confe
nus cœlo illatus, quod Ledam eò invexerit: rexde-
Qui legit, intelligat. Jacob non quemcunque;
ſed eum, quem ſuppoſuerat capiti;, lapidem
oleo perfudit, & erexit in titulum. Permitto;
ut domeſticus potius, quam alienus; erigatur,
& oleo initietur: verùm 1is ſit, cui incumbens
Cœli porta tibi patuerit, non abyſſi vorago. Qua-
le dedecus, Deus immortalis! illud foret, ſi 5
cum quæreretur, quare ille ſedeat cum princi-
pibus, reſponderetur: Propter illam Jure Rex
ſecundus factus eſt regni: qui rex erat ante pu-
doris. Ita de Joſepho Zeno. At quaàm ploran-
dum;, ſi non Pudicitia, at impudicitia ſceptrum
obtineret, ac purpuram. Non Samaria tantùm,
ſed & Sion erubeſceret, ſi Deus impleret il-
lud, quod minatus eft: Et deirahbam in vallem Mich.ai)
lapides ejus, & fundameuta ejus revelabo. Qua⸗
le dedecus, quantümque probrum & promoto-
rum, & provehentium! ſi vilitas fundamenti
tantæ illius celſitudinis proſtaret: Si lapides; ex
quibus crevit arx illa gloriæ, videri Poilent. Cur
Uriam Regius ſequitur cibus? Fortè; cum mi=⸗
les ſit, Mars eſt: Scilicct. Veneri non Marti
debet triumphum. Clauſit oculos, & ideèò feli=
Citer cucurrit. Non erubuit, & ideo emicat.
Sic, non conſulendo honori ſuo, ſuo proſpexit
honori. Quamquam nil ille reicierat de Berſa-
bea. Quæro hic, an Abram præviderit aufe-
rendam aà ſe Sarai ab W.gyptus. Prævidit uti-
que. Quare ergo eò deſcendit? Fames eum im- Gula, &
Pulit. Et quidem potuiſſet ſolus ipſe remanere Avaré-
cum Sarai in terra Chanaan, tranſmiſſis in E- ia.

gyptum famulis & pecoribus. Uni enim non

defuiſſet Annona, quæ tantis non ſuppetebat.
Sed facilius uxore, quam opibus periclitamur.
Penè dixerim, maluit ſibi uxorem auferri,
quaàm procul eſſe a gregibus ſuis. Illud quoque
eum illuc fortè impulit, quòd deliciæ in Egyp-
to exundabant. Inde ſiquidem non refugimus;
ubi carituros nos decore non ignoramus, ſi ta-
men inibi deliciæ blandiantur.

Quam ob cauſam diaiſti eſſe ſororem
tuam, ut tollerem eam mihi in uao-
rem! Nunc igitur ecce conjua tua 5
accipe eam, & vade.

Cauſam fſciſcitatur, & reſponſum non expe-
ctavit. Ut Pilatus, quid foret veritas, percon- .
tatus, ſtatim exivit: Ita Pharao, qui ſalubria Conſilia⸗
audire potuiſſet, ſi edoceri voluiſſet, quæſtio- d:teniè
nem proponit, & tranſiht. Mos hic Principi““ Leugt⸗
bus non infrequens. Multa quærunt, nihil diſ-
quirunt. Saltillant, non conſulunt ſapientes.
Quid, quòd error iſte delectat eos interdum;
quos Dei amor ad inquirendam veritatem pel-
licit. Num, quem diligit anima mea, vidiſtis Cant. 3:
inquit Sponſa, quæ, non expectato reſponſo, 3 e, .-
pertranſiit. Conveniunt aliquando hi (qui ſe tio & Fer-
Chriſtum quærere ſimulant) Hilariones, & ver veras
Macharios, & ſciſcitantur ab eis, quidnatn ad in paueis
Pere

Oliva

Pweatio perfectionem conducat. Verum, reſpondere il-
Pdes. lis incipientibus, iſti diſcedunt. Magiſter, duid
25. Jaciendo vitam äternam poſidebo? Vende, quæ

huabes, & da pauperibits. Diſceſſit illicò miſer,
& triſtis Jeſum reliquit. Unus Paulus clamat:
Act. 5. 6. Vomine, quid me Vis facere; & quod docetur,
Luxuria. exequitur. Nunc ipitur ecce uxor tun; 2acdipe
eam, & vade. Cur dimittitur Abraham? quia
Aulies remitti debuit Sarai. Non rebellavit, non oc-
cur sli- CAdit, non blaſphemavit Abraham, recipit tan-

uands tüm uxorem. Athoc ſatis eſt, ut ei dicatur, Vade.
dimiſſi.
Præcepitque Pharao ſuper Ahbraham vi-
ris : & deduxerunt enm, & auo-
rem illius.
Rex iſe Duo nota: Rex ipſe præcepit viris. Non tan-

gubernet. tummodò Præfecto cubiculi edixit, ut Abra-
Laxuypiz laI deducendum curaret; ſed ipfe præcepit
ſangnina- Viris, quni eum deducturi erant. Deinde non Sa-
ria kt. raj , ſed Abrahæ timet. Nimirum, dum uxor
placet, Vir diſplicet. Natant viæ publicæ ſan-
guine, quem Amor, non Odium fudit. Meritô
fuperſtitio idololatra pharetratum Cupidinem
effingit: Nemo enim cruoris ita prodigus eſt.
Uriam percontare, quem in caſtris militantem
non Mars, innumeris Fcèt legionibus cingere-
tur, confodit; ſed Cupido, qui ſpiritum Regis
trajecerat, corpus Centurionis concidit. Nume-
roſior ſtrages edita per fominas, quaàm per ca-
taphractos: nec uno in littore Syrenes natant
cruentatæ. Ubique cædes ſpectatur Mulierum
illicio peracta, quæ candore perlitæ rubore
exiuunt amatores, maritos ſanguine aſperſuræ.
Veſpillo Cupido eſt; dum alteri conjugum ſuis
pinnis pulvinar infercit, alteri telis feretrum ap-
parat. Proh dolor! Conjugalis pudicitiæ Li-
lium, niſi à ſolo viro excolatur, in Roſam de-
generat, ſpinarum;, cruoriſque pronubam. Imô
Lilium, ut ſanius ſcribam, ſi Flos eſſe deſinit,
aut venenum, aut Lancea eſt. Meritô proinde
Pharao apparitoribus Abramum ſtipavit, quod
timeret intutum iter? Viro, quem Uzor tam pul-
chra comitabatur, Perrarô à frontis pulchritu-
dine morum ſœditas in ſuſpiciente non ſeritur.
Hæc meſſis effloreſcentis eſt vultus, mors vi-
ri, feritas adamantis. Uno prodeunt fœtu, æVoορ
noſtro, Jacob exagitatus, & furens Eſaü;, ſi
Rachel effulguret fulminanti. Præcepit Pharao
ſuper Abram Viris: & deduxerunt eum. Nun-
quam Lucretiæ ſuus deerit Tarquinius.

— — –

EX CAP. XIII. GENESIS.

Unde & fadta eſt rixa inter paſtores gre-
gum Abram & Loth. Eo autem tem-
pore Chananæxus & Pherezaus habi-
tabant in terra illa.

Religioſi On ſolum divitias retulere ez Ægypto
ex Anla, 1 NAbram & Loth, ſed & contentiones. Pla-
2. 2 H nè nemo ex .gypto redit, qui non aliqua ex
amici im- Parte Egyptius factus ſit. Nulla jurgii mentio,
zit. mniſi poſt reditum ex Egypto. Porrô cum rixæ
Perſeca- Hmercinit Moles, Chananæum habitaſſe in ter-
zores ar- ra illa commemorat. Ut diſcamus non magni in-

Pct, n 1 tereſſe, quis propè nos habitet, ſi ſœderati inter

nos vivimus. Ubi verò rigamur, tunc armari, aſa.
excitarique æmulos noſtros in nos ſciamus.

Elegitque ſebi Loth regionem cerca Jor-
danem, & receſt ab Oriente.

Ut Paradiſus Dei florebat regio illa, quæ Felicitas
gehennam devocavit & colo. Prope Jordanem vois.
ſanctimoniæ, & miraculorum fluvium conſii-
ſtebat ſcelerum ſentina. Planè non quicunque Loci San-
Jordane alluitur, licèt paradiſus videatur, Pa- Fitas non
radiſus eſt. Nimium ne crede colori. Noli ex- Iaver im-
terna ſpecie decipi. Sodomas offendes non pro- retz-
6 . . . . odestia
cul à Jordane. Nimirum, ubi ab Oriente re- hine Spiri-
cedendum eſt, quamvis loci amonitas, & Hu- tu non fi-
vii ſanctitas blandiatur, facile Gomorrha eſt, dendum.
quæ occurrit. Imitandi

. . unt.
Diwitque Dominus ad Abram, poſtquam 8 Vrocinzj
diviſus ſſet ab eo Loth: Leva oculos Propehita-
tuos.. .. Omnem terram, quam con-
ſpicis, libi dabo... Surge, & per-
ambula terram in longitudine, & la-
titudine ſua: quia tibi daturus ſum
bam. In Aula;
& in Pa-
Nuſquam in 5ͤgypto Dominus Abrahæ ap- venti do-
paruit; licèt fames eum eò pepulerit, & li- ,.
cêt uxoris pudor in domo Pharaonis periculis ligiaffini
foret obnoxius. Regem quidem flagellavit pla- non poſ-
gis maximis, ſed Abrahamum dedignatus eſt ſant.

alloqui. Nimirum nec Abrahæ licet Deo frui Parenis

in EÆgypto. Ubi primum diviſus eſt à Nepo- Ouiame.
te Abram, Deum videre meruit. Oculos au- Epiſecpi,
tem erigere jubetur, reſpicit, & perambulat & Reges

. . . reſedere;
terram, ex Dei imperio, quam accepturus eſt. , wihes-

Tantum terrarum tradit Dominus Abrahæ, re debent.

quantum eculis luſtrare poteſt. Docemur hoc
ſanè loco, Principum oculis Provincias indi- Rex Re-
gere, quæ & reſpici ab eis debent, & cir- gar.
cumiri. Hæc duo in imperii inauguratione man-
dantur ſancto Viro: ut deſtinatam ſibi terram Epiſcob;
oculis pedibuſque luſtret. Intelligant Princi- „“ n-

. . 1—. . tia.
pes non venationibus, ſed curæ obſtrictos eſ-
ſe oculos ſuos.

EX CAbP. XIV. GENESIS.

Et ecce unus, qui evaſerat, nunciavit
Abram.

Qaruor Reges vicere quinque Reges; ve- Occaſio

rùm devicti ſunt poſt victoriam, quia unus main.
Mortifir

evaſit. Et ille quidem non miles, non Dux, catio Paf-

non gigas erat; erat ſine nomine unus, iner- ſionü om-
mis, imperitus; nihilo minus armis cùm ca- nimeda.

reret, non caruit voce, & hæc ſatis fuit ad con-

vertendum triumphum in luctum. Noli dicere: Religio ob
edomui affectus omnes; fortè elapſus eſt unus, nut be-
aut alter ſed inermes ſunt. Peruſti. Terruerat rielteen:
Goliath Iſraëlitas omnes, uno excepto inermi Poett⸗
Paſtore: ab eo & dejectus, & obtruncatus eſt.
Solam foœminam non exanimavit Holofernes „ Circum-
ab ea ſola exanimatus jacuit. Lapillus, non Eedtio
mons, Babylonicum ſimulacrum dejecit. Domi- t⸗go⸗ &
torem hoſtium Samſonem una vinxit Dalila Enber.
Tuta inter Sodomitas Lothi pudicitia, à filia-
bus parum ſecura, decolorata eſt. Et diviſis ſoe- Ser. vis ho⸗

ciis⸗

non omnes

ara. .

„„ N

nti⸗
1l.
Rom⸗
Nelt⸗

nhe
litat

Gr. 4

ℳ.
ℳ
ihe 6

ne

mile

in Cap. XIV. Geneſis.

nor defe- ciie, irruit ſuper eos notte, & percuſſit eos. Qui
7e ſocii dicuntur cum prælium inituri ſunt, ſer-

“ bzunn vi dicti iunt;, dum cogerentur. Numeravit ex-
Beoren peditos vernaculos ſuos trecentos decem & oc-

tur. to. Diſcant, quæſo, Principes honorare Mini-
Boner ſtros ſuos, & ſocios malint appellare, quaàm
Hai¹iku. ſervos. Aulici non ſpernantur à Regibus: ſervi
non conculcentur à Dominis: Relhgioſi magni
fiant ab Epiſcopis. ILu verò noli in Principibus
confidere; nam qui ſocius vocitaris ab eis, dum
te indigent, & vitam tuam diſcriminibus obji-
ciunt præliorum, confecto bello relabêre ad
compedes, & ſervus compellaberis. Quantis cu-
dulatur & præconiis & promiſſis pugnaturus
David cum Gigante! Gener Regis futurus eſt,
regid loricà integitur, tutor Ifraélis appellatur.
Strato Golia, exul aufugit, haſtà impetitur,
caret ſponsà, panem & gladium mutuatur à
Fontifice. Splendidè nos compellant quamdiu
noſtrà operà egent. Nota animum imperterri-
Parentes tum: Irruit, inquit, nihil hæſitanc. Victoriæ an-
to v'lie- teſignana fiducia eſt. Reduxitque omnem ſubſtan-
rioresS„r. „ & Poth fratrem ſuum cum ſubſtantia il-
Dignitas lius. Mirum equidem, quòd Loth fratrem ſuum
m re, non dicat, Cùm captivus duceretur à regibus. Nemo

Se non propinquus eſt, ſi floreat. Nemo frater eſt,
og yzt ſi libertatem & opes perdiderit. Magnus ergo
m, Abranmn, qui reducere nepotem ſategit, cujus

Tempera- ipſe hæres eſſe poterat, ſi illum in vinculis re-
Urm, ja- liquiiſ t. Et maximum appellandum duco, quèd
Fur4 op- captum non abdicarit. Nuncianti enim captivi-
Pr ſi non tatem Lothi haud dixit: Si captus eſt, fugiat:
Pernan- . 4. . 6 32
i,⸗ vix Mmihi notus eſt. Non filius, ſed fratris filius
Anlici eſt: & quidem à me longo jam tempore divi-=
irßti. ſus. Ego ex imperio Domini reliqui domum,
Sharitas affines, & patriam: non ergo curam illius ſuſ-
rre ve. cipiam. Haud ita locutus eſt. Verùm, qui So-
vora. otis florentem opibus & liberis Lothum nun-
quam fertur inviſiſſe, captivum pro fratre ha-
buit, & vindicavit a manicis. Rediuxit Loth fra-
Avaritis trem um, cum Iahſtantia illius. Nota: Recu-
sorum, peravit ſubſtantiam, ſed nepoti, non ſibi. Lo-
qui liti thi fuere opes, etiam poſtquam ab Abramo
aege recuperatæ ſunt. Huc accedant, qui viduarum
an:, & pupillorum lites tuentur. Adero tibi pro te
. loquar: ſed memento mei, dum veneris in præ-
Zelus dium tuum. Ego pro te aperui os, Tu mihi no-
animati li crumenam claudere. Cum Nepote, inquis, li-
nil que- beralis fuit. Liberalius quoque cum exteris. Ete-
Patiß u. nim oblatam à Sodomorum Rege ſupellctilem
Kici ava- Olinnem conſtanter Abram repudiavit. Nec re-
ri. pudiavit gloriæ cupiditate, ſed ne Deo aliquid
Rationes non deberet. NWon accipiam ex omnibus, quæ tua
Privaick. ſunt, ne dicas, Ego ditavi Abram. Quanta la-

A Deo . . . .
zanizz, tet Philoſophia ſub iſto verborum cortice! Quæ

1

Abram ipſe abſtulit ab hoſtibus tanto cum diſcrimine „

dependere non ſua dixit, ſed Regis Sodomorum. Audiant,
voluit. quæſo, hæc quotquot Romæ ſunt. Aliena etfi
Lonßas- Oope noſtrâà reducantur, aliena ſunt, non noſtra.
tia in ho- . . . . . 6 —
winilus, Ne dicas, Ego ditavi Abram. Timuit divinæ
se eorum gloriæ. Rejicit quicquid à Deo non accipit. Uni
Protectie. Deo vult debere bona ſua. Quam viles nos ſu-

nes vᷣ. mus, qui non modè jactari patimur a Principi-

7end4. pus, quod nos ditarint; verum hæc, quaſi pa-
rùm ab ipſis efferrentur, ad perpetuam oppro-
brii noſtri conteſtationem „ in ſuperliminaribus
domorum inſculpimus! Placet gratitudo. At
. vereor, ne dum Benefactores reipicimus, mi-
de- nus ad Deum oculos levemus cum corde. Di-

ti xit' autem KRex Godomorum ad Abram. Da mihi
Epiſcopi Animas, cætera tolle tibi. Audiant, & erubeſ-
Animari Cant Eccleſiæ Paſtores. Rex non Sionis, ſed So-

domæ, animas petit, reliqua negligit. Nos cæ- eurzmna-
tera tollimus, animas dimittimus. At verò Meæl- g! genter2
chiſedech Rex Salem proferene banem & vinum, & cura-
benedixit ei, & ait: Benedictus Abram Deo ex- reag
ceo, qui ereavit cœlum, & terram. Et honediitzse
kus Deus excelſus, quo protegente, hoſtes in ma-
nibus tuis ſunt. Humanius, & liberalius a Rege Digaizas
Salem, cui non benefecerat, Abram excipitur, Aignis,
quaàm à Rege Sodomorum. Quid, quod nullo o bene-
affectus beneficio Melchiſedech, virtutem ta- Fenr, de
men victoris honorat? Sed quanta in muneribus- ende-
modeſtia! quam procul ab oſtentatione gratu- geel, =
latio! Rex triumphanti panem, & vinum ob- ſicora
tulit. Nimirum non Rex tantùm, ſed etiam Sa- ppara-
cerdos erat. Maluit Sacerdotis retinere mode- rus immoe
ſtiam, quàm Regis exhibere prodigentiam. dein
Huc, huc Sacerdotes Eccleſiæ Pprimarii. Intue- cα,
mini, quam parcè liberalem ſeſe exhibuerit &
Melchiſedech Abrahamo. Ut autem Deus per- Hoſpitz-
gratam ſibi fuiſſe modeſtiam Sacerdotis teſta- Vira,, ſed
retur, oblationem illam convertit in figuram ""d.
ſui cruoris, & corporis. Abrami verò quis non
demiretur demiſſionem? Reſpuerat Regis So-
domorum gazam omnem, & oblatum libi vi-
num cum pane non rejicit. Viliuùs armentarius
excipi non poterat. Victor tamen abundè ſibi
tanta muneris vilitate gratificatum duxit.“

Melchiſedech Rex Salem, proferens pa-

nem, O& vinam, benedixit ei.

Nunc planè intelligo, cur Chriſtus dici vo-
luerit Sacerdos ſecundum ordinem Melchiſe-
dech. Nimirum unus hic Sacerdos annonam HM
non exigit, ſed profert. Vidimus aliquando Ver eia
△☚ . . 16 à a-
tandem & Sacerdotibus unum, qui ultrô effer- ri.
ret, non vi inferret in horrea ſua panem &
vinum. Sed procul dubio, qui victori panem, Gala.
& vimum obtulit, Pavonibus, Phaſianiſque ps,,,

4 Panper-
non veſcebatur. ta,.

EX CAP. XV. GENESIS.

His itaque tranſactis, factus eſt ſermo
Domini ad Abram per viſionem di-
cens: Noli timere Abram: ego pro-
tector tuus ſam, & merces wa mag-
na nimis.

Noi timere? Quid timeat, fugatis qua-
tuor Regibus, & duobus obviis poſt tri-
umphum? Ante pugnam excutiendus erat ti- Felieitas
mor;, non autem poſt victoriam. Quid timen- zoxia.
dum victori? quid timendum? Victoria ipſa,
ipſéque triumphus. Timendus eſt Regum fſœ- Se=
deratorum occurſus: timenda hoſtilium Re- “ 4 ebe.
gum fuga. Arduum eſt, à felicitate non vinci. viam.
Sic eſt. Sed aliud ſecretius hic tegi arcanum exi- Intentio
ſtimo. Noli timere, Abram. Id eſt, ne putes, "ecta nit
virtuti tuæ inopinato triumpho relatam fuiſſe Buun. ,
mercedem. Merces tua te manet: ego ero mer- 2, . 5-
ces. Rurſus, poſt occurſum Regis Sodomorum, lerns

& Regis Salem, monet Abram, ne timeat. tantkm

Cur? quia ego proteæctor tuus ſum. Nimirum ſi Felicitas
Reges protectores facti fuiſſent Abrahæ, actum 1 e.
efſet de illo. Magnes enim calamitatum Mag- Nsnesd
natum protectio eſt. Sed Deus certiorem fa- pomini-
cit Patriarcham, haud futurum, ut cor ejus bus.
Regibus adhæreret, qui ei occurrerant; ſed
omni

36

omninò in Deo ſpes omnes ab eo collocandas.
Noli timere: Occurſus Regum non deflectet
cor tuum, ut, me neglecto, in illis ſperes. Spe-
rabis in me, licèt illi obviam venerint tibi. Er-
go quod nos optamus, Abram timet. Regum
protectionem nemo timet, ſi habeat; nemo
non timet, ſi perdat. Uni Abramo dicitur, ne
metuat, quòd non à Regibus ,ſed à Deo pro-
Dei cura tegendus ſit. Ego protector tuus ſum, & merces
enize, tna magna nimis. Clamat ille ex angulo, en
2 Deoſes quàm liberalis cum Abrahamo Deus! Procul

.

en non e- dubio: verum merces ejus Deus fit, poſiquam
ventes Re- ille mercedem Regis Sodomorum rejecit. Le-
gibus. vo manum meam ad Dominum Deum excelſim,
geres- poſſeſorem cli G. terræ, quod à filo lubtegmi-
Iule, Mis eſque ad corrigian caligæ, non accipiam de
Gen. 14. omnibus, quæ tua ſünt. En quo modo Victor
22. meruerit Deum habere mercedem ſuam. La-
CGonſola- chrymis irroratur ille in oratione, ego verò
gate Dei exareſco. Eſto: At ille non ridet, non ſubſilit,
Tiem, non deliciis indulget. Omnia repudiat, ideo-
Religio- Que Deus fit merces ejus. Nota etiam liberta-
ſas in au- tem, qua ad Sodomorum Regem uſus eſt ſan-
la liber? Giſſimus triumphator. Non dixit, Levo ma-
SS num meam ad Deum duntaxat, ſed: Deum
Birinua- excelſum, poſſeſſorem &li, & quod majus eſt;
bis. terræ quoque. Ne dicas, inquit, ego ditavi A-
bram. Ne cum verna quidem Regis ita lo-

quemur nos, qui mundum calcavimus, uti cum

Rege loquitur advena;, dives, & ſine filis,
qui eum tutari poſſint. Ego vadam abſque libe-
ris, & filius procuratoris domus mea iſte Da-
Deicure maſeus Eliezer. Nota modeſtiam, & æquita-
ſe permis- tem. Modeſtiam quidem, quod, ne propitio
zeré. quidem, ſibique blandiente Deo, filium pete-
Filii non re audeat. Exponit enim, quo careat, non au-
poſcendi’. tem, quod optat, efflagitat. Equitatem veròô;
Servire- X —.
mgezazs- quòèd hæ redem ſuum „ non Lothum, ſed filium
di. Procuratoris domus iuæ deſtinaverit. Videbat
Parenti emim Lothum prædivitem; & ideò in mare no-
luit demittere ſlumina. Quod ſi non putavit
Ece leſia- Abraham opes omnes ſuas in unum Lothum con-
Riri 'e, gerendas: quomodo Chrifti patrimonium unius
mium af- er it poſſefſio conſanguinei? Natimque Sermo
fnes, Domini factus eſt ad eum, dicens: Non erit hic
bæres tuus, ſed, qui egredietur de utero tuo, ip-
ſum habebis heæredem. Abrahæ proles promitti-
tur, quia opes omnes noluit unum in nepotem
confluere. Et ideò fortèé, qui omnia in unum
congerunt caput, mulctati prole familiæ interi-
Pignitas tum pariunt. IIli Abram divitias ſuas delegat,
eni confe- qui ſibi ſervitii diuturnitate, fide, labore conjun-
wendae zerat præclara merita; non ſoli Lotho ſibi affi-
nitatis vinculo illigato. En quibus deferendi Ho-
nores Eccleſiæ ſint à Principibus Eccleſiarum,
cum Abram in bonorum ſuorum futuro Hære-
de, non ſanguinem ſpeétet, ſed ſudorem; Gra-
tiæz opera, non prærogativam Naturæ.

odiunm.

Ego Dominus, qui eduxi Te de Ur Chal-

dæorum, ut darem Tibi terram iſtam.

Cap. 12. Abram equidem de Haran ad Dei moni-
4. tum egreſſum didiceram: at de Ur à Patre ſuo
traductum legeram, non verò inde ipſum au-
Cap. II. fugiſſe. Tulit itaque Thare Abram, &C. Et edu-
31. xit eos de Ur Chaldæorum. Vides, opinor, Dei

Gratiaæ gratiæ tribuenda etiam initia virtutis eſſe, quæ

omnia rocul eſfſe à virtute putantur. Porrò, quam
tribuenda 1 5 KDM

ſe. ftoœtum fortunis eſt, Deum ſequi! Educitur
Ge,vire Abramn de Ur, non ut ſerviat, ſed ut imperet.
Deo feliv. Scrutare, quæſo, aulas, & numera ſi potes eos,

*

Oliva

qui educéti ſunt & patria; ut regnent. At ille Dei lile-
ait: Domine Deus, unde ſcire poßum , quod pof- ralitas.
ſeſſurus ſim eam. Abrahæ promittitur hæres, & Ambitio
ſtatim credidit, nullo accepto pignore. Regio & digni-
Chananæorum promittitur, & ſtatim obſidem eas cha-
tanti ominis optat. VUnde ſeire poſſum, &c. Ni- riora pro-
mirum regnandi cupiditas cupiditatibus omm- ler
bus antecellit. Grata de prole promiſſio: ſed
gratius imperii vaticinium. Ubi agitur de reg-
no; etſi Deum ſponſorem teneamus, clamatur
tamen: Unde ſcire poſum, quod poſſeſurus ſim
eam? Non mirum ergo, ſi Ambitioni nuptiæ, Eceleſßa-
libertas, opes litentur, quando vel Abrahæ cha- RKici ſiſint
rior eſt Corona, quàm Filius, & cunis hæredis amblizigs:
naſcituri ſolium ſuperponat dominantis. Nil ita
quaſſat cupiditates omnes, ut cupido dignita-
tum: Sceptrum velut muralis Aries, Turres
Domôſque ſolo exæquat. Videtur mihi Rabies
dominandi Arcæ Noë quàm ſimillima, cuùm
naufragio rerum omnium innatet triumphatrix.

Sume mihi vaccam triennem, & capram
trimam, & arietem annorum trium,
turturem quoque & columbham. Qui
tollens univerſa hæc, diviſit ea per gi,vor &

medium: aves autem non diviſit. liberali-

tas cum

Mira in Abramo pietas, mira erga Deum Per
Religio-

liberalitas. Non erim ſervis, aut paſtoribus im- „i, mune-
perat, ut vaccam, reliquaſque animantes deli- pa humi-
gant, & adducant; ſed ipſemet omnia exequi- lia.
tur, quæcunque Deus imperarat. Porrò, cum Fervor
Dominus dixerit tantum, Nume mihi, ipſe non “ e⸗
8 . 1 gu las.
ſumpſit ſolum, ſed mactavit, conciditque in eo dare-
fruſta. Quid quod quadrupedes diſſecuit, aves Liberali-
verò non diviſit? Nimirum quadrupedibus vi- tas cum
tam eripuerat & laborem, avibus veroô vitam PeqA. ,
& volatum. Sola avium mactatio ingens ſacri- , Relt-
. . . . gione non
ficium fuit, qua volucres non vitam ſolum;, ſed nes pa-
& volatum amiſere. At bos ad laborem factus, ri omnino
jugum evaſit, ſi vitam amiſit. Secetur ergo ratione
poſt occiſionem, ut aliquid pro Deo paſſus vi- morriß-
deatur. Pannoſus ille, & calloſus Chriſto ſe ane, ,
obtulit. Libertatem perdidit: Sane; ſed & li- omnes
gonem excuſſit. Niſi concidatur, quid obtulit? ana ducas
At ille opibus, genere, ætate florens, non li- via.
bertatem ſolùm, ſed & delicias, decorãâque pro Diſere-
Chriſto ſprevit. Sat litavit. Avis eſt, noli eam R lisioſi
ſecare; etſi indulgentius cum illo agas, paſſus Laiei hu-
eſt gravia, qui tanta reliquit. Ita Arſenius, ex- milei ſint.
probranti ſibi Monacho quòd ſe mitius crucia- Scanda-
ret, repoſuit, ne obliviſceretur aratri, unde lizarinon
confugerat ad eremum. Ideò Deus Abrahamum S=
non opibus, non libertate ſpoliavit, uti ſpo- gieſis pan-
liavit Joſephum in Æͤgypto, quia nimirum ſat lo delica-
litaverat, qui patriam reliquerat. IIlud autem tioribas.
quæri omninò debet, cur Deus, qui nullum de- Religioß
lectum in quadrupedibus habuiſſe videtur, cum a Mate
non agnos, ſed capras, arietéſque ſelegerit, rhanai.
ex avibus ſolam cum Turture Columbam ſibi Drocinis
offerendam curavit. Ut, quod ſentio, aperiam. tertii an-
Docemur longè majorem delectum neceſſarium 7p.
fore in avibus, quàm in quadrupedibus, hoc E. De, ei-
eſt, in iis, quos ad ſumma, quam in eis, quos 5„
ad infima deſtinamus. Haud enim permagni in- Ordines
tereſt, ariéſ-ne, an agnus ſit, qui excoquendis Iacri,
herbis deputabitur foco, optimus ſit, an medio- Rex alli-
cris, aptus, an ineptus meditando Evangelio. ere e⸗
Qui bovi elixando, aſſandéve præficietur, dum Ugar se.
Tigris non ſit, Bos ſit, aptũſque eſt, licet Agnus curatiks „
non ſit. In præſepi latebit. At qui evolaturi dudm ſer-

ſunt, :.

.

,nid,
n
1.

in Cap. XV. Geneſis.

ſunt, albi quoque, & mundi ſint, neceſſe eſt.
Talenta Adde, quod quadrupedes pro arbitratu tuo
Eine ſpiri- Giſſecabis, aves autem non item. Omnia poſ-
ru Jormie ſumus in eis, qui nihil poſſunt. Nil poſſumus
Poe, e cum iis; qui tanta poſſunt. Ferrum in Nobiles,
doczior & Sapientélque exercerfe non licebit, quod in ja-
nobilier, nitores, piſtoréſque demittemus impavidi. A-
à ſeve. ves clamant, Noli me tangere, & impunè va-
7,EE* * gantur. Pecudibus non parcemus; ſi vel aran-
knits d do tantillum delirent ,vel in paſcuis ariſtam u-
Tyro Lai. nam non dente, ſed labris arrodant. Veremur

«us nego- ſubditos ſeu genere, ſeu doctrina laureatos./
vium os Erænanmnus, quos vel loro, vel trituræ ſubdu-
faeeſe. Ximus. Diviſit armenta per medium, aves au-
tem non diviſit. Sequitur. Deſcenderuntque vo-
lucres ſuper cadavera, & abigebat ens Abram.
Paren: Illudunt Aves impietati noſiræ, dum ludunt.
Pocati. Quot animantes, ut populoſa Abræ familia a-
. leretur, occiſæ ſunt, ad quas Avis nulla deſ-
TKamié cendit. Vix bos üuna, aries, & capra diſſectæ
7a ad pios ſunt, & Deo dicatæ ; cùm illicò affuere vo-
Wur. lucres, quas vix abigere potuit pervigil Patriar-
Spiritua- cha. Enimvero cum Gulæ maclantur pecudes;
ia Tem- nulla aſſidet Avis: turmatim irruunt ſi fortè
S E Deo Vacca litetur. Vix ſalutatis parentibus ,
a/ brevi patrimonium dilapidaturus, abit ſerox a-
Deus vi- doleſcens ad bellum. Eat bonis avibus. Nemo
lis. repugnat. Omnes animi fortitudinem commen-
Irtiſores. dant. Ad Chriſti domum ſecedit, ſibi vacatu-

rus, & Deo. Proh dolor! Paſſis crinibus fit
comploratio. Undique clamatur. Ipſe Chriſti
Vicarius imploratur, ut ſecuturum Jeſu veſtigia
vel revocet, vel retardet. Congreſſus non le-
mel David eſt pro grege cum Urſis, & Leoni-
bus; & nemo ei obſtitit, nemo monſtris im-

Vocai parem pronuntiavit. Ubi veròô pugnaturum ſe
areni. ſtitit Satili pro Arca, Deique nomine, contra
I. Reg. Gigantem, amens illicò conclamatur. Ego no-
17. 28, vi ſuperbiam tuam, & nequitiam cordis tui:
audivit ſibi exprobrari ab Eliab fratre ſuo.
x. Reg. Saül verò, qui mitius locutus eſt, dixit ei: Non
17.33. vales eſiſßtere Philiſiheæ iſti, nec pugnare adver-
Jus eum; gitia püer es. Tunc expenduntur vi-
res, annique Davidis, cùm Goliath ſternen-
dus eſt, cum Dei populus eruendus à jugo
Philiſthinorum: cum vere pro ovicula, Leoni
occurreret, nec pueritia in eo accuſatur, nec
ferarum ungues prædicantur. O mores „ imô,
6 monſtra! Pater deſeritur, cùm ad Chrifſtum
filius properat: cùm verò ad caſtra progredi-
tur, non deſeritur. Perendie moriturus eſt, ſi
galeam fſalutis induat, ut in choro, Angelo-
rum comes, exultet & pfallat. Immortalitatem
ſerit, ſi inter glandes, & haſtas diſcurrat ga-
leatus. E Chriſti patrimonmio non-nemo Chriſto
ſummam quandam legavit, fratri relictis aureo-
rum penè decies centenis millibus. Tota urbe
clamatum eſt, deliraſſe cùm teſtamentum con-
didit, qui Delphico oraculo, & ſanior & ſa-
pientior ferebatur, cùm in exornandis Villis, ex-
Ccipiendis Principibus, aliiſque prophanis uſibus
auri vim, fupra regiam munificentiam, prodi-
4 Poez geret. Planèe fateri cogitur, tum duntaxat in-
ine ae: filire Aves, cùm Deo pecudes mactantur. Deſ-
,9 ſer. cenderunique volucres ſuper cadavera. Nota:
vituri. Non Urſi, non Tigrides, non Serpens Epidau-
Witerno- rius, ſed Aves coœli Deo coœli dicatas hoſtias la-
rum obli- cerabant. Utinam ſoli Epicurei, aut ſoli Politi-
i . ci Deo impenſam, aut pecumam, aut liberta-

zatos ab. tem Carperent. Ipſi non rarò Monachi à Chriſti
ducenies. jugo adoleſcentes abſterrent. Tpfi interdum E-
piſcopi ſatius eſſe affinibus, quam Monaſteriis,
FFPthicæk Tom. I.

317

legare fortunas prædicant. Verum de his aliàs Senes ho=
abunde dictum: Sequitur. Cumque Sol occum- norandi3
beret, ſopor irruit ſuper Abram. Noli dormien- Sec.
tem ſpernere: qui enim dormit, diu vigilavit, Seagaali.
diu volucres abegit ab hoſtiis. Et ſi rem recte Tari non
exainines, non ipie ſomno indulſit, ſed ſomno debemu; 5
oppreſſus jacuit. por, inquit, irruit ätper eum. K perfeckiz
Quid quod ſomnus iſte non deſidiæ hæres; ſed "liquäade
arcanorum eſt Pater? Diäctumque eſt ad eum: õ
Dcito prænoſeens, quod peregrinum futurum ſit Zudiezn.
Jemen tuum in terra non ſua. Vide, quo modo tes teme-
cum Deo colloquatur is, quem otiari, & ſterte- rarid.
re exiſtimabas. Quam cautè de juſtis ferenda Religioſ
ſententia eſt, quando eorum deliciæ Sacramen-⸗ ic, 1 r.
ta ſunt; quorum otium oratio eſt! Deus verò zantu! as
quaàm humanus in ſuos eſt! Vigilanti enim reg- gere, agäs
num & hæredem promittit; cuùm verò ſervitu⸗ ISamma.
tem poſterorimm nunciaturus eſt, ſoporem im- duperior
mittit, ut ſomniata calamitas minus torqueat. diſeretus
Si ergo Deus Abrahamum tantum Patriafcham Kr.
tam delicatè excruciat; qua ratione exercendus DPei ele-
1 — . .,Mentia.
eſt unius dieculæ Tyrunculus „qui Ægypto vix Saperior
pedem extulit? Sopiatur antequam vexetur: miris ſite
ſomniet amara, ſuavia percipiat. Si laudandus Tyro ſua⸗
eſt, dum vigilat, commendetur; ſi corrigen- viten
dus eſt, ita corrigatur, ut ſe putet non verè in-
crepitum; ſed tantùm reprehenſionem ſom- Cor aezi,
niaſſe. Si placet, hinc aliquid iterum eruamus. miiis.
LDurum Abrahæ fortè videbatur, aves abigere Dei volä:
ab altari. Quievit, Soléque occumbente, dor- tati con-
mivit. Quid tum? Duriora paſſus eſt in ſinu
requietis. Cùm vigilaret, avium incurſione ſa⸗ Satio⸗
tigabatur. Dormientem verôò obruère compe- dium
des, exilium, ſervitus, & funera. Neque ſo= Dei curæ
lum futuras calamitates præſenſit in ſomno, Ie permit-
ſed ſomnus ipſe ſine calamitate non fuit. Au- D
. . . . elicitas
i: Sopor irruit ſuper Abram: Eſtne ſola in ſo- miſsra.
Pore quies? Sequitur: Et horfor magnus & te- Tepiditas
nebroſus inwaſit eum. Dictumque eſt ad eun: Jjugum
ſeito prænoſcens, quod peregrinum futurum ſit Obrikti
Jemen tuum. Viden', ut acerbiora patiatur qui- Tuüs ve a-
1. marum
eſcendo, quàm laborando? Aves ibi repellebat, „ dis.
hic à Pharaone compeditur. Noli, quæſo, in- Regulari
videre felicibus, noli beatum dicere, quem obſervan-
& monaſteriis eductum vides, evectumque ad 'ia Feli-
infulas. Deſivit, inquis, luctari cum avibus. vek. “
Ita eſt: ſed cum Pharaone luctatur. Dormit: s, cwelio,
ſed ſomnus horror magnus eſt, & tenebroſus. qJudm Fe-
Tu verò, qui tentationibus fatigaris, qui à lieitas.
ſacrificio fugare vultures non potes, quietem Ambirio
fac ne optes. Qui modo luctaris, imoò ludis Wha
cum avibus, colluctaberis cum Ægyptiis, & ⸗vecgi,ad
horrorem tenebricoſum patieris in ſomno. Ge- Dignita-
neratione autem quarta fevertentur huce needum tem non
enim completæ ſunt iniquitates Amorrhæorum inviden-
uſque ad prælens tempus. Nihil æquè miror in Raligiani 6
divinis ſcripturis ut arcanum iſtud. Optabat anane
Deus principatum Chananæorum, & Cætera- viliora
rum gentium conterminarum, Abrahamo, & beatiora
Poſteris ejus conſignare. Verum, quia Amor- Sunt.
rhæi nondum peccatorum multitudine obno- 6& i,
xXios ſeſe reddiderunt exitio, ſua Deus vota puli att⸗
protelat. Et quidem, dum præſtolatur, filii Iſ- las ſunt.
faël in vinculis detinentur, Pharaonis jugo ſub- PDignitas
miſſi. Miſeret me, inquit Deus, compedum e- agausz
jus: filii Abrahæ ſunt, hæreditas mea ſunt. Ve- Mefrsda.
rüùm Amorrhæi non eò iniquitatis proceſſerunt,
ut ejici debeant. Malo filios luto paleiſque ob- Rex fa-
rui, quàm hoſtium meorum ſupplicium an- er K⸗ S
teverti. Cùm hi merebuntur excidium, illi eve- ſed Vine ¹
hentur ad regnum. Volo amicis meis prodeſ- injuſti⸗
ſe, ſed nolo ſupra merita obeſſe impiis. Abrahæ tias
D ergo

/

Severi-
zas, ſed
juſta.
Faſtitia
&Cα o.
niäbus ſit,

Dignitas
quomodo
deferen-
da.
Autlici
non citò
eaustho-
randi.
Severitas
Jie lonta.

Lapſi op-
eimi ſiunt.

38

ergo Deus opes, filios, hæredem, longam vi-
tam, triumphos dedit: hæc enim ſplendidè,
ac liberaliter dabat. Chananæorum verèò pro-

vinciam illi non dedit, niſi cum (ut ita dixerim)

juſtè potuit. Diſcant, quæſo, Principes, ita
favere, itàque prodefle iis, quos in deliciis ha-
bent, ut tamen neminem immeritò deprimant.
Non licet probum deturbare è loco ſuo, ut a-

mico dicas, aſcende ſuperius. Si charus eſt,

locupleta eum, ſed ſine injurià innocentis. IIIe
non plenè muneri ſuo facit ſatis, inquis. Nec
Amorrhæi ſaciebant ſatis. Verùm quia non a-
deò excreverant ſcelera eorum, ut extermina-
ri mererentur, populus Dei expectat in vin-
culis, ut ſceleribus flagitia cumulentur. Nec
filii Abrahæ ſubrogantur Amorrhæis, licèt ſce-
leroſis, niſi poſtquam menſuram expleverint
ſcelerum. Evehatur Eſther, ſed ſi Vaſthi re-
bellet. Honoretur Mardochæus, ſed poſtquam
Aman dignum ſe patibulo fecerit. Adlegatur
Matthias inter Apoſtolos; non cùm Judas de
Magdalena murmurat, non cùm pauloô avi-
diùs pecuniam ſervat, ſed cùm, prodito Chri-
ſto, crepuerit medius. Stellas explicat cœlum,
ſed poſtquam ſol occubuit. Non ſtatim ac Iſaac
natus eſt, pulſus eſt Iſmaël. Tunc domo eje-
tus eſt, cùm importunis luſibus effecit, ut
Abraham in ejus poœena non luderet. Sitiebat
Dominus ſalutem gentium. Nihilo minus ad
eas non divertit, miſi poſtquam Judæi indignos
ſe præbuerunt Evangelio. Sequitur: Cum ergo

occubuiſſet ſol, falta eſt caligo tenebroſa, & ap-

paruit clibanus fumans, & lampas ignis tran-

Tyro tole-
randis.
Dei Pro-
videntia.
Gonfiden-
zia in bo-
ainibus.
Dei cura
arga ſuos.

Dan. 2.
45.

Joan. 7.
50.

Idem 19.
38.

ſtens inter diviſiones illas. Quid muſſitas? Quid
vereris? Calente ſole friguere victimæ, vigi-
lante Abramo, vix adversus accipitres propug-
nantur. Quid de illis futurum eſt, cum & ſol
occubuerit, & Patriarcha ſtertat? Deo deſtina-
tæ hoſtiæ, vulturibus epulum parabunt. Falle-
ris. Felicius ſervabuntur conſopito cuſtode. Fla-
grabunt poſt ſolis occaſum, quæ ſole calente
friguerunt. Nuſquam aves adfuiſſe memoran-
tur, cùm ſterteret Abram. Ignis verò adfuit,
ut abfuit ſol. Noli dicere, ſi refractarius tyro
eſt, qualis futurus eſt emeritus jam miles? Fri-
get interdiu, & nocte non congelaſcet. Vigil
Abram ſervare eum nequit à vulturibus: cum
ille obdormierit, non diſcerpetur. Non diſcer-
petur? ardebit potiùs, & ſacrificium abſolvet.
Sponſa, quæ dilectum guttis noctium madefa-
tum repulerat, cùm eſlet in cubiculo propè
myrrham;, foras egreſſa, inter milites, & poſt
vulnera, requirere non ceſſat; quæque pulſan-
tem ſpreverat, fugientem conſequitur. David,
qui vel urſos diſcerpebat, ſi quam ex oviculis
invaſiſſent, lapidibus ſe impetentem Semei pa-
tienter tulit ITdem, cùm eminus conſpectâà Be-
thſabæe arſiſſet, inter complexus Abiſag ne qui-
dem caluit. Petrus, qui non procul à Chriſto,
ancillam timuit: principes ſprevit & virgas,
recepto jam Domino inter ſidera. Lapillus ille
Babylomicus, qui vel ſine manibus ſolo auræ
afflatu divelli à monte potuit, dum labitur; ita
vires firmavit, ut ſimulachrum prævalidum e-
verterit: eéque everſo, cùm præ labore vide-
batur vel difſolvendus, vel requieturus, mons
evaſit. Nicodemus Chriſtum miraculis coruſ-
cantem clanculum in tenebris inviſere ſolitus,
vulneribus confoſſum palam coluit, unxit, ſe-
pelivit. Cum ergo occubuiſſet Sol, facta eſt cali-
go tenebroſa, & apparuit clibanus fumans, &
lampas ignis tranſiens inter diviſiones illas. Oc-

Oliva

caſum Solis ne vereare, Patriarchæ ſomnum Confden.
ne timeas: poſt hæc, ſi tenebræ & caligo ir- tia in
ruant, exulta, ſiquidem ealiginem flamma ex- Deum, cuᷣ
cipiet, quæ victimas incendat. Si Abraham ald „g⸗
qui aves abigit, non dormiat: ſi Sol, qui te re- Junt.
creat, non occumbat; niſi caligo, qua terrêris, Tritnla-
ingruat, non flagrabis. Tentationum adventus, tio wiilis.
Ductoris abſentia, Oratiomis inanitas confla- zrnesrt
bunt incendium charitatis. Oborta tempeſtas, 6,7 “ ia-
mortis alea, naufragium & Cetus Jonæ Tem- .
plum adornarunt: quique in navi à Deo pro-
fugus dormiebat, in corde monſtri pfallebat
Domino. A Chriſto deſerti, à Judæis caſi, ad Joan. 2.2.
Præſides delati Apoſtoli, divini Verbi præco-
nes facti ſunt. Caligo lucem peperit. Et lam- Perſecutio
pas ignis tranſiens inter diviſiones illas. Aves A- 7 1ů.
Pram non diviſerat, vaccam verò, capram, & ,
arietem diviſerat. Quid verò ignis? Præterit a- Moriif.
ves, & inſilit incenditque quadrupedes. Viden? catio iila⸗
Columba es, Turtur es: luges, & candicas, za à ſu-
& ſine maculâ es. At ſine igne es. Præ ſtat con- perioré.
ciſum eſſe, & quadrupedem eſſe, quam colum- Fer vor.
bam eſſe, ſed inſectam. Capra incenditur: Tur-
tur negligitur. Crede milhi, licèt Immaculatus
& ſine rugàâ, frigebis, ſi te Abram non diſſe-
cuerit, quòd mundum te ſatis credat: aries ve-
rò ille, qui agnus eſle deſüt, quia concidi po-
tuit, flagrabit. Non qui ſis, ſed quàm conciſus Tepidits-
ſis, ignis explorat. An non aries Paulus, ſpirans paſt
minarum & cædis? Diſſectus tamen caſu, luce, ereer0.
voce, cæcitate, jejunio, ita exarſit, ut mundum gann 5
penè univerſum incenderit. E contrario, Ju-
das, quia blandè ad Apoſtolatum vocatus eſt,
blandiuſque in Apoſtolatu habitus, quippe qui,
ablegatis cæteris ad labores, auro ſervando
præfectus ſit, brevi Dominum prodidit, & ſe
ſuſpendit. Lupus Paulus, quia ſectus, arſit. Ju-
das columba, ſed minimè ſectus, congelavit.

EX CAP. XVI. GENESIS.

Ecce concluſit me Dominus, ne parerem.
Ingrederé ad ancillam meam, ſi forté

Jaltem eæ illa ſuſcipiam klios.

7
Ira fides Sarai, mira patientia, & mira Talents

X quitas. Non cœli inclementiam, no medioeria
1 iatzen; ter
Crporis ſiccitatem, non pereg atien
Pe itatem, non peregrinationis labo Prendr.

res, non novum ſolum incuſavit, cùm non pa- Tribula-
reret. Sed neque id Abrahæ vitio vertit, vertit tio à Deos
ſibi, & Dominum authorem ſterilitatis ſuæ non excipi de-
diffitetur. Quot præſto erant accuſationes! Ver- et.
timus ſolum, diu erravimus, captiva fui, hæc Des vols,
me ad fœtus invalidam reddiderunt. Vel certè Hma,j.
dicere poterat. Filii nobis non naſcuntur, tuo, Excuſa-
an meo vitio, incertum. Non hæc effutit, quæ vionibus
mulierculæ proloquerentur. Concluſit me Domi- aéhinen-
nus, inquit. Non incuſat maritum, non queritur aan. z
de Deo, Dominum dicit, per quem ſe novit rdia⸗
liberis deſtitutam. Quid tum? Liberos parere pellat: a-
ipſa non poteſt, an ideò mori virum ſine pro- lii, per-
le patietur? Meum eſt, dixiſſet quævis alia, ittat:
hæredem Abramo dare: Quod ſi præſtare id Zuog in/
nequeo, tam ille ſine hærede decedat, quam e sr
ego ſine prole moriar. Sarai non ita loquitur: PLaires
Ingredere ad ancillam meam. Ubi ſunt, qui ma- relinqué-
lunt Templa, Palæſtraſque noſtras evacuari, dTa is,;
riderique, quàm permittere, ut, quod ipſi pro ?7" zae

dignitate præſtare non pofſunt, aliis demande- raci

tur? queune,

Nti

6.

1
uu

in Cap. XVI. Ceneſis.

tur? Malunt nihil agi, quam ſine ſe agi. Deeſt
Invidia hæres. Deſit. Vel ex me naſcatur, vel ſine hæ-
inter Re. rede uterque decedemus. Quam procul ab in-
ligienes. vidorum moribus candor Sarai! Maluit vel ex
ancilla ſobolem naſci, quam domum Abrahæ
ſine prole interire. Et illud nota: Jdi fortè ſal-
lem ex illa ſuſcipiam filios. Incerta an fœtus ſe-

ueretur, ancillam tamen ſubſtituit ſibi: quan-
uete

tò magis nos ſubrogare debemus eos nobis, &
quibus non ſperatur, ſed certè prænofcitur in
Chriſto genus propagandum? Et, quod mira-
bilius quoque duco, ſuos vocat, quos ancilla
paritura eſt. Non enim ait: N forte ſuſcipias,
Iasvidia Sed: Ji ſortè ſuſcipiam ex illa filios. Magnum
pellazur. eſt, ſterilem matronam ſibi aliam ſubrogare.
Grandius, non ſecuram de prole ſecuturà, ſi-
Vnio ex- bi fervam ſufficere. Maximum, ad id muneris
ultet in non ſororem, non exteram, non nobili gene-
sliorum re natam, ſed ancillam inducere. Maximo de-
i , e nique majus eſt, ſuos putare filios, qui non na-
“ ier. ſcentur ex ſe. Addam illud, tanti eſſe apud
Sarai Abrahamum, ut ex illo prognatos libe-
ros, ſuos putet, licèt ex ancilla oriantur. N
fortè ex illa ſuſcipiam liberos. Quid loqueris?
Ex illa? Noſcis illam? Ancilla eſt. Ergo ſer-
vilem prolem, tuam æſtimabis? Servilis eſt,
inquit, ſed herilis quoque. Naſcentur ex ſerva
filn, ſed parente Abrahamo. Tanti facio vi-
rum; ut dum ex illo ſatos pueros novi; pror-
ſus obliviſcar, quo ex utero emerſerint. Fateor,
Nobilita, pudet me mei, pudet noſtri. Adeò præſtan-
wen nim' tiam generis demiramur;, ut prognatos ex A-
dia se- brahamo rideamus, ſi fortè eos Agar pepererit.
a in ope- . 1. —— . .
asriis. Rude genus illius eſt; ita: ſed Jeſum Patrem
vocat, quem ancilla filium appellat. Suos dicit
Dienitas Sarai filios, quos Agar pariet: ſtirps enim Abra-
etiam vi hæ ſunt. Nobiles tu quoque fatere eos, quos
lisess. Abrahæ filios diffiteri non potes, quanquam
Raliziof. Matre non Domin orti ſint. Calcabis lilium, ſi
ignobiles: Fachcemn elus diligentius explores. Ex-cæpa vi-
non ſper- Euit: ſed Solis beneficio. Salomon ex ea,; quæ
nendi. fuit Uriæ, natus eſt. Ex luto formatus eſt Adam.
Heno- Lufſcinia communes cum halecibus, inter pro-
mutuus. Cellas, ſortita eſt cunas. Vilis eſt, ſi genus ſpe-
Ctes. Ingenuus eſt, ſi Jeſumreſpicias, à quo ad-
ſcitus in familiam ſuam eſt. Ingredere ad ancil-
lam meam. Deerant fortè apud Chaldæos vir-
Invidia gines, pares genere, & opibus Abræ? Quare
in te⸗ e crGO; I naſcatur hæres, non ingenua, non no-
“. Dilis, ſed ſerva ſupponitur? Quia domi. Maluit
Religieſ ancillam, ſed domi, quam principem foœminam
erlecnte- apud exteros Abrahæ deligere. Ne, quæſo, qui
zlen:⸗ r. hæc audimus, ita noſmet faſtidiamus. Nullos,
præter domeſticos faſtidimus. Sunt, qui miſſio-
nem à miunere vel Conſiliarii, vel Confeſſarii
præ ſenio petentes ab Epiſcopis, & Principibus,
externos potius, quam noſtros, ſibi ſufficiendos
curent. Vel Agar apta eſt Abræ generi propa-
gando, ſi domi eſt. Ego ſanè mihi libentiùs an-
cillam Agar, quam Reginam Sabam ſubrogan-
dam curabo, inquit Sarai mulierum prudentiſ-
ſima. A finibus mundi illa veniet: hæc in cubi-
Ad Di- culo eſt. Ingredere ad ancillam meam. Ità-ne?
gnitates: Agaremn ſubrogas tibi? Ancilla eſt. Ancilla, ſed
etiν * foœcunda, ſubrogetur. Hæredem quærimus,
les eve- P. : 2
beydi, Mon Dotem: prole indigemus, non genere: Fi-
Religiof lium domi cupimus, non Reginam. Quid pro-
Laiei non derit Puellam Principem advocaſſe, ſi fortè non
vepellendi ſoli pariat? Fœcundam probo, quamvis ſer-
„„ vaI. Quid Platano ſplendidius ? eſuries, ſi eam
duntaxat colueris. Humilior, fœdiorque Vitis,
ſed botros edit. Procera: Quercus Ariſtæ vix
Ethicæ Tom. I.

At illa concepiſſe ſe videns, deſpexit Do- mersvi .

humo ſurgunt. Verùm ex illa glandes, ex iſtis In KReli-
frumenta leguntur. His homines nutrimur; illà gioe n’
ſues. Petrus, inquit Hieronymus; piſcatoôr erat, 14
dives non fuit: ſed Romanæ celſitudinis funda- Ac
menta jecit, erexit faſtigia. Ingredere ad ancil- iendi.
lam meam. Liceat improbare Saram, quam huc- Pignitas

uſque probavi. Quamquam non illam; ſed 'n indi-

calliditatem noſtram in ejus facinoribus adum αα

bratam ſugillabo. Sterilem ſe novit Sara. Ne
careat Hærede Abram, quærenda illi altera u-
Xor eſt. Quam putas è Sara delectam? Sodo-
morum fortè Regis filiam, cujus ipſe gentem;»
opes, devictis Regibus, paulò ante reduxerat?
aut certè ex filiabus Lothi grandiorem natu?
Scilicet. Agar eligitur; nomine; genere; ſpe-
cie; niſi fallor, ſervili. Ingredere ad ancillam
meam. Quare tanto viro tam vilis mulier co-
pulatur, & quidem Saræ hortatu? Quare? At-
tende, quid ſequatur. Ni forte, inquit, ſaltem
ex illa ſuſeipiam filios. En totam cauſam ancil-
læ ſibi ſuffectæ: Vult illam parere; ſed ſibi.
Vult eam parere;, ſed & parêre. Si fortè ex illa
ſuſcipiam flios. Si Nobilis Abrahæ nubat, fi-
liòſque pariat, ſuos illa ſœtus educabit, ipſa-
que erit hæredis & mater, & tutrix. Si ex an-
cillaà hæres naſcatur; ex illà quidem naſcetur;
at meus erit vel filius, vel; ſi remiat; ſervus.
Rogo, cur Doctis, Nobilibus, & Magnatibus
rejectis, ſine nomine truncus, gregarinſque au-
licus evectus ad munus primarium eit, ſumm
omnium admiratione, indignationéque? Id
quæris? Quære à Sara; cur ancillam uxorem
fecerit viri ſui. Ideò ſubvectus eſt, quia, qui
munus detulit, nomen onuſque muneris penes
ſe retinere non poteſt, adminiſtrationem verò,
proventũſque procul à ſe eſſe non patitur. S8i
ex magnatibus aliquis proveheretur, tam In-
fulæ, quam Juriſdictio dimittenda illi eſſet.
Famulus contentus Baculo, annuléque, Paſtor
erit, ut ejus oves ſint, cujus beneficio ſe Paſto-
rem novit. Si Urbis præfectura per inſignio-
rem virum geretur, pro jure voluntas Domim
haud erit. At moderante Orbem famulo, Do-= ryotes-=
mino in ſervo ſeriet Præfectura. Agar uxor ſit, ones.
ut Sara ſuſcipiat liberos. Utinam & inter MO-= Ferventes
nachos ii quoque non provehantur, qui obſe- rarahet
quentiores, quam qui aptiores fore putantur. in ſer
Dignior ille eſt; at hic obſequentior. IIle ſi vel quentes.
Rectoris, vel Lectoris munere defungatur,
præclarè quidem, ſed me inconſulto, defunge-
tur. Hujus dignitas, ſi commoda ſpectes, mea
erit; eum onus tantum, nomenque manent.
Serva mea, uxor ſit Abrahæ; ut quem illa pe-
pererit filium, meus ſit. Sed decepta eſt. Nam
Agar ut concepit, non minus animo, quam u-

tero intumuit, Sarâmque ſprevit. At quam

prudens irriſor Deus humanæ calliditatis! A-
gar ut concepit, recalcitravit in Saram. Ita vi-
les & immeriti, ut refulſerint; rebellabunt, ju-
ſto Dei judicio, à promotore. Etenim Ægyp-
tia, & optima eſſe poteſt ancilla, & non niſi in- Aclie’?

gratiſſima erit conjux. Nimirum quem tu pro- viles, A

moves ex ſtercore, ut nubes attigerit, verte- enen⸗
tur in fulmen, & in nubes coaleſcet- ſal⸗ ent,
. niſi vir-
tus eos e⸗

minam ſuam.

Ut tumuit uterus, intumuit animo. Rarò
ſi concipimus, non tumemus. Vix unam conce-
pimus lacrymulam, vix de Deo aliquid præ-
2 conce-

40
Fre ſu- concepimus, vix ſpem in Aula præſumpſimus,
erber cum illicò faſtu turgidi cæteros ſpernimus. O
ias⸗ . ſpes inanes! Concepiſti, ſed adhuc non pepe-
ninſti, & quid conceperis, neſcis. Sed quod tu
S ignoras, Angelus nunciat. Iſmaëélem, ſi neſcis,
Srre Parturis; hoc eſt, confuſiones tuas, & Iſraélis
luem. Noli, quæſo, tumere, quòd tumeas. Is
Dignitas quem parturis, hæres non erit. Ludet, & il-
von mt Iudetur. Domo proturbabitur; te quoque ejus
ruina involvet. Exulabis ob eum, cujus fœtu
Pelicita, ſuperbis. Quàm ſæpe fallimur. Quo maximè
noxia, & deprimendi ſumus, illo maximè ſuperbimus.
miſera. Lectulum ſuum floridum ſponſa jactabat. Sed
in eo diu ſponſum quæſivit, nec reperit. Quid
jactas flores tuos? fugabunt hi ſponſum, non
vocabunt. Eadem ut purior foret, gratiorque
Sponſo, pedes lavit. Verùm ob lotos pedes
Sponſum repulit. Non rarò iis Deum exclu-
ſuri ſumus, quibus ad Deum non credimus
acceſſuros. Ne timere videretur Petrus, in
mare ſe demiſit: & ideò timuit. Idem ne Chri-
ſtum deſereret, ſecutus eſt eum in atrium. Ve-
rùm ideo negavit, quia eum non deſeruit.
Noli ſuperbire. Iſmaël eſt, quo tumes. Spes
maximas conceperat Aman, cùm à Rege in-
tellexit unum ſe ex Principibus honorandum.
Verùm, dum coronam & triumphum ſperat,
equiſo factus eſt, & Mardochæi præco. Quo
faſtu intumuit idem Aman, cùm ab Eſther
evocatur ad convivium? Regina Eſther nullum
alium invitavit ad convivium cum Rege, pra-
ter me. At quò recidit ſpes tanta? apenſis
itaque eſt Aman in patibulo, quod paraverat
Mardochæo. Coma, quâ Abfſalon adeò effere-
batur, laqueum illi pro coronâ nexuit. Holo-
fernes, unde delicias expectabat, funus ſibi ſen-
ſit, imò nec ſenſit, ingruiſſe. Ex hederà Jonas
umbram ſperavit, luctum excepit. Ne præſu-
mamus. Concepimus, parturimus, ſed lſinaë-
lem. Exulem geſtamus, non hæredem: & quo
nos erigendos credimius, éo maximè obruemur.
Infelix Urias tam honorificè a Rege exceptus,
& cum literis ad Joabum remiſlus, cùm ſe cre-
deret iis ad præfecturam militum evehendum,
ad necem deſtinatum ſe minimè intellexit. Di-
xitque Sarai ad Abram: Iniqué agis contrà me:
ego dedi ancillam meam in ſinum tuum, quæ vi-
Ta quòd conceperit, deſpectui me habet. Judi-
cet Dominus inter me & te. Modeſtiam primò
in verbis, deinde in ipſis querirmnoniis libet ad-
mirari. Quid honeſtius, quam;, dedi eam in
ſinum tuum? O pudicitiæ flos, quaàm pudicè al-
bicas, vel cum peris! Erubuit amplexus no-
minare. Hac Verò in verbis temperantiâ uſa eſt,
non cùm pacata & otioſa in horto recrearetur,
ſed cùm juſto dolore fureret in ancillam. Inter
lilia de virginitate Gabriel locuturus, neſcio,
an caſtius conjunctionem fœminæ cum viro di-
Mornf. cere potuiſlet. Sanè pudor nunquam ſui ob-
catie Paſ- Liviſcitur, & vel iratus rubet, candicâtque e-

tet mores.

Eſth. 5.
42.

Ibid. 7.

10.

Lingua
enra.
Caſtita-⸗
tis curae

Penum. tiam cuùm ardet. Querelarum verò quam bre-
r* to vis epitome! Ancillæ crimen: crimimiſque fon-

tem aperit, & Deo ſe cauſamque ſuam com-
Religiaſo- Mittit. Non facilè invenies, vel inter Mona-
vum cri- Chos, qui deſpectus, Deo judice ſit contentus.
mina vix Irrideri ſe putant, ſi Deus nominetur, dum
erimins ſe ſpretos conqueruntur. O ſfanctorum nævos
Saze noſtris longè gemmis præſtantiores! Mulier,
Domina, Uxor, ſterilis, ab ancillà deſpecta,
quam ipſa viro uxorem dederat, breviſſimè
cauſam perorat, nullémque in rebellem ſup-
plicium depoſcit, Dei arbitrio dimiſsd injurià.

Oliva

Judicet Dominus inter me & te. Quare ab A-
gare deſpecta Sarai, de Abramo conqueri-
tur? Quare non inter ſe & ancillam, ſed in- Aalico-
ter ſe & virum judicem Deum implorat? Si rà & ſer-
ab ancillà ſperneris, cur Abramum inſimulas? w,ie
Nimirum uxeris crimina viro tribuuntur: & e mpir
ancillarum ſuperbia ex incurià Domini prove- iainr Do-
nit. Ideoque non immeritò judicatur Abram, minis.
dum Agar ſuperbit. Planè ſi à Dominis auh-
ci frœnarentur, non tot candidati ruberent,
dum ad Purpuratos accedunt. Quale Roma- 4A4d Di.

næ curiæ probrum! A Dominis excipimur, beete:
. 3 . „ — . iliot es „
famulis explodimur. Verùm non iniqueé hæc n id

evenere Saræ. Ancillam erexiſti, ac te futuram merita
Dominam ſperaſti? Uxor Abrahæ in domo depofest,
Abrahæ Dominam non agnoſcit. Ancillam cre- von eve-
dis, quam Domino uxorem dediſti? Nihil ar- Veud'.
rogantius ſervo in altum ſublato. Cucurbitæ ſi Pnitas
fortè ſemen ſeras in horto, ita inflatur, ut pau- mutas.
cos intra dies plantas omnes occupet;, inum-
brétque. Ulmo innititur, adrepit Pruno, Vi-
tem obruit. Totum ſibi deberi pomarium cre-
dit. Cur? Cucurbita nimirum eſt. Quò vi-
lior, eò profuſior, ut creverit. Aureis malis
palmaris icrobs ſufficit. Anguſtior locus Lau-
ro ſatis eſt: ſerpente, graſlantéque toto hor-
to Cucurbitâ. I, Sara, &, ne contemnaris à Pœna pan
principe foermina, ancillam eleva. Tuo capta culta.
es laqueo. Ne ſpernerereé, viro uxorem, non , itae
M.: . 3 4⸗
parem, ſed ſervam eſſe voluiſti: & ideèò deſpe- gnis.
(tui es. A nemine arrogantiùs deſpiciemur,
quàm ab iis, quos ex famulis pares nobis fece-
rimus. Romana id aula teſtatur. Miremur ah-
quando tandem Abrahæ æquitatem. Auditis Sa-
ræ querelis: Ecce, ait, ancilla tua in manu tud
eſt, uiere eà, ut libet. Quantum latet æquitatis
his in verbis! Agarem licèt uxorem, licet præ- Aulici
gnantem, ancillam Saræ nominat, eâmque e- nen ita
jus arbitrio permiſit. Rari planè, qui Abraha- afrendi,
mum imitantur. Ut efferre coœperint ſervos, *“ lios ,
eos uxori, filis, fratribuſque præponunt. Præ- sste
ſertim ſi quid ex eis ſibi parturiri credant. Af- eroca’é
Hligente igitur eam Sarai, fugam iniit. Mitis Dignitas
admodum Sarai & religioſa fœmina, ut pu- mores mu
to, non nimium Agarem vexavit, cùm præ- tat.
ſertim prægnantem Iciret. Nihilo minus ancil-
la fugit. Nimirum non gravis injuria; ſed
nulla tam levis injuria eſt, quæ ancillæ à Do-
mino in uxorem aſcitz, & hæredem partu-
rienti, non graviſſima videatur. Quæ rilſiſſet, Vro de-
ſi eadem palla eſſet ante conceptum: ut gravari 5der.
ſœtu coæpit, nihil illi non viſum eſt pergrave.
Intueberis in LTyrocinio Chriſti militem came- Moxtiy
los glutientem, qui cùm primoribus labris præ- csto
guſtaverit muſarum fontem, cyminum;, ane- agnzeen⸗
thumque decimat: & cui Ofla Pelionque ſti- iasm in-
pula olim videbantur, feſtuca jam trabs vide- Hictam
tur. Projicitur in mare Jonas, neque projicitur "grè fe-
tantùm in mare, ſed & monſtri faucibus ab- es.
ſorbetur. Lantis affectus cladibus, non doluit, .
non queſtus eſt, imò laudavit Domimum. Et Pete.
oravit Jonas ad Dominum Deum ſaum „ de Jonat.
ventre piſcis. Cygno ſuavius cecinit, conclu- Jon.2, 2.
ſus tam diro carcere Concionator evadit, feli-
citérque res ei ſuccedit. Nimven, Regemque
ad poenitentiam inflexit. Quid tum? immiſit
Deus vermiculum in hederam, qua inumbra-
batur Jonas. Proh Deus immortalis! quam Jonæ 4.8.
ægrè id tulit, quam procaciter eſt conqueſtus!
Mori maluit, quam tuguriolo carere. Quid Dignitas
quæſo eſt, quòd interitum ſuum tam conſtanter, ere-
hederæ vero interitum tam impatienter tulit? ruergze

Con-

Moriif-

N.

61,
.

it

1,e

gitet
ldi
1

A4.

trli
ſin,
1e
u

grita
NlN
1.

1
nik.

ni⸗

tiei
liun.
anitr
en ir.
ihnn
4s.
Nis
fr.
or.
ſrt⸗

ſondn

ſonr

Dihtin
woil
prt

in Cap. XV. Ceneſis. N 41

Concionatus fuerat. Ut vidit ſuis minis exter-
ritum Princibem, fuiſque conſihis Urbem la-
crymantem, oOmnia ſibi deberi credidit; quod-
que purpuras mutaſſet in ſaccum, deliciis ſe di-
gnum putavit, æſtümque impatientius tulit Le-
giſlator Regiæ ac Regis, quam dudum trans-
fugea pertulerat merſionem. Agar non vulnera-
ta, alioqui: nec fugere potuiſiet, & abortiiſ-
et, ſed duriuſculis tantùm excepta verbis, &
fortè alapâ Saræ depalmata, ferre non potuit
injuriam, quæ olim fuſte excepta ne gemuit
quidem. Unde tanta morum diverſitas in ancil-
la? ex utero. Conceperat enim. IT umenti ni-
hil non grave.

Cumgue inveniſſet eam Angelus Domini,
&. dikcit ad üllam: Agar, ancilla Sa-
rai, unde venis! O quò vadis! quæ
reſpondit: à jacie Sarai Dominæ meæ
ego ſug20.

Dei Clie. O Suavem Dominum! quàm blandè retrahis
mentia. filias Adæ ab interitu! Non ſpectro, non ful-
Correctio mine fugientem terruit, ſed Angeli alloquio
Witis. demulſit. Pari nuncio Maria ſalutata eſt Dei
Saperier .. 2 . . er. õä .
vel mini- Mater , & Agar ancilla, ſuperba, fugitiva re-
mo, na- VoOcata eſt ad Saram. Poterat bubulcum ancillæ
ximè cu- WMittere in occurfum, qui ei reditum ſuaderet:
ret- vefurm ne minima minimi facere putaretur, ad

an, ſervam Angelum deſtinat legatum. Ad Davi-
ima 5 5. .
erga au. dem, ut revocetur ad pudicitiam, Propheta

pezes no Mittitur: ut ancilla retrahatur ad Dominam, è
indili- cœlo Angelus tranfmittitur. Non perſonæ vili-
gens. tatem, aut dignitatem attendit Deus; ſed diffi-
cultatem imperati operis expendir. Regi & Va-
ti ſanctiſſimo iatis erat ſcelus apernitle, ut fle-
fet: Ginam conditione ſervatn, moribus ar-
rogantem;, probris exagitatam a fuga ad Do-
minam fſibi infeſtam retrahere, arduum erat:
ideéque ad illum Vir, ad hanc Angelus adle-
Tatf gatur. Quid verò mitius, ſed quid valentius
bandeè admonitione Angeli? Agar, ancilla Sarai, un-
"risendi. de ven's! aut quò vadqis? Non unde fugis; ſed
vn N unde venis? inquit. Noluit enim ſuffundi rubo-
re, ut fugitivam, ſed, ut peregrinantem, a-
nimi ſui ſenſa aperire. Aliqui ſtatim ab infau-
ſtis titulis ſalutationem auſpicantur. Non incre-
pPat, non damnat, non urget, non compedit,
„ proprio eam compellat nomine, utque eam ab
errore extrahat, tria illi in mentem revocat.
Primòô ancillam Sarai nominat. Secundè, ro-
gat, unde diſceſſerit. Iertiò denique, quò per-
gat, quærit. Sapienter ſanè. Hac enim ſufticiunt,
ut à fugâ quævis anima retrahatur. Agar, an-
cilla Sarai. Quaſi dicat; fugis, ſed ancilla eſſe
non deſinis. Dominam ſugere potes, ſervitu-
tem fugere non potes: quocumque perrexeris,
tua te conditio ſequitur. Quam ergo deſeris Do-
minam, ſi te ſervitus non deſerit? Rufſus, un-
de profugis? quò tendis? Hæc meditetur, qui
Chriſti jugum meditatur excutere, & ſuæ il-
Ium fugæ illicò poenitebit. Cuæ reſpondit: à fa-
cie Jdarai Dominæz mecæ ego fugio. Duo ab eâ An-
gelus requiſivit, quò pergeret, & unde veniret.
Ipfa verô uni tantum interrogationi fecit ſatis.
Apoſtats Nempe non indicavit, quò tenderet, ſed un-

derete. de fugeret. Nleque enim qui lanctorum contu-
Pesw, bernium derelinquunt, ſciunt, quò tendant. Si

enim hoc ſcirent, haud fugerent. Libido tan-
tum excutiendi jugum illos ad figam urget;
cæterùm quèô eant, non attendunt. En Agar,
dum Abrahæ domum refugit; quò devene-
Ethicæ Tom. LB

rit! Nempe in deſertum. Cäémque inveniſſet enm
Angelus Domini juxta fontem aquaæ in ſolitu-
dine, qui eſt in via dur in deſerto. Quòôd ſi
deierti horror eam manet, quæ domum Abra-
hæ, ubi vapulabat, deſerit: quis finis fugien-
tium à domo Chriſti, ubi Angelorum pane
nutriebantur? Verúm quam ingenua Abrahæ
ſerva eſt! Rogata, unde venis? non ſe pere-
grinari, ſed fugere ingenuè fatetur. Vitium
ſuum non obnubit. Rarò non alios accuſamus,
dum nos excuſamus. Vel Elias dum ait; Fro- 3. Rege
Phetas tuos occiderunt, non dicit, à ſe quoque 19. 14.
omnes ſacrificulos Baal interfectos. Deinde non Sνg-

probris afficit Saram, non injurias ab illa ac- asgy.
ceptas exaggerat, ſed Dominam ſuam cdicit, „a tones

à quâ fugit. A facie Sarai Dominæ mecz ege de Sabe-
Jugio. Audiant ſervi Chriſti ſervam Abrahæ; vioribus.
diſcant à mancipio Sacerdotibus, Prælatiſque Co'reczios
ſuis parcere, a quibus ipſis non parcitur. Si for- , "1a-
tè recedere cogatur ab und domo Monachus, Saperier
quibus quæſo probris Superioris ſui nomen vel dam
moréſque proſcindit? Fugio, inquit, à facie pani:,
Neronis. Vexavit diu me homo auſterus, & du- olenduse
rus; mal exulare, quam apud eum dege-
re. Et hac paſſim effutiunt apud domeſticos, Okedien-
exterôſque. Agar, fervente irà, domo profu- ia.
ga, itinere fatigata, gravata ſœtu, rerum om- Aalies
nium penuria in deſerto laborans, cùm ab An- wurmu-
gelo rogaretur, quæ paſſa eſt, aperire noluit, Der r de
Sarämque Dominam ſuam, ſeque fugitivam G& p.
dixit. Nos de domo in domum perhonorificè copit:.
tranſlati, quæ paſſi, quæque paſſi non ſumus, Aulici
vel tonſoribus indicamus. Rubeamus aliquan- inaf di.
do tandem ad ancillæ modeſtiam in tantis an- V, as ſo-
. —— . lida rara
guſtiis: & quæ illa reticenda duxit coram An- 2.
Jelo, ſaltem in tonſtrinis ſupprimantur. Auli- & lieionis
ci, niſi fallor, perſimiles-videri poſſlunt Mo- maniz
ſaiceæ Virgæ, quæ quamdiu tenebatur à Mo- viliera.

ſe, & eum ſuſtentabat, & oves continebat, & Religio
SS —.’— amanda
coërcebat Pharaonem. At, ubi à Prop heta z „s

Proſecta eſt, illico in eum inſurrexit, non jam deprimit-
virga, ſed angiis, Frojecit, & verſa éſt in colu- Exad. 4.
brum. Ille baculus eſt domus meæ. Quamdiu 3:.
honoraveris illum. Vel ex imperio Dei depo- Hine Iæ-=
. . rentio
ne eum humi ad tempus, & ſpectabis Colum- „asa

ba-ne, an Draco ſit. bpatet.

Dixitque ei Angelus Domini: Reverte-
re ad Dominam tuam, & humiliare
ſub manu illius.

Si ita loquitur Domini Angelus; proſectò Pio Sa⸗
Angelus Domini non eſt, qui fugientes à Su- äns S.
periore, in fugàâ ut perſiſtant, hortatur. An- ſas,⸗ KSos
gelus Domini licèt vexatam Agar, redire ju- vonſer-
bet ad Saram: Tu quis es, qui leviter incre- vanda.
Fitis ſuades, ut à Superiore diſcedant? Ecce, Saſurro-
ait concepiſti, & paries ſilium, vocabilque no- Sa o ion
men ejus Ilmasl, e quòd audierit Dominus affi- Ssae das.
tionem tuam. Afflicla es, & ea fuit afflictio, perſea-
quæ a Domino audiri meruerit: inſuper filium ie arilis,
paries; non foœminam paries, ſed maſculum;, lchem.
& maſculum cujus mirè ſoboles propagabitur; Se s.
nihilo minus quamquam tanta ſis, talia paſſa, & αιιαα.
editura tam magna, ad Saram redi: Dom ina ziam ſaa-
enim tua eſt. Eò quoòd audierit Dominus eflictio- deant,
nem tuam. Ut puto fugitiva, & quæ Angelo T. lenrie
interroganti afflictionem ſuam non indicavit, We⸗Rtt⸗
Deo in oratione haud expoſuit ærumnas ſuas. g,.
Et tamen Dominus ſilentis, & ſuperbæ ,» Rer zu-
fugientiſque ancillæ afflictionem audivit 3 gize om⸗
D 3 nec nes

42 Oliva

guperior nec audivit tantùm, ſed & per Angelum me-
protegat dicinam adhibuit. Viden? qua ratione docen-
iaeK- tur Principes, Præſuléſque iis quoque confu-
enses, lere, qui ad ipſos non confugerunt. Audivit
ribala- Dominus non orationem, non enim oravit,
tio utilis ſed afflictionem Agar. Nihil loquitur, inquis.
Compati At, ipsà ſilente, afflictio ejus validiſſimis vo-
miſeris. cibus clamat. Tuum eſt, audire dolorem, e-

Selus a- . . Ie
imaram tiatnſi vocem non audias. Hic autem illud ad-
pronior verto. Non ſubiratum Ancillæ Angelum, quod

erga mi. &rumnas ſuas, ſuumque pectus non ſibi pate-
Beros. fecerit. Haud Pilati voce, quam plerique u-
in ſurpant increpuit illam, quaſi minus ſibi fi⸗
as, ssss. deret, dicens, mihi non loqueris? Neſcis, quia
prio. Angelus ſum. Aperi mihi cor tuum. Ne me-
Protedto- tuas: plerâque ſcio, & tibi prodeſſe in mul-
ves habe- tis poſlum. Neque dixit: ego quidem non
u: pauca habebam, quæ indicarem tibi: verum,
z„ keti. quoniam tu mihi celas tua vulnera, ego non
gion. tibi pandam conſilia mea. Hæc ex ore noſtro
CGonſcien non ſemel excidunt, qui tanquam oracula ha-

tiz zpe- beri volumus, & niſi viſcera ſua reponat quiſ-

rienda, que in ſinum noſtrum, nulli præſtò ſumus. An-
non omni= . . . . F. S 1
Zas. gelus Domini cùm duo ſciſcitatus ſlet ab A-
Suzerior gar, & vix illa ex parte uni ex 1 errogatio-

blendus nibus ſubobicurè ſatisfeciſſet, illicoò Angelus

ſi 12 nullo modo queſtus de ejus ſilentio, indicavit
76 en- illi prolis numeroſitatem, Dei erga illam cu-

ram, regrefſum ad Dominam. Etiam ii, qui
à confeſlionibus ſunt, non emungant violenter,
Prefeézi Quæ miſeri non libenter narrant. Licèt pauca
reis pi. acceperint ab afflictis, eis non pauca narrent.
rimaiiâ, Ratio verò conſolandi fugitivum, non ea eſt,
Ssaperioré ut incuſes Superioris auſteritatem, quèò inſo-
eren „leſcenti gratior fiat ſententia tua. Angelus hoc
npud ſub- Præteriit, nec excuſavit auſteritatem Saræ;,
jactor. nec accuſavit. Potiùs ei prænunciavit futurum
fœtum, eâque ſpe illam pellexit, ut remigra-
ret ad Dominam. Ita nos Talenta ſua eis com-
mendemus; quid ab ipſis meritò expectetur,
exponamus: ſic fiet, ut dum magna à ſe pa-
tratum iri confidunt, cum Paſtore ſuo in gra-

tiam redeant.

Hic erit ferus homo: manus ejus con-
tra omnes, & manus omnium con-
tra eum.

Quid ſuperbis, terra & cinis? Angelus nun-
ciavit tibi foœtum tuum. At non quotquot An-
gelico nuncio naſcituri prædicantur „ Joannes
ſunt. Partum ancillæ Angelus prædicit, ſed Iſ-
masël naſcitur. O portenta! O nuſquam ſecu-
ram hominis imbecillitatem! Ex Abrahamo ſa-
tus, per Angelum nunciatus fœtus, Iſmaël ta-
Tyro non Men eſt. Ubi es, qui te à viro notæ probitatis
ſuperbias. editum gloriaris, & divinitùs nunciatum jactas
ingrefſum tuum in Ordinem Religioſum? Par
felicitas in ſœtu Agaris: nihilo minus Iſmaé-
Humili- lem parit. Quamdiu in utero delituit Iſmaêl,
iingte, voCe Angeli nunciari meruit: ubi verò ex utero
, P,. exilierit, Iſmaêl vocabitur. Et ſanè quamquam
Par. Abrahæ ſoboles, & Angelica prænunciatus vo-
ce, nonniſi Iſmael eſſe poterat, qui necdum na-
tus ſuperbiam in mente Matris peperit, cuùm
Talente ipſe in ventre Matris adhuc parturiretur. Qui
& Scien- ſuperbire docet parentem foztus, hæres non
tia Inobe- eſt. Quare ſcientiam, & virtutem tuam meti-
H re. Si enim, ut eas concepiſti, rebellaſti, tu-
5 muſti, deſpexiſti, Iſmael eſt, quem parturis.

d 3Hio erit ferus homo. Paraphr. Chald. Et ipſe erit

Onager in hominibus. Vide; quo modo immi- Homiei-
tes, & truculenti ex Albo mortalium expun- 44.
Cti inter belluas computentur. Manus ejus con- ekuten
ira omnes, & manus omnium contra eum. Idem AMeses M.
Paraphraſtes. Ipſe indigebit omnibus, & etiam
ommes ſilii hominum indigebunt eo. Ergo Perſe- perſeeu.
cutoribus non minus, quam propugnatoribus zio mrilis.
indigemus. Quis enim Iimnaeéle, homine ſylve-
ſtri & fero, egeat? Nemo non eget. Ecquid ab
eo ſubſidii expectari poteſt? Ut ſcilicet vexan-
do, & perſequendo, ad ſaniora compellat.
Idem proinde eſt, eum immitem ferocemque
prædicere, & perneceſſarium illum dicere om-
nibus futurum. Helleboro quid inſuavius 2²
Permulti tamen eo indigent. Amaris æquè, ac
dulcibus ſuccis hominum genus indiget; dul-
cibus, ut veſcatur, amaris, ut ſanetur. Davidi
non minus ſalutaris Semei, àa quo lapidatur;
quaàm Samuel, à quo inungitur. Non Regum
auro, ſed lictorum ferro nos Jeſus in liberta-
tem ſalutis afleruit. Plus Vites putanti debent;
à quo cæduntur, quàm frondanti, cujus ope
Solis fulgoribus perfunduntur.

Vocavit autem nomen Domini, qui lo-
quebatur ad eam: ITu Deus, qui vi-
dRiſti me.

Heu quàm nos tranſverſum agit filiorum Taælenta
amor. Audit Agar ex ſe naſciturum puerum Ene ſpiri⸗
ferum, truculentum, infeſtum omnibus, & .
Deum non precatur, ut luem tantam vel in de prlt
ventre confodiat, vel in lucem editam jacto ſieni
fulmine perdat. Nimirum audierat quoque ge- pollene &
nus ſuum valde propagatum iri per eum. Mul- eloquen-
tiplicans multiplicabo ſemen tuum, & non nu- te ea
merabitur præ multitudine. Futurus eſt homo du
durus, ſed Princeps erit multarum gentium. Superior
Mactet, & occidat, & Onager ſit, dummo- Cencio-
dò Mater ego ſim populorum. Quoties, quæ- nateres
ſo, nos prævidemus eum, quem parturimus, Kase.
arrogantem, immitémque futurum; tamen e der
quia bellè declamat, quia ſubtiliter diſputat, vear fer-
quia eos, quibuſcum agit, in admirationem ra- ventes.
pit, non toleramus modò, ſed & laudamus, Coscio-
colimuſque. Enimverò ejus eloquentià Tem- eao,s,
pla noſtra exedrâſque frequentandas ſperamus. r el.
Vivat Iſmmaël, licèt ſylveſtris, licèt regularis ſias com-
diſciplinæ everſor, licèt oſor fratrum ſuorum. plean-
Et quare vivat tanta permicies? Quia per eum auditeri-
Religio Mater fiet multarum gentium. Libi- dues; 20
do iſthæc populorum concurſum ſitiens, Iſ- ebter-
maëles gratiores præ Iſaaco facit. Et neſcio, Gloria
an aliunde tantum incommodi importari tum vana fa-
Eccleſiæ, tum Coœnobiis poſſit. PFroptereà ap- eirut Dor
pellavit puteum illum, Puteum viventis & vi- Ai, ca-
dentis me. Paraphr. Chald. Puteum, ſuper quem rentes i.
apparuit Angelus vitæ. En quaàm ſplendidé ap- pleéctätur:
pellet eum, à quo Iſmaeëlem accepit naſcitu- Correctie
rum; ex quo intellexit quoque in eo multipli=- neglea.
candum ſemen ſuum. Invertamus ſenſum. Qur Zelus ni-
adeò Angelum commendat? ab eo refocillata Piâ se-
non eſt, ab eo ancilla dicta eſt, ab eo coacta é,
eſt repetere ſervitutem, ab eo de pravitate foe- Jiatur
tus commonita. Quare ergo Angelus vitæ ,qui Fame
triſtia nunciavit, & imperavit? Rursùs, unde esparan-
eum Angelum noſti? Num fulget? num paſcit? 242 vers
num blanditur? Ad Dominam;, inquit, reducit *ι⁷. &,
ancillam; vera, non dulcia, loquitur, ſubvenit aue 1
miſeræ, quique mihi inter læta nuptiarum non venera-

apparuit, ſapparuit exulanti, poſcit nihil, nihil biles.

Præbet;

nulli blär-

ens
ſi

ritat
i,n
ntie
lt
er.
7
fig
ut.
detiy
ntie⸗
terd
tun.
ir
m.
ſn.
es.
geiß⸗
lontr
mi,l.
H
8 oN⸗
1ℳ9
lin⸗
49 ℳ
lerer
1.
li
r
,N
6, 4.
Ntaße
A,NN
Mi
emndi
Aldt
le
l
1,
ie
aur.
ume
SDN.
4 ut

116
r

1ℳ
exelt
rr

S

in Cap. XVI. Geneſis. 4²

Zelus a- Ppræbet; cumque gentis innumeræ futurum
nimarnm Principein Iſmaëlem nunciet, non ait; Domi-
S e . na, Memento mei, cum veneris in regnum tuum.
Pauperes. Qui talia & loquitur, & agit, nonniſi Ange-
lus vitæ eſt. Quot mihi adfuere, cùm uxor di-
cta ſum Abrahæ? quàm multi aderunt, cuùm
rediero in gratiam Dominæ, & peperero in
domo prædivite primogenitum? Nunc verèò fu-
gienti, ſitienti, erranti in deſerto is tantum ad-

Auliei eſt. Tu Deus, qui vidiſti me, qui non florentem,
2. ſed fugientem reſpexiſti, & alloquio conſola-
tlLic. . 1. . 1 e
veri, Do- Ii dignatus es, Deus procul dubio es. Ideò ele

minos e- gantius id exprimitur in Hebræo. Tu Deus vi-
tiam de- dens me; quali dicat, Quod me reſpexeris, dum
jedes non grata eram Saræ, dum ab eâ uxor facta fui A-
de erunt. Præ, dum concepi ex viro filium, dum ſpes or-

Perſona⸗=⸗ . .
rum ac- batæ domus in me recumbebat, mirum non
ceptio. fuit. Deus es, qui mihi ades extorri, qui me

Zeluns a- nunc reſpicis, cum nemo non deſpicit. At vide-
nimarum tur verſio Chaldaica nonnihil faceſſere negotii,
zF. ubi habetur: Tu es Deus videns omnia. Non
ergo eum laudat, quèd ſe affl Ctam reſpexerit,
cùm omnia ab eo reſpici fateatur. Immô ex
eo conjicit, nihil illum non videre, cùm ſe
omnium miſerrimam tam humaniter aſpexerit.
Ac ſi dicat. Plane Tu omnia vides, qui me af-
flictam, profugam, & in deſerto morituram
reſpexiſti. Plané qui vidit me, nihil non videt.
Antequam Caput abſolvamus, libet expen-

dere diſſonantiam inter orationem Agaris, &

Angeli. Illa enim cùm dixiſſet: A facie Sarai
Saperior Dominaæ meæ ego fugio. Hic dicit: Revertere ad
solendus Dominam tuam, & bumiliare ſub manu ejus.
den, 8oo". IIla fugit a facie, & hic monet, ut ſub manu
Murmu- humihetur. Inobedientiæ, & impatientiæ no-
rationes ſtræ hic prætextus reteguntur. Unde fugis?
in Ssape. Truculentiam Paſtoris mei ego fugio. Mihi
riorem, diſciplina non diſplicet. Rugitum ejus pati non
o Rega- poſſum. Det bona verba, & frænet, ſi libet,
larum ob- .
ſervasio- tum ſenſus, tum cor. O dolos! Manum, cre-
nem. de mihi, non vultum fugis. Ruſticior Deceſ-
Correctio- ſor ejus erat: verum quia laxabat habenas, to-
nis impa- lerabatur. Manus Jacob, non vox Eſau, te ad

ragzig maledicendum, impellunt. Si enim manus fo-
zia ſpre. Tent Eſaü, quamquam vox Jacob eſſet, bene-

12. diceretur. Sed hodum non apponit benè con-
ditum, ſed idola tollit, ovium focunditati ſtu-
det, Matrem reveretur, aſtus diei, ac noctis
frigora pro grege patitur; hæc nimirum ſunt,
quæ eum gratum non reddunt. Non triſtitia
vultus, ſed ſanctitas manuum terret fugientem.
Okzedien. Illud quoque adverte: eam videlicet, quæ fu-

tia præ- git, & Dominam, & Sarai nominare: à facie
Kegae Sarai Dominæ meæ ego fugio: Angelum verô
e,e. Dominam tantùm dicere, ſuppreſſo Saræ vo-
riore non cabulo, cùm de reditu fugientem admoneret.

genus, non Revertere ad Dominam tuam. Nimirum tota
ſientia, ratio ſugæ noſtræ ea eſt, quòd in Superiore &
Fn bote dignitatem 5 S& perſonam reſpicimus. Noli di-
dengs 5. cere Sarai; dic Dominam, & non fugies. At-
tende, non quis ſit, ſed quam dignitatem ſu-
ſtineat is, quem durum dicis; & durus non
videbitur. Porrò, qui reconciliare cupit Supe-
riori ſubjectos, nihil in Superiore attendat,
Præter dignitatem. Revertere ad Dominam tuam.
Tu Sarai nominas, ego non novi Sarai, ſed
Dominam novi. Non ego tibi commemoro ge-
nus ejus, non opes, non pulchritudinem ,
non beneficia, quæ in te congeſſit, dum u-
nam te ex omnibus elegit uxorem viro ſuo;
non hæc commemoro, quæ Tu cogitas; hoc
dico tantum: Domina eſt: redi. Tu prius Sa-

rai, quàm Dominam nominaſti; quia pluris
in e perſonam revereris; quam poteſtatem.
Ego ne poſtremo quidem loco nomen ejus ex=
pono. Non dico, Revertere ad Dominam tuam

. e Ere eeebnho
Sarai. Dico tantum: Revertere ad Dominam H
tuam. Domina tua eſt? humiliare ſub manu e⸗ Sceleſia-

jus, ſive claro, ſive obſcuro ſit genere. Cla=- Kie hon⸗
mavere Magi, ubi eſt; qui natus eſt,; Rex wandi,
Judæorum? Reperere Infantem pannis invo⸗ March⸗
lutum, ſine apparitoribus, ſine periſtromatis; *
ſine domo: nihilo minus procidentes adorave-
runt eum. Nimirum ſuſpexere Coœlum; non
Terram. Ibi Aſtrum contemplati; non pha-
leras rimati in æde, eoluerunt verendum præ
ſidere famulante, non ſprevere opibus corona=
que deſtitutum. Qualis ſedeat, non quam ef-
fulguret in ſede;, attendas oportet. Alioquin
ſi Ornatum, non Poteſtatem obſerves; argen⸗
team Domini crucifixi ſtatuam coles, luteam 2
ſeu ligneam deſpues. Quis non pluris Petrum
facit in vinculis, quàm regnantes in thronis
noſtri ſæculi ſucceſſores? Unus idémque cul-
tus impenditur Chriſti ſanguini, ſeu illum Ca⸗
lix ex puro auro, ſeu ex inaurato cupro ade-
randum extollat.

EX CAP. XVII. GENESIS.

Apparuit ei Dominus, dixitque ad eum:
Ego Deus omnipotens, ambula ocoram

me, & eſto perfectus.

—Um Tyro eſſet; & primum & patrid e-= Sens; eh-
grederetur, cùm iret in Ægyptum fame "nendi
compulſus, cùm ex Æ gypto dives rediret, F .
non monetur, ut coram Domino ambulet. “⸗
Quare ergo nune monetur. Audi. Poſteaquam
verò nonaginta, & novem annorum eſſe cœpe-
at , apparuit ei Dominus. Intelligis, credo. Senex fem
Cùm ferè centenarius eſſe inciperet, admone- sats
tur, ut ambulet. Nimirum, vel in Cœno-
biis, Senectus plerumque blanditur ſibi, fa-
cilè à curſu ceſſat, tantumque præteritorum
inemor, in anteriora non extenditur. Neſcio,
quo modo in homine ſolus autumnus maturio-
ris ætatis ſterileſcit. Omnia ſibi licere pu-
tant, omnia damnant;, otio, tædioque non ſe-
mel contabeſcunt. Ergo Deus; quem & tyro-
nem, & virum, & peregrinum, & divitem
monendum non cenſuit, Senem commonuit.
Ut ſciant ſenes, immunitatem non datam ſibi
à canis; ut reprehendi interdum non debeant;
urgerique ad curſum. Et nota; quid Seni di-
cat. Non jejunium illi, non cilicium indicit „
ſed ut ambulet, & ambulet coram ſe. Ambu-
la coram me. Hoc eſt, Ora, contemplationi
vaca, me fruere. Vel certè, ambula coram
me, videlicet, non eos, qui te mirantur, quẽ
te venerantur;, attendas., Igitur vel Fervor, vel
Oratio, vel Humilitas à Deo Senibus com-
mendatur. Quòd ſi duriùs hoc contra ſenes
diéctum videatur, ſenſum invertamus. Ambulaz
coram me. Ecquando Deus hoc dixit? quando parensuts
Abrahamum tam benè currentem, monendum & propin-
duxit, ut coram ſe ambularet? quando? Poſt- 78oro .
quam filium ſuſcepit ex Agar. Peperitque Agar zrer s-
Ahbræ ſilium. Apertiüs cùm filium jam ſalse⸗ Taeleſs⸗
piſſet ex ancillà, ac brevi ex Sard hæredem ſuſ- ſkici ff-
cepturus eſſet, tum eum Deus admonuit. Prius nes neglis
D 24 dixit: Sant.

Paterfa- dixit: Ambula coram me, & deinde addidit:
milias ca⸗ Multiplicabo te vebementer nimis. Nimirum
veat à E- qui Abraham ſecurum credidit in egreflione à
Sioruz a- 2„ . . . . .
more. Patrid, in ſecefſa .Æggyptiaco, in ubertate di-
vitiarum, illum ſecurinmn non credidit inter fi-
lios. Et ſanèe, ut hæres natus eſt, tum enim-
werò amor in Deum minuitur, opum cura creſ-
cit, liberalitas contrahitur; luxus amplifica-
tur. Denique propè Pharaonem Abram admo-
nitione non eguit: nedum nate, ſed tantùm
naſcituro hærede, admonitione munitur. Exil-
Ià dabo tibi filium. Et Reges populorum orien-
Pelieitas tur ex eo. Ubi hæres, & ſceptra promittuntur;

S nec Abram tutus eſt, miſi ſeriò moneatur. Am-
ei pra pyula coram me, & eſto perfeclus. Dei præſentia
ſentia, . .
in corde, & perfectionem ſerit, & ad cur-
rendum impellit.
Regéſque ex te egredientur.: . Circum-
cidetur ex vobis oinne maſculinum.
Turm-is Ubi imperia, ibi neceſſaria circumciſio. Ma-

ex felici gna enim affinitas Sceptri, & Veneris. Hoc

sate & folum cavetur in Abrabæ ſobole;, poſtquam
Pignita- ei prænunciatum eſt, futurum ut Reges pare-
r. ret. Et ſane David vix diadema geſtavit, cùm
elicitas 3 S 2
oxis. illico Bethiabeam deperiit. Salomon inter pel-
Dignizas lices conſenuit. IIlud ſanè dolendum, quèd
nexig, Poriitentia, quæ perneceflaria Regibus eſt;,
Moriif- exulat omnino à Regia. Joannes cilicio tectus
gasto ne- eſt, qui virgo eſt. Herodes laſcivit in purpu-
ceſſaria rà ; & ideò forté laicivit. At, quia ſupremnas
Felicibni. Poteſtates libentius adorandas propono, quam

Vitiis obnoxias expono: ſat eis ſit;, intueri vul-
nera à Deo oſtro conjungi, ut doceantur; in-
* nocentiæ Charybdim latere in throno poſſe,
niſi Solium in aram pœnitentiæ vertant. Nos
interim Coronatos veneremur, non rubore
ſuffundamus.

Cecidit Abraham in faciem ſuam, & ti-
ſit, dicens in corde Jſuo: Putas-ne cen-
tenario naſcetur ilius! & Sara nona-
genatia patiet?!

odeßtia Futurum dixerat Dominus „ ut Sara ei pa-
asff, ta a, reret hæredem. Hæc Domino loquente, A-
Aulicor braham proruit. Verum, qui cultus Viſus eſt,
teremonia riſus fuit. Quam frequenter irrideris, cum co-
& nrba- leris! Libet hic mirari Abrahamum. Unde;

nitates. , — . .
salal to quæſo, tanta, tâanque inſolens in Abrahamo;
Aalici Vel admiratio; vel incredulitas? Coœlo par fu-
infidi. turum genus ſuum acceperat, cum liberos nec

Cap. 15. haberet, nec ſperaret; & credidit. Nune,

1. . cùm jam in fenectute ſud Iſmaëlem ſuſceperit,
Deo non credit alterum filium promittenti?
telieitas Nimirum commemoratione tantùm futurorum

& Digni ex ſe Regum ita hallucinatus eſt, ut Deo ple-
tas noxig. nè credere non potuerit. Prima hæc imperii
ſoboles „ Deo non credere. Rursus. Regna
Deus Abrahæ promittit in hoc ipſo capite, &
credidit. Dabéque tibi, G& ſemini tuo teriamn
peregrinationis tuc. Filium promittit: at ille ri-
det. Num faciliès imperia aſſequimur, quam
Rberos? Speras regnum, & non ſperas filium?

Ambitie
eredula
It.

Ita eſt. Nihil facilius germinat in hominum cor-

de, quam ſpes imperii. Videas in Eccleſiaexor-
ciſtam precario non benè ſaturum pane, in cu-
jus pectore non cupiditas modò;, ſed ſpes quo-
que purpuræ proſerpit. Nullus tam miler eſt,

Oliva

qui claves regni cœlorum non reſpiciat. Hære-
dem plerique deſperant, Principatum nemo.
Putase-ne centenario naſzetur filius 2à Et ego ad
te converſus clamo: Putas imperium Chana-
næorum hoſpiti, & centenario obveniet? Fa-
cilius eſt uxoratum Patrem fieri, quam pere-
grinum Regem evadere. Prona nimium eſt in
pem ambitio. Sic Joſepho oſtenſa cum Sole Gen. 37.
ſidera in ſomnio, Regni ſpem injecerunt. Sic?:
Saül, dum Samuelem de afinis percontaretur, . Keg.
ſalutatus ab eo Reæ, non ſe deriſum putavit,
ſed inauguratum credidit. Sic fratrum poſtre- I. Reg
mus David, accitus à grege, & in Regem 17. 13. .
unctus, non deliraſſe Sacerdotem, ſed pro-
phetaſſe cenſuit. Sic Jehu ab eo Rex dictus, 4. Reg.
quem inſanum prius duxit, omen accepit, & 19. 14.
regnum invaſit. Uque adeòô nec Agaſomi, nec ſstn
Paſtori, nec Militi, ſed nec Joſepho pudicitiæ, Raligianis
& verecundiæ alumno, ſi, vel per ſomnium, ſpes manis
Coronæ affulgeat, amimus deeſt quo conſurgit ſolendida
ad thronum. Vel Cornicula commodatis indu- 4 quasvis
ta pennis, imperium à ſe invaſum iri non deſ- Rizapes,
perat. Ego Deus omnipotens, ambula coram me, ided 7
& eſto perfeblus. Inter vota & omine hæredis, militas

. opum „ imperii . & poſtérorum „ Don aliud EX= Tαnma.

betur Abrahæ ſcutum, quam Dei præſen- sie Alſas
tia. Non monetur, ut meminerit ſepulchri, ne nes
ſuperbiat ſpe dominatus; ut jejunio pudorem Jlarg're
inter opes tueatur: ut eleemoſynis ſtabiliat Regem ſe
Prafecturam, tantum ei dicitur, ut coram Deo Ias arum
ambulet. Hoc ſolum frænum adversus felici- Neravite)
tatem ſufficit, & ſine eo nullæ ſat ſunt habe- 1, kex.
næ. LX X. vertunt: Ego ſum Deus tuns : place Conßden-
in conſpectu meo: & eſto inculpabilis. Vis eſſe in- tia in
culpabilis? Deo tantùm placere ſatage. Sequi- Deuzara-

tur: Ponaämque fœædus meum inter me, & te ů.
7. 7,: . —— . Dei pra=
& maltiplicabo te vehementer nimis, (& im- ſeniia in

plebo te valde.) Cecidit Abram pronus in faciem. mente.
Quid eſt, quod Abram non corruit, cùm ſibi Oratio.
demandari ſenſit arduam illam vitæ rationem; Fervor.
quà & coram Deo ambulare, utque impecca- lacere
Pilis eſſet, imperabatur; & corruit, cuùm ſœdus Wend
inter ſe, & Deum ſtabiliendum, ſéque ditan- Felicitas
dum intelligit? Ergoône cùm imperantur dura;, noxia.
ſtat, cùm proſpera nunciantur;, ruit? Sapit A-
bram, & gravwiorem eſſe ſarcinam felicitatis in-
telligit, quaàm innocentiæ. Facilius longè eſt
florere probitate, quaàm inter opes non ruere-

Et ait Dominus ad Abraham: Sara uwor
tua pariet tibi filium.

Riſerat in corde ſuo Abram ad promiſ- Cempatà
ſionem fili, dixerâtque ad Deum: Utinam IM- Scands-
masël vivat ooram te. Et tamen cùm tantam præ lizari 25
ſe tulerit Abrahamus diffidentiam, Deus non elemus

indi õ aob mini-
indignatus eſt, nec eum reprehendit: veruùm „a dae iis;

confirmat ea, quæ prænunciarat, erudiens nos, qui ma-
ut in magnis viris trepidationem aliqualem ſuf- gua pre-
feramus, cum præſertim ardua nunciantur. Di-Kiterunt.

xit enim in corde ſuo Deus, Abraham labat, dere r.
erad .

ſed non labavit, cù
. „ cuùm ad vocem meam cogna- Rex non

tionem iprevit; non lababit, cum filii facri- faſtidiat
ficium repoſcam. Qui naſeiturum tardius cre- promotos.
dit, adultum immolare non cunctabitur. Ego Tro tole-
ſum qui loquor 2 ſed quod loquor . incredch- randus.
bile dictu factuque eſt. Quod ſi Deus tole-
rat à Patriarchd cunctantius dictis ſuis fidem
præſtari: Quare nos effata noſtra tanquam superior
oracula excipi volumus ab iis quoque, qui cre- dbi con-

dere non didicerun illima? tradici
e n Unt vel facillima? deduin 3 binaa
ooA

16

gelg.
4
eligini
tie
Ulalit
gni
Atuntr
Pine,
ee
ilta
n.
de
lna
Huen
leizn
Nien’
finrun
6ent
1 M.
1lo
Cinſten
tin i
Deumf
ju.
Deißr
ſutig
meutt.
Ori⸗
Fenkt.
Pluen
i
.
Elicts
pnit

. eli
1Sent,
„i
e
ilimc
n ℳ ſi⸗
eN
) 11 N
g ſ
.
Genelt⸗
ſemd.
ſ
enug
nd
,
1

e⸗

gen
ſn
e⸗ 1
: GN.
62

K hareat

eretione.

in Cap. XVII. Geneſis.

Vocabiſque nomen ejus Iſaac, & conſtituam pa-
ktam meum illi in fæœdus ſempiternum, & ſemi-
ni ejus poſt eum. Nuper IUmaezl quoque exaudivi
te. Ecce benedicam ei, & augebo, & multipli-
cabo eum valde, duodecim duces generabit, &
Jaciam illum in gentem magnam. Quare tam
multa de Iſmaele prænunciat, de Iſaac veròô
Tro tole- vix nomen, & pactum memorat. Num libe-
7andis & ralior erga ſervum, quàm erga hæredem fu-
turus eſt Deus? Minimè gentium. Morei;, ut
puto, geſſit imbecillitati Abrahæ. Cùm enim
ille dubitaſſet, an naſciturus re verâ hæres eſ-
ſet, noluit obruere imbecillitatem ejus. Nos
quidem, ſi dubitare illum de vVerbis noſtris
perſpexiſſemus, non modò omnia replicaſſe-
mus, quæ dixeramus, ſed innumera addidiſſe-
mus, noſtræ ſtudioſiores ſamæ, quàm ſalutis il-
Obedien- lius. Exemplo res clarior erit. Si cui indixi-
sia ataa- WMus, Ut ſe transferat in Sardiniam, & ille ſuis
zur Diſ- imparem viribus navigationem reſponderit; il-
licò irà furoréque pleni exclamamus, non in
Superior Sardiniam modô properandum tibi, ſed hye-
Ae diſere. me ſæviente; ſed cymbâ, non navi, & tunc
eus. cum maximè Proccllie Piratiſque maria fune-
ſtantur. Inde ſolvendum illi edicimus in Ba-
leares inſulas, nec ibi conſtiturum, ſed Goa-
nam illi expeditionem imminere, nullo com-
diſsvetas. HMatu comparato. Obruimus omninò miſerum,
SRntrc & quem uni expeditioni imnparem ſenſimus,
tia diſere- Pluribus implicamus. Verùm quid Deus clamat?
za. Arundinem quaſſatam non confringet, & lignum
Matth. fumigans non extinguet. Ex Iſaacò priùs dixerat
¹ ² . Reges orituros, opes, imperia, nationes in
illum concurſura. Ut verò vidit imparem Ppro-
miſſis Patriarcham, duo tantùm commemorat,
hoc eſt, naſciturum hlium, & pactum cum eo
à ſe firmandum. Uberiorem intulit ſermonem
Ppro lIimaele jam nato, & de quo' ſperari faci-
lius hac poterant. O quam raros habet Deus
tantæ dexteritatis imitatores! Nos duri, & im-
mites non Deum, ſed Roboamum æmulamur.
Deſuncto Salomone dizit ad illum ommis Iſraél:
Imminue paululum ge imperio Patris tui duriſ-
IEimo, & ſerviemus tibi, quibus reſpondit Rex:
Minimus digitus meus grofſor eſt dorſo Fatris
mei. Pater meus cecidit vos agellis, ego au-
tem cædam vos ſcorpionibus. Abalienamus Iraé-
lem à nobis duritià noſtrd. Liceat aliam quo-
Car 16. que gemmam hinc eruere. Priùs multa præ-
Cap. 17. Müntiata fuerant tum ab Angelo, tum à Deo
16. de Iſmaele & de Iſaaco. Nunc ergo, cum, poſt
riſum, Abraham ſeriò edocetur, & confirma-

Idem.

non obru-
endus.

Superior

3 Reg.

12. 15.

tur in fide, de Iſaaco duo tantum prædicuntur:

Dror tua pariet tibi fllium, & conſtituam pa-
tum meum illi. De Iſmaële quam multa Ppræ-
dicantur! Benedicam, augebo, multiplicabo,
duces generabit, faciam illum in gentem mag-
nam. Quid, quæio, eſt? Num incredulitas Pa-
tris punitur in- filio? Num Deum peœrnituit li-
beralitatis ſuæ, poſt riſum Saræ? De quo pau-
16 ante tanta, tàmque ſplendida enunciaverat-
Erit in nationes, & Reges populorum orientur ex
co. Nunc unum de eo duntaxat prænunciat:
Conſtituam pattum meum illi. Fallimur: Dei

Felicitas
vera ſer-
vire Deo.

dona ſine poœnitentid ſunt. Liberalior longè
ſanctiß- „—. lig
en. Deus eſt cum Iiaaco, quàm cum Iſmaéſe.
Religio Grandior enim felicitas eſt cum Deo fſœdus
lapſa. iniiſſe, quàm opes poſſidere, quàm duces gi-
Spritus gnere, quam in gentem multam propagari.
lia ſtu- . .
dii⸗ Grandior quidem eſt, ſed Grandibus. Verum
.

multipli. Mon omnes capiunt verbum hoc. Multiplicatur

ecitatipra- ille, dilatatur, regnat. Fruatur ſorte ſuàâ. Ego
Jerenda.

—

45

careo & poſteris, & coronâ: ſed imitum cum
Deo pactum pro me durat. Malo cum Deo
fſodus, quàm regna. Utinam & Monachis non Regalayps
magis arfideret familiæ ſuæ propagatio, & Oſιs

opulentia, quam divini pacti inviolatum jus. 4.

Eà die circumeiſus eſt Abraham, & N-
mael filius ejus. Et omnes viri domus
ilius, tam vernaculi, quàm emptiti,
& alienigenæ pariter cercumciſi ſunt.

Quàâ die? Eà prorſus, in quâ præceptum olediens
de circumciſione latum fuerat a Deo. Proh .
obedientiam! quàm durum mandatum! Quot Regum, &
conventus indixiſſemus, ut extenuaretur! A- Saberio-
braham verô nihil cunctatus; ipſo die, quo “ ers.
accepit legem, implevit. Neque ſoluùm feflina- Lenien
tò legem explevit, ſed à ſe ipſo exorſus eſt ſa- exempla.
crificium, tum filium circumcidit. Facilè cir- Vox ope-
cumciſionem invexit in univerſam fatniliam, m.
qui nec ſibi, tec filio pepercit. Ego verò cum Exempla
hoc mirer maximè in Abrahamo, non mimiis ona.
tamen eum demiror; quoòd nullum omninoô „»
. aterfa⸗
ex familia præterierit; quem non obſignave- il
rit. Non minoris eſt laudis à le ge filium non ſervorum
excluſiſſe, quam in lege ſervorum poſ remum 7**
incluſiſſe. Nec ſubduxt, nec ſprevit aliquetn. !-ti
Inveni aliquem mihi, qui filio non Parcat, ſi A .
effundendus ſit ſanguis: vel qui ita ſalvam ve- Jatie⸗
lit legem in filio, ac in ſervo eſſe. Nunquid frenandi.
de mulionibus & bubulcis cura eſt Dominis? Se-vora
Una ſponſa ita pedes, ut caput curavit. Si inocen-
enim hoc ornavit, illos lavit. Lavi Ppede e
meos. Quantorum verò annorum Abraham fuit, Cant. 5c
cùm cireumciſus eſt? Propemodum Centena- 30
rius. Nonaginta & novem annos natus cruo-
rem effudit. Ubi ſunt, qui, quadrageſimo Moriiß⸗
necdum exacto anno, cultrum rejiciunt? Nul- catiιοa‿*ι
la pœnitentiæ interdum cura, pubeſcente ca- dinm.
nitie, ac ſi tranſlati jan eſient ab exilio in cœ-
lum. Centenarius Abraham cum IImaéle Pue- Senex fers
ro circumciditur: & Tu lilia inter & roſas veat.
decumbis, ac ſtertis in meridie ætatis tuæ 2

EXCAP. XVIII. GENESIS.

Apparuit autem ei Dominus in convalle
Mambre ſedenti in oſtio tabernaculi
Jui, in ipſo fervore diei.

D Iſce in ſanctis viris vel otium venerari. Seandali
Quod tu in Patriarcha ſpreviſſes, Do- Tari fa-
Winus muneratur. Sedenti enim „ non oranti éciles
apparuit Dominus. Porrò quam modeſta in Reerea-=
Abrahamo ipſa animi relaxatio! Sedebat, non 77 1,
ludebat; ſedebat, ſed ſolus; ſedebat, ſed us “ Se
cogitationibus ſaginatus, quæ Angelos pellice-
re potuerunt. Sedebat, ſed fervente die: ſe-
debat denique, ſed in oſtio tabernaculi ſui. O- aperdoz
1 42 . . . peridog
tium ſancti viri non aliud eſt „ quam excubare & Rex
ſuæ domui. Quod nobis pergrave onus foret;, invigi-
Abrahæ remiilio eſt. Planè non theatra „ non lent.
piſcinas, non ſtatuas domi extruxerat; qui æ- et. 5
ſtum in ofſtio tabernaculi fallebat. Sedebat ; Piliari, m
inquam, Abraham, ſed centenarius: nec ja- lLuxns.
cebat, ſed ſedebat. Et ita ſedebat, ut paratus
eſſet occurrere hoſpitibus in occurſum, eiſque
epulum parare, Porrò Angelus, qui Zachariæ
appar uit

46 Oliva

apparuit oranti in Templo, Abrahæ non oran-
ti, ſed excubanti domui ſuæ, apparet: Ut ſciant
Patresfamilias gratiores Deo fore excubias »
quàm orationes ſuas. Præſtat Reges & Præſu-
les audire miſeros, frænare felices, mulctare
impios, quam inviſibiles populo factos, E-
vangelia vel legere;, vel ſcrutari.

Cumque elevaſſet oculos, apparuerunt
tres viri, ſtantes propè eum.

LXX. Et ecce tres viri ſtahant ſuper eum.
Modeſtia Quanta oculorum modeſtia in centenario!
seulerum. Tres viri, ex Hebræo, ſtabant juxta eum:
vel ſuper eum ex LXX. & nihilo minus eos
non viderat, niſi cùm oculos elevavit. Adve-
nerant, conſtiterant, & ſuper eum incumbe-
bant; nec unus fuerat puer, qui vix ſentitur
cum ambulat, tres erant viri, ipſe quoque la-
zandi animi cauſa ſedebat, nec domus erat in
urbe, ſed in convalle ad quercum Mambre, ut
habetur in Hebræo; attamen nmihil Abraham
adverterat. Quos cum vidiſſet, cucurrit in oc-
curſum eorum de oſtio tabernaculi, & adoravit
in terram. Qui diu ſtantes ſuper Abraham tres
reſpexiſſet Angelos, eimque immotum ſeden-
tem in oſtio tabernaculi, procul dubio inhoſ-
pitalem eum & inurbanum vocitaſſet. Quam
lentè damnanda ſunt acta juſtorum! Modeſtia
Judican eſt, quæ inhoſpitalitas putatur. Non vidit jux-
les zema- ta ſe, quos tu eminus ſtantes vidiſti. Sed tu
vidiſti, nec occurriſti; ille verò, ut eos vidit,
Scandali cucurrit. Quid modé aise Eſtne otioſus Patriar-
1. ss* cha, dum ſedet? Promptior ab otio ſurgit ille
ad munera pietatis, quam tu ad ea ſurgas ab
oratione. Si diu oraſſet, haud humanius &
humilius hoſpitibus occurriflet. Sequitur: Et
adoravit in terram. Afferam pauxillum aquck,
& lavate pedes veſtros, & requieſcite d ar-
bore. Ponäamque buccellam panis, & oonfortate
cor veſtrum, poſten tranſibitis. Quæ ad hoſpi-
talitatem ſpectant, mamifeſta ſunt. Occultiora
tunc nobis rimanda. It obviam advenis: ve-
rüm non ab eis ſciſcitatur, qui ſint, & un-
de vemant. Satis enim pietati eſt, hoſpites
eſſe. Neque de rumufcuhs certior ab eis reddi
optat. Non officioſis dumtaxat ſplendidiſque
verbis fatigat viatores; ſed ſtatim de lavacro,
de epulo, & de quiete loquitur. Non grandia
Pei. loquitur; ſed lac, butyrum, & vitulum ap-
Servire politurus, buccellam duntaxat pPanis oſtentat.
Deo felix. Quamquam & ideò fortè de buccella tantùm
Anla? mentionem habet, ne hoſpitum modeſtiam lau-
nee tioris epuli commemoratione fugaret. Ex mo-
ſpondet, deſtià vultus conjectavit modeſtiam mentis, a-
& fruſßa- pertéque perſpexit receſſuros inde hoſpites, ſi
lum panis epuli merruriilet. Neſcio, an aſpectus noſter
exhibet. cogat extenuari, an impinguari apparatum.

„
Yari6.

Hoſpita-
litas.

Eleeme-
ſyna &
Xzlus in-
aifferens.
Promiſſis
Dei ube-⸗
riores
ſunt Con-
ſolationes

ah ,. Tria non mimimum quæſtionis hic faceſſunt.
vint Paa. Prinum; Cur pedes ipſis abluendos relinquat:
pertatis Lavate pedes Veſtros. Secundum, Cur non in-
& mode- ducat in domum ſuam: Ert requieſcite ſub ar-
Kia. bore. Tertium, Cur eos apud ſe diutius com-

morari non cogat: Poſtea tranſibitis. Adum-
PBrata, ut ſuſpicor, hic eſt vera ratio foven-
doruin Monachorum. Nutriendi ſunt, ado-
Religioß randi, colendique ſunt: ſed hæc tria illis relin-
benoran. quito. Lavent ipfi ſe more ſuo. Noli eos e-
di ſed non mendare; noli vel intercedendo ſeveritatem

Protebtio- . . — .n
nitus ſæ. eOruI imminuere, vel coërcendo clementiam

mtariess, illucare. Aquam defer, ſed lavent ipſi fe.

Mone „at non leges feras, nec inferas ſuppli-= infatuan-
cia. Norunt ipſi, quo modo ſuos pedes abſter- d; nee in
gant. Tum cave, ne in domum tuam Angelos aula; .
evoces. Sine illos ſub arbore reſidere. Ibi feli- Rena
ciùs epulabuntur & ſanctius. In domo tuâ nec wore; e.
opes, nec ſœminæ deſunt: neutras aut aſpicere ! gioſerz.
eis impunè licet; aut deſpicere. Denique ita Rel gioſi
eos foveas, ut iter eorum non abrumpas. Be- auslis
nè currant, ne quæſo domi tuæ reſiſtant; alio- Hata
qui Sodomæ non evertentur. Noli retardare derane,
feſtinantes: Noli Babylonem revocare, quos
noris Hieroſolymis conſediſſe. Nunc paſſim brotectio-
Angeli, qui everſuri Sodomas credebantur:, nes noxiss
ædificandæ Babelis caus? Babylone deſtinen-
tur. Examina Religioſorum in aulis paſſim
fervent. Rarus Abraham, qui eos adoret, la-
vet, paſcat, ſed domo non excipiat, ac iter
eis inchoatum perficiendum ſuadeat. 8i quis
dives eſt, ab Angelis atrium ſuum teri vult,
eéôſque nec veneratur, nec paſcit, verùm irri-
det, emungitque: Utinàmque, qui Sodomam
ſubverſuri intrant, Sodomis non blandiantur
ingreſſi. Nimirum lautè ſaginati, etiam qui
Deo in Monaſterio ſerviunt, opiniones laxas
eructant; & altilibus deliniti, volare altius de-
diſcunt, humique repunt, pro Baccho & Ce-
rere permiſſuri exceptori excidia Liliorum. In
vino non jam veritas, ſed morum licentia, &
libertas opinandi. Placet inter placentas blan-
diri Dominis; eiſque pro laxitate menſæ laxa-
re thalamum. Ita bonmi viri mendaci Poëſim
inſimulant, dum eorum diſſimulatione, non
ex aquâ, ſed è& vino Venus emergit. Ergo ne
Angeli efle deſinant, qui Angeli advenere,
parcè ſatientur, & abire permittantur. Alio-
quin ſi diu in ædibus Magnatum detineantur,
illecebroſa mora mores Coœlitum in mores ho-
minum commutabit.

Tulit quoque butyrum, & lac, & vi-
tulum quem coerat, & poſuit co-
ram eis: lpſe verò ſtabat juata eos
ſub arbore.

Planè Angelicum epulum, in quo plus vir-
tutum, quàm dapum eſt. Nota Abrahæ fru-
galitatem. Certè nec Pavonem, nec Phaſidem Gala.
comediſſe puto, qui is, quos & Dominos ap-
elb⸗ & proſtratus humi adoravit, vitu-
um duntaxat, butyrum & lac exhibuit. De- Paupere
licias non norat, qui tam parcè convivium in- tas in
ſtruxit. Puderet minc Sacerdotes & Monachos men ſi
ea Monachis Præſulibéſque apponere, quæ Canvi⸗
Abraham ditiſſimus, victor, & felix, Angelis Reclehe-
paravit. O luxum! O probrum Religioſæ ſeu icerum
Eccleſiaſticæ menſæ! Pauciores aliquando epu- Mrus.
lanti dentes ſunt, quaàm patinæ. Quàm fru- Religioſo-

galis Abrahæ hoſpitalitas, ſed quàm accurata?

Non ſervi adhibentur: ipſe vitulum delegit, vwiolata.

uxor commiſcuit ſimilam. Inſuper dapes ipſe Haſpita-
appoſuit, & convivis adſtitit. Ipſe ver ſabat. litas.
Paraphr. Chald. Et ipſe miniſtrabat juxta eos. Religieß
Nunc Angeli vel excluduntur, vel cura ſer- oror.
vis demandatur eos excipiendi: qui, ſi quid Prerfe.
mucidum domi eſt, illud egerunt in hoſpi- milias
tum menſam. Putas vitulum tenerrimum fa
muli delegifſent? Epiſcopi ipſi præſint. Rex

ipſe regat. Nam ſi Abraham dapes deligit,

quo modo Epiſcopi Dei verbum à quovis mi-
niſtrari, & Sacramenta confici permittunt?

Sanè non optimum ſervi mercenarii diligent.

Abraham

mi⸗

eni
nil
rat

ver
Er,
4.

Cor
nen
lati

Reli
ina
ude
lier
ur
1
deat,
ilar
Corm
ller⸗
lani
itar
ſiaul
49
rinn
geſen
di⸗
Cory
di⸗ 3
ſur,
lanie

a
,.
neng,
Ann

brntih.

n

⸗
n 0
-

⸗
,
/ 1
rn;
die⸗
8 ch
n ſiun
. Ng
Nelſt
. Nnls
1
10ℳ

in Cap. XVIII. Geneſis.

Abraham licèt ſervos domi haberet dignos ſe,
tamen eis ne deligere quidem permiſit quem
coqueret, vitulum. Tu quomodo ſervis non
optimis diſpenſationem committis theſauro-
rum Eccleſiæ, & regni? Porrò, quàm lau-
tiora Patriarchæ fercula, quàm verba? Ponam-
qué bucellam Panis dixerat. Tum: Tulit quoque
butyrum, & lac, & vitulum. Aula grandia lo-
quitur, minima exhibet: Chriſti domus cum
minima promittat, ſumma quæque largitur.
Quamquam liberalitati id Abrahæ aſſignandum
eſt, cui tam pronus ad erogandum animus fuit,
ut cuùm ſplendidas pararet epulas, ſibi tamen
Liberali- videretur vix fruſtulum panis apparaſſe. Tales
zas in ele- nos profectò eſle voluit Deus, cùm per Pro-
emoſyna. phetam dixit: Frange elurienti panem tuum.
Iſa. 58.7. Quid eſt frange panem tuum? An avaros nos
Deus eſie docet? an fruſtulum duntaxat Panis
à nobis indigenti præberi voluit, qui nec dimi-
dio bonorum noſirorum contentus eſt? Eam efſle
vult, opinor, largientis liberalitatem, ut cùm
multa tribuat, fruſtulum duntaxat panis à ſe
Avaritia tributum putet. Vel certè tacitè avaritiam no-
inexplebi ſtram carpit, cui nihil ſatis eſt, cui deliciæ, opes,
lu. gemmæ, vix panis videntur eſſe; hoc eſt, cùm
divitiis exundet, ſe ſolum habere credit victum,
& quibus tegatur. Ergo frange eſurienti pa-
nem tuum; ex opibus, quæ tibi panis viden-
tur, pauperibus partem non minimam dilargire.

Inientio Cuimque comediſſent, dixerunt ad eum.

reg⸗ Ubi eſt Sara, uaor tua?! Ille reſpon-
blegmoſy- . — . 7 . . „ .
24 W. dit: cooe in tabernaculo eſt. Cui dixis:
Eleemoſ- Habebit Plium bara ukor tua.
na.

Aulico? Quare Angelus poſt epulas naſciturum A-
Iagrati- Prahæ filium nunciavit, & non potius ante
uedo. prandiurn hoſpitemn ſuum nuncio tam lato con-
Confiden. fortavit? Ne charitas verteretur in nundinas;
sis in ho. & tam ipſe epulum coëmiſſe, quaàm ille pro
ninzer. nuncio epulum apparaſſe videretur. Aulicorum
anim mos eſt, antequam ſaginentur „fauſta precari,
nil quæ- nunciare felicia; ſaturi autem & impinguati
rat. recalcitrant. Angeli verò ſilent, & mihil a ſe
Auliei expectandum ſimulant ante dapes; ut verò co-
Grss:. Mederint, tunc proſpera evulgant, tunc blan-
do. diuntur, tunc hæredem promittunt. Rarus A-
braham, qui iis epulum paret, a quibus ſperet
nihil: Rari hoſpites, qui ante epulum non ma-
gna loquantur; rariores qui poſt epulum in-
Correctio, Cipiant benè ominari, & nunciare felicia ex-
nen Adu Ceptori. Felicia, inquam, nuntiavit, ſed à blan-
atio. ditüs abſtimuit, nec abflinuit ab increpatione.
Religieſas Sequitur: Dixit autem Dominus ad Abraham:
in aula. AJätare Tiſit Gara? Ut vides, grati animi præ ſe
Suberiqr tulit ſenſum erga hoſpitem, naſciturum ex
Wr zne- illo filium edicende. At libertate uſus eſt,
latar, mo- Cum ridentem reprehendit. An putas, quòd
neat, cor- flagitia toleraſſet, ſi diu fuiſſet in domo Abra-
zigätque, hæ, qui vix uno die apud eum, extra taber-
Correctio naculum ejus demoratus, in uxore riſum dam-
ibere. navit? Nos menſes, annéſque in Magnatum
Familia- aulis habitamus, F
Iatani. tu muti præterimus. Planè ſi Angelus eſſes,
e ai chm in domo Matris tuæ riſum vides „non

is Sape- dignum riſu, ſed digniſſimum fletu, non di-

vionm ceres riſum: advena, diceres, ego ſum & pe-
deferendi regrinus, meum non eſt monere Navarchum.
127 Angelus in domum ingreſſus non eſt, tamen
cio, non eam; quæ poſt oſtium tabernaculi riſit, redar-
wurmn. Luit. Et quidem, non cum alüs de riſu Saræ
ratio.

& ſcurrarum ſacrilegia me-

õ

47

locutus eſt, ſed cum Abraham: neque diſtu-
lit emendationem non credentis Deo fœminæ,
Ppropalaturus infidelitatem ejus Sodomis, in
domo Loth; quin nec ipſi Saræ levitatern ejus
indlicavit. Patrifamilias rem aperuit: nec dein-
ceps aut inter ſe Angeli, aut cum aliis Sodo-
mis de riſu Saræ ſunt oblocuti. Ediſce, quæſo,
uni Abrahæ revelare, quæ reprehendenda domi
ejus deprehendis. Mederi vult, qui Abrahæ in-
dicat, quæ domi ejus contingunt. Sævire cupit;
qui Abrahamum celat, & cæteris reticenda
proloquitur. Nunquid Deo quicquam eſt difkci-
le * Jixta condictum revertar hoc eodem tem-
bore, vitâ comite, & habebit Jara fllium. Non Mars fem⸗
Parcit Angelus ridenti, & pepercit. Monet: per eegite=
at indignatus ob incredulitatem, nequaquam iar,.
promiſſionem de filio factam revocavit. Nimi- Correctio
rum dignum veniâ crimen, ſi nonagenaria à "iti.
centenario non ſperet filium. Noli ergo faſti- In ſervis
dire cunctantius fidentem tibi. Dubitavit, ri- & kliis
ſit, majora ſuis viribus credidit, quæ ſpopon- ele ko⸗
diſti. At excepit Te; & clanculum ſfubriſit: sgunden-
at riſit, non irriſit: at de ſe, non de te dubita- da.
vit: at verecundè ſe intra domum continuit „ Rex non
quamquam nonagenaria, & Angelis exceptis: Prz: a
at pudicè morata eſt in Ægypto: at conſtan- ia⸗ -
ter ex Chaldæaâ egrefla eſt. Facilè una levita- Compaiz.
tis labecula tot virtutum gemmis compenſatur. Tyro iole-
Nos diverſo ab Angelis more utimur.

Innu- randus.
meræ virtutes minimà inficiuntur apud nos ma- Omnnes
culâ. Neque ſolum lapſum monemus, ſed ab fe,
üs eum removemus muneribus, ad quæ illum .
deſtinaveramus. Audivimus Angelum, audia- Lapſis; zö
mus & mulierem. Negavit Saraæ, dicens, Non denegan-
riſis timore perterrita.. Habemus, quod mire- da wmune-
mur in Sarà, habemus etiam, quod non mire-“⸗
mur. Planè non immemor modeſtiæ fœmina,
vel cum errat. Dicere enim potuit, cùm ſe
carpi præſenſit: Quis es Tu, qui me ridentem
arguis? Num propheta es tu, ut muncianti ex
ſene filium naſciturum credendum ſit tibi? Me-
mento hoſpitem te eſſe, non Doctorem in alie-
nà domo. Merces enimverò humanitati no-
ſtræ hæc ampla eſt, referre pro convivio con-
vicium. Potuiſſet, inquam, hæc dicere, ſed p ccept
ab his abſtinuit, & monentem ſe advenam ti- ziek:
muit, non ſprevit. Negavit Sara, dicens: non ſtaltus
riſt. Rarò excuſationes à mendacio ſejungun- cæditur
tur. Roſæ perſimilis mihi videtur excuſatio: Rbiis;
olet, ſed pungit; patrocinatur, ſed inquinat. Prov. ro--
Certè ſi unquam excuſatio innocenter florere Ereuſs-
debuit, in ore Saræ coram Angelo flarere po- tienes fri-
terat. Nihilo minus ſancta fomina cùm ſuppli- vole.
cium nullum timeret, excuſare ſe non potuit, en*.
quin mentiretur. Dominus autem: Non eſt, in-W.
Tuit, ita: ſed riſiſti. Cum ergo ſurrexiſent inde
viri. Vide, quam inviſa ſit Angelis mendax
Defenſio. Angelus, qui fœminam nec ſaluta-
verat, cùm exciperetur, nec, cùm epularetur,
ei gratias retulerat, quâmque ridentem, &
non credentem tulerat, excuſantem ſe, risum-
que ſuum obtegentem corripit, & quidem abſ-
que ullis officiorum blanditis. NWon eſt ta.
Nec contentus exprobraſſe mendacium excu-
ſanti, confeſtim inde, eâà non ſalutatâ, diſceſ-
ſit. Nihil gravius accidere ſibi potuiſſe teſta-
tus eſt in domo Patriarchæ, quàm mendaces
excuſantis ſe fœminæ ambages. Angelus, qui
fugientem Agar non refugit, a mentiente Sar
non ſine ſtomacho profugit. Ergo Angelus in Familia-
domo Patriarchæ epulatus ſoœminam non al- witas cum
loquitur, miſi ut arguat. Nos verò tunc tan- eiteri-
õ

Correctios
nis impa-
tiens diſ-
cat à% Sa=
ra.
Sapiens
corde

48

tùm fœminas non alloquimur, cum eas à no-
bis argun oporteret. Alloquimur otioſas, nuga-
ces, phaleris ornatas mulieres; onuſtas pecca-
tis, irridentes, exleges ſine cenſura dimitti-
mus. Eris Angelus, ſi foœminas perſtrinxeris
mentientes, exerrantes non patiere impunitas,
quamvis opiparè te paverint.

Cum verò ſurrezißſent inde viri, dire-
zerunt ooulos contra Sodomam: Et
Abraham ſimul gradiebatut, dedu-
cens e0s. L
Oppro-

brium pro

Chriſto.

Si Angeli ſunt, cur non Angeli, ſed Viri
appellantur? Nimirum formam hominis indue-
HMumili- Taht, ideò nomen hominis non recuſant. Li-
ss. ceat mihi quorundam curſim arrogantiam vel-
Affabili- licare. Videas pleréſque, abdicatis opibus, &
24. Principatibus, vilitate habitus Chriſti Crucem,
Rel gioſus Crucilque ignominiam, profiteri. Verùm, cum
ſuperbus 1 8 231 . ro 8. 5Le
iulis & Peripſema Mundi facti ſint, coli volunt; &
ſalnzatio- tanquam Principes ſalutari. Primos in Conis
niphus accubitus, ſplendidas in aula ſalutationes, ſpe-
= cioſas compellationes in foro ambiunt. Cru-
,,S „ Cem ſerunt, ſed opprobria non ſufferunt, vi-
lec. les habitu, ſpiritu principaliores quàm princi-
Superbia. pes. Moneo te, ut ſis, non quod fuiſti, ſed
Vnifer- quod es. Angeli, quandoquidem habitu in-
itdt. 4 venti ſunt ut homines, viri appellati ſunt. Eis
Wei ,"“ non thura aureis thuribulis adolevit Abraha-
Haz,ti- Whus; ſed cum lacle vitulum appoſuit. Vidi
zas Cru- ego Romæ Principem virum, qui, ut Purpu-
cis. ram expiſcaretur, inter Apoſtolicæ Cameræ
Clericos referri non erubuit, ut facilius rube-

Pnifor- ret. Is & titulos, & inſignia ita poſuit, ut u-
itas.

Religieſe . . . .
Beer , dimifſionis imperavit ambitio imperanti, à Mo-

les, humi- nacho ſpes Regmi extorqueat. Chriſtus, etiam
les nune poſt reſurrectionis triumphum, cùm ſe inſtar

Ent. mortalis hominis exhibuit, & comedit, &
. palpandum ſe dedit. Paulinus, cum ſe vendi-
dit, non ut Epiſcopus coli ſuſtinuit, ſed, ut
mancipiorum ultimus, hortum coluit. Age;
ed quod agis. Apud Regem Achis David exu-
zs: ſnt lans, non ut victor haberi voluit, ſed ut pro-

„bles,a- fugus: denique inſanire non recuſavit. Terra,
gant quod ut in ferrum concrevit, non rigari, non co-
JTunt, nee li, non ſeri optat, ſed oblita ſui, quandoqui-
ompas, dem inter metalla referri cœpit, ignes, mal-
a, leos, limas, ſcalpräque ſuſtinet. Ex Aquila pu-
aimas trefſcente enati Vvermes nullà volandi ambitio-
nune ſe- ne velhcati, humi repere non faſtidiunt. Ri-
dtenzur, dicula ſanè res foret, ſi principatum inter a-
atquz e. es Vermiculi ex ave ſati ambirent. Fuiſtis
rradictio- . .
6. alquando Aquila, nunc autem vermes eſtis.
Eecleſia. Satis vobis ſit adrepere. Imperaſti: at nunc
ici veri. Monachus es. Noſce te ipſum. Obliviſcere po-
Pl. 34. pulum iuum, & domum pattis tui: & concu-
Piſeet Rex ſpeciem tuam. Sponſus, licèt Rex
dictus eſſet à ſponſa in ſuo accubitu; tamen,
ut ad hortum deſcendit, immemor regii faſtus,
meſlſuit myrrham cum aromatibus, more vil-
Tamæ in- lici. Libet hic illud quærere; Cur Dominus
erementâ appellatur Angelus, cum increpat Saram, &
v ri Vir dicitur, cùm ſe in viam dat? Dominus au-
tem: Non eſt, inquit, ita: ſed riſiſti. Cum ergo
Eccleſa ſurrexiſent inde Viri. Nimirum pro meritis reſ-
Kie veri. pondem nomina. Cùm arguit, Dominus dici-
tur; cùm abit, vir eſt. Hoc enim commune
cum multis, illud autem perrarum, vel in pau-

cis. Non ergo miremur, ſi quando vulgari

ſulphur, ſed apud Abrahamum innocentem;,

nus videretur eſſe è cœtu Prælatorum. Quod

Oliva

more vivimus, vulgaria ſortimur nomina: ſi- Vide
quidem Angeli, qui Domini dicti ſunt, cùm lect. ter-

peccantem reprehendunt; viri dicti ſunt cum .

ad iter ſe parant. Cturni;
. . . . .—Doymin.
Cum ergo ſurrexiſſent inde viri, direxe- 5.poſt E-
runt oculos oontra Sodomam. Piphon.

Epulati ſunt, ſed inter epulas obliti non
ſunt muneris ſui. Ut primò ſurgunt, Sodomam v,
„14 ” . 31r. . 4 everi-
reſpiciunt. Nec infligendi ſupplicii curd ab e-r ‚a; ſed
pulis retardati ſunt, nec epularum blanditiis „on irs.-
judicii ſeveritatem mollierunt. Planè Angeli, canda,
qui ſulphur meditantur, etiam cum lacte ve- aut inur-
ſcuntur: & quamquam butyro reécreati, ig- Teli:
nem excidiumque parant. Quam ſimilis Roſæ 6, igſ 5
angelus, florem ſimul, & ſpinas nutrit: olet, memor ſr
vulnerâtque. Nos ſi fortè, non quidem de ſub- Regulari
vertendis urbibus, ſed de tondend alicujus Oblervs
comâ cogitemus, anxii, ſubtriſtes, iracundi, it, in
ſolo felle, ſolâque myrrhâ, & paſcimur ipſi Fasre
„10 4 7 P I PIl » „a;, ſed
& alios paſcimus. Quod ſi butyro nutriamur; Serietatis
aculeum in melle deponimus, ſeveritatis inter memeor.

delicias obliti. Angeli verò verſant in corde Ira fra-
nanda.

2 . Superior
& filium naſciturum prænunciant, & epulum „iis cum

non faſtidiunt. Cœlum Æ gyptios tenebris ob- probis, e-
ruebat, & IIraélitis ſplendido lucis nitore ziam chkhm
blandiebatur. Memento, alii à te deberi oſcu- uniturus
la, alii verò vulnera. Una lux lippientes ocu- imore-
los vexat, integros recreat. Noli ergo noxium““
puriturus, innoxium conterfere. Fulmen eſt,
quod unius turris faſtigium perſtricturum, to-
tam urbem quatit. Eſto gladius; unum vul-
nera, cæteris refulgeto. Et Abrabam ſimul gra-
diebatur, deducens eos. Uxorem Angeli men- 7
dacii, & infidelitatis coarguerant, nullum re- z Cen-
liquerant hoſpitantibus munus præter reprehen- „atians.
ſionem, nihilo minus ſanctus vir eos humaniſ-
ſimè exceptos humaniùs deducit. Da, quæſo, Correitie
mihi Patremfamilias, qui eos deducat, à qui- amanda.
bus in medium producta ſint vitia domus ejus.
Refugit quiſque cœlum, quo morbos fuos pro- superior
di timet. Mare nulli parricidæ non inviſum: coli debers
Cadavera enim in littus ejicit. Quo ſtudio Vio- H n-
las rigamus in vaſis, quâ cur terram cribra- Suberior
mus, cui Narciſſos infodimus, quot ſepiuntur Collegii
arundineis cratibus Flores & Septemtrione ad- Jai prodi
ſcit! Olent & recreant. Unus Aſſiſias Fran- rimina
ciſcus dumos Benedicki percoluit. Vulnerari ſen esn
enim optabat, non perungi, aut fragrare. erate

Hoſpita-

Num celare potero Abraham,
Nurus ſum!

Et quare tanto honore dignaris Patriarcham?
fortè ob divitias ejus? an ob victorias? an ob
prudentiam, quàâ pollet? vel denique quia fa-
vit tibi, quia excepit Te, téque officiosè abe-
untem proſequitur? Audi: io enim, quod
pracepturus ſit filiis ſuis, & domui ſuæ poſt ſe,
ut cuſtodiant viam Domini; & faciant judi- Rex qui- „
eium, & juſtitiam. Viden? quomodo non Vitu= dus ſave-

quæ ge-

l ſibi appoſiti, non opum ejus, atque victo- ve debet.

riarum, generiſve meminit, cùm eum arcano- 4Ad Di-
rum participem facit: ſed illud tantùm reſpi- Satate
cit, quod Domini timorem ſit aliquando po- Pruwalan.
ſteris ſuaſurus. Et quidem, non ob receſſim à ii.

patria, non ob repudiata munera Sodomorum, Epiſcopus

non ob jejunia, & patientiam, eum ad tan- onciongs-

tum honorem evexit; ſed ob inſtitutionem li-“.
berorum. dcio enim, qudd præcepturus ſit filiis

Hir.

uni,
dn
th.
hn

Meri.
2366
6n n.
uln,
1inn
na.
goßt
auls
enmr/
degulni
ſnt
ii,
4fai.
4,, ,
Deritetin
nng.
laße
Nants,
Npni,
mittaas
duliee
tianihs
gnin
Hinzn.
in

Aſie
linn .
richiznir
timn

Connc
Anenl/

eri
lileke
ſn .
nit.
Stenn
Chlui
ginins
m
1 nue

Ne
U⸗ fe
n
4, 01
⸗ cpitnt
1: guind
d

4 6.
iſh
, atic⸗
.
i:

.

Religio ob

in Cap. XIX. Geneſis. 49

PIärum ſiis. Uſque adeò in Patrefamilias, ſuprà vir-
uts s rutes cæteras, Deo gratior eſt Filiorum cum
Dei timore educatio. Et faciant judicium, & ju-
ſtitiam. Quare non ſatis fuit, judicium nomi-
naſſe? An ſejungi poſſunt duo iſta, juſtitia,
& judicium? Utinam rarò dividerentur. Dam-
natus ille eſt. Quæro, an reus ſit. In judicio
damnatus eſt, inquis, & an reus ſit exquiris?
Quæro iterùm, an in judicio damnatus, juſtè
damnatus ſit. Si enim omne judicium juſturn
foret, inane conſilium Abrahæ foret, de ſer-
vando judicio, & juſtitis. Memineris, velim,
Nabuthem, & Suſannam à judicibus, & qui-
„ denm ſenibus damnatos. Et JEsüs, qui pecca-
Conciona⸗ ð .
mres udi. tum non fecit, a Sacerdotibus, convocato Con-
à orri- cilio, morti addictus eſt. Clamor Sodomorum,
Sant. & Gomorrba multiplicatus eſt, & peccatum eo-

Paterfa-
z. lias.

Judex.

EinguaYa rum aggravatum eſt nimis. Nota Angelicum pu-
ent. dorem, quâmque pudicè de impudicitiâ loqua-
Ccaßuas tur Angelus. Iantum flagitium clamorem dicit.

verecunda. Numquid perdes juſtum cum impio? Non unum
erzcun. Mirandum eſt in ſermone Sancéti viri. Et pri-
dia. mò quidem, Nunciato tibi filio brevi naſcitu-
ro, promiſſôque Chananæorum imperio po-
chariat. ſteris tuis „ tantorum votorum ſpe ſatur;
Aulici in quid angeris de alieno ſupplicio? Exterminen-
Felicitate tur Sodomitæ; quid ad Te? Tu Regum, &
un mem. Ducum parens eris. Ardeant illk, Tu afflues.
nerint. Maledicatut viris impiis; Tu benedictione jam
dives es. Quid ultra Angelos fatigas? Nimirum
ſua juſto non eſt ſatis felicitas, niſi aliorum
Minus felix Abra-
Nota
deinde æquitatem petitionis. Non obſecrat, ut
Severtas. Lotho parcant, ſed ut juſtum non perdant.
* e. David clamabat: Jervate mihi puerum Abſa-
7. . ſom. Abraham autem haud dicit: Ignoſcite
Barenium Nepoti meo. Ne ejus quidem meminit. Tan-

Dignitaæs
non indu- . .
gat oblivo Calamitatem amoliatur.
nem mije ham eſt, ſi vicinæ Urbes perdantur.
rorum.

ui*o. tm ut juſtis ignoſceretur, oravit. Quaſi dicat.
Si juſtus eſt, vivet; ſin impius eſt, non debet ab
eorum ſupplicio eximi, quorum flagitiis impli-
catur. Tum non omninò parcendum eis, ſed
vevecundia Juſtis illud tribuendum dicit. Quia ſemel cœ-

in li gu. pi, loquar ad Dominum meum, cum ſim pulvis,
& cinis. Dediſcant Aulici arrogantiam, diſ-
Auliei mo- cant reverentiores erga Principem eſſe, quò
deſti ſint. . . t. .
erga ſe benevolentiorem Principem ſentiunt.
Sie Senes Abraham de Angelis non malè meritus, & ab
quo prove- eis auditus humaniter, & exauditus, non au-
Biores in dacior fit, ſed modeſtior; iterùm eos allocu-

Religione, ———
e minus turus, pulverem ſe, cinerémque fatetur. Non

Kii licere placent ex libertis penè germani fratres effecti.

sredant in

Relgione. Inmô pudet, non rarò videre tam familiares

Principibus tonſores, rejectis ad ſcalas No-
Sie Timor bilibus, & Senatoribus. Mardochæo Reginæ

Dei major affine in atrio reſidente, Aman Macedo ſecun-

Petectu dus à Rege in Perſide fuit. Serò ab Imperanmte
intellectum, non benè apud Regem Regu-
Rer aft: lum eſſe. Planè in aula Regulus, regulus eſt.
mis ſe. Ecce etiam in hoc ſuſcepi preces tuas, ut non ſub-
vertam urbem. Ita loquitur ad Lothum de-
Rex auli. Pprecantem pro Segor Angelus. Non dixit, fuſ-
tes Fanet. cepi commendationes, patrocinium, poſtula-
ta, ſed preces. Licèt illos excepiſlet, licèt man-
ducaſſet cum illis, licèt eos deſend'ſſet à po-
pulo, tamen ita eos alloquitur, ut ad eos non
verba, ſed preces fudiſſe intelligatur. Er di-
xit, non delebo propter decem. Quèògd ſi propter
num non decem juſtos Sodomitis indulgetur: quo modo
infamis, audes u religiofas familias carpere, morde-
re, lacerare, ſi fortè perpauci ambulant ex eis
minus ſanciè& ? Spinas legis propter Roſam;
. Ethicæ Tom. I.

& unum pati non potes impium tot inter ju-
ſtos? Rursùs cave, ne multas ſpernas in juſto g, andali
virtutes, nævis identidem perſperſas. Servan ar ſaet⸗
da Sodoma eſt, ſi decem duntaxat juſtis pu- 40
tor ille tam feralis temperetur. Uno Lilio Ve-
prium ſylva defenſatur; unéque Aſtro Come-
tes innumeri tolerantur.

Erant autem ambo ſenes, provectaque
ætatis.

Nunc primùm in Scriptura inveétum eſt Dies plenie
Senum nomen. Nullus ante Abraham dictus
eſt Senex. Nimirum Cani ſunt ienſus homi-
nis, nec annis, ſed promeritis ſenectus compu
tatur. Plerique ante Abraham exceſſere ſep- Senex ve-
tingentos annos, nec tamen Senes dici me- "m.
ruere. At ſi ſolà virtute longævitas compu- .—
tatur, num ſolus juſtus Abraham? Eſto: Cain He, die
& Lamech licèt diu vixerint, careant ſenectu- Dags van
tis laured, in quibus proſuſus cruor candere as saaenda.
mentem non ſivit, rubente in ſuo ſcelere, non Ppairie &
albente ſenio ſceleſtorum. Quid Enoch? Parentum
nonne raptus ob innocentiam? Quid Enos? livio.
nonne nomen Domini invocavit? Quis deni- K'ligionis
que juſtior Nos? Cur ergo his omiſſis, Mu- *" S
Heri & Abrahæ ſenectutis t tulus reſervatur? , R
Nimirum primi ipſi Religioforum in ſe ty-
pum expreſſere, patrià & propinquis relictis,
ut vocanti Deo obſequerentur. Id porrò
ne ob immolatum Iſaacum crederes datum
Abrahæ, priuſquam ille naſceretur, ſenex eſt
appellatus. Et ne diceres, ob futurum ſacrifi-
cium id meruiſſe, una cum darà peregrinatio-
nis quidem ſociâ, ſed holocauſti non conſciâ;
ſenex vocatur. Erant autem ambo ſenes. Ni-
mirum nuſquam pleniores dies, quàm ubi pro-
cul à parentibus vita ſub obedientiæ jugo
tranſigitur. Illud veroò omitti non poteſt;
nempe quòd quandiun Sodomæ ſtant, Iſaac
naſci non poteſt: tunc promittitur, cùm An-
geli ad eas evertendas feſtinant. Nimirum, Cbrsſtw
non modò Chriſtus ex Virgine naſcitur, ſed & tsnon e:
imago -Chriſti, ex quâ Chriſtus naſciturus erar, erwtis,
prodire in lucem nequit, quamdia luxuria en
non obruitur. Uſque adeò Filus promiſſio- saa alioe
mnis educari non debet; niſi omni prorſus ex- §& rernas.
tinctâà laſciviæ intemperantiàa. Præſtantiiimé uta
litatur Filio Virginis; non ſi ardeat Thus, ſed E cuſzaltte

Senestses
altegorisaa

ſi ſulphur ardere deſinat. Si Carbones deſola- e, ne

. . . . . ceſjarid
torios animosè reſtinxeris, tunc Deo Thymia- 4.
ma incendis.

EX CA P. XIX. GENESIS.

Venerunt duo Angeli Sodomam veſpere 9
& ſedeute Loth in foribus civitatis.

C fauſta nunciant Angeli; tres ſunt, P'gahas
urbem verò everſuri duo ſunt tantùm. 9"u
Ut diſcas „ non minori conſilio diſpen- Anſe so⸗
ſanda præmia „ quam infligenda ſupplicia.
Placet reorum cauſas ſuinmâ diligentia diſcu-
ti; ſed non placet nimia facilitas in Honori-
bus diſpenſandis. Ne furcifer flagris cæda-
tur fine crimine, quæſtioni ſubjicitur; teſtes
rogantur; Judex præeſt, Advocati pro reo
perorant. Ut ad Præpoſituras, Prafectu-
E ras,

5
ras, & ipſas Infulas evehatur Imberbis,; vox
una non rarèò ſufficit patrocinantis immerenti,
& lutum ſideribus inferentis. Quid damni Rei-
publicæ, ſi unus non puniatur latro? Quot
damna; ſi unus præiit indignus? Minus nocet
Eccleſiæ ſontis vita, quàm provectio. Virgas,
quibus impii vapulant, citò profert natura:
tardè autem architectatur aurum, quo Prin-
cipes coronantur: ut tardiores nos eſſe moneat
ad honores deferendos, quàm ad inferenda
ſupplicia. Quo die peccavit Judas, crepuit
medius: ſed non quo die Petrus flevit, renun-
ciatus eſt Pontifex. Nolo humanum ſangui-
nem ſine cunctatione profundi: ſed nollem
tam feſſinatò erigi de vitiorum ſtercore imme-
rentem. Verbo: Sodomorum cognoſcendæ cau-
ſæ duo Angeli ſatis ſunt: deſtinando ad regna
Abrahæ vix tres ſufficiunt. Quanta interdum
Dignitatum prodigentia! Utinam Congiaria
Principum Nummi ſint, non Numina: qui-
bus aſſociatur regnandi, regendique rudis,
ſi non Therſites, diſſimillimus certe Numæ
Homulus, rapinarum peritior, quam legum.
Venerunt duo Angeli Sodomam veſpere. Inver-
Saper'y tatmnus ordinem. Ad Lothum Angeli venerunt
er, K. veſpere, ad Abraham verò meridie. Nimi-
rum cunctantius poznas, quam præmia par-
Cilementi«, tiri debemus: & ſerius urbis everſio, quam
prolis foœcunditas nuncianda, complendaque
Xlgieſus eſt. Nedente Loth in foribus civitatis. Vel ju-
aule. ſti, ut Sodomis non corruant, jacent tamen.
Si vel in ultimo quaſi margine civitatis ju-
ſtus non ſtat, ſed otiatur, quid actum iri pu-
tas ab impiis in medio foro? Abraham quo-
n, ue, inquies, ſedebat. Sed domi ſuæ, ſed in
meridie. At Sodomis otium non in meridiem,
AMundi do- ſed in veſperam protrahitur; nec in taberna-
miciliam culo, ſed in publico ſedetur. Qui, cum vidiſſet
mtuem. o, ſurrexit, & ivit obviam eis : adoravitque
pronus in terram. UXoratum, Sodomis conſi-
ſtentem, ſedentem veſperi in platea, quis non
Jesdiantes infectum labe urbis reputaſlet? Loth eſt,
temerari., qui ſedet; utque viderit adventantes hoſpi-
tes, feſtinus exſurget. Juſtorum otium hoſpi-
talitatem parturit, ſi neſcis: & ideò ſedent, ne ſe-
deant, cùm ſurgere & Angelis occurrere neceſ-
EHoſskati- ſe fuerit. Nota promptitudinem. Non expecta-

KRecreatio
eita.

a. vit, ut ab hoſpitibus commendatitiæ ei red-
2 lus ani derentur litteræ, & Abrahæ verbis ſaluta-
maum retur, ut certior fieret de patrià, & genere

pronptus, advenarum. Vidit, ſurrexit, occurrit, adora-
vit. Et ne, more noſtro, officioſam dunta-
gat charitatem crederes Sancti viri, coëgit
apud ſe divertere. Compulit illos oppidò, ut di-
verterent ad eum. In Hebræo. Et vim ſecit eis
valde. Veruùm hic ego rogo, Quare nullas Lo-
tho litteras in commendationem ſui reddidiſſe

legantur, cùm ab Abrahbamo venerint. Num

Abraham auſus non eſt, quos ipſe exceperat;
Nepoti commendare? Non eſt auſus. TLimuit
enim illum impellere ad hoſpitalitatem, quem
ſciebat ad id operis paratiſſimum. Læſiſſet
non parum generoſitatem Nepotis, ſi cur-
rentem exſtimulaſſet ad bravium charitatis.
Egent litterarum ſtinmilis, qui nec rogati
admittunt hoſpites. Non poſſum non hic
gqurrere, Cur in advenas ades humami fue-
Compats
neſckemes, pogrinati funt: ex iis, quæ paſſi fuerant, didi-
cere humanitatem in peregrinos. Vix aliquem
reperias miſericordem, qui non aliquando mi-
ſer fuerit. Qui dixerunt, minimè: ſed in bplates

Oliva

ginibus abutimini.

rint tum Loth, tum Abraham? Nempe. Pe-

manebimus. Ab Abraham invitati Angeli, an- Manera
nuunt dicentes: Faczut locutus es. Invitati à Loth ne, S.
abnuunt, clamantque, Minime. Et certè ma ſeiant. .
gis neceſſarium illis fuit Lothi, quàm Abra-
hæ domicilium: Tum quòd meridie apud
Abraham, veſpere veròô ad Lothum diverte-
rint: licet enim Solem umbrâà quercuum de-
clinare, at pernoctare ſub dio non licet: Tum
quod hic Sodomis, illic ſub quercu Mambre
erant quieturi. Nuſquam tuta quies in urbe
peſſima, uno excepto Lothi tecto. Quare
ergo repulſam Loth patitur? Nimirum judi- Zadex.
caturi devenerant Sodomas: Conſtiterant ve-
rò in Mambre non damnaturi, ſed fauſta omi-
naturi. Intactos ſe ab omni munere ſervare
cupierunt; & ne juſti quidem beneficio devin-
ciri ſe paſſi ſunt, quò liberiorem ſententiam
ſerrent tüm de illo, tum de Urbe totâà. Verbo:
ne mitiùs explorarent flagitia, ſi reus foret
Loth, vel ne peperciſſe illi ob hoſpitium vide-
rentur, ſi foret inſons, hoſpitari apud illum ab-
nuebant. Diſcant judices vel ab innocentibus
innocenter munera admitti non poſſe. Tuam
enim & illius famam decoloras. Non enim in-
nocentiâ ſervatus ille putabitur; ſed opulentiâ
ſuâ. Tu verò ideò non protulifle ferrum cre-
deris, quod aurum recondideris. Servus ille,
qui involutum neſcio quid geſtabat, à Philo-
ſopho audivit: Si bonum eſſet, involutum non
eſſet. Ita de illo jactabitur: niſi ferrum ti-
muiſſet, non oppoſuiſſet aurum. Ergo mune-
ra nec reum abſolvunt, & judicem damnant.

Viri oivitatis vallaverunt domum à puero
uſque ad ſenem, omnis populus ſimul.
Prius autem quam irent cubitum.:

Quàm effrænis impudentia! Noctu adve- Iuxnria:
nerant Angeli: cum nullo locuti fuerant, à
Loth in foribus civitatis excepti: vix conſpi-
ci potuerunt. Nihilo minus omnis populus
domum vallavit illa ipsà nocte. Nec puer, necç
ſenex ullus non exarſit. Uſque adeò in cœtu
impiorum nec die und licet Angelis evadere
machinas impurorum. Ambitio quàm pa-
tienter repit! Avaritia quàm cunétanter ſer-
Ppit! lra quam lenta erumpit! Invidia quam Amicitia
fallenter gliſcit! Una luxuria palam, & repen- Pravorum
tè bacchatur. Cave Sodomas: Nam quamquam
veſpere ingrediaris, quamquam in Lothi do-
mum diverteris, quamquam Angelus ſis, op-
pugnaberis. Wolite, quæſo, fratres mei, nolite ma-
lum hoc facere. Audin? Hoſpites, & Angelos &rrecio
quidem conſtupraturi quàm bellè ſugillantur. bere t,
An hoc flagitium eſt, quod curari poſſit blan- Evere
dis compellationibus? Nolite, quæſo, fratres
mei. Monſtra tartarea quò ruitis? exclamaſſem.
Quid tentatis ſcelerum cloacæ, mortis pabula,
naturæ probra, morum peſtes? Fratres mei.
Scilicet. Haheo duas filias educam eas ad vos.
Hydra ſolo igne ferréque truncatur. Malè con-
ſulit vitio, qui ita ſecat, ut ſervet. Penitus
abolendum eſt: alioquin dum und ex parte vi-
vit, utrâa de vincit. Abſtinete hoſpitibus, vir- Scandalck
Non placet pharma- nmen
cum, quo morbus pellitur morbo. Utriſque meca.
abſtineant, & Angelis, & fihiabus. Petrus Ti- Morrtifes
mori ſuo indulſit, non quidem ut Chriſtum de- io eni.
ſereret, ſed ut a longè ſequeretur. Male com- moda Daſ-
preſſus Timor altero non prohibitus, utrinmnque re
Ppræſtitit ſcelus. A longe primum ſecutus eſt,

tum

Severitate

—

rnie

neii
reverm

vuntſi
ben ,e

6 Suds

tum Dominum negavit. Heva comedere Po-
mum noluit, aſpicere verò mon expavit. Reſ-
pexit pariter & comedit. Permiſit Judas cupi=
ditati ſuæ ut aurum ſitiret, Previ Magiſtrum
Jerem. I. vendidit. Nihil egiſti; niſi egeris totum. U.
evellas, & deſtruas, & diſperdas, & diſipes, in-
quit ad Jeremiam Dominmus. En quo modo
ignoſci non vult flagitiis, ſed penitùs ea exſcindi
mandat. Non dixit, puta; ſed amputa. Non
dixit, Inſtaura, ſed deſtrue. Nihil vetuſtatis
retinendum; funditùs everti debent, quæcum-
que malé ſurrexerunt. Audi palpatum ſcelus
quò evaſerit. At illi digerunt: Recede illuc.

Correctio. Et rurſus. Ingreſſus es, inquiunt, ut advena;
zne „La nunquid ut judices? Te ergo ipſunz magis qum
hboeos afſigemus. Quid petulantins libidine, cum
exarſerit? Immecdicabilis lues eſt; furit in me-
dicum. I nunc, & blandire furentibus. En quo
modo blandè coërciti immanius debacchentur.
cCorreio Diſcamus ab Angelis unicam rationem depri-
libern. mendi ſceleris. Eog, qui foris erant, percuſſe-

Perſonaru Tunt cæcitate minimo uſque ad maximum.
aecceptio. Nota: Cæcitas ex libidine oritur in poœnam
S nuta ejus, & nuncia eſt ſupremi exterminii. Non
in erima- loquuntur Angeli, ſed vulnerant: & quidem
rios. non cutim perſtringunt, aut pedes ſauciant:
caput impetunt, & in capite oculos deſignant,

itia . ..
Wde quos perdant. Ita arguuntur impii, præſer-
niburt. tim libidinibus mancipati. Quanquam, ſi pla-
Homines cet, miremur potius Lothum, quam carpa-
non timen-

di. mus. Urbs tota vallaverat domum ejus, & fre-
mebat. Ipie verò multitudinem nihili faciens,
ſolus & advena non è domo, ſed ſoris exiens,
improbos non rogat;, ſed arguit. Sed nec hoſ-
Pites in auxilium ſuum vocat. Quid quod filia-
rum mavult, quam advenarum pudorem peri-
Clitari? Sed intueamur, quandonam obſeſſa ſit
Lothi domus ab impis. Audi. Coxit az ypma, &
comederunt. Prids autem quàm irent cubitum,

Tentatio- Viri civitatis vallæverunt domum. Nota: Vix
nar 5, Comedêre; cùm illico infeſtari Coœpere vel An-
tela, ⸗

xuriæ, Cz. geli à peſſimis. Et quanquam ſancta domus,
ſtüatis eu- & Convivæ Angeli ſint, poſt epulas tamen li-
eg. bido adeſt, & vexat. Cogita, quid ingluvies
actura ſit in homines, ſi frugalitas exponit An-
gelos inſidis libidinum. Dixere Accolæ: Paſti
ſunt? Capti ſunt; aut facilè capientur.

Jamque prope erat, ut efringerent for-s.
Et eoce miſerunt manum viri, & in-
troduxerunt ad ſe Loth, olauſeruntqué
oſtium.

O quale documentum & ſervandæ pudi-
citiæ, & exhibendæ Patrocinantibus curæ ha-
bemus in Angelis! Quid Angelis metuendum,
ſi egrediantur inſanos cæcitate perdituri? IIIIs
quidem timendum mihil, nobis vero pluri-
mum. Ne Tu diſcriminibus occurras, domi
ſeſe Angeli continuerunt. Licet nobis videa-
mur Angeli, ne, quæſo, egrediamur. Liberan-
AQdus eſt Loth; ſed ita eum in domum reduca-
Zelus ani. hnus, ut nos & domo nullo pacto exeamus. Pro-
marum tende manum periclitanti, ita tamen ut non pe-
cantus it. ricliteris. Neque dicas, caligant impii, nec of-
tium invenire poſſunt, quidmi ad eos exeatnus?
Qui oſtium inwenire non poſiunt, fortè Te
invenient. Cæca libido eſt, domum juſti non
widet: at quem amat, etiam calgando depre-
Graritado hendit. Rursus, pugnantem pro ſe Lothum ipſi
in an in tuto poſiti non deſeruere. Affuere ; nec
arg. Ethieæx T'om. I.

Oeeaſieo
mala.

in Cap. XIX. Geneſis. 51

verbis, ſed manu præſto fuerunt jamjam Peri-
turo. Scrutare aulam; & vide, num vel unus
Patrocinanti ſibi ſubveniat. Verbis foftè opi-
tulationem ſimulat: Manum veròè quis pro-
tendit? Nemo chifagrà non laborat; Cüm Zelus anis
pereunti ſuccurrendum eſt. Et ecce mi- lernnt arum.
manum viri. Ne fortè crederes aliena fervi Saper jar
manu ſubveniſſe periclitanti. In Hebræo legi- Mle per ſe
tur: Er miſerunt viri manum ſauam. Non ſuf Temfetafs
ficit pereuntem aulico commendaſie. Tu ma. Ræ &
num tuam extende. Expreſſius quoque LXX. ad
Extendentes autem viri ipfi manus, attraxerunt But.
Loth. Parum eſt manum protendiſſe miſerò 3
ambabus debes manibus eum non introducere
ſolùm, ſed attrahere: hoc eſt, niſu laboréque confdens
ab iis eum expedire, à Juibus, ne ingredia- zia in ho-
tur; detinetur. Reperies fortè aliquos, qui imibe
pulſantem introducant: at qui detentum attfa-
hat, nullum fortè reperies. Quàm multi opi-
tulantur verbis, quàm pauci manibus! Ned tän-
tum dic verbo, & ſanabitur Puer meus: Clama-
bat ad Jeſum Centurio. Nimirum, quo modo
ipſe in ſuà Aulà ſuccurrebat ſuis, ita à Jeſu
ſubveniri optabat ſibi. Dic verbo. Neſciebat
Primarius vir aliam opitulandi rationem. Ne-
ſciebat manum protendendam eſſe, non verba
effundenda. At Jeſus, qui & Petro fluctibus

Matt. 8. 8

penè hauſto dezteram obtulit, & leproſum

protenſione dexteræ mundaverat, quid dixit?
Ego veniam, & curabo eum. Aliquid hâc etiam Ibid.
arcani latet. Angeli Lothum attrahunt, ſed
timorem ſimulantes domo non excedunt.
Nimirum Angeli erant, ſed homines ſe eſſe Hamilitat
ſimularant, ne ſe proderent, non prodierunt. Heo
Rarum hoc ſanè in nobis. Perſonam ſi quando &gendas
induimus, ut lateamus, ne lateamus, ponimus
quoque. Exceptos à Loth, rogatos, deductos; Rlde
convivio domôque exceptos, dignitatem ſuam éme, O-
texiſſe non mirum eft. Non paucos Humi-grosria.
litatis velum ſufferentes reperies, dum hono- Relguoß
Tantur: At imbecillitatis non detraxiſſe per- N Rus,,
ſonam, dum eis & illuderent, & inſukarent non ſiſe
Sodomitæ, hoc enimverô perrarum eſt, & mi- Prodans
raculo proximum. Nimirum non retegere ge-
nus, & proavos, dum ſpernimur, durum eſt.
In ſinu Dalilæ ſui roboris videbatur Samſon
oblitus: at ubi vinctum ſe ſenſit, illico exe-
ruit vim ſuam difruptis vinculis. Humilitatem
honoratam Bernardus ſtupet, ego verò inter
opprobria humilem demiror. Plus miror An-
gelos timorem ſimulantes inter dedecora fu⸗
rentium, quàm Majeſtatem tegentes in convi-
vio. Hinc eſt, quod Dominus admirationem
ſui maximam reliquit juſtis, quòôd, inter inju-
rias patibuli, deſcenſu e Cruce divinitatent
ſuam teſtari recuſaverit. Enimverò Thus inter
flores gummi videri non recuſat: ubi verò
damnatum ſe novit ad flammas, odore fuo vim
ſuam prodit. Difficilè invenias, qui inter con-
tumelias odorem, quem texit, non detegat.
Lævigatus, limatuſque Adamas, lucet. Lutum
exuit in flammis Aurum. Videas illud ſordium
tenaciſſimum, dum in lucem extrahitur, dum
involvitur, dum expetitur, dum laudatur.
Ut tundi ceperit, vel uri, tum enimverò fulgo-
rem promit; ac ſi vociferaretur; Nolite ſper-
nere inquinatum: Sordeo, ſed lutum non ſum;
etſi lutum videar. Metalla & Gemmæ injuriis
ad effulgendum provocantur. Jacobus & Joan-
nes exploſi à Samaritis, pluvio e coœlo igne ex-
Promere cupierunt virtutem ſuam. Eos, qui foris
erant; pereuſſerunt cæcitate. Quod Angel
E 2 Præ-

52
præſtitere, non quum expoſcerentur ad dede-
cus, ſed cùm Lotho vis maxima inferretur;
eique & minarentur, & exprobrarent, quod
advena eſſet, non judex. Amemus & Nos la-
tere, quamvis contumeliis appetamur. Tunc
tantùm fulgorem exeramus, cum propugna-
mus aut Eccleſiam, aut Religionem. Nil Da-
vid repoſuit fratribus, quùm ab eis deſidiæ tu-
moriſque argueretur. At inſultantem Arcæ, &
imbecillitatem Caſtris Dei exprobrantem ag-
greditur & obtruncat.

Delebimus enim locum iſtum, eò quòd
inoreverit clamor eorum coram Domino.

Superires Nota: Expetiti ad probrum à populo An-
ſeveriſnz, geli paulòè ante, tantæ injuriæ mentionem
S non faciunt; quod certè famæ eorum non pa-
juricss. rum reverentiæ attuliſſet. Tantùm aſſerunt
gußiig Sodomorum ſcelera creviſſe nimium, ideéque
vera. urbem perituram. Diſcant Superiores non
Iaimici ſuas, ſed Domini injurias ulciſci. Et ne qui-
amandi. dem acceptæ contumeliæ meminerunt; ne for-
Injiurie fe. tè viderentur non tam Dei, quàm ſuam cauſam
vende. agere. Angelis verò quàm ſimilis Loth! Egref-
ſus itaque Eoth, locutus eſt ad generos ſuos, dui
accepturi erant filias ejus, & dixit: ſurgite;,
egredimini de loco iſto: quia delebit Dominus
tvitatem banc. Et viſus eſt eis quaſi ludens
loqui. Plane negligere potuiſſet generos ſuos,
à quibus non multò antè, cùm oppugnaretur
domus ejus, adjutus non eſt, immò & oppreſ-
Bane an. ſus eſt. Nullus enim abfuit & populo, qui non
ga Perſecu- in illum irruerit, cuùm Angelos depoſcerent ad
ores. flagitia. Nihilo minus immemor injuriæ, cha-
ritatis memor, eos ſervare ſtudet ab incen-
dio, à quibus nec ſervatus ipſe eſt, & fœdum
Parentum in modum oppreſfſus. Quanquam deflere ma-
& ropin- gis libet amoris erga propinquos tyrannidem,
3 faſcinumque. Proh dolor ! quam amarè ab amo-
exnendus. re iſto degeneri dementamur! Senſerat Loth
deſignatorum Generorum perfidiam; viderat
ab illis ſibi non latam opem, illatam ſuæ do-
mui vim; adjutum ab eis in ſcelera populum;
expetitos ab eis ad probrum Angelos; cum-
que audiviſſent filias ſibi deſponſatas pro hoſ-
pitibus proſtituendas, moti non ſunt ut aver-
terent furioſos à ſcelere, ne puellæ tantum de-
decus paterentur: tamen impii, infidi, non
amantes, diliguntur, ſervantur, commonen-
tur. Cur? Quia deſignati ſunt Generi. Et hoc
quidem præſtitit, non Cham, ſed Loth. Ne
tunc quidem extingui potuit amor in propin-
quos, cùm extinguenda urbs tota damnaretur
ad rogum. Nedum filias Lothi ſibi acceperant
in uxores, & tamen cor Senis ita invaſerant, ut
ſuos eſſe ſateretur, quos ſceleribus perditiſſi-
mis noverat inquinatos: quoſque viderat in
eos inſurrexiſſe cum plebe, à quibus ipſe ſerx-
vabatur. Planè juſtitia perit, ubi amor propin-
quorum regnat. Sed quid miramur in Loth-
quod in Davide ſatis demirari non poſſumus?
Rebellem, fratricidam, concubitorem uxorum

Fratris, Patris hoſtem ſervari optat David,

2.Reg. 18. vel cum inſequitur. ervate mihi Puerum Abſa-
5. lom. Quid Iſaac? Moriturus dilexit Eſaü,
quem Dominus odio habebat. Unus Noé illu-
nc g ; dentem Cham maledictione percuſſit. Et viſus
duniaxat eſt eis quaſi ludens loqui. Scelerum graviſſimo-
Jeri & ſa- rum rei, & miraculi nuper ab Angeli patrati,

Ti nrm- cùm cæcitate populum ita pereuſſerunt, ut

Oliva

oſtium unius domus invenire non poſſent, mur, egterz
non ignari, nuncium futuræ cladis derident. ian: vi⸗
Quid agitis? Spernendus Socer eſſet ut falſu SS
wVates, ſi ſtaturam urbem diceret tantis crimi- cor du-
mibus conſtupratam: nunc verô lapfanti in fla- rum.
gitiis ruinam ominantem ridetis! Nimirum ne- Olſtinati.
mo ita ſceleſtus eſt, ut imminere ſibi ſuppli-
cium perſuadeat. Loth monebat, Angeli ade- Mpeni.
rant, cæcitatis prodigium ſupplicio proluſerat, Nies.
ſcelus exundarat: mhilo minus inſanire puta- cvgniro
tus eſt, qui excidium prædicabat. Planè unus ſui rara,
is Propheta auditur & colitur, qui non ignes auene e
ominatur, ſed rores. Is ſapere, is prophetare re,
duntaxat creditur, qui blanditur. Is ludit,
qui non ludit. Qui verô illudit, ſi vulgo cre- Corredios
dimus, prophetat. Vel Sodomitis nunciare ztens,5.
ſupplicium non poſſumus, quin delirare cre-
damur. Vide Ezechielis caput tertiumdeci- Conciona-
mum; in quo elegantiſſimè hac ſuper re diſſe- or“e lan-⸗
rit Sanctus Vates. Et viſus eſticis quaſi ludens
loqui. Diſce hinc, quàm arduum ſit, quod fa-
cillimum creditur. Dei namque timorem ne tunc Timor
quidem diſcunt impii, cùm & ſcelus proſtat, De.
& ſupplicium impendet, & Loth prophetat, &
oculorum cæcitate incendio urbis proluſum
eſt. Quid, quæſo, indixit Loth Generis ſuis,
quo eis inviſus adeò factus eſt? Num jeju-
nia? num ſaccum? num vigilias? num cineres
imperavit? Si hæc ſuaſiſſet, fortè ſpretus non
eſſet. Non enim hæc adeò exoſa ſunt peccan-
tibus, uti ingratum eis eſt abire à vitio. Quid Oecaßo
igitur ſuaſit? Audi. Surgite, egredimini de loco Walts:
iſto. Enimverò duo propoſuit, quæ maximè ex-
horrent, qui peccant. Tum exurgere, tum penitenze
egredi de loco ſcelerum, durum nimis eſt jacen- vera.
tibus in cœno libidinum. Noli ſcortum abdu- „g uri;
.. . . . 1. Confeſſari
cere à latere flagitioſi, & quæ lubent tibi, illi andien-
manda. Cædet ſe, vigilabit, jejunabit, aurum *s.
effundet. Ignotus homo, naufragus, in undas
merſus, hauſtus à monſtro, à Deo profugus,
ſeminudus, non eloquens, inurbanus, clamat
in Ninive civitate grandi, ac Poœnitentiam
præſcribit. Statim vel Rex poſitàâ purpur Peerie
cubat in cinere; jumenta, puerique, nedum“““1.
viri, jejunare coguntur. Auditus forſitan non
eſſet, ſi excedendum urbe monuiſlet, ſi deſe-
rendam ſcelerum illicem & ſedem nunciaſlet.
Quod ſolum neceſſarium eſt, hoc maximée
exoſum eſt. Folia, palmitéſque Pœnitentiæ
carpimus, botros negligimus. Non unus for-
tè, viſo miraculo inflictæ cæcitatis, ingemuit,
jejunavit, palluit; periit tamen, quia in urbe
ſcelerum manſit. Convivatus Loth eſt: evaſit
tamen, quia ſedem impietatis dereliquit.
5
Diſzmulante ilo, apprehenderunt ma-
num ejus, G manum aworis, au daua-
rum filigrum ejus, eò quòd parzsret
Dominus illi.

Non eum eduzxerunt ex urbe, quod ab eo Iafitia nee
in domum introducti eſſent, ſed quia Deus Pe ſonds,
juſtum ruinaâ urbis involvi nolebat. Nec con- ra raſputr.
vivii, nec hoſpitü meminerunt, cùm parce-
rent; ſed illud duntaxat, quod Deus præce-
Perat, præ oculis habuerunt. Tu verò, bone (onciona-
vir, qui Generos abducere paulo ante ſata— toris exem
gebas & Sodomis, cur cunctaris? cur diſſimu- Pa.
las? Nimirum facilius Dei monita prædicamus, Proæraßi.
quàm exequimur. Dixerat ad generos Loth: gasio.
dQurgite, egredimini de loco iſto; quia delebit Do- Renovatj

minus dificilis.

— — —

— ⸗=

— —

eeien
nie
in.

n.

res

nani
et,

i ,
an

bemn
e,

mmelhh
in
tene,

neime
dyes gln
.

Ting,
Dei

Duaſ
nule

Deuleni
vn.

nfſn

landien.
ti

Dint
AMr.

lGi
ſeih

nnſp⸗

Cotie,
U

N
1 znunß

. Remd

——.

in Cap. XIX. Geneſis. 53

minus eivitatem banc. Nunc vero impulſus
ab Angelis adhuc tergiverſatur. Quid mi-
rum, ſi Lothum viri peſſimi non audierunt,
quando Loth, monentibus & urgentibus An-

gelis, torpet? Et ſanè non miror, quòd quaſi

ludens loqui viſus ſit Loth, cùm impendente
ruina, & propinquorum meminerit; & non
egrediens excedendum urbe ſuaderet. Surgite;
egredimini de loco iſtos quia delebit Dominut
civitatem hanc. Si deleturus eſt urbem; qua-
re nobiſcum non aufugis? quare non dicis, E-
grediamur, ſed, Egredimini? quare ſarcinas
non collegiſti? quare noſtri recordaris, qui vix
futuri ſumus affines tui? Si expectares, quæ
nuncias, profugiſſes, non peroraſſes. Nemo;,
cadente mundo, ſtat. Nemo declamat impen-
Earie dente funere. Diſimulante illo. O amorem erga
smor vix Patriam nimis altè radicatum! illuſus, obſeſ-
tait ſus, oppreſluſque à civibus, ſpretus à deſigna-
tis filiarum ſponſis, ab Angelis monitus, cun-
Ctatur urbem relinquere, etiam cùm igne è cœ-
Locrum 10 pluvio perdenda eſt. Nimirum vel Lotho
indifferen- placet Sodoma, ſi Patria eſt, imò etiamſi Pa-
ziaperdiſ: tria non ſit, ſed pro Patriâ delecta ſit. Unde
Sg aufugere debuiſſet etiam non rogatus, coactus
cunctatur egredi. Quid quod apprehensâ ma-
nu ejus, apprehendunt Angeli manum uxo-
ris, & filiarum. An non ſatis fuerat eduxiſſe
Lothum? An reſideret uxor, viro abeunte?
Reſideret. Immèô, apprehenſis parentibus, ne-
ceſſe habuerunt Angeli trahere quoque filias.
Non enim exituræ erant filiæ, etiamſi uter-
que parens exiret. Uſque adeò Patrem malu-
mus deſerere, quàm Patriam; faciliſque à pa-
rentibus filiæ, aàa ſorore ſoror, à viro uxor,
quàm à Patriâ etiam arſurâ ſeparantur! Ideò
manus omnium apprehenderunt: non enim ſpe-
rarunt minimam natu filiam, abductis Parenti-
bus & ſorore, ſecuturam, niſi ipſa quoque vio-
lenter inde extraheretur. Parentes ſequimur,
ſi ad epulum eant, ſi in theatrum abeant, ſi in
forum prodeant. Deſerentes verò Patriam,
deſerimus. Diſſimulante illo. Itäne cunctatur
juſtus & medio ſceleroſorum egredi? Cuncta-
tur. Neſcio, quo modo id accidat; accidit ta-
men: Etiam Pudicis lubet Sodomis habitare.
Tam blandum ſcelus eſt, ut eis quoque, quos
à ſe alienos novit, viciniam ſui non ingratam
Amiciiæ præſtet. Odit Loth flagitium; ſed à flagitio-
impiorum. ſis abduci vix poteſt. Enimverô paulatim im-
Zelas ob- Probitatis contubernium etiam probis non gra-
Prntie ve eſt. Solus-ne virorum & Sodomis profugit
Loth? Num ſervos non habebat domi homo
Luxuria ſi tam dives? Habebat. At ſervi ſequuntur Do-
non olet minos, cùm adeunt Sodomam „non cùm deſe-
Fiaſtis, ali- . .1. . . .
uando Tunt. Tota familia Jacob eum comitata eſt in
vec putet. Ægyptum: ſed non omnes filii Iſraël Moſen de-
duxerunt ex Ægypto recedentem. Ab omni-
bus omninò famulis Loth deſeritur, & quum
Sodomitis reſiſtit, ne Angelos violent; & quum
peregrinatur, ut Sodomam fugiat.

Servi im.
pii.
Lervi infi-
Eſt civitas hæo juata:

Juſſus ab Angelis Loth egredi, qued per-
denda civitas eſſet, cunctatur: eduétus non ſine
vi ex urbe, cùm certior factus eſſet, non rui-
turum ignem; antequam ipſe ſe ſe in tutum
recepiſſet adeò tamen difcrimen expavit;, ut in
montem aſcendere ante turbinem poſſe omni-
n diffiſus, precatus ſit, ut lſibi ſuiſque lice-

ret in proximam Sodomis Urbem divertere.

Ethicæ Tom. I.

Nec poſum in monte Jalvart, ne fortè appre

bhendat me malum, & moriar. Eſt civitas hæc
Juxta; ſalvabor in ean. Quid times, qui paulò Zimer Déi
antè non timebas? Modò exire diſſimulas, mo- in munde
dò ſi tardiùs aſcendas in montem, conflagratu- aer er ad
ram unà tecum familiam ſuſpicaris? Unde no.
vus timor, cùm nihil novi vel videris, vel au-
dieris. Nimirum eductus jam erat extra Sodo= veys; hes
mam: Eduxeruntque eum, & poſuerunt extra concuürſus
civitatem. Nemo Sodofis conſiſtens Deum ti- munde
met; Nemo impendens excidium etſi audiat, Cæchas
etſi prædicet, plenè credit. Filiarum ſponſis in s enr
viſus eſt ludere Loth cùm ruinam urbis nun- „
cCiaret: Ipſe Loth exire compulſus, diſſimula-
bat. At ubi extra Sodomas fiit, tunc intelli- Loens
git, ubi fuerit, & quid ſuppliciorum immineet.
Si vis minitanti Angelo credere; exih e cono Orraſ
Sodomerum. Quamdiu Sodomis Loth fuit; “.
excidium quidem loquebatur; & ahis quo- Kierno.
que prædicabat, cæteràm ipſe vix credidit. cn osle
Non enim exibat, ſed extrahi vi debuit & des o,.
Sodomis. Quot ſpectamus non Sodomis, ſed eua⸗ etiaz
Romæ Lothos! Quam ſplendidè de ira Dei ce s esas
loquuntur! Monent populos: Nolite, quæſo, logquuntun:
Fratres mei, nolite malum hoc facere. Prædicant Pa
affinibus: Surgite, egredimini de loco iſto quia
delebit Dominus civitatem bane. Quid ſan-
ctius? Adeò peccantem Sodomam non amant;
ut ne nominent quidem. De loco iſto. Angelos
excipiunt, tutantur, paſcunt, audiunt. Verùm KEecleſiagfss.
quæ ab iis percipiunt, aliis ſuadent; ipſi ve- rams des
r0 ſi credunt vera eſſe, non implent tamen. ""a.
Cogebant eum Angeli. Ipſe verò diſimulabat. ai, APe⸗
Pronunciantur à nobis facilius peccatorum
ſupplicia, quam creduntur. Judas de Paupe- uia pale
ribus loquebatur; & tamen fur erat; ſuos in liata.
uſus reſervatis pecuniis, quas Dominus paupe- „
ribus deſtinaverat. Qui præibant Jeſum deſ- Sra
cendentem Jericho, cùm Chriſtum ſequi vide-
bantur, à Chriſto miſeros abducebant. Deni- Religioſt
que prohibebant Cæcum orare, & quantum is Rd,
in ipſis fuit, miſero lucem; Chriſto gloriam
eripuere. Qui exploratum iverant terram pro- g ecaiis.
miſſionis, ipſi ab eà populum abſterruerunt. "e as
Detraxerdntque terræ, quam inſpexerant, apud G “
Klios Iraël, dicentes: Terra, quam luſtravimus, leſcentes
devorat habitatores ſuos. Utinam id ſemel con- en Gi.
tigerit. Non ſemel, qui ad religionem attrahe- 136
re deberent filios Iſrasl, poſtquam eam lu- 35.
ſtraverunt, ab eà abducunt, quos Deus addu- Eccleſtaſtie
cit, commemorantes ſommia. Terra; quam lu- , E lers
Rravimus, devorat babitatores ſitos. Et vos Juo perales.
modo abſorpti non eſtis;, cum in illa fuiſtis?
Funera nunciarunt, unde Caleb & Joſus indi-
ces fertilitatis botros avezxerunt. Hæret con-
ſilii dubium vulgus, dum alii quidem mon-
ſtra; alii verò vindemias narrant. Cuſtodes illi Vox obe⸗
murorum in Canticis, qui Angelorum excu- ule
bias vicéſque agebant, Puellam Chriſtum ex-
quirentem vulnerant; ſpohântque. Non qui-
cunque vel ſplendidè loquitur de divinis; vel
ſplendido defungitur munere, ea credit, quæ
agit. Quid Balac Rex Moab? Nihil tentare
audet, priuſquam Prophetam audiat: Sed cum
ſibi non placentia loquitur;, dimittit in pace-
KRevertere ad locum tuum. Quid ipſe Balaam? Num. s«.
Viſo Iſraële liqueſcit; lacrymatur; exclamat, ⁵*
mortem optat, vitam precatur; prophetat. Idem
veròô foœminis conſtuprandum objicit Iſraélem.
Jonas; qui ſacco Ninivitas induit, Regiamque
reſperſit cinere; tanti author jejunii; tantæque
vwates auſteritatis; ubi hedera exaruit, mor-

E 32 tem

54

tem expetere, Deôque contradicere non eſt
veritus. Petrus mori vult pro Domino, &
coram ancillà eum ſe noſſe pernegat. David
plal.nS. . clamat: Beati immaculaiti in via: & Candoris
præco, mochatur.

Teſtina, & ſalvare ibi...
Tepiditas

Tepidita Cur feſtinet diverſurus in proximam ſibi
a de Segor, cui feſtinandum non dixiſtis, cum ei
rrepit. edixiſtis, ut ſe reciperet in montem procul
diſſitum. In monte ſalvum te fac. Ergo cum
Mao⸗ propè imus, properandum eſt? Cùm procul
vi„, Ccontendimus feſtinandum non eſt? Niſi fal-
lor, ſubindicant ſanctiſſimi Angeli, non pau-
cos ports viciniâ illudi. Qui procul eſt ab ar-
ce ſalutis, ipsà urgetur loci diſtantià ad cur-
ſum. At, qui propè arcem eſt, facilè diſtine-
tur, ſecuritatis opportunitate deceptus. Videas
tardius Religioſum, quàm latronem ad faſti-
Dro, & gium ſanctitatis devenire. Is enim, quia ſe pro-
S cul eſſe videt, currit: Ille, quia non procul eſt,
u ViX alnbulat. Botrus Cypri dilectus meus mihi.
Cant. 1. 14. Videlicet Botrus flos vitis, non uva eſt. Bo-
Trsde. tfus placuit: cùm uva fuit; & maturuit, non
gener. alnplius aut memoratur, aut adamatur. Nimi-
Rd rum Perfectionis crepundia, & pubertas illi-
o arripiuntur, ſed paucis matureſcunt. La-
Labi poſ- tro certè citiùs Apoſtolis præcucurrit ad con-
ſant opt- ſummatæ fidei coronam, qui ab eâà longiùs

mi. diſtabat. Tribus horis eò pervenit, què illi
Tepiditas tribus annis non pervenerant. Nullus enim
. . „. „
paß fervo. Apoſtolorum par latroni fuit, cùm propèé
dem. JESUM exſpiravit. Unius horæ ſpatio Mag-
dalena à lupanari ad pedes, imò ad cor Do-
mini devenit; & propior Apoſtolis facta eſt,
quæ tam procul ab eo fuerat. Quid Paulus?
à cæde ad Apoſtolatum cucurrit und voce ſti-
mulatus. Quid Zachæus? Cùm epulum para-
tur, fit ex Publicanorum Principe pauperum
Ppryopoßta Pater. Matthæus nonne à Telonio ſine mora
poßta
retinenda. ad evangelizandum acceſſit. Andreas quidem,
quia non longè aberat ab Apoſtolatu, cun-
Ctantiùs illum aſſequutus. Cùm enim pauper
Trar. eſſet, & Joannem ſequeretur, videbatur ante
Apoſtolatum ſemiapoſtolus. Nihilo minus bis
Lervor Vocatus à Chriſto eſt. Et primoò quidem

walas ar. non invitus eum audivit, ſed nec invitus
duus eist. peceſſit. Matthæus verè, qui tam procul à
Chriſto erat, quam procul eſt à Pietate au-
rum, ut primùm vocatus eſt, relictis opibus,
ſecutus eſt eum. Olea, quæ ſemper viret, vix
parit, autumno citius matureſcente, quàm oli-
wa. At morus, quæ tardè viret, citò parturit:
paucos intra dies erumpentibus frondibus,
& ſine flore moris adultis. Quam expeditè
Populus ex gypto in eremum pervenit,
unde, interjecto mari,; tam procul aberat?
Quàm tardè autem ab eremo in terram Cha-
naan progreſſus eſt, à qua non procul aberat?
Què propior illi factus eſt, eò lentiùs illam
ingreflus eſt. Gentilitas ab idolis ad palmas
ſtatim pervenit. Aurum projecit, vitam effu-
dit. Tum cunctantiùs progredi cιt, cùm
propiùs acceſſerat ad bravium. Pedes ſponſi
ex auro ſunt. Sed cùm videbatur ex auro ad
gemmas proceſſurus, degeneravit in lapidem.
Crura illius columnæ marmoreæx, quæ fundatæ
ſant ſuper baſes aureas. Nos ſinmnus membra
Chriſti. Exordimur ab auro, & ab auro in
marmor relabimur. Sponſa, quæ ab oſcu⸗
lis incipit, citò refilit ad ubera, ab uberibus

Sant. F. I5.

Oliva

ad cellaria, ad vineas à cellariis, à vineis ad
domum;, à domo in lectulum. Et in leçétulo
primò quidem ſponſum quærit, deinde quieſcit
ipſa, pulſantemque ſponſum excludit. Sic Eſa-
jas, cùm prædixiſſet inſtar Carmeli & Lili
eremum florituram; paulè poſt ut magnum
prædicat, quòd juncus & calamus in ea germi-
nent. Et forebit quaſi Lilium. Gloria Libani
data eſt ei, decor Carmeli & daron. Orietur vi⸗-
ror ocalami & junci. Viden' quàm citô à ſteri-
litate ad Lilia & ſegetes tranſeat; & quo modo
poſt Lilia vix juncum pariat? Ad vocem Do-
mini putidum cadaver exilit & ſepulero. At cui
non arduum fuit poſt funus vivere, receptâ vVi⸗=
ta ſudarium inſtitaſque projicere, facile non
fuit. Uſque adeò à minimis ad maxima prom-
ptiùs progredimur, quàm à magnis ad ſumma.
Expedivit ſe Lazarus mortis vinculis; at inſti-
tis, poſt diſruptos funeris laqueos, non ſe ex-
plicuit. Facilius lutum in aurum concreſcit,
quàm fulget. Jacendo aurum fit, flagrando lu-
cere diſcit. Quàm procul ab auro lutum eſt!
quàm propè fulgorem aurum! & tamen ſine
ſenſu limus demutatur in aurum: qui tamen
in aurum verſus, per tormenta conſequitur
ornamenta, ſoliſque in ſuppliciis Solis vicem
agere docetur. Propheta ille, qui Jeroboa-
mum & litantem reprehenderat, & ad epulas
invitantem ſpreverat: poſt repudiatas regias
dapes, Pſeudoprophetæ aſſedit menſæ, mucidi
panis fruſtulo malè ſatur, futurus illicò Leonis
pabulum.

Sol egreſſus eſt ſuper terram, & Loth in-
greſſus eſt Segor: Igitut Dominus pluit
Juper Sodomam & Gomorrham ſul-
phur & ignem à Domino de cœlo.

Sodomorum funera duo anteceſſere. Solis
egreſfſus ſuper terram, & Lothi ingreſſus in
Segor. Nimirum, ut ſupplicia & terrorem ha-
beant, & æquitate non careant, debent tam-
diu protelari, quamdiu & ruinæ ſubducatur ju-
ſtus, & palàm plectatur, qui palàm peccavit.
S. Dunſtanus Archiepiſcopus Cantuariæ, cùm
dilatum fuiſſet, ob reverentiam diei Pente-
coſtes, in ſubſequentem diem ſupplicium fabro-
rum adulterini æris, celebrare noluit, niſi poſt-
quam de eis ſumpta pœna fuit. Deus autem id
ſibi gratum fuiſſe teſtatus eſt: ſiquidem cùm
celebravit, omni aſtanti populo Columba è
coœlo ſuper ipſum aſtitit. Ut intelligamus,
nullam inſigniorem clementiam eſſe, quàm
impiorum ſupplicium. Non æqua juſtitia eſt,
quæ juſtum cum impio non diſpari ſupplicio
involvit. Nec ſatis juſtitia eſt, quæ publicum
ſcelus mulctat quidem, ſed in occulto. Noli
dicere, Eques & Baro eſt: dandum eſt ah-
quid proſapiæ. Immò quò illuſtrior familia, eò
clarius ſupplicium ſit. Siquidem qui ſub obſcu-
ro natus genere peccat, vix degenerat: at in-
clyti ſtemmatis vir, reus eſt & patrati ſceleris,
& fœdati ſanguinis. Deus certè regias urbes in
luce palàm extinxit: & uno involvit incendio,
quos eadem iniquitas infecerat. Neſcit Domi-
nus diſparitatem ſupplicii, ubi par ſcelus re-
cognoſcit. Non gregarios ſolùm milites, ſed

Iſa. 3 7.

Juſtitia &
Severitas
æαα ν
omnese⸗

Duces, & Ducum Principem Pharaonem de-

merſit in mari. Tam inopum caſas, quam Re-
gis baſilicam infeſtaverunt tum cynmiphes, tum
muſcæ, tum ranunculi. Primogeniti funere tam

in Cap. XIX. Geneſis.

Regia; quàm Tonſtrina atrata eſt. In mundi
naufragio quis Principum enatavit? Huma-
næ ſecures ſœnum demetunt, quercubus
Parcunt. At quæ ruunt è& cœlo fulmina, altio-
res Turres audaciùs impetunt. Nullus in Navi
nobilior Jonà: nullum præter illum, ſors Ceto
deſtinavit. Solus inter perduelles Abſalom re-
gio fulgebat ſtemmate; ſolus quoque è quer-
cu, ad ſupplicii pompam, pependit. Quò ſu-
blimior genere, eò funere altior. Duo fuere
ſummi Sacerdotis filii in acie; ambo pariter,
Deo jubente, ſunt cæſi. Cum primum Deus
pro tribunali ſedit, in illum primè ſæviit, qui
cæterorum Princeps erat. Adam primus om-
nium damnatus eſt, qui reliquis præſtabat. No-
viſſimè ſævitum eſt in ſerpentem, qui inter
reos figurà, genere, indole poſtremus cenſe-
batur. E Chriſti carnificibus nullus ad ſuppli-
cium celerius raptus eſt, nulluſque deſperatiùs
periit quàm Judas; reliquis & nominis digni-
tate, & miraculorum gloriâ, & Domini oſcu-
lo clarior. Flentem ad pedes Jeſu Magdale-
nam & convivarum numero non unus, ut pu-
to, Simon irriſit; unus tamen præ cæteris re-
prehenſus, quia unus in domo princeps erat.
Nos quidem è ſcurris vel famulis viliſſimum
delegiſſemus, quem increpitum ab irridenda
fœmina abſterreremus. At Jeſus ſcurras præ-
terit, & Simonem arguit. Porrò Deum, qui
in deliciis felicitatis ſuæ nunquam non trium-
phat, non puduit, non dico Judicem, ſed penè,
6 prodigium! Lictorem agere, ubi flagitioſi

Juſtitia in plectuntur. Sulphur à Domino pluvium in

Uidincfos impios immiſſum eſt. Quale verò ſcelus tam

novo & ſupplicio, & lictore damnatur? Num
Coœlo rebelles multantur? Num publici ærarii
Prædones perduntur? Libidinoſi ſcopus ſunt
procellæ ſulphureæ. Quod apud nos vix ſce-
lus habetur, imò & quaſi luſus eſt, & nobi-
litatis teſſera, a Deo ſulphure peſſundatur.
Væ Civi, ſi vel verbo Principis calcaneum tati-
gat. Catenatur, raptatur, uncus capiti ejus
impingitur, patrimonium haſtæ ſubjicitur. Fu-
res ubique & patibulis pendent. Pudicitiæ pira-
tis violæ ingeruntur & gemmæ: pro laqueo
torques & collo circumferunt: eorum nec fun-

Dizgnitas ditur ſanguis, nec ſuflunditur. Væ nobis, fi

.
Luxuria
e&ρ⁹ .
Jubplicii.
Nties
Lreri
eun
mr⸗
in indi-
gZnis.
1
.
1
.
D
17

qui flores omnes legunt ad delicias, und ex-
ceptâà verecundiæ Ross, rerum potirentur.
Quod ſanè dedecus, ſi fortè regnavit aliquando
in regiis Toparcharum, in Eccleſia certè non
regnat, ſed exulat: ubi illa tantùm placet pur-
pura, quam tingit Venus, ſed cruenta, non re-
dimita. Phineæ propterea;, qui uno ictu Princi-
pem tribuum & Moab itidem confecit, ſacer-
dotales infulas unus confoſſæ Veneris ſanguis in-
fecit. Occiſum ſcortum ſacerdotium militi de-

tulit. Uſque adeò felicius nuſquam vel in Eccle-

ſia Iſraëlis purpuraſcunt Togæ, quàm ubi riga-
tur humus vulneribus impudicitiæ. Nunc libet
exultare, quando ſola rubent in Eccleſia Lilia,
quando Eccleſiæ Roſæ ſunt re verà Roſæ, hoc
eſt, dumis, non deliciis cinctæ : quando unus
Purpuræ pretium candor eſt. Ideò enim ſupre-
mus Eccleſiæ Vertex dealbatus in gloriæ thro-
no aſſidet: ut unum ſciamus Purpuræ diſpen-
ſatorem Candorem eſſe. Labia certè Sponſi
Lilia ſunt: videlicet ut iis tantum renuncien-
tur Purpurati, quorum nomina tutò tranſinit-
ti poterunt per Lilia. Sola labia, hoc eſt, ſo-
la Lilia prænunciant in Eccleſia Purpuratos.
Et quidem Sponſi labia Liliis inſperſa ſunt,

Os Sponſæ coccineæ vittæ comparatuf. Labia
ejus Lilia. Vitta coccinea labia tua. Num abfi-
milis Sponſo Sponſa? Immò ſumma inter eos
ſimilitudo intercedit. Quare ergo candorem
ille, hæc ruborem geſtat in labiis? Ut ſcires
eo in loco apud Sponſam eſſe Purpuram; quo
apud Sponſum Flores uniuſque eſſe pretii,
imò idem omninèò eſſe ofirum, & Lilia. Eccle-
ſia verò illud nofit, à ſe tunc ſolàùm oſculum
imprimi ori Dilecti ſui, cùm Liliis purpuram
conjungit. Ibi enim geſtat Chriſtus Lilia;
ubi Eceleſia Pürpuram geſtat, ut amoris oſcu-
lum illud ſit, cùm labis labia, hoc eſt, cùm
Oſtro Lilia copulantur. Hoc unum expeten-
dum maximè HKecleſiæ eſt. Hæc prima Eccle-
ſiæ vox. Oſculetur me oſeulo oris Jui. Quaſi di-
cat, Junge Lilia tua coccino meo. Provide
mihi Lilia, quibus purpuram circumdem. Hoc
enim permagni intereſt, hoc primuùm abs te
peto. Si enim Immaculati fuerint Purpu-
rati mei, ego ſine macul perſeverabo. Mihi
non deeſt vitta coccinea; ſed tuum eſt indicare
Pudicos. Oſculare igitur me „ ut quos labia tua
pronunciaverint Lilia efſe, labiis meis renun=
cientur Purpurati. Quod noſſe non poteſt Ec-
cleſia, niſi loquatur cum ſponſo, nmifi ori os
jungat. Orandum eſt diu: ille conſulendus,
ille audiendus, qui habet in ore Lilia. Cæte-
rorum labia aurum, argentumque ſunt; hoc
eſt, genus, opes, politicam prædicant, & lo-
quuntur. Unus ſponſus Pudicos laudat, & ſola
verſat in labiis Lilia.

Reſpicienſque uxor ejus poſt ſe, verſa ſi

in ſtatuam ſalis.

Grande ſupplicium. Quid, quæſo, punitur
in fœmina? Inconſtantiam dices. Nifi Chri-
ſto refragamur: Non puto. Non enim conver-
tit oculos, antequam Sodomæ conflagrarent.

Cant. *. 13.
Cant. 4. 35

Cant t. ⸗

Paerla, &.
Paremium
calamita-
tes pro
bant, an
eradicata

An regredi volebat ad buſtum urbis? Nuimn ſi in ros

pulſa eſt, ut poſt ſe reſpiceret? fſed cum fa-
milid receſlerat, viro & hberis comitatq.
Quid ergo in ea damnatum eſt? In Patriamn
Pietas præpoſtera. Ut cineribus Sodomæ colla-
crymaretur, reflexit ad eam oculos, & periit.
O Patriæ amor inſulſus, qui nec Deo perfnit-
tis, ut tunc eam perdat, cum nec Angelorum
in ea pudori parcitur! Sine, quæſo;, ut pereat,
quam Deus perdit. Perdit eam Dominus; quia
ipſa Dominum perdidit. Audeo dicere; plus
Patriam amamus pereuntem, quam florentem.
Nemo putet in ſe reſtinétum amorem Pa-
triæ; niſi cum Patria exſtinguitur. Si ejus in fu-
nere tuus in eam amor non vivit, verè amor

enyxſtinctus eſt. Cùm oppugnatur, cùm capi-

tur, cùm difipitur; cùm ardet, tunc enimve-
rô diſſenſiones, tunc rixæ, tunc a Gallis Hiſ-
Paniſque averſio. Stantem Sodomam nun-
quam circumſpexiſſe legitur uxor Lothi, nec
eam aſpexit cùm ex ea exiret, ſed nec reſpexit
illam, cùm progreſſa aliquantulum viæ fnerat.
Tunc ad eam oculos convertifle fertur, cum
in eam Dominus ſulphur demiſerat. Noli
dicere, Parentum in me amor eſt teſtinétus-
In eorum funere experieris; an vivat. Pietas
erga affines, in morem thuris, non olet, niſi
flagret. Fragrat Nardus calcata. Abſalonem,
cum exercitui præeſſet, cùm Rex proclama-

tus Iſraëlem poſt ſe traheret, cùm victor exul-

E 4

ktaret

Parentum, aut propinquorum amore im- cordis affe-

Sio.
Patriæe
obl Vio.
Parent um
beatum
ainm.
Paſſi num
Mortifica,
t Nam
vivunt
etiam,
( * pise
tantier

exſtinél&

taret in regia, non ſolum non amare, ſed odiſſe
pulſus regno David putabatur. Veruùm, ubi
amoris parius lapis, hoc eſt, calamitas adfuit,
tunc enimverò quàm impensè proſequeretur
quem perſequebatur; innotuit. In morte filii
Patris amor revixit. Quamdiu confoſſum lu-
xXit, qui coronam oderat? Solum Jeſum Mag-
dalena amare credebatur. Brevi tamen ſepul-
tus Lazarus oſtendit inter ærumnarum acer-
bitates amorem inſepultum. Amor Roſa eſt,
non floret, niſi ſpinæ enaſcantur. Cervorum
more Amor tamdiu non parit, quamdiu ſe⸗
renum cœlum arridet. Inter fulmina foœtus
edit, quos diu intra viſcera reconditos texe-
rat. Imperia; meſſem, & ſidera ſomniantem Jo-
ſephum Jacob increpuit, quem inenarrabilibus
gemitibus venditum comploravit. Eundem Ru-
Pen non amavit, cùm amaretur à Patre. Ve-
rùm, ubi eum in ciſterna non reperit, ſciſſis
Gen. 37. Veſtibus, exclamavit: Vuer non combazel, &
30. ego quò ibo? Tobias filius tunc ſenectutis bacu-
lus, tunc divitiæ parentum viſus & dictus, cum
peregrinabatur: qui domi reſidens, oneri po-
tius, quam ſolatio erat. Exarſit Matris amor
inter diſcrimina filii. Time proinde ne, qui latet,
amor in patriam vel propinquos tunc ardeat;
Eempass cum illi arſerint. Vel certè dicamus, ideò obri-
niſisentes, guiſſe in ſaxum uxorem Loth, quod fuman-
tem urbem aſpexerit. Inſultat enim quodam-
modo, qui ſupplicium miſeri reſpicit. Vult
Deus ardere Sodomam, ſed ſine ſpectatore.
Plectitur ille; aliorſum tu oculos inflecte.
Ne reſpicias buſtum fratris tui. Durus es, ſi
flagrantem intueris. Ideò uxor Lothi obri-
guit; ut durities cordis appareret in membris,
Verſo in ſtatuam corpore reſpectantis. Et quam-
Vis Deo placeat, ut impiorum publica ſit in-
terdum ſtrages; interdum quoque operiri vult
plexorum ignominiam.

Abraham autem oonſurgens mane; ubi
Zeterat prius ocum Domino, intuitus

eſt Sodomam &O Gomortham.

Severéass Rediit Abraham ad locum Angelorum.
non odio Procul dubio ut oraret. Videt exuftam So-
er mne. domorum regionem. Non dolet, non pallet,
S non tugit, non uxori nurciat, non pro Lotho
eeia fſollicitus eſt. Dei judicia intuetur, & reveretur-
vera. A facie fumantis totâ regione pyræ non expa-
vit. Ubi enim ſcelus non eſt, ibi nullus me-
Emy, ei tus ſupphicii eſt.
Aſcenditque Loth de Segor, & manſit in
mwonte, duæ quoque filiæ ejus cum eò,
(tmmaerat enim manere in Segor) &
manſit in ſpelunca ipſe, & duæ filiæ
ejas ocum e0.
geruguloſt. Cum monetur ab Angelo, ut in montem

fugiat, petit, ut ſibi liceat reſidere in Se-
gor. Cum parcitur Segor ob ejus in ea do-
micilium, ſecedit in montem. Nimirum non
ſolus Loth illic trepidat, ubi timor non eſt.
Confedentia Demiſio & cœlo ſulphure tota regio conflagra-
in Deum Verat, à flammis Segor immuni. Quid ergo ti-
Han ntti, ihes? Non arſit Urbs flagrantibus urbibus: &
mode vereris, ne flagret, cum extincta pyra
Pufllami- divini furoris vix fumat. Fidejuſſorem ſalu-
Wee tis tuæ Angelum habes, & dubitas? Ecce e-
tiam in hoc ſaſcepi preces äuas, det oſt ſubver-

Oliva

tam urbem, pro qua locutus es. Et parſurum ſe
ſi opondit Judex æthereus, & jam pepercit:
Debueras Montem aſcendere: quando Te An-
gelus eò impulit, dicens, In momte ſalvum Te Gen. 10. 17.
Iac. Nunc verò cum tibi pro aſylo conſtituerit
Segor, peribis, ſi inde abeas, quamvis remo- H
tior ab ardentibus civwitatibus ſit Mons. Pejus aiſ⸗ ene
conflagrabis ab igne longius ſubmotus: quia
illuc non juſſus accedis. Tanti eſt, ſuo genio, Obediemis
non Ductoris imperio, à ſe arcere flaammam;, ut ſprera⸗
Lothus eò ſit intutior, quò plus diſtat à frago-
re excidii. Nam in Segor pœnæ vixiſlet pro-
ximior pereuntium, in Monte vicinior fuit
vitiis exuſtorum. Noli ſecuritatem diſtantia
locorum metiri: ſed cave, ne recedendo à
miſera regione, procul abſis ab Obedientia di-
vini Legati. Eò eris intemperantior; quò te fe-
ceris à flagitioſis remotiorem, tuo ductu, non
Ductoris. Reſiſte ergo. Quod ſi fugere ſtatuiſti,
noli in montem ſecedere, ubi nullus comes,
nullum præſidium, fubſidium nullum. Ha- Oledien-
bes non procul Abraham, ad eum transfuge. “.
Tutus ibi eris, & à fumo, & aà fame. Enun- rati 4
verò Angelum audivit montem memoraſſe, in- relucnngt,
tutum propterea ſe ubique putat, niſi eò ſece-
dat. Scrupuloſis ſuſpecta Segor eſt, domus Quia duci
Abrahæ intuta eſt: eè duntaxat reſpiciunt, quô nan Niz
eos invitabat olim is, quem conſuluere;, ſed ſed petiis
diverſo rerum ſtatu. O te miſerum! In mon- G,a:
tem vadis? Cave, pergas. Reperies in antro ges erzi
Sodomas. Qui flammas Domini metuis, Amo- Okedieniis
ris flammas non evades. Ubi te tutum fore cre- fdere.
dis, inibi polluéris. E. Sodomis impollutus exi-
ſti, & monte deſcendes maculatus. Ne dicas,
Angelus, ut illuc ſecederem, monuit. Mo-
nuit, ſed non monet. Tunc monuit, cum u-
xor ſuperſtes erat: modò non moneret, ut in
montem ſecederes, cùm, illa in Saxum versà,
duabus ſtiparis ſœminis, ex te quidem natis, ſed
quæ parituræ ex te ſunt, quippe Sodomis
educatæ? Quid non timendum, ſi ſolus cum
ſola degat, quando cum duabus Loth ſolus,
ſine teſte filios geminos procreavit? Quam-
vis Pater, & Patriarcha in ſolitudine, Filia-
rum fozdavit & ſilice thalammmn;, factus de Pa-
rente innuptarum maritus, inceſtuoſæ prolis fu⸗
turus tam avus quàm Pater. Solus, & quidem
febriens, cum ſorore Ammon, & inſaniit. In
Eremo ſenuerat Jacobus; tamen quam erran-
tem recepit Virginem, & violavit, & peére-
mit. Proh ſcelus! Filiæ in tanto luctu, & ever- Laxurise
ſæ patriæ, & ſaxeæ Parentis, cum ſolo Patre
lacrymante, non in viridario, ſed in ſpecu con-
ſident; & tamen in tanto horrore loci, luctus,
funeris, exilii, & incendii de libidine cogita-
runt. Nec Patre lugente, nec funerat Ma-
tre, tuta eſt filiarum pudicitia. Quid factura
eſt Libido in choreis, unguentis delibuta;, flo-
ribus coronata, deflorata nutibus, paſta dapi-
bus, Ilyrà cytharaque delinita, ſi laſcivit in ci-
nere, ſi ridet in luctu, ſi profuga regnat in
exilio? Mihi Pudorem illæſum finges inter
Nymphas, ſi inter Præficas occumbit? Solus
cum Filiabus Pater, non reſperſus, ſed ado-
brutus cinere dormit in ſilice: & tamen vigil
Cupido ferire potuit vulneratum, meilut-
que illecebræ ſegetem in tanto horrore rupis,
enato non uno Monſtro é viro uno. Quo
verò ad tantum ſcelus uſæ ſunt adminiſtro?
Precibus an vVi, an ferro Vino. Veni, ine- Gulaluxin
briemus eum vino, dormiamitſqite cum eo. Et qui-
dem cum rara eſſe ſoleat ſororum concordia; zmaudnete

ria barens

mira

—

ze⸗

is

tien
ane,

iadu
urt
Alih,
Huiſ
id,
Phoit
uulrt
elenis

t⸗

utiti

64

in Cap. XX. Geneſis. 77

Sie Zudieh mira ad libidinem utriuſque conſenſio. Neutra
nm us. diſſidet, neutra timet, utraque cum Patre dor-
iur ciwe, Mit. Impetrat exitiales nuptias à juſto vinum;
Jed bibere, quas ferrum non impetraſſet. Maluiſſet mo-
ri, quam fœdari; miſi bibiflet. Bibit? fœda-
tus eſt. Nulla Honeſtatis ſævior Charybdis,
quam Calix. Pudoris Arca; quæ Noëmo fe-
licior in eluvione nataſſet, Cyatho merſa, non
Columbam unam, ſed geminos Corvos emiſit
in Mundum; qui non Oleæ ramum, ſed ſyl-
vam integram Myrti retulere Parentibus

tribus.
Peperitque major filium.

Eccleſtafti. Lothum non latuit filiarum ſeehus, ſed per-

corum tulit. Nimirum facilè filiabus indulgemus, &
Wapateg. Nepos placet, etiamſi filius ſit. Nullum non

flagitium condonatur, dummodo Nepos ef-
Parentum Horeſcat. Naſcatur hæres, & pariant filiæ,
sdium. vel ſine viro. Etiamſi Moab & Ammon in lu-
cem prodeant, grati ſunt, ſi Nepotes ſunt. Si
tantùm coniſſent fliæ, nec peperiſſent, perierant.
Non periere, quia peperere. O faſcinum, 6
facinus! Nepos tanta conſopit flagitia. Semper
ſenex obdormiit, cum Genus ſine Generis pro-
Pagatur. Novum in altitudine Montis porten-
tum. Deſunt Mariti, & Proles naſcitur: utque
poſterorum potentia creſcat, impunitas datur
Parituris. Ea eſt enim libido amplificandæ fami-
liæ, ut oculos claudat, qui domui, inter ſum-
ma Provinciarum diſcrimina, excubare debet.

EX CAP. XNX. GENESIS.

Profeétus inde Abraham in terram au-
ſralem, habitavit inter Cades &
ur.

Amicitia
impiorum.

Nde, hoc eſt, procul receſſit à Sodomis.
Immunis licet ab incendio, & extinctis
impiis, ſolà tamen inquinari timuit vicini4
fumantis damnatæque Regionis. Quo modo
Tu audes inter florentes Gomorrhæos habi
tare, cùm inter ſepultos, exuſtôſque auſus
non ſit degere tantus Patriarcha nonagenario
major, poſt initum cum Deo foœdus, & poſt
paratum Angelis epulum? Illud autem libet
exquirere, an Abrahæ ante pluvium & cœlo
Severias ignem Sodomorum flagitia innotuerint? Pror-
weeeſſaria. ſus innotuere: erat emim tantus ſcelerum cla-
mor;, ut vel in cœlum pertingeret. Quare ergo
ante incendium ab impiorum accolatu non abſ-
ceſſit? Nimirum impii quamdiu non plectun-
tur, non vitantur. Felix flagitium rari ode-
runt; rariores à fortunatis flagitioſis refugiunt.
Si ergo optas ſcelera horrori eile, ſceleſtos in-
cende. Nec David ſcelus expavit ſuum, quam-
diu nullam pro ſcelere expertus eſt poenam.
At ubi audivit uxorum ſuarum proditum iri
pudorem, & natum filium moriturum, tum e-
nimveròô lachrymas proſudit, & irrugiit à gemitu
cordis ſui. Filii Jacob tunc primurn luxere ven-
ditum a ſe fratrem, cùm ſibi in EÆ.gypto inſidias
ſtrui ſenſerunt. Ut de ſcelere compungamur,
ſcelus ipſum debet interpungi. Nec Abraham

Occaſio
mala.

exhorruit Sodomitas, niſi poſtquam demiſ-

ſo in eos ſulphure conflagrarunt. Longè an-
te de eorum flagitis multa audiverat, noviſ-

ſimè ab Angelis certior factus fuerat omnem
Jam ab eis menſuram ſuperatam, nec tamen
aufugerat. Abſceſſit cùm fumantem vidit re-
gionem, urbéſque deletas. Et peregrinatus eſt
in Geraris. Ubi eſt Loth? Itâne? Quem edu-
xvit de Ur, non abducit & Sodomis? Enimve- Cnfdemtia
r0 natus Iſmaël, & Iac mox naſeiturus Ne- in homini-
potis memoriam vel in Patriarcha aboleverunt.““
Nullum curat, cui hæres domi eſt. Tamdiu aliis Darentamn
conſulimus, quamdiu deſunt nobis, quibus & Propin-
conſulamus. Flores planta tamdiu alit, donec
fructus non prodiit. Ut hic erupit, illos pro.
jicit. Verum, quando hæc ſine aliqua Sancti vi. Zeus ani-
ri ſugillatione excogitari non poſſunt, ſatius marumkE-
eſt, ut dicamus, ea de cauſa non requilitum ab Wi .
Abrahamo Lothum, quòd timuerit, ne à filiabus fnei ⸗sma.
ejus nonnihil affricaretur pravæ conſuetudi- ine.
nis familiæ ſuæx. Credere non potuit omninò Daier azzf.
impollutas, quas inter flagitioſos adoleviſſe ,s ſian.
ſciebat. Maluit proinde carere nepote, quam dzloſon dos
in domum ſuam aliquid inducere, quod Sodo- mi tion adl.
mam oleret. Porrò de Lotho nulla mentio fit,
poſtquam ex filiabus filios ſuſcepiſſe fertur. Poſt hi io um
tantum dedecus, de viro alioqui ſancto omnis eaucaio.
omninò memoria intercidit. Quid, quod ju-
ſtus, cùm vel inſcius libidini indulſit „non alios
edidit filios, quam Ammon & Moab? O lu- Faans ciz.
Xuria, quæ vel &viro & dormiente, & juſto, a.
tam immania extrudis monſtra! Quæ porten-
ta expectanda, ubi ſcelus concinnatur, ſi non
vigil juſtus excidium procreavit?

Luxuria,

Caſtitatis
guſtoaiz.

Venit autem Deus ad Abimelech per ſom-
nium noite, & ait illi. En moriztis
Propter mulierem, quam tuliſti: habet
enim virum.

Nunquam non opportunum corrigendi tem- cnezis
pus eſt, ſi ſcelus patratum eſt. Quod im- Uibera.
Portunius videri poterat tempus arguendi Re-
gem, quam cùm cubitum ivit? Et nihilomi-
nuùs quietis horam ſibi Deus conſtituit, ad
increpandum. Neque ſolùm cubabat Rex,
ſed dormiebat. Ergo noli opportunitatem diu
cunctando veſtigare. Quævis hora opportuna
eſt caſtigando crimini; admittendo autem nul-
la non importuna. Portò, cum arguendus di-
citur Abimelech, non appellatur Rex: Ut Jahiti⸗
diſcas, non attendendam ejus, qui argui de- 2 ge, om.
bet, dignitatem, ſed iniquitatem; ne;, cum Räbis.
terrere eum debes, ab eo terreare. Porròô quam
candidè, dilucidè, & ſtrictim peccantem Deus
reprehendit. Morieris propter muherem. Nul-
lo utitur exordio, nullam prætendit excuſatio-
nem: ſupplicium tantùm imminens, & admiſ-
ſum facinus indicat. Non increpat, non lau-
dat, non palpat, non improbat. Mortis & mu-
lieris meminit duntaxat. Quod ſi mortis reus Laxigz:2
eſt Rex, quòd mulierem tulerit, quam conjuga- ur.
tam eſle neſciebat: quis finis abſtrahentium è&
ſinu virorum Sponſas, uxoréſque? Excuſat
crimen ſuum apud Deum Abimelech, dicens:
In ſimplicitate cordis mei, & munditiâ manuum
mearum feci hoc. Dixitque ad eun Deus: Et
ego ſcio, quòd ſimplici corde ſeceris; & ides cu-
Rodivi te, ne peccares in me. Non dicit, Cu- P cstun
ſtodivi eam, ne violaretur, ſed Te, ne pecca- S ibula:
res; ſiquidem pejus eſt omni probro ſcelus. "“o vere.
Duo obiter noto. Primum, in excuſationem Excnſatie.
ſui plura dici ab Abimelech, quàm à Deo ,
admittantur. Ille enim S cordis ſimplicita-
tem;,

53 8 Oliva

tem, & munditiam manuum prætendit. Deus
verò nullam facit mentionem de manuum in-
nocentia, ſed tantuùm in ſimplicitate cordis ab eo
mientio ſœminam ſublatam fatetur. Unde intelligis;
Sona. rarô ſui patrocinium ab unoquoque ſuſcipi,
Atne, quin innocentiæ ſuæ phylacteria dilatet. Ar⸗
nah efe. terum eſt probatà cordis ſimplicitate fruſtra
dtus. de puritate manuum inquiri. Non enim im-
mundæ eſſe poſſunt manus, ſi cor mundum eſt.
aefgitel IIlud ergo ſervetur immune; & reliqua in tuto
ſead in in. ſunt. Superiores quoque cuperem diligentis in
teriora. cor, inque interiora inquirerent, quàm in ex-
terna. Fateor, de puritate manunm ſummam
S Wars. eſſe curam debere. Væ nobis, ni fuerint tor-
zi Suverio natiles aureæ, plenæque hyacynthis. At Cor-
erlats. dis, ſi dici poteſt, Paſtor nemo eſt. Hortus on-
Tant. 4.12. 6luſus ſoror mea Sponſa;, hortus coneluſus, fons
lignatus. Sed non ſufficit externam ſepem dilau-
Cant a. 13. daſſe: explorandi ſunt arearum fructus. Ideò
S ſequitur immediat?: Emiſſiones tuæ pardiſuts
Ui Deus, malorum punicorum cum pomorvum frublibus.
ſic Rex pu- Placet verecundiæ maceria. Sed ſi par verecun-

tet ſua pro- . 1. . .
r ahe. diæ fertilitas intùs exuberet. Non amat Chri-

rias ſutdi- ſtus ſepulchra dealbata. Et ſi ſola externa ſpe-

torum. cjes foret ſatis, amari poſſent & ſtatuæ. Qua-

bei cara le Verò Deus amoris in ſuos argumentum præ-
erge ſuos. bet in iis, quæ addit. Et ideò cuſtodivi te, ne
eeſa peccares in me: & non dimiſi, ut tangeres eam.
ſuam 'Duc ſunt in adulterio ſcelera, Cordis nimi-
non doleat rum concupiſcentia, & corporis labes. Utrâque
, naſran, Deus, hâc maximè vir offenditur. Jam Abime-
eeiſansr., lech mulierem ſuffurando ,„ mœchatus eam
e fuerat in corde ſuo, proinde eam Hagitii par-
anzswsz tein admiſerat, quâ Deus læditur. Solus Abra-
ez, 9uitas ham lædendus ſupererat, traductà in thorum
Deus offen. Sar4. Et tamen Deus affirmat a ſe Abimelechum

ditur. . . . .
OQuam fe- cuſtoditum, ne peccaret in ſe. Domine; in te

ii* ſervire peccavit, concupiſcendo uxorem alienam. Quo
Peo tam modo ergo imponis tibi, dicendo, quod non
peccarit in te? Mei, inquit Deus, obliviſ-
superior cor, meorum memor. Non puto mihi illa-
Huurum in. tam injuriam eſſe, cùm video Abrahæ iln-
ria um .
obiviſca- pollutum thorum;, decus non læſum. Non vio-
iur. lato ſervo meo, nec ego me læſum arbitror.
. Si tetigiſſet eam, me quoque vulneraſſet. Vul-
Ve Szn. neravit me concupiſcentia ejus. Verùm in-
pitenta vulneratum me ſcias eſſe, quando intueor
nom woleret. fidei meæ commiſlum Abraham ſine vulne-
„re. Utinam homines hac mihi lege milita-
S rent, ut tunc tantùm ſe putarent offenſos,
peccant,di- Cumn ego vulneror. Sed, proh dolor! infli-
mittendi. Cta mihi ab impiis vulnera vident, & rident;
. & ſi regno vel Regi proſint, qui me lace-
olkties. rant, magnates ſunt, & Aulæ principes. Lu-
Zelus di, theranos; Lurcas, Hebræos non modòô non
rineste odimus, nec patimur ſolum, ſed & diligimus,
fovemus, & tuemur, ſi nobis contrarii non
Deus viti, ſint. Uſque adeò non Chriſtus, ſed & Chriſtia-
h nobis. norum permulti Judam ofcularentur, ſi poſt
Deum venditum rueret in amplexus noſtros,
dicerétque blandus, Ave Rabbi. Nutriuntur
ſicaru, & Mohachis obſtruuntur fores. Uſ-
Pauperun que adeò quæ Deo placent, minus placent;
der Aree & placent maxime, quæ Deo maximè ſunt
, 4 Re- inviſa. Porrò Deum noſtris magis injurüs com-
gibus moveri, quam fſuis, hinc elucet, quòôd, cum
Agyptum tantis Numinum flagitiis pollu-
V miſ. tam non attriverit, infeſtam filis Jacob deno
zur. vulnere proſtravit. Clarius id in Salomone;
& Davide perſpicitur. Idola ille coluit , hic
ſuſtulit., Bethſabæam. Quis autem nefciat il-
lum ſummis, & opibus, & delcis fliormifle;,

Protectores
ZTepidoriz.

—,

hunc verò errabundum, & transſugam, uxo- Pelet a.
rum probro, filiorum funere, inſidiis filii, ſer.
vorum contumehis luiſſe poznas adulterii. A- Pei amor
deò alienas Deus gravius injurias ulciſcitur, in nos.
quàm ſuas. Nec ipſe Abimelech, ut puto;,
mulierum venator, & raptor; ante ſublatam Sa-
raln, hymnos duntaxat & Pſalmos Deo decan-
taverat. Nihilo minus non ante neci deſtinatus eſt, Srvire
concluſæque uxorum ejus vulvæ ſunt, quam Deo felx.
flagitiis in numen patratis, ſcelus addidiſſet in
Abrahamum. Neque illud piget adnotare, ectme
quèd ubi noſtra habet: En morieris propter u- 2
xorem, quam tuliſti. Hebræa habet: Ecce es Peccat’
mortuus propter uAxorem, quam accepiſti. Ipſum aeo mors
enim ſcelus, etſi vivamus, nos interfecit. Nul- ae Sateer
lum funus ita acerbum; ut peccatum. Profecto
Anima, quæ in delictis eſt, vivens mortua eſt.
Niſi fortè malimus dicere, Dei minas ita effi- Dei ir.
caces ad ſupplicium eſſe, ut cui mortem in-
terrminatæ fuerint, inter vivos cenſeri deſi-
nat. Uſque adeò ineluctabilis poena eſt, quam
Dei verbum parit. Sequitur. Naine ergo red-
de viro ſuo uxorem, quia Propheta eſt- & orabit
pro ie, & vives: Si autem nolueris reddere, ſeito
quod morte morieris Tu, & omnia, quæ tua ſumnt. .
Quid eſt, quod Deus dubitare videtur, an Abi- Sgan
melech Saram ſit redditurus, quem infcienter exnitar.
prolapſum noverat in illius raptum? Er ego ſcio, .
quod ſimplici corde feceris. Nimirum ci ra. Hague⸗
pitur mulier, ſed non citò domo emittitur.u.
Viſcoſa res UxXor aliena eſt; nec dimittit facilè, cumſoe-
nec dimittitur. Inſcius eam rapuit Abimelech, io.
luxit, à Deo & monitus, & conterritus eſt, ve-
niam, & petiit & impetravit. Dubitare tamen
videtur Deus, ne poſt hæc Saram detineat. A-
gitur enimverò de luxuria: quod ſanè vitium Saperior
captivos ſuos redimi non patitur. Dura ſicut invigilet.
Infernus amoris etiam profani æmulatio: quos, „
glutiit, non evomit. Non Balæna, ſed Naſſa zatzt.
Rbido eſt: illa regerit Jonam;, hæc ingreſſis dium.
egreſſum negat. Immortalis hujus quoque ge-
hennæ illecebroſæ ignis eſt, urit ætermun, Princivin
quem extinguit: nec dimittit, quem ſemel ſianatskt
aſfſampſit. Non mirum ergo, ſi incertum 1ie
Deus penè aſſerit de liberanda à Rege Sarà.
Vide, an Herodiadem fratri ſuo ereptam emi-
ſerit Herodes; quamvis Joannem libenter au-
diret, eòque audito, multa præſtaret. Mul-
ta faciebat; ſed non hoc. Sidus ſine occaſu
Venus eſt. Si ſemel oriatur, nunquam mori-
tur, & ſemper occidit. Et Sol quidem cogno-
vit occaſum ſuum: Aſtrum verò impudici-
tiæ occaſum duntaxat ſuorum agnoſcit. Nun-
quam enim; ut aiebam, occidit, ſemper oc-
cidit. Quod ſi more Solis, Amor interdum
occumbit; citò vivacior ab aurorâ refertur.
Una ſalus oppugnatis, ut nunquam vin-
cantur. Siquidem ſemel victi ſemper vincli
damnantur ad ſordes. Docet quoque Deus
ſuperiores veriorem corrigendi artem. Non
ſufficit peccantem monuiſſe; etiam auditis ex-
cuſationibus ejus, & viſis lacrymis, fiden-
dum illi non eſt: urgeri debet, ut præſtet;
quod debet. Nanc ergo redde viro ſuo nx-
rem. Non dicit: Cave tibi; nam ea, quam tu= crreszo,
ſti, Sara eſt, foemina nobilis, quam ulturi ed ſola-
tuum in regnum Periæ irruent. Portô vir ejus Sriaeoze.
Duz ſtrenuus eſt. Quatuor victores Reges memorant,
uno prælio fudit. Præſtat eum non hoſtemn,
ſed iocium habere. Hæc non commemorat, Eeten:io
ſed ait; Redde viro uo arorem. Volo ſcelus me- “

Confidentia
in Deum.

Caſzitatis
ctera.

Severitas.

„

e⸗
14

4
na

D
lie
ſi
bea
red

vin

N

9.
tie

unn

t.

Dn,

nie

elir

ins,

ila.

Stai
e.

Nerin
.

G

1 ni

andi.

fſuis aahi-

—

Pændentis tuas in ſcelere; non genus, non potentiam
E toi. ejus, contra quam peccaſti. Utinam hac arte à
eudinen.. flagitiis abducerentur impii, quos dum huma-
nis rationibus avocamus à crimine, corpus ve-
riùs & vitiorum cono , quam cor extrahi-
mus, deterius in ſcelera prolapſarum; ubi, qui
non turpitudinem, ſed diſpendium timere di-
dicit in crimine, tutum ſibi in vitia aditum
patere intellexerit. Debellaturus Jonatham Ma-
chabæum Tryphon Syrus cum exercitu prodie-
rat. At ubi copias multas vidit eſſe cum Jona-
z. Mach. thàâ, coluit eum, non invaſit. Timuit, & excepit
12. eum cum honore. Verùm, quia ab ejus nece non
ſceleris immanitas, ſed militum ejus robur ab-
ſterruerat, ubi receſſere milites, receſſit pa-
riter peccandi metus: proinde millibus dun-
Tentatio- taxat ſtipatum haſtatorum Ptolemaide im-
OSTe. providum deceptumque Hoſpitem oppreſſit.
Fominam refugis, quia vir ejus redit? Væ
tibi! Virum;, non ſcelus, times. Illo abeunte;,
hoc redibit. Intuere Amygdalam Vix hyems
afflare cœpit, cùm illa, abjectâ foliorum co-
mà, aret quaſi emortua. Non eſt mortua, ſed
dormit. Recedat byems, & floribus foliiſque
vernantem ſpectabis, quam arentem intueris.
Procrafßi. Sequitur: Natimque de nocte conſurgens Abi-
natis. melezh, vocavis ommes ſervos ſuos ⸗ & locutus
eſt univerſa verbe hæc in auribus eorum, timue-
, fumtque omnes viri valde. Quæro: Cur om-
Ker 1t. nes advocat ſervos, ut fœminam dimittat? an
vereatur. non ſatis erat, uni alterive mandare ut Saram
ad virum reduceret? Liberius fortaſſis loquar.
Aulieifpe. Principibus Reges imperant, ſerviunt ſervis.
Timuit haberi innocens infelix Rex; nec au-
Hanani ſus eſt alienam uxorem reddere', quin ra-

umore, in tionem famulis exponeret timoris ſui. Eò de-
Con verſio-
77 6°

Amore
dusi.

tem. Et quidem non filios, non propinquos,
non dynaſtas, ſed ſervos cogit, ut facti ſui con-
ſilium depromat. Pudet imperare, ſi famulis
ſerviendum eſt; ſi fœminam domo pellere non
Prversßi- Poſſum, quin ſervis ſatis fiat. Illud verò quam

natio-. mirum eſt, Regem nempe de nocte conſur-
„„ gere, non ut fœminam rapiat, ſed ut reddat:
War Fe- Et è& ſervis nullum inventum, qui timentem

Regem irrideret, nullum, qui Deum non
timuerit. Nimirum qui Prophetas minitantes
Paterfawi & Clamantes riſiſſent, ad unum Regis ver-
ies &Rex bum expalluere. Plane Principes non leviter
eant cr. Deo obnoxii ſunt, quòd ſileant; quando uno
rectionem. poſſent verbo aulam ab omni crimine re-
purgare, quam Jeremias totis noctibus plo-
rans, totiſque diebus vociferans non terre-
conßiluarii ret. Accito deinde Abrahamo dixit : Quid pec-
bont. cavimus in te, quia induxiſti ſuper me, & ſa-
per regnim meum peccatum grande * Planè
de nocte ſurrexit, & necdum totus evigi-
lat territus Princeps. Peccatunn grande, una
Saperio Muliercula, non reluctante marito, in re-
non timeat, giam ſublata, nec cognita? Somnia iſthæc
Drtr ſunt in auld. Nullam é Principibus talia præ-
fatum hactenus audivi. O mores! O re-

Irriſores.

Correctio
adhibendæ.

TIusuria, gias! Quæ ibi luſus ſunt, ſi Deum audirent,

immania flagitia judicarent. At ubi Magni
Resum ſe Peccant, nullum ſcelus dicitur magnum. Im,
to, peccatum grande eſt (quod alias non maxi-
mum,) quia patratum a Rege eſt. Cur enim
tot deliciis ſatur, eſurit illicitunmn pomum;
alienam mulierem? Ali hæc rapina indulge-
ri facilius poſſet, qui careret onmi illecebrâ,
niſi viveret rapto. ITum Abrapæ dedit mune-
7a ampiiſima, & ait: Terra coram vobis eſt

Deccati
Aamna.

in Cap. XX. Geneſis.

ventum eſt, ut tutò eſſe non liceat innocen-

ubienmque tibi placuerit, babita. Non illibe-
ralius cum Abrahamo, quod attinet ad do-
na;, egit Pharao: verum rogavit eum, ut ex
agypto excederet. Nune igitur eccé conjuzx Gen.
mma, actipe eéam, & vade. Fracepitque Pharao 19.
Juper Abram viris: & deduxerun: eum. Unde,
quæio, tam diſpar affectus, ubi cæteroruin tan-
ta fuit ſimilitudo? Uterque uxorem rapuit, uter-
que flagellatus eſt, uterque Saram reddidit ,u-
terque muneribus Abrahamum donavit: Eum Religie
tamen Abimelech retinet in regno ſuo; Pha- ver:nentzer
rao autem dimittit & regno. Pharaoni Deus he
Don apparuit, ſolâmque flagelli vocem audi- qunur
vit Ægyptius. Mitius cæſus Abimelech fuit, Peas.
ſed cum Deo locutus eſt. Plagellavit autem Do-
minus Pharaonem plagis maximis. Vocavitque
Pharao Abram, & C. Venit autem Deus ad Ahi- Gen. 20. 3.
melech per ſomnium notcte. Vides, ut arbitror Velus ani-
longè potentiorem vocem Dei eile alloquen- raltan
tis , quam ſtridorem plagarum ſævientimn. non per
Oratio longè meliùs, quàm Tribulatio, Dei enluraie
cauſam perorat. Vix ablata reddit „ quem
morbus ad recogitandas vias ſuas urſit. Is ve-
r6, qui placideè in ſanctæ Orationis lomno
eum audivit, non modo quæ rapuit, exſol- zu verioz
vet, ſed Prophetam excolet, diliget. Diſcant , us
etiam Superiores, longe ſaniorem eorum fu-“
turam converſionem „ quos & mitihs ceci- Erxzommase
derint, & ſanctius alloquentur. Alloquendi; in- vicaéio ras
quam, ſunt, qui peccant; ſed clanculàm, ſed pla- .
cidè, ſed diſſimulanter, ſed quaſi in ſomno, corvectig
quande furor eorum conquievit, ita ut non vera.
tam audiſſe ſe credant reprehenſionem, quam
ſomniaſſe. Venit autem Deus ad Abimelech H
Per ſomnium nobte „ & ait illi. In Chaldæo rienda.
nefcio quid manſuetudinis uberioris exprimi-
tur: Et venit verbum à facie Dei ad A bimelech
in viſione noctis. Penè non loquens Deus allo- Exer s
quutus eſt dormientem Regem. Pudore vul- B oree
tus retexit adultero turpitudinem flagitii ſui. Iores ſunt
Attende etiam, quid dicat: En morieis brop. isen.
ter mulierem, quam tuliſtie habet enim Virum. 56
Nunciantis magis, quam judicantis, vice fum-
gitur. Non enim ait: Perdam te, 6 impure, 6 Ereommus
adulter, & violator hoſpitum, & uxorum præe. .
do. Verùm ſine ulli contumeliæ not4; quid

13

Gan. 12. 7.

Rew au,
diat.

Carrecti

illi impendeat, monet: Morieris. Et quod ra- miius.

r6 permulti Superiorum præſtant, fapplieceii
rationem reddit: Hahbet enim virum. Neque ſo- ,de
lIum rationem reddit, ſed exculationem depre- on eng
cäntis fupplicium audit. Ergo ſi correctutus trahear.
Peccantem es ad exemplar coërcentis Dei, Taofg a,
non evoces ad te lapſum, ſed adi eum, adeas, enee .
inquam, Tu ad eum, ſernotis arbitris, cum di. “
affectuum furore pacato quieſcit, quaſi per ſom- j, l
nium non excitando eum, ſed monendo, edi- ſ.
cito, nullo verborum prohro: quid egerit, quid
immineat, quämque ob cauſam immineat, ex- Rex 7ede
pone. Hôcque non mineris illi, ſed nuncia. at vario-

vem ſug ſe⸗

Patrocinantem ſibi non interpelles, quid ei veritaiis.
agendum ſit, ut evadat ſupplicium, demon-
ſtra: Nempe ut uxorem reddat, & à Prophetâ cvrect
pro ſe orationem fundi curet. Orante autem A- sei,,
brabam, ſanavit Deus Ahimelech, & uxorem,
ancillaſque ejus, & pepererunt. Concluſerzt enim
Dominus omnem vulvam domies Abimelech Prop-
ter Jaram uxorem Abrahbæ. Duo inquiro. Pri-
mum cur Abimelech à Deo certior factus,
quòd Abraham pro ſe rogaturus eſſet, non id
tamen ab eo petierit, ſed inoratus Patriarcha D
id præftiterit ſponte ſuà. An ſprevit Rex
tanti viri preces?: Secundum, cur tamdiu pro
domo

60

domo Regis orare diſtulerit Abraham, qui
non ignorabat etiam pro inimicis fundendas
ad Deum preces? Cur non oravit, cum uxor
Brationi- detineretur? Et primò quidem crediderim,
5us ſecom. non ſpretas à Rege preces, qui tantum præ
gnendare P. .
ſanét rum ſe tulit timorem Dei de nocte ſurgendo;, red-
vie emen dendéque uxorem viro, ſed ſollicitiorem fuiſſe
datione. de ſarciendâ injuria Abrahæ, quàm de petendis
oratiomibus ejus; quòd ſciret non tanti eſſe
pretii orationem, cui iniquitas illius obſtat,
pro quo oratur: & contrario autem orationis
Deicura ſe munere opus juſtitiæ defungi ritè impletum.
permite. Ergo uxorem reddit, & hanc pro ſe ſatis eſſe
r bularie Orationem putavit. Utinam quot habet Abime-
ferenda. lech in raptu ſocios, tot haberet in dignoſcen-
44dG3 oratione collegas. Nemo non optat Mona-
B. aunere chorum preces. At nemo de eis non obloqui-
leus. tur. Redde famam, redde decus iis, quos dede-
coraſti; redde quoque, ſi quæ eorum bona apud
te ſunt, & pro te tuum opus orabit. Redde u-
xXorem viro, & nullius oratione indigebis. Ve-
rior deprecatio nulla eſt, quam ablatæ rei ex-
hibitio, quàm impudici laquei exſolutio, quaàm
patrati ſceleris expiatio. Porròô Abrahamum
non antequam redderetur Sara, pro domo
Regis oraſie dixerim, quòd non tanti à Deo
feri res ſuas crederet, ut in ultionem ſu-
blatæ uxoris uteros concluſos crederet uxo-
Humilitas TUmn Regis. Credidit naturali quadam infoecun-
in Perſecu- ditate damnatas non parere. Noſtræ ſanè ſu-
tione, perbiæ abſimilis ſancti Viri demiſſio. Si e-
nim vellicemur tantum, illicò in ultionem
noſtram armatos ſuperos conclamamus, bella,
terræ motus, lues, funera nobis militare jacta-
mus. Et creaturam omnem, quam vix und die
pro Deo pugnaturam ſcimus, ſingulis penè
diebus contra hoſtes noſtros pro nobis decer-
tare ſomniamus. Oraſſet procul dubio Abra-
ham pro inflicto hoſti vulnere: ſed non tan-
ti eſſe putavit injuriam ſuam, ut in ejus
vindictam ſterilitate domus regia laboraret.
Orante autem Abrabam. In Chaldæo habetur:
Et oravit Abrabam coram Deo. Rogo, quis
:u orat, & non coram Deo orat? Meliùs ergo vul-
ivinum. gata habet, quæ Abrahamum tantùm dicit,
Oraſſe: Si enim oravit, procul dubio coram
Deo, & non coram aut Dæmone; aut ſidere o-
Pignias ravit. Redundat in Chaldaica illud, Coram Deo.
Pife mu- Utinam redundaret. Imò elegantiſſimè appoſi-

Panitentia
vera.

Oratio.

14: tum eſt. Quot enim orant, & quam longiſſimè
Felikas à Deo abſunt ? præſertim poſiquam cum Re-
oxig. ge locuti ſunt, poſtquam à Rege evecti ſunt,

poſtquam ancillas, oves, & prædia accepe-
Religioſ: in runt à Rege, & receperunt uxorem. Quis, quæ-
*ſo, poſt hæc ſi genua Hecteret, Deo mente adſta-
ret? Magna ſanè in ſancto Viro cordis integri-
tas. Plus tamen illum miror in tantà rerum no-
vVitate, & opum affuenti potuiſſe ita men-
tem recolligere, ut orando adhæreret Deo:
quam in ſumma rerum difficultate à Domino
non defeciſle. In Hebræo habetur: Et ora-
Oratio ſine
Sbractio- Vit Abraham ad Deum. Eleganter ſanè, ſed
e⸗ r. Chaldaica elegantius: Et oravit Abraham coram
Eatu. Deo. Meritôque addidit. Et ſanavit Deus Abhi-
rum & In. melech: & uxorem ejus. Non enim vacua di-
nziarwrn. mitti poterat Oratio,) quæ & tanto turbine fe-
licitatis ad Deum ſubſiliit, illique adſtitit. Rur-
Graiitudo ſus: Et oravit Abrahbam coram Deo. Magna vir-
erga Deum tus à Rege ditatum, non Regis meminiſſe, ſed
elgtite Dei. Ne recordatus quidem eſt Abraham Abi-
melechi: quippe qui norat optimè opes illas à
Rege quidem traditas, ſed à Deo datas. Deni-

Oliva

que, Coram Deo oravit, ne vel injuriæ me-
mor, vel memor gratiarum privatis magis ra-
tionibus traheretur, quàm Dei glorià. Deum tan-
tùm reſpexit in oratione ſuâ, illud optans, quod
Dei nomen efferret, non quòd aut antiquas Re-
gi injurias, aut recentes gratias rependeret. Ra-
rus ſanè, qui tantis affectus & probris, & be-
neficiis, cùm orat, illud duntaxat petat, quod
Deo eſt gratius. Orante autem Abrabham, ſa-
navit Deus Abimelech. Non legimus relatas Gratitude!
Regi gratias ob munera ab Abrahamo: ſed in Benefa-
qui urbanitatis elegantiæque officiis abſtinuit,
non abſtinuit à precibus. Nunc quidem ſtatuæ calics
Benefactoribus ponuntur in atris, eleganti veri.
carmine ejus in nos promerita æra marmo-
râque deprædicant: Oratio verô pro eis ra-
rò funditur, & rara. Satius ſanè eſlet orare
pro eis, quaàm de eis profuſiſſimè, nec ſine
mendaciorum locupleti manipulo perorare. Id
autem tum nos præſtare deberemus exem-
plo Abrahæ, tum ii repoſcere deberent, qui
in nos liberales ſunt. Verùm non rarô illi
gloriæ ſuæ ſerviunt, dum noſtræ proſpiciunt
egeſtati: Et nos frequenter haberi potiùs,
quam eſſe grati ſatagimus. Et pepererunt. Con-
eluſerat enim Dominus omnem vulvam domus A-
bimelech propter Saram. Ut crevit uxorum mu-
merus, decrevit, imò deſut omninò filhorum
ſyllabus. Non quot, ſed quæ tibi uxores domi vvi mpi
ſint, permagni intereſt, & Abimelech. Unius domos.
ſœminæ adventu totus uxorum grex, alias ſerti
lſſimus, ſterileſcet. Nimirum non ducta, ſed ſu- Invidiaine
blata eſt. Liceat ad noſtra vulnera alienas plagas ve eye⸗
transſerre. Abundat ille ampliſſimo foeminarum
cotu in Templo. lis ambitur, iis fulcitur, iis Sie Eocle!
& dives, & clarus eſt. Unam videt apud a- SS
lium, & invidet. Rapit eam. Non enim ille ſatbesſieae m
utpote juſtus ita eam apud ſe retinet, ac ſi cuigue jus.
uxor foret, ſed ſororis loco eam habet, aitque: „.
Nubat cui vult, tantum in domino. Quid mul- Reike.
tis? Rapitur. Veràm, 6 judiciorum Dei abyſ- vanda Pri-
ſus multa! Non ſinit Deus, ut ab ea eleémoſy- vilegis.
nas emungas; facitque, ut cæteræ repentè ſte-
rileſcrnt. Rogo, quid eſt, quod minora nunc Kruas.
dona ſuppetunt, cùm illum copioſior matro-
narum ordo circumſtet? Concluſit Deus om- Fiſcus non
nium ſinus propter unam. Reddatur Sara, ha- Gere
bet enim virum. Noli dicere; vagabatur in ai.
Templo nullum fixa conſulens Sacerdotem. So-—
ror, non uxor erat, ut ita dicam. Ita dicis, ſed
non rectè dicis. Tyrannum quidem non ha-

Alulatde
76Se.

bebat, uti eæ habent, quæ te habent: cæ-

terùm juſtus ille, etſi virum ſe nullius dicit;,
vir ejus erat. Audiebat illam, ſolabatur, erige-
bat. Denique ſi cum illo fuerit, benedicentur
per illam omnes gentes: ſi tecum fuerit, Deus
domui univerſæ maledicet. Luſimus, imò de-
ſipuimus: ſed interdum per ambages inwolu-
tum vitium felicius evolvitur, & pleraque
meliùs reteguntur, ſi allegoriarum involucris
integantur. Sileat verò is, cui abrepta Sara Tribalatio
eſt. Licèt enim Tu hoſpes ſis, & ille in Gerara ferenda.
Rex ſit, nulluſque adſit, qui coeërcere illum , hia zn
aut audeat, aut velit; Deus aget cauſam tuam, ier Cprn.
iſque qui tibi unam eripuit, plurimas exhibe- "ios.
bit, téque & ſequeſtrum pro ſe ad Deum, & Pei vols
auctum valde in terra ſua venerabitur, colet, Pa avefer.
diligétque. Quis verò ſe Deo non totum com- mari.
nttatz iun denr tanto cum honore, tantis †anverum
ptum Abrahamum? Uxor ſe- oppreſſores:
cundò rapitur, & quidem à Rege rapitur, rapi- „e;
turque ut ſoror, quod ſceleri licentiam dabat. ſeromat
Nul- tere.

Fores veræs

97

—..——,— — —

ingi
mnmn
mn,

nittin
Cre⸗

1on

e Lake
Gia ſe
iſeie

elziſ⸗
umn. .
anteli
Nigu

Nuhn
inat

ſe
ian,
nnißt
dialk.

lndcl
funle

mniuß

jer ℳ .

u.
Diinie
mianf⸗
marl.
Punmi
nſßt
hi Aℳt
ſeum
virt

in Cap. XXI. Genelſis.

Nullus in Gerara Propheta; qui Regem mo-
neret: nullus in Rege Dei timor, à quo ter-
reri poſſet. Nihilo minus rapta, & pulchra, &
ſoror habita non cognokitur: redditur: mu-

nera congeruntur. Cumque Rex cubitum iviſ-
ſet, ubi de adulterio deliberaturus maximè vi-
debatur, ibi de reddenda uxore conſihum imit.
vecationi Quid? à Deo monitus quidem eſt: ſed per
rebelles. ſomnium. Impoſturam credet, non viſionem
vir non probæ ſfidei, & morum improborum.
Surgit quidem territus, ſed ſervos convocat.
Ohſtinati. Actum eſt de Sara. Non dimittet eam, qui ta-
lium ſententias rogat. Proh Dei vim! Uno in
ſomnio dedere manus Princeps, Famulique;
& quidem interpres ſomnii nullus Daniel inter-
fuit; Sarâque dimifia eſt. Illudit prorſus Deus
Regum conatibus. Non evigilat, niſi cum na-
Vide S8. vicula mergi cœperit. Memet ipſe non capio;
Chryſo- cùm hæc expendo. Peregrinatur Sara: quis ejus
ſanm pudorem non Putet conclamatum? Advenit in
Povi- Urbem aulicam: videtur: abducitur: Regi ſi-
dentia. ſtitur: Nulla de nuptiis cum viro ſuſpicio. No-
cteſcit: cubat Rex. An non periit pudicitia
tantis obſeſſa illecebris? Somniat duriuſculum
neſcio quid Abimelech: at famulos conſulit.
Quid præſidii ab Aulicis expectandum pudori?
Non plagis maximis uti Pharao, ſed ſterilitate
damnata Regis domus, quod naturæ verti po-
terat vitio, non ſceleris. Nihilo minas Sara
redchitur, opes cumulantur. At dimittetur.
Imèò tota regio ei ad habitandum patet. Terra
coram vobis eſt, ubicumque tibi placuerit, ha-
bita. Non laileſcit Dei providentia. Secundo
ſe Abraham in periculum conjecit, ſecundò
eum Deus diſcrimini ſubduxit : & quidem
ſplendidids eum extulit relapſum, quam lap-
Zelus ſum. Divitem enim & incolam apud Abimelech
snimarà ſtabilivit opibus, gregibus; gratiaque. Nimi-
„rum juflu Duminis & ſuâ Patri exierat Patriar-
cha. Quocumque ierit, non erit intutus. Obe-
di, & fac quod vis. Qdidquid egeris, fauſtiſ-
ſimum fore ſcito, fidejuſſore Frælati, cui ſub-
deris, imperio. Rex cubans in pluma, cum
maximè profligare Pudicitiam videretur, tum
maximè ſerva. Plumæ regii thalami compedes
ſunt Imperantibus, ne ſurgant à crimine. Iis
Abimelech avolavit à volutabro, Colum ba è&

Sαα.

Corvo redditus ipſis voluptatum illecebris. Sur-

git ſiquidem è lecto, abdicaturus fœminam uxo-
ribus adnumeratam. Omnia, omnia Obedien-
tibus cooperantur in ſolatium & decus.

EX CAP. XXI. GENESIS.

Patvesfa- Et circumcidit eum oëavo die ſicut
milias. Præceperat ei Dominus.
Epi ſcopi
lmgnn D Circumciſione tale à Deo præceptum
educatéo. Abraham acceperat: Circumcidetur ex vo-
Gen. 17. bis omne maſeulinum. Ut vides, haud illi im-
10. poſitum fuit, ut propräs manibus filium vul-
Rn egn neraret. Nihilo minds id muneris non alii com-
faciat. Mittendum duxit. Non enim Pater eſt, qui fi-
Superior lii ſanctitatem delegat ſervis. Abrahamum non
curer dili- invenies rationes cum villicis ſubducentem „non
Pirie nMumerantem æra, non diſtrahentem merces:
lia, quam ilwenies autem miniſtrantem Angelis, & Fi-
rempora. liumn circumciſione initiantem. Nimirum quæ
lia. nos agimus, ille negligit; agit ille, quæ nos
. Ethica Tom. I.

6 1
hegligimus. Audiant hæc Epiſcopi „ audiant Eccleſeas
Patresfatnilias. Sicut græceperat ei Deus. Inter- Kieci ſa-
minatus fuerat Deus mortem puero incircum- Pemi ip-
ilo. Delebiuur anima Hla de popillo io. Verum as: Oe
Abraham non funeris memninit, led Præcepti. cpos con-
Non enim ideò Iſaacum Circumcidit, ut vive- ferant,
ret, ſed ne Dei Lex violaretur. Non pPoœnam; "oh verh
ſed præcipientem attendit. Non paruifle impe- er Nch⸗ 14
ranti Deo, ſuppliciorum ommium graviſſimum Bene 17e
ſupplicium eſt. Ergo quod in nato hærede 14.
primum cufavit Pater, Circumciſio fuit. Non Amme,
de Titulis, non de monilibus, non de epulis, "en m.rih
ſed de lege Cogitavit. . Scekie
Dixritque Sara: Riſum fecit mihi Deus: ſrvan.
guicumque audierit;, orridebit mihi. ,
ir itAg
LXX. Congaudebit mihi. In Chaldæo. Con- ,e,
gratulabitur mihi. Et ſervato Saræ honore, qui 4.⸗
ſanctimoniæ ejus integerrimæ debetur, excla- Cengra-
mare libet, O Congratulationis ſitim planè ui zrionis
ebriam! Prædixerat Ieus in Iiaac benedicen-d.
das omnes gentes, naſcituréôſque ex eo Reges: vang.
Sara verò horum omn'um oblita, eo enato, Inm:entis
ſtatim gratulata ſibi eſt, non tam de filio, quàm zon recta;
de futuris cum ea officiis, & gratulationibus. Amor ſai⸗
Habuit ille Concionem, ſeu Librum edidit; Eceleßa⸗
cujus lapientià mundus penè totus traducetur ,4,6
ad Chriſtum. Attamen incurioſus tantorum bo⸗- *
norum præſtolatur, qui eum in cubiculo adeant;
laudeéntque. Non quot converterit, numerat »
ſed quot ſibi gratulentur Quicumque audierit3
corridebit mibi. Porrò non Agar hoc dixit,
edito IImaele: ſed Sara poſt partum Iſaaci.
Ut diſcas, etiam ſanctiores non vanas quidem
conciones, ſed profuturas habere: verùm ſol-
licitiores de gratulatione ſunt, quàm de expreſ-
ſis ab auditoribus lachrymis. Uſque adeo fſaci-⸗
lius eſt Iſaacum parere, quàm gratulatiomum
ſitim perdere. Unus Joannes dicere potuit:
Ego vox clamantis in deſerto. Plauſuum ne me- ſoan. i4
inor quidem. 23.

Crevit tague puer, & ablacëtatus eſt.

Ablactetur puer, ſed ſi crevit. Non tempus, Tyro exes⸗
ſed ſtatura attendi debet in eo, qui ablactan- zendus,
dus eſt. Ahqui ſunt pucfi centum annorum. uoad
Alii poſt menſem viri ſant, necdum bimeſtres.
Non eàdem die ejuſdem arboris poma matureſ-.
cunt. Altero alterum tardius cConcoquitur. Ele- Eeas nos
phas, licèt belluarum maxima, poſt ſeptem aitenden-
annos Catulus eſt. Agnus verô trimulus, gregis 492.
Dux eſt. Ut plurimùm pretioſiora lentins ado- H
leſcunt, & longiori tyrocinio abſolvunt rudi „enda.
mentum ſuum. Zacchæus und die Publicanus, Suserioy,
Hoſpes, & Dilcipulus Chriſti fuit: nec un- quss eve-
quam à cœpto perfectionis itinefe deflexit. Pe- Pat.
trus verò quamdiu tyrocinium ſuum produxit; rez
modò non parcendo peccanti ſepties, modò du- Vro ꝛole⸗
bitando de naufragio coram Domino, modò zandus
Præpoſtera deſignando tabernacula in monte;
modò à Cruce Chriſtum abducendo „ modè
eum coram ancilla abnegando? Nimirum Za-
cCchæo major in Eccleſia futurus Petrus, majo-
ri quoque eguit tyrocinio. E ſeminibus vilio-
ra citiùs erumpunt: diutiùs fovet Tellus fru-
menta,; quam hordeum. Et vitis, quæ pre-
tioſiſſimum editura eſt fœtuin, cùm reliquæ
Plantarum florent, plorat: tuncque vulneratur,
cùm amygdalus vernat. Solo attactu filius vi-
duæ revocatur in vitam. Quot lachrymis, quan-
EF toque

62
téque conatu Lazarus ſepulcro excitatur! Ni-
mirum ille reddendus erat Matri, hic Chriſtum
erat ſecuturus. Tardius vita illa inſtauratur;,
quæ ad majora extenditur. Fecitque Abraham
Vroni grande convivium in die ablatctationis ejus. Non
non fAen- In exortu, ſed in ablactatione Iſaaci exulta-
dum. tuf. Haud ergo exultandum eſt tam effusè, cum
SSSõ Tyro Cœtui Religiofo nomen dat, ſed expe-
pectan- ctandum eſt tempus ablactationis ejus. Non
dus. omnes, quæ florent arbores, poma matu-
rant. Porrò quod præſtitit Abraham in filio,
præſtari deberet à nobis in iis, quæ vel pari-
mus, vel paramus nobis. Dignitatem conſecu-
tus tandem eſt. Exclamat protinus Sara, & tri-
pudiat: Dixitque Sara: Riſum fecit mihi Deus:
peliitas, Quicumque audierit, corridebit mihi. Protinus
Dignitas, infirmior animæ pars & Caro exultant, plau-
Talenia, suque illo, honoréque abrepti felicitati gratu-
de ſormi. lantur ſuæ, affiniumque triumphos verſant in
dini pnt, Mente. Verùm Abraham non exultat: potiùs
non gau- de circumcidendo Iſaaco meditatur, & gau-
dio. dium iuum differt in diem ablactationis ejus.
Filierum Novit vir prudentiſſimus, non raròô tegi toxica

Electio
ann

%½ ſub auro. Novit ſplendere primùm fulgura,
non ſden- tuIn ferire. Inter oficula Vipera concipitur, ſed

dum, parentis cæde progignitur. llluſit Davidi reg-
num, dum arriſit. Mandibula, quæ Samſoni
trophæa defixit, eum penè ſiti enecuit, glo-
riosè jactantem victorias ſuas. Natus liaac
matri riſus eſt, Patri metus. illa gaudia con-
cipit, poſtquam hæredem peperit: Hic cul-
trum parat, ut vulneret riſum ſuum; nec citò
gaudet, ut ſapientiùs gaudeat. E domo Proba-
tionis in Acadcmias tranſmiflus proficis? Scri-
bis eleganter;, acutè diſteris, feliciter peroras.
Iſaac natus eſt nobis. Verum, ſi ſapit, Supe-
rior non exultat cum Satâ, ſed cum Abrahamo
Eslicitas pendet incertus. Noli dicere. Riſum ſecit mihi

noxia. Dominus: quicumque audierit, corridebit mihi.
Cultrum potius para, quam epulum. Praſto-
TLalentz lare, quoad ablactetur infans. Neſcis enim,
T Titi quò ſit evaſura ſcientia effloreſcentis Quæ il-

um videtur Sapientia columnam effectura in
Templé Chrifſti, fortè & domo Chrifti in ſter-
quilinium projiciet infatuatum Sale acclamatæ
doctrinæ. Lucifer decore illo gemmarum tam
ſplendido dum enituit, ſorduit: ideéque luxit,
quia luxit. Nigredo illi inter ſplendores fub-
orta eſt. Quia ſtetit, cecidit. Pro Deo mili-
tans Saül, dum vicit, perüt. Salomon, quèò al-
tiùs evectus eſt, eò turpiùs corruit. An non ex-
ultandum videbatur Iraeëli, cum ex Ægypto
tantum auri avexere? Eripuere idololatris orna-
menta, quibus exculti monſtrorum aris adſta-
bant. Ita eſt. Sed quod eripuere Idololatris, in
Idolum convertére. Initium dolorum Davidis
triumphus fuit. A Rege in Gigantem immiſ-
ſus, unde favorem reportare debuit, iram Re-
gis incurrit. Mulier es, ſi rides, cum lſaac naſ-
citur. Ablactetur infans, & tum cum Abra-
hamo non infſipienter epulaberis. Noli feſtina-
re in triumphum. Petrus initio fluctus calca-
wit; ſed brevi prodigium in naufragium ver-
ſum eſt. Ubi fides triumphare cœperat, ibi pro-
ſligata eſt. Nec in Dignirate, nec in ſcientia,
nec in ſanctitate exultandum initio eſt. Agar
eb editum Iſmaëlem videbatur ſibi in domo
Abrahæ ſtabilita. Verùm propter ipſum filium
ejecta eſt. Ljice ancillam hanc, & ſilium eus.
Ubi tibi munimen felicitatis, & dignitatis in-
terpretaris, ibi latet, & adoleſcit occaſus tuus.
QuA vi ad Principis gratiam irru iſti, eàdem

Olia

ad dedecus rues. Perſpiciendum prius, quò
evadat felicitas tua. Non enim qualis ſit dignoſ-
citur, cùm naſcitur. Et quidem qui in Digni-
tate exultant, ſi de gradu ſuo in diem ablacta-
tionis, hoc eſt; mortis ſuæ convivium differ-
rent, fortè lugerent, dum gaudent. Multis ita
Dignitas, uti rhamnus illudit. Ut roſam legant
vere, imò non verè, ſpinas toto anno excolunt.
O te miſerum! Et antequam naſcatur roſa, ſpi-
nas irrigaſti: & poſtquam illa effloruerit, de-
floreſcet, ſolæque ſpinæ flori ſuperſtites expro-
brabunt tibi calamitatem tuam. Et ante, &
poſt Dignitatem transfigéris.

Diwitque Sara: Riſum fecit mihi Deus.

Prædixerat Dominus naſcituros ex Iſaac Re- Gab. 171
ges, & in Gentes per eum benedictionem pro- sα
manaturam;, mhilo minos Sara non expendens, Elecdtio

quid aliis obventurum ex filio eſſet, ſed quid Katus.

ſibi, exclamavit: Kiſum fecit mibi Deus. Uti- Felieitas

nam mulierem viri æmularemur! Ad Digni- 26iα,
tatum faſtigium evecti, ſtatim noſtri obliti, „„ hii
noſtrorum duntaxat meminimus. Duces i
Purpuratos ex Poſteritate noſtra prodituros Eeclaſta-
prævidemus ob eam, quam nacti ſumus Cel- Hieci aff-
ſitudinem; & ignari, quid nobis calamitatis am
afferat regnum, quod familiæ tantum infert r
decus, inſipienter exultamus in luctu noſtro. odiuze
Quæro: Riium fecit tibi Deus, an tuis? Pro- ſandtum.
deritne tibi, tuæque ſaluti tuus iſte Honor, an
oberit; quamquam propinquis tuis ſit non mi-
nimum profuturus? Si ſapis, non exultabis ;
horrebis potius, & totis artubus intremiſces
ſi Te perditurus eſt, qui Tuis eſt profuturus.
Sara non attendit, quid aliis proventurum eſ-
ſet à filio, ſed quid ſibi. Riſum fecit mibi Deus.
Benjamin quot Duces protulit, caput poſtre-
mæ Tribus? Tamen, quia matri necem attu-
lit, ab ea Benoni, hoc eſt, filius doloris mei
appellatus eſt. Utinam Religio quoque non
tam citò ekultaret in fihis ſuis. Proficit ille,
alius profecit? Noli gaudere. Riſum fecit ſcien- ſor vr.
tia, ſed mundo, non tibi. Si neſcis, luctum ti- „ores 5
bi, ſibi riſum nutrit ſciolus vento doctrinæ cir- parvifa-⸗
cumactus. Se ſuâque, etiam excidio tui, pro- ciant.
movere ſataget. Vellem, ut expenderemus;, an
riſum fecerit nobis Deus in Iſaaco noſtro, de
quo tam magna & prædicantur, & prædicuntur.

Taleni«

Tu veròô, qui eruditione præpolles, noli ridere. Tælenis

Nam eloquentiâ tuâ quamplurimi vivent, Tu Eve Spirds
verò peribis. Duces & Reges trahes poſt te, at“
poſt Chriſtum non ibis. Quid verò proderit mun-
dum lucrifeciſſe, ſi animæ tuæ detrimentum pa-
tiare? Diſce à Saràâ non gratulari in Iſaaco fu- Zelus
turas glorias, ſed riſum tuum. Scientia tua lſaac aniners
. 1 Sõ . zne Obe-
tuus. Si luctum tibi afferat, nonne infelix es, Sl
quamquam aliis & ſplendorem, & lucem inferat? .

Cumque vidiſſet Sara filium Agar Kgy-
tiæ ludentem ocum Haac filio ſuo,
diait ad Abraham. Ejice ancillam
hane, & filium ejus: Non enim
erit hæres filius ancillæ cum filio meo
aac.

Noli exultare in fortuna tua. Nunquam Felieitas
miſerior Agar, quàm cum fortunata eſſe co- & Digni⸗
pit. Poſtquam enim uxor Domini eſſe cœpit, n.
tunc ſervitutis incommoda perpeſſa eſt. Deni- k,
que, conepto Iſmaéle, fugit à Domina; moti.

adule

terno⸗

„ ee c—

no
i.
tu

.
S

tun

A

Tule
ſes
u.
dyiri
li⸗
1 rafe

bln
nite
ie.
it,
un.
lichig
tin
Ennt
gli

4
llie
.„4
igf⸗
1el
Ahant
Neti
iun
Ncn,

lee
edi⸗
e er
rin
Nuiſ⸗
Ant.

lennt
8
e

let
Nimm
1Ce
ſentis⸗

liig
gnit
Aalie
09 .

nnti⸗

Aulici
franandi.

Rex non
evehat
Viles.

Electio

Katus.

Ambitio-
F.
Spiritua-
lia ſtudiis
praæſeren-
da.
Studia,
vel Dig-
nitas O-
rationem
ſ. profti-
Lant,
dum pa-
rantur,
απω0üe per-
dent etida
Pe rata.
4. Reg.
24.
Tyro de
gener
n ο prefe-
ciet adul-
tus.

Filiorum

Educatio.
Paren-
tum Ex-
empla.
Patzizg
52 07
eειαααιι
Religio-
(us corde
ſactlaris.
Stadia
poſthabi-

za pietati.

Talenta

ſene Spiri

— ri-

Spiritua:
lia ſtadiés
braferen-
Aar

in Cap. XXI. Geneſis.

adulto Iſmaële, à Domina ejecta eſt. Nimi-
rum parimus nobis exilium, & verbera, cum
nobis videmur peperiſſe felicitatem noſtram.
Tu, qui delationibus fortè mendacibus, certè
non piis, Regis gratiam occupaſti, iiſdem om-
nino in præceps ageris. Iſmaël matri nocet,
non prodeſt. Porrèò illud omitti hoc loco non
debet, quod, qui matri obfuit conceptus, ena-
tus deſperatiuùs eidem nocuit. Concepto Iſma-
êle, acta eſt Agar in fugam. Non omnia li-
cent omnibus. Agar enim, ancilla optima, &
uxor peſſima. Dignitas, quæ cum quæritur, à
Deo, & Oratione nos recedere cogit, cùm e
potiti fuerimus, nocentiùs à divinis rebus ejus
causâ abducemur. Væ tibi! Si naſcatur puer,
non jam fugies, ſed fugaberis. Adeò verum eſt,
prodeſſe non poſſe matri adultum eum, qui pa-
renti exitio fuit, dum conciperetur. Quid verò
eſt, quod nomen Iſmaslis reticetur, cùm ejus
recenſetur vitium, & matris nomen propala-
tur? Filium Agar Aigyptiæ ludentem cum Haac.
Nimirum filiorum crimina manant à parenti-
bus, & ramnorum ſterilitas radicibus imputa-
tur. Ideò Iſaac nominatur, Iſmaël non nomi-
natur: quia quod luſerit Iſaac, non à matre,
ſed à ſe habuit: Iſinaélis vero pervicacia tota
redundat in parentem, quia ab ea defluxit in
filium. Sic cùm Sedeciæ narrare incipit Sacra
Scriptura flagitia: Undecim annis regnavit in
Jeruſalem. Nomen matris ejus erat Amital, klia
Teremiæ. Filium Agar Koyptiæ. Cur gyptia
dicitur Agar? Exprobratur illi non ortus igno-
bilis, ſed amor nimius in patriam. Licèt diu
fuerit in domo Abrahæ, licèt ei filium pepere-
rit, corde tamen non aberat, unde Corpore exu-
labat. Ludus ergo Iimasélis Agari im putatur
E..ꝗgyptiæ, hoc eſt, quæ dum obliviſci ME.gypti
neſcit, magiſtra facta eſt iniquitatis. Eſiee an-
cillam hanc, & flium ejus. Cur? Ludit Ancil-
læ filius cum Iſaac. Nimirum, ſi ſcientiæ amor
non quaſi vernaculus ſerviat, ſed & ſuppar lu-
dat cum ſtudio Pietatis, actum eſt de Rehgio-
ne. Sint ſimul hi duo amores in domo Abrahæ,
ſed non ſe exæquet ſcientia charitati. Nam ſi
luſerit illa cum hac, ex * quo de hæreditate
contendent. Illud autem Superiores intelligant,
niſi ejiciatur cum filio mater, Iſaacum hæredi-
tatem in domo Patris non initurum. Non enim
erit hæres ſilius ancillæ cum filio meo Waaç. Re-
moveatur à ſtudis, qui parem fecit Pietati ſcien-
tiam. Dura accepit hoe Abraham pro filio ſuo.
Quid miriun ſi duriuſculum nobis videatur
ſcientiam parvi facere, quando adeò durum vi-
ſum hoc eſt & Abrahæ. Cui dixit Deus: Non
tibi videatur aſperum ſuper puero,
cilla tud: Omnia quæ dixerit tibi Sara, audi vo-
em ejus quta in Iſaac vocabitur tibi ſemen. Au-
diant Superiores, & audeant. Quid nobis cum
ſcientiàâ? Hæreditas & ſpes noſtra Pietati, non
Philoſophiæ promiſſa eſt. Crevit Societas in
ſinu Charitatis, non quidem ineruditæ, ſed
quæ ſapientiam velut ancillam poſt ſe trahe-
ret, non veròô ſequeretur ut Dominam. Uti-
nam hoc ſœculo ludat tantum cum Iſaaco Iſ-

maël. Utinam adſu Sara, quæ hoc ſpectet,

quæ clamet, quæ ludum damnet. Vertun ego
intueor plurimos ſcientiæ applaudere: Rari
admodum explorant, an Pietati illudatur, dum
cum ea ludit Poëſis. Porrò hac in re non Abra-
bæ ſtandum ſententi4 eſt, ſed Sarai. Hoc eſt,
Præfecti rebus ſpiritualhibus Viri id perſpica-
ciùs interdum norunt, quaàm Superiores. lis
Ethicæ Tom. I.

Luper an-

ſed proturbandos cenſuit.

. 7

63

enim uterque filius eſt, tum Iſaac, tum Iſma-
el: illis werò ſolus Iſaac pro filio eſt. Durrexit
itaque Abraham mans, &' tollens panem, &.
urem aqugx, impoſuit ſcapulæ ejus, 1radiditque
Puerum, & dimiſit euzm. Dimictuntur interdum
ex uno Collegio in aliud, qui Iſmaeëlis vices
agentes, illudunt Iſaaco; quique ſcientia ſu
regularem diſciplinam labefactant. Sed tanto
cum honore aliò mittuntur, ut non erraſſe, ſed
domum ſanctificaſſe putentur. Nemo intelli-
git eos dare poznas; præmium potius recepiſ-
ſe creduntur. Studiis Præficiuntur, Superio-
res etiam creantur. An hoc dimitti eſt? Intue-
re Agar ab Abrahamo emiſſam. Tantum aquæ
& panis ſecum bajulat, quantum ſatis eſſet ad
producendam non vitam, ſed ponam. Ludi-
mus, cùm illuſorem ab Iſaaco mititus ſejungi-
mus. Vidi prævaricantes, & tabeſeebam. Scelus,
miſi ſpectetur, non tabefacit zelantes. & acuero
ut fulgur gladium meum; & arripuerit judicium
manis mea. Quid efficies? Inebriabo Jagittas
meas ſanguine: & gladius meus devorabit car-
nes. En quo modo non pungit, ſed contrucidat
gladius Dei hoſtes Dei. CGimque vidiſſet Sara
Rklinn Agar Dgyptic ludentem cum Maac filio
Juo. Diu forté illuſerat Iſmaël Iſaaco, & ta-
men è tam copioſa numeroſâque familia ancil-
larum, ſervorum, ae pædagogorum, nec vel
unus Matrem aut Patrem de luſu monuit. Nilſi
Sara colluſorem ſuiſmet oculis deprehendiſlet,
& diu illuſum eſſet hæredi, nec è domo lues
abacta eſſet. Noli Vicariis, noli Proregibus,
noli fidere Pædagogis. Vel ad te crimina, quæ
vident, non deferent: vel quæ vident crimina,

ludum efſe putabunt non ſcelus. Vidit Dami-

As, & ad iracundiam concitatus eſt. Etiam
Deus more noſtro loqui dignatus, Probat faci-
norum nos fore vindices, ſi ea attendamus. Ocu-
los aperi, & videbis abominanda. Quod emi-
nus tum Levita, tum Sacerdos deſpicit, vel Sa-
maritanus curat, ſi accedat, & ſpectet. Sama-
ritanus autem quidam venit ſecus eum. Et ap-
Propians alligavit vulnera ejus. Levita vidit ja-
centem, ſed quia eminus vidit, non ſeminecem
credidit, ſed ſemiſomnem, ideéque præteriit.
Reſiſte quæſo, non dormit puella; ſed mortua
eſt. Accedite, non recedite. Lazarus jam foœ-
tet quatriduanus, & tu, ſi non Propiùs accedas,
dices: Lazarus amicus noſter dormit. Tu explo-
rator eſto domus, & regni tui: alioquin & lu-
det cum Iſaaco Iſmael, & tibi illudetur. Quam-
quam non ita facilè crediderim, in domo & nu-
merosâ & religiosâ ne unum quidem fuiſſe,
qui ad Saram nugas Iſmaeélis retulerit. Retule-
re, ut credo, plures. Sed relatum ſcelus, miſi
oculis ſubjiciatur, & ſegnius ad ultionem irri-

Sever⸗=
tas.

Rzx, Pa-
terfami.
ent
Superior
invigi-
lent, ag
per ſe re-
gant.
Pfſ. 1I.
158.
Deut. 32

Rex ren
Aat.

Superioy
in vigilet

Deut. 32.

Luc. 10.

Joan: I1
IIe.

tat animum, & ludus creditur. Quæ non ſemel Superior
certior reddita de ludo puerorum, dixerat; Frigidus

Quid agamus? Pueri & fratres ſunt. Simplici-
ter inſaniunt. .tati danda eſt aliqua venia, &
candori. Ut ludum vidit, enimveròô exarſit il-
licòô, Ppuerumque, matrémque non monendos »
Ecce loquentur in ore
uo, & gladius in labiis eorum: quoniam quis
audivit. Dum nullus attendit, nulluſque au-
dit, hnguæ vertuntur in enſes, & paſſim aut
vibrantur blaſphemiæ, aut zizania ſeminan-
tur. Superiorum nimis frigida patientia ex-
candeſceret vehementer, ſi ludos eos intuere-
tur, quos, dum audit ludos eſſe, quaſi luden-
do ſugillat. Blandiuſculè colloquumtur inter
ſe illi. Alius mulierem humaniùs ſalutat. Quid
. E 2 hæg,

ad pœnas.
Severi-
tas.

64 Oliva

hæc, inquirunt, niſi ludus ſunt? Ita. Ludus
ſum, ſed non videnti. Si enim videres, quam
indecorè ſibi blandiantur; quàm non pudicè in-
viſatur ſœmina, eò parciùs candore ſuffus4, quò
liberalius perfuſa ceruſsi, clamares proditores
Religionis, quos colluſores credis. Ejice ancil-
lam & filium ejus. Non ſemel à fratribus certior
factus fuerat Noë, niſi fallor, de audacia Cha-
mi. Verum tunc tantum maledixit ei, cùm ejus
non audivit modò, ſed & paſſus eſt proterviam.
Angeli cum de Sodomis locuti ſunt ad Abra-
ham, vix ſe eos deleturos dixerunt. At ubi So-
domis fuere, & adfuere flagitiis, tum enimve-
rô aſtra in ignem verterunt. Igitur Dominus
pluit ſuper Sodomam & Gomorrbam ſulphur &
ignem à Domino de cœlo. Certè ante nunquam
de delenda urbe per ignem locuti ſunt. Ejice
ancillam hane, & filiun ejus. Quam ob rem
ejicitur ancilla? IIia non luſit; luſit cum Iſaaco
Iſinaël. Is extrudatur, illa ſervetur. Pellatur
& ipſa, ne revocetur Iſmaëél. Si enim domi
Agar manſiſſet, poſt breye tempus expulſo fi-
lio mater veniam impetraſſet. Vitia niſi peni-
Moriif- tùs exſcindantur, repullulant. Abſalom expelli
nhh⸗ Potuit, ſed mutari non potuit. Putata auda-
paſſio- cia ejus feraciùs germinavit. Unus Cham ex
en impiis ſuperſtes in cataclyſino, ſcelus & inſtau-
ravit in mundo, & propagavit. Radix una to-
tam arborem reparat. Cum matre puer elimi-
nandus eſt: nihil relinquatur, à quo poſſit ſce-
lus revocari. Duæ è& Sodomis eductæ ſunt fœ-
minæ, & quidem viri juſti filiæ. Statim exci-
tarunt in monte Sodomas. Verbo: fœdiora
emerſere monſtra fumante, quàm luxuriante So-
dom. Juſtus ſcortatur filiabus circumdatus.
Moab & Ammon prodiere, deletis Sodomis.
Ejice ancillam hanc, & flium ejus. Cur? Num
ulneratus eſt ab Iſmaële Iſaac? Ludunt ſimul.
Ob hoc eſiciendum eum cum matre clamo. Me-
lius nobiſcum ageret ſæviendo, quam ludendo.
Actum eſt de domo Abrahæ, ſi pares ſunt, ſi-
mulque ludunt Iſmaël & Iſaac. Væ cordi illi,
in quo vel Aula, vel Gloria ſe exæquat Pietati.
Si Vanitas inſultaret Humihtati, ſi Spiritum op-
primeret Caro, ſpes foret;, ut aliquando qui
ſervit Paſſionibus, reſipiſceret. At cùm blan-
diatur Religioni Superbia, hæreditas dividitur
& perit. Putat enim Ambitioſus ſecum non ma-
lè agi, quòd Potentibus ita mancipetur, ut à
Deo non recedat. O te miſerum! Non perci-
pis ſummam Arcæ injuriam eſſe, ſi locetur cum
Dagon. Cùm videritis Abominationem & Tem-
plum, tunc utrumque excidatur. Quævis gut-
tula Venenmi infuſa cordi illud inficit, quamvis
natet in melle.

ECen. 19.

Serv zye
duobus.
Tepidi
Aulici.

Quæ cùm abiiſſet, errabat in ſolitudine

Berſabee. Cumque conſumpta eſer
aqua in utre, abjecit puerum ſubter
unam arborem quæ ibi erat. Dixit
enim: Non videbo puerum morientem:
& ſedens contrà, levavit vocem ſuam,

& Revit.

Noli dicere, Dimiſſus & domo Chriſti non
moriar, ſed vivam, & narrabo opera Domi-
ni. Vivitur etiam extra tabernacula Abrahæ.
Vivitur procul ab Abrahamo: at id non eve-
nit filüs Abrahæ. En Iſmael moritur, ſubter
unam arborem. Dimiſſa Agar non urbes adut,
ſed errare coœpit in deſerto. Neo tu, cum

Apoſtata

exieris & domo juſtitiæ, juſtos convenies. Er-
rabis illicè, & peribis. Sapientia, quam tibi
comparaſti; Amici, quos conciliaſti tibi; Dy-
naſtæ „quibus es blanditus, aut te deſerent, aut
tibi non proderunt. Celebris totà Urbe Con-
cionator, qui lachrymas ex audientibus eliqua-
bat, qui Primoribus Vaticani Palatii pergratus
vixerat, qui Templa, quoquò migraret, com-
plebat frequentiſſimo populo, ubi Societatem
deſeruit, ſpretus Romæ vixit, nullo penituùs aut
rariſſimo, viliſſimôque auditore, ſi loqueretur,
ſi verò ſileret, ne reſalutatus quidem, egentif-
ſimus rerum omnium altero brevi orbatus ocu-
lo, cito vitam abſolvit. Uſque adeò, qui ſibi
fortunam perſuaſerat ampliſſimam, ſi Abrahæ
domo abiret, erravit indigus in eremo, panni
paniſque indigus. Neque verò fidas annonæ
ſpirituali, quam avexiſti & Monaſterio. Scio
enim & tibi optima ſuaſiſſe Superiores, téque
præclara ſpopondiſſe. Verùm Imaelem citò &
Panis & Aqua defecit. Mihi crede, paſſim
vivunt innumeri longè poſiti ab Abraham. Iſ-
maël omminò non vivit. Initio quidem, etſi
non vino, aquâ ſaltem ſitim reſtinguis. Licèt
non alaris butyro, pane tamen velceris. Ve-
rùm hæc te quoque annona deſtituet. Non
modò non orabis, ſed nec peccata tua confite-
beris. Et hæc quidem obvenêre expulſo. Quæ
porrò profugum manent ſupplicia? Ejectus,
inquam, ob ludum, & errat in deſerto, &
perit. In quæ, rogo, incurret incommoda pro-
jectus ob flagitia; vel, ut liberius peccet, trans-
fuga? Neque illud omitti poteſt. Moriturus
jam jam filius eſt. Quid præſtat mater? Ab-
jecit eum. Iſmaël autem non puer, ſed ado-
leſcens jam erat. Luſerat, & ita luſerat, ut & Mors ſa-
Saræ, & Dei ſententiâ ablegari debuerit: ta- ularium.
men mater, quæ ſancti viri uxor fuerat, mo-
riturum filium ne monet quidem, ut poeniteat.
Væ morienti procul ab Abraham. Abjicitur à Parentes
matre filius in morte, non confortatur. Cum "oν,
gravius diſcrimen inſtat & animæ, & carnis, are:
tunc deſerimur. Ludere eum Agar docuit, ſed Chrif
mori non docet. Quamdiu ſpes vitæ fuit, fi- zm.
lium fovit. Cum deficere incœpit, projecit
eum. Levavit vocem ſuam, & flevit. Exaudi-
vit autem Deus vocem pueri. Mater plorat, & Tribala-
filius exauditur? Nimirum grandior afflictionis, tio Oratie
quàm Orationis vox eſt. Audivit Deus non N.
lachrymas parentis, ſed patientis æſtum. JSur-
ge, tolle puerum, & tene manum illius: quiz in
gentem magnam faciam eum. Proh dolor! An- Felicitas
gelus & colo eſt, qui felicitatem nunciat. Et emper
quæ tandem felicitas eſt? Ex qua portenta pe- "oiοa.
nè omnia emerſere: ob quam & Iſmael rebella-
vit à Deo, & Iſmaëlitæ Ifraeëli infeſti facti ſunt.
O venenatas felicitatis delicias! Ne illi quidem pacationi
Felicitati fidendum eſt, quam & lachrymæ im- rebelles.
petrant, & Angelus nunciat, & Deus expor-
rigit. I nunc, & gloriare procul à domo
Abrahæ fortunas tuas exaugeri. Licèt tibi & Apaſtaté
Coœlo felicitas ſeratur cultore Angelo, & Deo bpremori.
protectore, noli eſſe ſecurus. Et ſi Angelus
tibi, uti Agari dixerit: Noli timere: adhuc
time. In exitium Iſmaëlis ea quoque felicitas
recidit, quam Angelus ſecuram fecerat, dicens:
Noli timere. quâmque nunciatam miracula ſta-
tim novi fontis ſubſecuta ſunt. Quò quæio
malis artibus conquiſita Fortuna evadet, ſi ea
quoque ſors exitio eſt, quæ inter lachrymas, .
prodigia, viſiones, & Domini miſericordias .
adolevit? Exaudivit enim Deus vocem buen de Hezga.
oco

2 —

— —— —

4

pa

Dei
talit

dern

Durf

Menſe
Nlarun.

Darentk
n4.
varil
n
inf.
en.

Libde
iCnir

4

Elii
oris

ulin
nlile⸗

jmgte

in Cap. XXI. Geneſis.

Saperior loco in g740 eſt. S1 puerum exaudivit, cur ma-
conſulen- trem alloquitur, matri felicitatem nunciat, fon-
Saa: tem indicat matri? Ut nimmrum Parentes co-
Okedien- lendos eſſe diſcamus. Voluit Deus vitam fi-
a erd, lio ſuppeditare ob preces ejus, ſed per matrem.
2. 5 n. Etiam ſi Te Deus audiat, tamen, ſine paren-
Talentis, te, Dei beneficio non frueris. Aperuitque ocu-
Parentes los ejus Deus: quæ videns puteum aquæ, abiit,
coli detèt. & implevit utrem, deditque puero bibere. Quam
procul à faſtu ſunt Dei munera! Ploranti
Agari apparet Angelus, cumque eam ſoletur,
nihil tamen aflerit, quo ſibi eam devinciat.
udifſe ſe affirmat, non eam, ſed puerum:
fontémque aperit quidem, ſed eum non de-
Lapſ monſtrat. Cùm jam evanuiſſet ille, oculis Agar
zlamjs- fons patuit. O liberalem Angelorum liberali-
vevdt. catem! O hominum nunquam gratioſa benefi-
Se d- cia! Quod enim non raro alterius intuitu al-
pribree teri conferimus, ejus nos tantum memores
zione o- fuiſſe mentimur. Ut nihil ſibi Agar debeat,
cultaſint, teſtatur Angelus datum à ſe id eſie lachrymis
non ejus, ſed filii. Nos ſi calicem frigidæ exhi-
beremus, oſtentaremus illum Parenti centies:
Fontem Angelus aperit, non indicat. Aperuit-
que oculos ejus Deus: quæ videns puteum aquæ,
abiit, & implevit utrem, deditque puero bibere.

Deſla-. Non ait Fontem apertum fuiſſe, ſed oculum.
ne. (Juid ploras, Agar? quid torqueris? Non de-
Iugum eſt, quam cupis, aqua: ſed dolore obtenebra-
6hriki tus oculus tuus opes ſuas non perſpicit. En pu-
7e. 3* tcus juxta te eſt: ſed tu juxta illum non es. Fle-

Religio tuum undæ undas tegunt. Haurires aquam, Ii
eur etiam non funderes. Quam ſæpè, quæ nobis in ſoli-
ſapit A- tudine præſto ſunt, deeſſe querimur? Si non
acgn turbareris, non ſitires. Adeſt, ſed tibi puteus
,„,⸗ non patet. Quam autem humana in filium ma-
Lezitia ter! Ut puteum vidit, ſtatim utrem filio de-
Eiritua. ferendum implevit aquâ. Sui immemor, non
. pibit, ſed nato conſuluit. Utinam qui ſe cre-
Superio dunt Abrahamos, vel Agarem imitarentur;,

3 ſuaas ne- .. . ſi .
7eſitates quæ aquam nacta, filii meminit, ſui non me-
paſiha- init. Quæ videns puteum aqux. Cur Deus,

bes ne- ſi aquam illam tunc primùm eduxit in eremo,
Hitati- non & fonte ſcaturire, ſed ſtagnare in puteo vo-
ur ſeo- luit? Nimirum procul à domo Abrahæ nihil
Religio- gratuitum, nihil ſine labore eſt. Etiam cum è
nis felici- Colo aqua ſuppeditatur, non ſcatet ſed hauri-
tas tur. Vel certé, ut intelligamus conjungendam
Gratie hominis eſſe induſtriam cum Dei gratid. Aqua
8- Præſto eſt, ſed in puteo. Si haurias, ſitim ex-
tingues. Quamquam id fortè pleniorem Dei
miſericordiam in ancillam comprobat. Et ape-
ruit Deus oculos ejus, & vidit puteum aquæ vi-
vw. ex LXX. In puteo, non è fonte ſcatere
Dei lite- aquam Dominus juſſit. Ut ſcilicet, & præſto
ralitas. eſſet, quo ſiti ſubveniretur, nec decurrentis un-
dæ eluvione regio illa obrueretur, aquarúm-
que ſtagnantium inclementià cœlum corrum-
peretur. Planè Dei beneficia novis ſemper be-
Serviv, neficiis cumulantur. Aqua exhibetur, eâque
Deofelix. viwa, indeficiens, quæque & ſiti opem ferat,
& damnum regioni non inferat. Nec effodien-
da tellus eſt, ut puteus refodiatur; ultro tibi
unda in puteo 'ſcatet. Oculis tantùm uti debes,
ut fruare beneficentià Domini. Nec Deus pom-
pam exhibet, cùm aquam educit. Ne loqui-
tur quidem: reſpicis, & puteus adeſt. Moſes

antequam & petra undas exprimeret, populum

increpuit, virgam exeruit, ſilicem percuflit.
Deus ſilet, & unda erumpit. Præſtat ſanè Deo
ſervire, quàm mundo. Diu loquitur, diu glo-
riatur mundus, antequam ſtillam propinet: &
Ethicæ Tom. I.

65

quidem nobis effodiendus eſt puteus, in quo
aqua ſi ſcatet, viva non eſt. Vix enim ſcatu-
rit, cùm aret. Levavit vocem ſuam & levit.
Exaudivit autem Deus vocem pueri. Mater plo- Ovaiio
rat, & filius exauditur. Cur? Nimirum con- non exau-
ſtantins calamitatem filius tulit, quàm mater. dita.
Fleviſſe non legitur, ſed ſitüſſe Iſmaél. Diſpli- Dei vo-
cet procul dubio vox illa Deo, quam ejulatus luntati
& ululatus cordis vel deſperantis, vel *grius confor-
Patiemis erumnam emittit. Quæ plorat mater, vari.
non auditur; filius exauditur, qui ſitit, nec lu- Tribula-
X 1. Lionis rer
get. Vel certè dicamus, Agar levaſſe vocem, megiuz,
ſed puerum exauditum: Quôd matris vox ſola
fuerit oratio Iſmaëlis. Non enim vel moriens Oledien-
puer aliquid petere etiam a Deo auſus eſt, niſi zia tanta,
matris voce. Domine, dicebat puer, mater & taare
adeſt; ideò, quid petam, neſcio. Quod illa ge- den Ssn-
mendo poſtulat, hoc ego ſperando præſtolor. Tag ,
Ego matrem, Tu matrem reſpice. Cor ego 1l- deber, "⸗
lius ſum, illa lingua mea eſt. Non poteſt filius neqaidem
coram matre aliquid optare, ſine matre. Si vis ½ De
me exaudire, illam audi. Et fuit cum eo: qui adegetd
. . . . Velimus
crevit, & moratus eſt in ſolitudine, faëlitſque eſt Ene eo.
Juvenis ſagittarius. Vix fons pPatuit, cùm illico Parenre⸗
ærumnarum; quas paſſi erant in eremo, obliti, coli debet.
ibidem conſiſtunt. O miſeri! Nonne paulò an- Mundi
te uſque ad portas mortis deducti eſtis? Cur S.A
non receditis? Nimirum periculorum memo-
riam umbra quævis felicitatis abradit. Non
quid perpeſſi ſint, nec quid pati poſſint, atten-
dunt ; ſed eàa, quæ ſcaturiit, aquâ dehniti, de Apare.
reditu ad domum Abrahæ conſilium deponunt.
Digreſſis è juſtorum Cœtu mundus primò hor-
ret. Vix aqua manat, cùm placidiſſime in eo
manent. Si liceat ſemel in menſe Euchariſtiâ
frui, delicias ſibi ſuppetere in aula putant. Qui-
bus olim nectar non ſatis erat, hauſta non ſine
labore è& puteo aqua ſatis eſt. Sed fallimini:
Aqua fortè deerit, vel ſi illa non deerit, uxo- Apoſtata.
ris certé E.Ægyptiæ mancipium fies, & ſagittas
tractabis. FHabitavitque in deſerto Pharan, &
accepit illi mater ſua uxorem de terra . gypti.
En quo modo procul eſſe non potes à domo
Abrahæ, quin .gyptiæ conjungaris. Etiam-
ſi non deſcendas in gyptum, ad te gyp-
tus aſcendet. In mundo eſſe non licet, quin
mundanis & curis, & vitiis impliceris. ¶ͤ.gro-
taſti, penurià laboraſti, Angelus ſubvenit, pro-
cul ab Ægypto conſtitiſti. Noli eſſe ſecurus.
Vaticinor. Ægyptiam non videbis tantùm,
non tantùm amabis, nec ſemel cum ea eris,
duces quoque & una eris cum illa Caro. Et
quidem ad hæc devenies, etiam poſtiquam Deus
tecum fuerit. Ubi enim nos habemus: Er fuit
cum eo. In Hebræo habetur: Et fuit Deus
cum puero, & crev'it, & habitzvit in deſerto.
Verùm procul ab Abraham, ſub Dei tutela
educatus puer procul ab urbibus, & aquâ An-
gelico prodigio eductâ enutritus, tandem .-
gyptiam deſponſavit, Iſmasël evaſit, ſagittarius
fuit, Iſmaeélitas peperit. Tot bona non pro-
fuêre profugo à domo Abrahæ. Æquè Iſ-
maël ac Joannes in eremo iuere pueri: & cum
Joanne quidem manus tantùm Domini, cum
Iſmaële tota Domini majeſtas fuit. Illum lo- Paren-
cuſtæ paverunt: hunc Angelus potavit. Verum is odium
alter Joannes, alter Iſmaël evaſit. Alter Po- ſandtum.
nitentiam prædicavit, alter ſcelera propugna- a 6.
vit. Alter Virginitatem tutatus eſt; alter .Æ- deſt. Brer
gyptiæ immiſtus eſt. Unde quæſo diſcrimen
tantum in tanta educatorum paritate? Ni-
mirum cum Iſmaële Mater affuit in eremo;
*2 Joannes

66

Joannes procul vixit à parentibus. Uſque adeò
noxium eſt parentum contubermium, ut edu-
catus in eremo puer à Deo evaſerit Iſmaéël;
quia habitavit cum matre. Niſi mavis dicere,
exulanti a ſinu Abrahæ nec aquam ſalutarem,
nec mortis luctam, nec eremi iolitudinem, nec
Dei pre- Dei præſentiam prodeſſe potuiſſe. Et fuit Deus

ena. cum puero, & erevit, & habitavit in deſerto, &
fuit jaculator ſagittarius. Quid profuit Iſmmaeli,
quòd Deus fuerit cum ipſo, quando ipſe cum
Gratiæ

“ Deo non fuit? Quèô tandem evaſit Dei præ-
agng, ſenti confortata pueritia? Fuit ſagittarius.
Satis erat ad hanc ediſcendam artem Cyclopi
Locus convixiſle. Nimirum non ſufficit Domini gra-
Tn er „tia, mii cum ea adlabores. Et qui in domo
Abrahzæ cum Iſaaco probus eſſe non potuit,
HD Deo comite, in eremo didicit feritatem. Nec
e ,, Oraſſe unquam, nec coœlum ſuſpexiſſe fertur.
vita. Hæc duo de ipio perhibentur;, videlicet, ſa-
gittas jeciſſe, & aſciviſſe uxorem. Er fuit
e Zian Deus cum puero, & crevit. Quid tumes? Deo,
Perbtat. inquit, plenum me ſentio. A dextris mihi
eſt; ubique mihi blanditur. Planè mecum eſt
Deipre- Deus. Cedo. Deus tecum eſt; ſed incertum
Pntis ve- eſt, an Tu cum Deo ſis. Fuit Deus cum Iſ-
maruz. Maeële; ſed cum Deo Iſmaéël non fuit. Fuit
Eiumili- Deus cum Dagon; ſed ut labefactaret illud.
zas in per- Epulatus eſt cum Chriſto Simeon: ſed mur-

fecdtis. muravit. Satius eſt, ſi Tu cum Deo ſis, quam
4, ſi ille ſit tecum. Magdalena plus arſit, abſen-
Putte- te Chriſto. Sponſa, quæ adſtanti ante fores

iones tu- Sponſo pedes ſuos antetulit, eo digreſſo, ex-
tiores æſtuavit ardentius, quæſivit amantius, feliciùs

Junt, complexa eſt. Nicut Malus inter ligna ſylvarum
quàm Dileæctus conſtitit. Illa permanſere in ſterilitate
Conſola-

i ,„ ſua, quamquam ipſe floreret, & adeſſet illis.
Dei. Aſtitit Kegina à dextris tuis. Illicò additur: In
Cant. 2.3. veſtitu deaurato. Adeſto tu Deo, ut fulgeas.
Plal. 44. Ejice ancillam hanc, & filium ejus. Miror in
eatef. * fœmina duo. Alterum, quod non eſiciendos
as,i. eos duxit, niſi poſtiquam ſuis ipſa oculis nugas
„nisa. Iimaélis aſpexit. Alterum, quod non ipſa illos
Saperior ejecit, ſed marito id reſervavit. Quæ, rogo,
tardus ſit ſœminarum, aut non credit delatoribus; aut
ad pœnas., tantam defert viro reverentiam, ut ancillam

o, mo- abſque eo dimittere vereatur?
ret, ſed .
mario Eodem tempore dixit Abimelech, & Phi-
Pe. col Princeps exercitus ejus ad Abra-
ham: Deus tecum eſt in univerſis
quæ agis. Jura ergo per Deum, ne
noceas mihi, & poſteris meis.
Eodem tempore. Quonam? Cum expulit
Iſmaélem. Audin? Tunc, cum deſpici Abra-
Religioß ham potuit, timeri cœpit, vel à Regibus. Cer-
zn prss: te ſi Abrahæ potentia extimeſcenda unquam
ejiciendi. fuit, tunc certé cùm gemino hærede vallare-

in Tepè. pavori non fuit: timeri cœpit, poſtquam alte-
es ro hærede grandiori, & bellicoſiore orbatus
ſine Spiri- eſt. Cur ille non expellitur, qui Egyptum
eu. ſpirat & Iſaaco illudit? Pollet ingenio, gene-
Perſecu- re, auctoritate. Periret fulcimen Domus, ſi
tzionis re- eo careremus. Immo tum maximè & venera-

medium, : .
non fons tiomi erimus & amori, ſi in eremom ludentem

eſt, ſeve- amandabimus. Pluris fiemus eo ablegato, quam,

ritas in in ſpem Sapientiæ, domi retento. Abraham
Tepidos., timeri coepit, poſtquam cum impubere S& im-
belli Iſaaco ſenex remanlit.

Oliva

tur, Iſmaële & Iſaaco; quorum alter pientiſ-
Severitas ſimus, alter bellicoſus habebatur. Verùm tunc

Incuſſit juſtitia

reverentiam, quam armatus Iſmaël non incuſ-
ſiſſet. Ne, quæſo, ob vanos metus domi Iſ-
maël reſideat. Gedeon & vilioribus ſeptus mi-
litibus, & armis omninò deſtitutus triumpha-
wit non ferro, ſed teſtà. Rejecit haſtam Da-
vid, & ſaxo vicit. Mandibula aſimi victoriam
Samſom peperit. Potens eſt Deus de lapidi-
bus ſuſcitare flios Abrahæ. Malo exinaniri

domum, quam Iſmaelem ludentem retinere.

Jeremias loqui neicius ſuper regna conſtitue-
tur. Amos inter aratra prophetabit. Si opus
fuerit, jumentum vaticinabitur. Nemini pa-
reatur, & Dominus, ſi opus fuerit, Saulum
traducet ad Eccleſiam, & convertet in Pau-
lum. Reprobato Saule, ſtatim inunctus eſt Re dar.
David. Eodem tempore dixit Abimelech, &. Pinter
Phicol Princeps exercitus ejus. Nota Ducis & Led regat
Domirmi concordiam. Non ait,; Dixere, ſed; ipſe.
Dixit. Et quidem, non dixit Phicol & Abi- Anliei
melech, ut evenit non rarò, Principibus ſuo- Fenaad.
rum conſilis adhærentibus; ſed dixit Abime- .
lech & Phicol. Rex præcedit, Phicol ſequi-
tur. Nec præcedit in inceſſu, hoc enim aulici
primarii facilè Principi concedunt, ſed in con-
ſilio. Dixit Abimelech. Non tantùm præeun-
tem honoris causi Principem ſuum Phicol ſe-
quitur, ſed etiam agentem de fœdere comita-
tur. Quanta verò æquitas, modeſtia, & reli-
gio in Abimelech! Mira ſanè, & ad miracu-
lum uſque admiranda æquitas. Naſcentem A- Politica
brahæ potentiam videt, & prævidet etiam ſuis veræ.
viribus ſuperiorem fore: nec tamen aut clancu- 2 idia
lum interficiendum, aut dolosè circumvenien- “ S
5 Aulici
dum, aut ablegandum honorificè curat; ſed invidi.
humaniſſimè convenit Senem, rogat, ſe illi Rer &
ſubmittit, ſuâque commendat. Quis, rogo, Supeio-
non dico Principum, ſed Pra ſulum advenam in on in di-
regno ſuo exæquandum ſibi prævidet, & pati-
tur? Quanta modeſtia, ut non evocarit;, ſed uni,.
Senem Princeps adierit? Inveni, ſi potes, pa- Rex affa-
rem Abimelecho, non dico Regem, non dico b'lis ſit, &
Ducem, non Præſulem; ſed Abbatem. Sidera Humilis.
fixa Primores ſunt; eos etiam evocant, quibus
indigent, nec niſi tardè, & cum faſtidio admit-
tunt. Religio porrò quanta! Timet ſibi ab Abra-
hamo; timet ſuis, timet poſteris ſuis; non ta-
men obſides petit, non apud ſe eſſe jubet, non
Himites fundis ejus præſcribit. Jura, inguit, per Superior
Deum, ne noceas mihi. Plus fidei reponit in ju- amore, &
rejurando, quàm in obſide. Deus tecum eſt in eligione,
univerſis, quæ agis. Non vafriciei felicitatem Fate na.
advenæ, ſed Deo, imputat. Utinam in coœno- bar.
biis invidentia dediſceret querelas ſuas, exem-
plo Abimelechi pudore ſuffuſa. Creſcat aliquis, Invidia
& cæteris paulò altius eminere incipiat, vi- inter
deas illicò clamari undique, Principum favo- uales
re, adulationibus, artihcis faſtigium erexiſle ale nec
ſuum. Nullum audies dicentem, Deus cum il- in eœno-
lo eſt. Diſcat Monachus vel ab Abimelech, bin.
Deo „ non malis artibus tribuere felicitatem fra-
trIS. Dixitque Abrahbam eég jurabo. LEt incre- Auliei
pavit Abimelech Ppropter puteum aquæ, quem franandi.
vi abſtulerant ſervi ejus. Huc, huc Eccleſiæ Pica Zu-
Præſules. Audite Abrahamum, ſi me ſpernitis. riſdictio.
Abraham Regis gratiam nec ſpernit, nec ti- Humani
met. Obſequitur, ſed increpat. Annuit peten- imores.
ti, ſed ſua repetit. Et primò quidem non pro- Bie erie
pria exponit, ſed regiæ voluntati ſe facturum Rargi,
ſatis ſpondet. Ego jurabo. Et inerepavit Abime- ebs ſe⸗
lech. Aliqui Principibus omnia concedunt; alii quantur
in omnibus reluctantur. Abraham primò aſſen- Principi-
titur Regi; tum à rege ſibi petit ſatisfieri. Nec α.
ſaxeos;

Eeccleſta-

ner
Der
vun
ni⸗
4 7

tar
ie

Derl
lir⸗
hen
Mi
fum
tari⸗

es44.
ien du
grtr
1, tm, 4
Arau
Aulis
fennl
lexf.
let.

Dlltiet
1t
Iwilis
in all
Auli
inditi
Ner⸗
Snin
non mi
dean ſir
nunfr.

bluſec

Humne.

1
Sumnt
tvani
rillim
nerrin
n unr
. eh
F
8 yniti
. in
49
. ih
e ,An

Psr

bit
„ „
„ Ai
z. Aer
ut⸗
=
3 ed⸗
l⸗ 5
. t,
n ,e,
e⸗ 76 1
1 ſiu
ec

;

in Cap. X XI. Geneſis.

Rex coli ſaxeos, nec cerpos velim eſſe Præſules. Latent
debet. Principes, ſed ab iis venenum ſibi propinari
non ſuſtineant, quibus nectar immulgent. Ego
jurabo. Sed puteum redde. Ne blandlienti qui-
dem, & ad ſe accedenti Principi tam vilis pre-
tii rem condonavit. Uſque ad noviſſimum
quadrantem hæreditatem ſacram cuſtodien-
dam monet. Nihil negligatur, non minimum,
Recleſia- non maximum. Puteus eſt: repoſcatur. Abla-
ſica ju- tus à Rege eſt: repetatur. Iſaaci hæreditas to-
riſdidio- ta quanta eſt, pretioſa eſt. Adde; quòd ſi ſi-
ne. lueris, erepto puteo, domum occupabunt, &
Superie- ſilendum erit. Reſpondit Abimelech: Neſcivi,
ei igi quis fecerit hanc rem Sed & Tu non indicaſti
tan⸗ pro. Mihi, & ego non audivi, præter hodie. O fri-
tectoribus gidum verbum, ſed familiare Magnatibus. Neſ-
Haculari- civi. Et quo modo tam citò in adventu Abra-
ém Reli- hæ pulchritudinem Saræ reſciſti? Cur noſti
4 en. uxorem, ut rapias; & puteum ignoras, ut
15. reddas? Miſera planè Principum conditio. Mi-
BEczleſia- ſeret me veſtrum. Habetis apud vos, qui mu-
BRica Bo- lierum adventum nuncient, ut jus Gentium
Sl . evertatis: non habetis, qui ſervorum rapinas
gar. indicent, ut jus dicatis. Ego non audivi, præ-
Rer auli- ter hodie. Crimen hoc tuum eſt, qui in famu-
cis non E- lorum & vitam & vitia non inquiris. Quot
dat. puteos, imò & fontes ſublatos invenirent,
Revmi- qui præſunt, ſi Abrahamos convenirent, vel

Parva in

niſtros .
e conveniri ſe ſinerent ab Abrahamo? Quem tu
Aulici Tevereris ut benedictum à Domino, famuli tui

Frenandi, Opprimunt ut Mundi peripſema. Ego non au-
Religioſt divi, præter hodie. Fortè raptores illi Regis
honoran- . S
y à Do- Molnine puteum abſtulerunt. Quam facilè Re-
zwinis, gis nomen profertur à ſervis in perniciem ju-
deſpiciun- ſtorum! Quis audeat hiſcere, cùm abs ſe ſua

tar à ſer- repeti à ſervis aulæ intelligit ex verbis Re-

*. gis. Jurrexit avtem Abimelech, & Phicol prin-
ceps exercitus ejus, reverſique ſunt in terram
Falæſtinorum. Abraham verò plantavit nemus
in Berſabee, & invocavit ibi nomen Domini
Religioſus Dei æterni. Quàm procul à colendis Principibus
in Aula. Abraham, qui eos non conveniebat, ſed con-
Familia- veniebatur ab eis? Ad agendum cum Abraha-

. ei ar, mo, Abimelecho opus fuit, ut, relicta regi,
Eur. ad eum adiret. Sanè non quotidie, nec bis in
Piſitatio Sabbatho Aulæ limen vir Sanctus atterebat.
den Porrô quam ſerius, & procul ab adulatione
elices

dum eum excepit! Quâmque, ut ita dicam,
non ad- . 4 3 5
mirandi, inurbanus, dum Rex abſceſſit! Ne multa: qui
nec colédi. Peregrinos adoravit, excepit, deduxit, coluit-
Perſena- que Domimi appellatione; Regem nec dedu-
7uem acce- Xit, nec excepit, nec adoravit, nec Dominum
Kaaaii, appellavit. Planè pluris virtus, quàm Purpura
Affalili ab Abrahamo æſtimabatur. Ubi ſunt Iſraêlitæ
non veri, qui peregrinos pedibus ſuis venien-
tes ne reſpiciunt quidem, & ante magnatum
pedes tantùm non procumbunt. O lues, 6 de-
decus Monachorum, quam latè graſſaris! Ni-
mis, heu nimis, projecta ſervitus eſt ſervorum
Eceleha- Dei erga Potentes. Laudare quoque libet mo-
Riicosm deſtiam Abimelechi. Non ſuſtinuit deduci ſe ab
Eei teho. Abrahamo, nec eum convéênit famulorum ſti-
rum viſi- Patus agrinibus, nec epulatus eſt apud eum.
zationes. Uno comitatus Phicol & regreſſus fertur ab
Abrahamo, & ad eum ingreſſus. Sexaginta
Vallatus equis Epiſcopus in Sicilia non ſubiit,
ſed obruit hoſpitiolum religioſum. Divertit,
coœnavit, equos & equiſones frumento Chriſti
ſaturari eſt paſſus. Si Mare rubrum adfuiſlet,
diceres Pharaonem adeſſe, non Præſulem, cum
exercitu. Et ſanè ſi adfuiſſet Mare, nonniſi ru-

brum fuiſſet. Erubuiſſet enim in novæ legis

tas erga
inopes.

Moyſe antiquas Pharaonum pompas, equita-
tum & currus. Utinam ſaltem, in luſtratione
Dioæceſis, non ut ille clamaret: Dividam ſpo- Exod. 151
lia, implebitur anima mea. Utinam aras ſcru- 2.
tatus ſit, non crumenas. Utinam aureos, quos Beccha-
reperit, Sacerdotes, non reliquerit hgneos. Keorzen
Utinam inclinando ex hoc in hoc fæx cupidita- 12
tis, ſi qua inerat, exinanita ſit. Utinam viſu- Fiſzus.
rus, & non inviſurus circuierit. Multi multa.
Ego judicium meum non interpono. IIlud ſcio,
Oves plus ſibi à Paſtore timuiſie, quàm à lupo.
Illud reſciunt omnes, Domum ſibi extruxiſle
marmoream, Dei domum lateritiam dimiſiſſe.
Diſcant, quæſo, vel ab Abimelecho modeſtiæ
exemplum relinquere Eccleſiarum Antiſtites.
Aliquid agant, cùm circumeunt, nihil exigant,
Abrahamo puteum reddant, uno ſint aut alte-
ro contenti comite, & incoœnati revertantur
domum. Abraham plantavit nemus: clamant
Eccleſiaſtici. Quid tum? Perizomata iſthæc Paterfa⸗
tua tuam vel Cupiditatem, vel Pompam non milia⸗
tegunt. Non de bonis Eccleſiæ, ſed ſuis expen- aalam
ſis agrum coluit. Rurſus agrum colere cœpit, Jaj,
cùm, Regi fœderatus, in aulam immigrare po- diſtat.
tuiſſet. Tunc agrum coluit, cum colere aulam
debuit, imoò cum cultorem ſui in domo ſua Re-
gem habuit. Et hanc ſanè ob cauſam nemus tunc
maximè plantavit, poſtquam Abimelech cum
eo fuerat, ut aulæ titillationes novis curis re-
primeret. Plantavit nemus: ſed nomen Domi-
ni ibi invocavit. In tuo nemore, ubi tot pro- Eecleſia-
ſtant Nymphæ marmoreæ, & ſeminudæ, quid Kieorum
invocatur? Nemus, an Venus tuâ manu eſt
ſata. Et oravit ibi. In Chaldæo. Hæc prima iliis
conſiti agri meſſis fuit, Oratio, & invocatio Orαi
Dei æterni. Quam autem rarum id eſt, ut in- zen negli-=
ter curas novarum rerum vel Dei, vel Ora- gater.
tionis memoria vigeat! Plantetur nemus; ſed s, 6
Deus invocetur. Non Abimelecho, à quo pu- ſaculi no
teum receperat, blanditus eſt, ejus nomen exrtin-
vel prædicando, vel inſcribendo in foribus gaaut Pi-
agri. Quam tædet me ævi noſtri! Principum "sa.
inſignia paſſim è& Clientum hortis pendent.
Chriſti mentio nulla, à quo exſuxêre quic- Mortis
quid poſſident. Audi, quod ſequitur. Et fuit emoria.
colonus terra Palæſtinorum diebus multis. In Peregei.
Chaldæo. Et peregrinatus eſt Abraham in ter- „m, allig
ra Philiſthinorum diebus multis. Licèt planta- ternz
verit nemus, non tamen corde ibi hæſit. Pe- tantun,
regrinatus eſt affectu, ubi corpore hærebat. in Feliei-
Nos ſi plantamus, complantamur, imò ſup- Ate.
plantamur. Quis animum non fixit, ubi ne-
mus fixit? Liceat mihi ex LXX. ad allego-
rias vel furtim ſubſilire. Et plantavit Abra- Diſeretio
bam agrum in puteo juramenti. Plantavit ne- n lervo-
mus: ſed poſtquam puteum recepit. Placet g Re.
arborum ſatio: ſed priùs effodiatur puteus, Starms, &
& recuperetur. Noli magna aggredi, ſi de- eycatio-
ſit, quo illa ſerves. Para irriguum, & tum e.
conſere; alioquin dolorem leges ex plantis Preeraſti-
tuis. Turris malè inchoatur, non ſupputatis 7ae
ſumptibus. Et peſſimè ager ſeritur, ubi fluen-

Luxus.

leb*i.
ta deſunt. Vide, ne illudatur tibi. Ad aulam ſa,us.
contendis. Ubi æs tantis ſumptibus par? Mo-
naſterio te devoves. Ubi Pudicitia? ubi Pa-
rentum odium? ubi Crux? ſine quibus fornica-
ri licet, vivere non licet.

Surre-

Surrexit itaque Abraham mane, & tol-
lens panzm, & utrem aquxæ, impo-
ſuit ſeapulæ eius, tradiditque pue-
rum, & dimiſit eam.

Okedien. Rarò in ſcrutatione ſcripturarum non ali-
ia & Pa qua gemmarum elabitur. Regredi compellor,
gentum . .D . *.
dium., Unde feſtinantius diſceſſi. Mira Abrahæ Obe-
dientia. Hortanti uxori, ut ſervam cum pue-
ro eſiceret, repugnarat. Monetur à Deo, ut
hac in re Saram audiat. Nihil pro ſe loquitur:
gaweyi. placidè dormit: mane ſummo, eos ejicit. Gran-
“ dis virtus. Non moras nectit: non prætextus

parat: non ſe ad id vel uxoris conſilio, vel
Superior Dei monitu compulſum aſſerit. Tacet, & eji-
cum pu- Cit. Attende. Cur uxori & filio, quos ejicit
nit, in Sa- znwitus, tam exilem annonam præbet? Nec

eriores . .
15 ajores Uuxor id ſuaſerat: nec Deus præceperat. Qua-
non re- re ergo tam parcus eſt? nimirum, audito Dei
fundat pPræcepto de dimittendis illis, non ſolùm ejice-

culpam. re eos, ſed eo quoque modo expellere ſtatuit;

„ quem divinæ voluntati conſentaneum maximè
obſeqni credidit. Secum ergo ita ratiocinatus eſt. Deus

otααaen. utrumque ejici vult. Pœna iſthæc profectò eſt.
sia perfe- Deliciæ autem cum ſupplicio non benè conve-
ha. niunt. Nolo ego delicias iis ſuppeditare, quos

s . Deus penam luere conſtituit. Jejunare co-
niena: ſe- Baln, quos Dominus exulare jubet. Non ple-

verè, licet nè obtempero, ſi non odi, quos ille odit; ſi
ehari ſint. recreo, quos ipſe cruciat. Ergo ſui & amo-
. ris immemor, & propoſiti, non ea modòô exe-
quitur, quamvis dura, quæ Deus imperarat;
ſed illa quoque implet, ſine quibus Dei præ-
ceptum non perfectè& impleri ſuſpicatur. Uter
aquæ, & Panis fruſtum commeatus eſt pere-
grinantis Abrahæ uxoris, & fihi. Adde. Quod
cum ei dixiſſet, illa ipsa nocte: Filium an-
cillæ faciam in gentem magnam. Non eum ſi-
bi propitium reddere ſategit, ſaltem viatico
lautiore. Et amorem Patris, & felicitatem fi-
lii vicit. Nec amore exulaturi, nec metu do-
minaturi inhiberi valuit, quin ſummè ſeverus
in eos eſſet, quibus Deus non pepercerat.
Quot, rogo, gemmæ unâ elucent in gemmx!
. Uxoris ſenſum ſuo præferri patitur. Quod de-
trectarat, implet. Dormivit poſt tam amarum
præceptum. Ut primùm dies illuxit; viſcera
ſua ejicit. Non Deo contradicit; non apud
ejectos ſeſe excuſat. Quem amat;, ejicit. Quem
ſcit futurum in gentem magnam, nec timet,
nec demeretur. Dehicias non præbet iis, qui-
bus à Deo mulcta irrogatur. Quid plura? Pe-
nè ſe major apparet Abraham, in exilio Iſmmaë-
lis, quàm in ſacrificio Iſaaci. Quid, quod uxo-
re ſuadente durè accipit, jubente Deo lætus
oedien- implet. Dure accepit hoc Abraham. Nos ſanè
ia negle- quod imperatur à Superioribus Dei verbis du-
ta. riſſimè accipimus, ad amici vocem ultròô am-
plexamur. Deus ait, Elice nummum ex arca,
nec paremus, & gemimus. Ambitio imperat,
ut, profligato patrimonio, purpuram licite-
mur: libentiſſimè, & profuliſſimè obtempe-
ramus. Qui ad Dei juſlum ne filium quidem in
eremum dimittimus: domum totam ad nutum
Principis ventis, fluctibuſque committimus.
Durum eſt, quicquid Deus poſcit. Quicquid
Cupiditas, Pibido, Gloria repoſcunt, ſurgen-
tes mane implemus, Abrahæ non ſimulachra,
ſed portenta. Senem quemdam Superior mo-
nuit, ne ſe menſis acclinaret, dum Deo gratiæ

Deo dare
neſeimus.

Oliva

poſt epulum habebantur. Qui id non modè
durum cenſuit, ſed primæ menſæ exinde non
interfuit, cauſatus rem ſibi imperatam non ar-
duam modò, ſed ſactu omninò impoſſibilem.
Idem, proh dedecus! horas ſolidas nugando
ſtabat in horto rectus, non ſtipiti, non baculo
incumbens. Uſque adeò quod; ut placeamus
Deo, agere recuſamus momento temporis bre-
vi; ut latisſaciamus nobis, præſtamus longa
temporis morà. Rarus Abraham, qui quod;
ſuadente uxore, durum putat, ſuave ducat;,
Deo imperante. Non rari autem, qui, quod
Deo denegant; non negent pellici. Novit He-
rodes, qui dimidium regni, & quod pluris erat
quàm regnum unmiverſum, Joannis caput ob-
tulit ſaltatrici, qui Deo ne angulum quidem
ſtabuli ſui dedicarat. Videamus Principum aras
& ſponſas, ſi diſcere volumus, quam avara ſit
mortalium natio cum Deo. Vix holoſerico al-
taria veſtiuntur; Uxores verô & tapetia cal-
cant, & gemmâ bibunt, & vomunt in auro;
& niſi ſilentium imperaret pudor, ea dicerem;
quæ memorari non poſſunt. Ilud indubitatum
eſt, in domibus magnatum argenteos vix eſſe
Calices, ubi Chriſti ſanguis exundat; aureas ei-
ſe pateras, quas foœminæ inſpuunt. Matularum
interdum thecæ pretioſiores ſunt, quam vela
Tabernaculi. Vide abacos, &, ſi potes, eis
Altaria compone. Quam anguſtum in ædibus .
Principum Sacellum, ubi Deo ternus Filius v 4
litatur! Cubiculorum quàm amplus Labyrin- zam La-,
thus, ex quo nullus ſeſe Theſeus expedire zus.
queat, quamvis non filo, ſed fune nautico
inſtruatur ad exitum!

DTdificio-

EX CAP. XXII. GENESIS.

Quæ poſtquam geſta ſunt, tentavit
Deus Abraham.

PRudeni verbo Scriptura eſt uſa: Quæ poſt- Dei vo-
quam geſta ſunt. Id eſt, poſtquam expulit en e⸗
Iſmaëlem, poſtquam fœdus iniit cum Abime- nl-
lech, & poſtquam plantaverat nemus, filium Tribula-
immolare jubetur. Hæc enim potiſſimum ſu- tio feren-
periori capite commemorata ſunt. Sanè mitias 42.
actum eſlet cum Abrahamo, ſi, florente do- ke lien
mi Iſmaële, Iſaac mactaretur. At eo ejecto, Porema⸗
omnis omninô poſteritatis ſcintilla extingui- &e.
tur, ſi hæres perit. Rursùs hæredis funus, cum Paren-
hinc inde exagitamur, non iniquo animo ex- ud, amion
cipitur. Cor verò perfodit, ſi, partis opibus, & erusn delt
Rege propitio, filo parentamus. Id tantum aons
expendere volui in Abrahæ ſacrificio: cætera dijcat.
enim diſertiflimè explanata reperies à Chry-
ſoſtomo, Auguſtino, & Ambroſio. At ille Obedien-
Reſpondit Adſum. Ait illi: Tolle filium tuum "ia perfe-
unigenitum, quem diligis, WHaac, & vade in ter- —9
ram viſionis. in Hebræo: Cape nunc filium tuum, vee mri
unicum inum, qitem dilexiſti, Iſaac. Dilexiſti, confor-
inquit. Num eum modò non diligit? Vix dili- mari non
git. Ut enim vocari ſe ſenſit, exuit illicoè om-? etek, ſas
nem omninò amorem, quô paratiorem ſe exhi- aliguid
beret Deo, poſsétque liberè profiteri: Adſum. Beciefe-
Neque enim cor Deo adfuiſſet, ſi filium dilexiſ- kiri veri
ſet. Ubi enim theſaurus eſt 5 ibi & cor noſtrum Reli-
eſt. Ut Deo adeſſe poſſet, theſaurum nullum 4 Pæ-
æſtimavit ſibi ſupereſſe, niſi ſolam Dei vocem. revter ne
Unde, quæio tanta cunctatio, ſi jubeamur, non SS
. dico, ter Deum.

1

44

n

n

Ve

I
15.

Xee
rum
vi⸗
Hyir
lin e.
n

14,

Vocat
D
ranai

In⸗
lurſe
Aor,
catig/

Liſtir.
n,
rnr.
An li.
.

Deid-
linini
lunfe⸗
mari.
Tiur
tiyfnin
4.
Oler.
tis d
ſmmi
&rt.
Pard
umn
n
1 un
130ℳ.

Obelir
iref
4
Sr
, blalti
hr⸗
ℳe
Il M
N
nli
P ini

in Cap. XXII. Geneſis.

Moriif- dico, immolare Iſaacum, ſed dimittere I-
catio Paſ- maëlem: niſi quia; cum evocamur à Deo, ea

HRionum diligimus, quæ diligebamus? Etiam Abraham
da.“ tarcdliis Iiinaelem expulit, quàm Iſaacum edu-

Xit. Non enim deſterat amare vernaculum, cùm
rogaretur ab uxore: At filium omninò non
amabat, cùm ad immania impelleretur à Do-
mino. Noh amare, ſi obedire cupis. Noli dili-
gere quæ dilexiſti, & , vel Iſaacum litare juſ-
ſus, non hærebis. Igitur Abraham de nobcte con-
Vocationi ſurgens. Ut eliceret IſImaelem, ſuſtinuit donec

rebelles „ illuceſceret: Nurrexit itaque Abrabam mane,
& di tradiditque puerum, & dimiſit eum. Ut verò of=
ai⸗ 4 ferret Iſaacum, lucem antevertit. Nimirum il-
vocati le liber dimittebatur, hic immolabatur. IIIe
pavens. bellaturus, hic vinciendus producebatur. IIIe
Eleltio demum à Patris domo progrediebatur ad Ca-
Katus. ſtra: hic à domo, & ſinu matris trahebatur ad
Dõ aras. Proinde conſultatione non eguit, cùm fi-

lis lium Etaret Deo: maturandum non fuit; cùm
. vernam deſtinabat ad arma. Nos veròô; ſi filius
dicandus Deo ſit, quàm tardè ſurgimus, quam-=
din moramur! oritur dies & occidit;, nec Iſaac
Ihai. 28. traducitur. Modicum ibi, modicum ibi expeltæ,
13. reevpetta, morarum nullus eſt terminus. Quod
ſi filius militaturus miſſionem petat, illicò pa-
rantur equi, extrahuntur tunicæ, deducitur,
benedicitur, inſtruitur. Rarus Abraham, qui
militaturum Iſmaëlem pane tantùm & aquA
onuſtum poſt moram emittat; quique ſacrifi=
wyerno- Candum Deo ſine morâ educat ipſe cum famu-
rum obli- lis. Quod verò de filis dico, dictum velim de
vio. ipſis noſtri cordis aflectibus. Ut enim cor de=
Spiriee mergatur in Etgyptum, lux nulla expetitur:
ai ut autem evehatur ad montem, Deo vel lita-
Sa, turum vel litandum, occaſus, nedum Solis or-
tus expectatur. Quam facilius à ſe quiſque im-
petrat deſcenſum, quam aſcenſum? Quam ex-
peditins progredimur vel ad arcus, quaàm ad
hoſtias? Tunc duntaxat cunctamur, cùm Deus
vocat. Vox una Aaronis ſpoliavit Iraëlem in-
auribus. Nimirum ut vitulus confletur, nihil
non ſatis eſt, ut pretioſa quæque profundan-
tur. Ad Tabernaculi verò extructionem Lex

ferri debuit vel pro pilis caprarum. Ut filii ad

bellum, ad aulam, ad lupanar ablegentur, vox
una homuli vulgaris ſufticit Ut filius Deo con-
ſacretur in clauſiro, nec Dei tonitrua ſatis ſunt.
Cumque concidiſſet ligna in holocauſtum, abiit
ad locum, quem præceperat ei Deus. Non mo-
vocati ratur Abraham, ſed tamen non egreditur im-
din explo- Paratus. Non dixit, abeamus: præſtò erunt in
gandi.
yroaf bis pyram providebit. Non ita inſipienter lo-
eſcaz Cutus eſt vir ſapientiſſimus; ſed omnia com-
Mortif- paravit, ut expeditius foret in Monte ſacrifi-
cationi. cium. Plerique ad Monaſteria contendunt, ut
ibi cor ſuum mactent. Cæterùm ſeſe duntaxat
deferunt. Concidenda priùs ſunt ligna;, exem-
plo Abrahæ. Para te ſacrificio, opes abdica,
amicitias abrumpe, propinquos fuge, Patriam
odi; hâc conſtructà ſtrue, cùm immolaberis,
exurêris in holocauſtum Domino: alioquin hu-
mi cades, cum te feriet Sacerdos, & compu-
treſces in ſanguine, non lætus de vulnere, ſed
mœſtus de cæde. Tyrones quoque moneo, ut
ſi hoſtiam meditantur, ligna parent. Non in
Japoniam rejicienda ſunt, quæ neceſſaria ſunt
ad ſacrificium. Ibi profundendi ſanguinis te lo-
Tdeire- cus manet; ibi mons eſt victimarum. At lig-
G‿. na, humiluatem videlicet, patientiam, forti-
tudinem hinc avehas oportet. Concide ligna:

Iter ad

liantur. Licet alloquens Iſaacum non abſtinue-

monte ligna. Qui holocauſtum imperavit, no-

fetro utere, & per vulnera experire, an pa-
ratus ſis vulnerari. Expectate bic cum aſino. ego

GO' puer illuc uſque properantes., Non filium no- Paren-

tum amor

minat, ne vocabuli teneritudine viſcera mol-= exuendlna;

rit voçabulo, non enim poterat non filium di-
Cere; à quo Pater ſalutabatur: cæterum de eo Obedien-
loquens, ut fortius litaret, pueri, non filii me- tia praci-
minit. O virum præcidentem retinacula ſacrifi- dar affe-
cii! Taulit quoque ligna bholocauſti, & impoſuit Tus oem-
Huper Iaac, klium ſuum. Mira res: cum dimit- De
tit Iſmaëlem, annonam non illi, ſed Agar, im- non moin
ponit: cum educit Iſaacum, non ſervo, ſed illi auci.
ligna impoſuit. Nimirum gratiora eſſe debent
filis Abrahæ inſtrumenta cædis, quàm vitæ. Mortiff-
Ab aliis licet expectare, unde vivamus, à no-= cationie
bis debet recipere Abraham, quibus nos mactet. "rdor.
Niſi tu ligna deferas Sacerdoti, rogus extrue-
tur, non ara: jugulaberis, non ſacrificaberis.
Nec tu hoſtia, nec ille Sacerdos erit, ſed car-
nifex. Tollat Crucem ſuam, quicumque Chri-
ſto commori ſtatuit. Ipſe verò portabut in mani-
bus ignem & gladium. Vide, quo modo ſacrifi-
cii dolorem augeat. Non à ſervo deferri voluit
inſtrumenta funeris, ſed nec ipſe rejecit ea in
humerum thecis incluſa; veruùm præ oculis ha-
bere voluit, ut viſcera acriùs torquerentur. Nos
quidem in iis, quæ imperata ſunt duriora, im-
minuimus, quantum poſſumus, dolorem: Abra-
ham verò, quaſi parum eſſet Unigenitum in
monte mactare, cædis luctum antevertit, ge-
ſtando præ oculis tum ignem, tum gladium.
Quid quod ignem geſtat: potuiſſet cum chaly-
be ſilicem fomitémque deferre, ut tardè, ſub
hora holocauſti, ignem attritu eliceret in mon-
te. Verùm moram illam ſacrificii exhorruit; ti-
muitque, ne fortè aut tardius ignis emicaret,
aut omninò non micaret. Edificavit altare, &
deſuper ligna compoſuit: cumque alligaſſet Iſaac
Klium ſunum, poſuit eum in altare. In Hebræo.
Et ordinavit ligna. Planè Deo litat, qui nihil
negligit in ſacrificio. Immolaturus filium, nec Parva.
parvipendit elegantiam in ſtrue. Quis noſtrum, Regala-
ſi grandius aliquid editurus eſt, parva non deſ- umob-
picit? Qui excurrit in oppida, videretur ſibi lig, a
deſipere, ſi vel oculos cohiberet verecundius, inter u-
vVel ſi loqueretur ſubmiſſiùs. Quis concionatur, ras maxi-
& ſilentü meminit domi? Audeo dicere „ fa- mas.
Cilius reperies, qui immolent Iſaacum, quam
qui Iſaacum mactaturi, ligna in Pyrâ digerant
cum ordine. Porrò Iſaac vincltur, priuſquam
Pyræ immolandus imponatur. O perneceſſaria Religionis
vincula ſacrificandis! Quamquam Iſaac ſis, li- perfectio
gari debes, ne in holocauſto ictum declines. “ vota.
Extenditque manum ſuam, & arripuit gladium, =S
ut immolaret filium ſuum. Non ut occideret, ſed fraenent.
ut immolaret. Hoc enimverò parentes attende- Vocats
rent vellem; ſcilicet, non perire, ſed ſacrificari barens.
filium, qui Dei juſſu jugulatur. Abraham enim
non funus, ſed hoſtiam conſideravit. Porroò Deo dare.
quam miſericors Deus! Cum diſcrimen majus Pei aura
eſt, tunc miſericordia influit copioſior. Et ecce “* ſuot.
Angelus Domini de cœlo clamavit, dicene; Abra-
ham, Abrabam, qui reſpondit, Adſum. Cum Suerion
ſacrificium filii imperatur, Deus loquitur: Ten- amarine=
tavit Deus Ahbraham, & dixit ad eum. Cum gligat, &
revocatur à fili jugulo gladius, Angelus cla- Severita-
mat. Nimirum Deus, non ut Principes, durio- em ipſe-
ra delegat Præfectis ſuis, quæ vero gratiora er i
ſunt, reſervat ſibi: immò cùm cædes imperatur, nes “B
ipſe imperat; cùm cædes revocatur, Angelus Saperior
vocat. Superiores, ut plurimum, lilia Kient regams,
ed

70
duriora ſed non myrrham. Petrus certè claudum ſana-
perfk- vit, ſed & Ananiam interfecit. Chriſtus Joan-
ante ni apparuit, præferens & ſtellas in dextera, &
gladium præacutum in ore: ut videlicet, qui
præeſt, non tantùm ſolatio ſit præfulgendo,
ſed etiam feriendo terrori. Qui reſpondit, Ad-
ſum. Idem dicit in arca, & in thoro; ita lo-
quitur jacens in culcitra, & cultrum intentans
in filium. Nec exundanti oratione blanditur
vocanti, quò fili cædem revocet; nec pertæ-
ſus, nec perturbatus ob imminentem lanienam
faſtidioſius clamanti reſpondet. O virum nec ef-
feminatum in ſtrato, nec efferatum in ferro,
Conſtan- ſed nec conſternatum in funere! Dixitque ei:
tia. Ne extendas manum tuam ſuper puerum, ne-
que ſacias illi quicquam. Vide ut non ſufficiat
obedien- dixiſſe, Ne extendas manum. Sed geminavit
Nin. præceptum, ne à fervore immolandi rapere-
pocatipa- tur Pater ad fili necem. Vide etiam, quod
vens. Iſaacum non dicat filum, ſed puerum. Et
quidem cùm ſacrificium imperavit, dixit: Tol-
le flium tuum unigenitum, quem diligis. Hic
vVerò nec filium nominat, nec dilectionis me-
minit. Cur? Fortè quia Abraham, non amplius
in Iſaaco attendebat quod filius, ſed quod ho-
ſlia eſſet: Nec tunc amorem effundebat in fi-
lium, quem totum & totus Domino impende-
bat. Sic eſt: Sed & illud dixerim, lbuiſſe
Deo, virum nobilem referre, mercaturæ pror-
ſus ignarum. Cùm enim emit merçem, laudat,
quantùm valet: cum autem vendit, quàm ma-
ximè poteſt, eam depreciat. En quo modo,
cùm Iſaaci vitam petit, ut majora debeat, &
filuum, & unigenitum, & dilectum dicit: at
ejus necem condonans, duntaxat puerum teſta-
tur. O felicem ſortem Chriſto ſervientium!
Enimverèò plurimi facit, quæ accipit, minimi
quæ defert. Iſaac, cum poſcitur quanti eſt? vix
puer eſt, cùm Patri redditur. I nunc, & Aulam
ſubi. Videbis, quam minima putentur, quæ
exhibes, quanti verò eſſe prædicentur, quæ
exhibentur tibi. Mihi certè adhærere Deo bo-
num eſt, apud quem maxima ſunt quæ offero,
mimima quæ accipio, ut plura debeat, & red-
dat plurima. Quod ex conſequentibus clarius
patet. Pergit enim. Naunc cognovi, quod times
Deum, & non peperciſti unigenito ſilio tuo prop-
ter me. En quo modo cum de oblatione loqui-
tur, exaggerat pretium victimæ. Iſaac pretio-
ſus ſemper eſt, præterquam cuùm à Deo red-
ditur Patri. Tunc puer eſt: alias, filius, umi-
cus, dilectus eſt. Propter me. Hoc unus Deus
dicere poteſt de ſervis ſuis. Nullus verò Princi-

Virtus ſo-
Iida.

Dei libe-
valitas.

Servire
Deo felix.

Alslici re-
muneran-

ai.

Aulzxis pum hoc verè profari poteſt. Etiamſi enim
von Hle⸗ quis, ad Regum vocem, filium cæderet, prop-
sn.

ter ſe, non propter regem, manus cruentaret.
Ambitioni ſuæ quiſque, non Regis voluptati li-
Aulave- tat. Ne fungus quidem propter Principem cal-

Gin: catur. Sibi conſulunt, qui videntur ei ſacrifica-
iomno re. Oaulas hominum, in quibus & nemo prop-

ter Principem litat, & nulli Princeps gratifi-
catur, ut gratificetur! Equidem tum ſervus,
tum Dominus quantum poſſunt, exaggerant,
quæ exhibent, imminuunt, quæ recipiunt. Fe-
Lix veroò Dei aula, ubi & filium Pater immolat,
ne quidem filium aut nominans, aut cogitans;
& Deus, cum puerum poſcit, ſumma prædi-
cat, vix loquitur, cum parcit. Quid porrô præ-
ſtitit Abraham, cum hæc audiit? Audi. Leva-
vit Abraham oculos ſatos, viditque poſt tergum
arietem inter vepres hærentem cornibus quem
alumens obtulit holocauſtum proſilio. O ſitim im-

Oliva

molandi inextinctam! Quandoquidem immo-
lare filium non poteſt, arietem immolat. Nota,
quæſo. A fili cæde juſſus deſiſtere, non gratias
agit, non filium ſolvit, non oſculatur, non præ
titià è& Monte deſilit ad ſuos: ſed exquirit, quo
modo perficiat ſacrificium; quaſi Deo nihil ob-
tuliſſet, cùm filium jugulandum ligavit in ara.
Et quidem ſpinis inſerenda manus eſt, ut aries
eruatur. Verùm ſacrificandi ardor pon timuit
pungi. Nos miſeri, qui vix inter liſia Deo vi-
Ctimas quærimus. Niſi præſto ſint, quæ immo-
landa ſunt, à ſacrificio reſilimus. Abraham,
poſt cultrum, ſpinas invadit, ut Deo litet. Por-
rò quàm felix aries, dum miſer eſt! à lupis de-
vorandus, ſi hæſiſſet in violis, inter ſpinas hæ-
rens Iſaaco ſufficitur, & hoſtia fit. Noli refuge-
re ſpinas, quæ te ſacrificio deſtinant. Præda eris,
non victima, ni pungaris, & hæreas. Appella-
vitque nomen loci illius, Dominus videt. Non à
ſacrificio ſuo, ſed à Dei benignitate Montem
appellavit. Non dixit, Mons ſacrifici, ſed, Mons
Dei videntis. Nota autem, quomodo ne parti-
culam quidem ſui in appellatione inſeruerit. Si
enim dixiſſet, Dominus benedicit, Dominus
pepercit, Dominus muneratur, ſaltem, ut
aiunt, in obliquo memoriam ſui nominis inſe-
ruiſſet. Quin ne illud quidem dixit, Dominus
vidit, ne ad interrogandum de ſacrificio exci⸗-
taret poſteros; ſed, Dominus videt, quod & ſ sen-
Dei perennem commendat providentiam, & kfiam diſ-
nullum veſtigium retinet ſacrificii. Quod ſi cat.
Abraham poſt tantum facinus ne umbram qui- Gloris
dem ſui extare voluit in Monte; quomodo nos ona.
vermiculi Aras familiæ inſignibus obruimus, ſi i⸗ Hans
quas fortè excitamus non tam Deo, quaàm no- Inſignin.
ſtræ famæ. Libet hic quærere, quid ſplendidius
emicuerit in hoc Abrahæ holocauſto. Num
obedientia? Num alacritas? Num pietatis ob
pietatem oblivio? Ego nihil ita ſuſpicio, quàm
quod miratur Paulus. Contra ſpem in ſpem cre- Rom. 4.
didit. Etiam cum in filium ferrum intenderet, 18.
ſperavit ex ſe naſciturum Chriſtum. Quod mi- Consden-
. . . . tia in Deç
mium videbatur, ſi, uxorato filio, ſperaſſet, difoii
quàm magnum quod non deſperetur, aræ im-
poſito unigenito? Porrò quàam arduum eſt, de
Deo ſperare, etiam cum undique ad ſperandum
quæ nos circumſtant, impellunt! A Moyſe &
Aaron expetivit populus aquam. Ingreſſes in Deo fader
Tabernaculum, orantéſque gloria Domini in- re valde
ſedit, & Deus ipſe, ut virgam tollerent, edi- rarum.
xit, futurümque promiſit, ut ex petra aquaæ Dei cure
manarent. Verùm poſt orationem, poſt gloriam Cun
Dei „poſt Domini præſentiam ac promiſſum, Zelus pe-
cùm geſtarent virgam, miraculorum adeòô fe- rvicula
racem, quàâ decies Eͤgyptum perculerant, & ſernat.
mare conſciderant, dubitaverunt. Num de pe- Num. 20.
tra hac vobis aquam poterimus ejicere? Moy- 1 Yents
ſes prodigioſam circumferens virgam non cre- mediocrie
dit: Et Abraham moriente filio, abnepotes ſi magna
ſperat. Quid Petrus? Viderat Dominum fu- audeant
per aquas ambulantem, illicò ad eum excurſu- Prodi-
rus ait: Domine, ſi tu es, jube me ad te veni- n ,
re ſuper aquas. At ipſe ait, veni. Chriſti voce 4. 28.
munitus, ejus præſentia fultus, cùm di un:.
das feliciter calcaſſet, tandem plenè de Deo
ſperare non potuit. Timuit, clamavit, mergi
Ccopit. En quo modo columnæ tum ſynagogæ;
tum Eccleſiæ labant. Moyſes, & Petrus de
Deo iperate nequiverunt. Nec Martha omni-
nô credidit reihrrecturum fratrem, etiamſi ei
Dominus dixerit: Reſurget frater tuus. Ideo in Joan. II.
virgine hoc præ cæteris dilaudatum eſt ab 23.
Eli- .

Deo dare.

Vocati
parens.

Obedien-
tia ſitis.
Amor in
Deum
Verus.
Miſſa.

Tribula- 3
tio ducit
ad Deum,
& Voca-
ionem ſe-
rit.
Status
medio-
eris.
Gloria
Dei, non
noſtra
quarenda
Intentio
recta.
Nil præa-
ter Deum.

P

vͤ

Dan
1.

ldem
30,

Oleli⸗
tin er
Dei 4
le.

llentt
ficke,

Deien
ſiine
Hin,
Nlieen
daere
Nilioji
Mniif
latin 40

ſi⸗ dre

1

R

1lcn

ati
rene

letier.
ſi,
Anni
Dan
Ven
Miſu.

Uileel
iiniect
den
Gie.
onen ⸗
ri.
dtater
metix
Cr.
Glyri
Dei,
Ulbre
guurentt
1
Iteu’
rect
Ni.
ter Dius
Ann
tin mi⸗
Hini⸗
cat.
lni
uns.
l Ne⸗
l len
ri

19.
Cinir
iAin
f.

n Duie
. ,10
. rA.
Dim
on
giun
1 Auß
jil
, ſpeni
NCNN
. Nu
I.
. nrlieni
1 iſ⸗
4 Aoecnn
. :
, ug
. Mann.
e 14 5
n⸗
60
91
2,
le
⸗
el
in un-
4 41
l⸗

in Cap. XXII. Geneſis. 71

Luc. 1. 45. Eliſabeth . Et beata , quæ credidi Zi. Penè di-
xerim, Jeremiam à Deo nuncium deſtinatum
non omninò ſperaſſe, à ſe ſatisfactum iri tanto
muneri, etiam poſt Domini prædictionem.
Ego certè in Apoſtolis non miror exilia, pe-
regrinationes, vulnera, miracula: illud miror;
quòd Chriſti freti oraculo, cùm ignavi „ igno-
biles, indocti, & pauci eſſent, non deſperave-
rint à ſe mundi ſapientiam everſum iri, & ſub-
liciendos Evangelio Romanos faſces, & Græ-
cum faſtum. Davidis non ſtupeo trophæum,
ſed ſpem; plus eſt ſperaſſe victoriam in Dei
nomine, quam retuliſſe. O Abrahamum verè
fidei & ſpei parentem! Viciſti pietatem, cùm
filium duceres: ſed ſpem viciſti, cùm poſt fu-
nus non deſperaſti ex hærede nepotes. Davi-
dem quoque miror, qui licèt fragilitatis ſuæ
conſcius, Deo tamen ita fidit, ut ſperarit, ſe
in poſterum non caſurum. In te, Domine, ſpe-
ravi, non confundar in giernum. Mira fiducia
adulteri & homicidæ! E contrario filii Ifrael
quam parum de Deo ſperavere! Et male locu-
1i ſant de Deo, & dixerunt. Quid dixerunt?
audi. Quoniam percuſſit petram, & fuxerunt
adgutk, & torrentes inindaverunt. Namquid &.*
Panem potetit date: aut parare menſezm populo

Pſal. 30.
2.

Pfal. 77.
20.

Juo? An excogitari potuiſſet unquam ſtoliditas

tanta?! Narrant Dei prodigium in potu, & ne-
gaht Dei virtutem in eſca. Itane? E petra de-
duxit tanquam Humina aquas: & panem exhi-
bere non poterit? Vel dæmon ſperabit ab eo
lapides vertendos in panes. Nimirum etiam,
cum miracula crebreſcunt, arduum eſt fidere.
Rex Babylonis conjiciens in lacum Danielem,

Dan. 6. dixit ei: Deus tuut, quem colis lemper, ipfſe li-
47. berabit te. Sed manè non ita confidenter locutus
Idem s. eſt, cuùm ad lacum acceſſit, inquiens : Vens
30. tuns cui tu ſervis ſemper, putalne valuit te libe-
rare à leonibus? En quo modo fiducia decreſ-
cat in progreſſu. Quantis ergo laudibus effe-
rendus Abraham, qui prolem ſperavit & buſto,
cüm Iſraël deſperaverit inter prodigia alimen-
tum? Per memetipfſum juravi, dicit Domi-
nus : quia feciſti hanc rem, & non pepere ſti ſi-
Obedien- lio tuo unigenito, propter me. Cur adeò Prædi-

zia en ſlo catur Abrahæ obedientia? Fortè quod flium
Dei amo: dquxerit? vel quòôd impigrè divinum imperium

re⸗ executus ſit? Planè mira hæc ſunt: Verum ali-
quid in his latet præ ipfſis mirabilius. Laudatur
itaque Abraham, non tam quèòͤd Deo parue-
rit in re tam ardua, quàm quod paruerit Deo,
ITntentio pPropter Deum. Propter me, inquit. Neque enim
"edte. idcirco ſanctus ſenex dexteram armavit in fi-

lium, ne aut reus eſſet ſpreti imperii, aut ob-
noxius foret furori imperantis, néve famam
decoloraret pietatis ſuæ, ſi Deo obluctaretur
in immolatione fili, cin obtemperaverat in
exilio, in peregrinatione, in dimiſlſione Iſmaë-
lis. Cur ille obedit? ne videatur inobediens.
Ille verò? ne ſuperioris iram incurrat. Et ille?
ut gratiam ineat ab Abbate. Vix invenies, qui
obediat, ut obtemperet. Unus Abraham nec
Ponæ, nec præmii memor, ſuæque prorſus
immemor famæ, non ut videretur, ſed ut obe-
diens fſoret, Deo paruit propter Deum. Et
Obedien- non pepereiſti filio tuo unigenito. Hac animad-
dus“ vertant velim, qui ſibi nimium blandiuntur .

Raligionir ſi delicatis Obedientiæ loris ſuaviter adſtrin-

manera gantur. Spernunt durius in Obedientia exagi-
viliora. tatos, jactantes unam eſſle Obedientiæ pal-
an is mam, ſeu dormias parendo, ſeu obtemperan-
io ad-

gir prenis do delaſſeris. Enimverò Abraham bis vocatus

& cœlo, bis Paruit, & filium educendo; & obedien⸗
parcendo fihio. Ferrum juſſus evaginat, juſſus zie.
ferrum recondit. Eadem imperantis vox, pa-⸗
rentis eadem devotio. Tamen non ideò bene- Afedzu,
dicitur, quòd filio pepercerit ex obedientia; non ſucſi⸗
ſed quòd ei præ obedientia non pepercerit. ".
Quia feciſti rem hanc, & non peperciſti filio Fervor.
tuo. Ergo quamvis obtemperemus omnes; non Paren-
unum tamen omnium bravium eſt, nec una um oblis
laus. Qui domi non inohediens aut epigramma-““
ta ſcriptitat, aut Narciſſos in horto rigat, haud
pParem dixeris illi, qui à Prælato in Montana
tranſmiſſus, diu noctuque rudes inſtruit, ini-
quos docet, ſolo Dei verbo, & pane tantùm
famem, poſt Solis occaſum, expleturus. Ex
obedientia Ananiæ Paulus comedit, poſt jeju-
nium triduanum: non ideò tamen coronatus „
aut Princeps Eccleſiæ renunciatus eſt dapum
ſolatio. Chriſtus Matri ſuæ ſubditus erat in Na-
zareth, cùm epularetur: at mundum redemit
factus obediens uſque ad mortem. Ne, quæſo,
blandiamur nobis. Unius Phidiæ opus & mar-
morea Diana, & aureus Mercurius: malim ta⸗
men ego elegantiam ejus in metallo demirari,
quam in ſaxo. Et non peperciſti filio tuo. Nota Servir,
Dei benignitatem. Iiaac Dei potius munus, Peo felin;
quam Abrahæ opus erat. Senex erim ex ſteri-
li illum ſuſceperat. Nihilo minus Deus, cuùm
illum repoſcit, non ſuum, ſed Abrahæ dixit.
Non enim ait: Quia non peperciſti filio, quem
ego dedi tibi, ſed filio inquit, tuo. Dona Do-
mini verè funt dona. Non enim exprobrat, nec
ea repetit, vel cùm petit. Dicere potuiſſet,
Tolle Iſaac filium tuum, ſed munus meum, &
redde mihi, quod dedi tibi. Verùm, ut faci-
nus Patriarchæ cumulatiùs dilaudaret „ doni ſui
non meminit, ſed illius oblationem magnifica-
vit. Et benedicentur in ſemine tuo omnes Gentes
terræ quia obediſti voci meæ. Quot eluxéêre in
Abrahæ ſacrificio Virtutes? Innumeræ. Spes,
charitas, oblivio ſui, contemptus famæ, abdi-
catio pignoris, conſtantia in funere , alacritas
devoto, religio. Nulli tamen horum Chriſlus
in præmium datur, nifi ſoli Obedientiæ. Et Olediens
quidem, quôd filo non Pepercerit propter zia.
Deum, laudatur, hæreditate, victoriis impe-
rio ditatur. Cùm verò Gentium futura benedi-
ctio Promittitur, una extollitur ſacrificantis
Obedientia. Quia obediſti voci meæ. Nota Obe- Obedien-
SD 1⸗—0. tia pura.
dientiæ medullam. Obedivit Abraham Deo, Bona og=
non potentiam, non beneficentiam, non ma- eulenda«
jeſtatem ejus attendendo, ſed vocem. Deus Lingus
juſſit „ & ſenex litavit. arrogans.
Huüm Iè-
tas in ſera
Reverſus eſt Abraham ad pueros ſuos,
abieruntque Berſabee ſimul, & ha- e.
bitavit ibi. vio mor-
tifiecations
corpßoris

Poſt tot prodigia & promiſſa, redit ad ſer- cz 7o7.
vVos Abraham, & ne verbum quidem ad eos Nam piu⸗
facit, ſeu de ſacrificio ſuo, ſeu de oraculis Do- ris ſit oc-
mini. Nimirum grandia libentius Abraham eidens A-
exequitur, quam prædicat. Duo hic libet quæ- l 5
rere. Alterum, cur Iſaaco non Angelus, non Tae oc⸗
Deus loquatur, cujus tamen ſanguine com- zidendus-
plendum erat holocauſtum: alterum quanam Religioſo=⸗
de cauſa ſolus Abraham regreſſus dicitur de "unm ga-
Monte; iviſſeque Berſabee cum famulis, null isng Fg
factà de Iſaaco mentione? Nimirum Abraham, gieeaeens
etſi gladio filium non immolavit, corde tamen feſu pere⸗
eum litavit Domino: idemque eum quidem griranis
redu- Aluinetſe

gue odiſſe⸗
zuß
non ſpen
nant Le-
ligioſs au-
Keri, qui
ſaccum
geſtant „
ſed à ſisis
« velliner-
Justent„
eortm
quotidie
atrikz te-
yrentes.
Ssie nec
Apoltata
diſcedat
ob Morti=
Kicatio-
num pe-
nuriam.
Obedien-
kia,

Ad mor-

kem para-

Fi.

Paren-
tum obli-
BVio.

Aortis
nemoria
bperutilis.

Luxus in
fuanere.

hbam. Surrexit, hoc eſt, cum quadam ſtrenui-

72

reduxit, ſed ita alienato corde, ac ſi re verâ
reliquiſſet illum in monte. Reddidit Deus Iſaa-
cum Abrahæ, ſed Abraham à Deo Iſaacum
non recepit, eum, non ut filium, ſed ut victi-
mam reſpectando. Et hæc cauſa fuit, cur A-
braham non dicatur regreſſus & monte cum
Iſaaco, ſine quo regrefſus non eſt: quia vide-
licet, quem Deo obtulerat, non ſuum credi-
dit. Ad lſaacum autem, nec Deus loquitur;,
nec Angelus, quia Obedienti Parens & Ange-
lus, & Deus eſt. Adde quod Iſaac ſe ipſum ne-
ci obtulerat, Abrahamus filium deſtinaverat
neci. Minus autem eſt mori, quam jugulare;
ubi hæres eit victima.

EX CAP. XXIII. GENESIS.

Vixit autem Sara .. venitque Abra-

ham ut plangeret, & Keret eam.

REcuperar filio, Abraham uxorem amit-
RKuiut: ita luſus ad luctum gradus eſt. Vivit
filius, & mater moritur. Ut video, nec mo-

rituræ Abraham adſtitit, & in ultima ſenectu-

te non modò thoro ſejuncti ſunt, ſed & urbe.
Hæc ermim mortua eſt in Arbee, cùm habitaret
Abraham Berſabee. Cur, quæſo, adeò fœde-
rati conjuges;, propè mortem ſeparati ſunt?
Niſi fallor, ut, in confinio vitæ, uni & ſoli
Deo vacarent. Ne amor diſtraheretur, ab in-
vicem diſtracti ſunt. Planè ſugillantur hic no-
ſiri temporis ſenes, qui nec vivere, nec mori
ſciunt, miſi Nepotibus, filiabus, uxore, filiis
ſtipentur undique. Enimverò non ſatis Caro
noſtra a Deo nos ſeparat, ni propinquorum
turba accedat, quæ & vitæ amorem accendat,
& amorem in Leum reſünguat. Porròô qui nec
ſuperſtiti, nec morienti adſtitit, ad defunctam
adut; non tam ut lugeret eam, quam ut doce-
retur ab ea. Cumque ſurrexiſſet ab Hicio funeris.
In Chaldæo habet: Et ſurrexit Abraham à
conſpectu mortui ſui. En quo modo non luſit in
funere. Nos quidem in funeribus omnia agi-
mus præter funus. Viſitationes, officia, epi-
ſtolæ hinc inde acceptæ redditaque: evaneſcit
tum mortis, tum pietatis adeps inter urbani-
tatis officia. At Abraham luxit eam, & diu
contemplatus eſt eam, U plangeret, & Reret
eam. Non ut fleret orbitatem ſuam, non ut

doleret deceſſiſſe fulcimen domus ſuæ, ſed ut

eam fleret. Rari mortuos deflent, etſi omnes
lachrymentur in funere. ille dolet hærede ſe
deſtitutum; alius lamentatur pecuniam deflu-
zgiſſe cum fllio; alius luget Purpuram defloruiſ-
ſe cum Patruo. Planè ærumnas noſtras lamen-
tamur, non defunctorum mortem. Rursùs,
Abraham Saram reſpexit, nec curſim contuitus
eſt faciem ejus, ſed afledit cadaveri ejus, ut
witam hauriret à mortua. Et ſurrexit Abraham
à oonſpettu mortui ſui. Apud nos cadaver aut
domo emittitur, aut ibi réponitur, quèò nullus
accedat. Ita dolore laceramur, & documento
caremus. Planè & mitias & ſanctiùs lugere-
mus, ſi defuncto adſtaremus. Et ſurrexit Abra-

tate animi, quam exuxit feretro.

Oliva

Locutus eſt ad ſilios Heth, dicens: Ad-
vena ſum & peregrinus apud vos:
date mihi jus ſepulchri vobiſcum, ut
ſepeliam mortuum meum.

Nota: Licèt Senex, licèt in luctu, licèt Rex re-
Princeps, licèt in itinere fatigatus, non per Sae;
internuncios egit cum filiis Heth, ſed ipſemet Audiat.
coram allocutus eſt eos: Uſque adeò quæ com- kpiſcopi
plere non poſſumus, ahis delegare non debe- ipſi in vi-
mus, etiamſi de ſolo cadavere agatur. Audiant gilnt
hæc animarum Paſtores, & Patresfamilias; s, eete-
qui mihil non committunt ſervis ſuis, imò ty- 18 4 :
rannis populorum, & ovium lupis. Porròô Reſiden-
quam modeſtè loquitur! Non opes, non ge- zia
nus jactat, nec fodus cum Rege initum me- Arrogan-
morat: verùm advenam ſe duntaxat fatetur,
ut hiberius illis commercium ſit. Rarò auditur Hidaue
Dives, qui cupiens aliquid, mihil in commen- gans,
dationem loquatur ſui. Keſponderunt filii Heth, Humili=
dicentes: Audi nos, Domine, Princeps Dei eés iai.
apud nos: in elebctis ſepulebris noſtris ſepeli mor- Inwidia.
tuunm tuum. Magnum eſt, quòd Dives adve-
nam ſe fateatur: led non minus rarum eſt,
quòd ab incolis dives advena Princeps Dei ap-
pelletur. Miror Abrahamum carere faſtu! fed
non minus demiror Hethæos livore caruiſſe.
Quis divitum vulgo non creditur à Dæmone
impinguatus? Sed videmus humilitatem Abra-
hæ, ſe ipsà ſemper majorem. Nurrexit, inquit,
Abraham & adoravit populum terræ. Interce-
dite pro me apud Ephron. Princeps ,„ imò Rex, Hamili-
juxta tranſlationem LXX. dictus Abraham, Ss en
eon ſolum non intumuit ſplendidâ appellatio- gai-
non ſoluùm non intumuit ſplendidaâ appellatio- ,„
ne, ſed illicò furrexit; nec ſurrexit tantùm, .
ſed adoravit, nec primarios adoravit, verum
promiſcuum vulgus. Quin nec auſus petere,
quod emere volebat, eos rogavit, ut pro ſe
intercederent. Quid quod, oflerente Ephrone Auvese
Abrahæ non ſolum ſpeluncam, ſed agrum quo-? iasds.
que gratis, & quidem non ſemel: ſanctus Se-
nex nunquam acquievit Ephroni, ſed, nume-
ratà prius pecunià, ſpeluncam recepit, & ſe-
pelivit in ea Saram? Terra, quam poſtulas,
quadringentis ſiclis valet. Quod cum audiſſet
Abrabam, appendit pecuniam, quam Ephron
poſtulaverat. O commercia Mercatorum! En,
ante Evangelium, quantus candor vel in Ido-
lolatrà. Tantum æris valere dixit, quanti vale-
bat. Nec Abraham de ſummà aliquid detraxit. Negetis-
Nunc verò venale vitium eſt, pro Vitro pretia o7ο²α.
repoſci margariti. Emptores verò Margari-
tum, tanquam vitrum, fibi vendi expoſcunt.

EX CAP. XXIV. GENESIS.

Dixitque ad ſervum ſeniorem domus
Jſuæ, qui præerat omnibus, quæ habe-
bat: Pone manum tuam ſubter femur
meum.... Ut non accipias uxorem fi-
lio meo de filiabus Chananæorum ,in⸗-
ter quos habito; ſed ad terram & cog-
nationem meam proſiciſcaris, & inde
accipias uaorem filio meo Iaac.

Mrtem ſuam Abraham præſentiens, non Heredei,

de fundis, aut de gregibus, ſed de uxore &:
filii

Uerg.

ft
i i
nit

1

Uni

ii

5
50
1e,
n.
ene
Di⸗
wi
repin
4
hii
nem
eue
4
n
n
tun
nuit

,
naut
Pei
olli

Inte
niche

Xun
myrie

Nyeti
bant
ſieien
Meati
zir be
ſiiam
Nrati
zunent
Rlieit

ldir

ufe

eyn.

14,0
Atint,

liſepi
hlin,
n
deyiy
niee,
Bil uſi
Reſie.
ia
Ar
tia
Lintes
non ane
gant.
Hun’,
141
lmnitit

64

Auni
146
Diznis
ier

Murt
riſſi

——Z —

.

.
. NN
1 tori

1⸗
.

i
no *
ote

fli

in Cap. XXIV. Geneſfis.

Biliorum-filii ſollicitus eſt. In qua, non genus;, non 0=
Eaucatio. pes, ſed mores quærit. Porrò ex fämulis ſenio-
„seh rein deligit. Seniorem, inquam; non ætate, ſed
tas at. ſervitute. Is autem præerat omnibus. Id ſanè
zendenda. notarent Principes cuperem. Seniorem videlicet
Dignias domus, domui præponendum. Quam turpe eſt,
cui d'fe ut unius diei Aulicus præferatur iis, qui æta-
"n “, tem omnem contriverunt in domo tua. Reſ-

Aulici . , . . .
guinam pondit ſervus, ſi noluerit mulier venire mecum.

promo. Ab adulatione quantum diſtat hic ſervus! In-
vendi. genuè loquitur: non maria & montes loqui-
Anliess tur; minima tentaturus. Verùm, quæ objici
Kageſer. ſibi poſſent, Domino objicit. Ut ablegentur

tione ca- Aulici, quèò deſtinati ſunt, omnia complanant.
veat, Patêre omnia; omnia à ſe perfectum iri jacti-
Amitie, tant. Ubi verò deventum fuerit ad ſcopulum,
omnia intereluſa eſſe vociferantur. Nimirum,
non curant ea perfici, ad quæ mittuntur; ſed,
ut mittantur, nihil non perficiunt. Sciſcitanti
autem num eò filium reducere deberet, ſi ſpon-
ſa egredi nollet, reſpondit Abraham: Care,
ne quando reducas filiun meum illuc. Dominus
Deus c&œ&li, qui tlit me de domb Patris mei: ip-
Je mittet Angelum ſuum coram te, & accipies in-
Perſeve- de uxorem ſilio meo. Quot Sacramenta tain bre-

rantia. vi oratione obſignantur 2% Mavult filium carere
Pai uxXOre, quain redire in patriam. Semel enimn
oblivio. 1.

pro Deo abd catum ſolum nativitatis ſuæ, ſibi
Intentio omninoò cenſuit interdictum: Porrô cin de re

7ecta. temporaria ſermo eſſet; cur non Deum ter-
ræ, vel Ccoœli terrarumque, ſed coœli tantam
Pterno- Dominum appellavit? Ut doceret famulum 5
rim me- . 5
moria. Non in holocauſtis duntaxat ſacriſque rebus,
ſed etiam in cæteris ad domum noſtram ſpe⸗
Ctantibus, ternitatis unius habendam eſſe ra-
tionem. Neque enim; vel cùm de terra loqui-
tur, a Deo quidvis aliud ſperat, ſpectaâtque
Focatie quath coœlum. Illud autem fidei quàm plenum!
guanti à Deo opibus auctus ſuerat, reductus cum ho-
SSS nore ex Ægypto, fervatus ab Hoſtibus, trium-
vis hegg. Phis illuſtratus, Angelorum dignatus hoſpitio;
heium. hærede donatus: nihilo minus Dei in ſe bene-
cati ficia commemoraturus, ut ſamuli ſpem erige-
harens. ret » his Prætermiflis, quid commemorat?
Bekeuar Quòd ſe abduxerit & domo Patris. Neque di-
xit: Deus, qui cognitionem ſui mihi indidit
Servire

„ in domo Patris, ſed qui me inde tulit. Non
Beo feliæ, enim ſatis eſt; Deum noſſe, niſi è parentum
domo exeamus. Quis enim, inter blanditias
Paternæ domus, etfi ſapit; aliquando tandem
non deſipit? Unus ſanè Abraham Vocationis
pretium agnovit; cui, præ gregibus, filio, re-
gum amicitis, ac trophæis, grandior charioôr-
que viſa eſt abducentis è& patria vox Domini.
Modeſtiam quoque Senis ſanctiſſimi animad-
Dißiden- verte. Non dicit: Deus, Pro quo Patrem ſpre-

ria ſui. Vi „ cui filium litavi, in quo ſperavi, rebus
Cognitio meis deeſſe non poteſt. Sed maluit divinorum
ſii. ‚ munerum meminiſſe, quam obſequii ſui. Qui
ili- beneſecit, benefaciet. Qui me vocavit, qui
as Vera 1R ißt : 1 . .
nil ſti HMihi magna promiſit, ipſe præſto erit deſiderio

deberi bu- Meo. Neque dixit: An times Sponſam tibi non
tet. adhæſuram? Et quænam foœminarum, audito
Arregan- nomine Abrahæ, tam clari tämque potentis
ris. Principis, non accurret? Quid, quod neque
certò ſibi Deum affuturum in adducend Fi-
lio Sponsà præſumpſit. Audi: Jin autem mu-
lier noluerit ſequi té, non teneberis juramento:
klium meum tantum ne reducas illuc. Vide »
quàm demiſßè de ſe ſentit: ſperat quidem, ſed
non præſumit. Et licèt Deus deeſſet ſpei, &
votis ſuis, juſſioni illius ipſe deeſſe mon vult.
Ethicæ Tom. I.
. e

miſit, dicens:

Etſi HHaaco Deus Sponſam non provideat, A-
brahæ ſtirps non eò redibit, unde pro Deo ex-
ceſſit. Intuere, quo modo Propoſitam à ſervo
difficultatem non ſprevit; ſed ſolvit. Quidain Suberzos
inter Superiores exiſtunt, qui præceptis füis & Res
nihil opponi patinntur. Ipſe dixi. Hæc vox il- lbhi con-
lorum una eit. Non ait Abraham ſervo obii- radie
cienti, quid ficri oporteret, ſi nulla reperiretur r.
in Meſopotamia Iſaaco ſponſa: niſi aliqua inve-
niri poflet, non te illo ablegarem. Scilicet;
Nulla reperiretur, quæ Abrahæ cCognationein
ſitiat. Non ita dixit: ſed quod futurum non e- Superios
rat; tanquam futurmn eſfſet, quid tunc facto audiat
opus eſſet, edixit. Nin autem mulieæ' noluerit oljeztes
Jequi te, non teneberis ſuramento: klium meum
tantim ne reducas illuc. Sic Deus Moyſi proô-
teſtanti futurum, ut à Rege non audiretur .
quid potiſſimum ſaceret, indicavit. Non illi
dixit, Ego ſum, qui te mitto. Sed; Hæc-di-
ces, & illud ages.

Pone manum tuam ſubter femur meum, Adors
ut adjurem te per Dominum Deum dueci.
œl O& terræ. .
Zelus A-
J W . nimarum
Hæc Abraham; qui cùm à ſervo rogaretutf, miſericors
quid ſibi præſtandum eſſet, non invent in erga im-
Meſopotamia; quæ Iſaaco nuberet, ait: Do- be'fectos.
minus Deus cœli ipſe mittet Angelum ſaum co- *
Tam te. Cur Deum modè appellat coœæli tertæ- Nos onz-
que, modò cœli duntaxat Dominum? Nimirum niæ licens
ſervum obfſtricturus jurejurando, ut timorem onmnibus.
incuteret, terris Deum præſidere ifſinuavit. .
Cum verò de ſpe ſua in Deum loquitur, illum daberde
Cœli tantùm principem aſſerit. Servus enim ti- e e ga
more, amofe Abraham trahebatur. Ne me cat vid:
fallas. Scito Deum terrarum Dominum: Ut Nez Cza-
ego ſperem, ſatis eſt illum Deum eſle. nes ſibi G-
. miles vs⸗
i.
Tulitque decem camelos de grege Domi-
i ſui, & abüt, oæ omnibus honis e-
Jus portans ſecum.

Nonne Abraham prædixwerat affuturum ſervo Cratie
Angelum, quo duce, uxorem filio deligeret? ooperan-
Quare ergo Camelos & Xenia ſecum trahit? dam.
S . .. ei cira
Ut nos doceat, ita divinæ innitendum eſſe Juo modo
Providentiæ, ut tamen, quæ noſtrarum ſunt ſe quiſqus
Partium, non omittamus. Quin & donaria at- permitte-
tulit; & , cùm ante portam civitatis Nachor re debeat.
conſtitiſſet veſpere, quo tempore hauſtum a-
quam egredi Pienr muhieres;, orationem præ-
Domine Deus Domini mei A-
braham, occurre, obſecro, mihi hodie & fac ,.
miſericordiam cum Domino meo Abrahbam. Igi- Faobti⸗ .
tur puella, cui ego dixero, Inclina bydriam e⸗ e,
tuam... Planè Domino omninò ſervus perfimihs Difiden-
eſt. Copiis, opibus, mancipiis, & comitatu tia ſui.
fretus, nec ſibi fidit „ nec civibus. Non con- Conßden-
ſuluit optimates, non prudentiæ ſuæ innixus "ia 5
exploraturus fœminam urbem ingreditur: ve- R's2,
rùm ad Deum, ut ſe dirigat, preces effundit. „ibus
Servus legationem ſfuam ab oratione exordi- M/ſz
tur: & ſacerdotes in negotiis pertractandis ora- Ooratio, &
tionem non ſolùm non præmittunt, ſed nec in- Rrr.
tromittunt, imò verò aliquando intermittunt. mie gos
Porrò quam plena Pphiloſophiæ oratio eſt! zntermit-
Domine Deus Domini mei Abraham. Nota: ab tenda, ſed
Abrahamo Deus coœli, & Deus terræ appel- walzipli-

latus eſt, hic verò à ſervo Deus Abrahæ vocatur. anda.

G Penè

Oliva

Ooßeinm Penè pluris fecit Abrahamum, quàm Mundum
HH univerſum. Cùm in orbe terrarum nihil bono
ſici veri. ſervo Pretioſius eſſe videretur, quam Domi-
AMiſſa ce Dus, int Deum vocabulo ſplendide cohoneſta-
lebranda. Tet, Dominum appellat Domini ſui. lanè
Politiz veris ſervis & charior, & nobilior eile debe-
es, ret terrà co-léque Dominus; ſed Dominus, cii
Se Dens Pro Domino ſit. Domine Deus Domini
liæ cateris .αsS PrO Domno tit. Bomine
praferen. Miei Alraham. Ab Humilitate initium precan-
da di facit. Servum ſe fatetur. Occurre mihi ho-
dulici, die, & ſac miſericordiam cum Domino meo A-

Ka brabam. Coram Deo non eſt ſervus aut liber,
n:. unius omnes conditionis ſumus. Nihilo minus
Rex coli Etiam, ubi ſe eximere poteſt à famulatu, famu-
debet. lum ſe ultrô profitetur: uſque adeò conditio-
Humili- nis illum ſuæ nec pudet, nec tædet. Porrèô ſi

igig; petis, ut occurrat tibi, cur ais miſericordiam in
mediotris Abrahamum conferendam? Tecum fiet miſe-
Roeligioſ: Ficordia, ſi tibi occurrit. O ſervum, præ Do-

laici hu. mini charitate, oblitum ſui! Sollicitus quidem

miles ſint. eſt, ut Sponſam deligat: cæterm in occurſu

alenee ejus „non mercedem ſuam, aut laudem expen-
diocribus, dit, ſed Abrahæ gaudium. Quid quod ipſe
e ſorte quoque à Domino non. reddi, ſed conferri be-
vili con- neficium putat in Dominum? Non enim ait,

tertä eſe. Recordare, Domine, quanta pro te egerit Do-

l minus meus. Redde pro mercede Sponſam. Sed,
16 . . . . . . 4
Pomin, Jac miſericordiam, inquit. Etiam poſtquam
laboret. Multa præſtiterimus pro Deo, à Domino acci-

Intentio Pimus gratiam, non mercedem recipimus. Cum
recta. Domino meo Abrahbam. Servus omninèô fidelis.
Se Nuſquam Iſaaci meminit: & tamen Iſaaco ſpon-
naßra. la quærebatur: quôdque plus mirere, ſenuerat
Deo dere Abraham, & Iſaac hæreditate ætatéque flore-
Kumili- bat. Nihilo minàs, Oriente Sole neglecto, Oc-
tas nibil cidentem reveretur, colitque. Prorſus non ſpes
repoſeit à ſqas in legatione ſua;, ſed Dominum ſuum at-

Ralrin. tendebat. Unius recordabatur Abrahæ, a quo
di. ſe ſciebat tranſmiſſlum. Pro hoc laborat, huic
Servi, benè precatur, hunc colit, hujus tantùm re-
cordatur. Noſtræ ætatis ſervi, dum ſeneſcen-
tibus Dominis obiequuntur;, ſuccreſcentes hæ-
redes attendunt.
lIgitur puella, oui ego diæero, Inclina hy-
driam.
Matri- Quam probus pronubus! Non opes, non ge-
Banef. rmus, non pulchritudinem requirit in Sponſa, ſed
ens, humanitatem. Si potum Præbuerit, ea eſt,
gquam deſignaſti uxorem filio Domini mei.
elie- Porrò quam grata eſſe debet erogata in pau-
tas. peres pecunia, quando aqua Camelis exhibita
PDiguitas Benus ſanctum hrohagat, & Chriſti atavos
ezui confe ferit! Quis verò laborem parvi faciat, quando
endea. Deus, ex qua naſcatur, non orantem, ſed
Superior aquam haurientem, propinantémgque deſignat?
evehat Tum Rebecca in domum ſanctam inducitur,
. tum Samaritana vertitur in Chriſti nunciam
Elese dum domeſticis ofliciis faciunt ſatis. Planè foe-
ſna. minæ vix Deo gratius aliquid exhibere pol-

Taleuta ſunt, quàm opus manuum ſuarum. Lanam &

veriore. linum operata eſt illa, cujus pretium procul &
HSS „ de ultimis finibus. Deſcenderat autem ad fon-
vers, tem, & impleverat hydriam, ac revertebatur.
Labon Digna Iſaaco Sponſa. Nulli ſe in via ſociave-

manuum. rat „ cum nullo locuta fertur, non diu ad fon-
tem morata eſt: verùm ſola deſcendit, hy-
Malie- driam implevit, & revertebatur omninò ſola.
galat ve- Diſcant ſœminæ non morari in publico; ſed,
vecundis. ut muneri ſuo ſatisfecerint, domum feſtinæ

repefant. Sola properat, nullum allocuta Re-
becca. Quod tamen non ideò præſtitit, quòd
aut frigidioris naturæ eſſet, aut fœcdhoris aſpe-
ctus. Sed & aſpectu pulcherrima deſcribitur, Verecun-
& de potu rogata, quantæ eſſet humanitatis dia &
urbanitatiſque fomina, rebus ipfis oſtendit. e:⸗
Rursus animadverte, quod pulchra & officio- zi, 6
ſa nimis, millo tamen aut deducitur, aut in- natura
feſtatur adoleſcentum cuneo. Planè Veſpis & letiores
Accipitribus e tantùm Virgines obſidentur, ſunt.
quæ obſidionem amant. Niſi fortè malimus il- 24
lorum temporum ſanctitatem prædicare, quan- aien,
do inter idola licebat puellæ decore & gene- Moniales
re ſpectabili egredi ſine pediſſequa, nullo pror-
lus procorum excipienda ſuſurro. Nunc Vir-
ginitas vix inter clauſtra ſecura eſt: tutiorque
pudicitia fuit inter monſtra, quàm inter Cru-
ces: quique Veneri litabant, Virginitatem re-
veriti ſunt: qui Virginem adorant;, vel inter
aras Virgines ore, geſtu, oculis dehoneſtant.
Væ Rebeccæ, ſi häc noſtrâ ætate ad fontem Eaxuaria.
egrederetur cum hydria: plus ignis efferret, Temilori
quam refertet aquæ, flammaſque propinaret, rohha⸗
cum undas haurit. Videamus nunc, quàm ef- Sttente
fusè liberalis ſit Rebecca in ſervum Abrahæ.
Qui aquam exhibuit, ſtatimque adjecit: Quin
& Camelis tuis hauriam aquam. Effunaénſqut
aquam in canalibus, recurrit ad puteum, &
bhauſtum omnibus camelis dedit. Vera bæc hu- Likerali
manitas, verâque liberalites. Virgo pudore 1as.
generéque clara, rogata ut aquam propinaret, Humili⸗
dicere potuiſſet. Tot camelis mancipiiſque ſti= f. gili
paris, & aquam a me petis? En puteus; qui 4.
patet omnibus: eè mitte aliquem & famulis,
qui tibi tuiſque conſulat. Suſpecta iſthæc po-
ſtulatio eſt: juxta fontem tot ſtipatum ſervis
aquam à Virgine expectare non placet. Timeo, Zudicates
ne ignem verius, quàm aquam;, ſitias. Nihil ers.
tale aut locuta eſt Rebecca, aut ſuſpicata. Quid, er a-
. . e m
quod cùm Abrahæ Oeconomus & bibiſſet, & nil que-
nulla etiamnum dona protuliſſet, nec egiſſet ,/ar.
pro hauſtu gratias, illa camelis potum ocyus Beveßeis
infert, quàm promittit. Nimirum liberalis a-line ulla
nimus exhibet, non ſerit. Jam obſervemus, *:
quid præſtiterit Oeconomus, cùm in Rebecca
ea repererit, quæ à Domino poſtularat, argu- .
menta nuptiarum: Inclinavit ſe bomo, & ado- Enzdr
ravit Dominum, dicens- Benedittus Dominis ,
Domini mei Abrahbam, qui non abſtulit miſeri- COrari.
cordiam, & veritatem ſuam à Domino meo. Mi-
rati ſumus virum hunc orationem fudiſſe, an-
tequam de ſponſa deligenda deliberaret. Lon-
ge eum plus demiror Dei memorem, inventà
ſpons4. Non pauci dum in ancipiti funt, Deum Aalici
conſulunt: rari Deum invocant, cùm fortu- veri gra-
na, eventúſque arriſerint. Ii tantuùm cœlum“ WRimi.
intuentur, quorum agros nullus latex inter- re ken

luit. Hic autem vir juſtus cordatiùs ad Deum pelicita-

poſt felicitatem, quàm cùm in diſcrimine la- te.
boraret, recurrit. Anceps emim animi, quam G atitu-
& puellis ſeligeret filio Domini ſui, oravit 6.g
quidem, ſed non ſe ante Deum inclinaſſe fer- nn
tur. Hic verò, ubi nactus eſt Sponſam, & mutet.
gratias egit, & pronus Dominum adoravit. U
berius Deum inter felicia, quàm inter angu-
ſtias coluit. Hoc itidem præititit, cùm indu-
Gtus à Laban in domum, & lautè exceptus,
ſibi Rebeccam traditam intellexit. Quod càùm
audiſet puer Abraham, procidens adoravit in
terram Dominum. Nunquam non meminit Dei:
Nihil unquam prudentiæ ſuæ adſcripfſit. Palam,
coram domo & familia Bathuelis unwverſa;
Deum
2

puci
E
4*
unnt.

.

umn Ra
tin
l. e
lui tt
lin a
ig bo
At .
. lat
Den h
in 0
“M
n.
h
ſiu. G

e.
d
e⸗
r, Nug.
tis i 6
lit. Mlal
0. inn ,
1iiz 1
aturz
tlioni
Ur ſan
il. Male⸗
lan. 6.
rot-
Vir.
qne
Crn-
are⸗
intet
lant.
mem Lun
1let, lnyit
n et.
Iahe,
in
G
Clu. Lent,
Udore tn
luret, Mmnll.

imeo, alrae
N lemen,

Zilit

Quid ninmn
et; 11 1.
egiſſet
0CNi lefi
tils4:iull
ſehng;
ebecca
elol. Gutk⸗
u E Nh
mitus zeien
nieri Gi
.n. Mi⸗
le, an⸗
Lon-
venti
Deum 4li

unie
S

Cœlum Gstd

Mter- ,ͦ
Deum Felimhr
n Gs*
Gunn de
Olayt oi
ſe ler⸗ myrun
in, & nus
wit. U.
angu⸗
eptus,
Nd A
nit Der
Palaum,
etli 5
Deunm

in Cap. XIV. Geneſis.

4 bee Deum adorat. Quin itaà in Deum omnia refu-
pendere, dit, ut prorſus oblitus ſit gratias habere vel
& meis Rebeccæ aquam propinanti, vel Labano ſoro-
ll: acce) rem illi conſignanti. Et quidem omnia narra-
a eſenne. vit puellæ parentibus: Veni, & dixi: Domine
Deus. Quam procul à faſtu animus famuli!

Gae ". Non ſe jactat, ſed eventum omnem Deo ad-
Deum. ſcribendum affirmat. Nunc Aulici & quæ fe-
cerunt, & quæ infecerunt, uſque ad coœlum
efferunt. Se callidos, ſe providos, ſe fortuna-
tos aiunt. Abrahæ ſervus Deo imputat & quæ
præſtitit alis, & quæ ab aliis ſibi ſunt præſti-
ta. Nota quoque ſanctitatem orationis. Benedi-
&tus Dominus Deus Domini mei Abrahbam, qui
non abſtulit miſericordiam, & veritatem ſuam
Anlici à Domino meo. Non gratulatur ſibi ſortem
veri. ſuam, ſed, ob felicitatem Domini ſui, exul-
Raiiones tat. Quid? Non te exaudivit Dominus? Non
privata. tibi juxta deſiderium tuum res accidere? Non
galici, tibi benedixit Deus? Nonne gratior eris ob re-
& keli. pertam Sponſam tum Iſaaco, tum Abrahæ 2
gioß ob Nonne merces te copioſa manet in domo Do-

Intentio- mini tui? Nonne modò à Laban ſplendidè ex=
en de. cipieris? Quare ergo miſericordiam Abrahæ
1 izgtant. duntaxat à Domino Ppræſtitam jactas, ac ſi t=
bi nihil Deus contuliſſet? Coram Sole, inquit
ſervus, ſtellæ non micant. Fortunarum mea-
rum ne quidem memini, dum unam Domini
mei felicitatem expendo. O utinam Eccleſiæ
miniſtros audiremus Abrahæ miniſtris non diſ-
ſimiles! Etſi Religio propagetur, etſi probitas
floreat, etſi Dei verbum abundet, ſi tenuiores
proventus ager attulit, mens Epiſcopi conci-
dit. Nimirum his unus Dei cultus non eſt cor-

di. Si enim ſalva Deo ſua ſunt, reliqua, quæ

ſpectant ærarium, obſervari non debent.

Et appoſitus eſt in conſpeéctu ejus Panis:
qui ait: Non comedam, doneo loquar
ſermones meos.

Aulicus Ex itinere fatigatus, occumbente jam ſole,

dut. ſponſam jam fere nactus, non dico, non it cu-

bitum, ſed nec panem guſtat, donec omninò
abſolverit munus ſuum. Prius nuptias Iſaaci
perfecit, tum comedit. Is planè agit, quod
Becleſis: agit. Hic prorſus um Domino ſe totum, ſuâ-
DRiei vig que impenderat. Elucet id quoque clarius in
zu, Pei. is, quæ infra narrantur. Eſto, nedum com-
Zelu, A4 pletis nuptiis comedere renuerit. Poſtquam
nimarum Rebecca aſſenſit, omniaque perfecta ſunt, cur
vnil potius rogatus ut decem dies otio frueretur, conſtan-
aher- ter renuit? Wolite, ait, me retinere, quia Do-
eca. WMinus direxit viam meam: dimitte me, ut per-
Ratione, gam ad Dominum meum. Nec mercedem re-

privatas poſcet ab Abraham, & delicias oblatas à La-

. heut ban reſpuit. Unæ illi deliciæ, una merces 1o-
SS latium Domini eſt. Ne tardiùs ille adventu

er Deum ſponſæ recreetur, vix uno die apud hoſpites
in opere poſt tantum iter moratur. Concionatores huc
pro Deo. advoco non apoſtolicos, ſi qui aliquando ſunt,
een. quos tantillus labor tantarum Reliciarum tam-
Delicigs QJue diuturni otii aut indigos facit, aut cupi-
sderint. dos. Mercenarius, imèò fortè mancipium homi-
Gula.
Dei pre- terpretatur, quò Domino ſuo adſit, eique ſo-
Ger,. latium afferat: & Dei immortalis ſacerdos ſup-
paf Con. Plicium putat Deo ſuo adeſle, ejuſque gloriam
ciones & negligit, ut otio vacet. Dimitte me, ut pergam
Zelum ad Dominum meum. Quid? Deeſt tibi aliquid
snimars, in domo Bathuelis? Imôò abundant omnia.
HKunso. Ethicæ Tom. I.

nis jam jam expirantis, delicias ſupplicium in-

Num ut domui Abrahæ præſis, dimitti cupis? Talenta
Num ut mercedem accipias? Nec ut diter , Ene ſpirir
nec ut imperem, redeo: ſed Dominum meum “ o itα
ſitio. Exul ſum in quavis affluentia deliciarum Cbraze:
& opum;, quamdiu cum illo non ſum. Imòô iia poſt
cùm dicit, Ut pergam ad Dominum meum. Zelum a-
Affectum quendam lerviendi præ ſe fert. Non nimari.
enim dicit, ut pergam ad Abraham; aut ut
pergam ad ſenem, ſed ad Dominum meum,
inquit. Obſequendi ſolꝗ cupiditate pellicitur:
In Domino mihil aliud attendit, præter do-
minatum. Non ſenectutem conſiderat, cui
blandiatur, ut hæreditatis portione impartia-
tur. Non benevolentiæ incrementum, ob Re-
beccam adductam, cogitat. Meminit tantùm
Domini.

Quod cuùm audiſſet puer Abraham, pro-
cidens adoravit Dominum. Prolatiſ⸗
que vaſis argenteis, & aureis, as
veſtibus, dedit ea Rebeccæ.

Duo miror in ſervo; alterum Deo; non
hoſpitibus egiſſe gratias; alterum cum hoſpi-
tibus non officiis concinnatiſque verbis, auli-
corum more, certaſſle, ſed muneribus. Nec Ceremo-
illud omittendum arbitror, non ſtatim ac in nie ve-
domum venit, aut cùm de tradenda Rebecca "oτα6.
Iſaaco ageret, dona protuliſſe; ſed cùm jam
confecta res eſſet. Cùm audiſſet: En KRebecca
coram te eſt: tolle eam, & proficiſcere. Tum
coram Deo procidit primum: deinde munera
obtulit. Nimirum noluit pellicere ſponſam
donis: Norat enim fundatas in opibus nup-
tias rarò charitatem ſervare. Amet in Iſaaco
nihil, præter Iſaacum. Nos quidem, ut à La- Non Mu-
bano & Bathuele Rebeccam impetraremus, eera, ſed
petitioni noſtræ viam muneribus paraſſemus. Fr e-
Quâ impetratâ, noſtra nobis retinuiſſemus.
Hic verô ut impetraret, nihil detulit: cùm Dignitas.
impetraſſet, plurima congeſſit tum ſponſæ,
tum parentibus ejus. Roma urbs olim mune-
rum, diſce à ſervo ſpiritum Principum. De-
decet poſt beneficium nihil referre: non decet
beneficium muneribus expiſcari. Noli obliviſ-
ci eorum, qui de te benè meriti ſunt: ſed
noli, ut benè mereantur, eorum illaqueare
corda auro tuo. Prolatiſque vaſis argenteis, &
aureis, ao veſtibus. Abrahæ munera excreſcunt ge,wire
quotidie magis: primòô argentea ſunt, tum au- Dee.
rea, tum gemmea. Mundi verò dona ab auro Elecdkio
inchoant, ut in teſtam deſinant. Egredietur vir- Hatur.
. . Dei libe-
ga de radice ejus, & flos de radice ejus aſcen- aiteas.
det. Quanta inanitas, virga ſine flore! quanta Iſa. 11. 1.
paupertas flos ſine fructu l ſed quanta opulen-
tia, ſi recumbat in flore Deus? Sequitur: Et
requieſcet ſuper eum ſpiritus Domini. En quo
modo, qua à Deo proveniunt, ſe ipſis pretio-
ſiora fiunt. Nimirum ſponſus hic ille eſt, qui
primò faſciculus myrrhæ eſt, tum flos campi
evaſit. Hic ille eſt, qui meſſuit primo myr-
rham, deinde verò aromata demeſſuit. Si cru-
ra ejus ſpectes, marmorea ſunt: ſi caput, au-
rum optimum. Statura ejus aſſimilata eſt pal-
mæ, quæ rudis, & anguſta inferius eſt, patu-
la verò & fœcunda in faſtigium excreſcit. Joan-
ni in Apocalypſi apparuit primô terribilis,
gladium ex ore vomens; tum agnus lucernæ
vices gerens in urbe aurea.

6 2 Impie-

Imprecantes proſpera ſorori ſuæ, atque
dientes: ſoror noſtra es: Creſcas in

mille millia, & poſzdeat ſemen tuum

portas inimicorum ſuorum.

O Fallax felicitas! En quid precentur, &
quare. Non quòd pudica, non quòd à Deo
. delecta, non quòd nupta adoleſcenti integer-
orre rimo, ſed quia ſoror noſtra eſt. Enimverò apud
Parenzuy⸗ filios hujus ſæculi, caro & ſanguis una eſt ra-
amoy, tiO promerehdi. Et quid precantur? Vindic-
Dignitas tam & Prolem. Non pudorem, non fidem,
delatz non virtutem: ſed duo ominantur, quorum
carni & alterum aliquando vanum, imò & noxium;,
Jangaini. alterum impium eſt. Planè, qui de terra eſt,
de terra eſt, & de terra loquitur. Similis au-
tem huic precationi poſtulatio illa fuit uxoris
Zebedæi ad Jeſum: Dic, ut hi duo filii mei ſe-
deant.. Vide, quo modo omnium oblita, carnis
tantum recordetur & ſanguinis. Non enim ait,
Dic, ut hi duo Apoſtoli tui, qui Patrem ac re-
te reliquêre pro te, ſedeant in regno tuo: ſed,
dic, ut hi duo filii mei. Quia fili, ideò regnent.

Pelicitas
vana.

Matth.
20.21.

Egreſſus fuerat ad meditandum in agro,
inelinatòâ jam die: cumque elevaſſet o-
culos, vidit Camelos venientes prooul.

LXX. vertunt: Et egreſus eſt IWaac, exer-
ceri in campo ad veſperam. Et reſpiciens ocu-
Recreatio lis ſuatis, vidit camelos venientes. En ſanctus vir

ng. quàâ ratione non delicias, ſed ſanctimoniam in
Cia⸗ i5 agro metat. Non feras venabatur;, ſed ſtellas;

non flores excolebat, ſed ſui cordis ſpinas era-
dicabat. Nota vim verbi, Exerceri, inquit.
Non enim ſolâ ſuavitate orationis contentus e-
rat, ſed exercebatur orando: hoc eſt, lucta-
batur, & deprimebat ferocientes amimi mo-
tus. Et ſanè non fido orationi, quæ natat in
lacte. Si oras, ita ora, ut cum vitiis confligas.
Dei præ- Porrò quid in ſecretiori ſanctiorique domus ſuæ

Pnce parte egiſſe putandus eſt, qui, poſt diurnos la-
on “ bores, cùm in agrum exit, meditatur? Ne ve-

zatio Paſ- 10 caſu oraſſe crederes, non exiit, & oravit;
ſionum. ſed ad orandum egrefſſus eſt. O rem, noſtrà hac
ierno- ætate, inauditam! Juvenis, orbatus Matre,
vum eura. jam jam orbandus Patre, dives, hæres, uni-
genitus, dum exit in campum, dumque Spon-
ſam præſtolatur, incomitatus contemplatur.
Quis Monachorum talia præſtitit? Et quando-
nam cefſare licebit ab Oratione, ſi vel in agro
orandum eſt? Sed quando oravit? Inclinatâ
jam die. Non enim horas pomeridianas, in qui-
bus nec ſtudere licet, nec præ æſtu adeuntium
ad nos turba exæſtuat, Orationi aſſignavit,
Orationz quaſi horarum furfures, ſed medullam temporis
aglizen- Contemplationi dicavit. Audivi ego, qui que-
da. reretur, quod matutini temporis primitiæ, in
quibus ſcribere liceret, meditationi impendan-
tur. Scilicet, adeps diei Minervæ dandus, cor-
B. Borgia tex Deo. Niſi fortè occaſum Solis malimus ap-
oerans pro- pellare Meditatiomis Myſtam. Tunc enim in illa
te re- occumbentis vitæ imagine licet contemplari re-
rum humanarum occaſum. Et veſpiciens oculis
Modeſtia ſuis, ex LNX. Quid eſt ſuis? Num oculos a-
seuhrum. lienos elevare quis poteſt? Heu; quot oculos
elevant non ſuos! Ii, quibus concupiſcentia
oculorum dominatur, attollunt oculos, non
ſuos. Non oculi ipſorum ſunt, ſed ipſi oculo-

Oliva

rum. Rapiuntur ab eis, nec illos inhibere
queunt. Vidit camelos venientes procul. Et quid
egit? IIlicò ivit in occurſum venientium. dui⸗
eſt ille homo, qui venit per agrum in occurſum
nobis? En quo modo vel Iſaac in agro oratu- Orationis
rus, præ Camelis obliviſcitur meditationis oen- ſe-
ſuæ. En quo modo Oculi vicere victorem tas ſſe
ſuum. Iſaac erat filius Abrahæ, victima Domi- Ssne.
mi, recenti adhuc funere Matris, plenus lacry- Modeſtie.
mis, meditabatur: tamen, ut extulit oculos,
raptus eſt. Incertus quænam eſſet, quam famu-

lus adduceret: imò cùm procul Camelos dun-

taxat vidiſſet, oratione contemptâà, illicò pro-
peravit. Uſque adeò vel Prophetæ, etiam dum
orant, niſi oculos frænent, abripiuntur! Niſi di- pelicitas
cas, felicitatis vel umbram ſolam adeò cor ſolli- zveriis
citare, ut Iſaacum orantem in occurſum famuli or.
compulerit. Sed quid, obſecro, præſtabit ſpon-
ſa domum deducta, ſi procul conſpecta collo-
quentem cum Deo Patriarcham penè dixerim;,
dementat? Epulas ille in Evangelio, uxore Matrimo.
ductà, non mirum ſi recuſavit, quando Iſaac nia.
ducturus uxorem epulum Dei pertæſus aufu-
git. Rebecca quoque, conſpecto IHaac, deſeendit
de camelo, & ait ad puerum. Quis eſt ille ho-
mo. Nota, tum Iſaac, tum Rebecca elevave-
runt oculos. Verùm quàm verecundiùs ille,
quam iſta, reſpexit! Ille enim Camelos vidit:
hæc virum. Liberiàs mulier oculis vagata eſt, Modeſtia,
vir temperantius. Ut proinde apud LXX. non
immeritò Iſaac oculis ſuis, Rebecca oculis vi- Calkita-
diſſe memoretur. Et reſpiciens oculis ſuis, vidit nc⸗
Camelos venientes. Et Reſpiciens Rebecca oculis,
vidit Iaac. Ergo oculis non ſuis circumſpicit,
quæ virum in agro videt: & ſuis reſpicit ocu-
lis, qui Camelos, non fœminam, reſpicit. Ni-
mirum tanta Oculorum pudicitia Orationis lac-
te nutriebatur. Meditabatur enim, cùm oculis Oratio
vidiſſe ſuis fertur, non ſponſam inter Camelos, modeſtia
ſed Camelos inter fominas. Quis eſt ille bomo? lae.
Animadverte, quomodo non prius interrogat,
quiſnam ille ſit, qui ſibi occurreret, & tum E
Camelo deſilit: ſed deſiliit ante, & deinde de
Viro ſciſcitata eſt. Ut doceret cuivis honorem de-
ferendum, nec tam perſonam attendendam, quàm
obſequium. Occurrit? deſcendam? Ignoro, quiſ-
nam ſit. Verùm in agro Abrahæ ſumus; quiſ- wne,
quis ille eſt, dignus eſt, qui excolatur. Sive matuus.
hæres ſit, ſive verna, è domo Abrahami eſt.
Quid nos, qui in domo Chriſti deſilire dedigna- Eecleſia-
mur, niſi prius & genus, & proavos, & laureas Kici hono-
cujuſque exploraverimus? Sponſa deſilit & ca- r.
melo, cùm non ſciret, an Iſaac eſſet, qui occur- Relsies
rerat. Et nos ſurgere tædet, ſi nobis frater oc-= ſpernendi.
currat. Quid ſi Vernæ, in Chriſti domo, Sa- Religioſi
cerdotes Chriſti vix reſalutare dignarentar, liee vi-
quos ſalutare, & revereri deberent, demiſio in les, ojr o-

humum vultu? Stellæ cadunt de Cœlo, & fu- Aaz, zi⸗
. . * 4 7
mus, imò & fimus attenuatus in vapores colum tas.

petit. Nulla in ramis erectior virga, quam quæ Religieß

fructu caret. Nulla ſuperbior cervix, quam laici ali=
quæ inanis & vacua eſt. Pretioſiora metalla Ozen-
proniùs in ima leruntur. Altius jacet aurum in o,

115 Arrogan-
fodinis, quàm Cuprum. tis 25

Quis eſt ille homo, qui venit per agrum
in occutſum nobis?

Rebecca hæc loquitur, plena humilitatis. Huwili-

J . . . . 1 . .
Non enim ait, qui occurrit mihi, ſed qui oc- tæs

currit nobis. Rara Avis, quæ non ſibi deberi Faſtus ti-
.— fulorum.
omnine

ens⸗
ſch

ngr in
Achn.
ſun
Miee⸗

— — — — ———

——

late tr
nuit 4
lihte. !
I

1

in. t
r ne
N

1
.
4

atin
8 lunt .
Rerente
. ete,
lllimie,
iſi.
-
-
-
n
1r lietn
lr evertt
lien.
⸗
0-⸗
1,
e Matrin.
C nia,
10.
e-

5

,
t:
t, Malei
0

. Caßin.

, lit hrt.

N.
ac-
lis Oti/
08, nulcki
,elac.
10
at,
e
1
e
e⸗
üm

ui⸗

il. MMr e

Dire unt⸗
eſ.
M
reinkite
rau.
N s
CUI- ziis
⸗ ſnul
er leliß
ua
I. lynt
1on ,
fu- gend⸗
lonn ,u.
2 NMlli
S e
gen
n in / ne
ie⸗

rut

He
,gie, M
alid
tiin.

i. .

ebell
nuns

in Cap. XXIV. Geneſis. „7

omninò omnia; ſibique uni reddi non putet
omnes honores. Dixitque eis⸗ Tpſe eſt Domi-

dervi ve- nus meus. Quantus pudor in famulo? Maluit

r⸗ dicere; Dominus meus, quam ſponſus tuus.
Tum ut ſervitutem profiteretur ſuam, tum ut
ne ſcintilla quidem præpoſteri amoris excita-
retur in virgine. Hinc illi non probandi ſunt;

Matri- qui ante nuptias ſponſos quotidie exprimunt;
e dqum virgines alloquuntur. Vel dum adeft I-
ſaac, à ſervo ſponſus non nominatur coram
Cirum- Rebeccà, ſed Dominus. Hic planè illud uſur-
ſpectio. Paré licet Bernardi effatum Minus proſperè,
Caſtita- quia nimis prôperé. Caveat virgo „ne; dum
eiscura,. ſæpius de ſponſo cogitat ante nuptias, uratur

prius quam nubat. At illa tollens cits pallium,
operuit ſe; ſervis autem ouncta, quæ geſerat;
narravit Waac. Cur ſe operit? Num foœditatem
Sbnubit, ut nubat? Imô pulchritudinem tegit:
Matrimo. Et quare tegit pulchritudinem? Ut dum ſer-
nia & vus Commemorat; quæ acciderunt, priùs Iſaac
Amieiti in ſe diligat decorem Mentis, quam vultus.
nos fun- Tu loquere, ego obvolvor; ne fortè capiatur
dentur in Fi Qir 1 cabi e irtit olo a
pulchritudine, qui eapi debet virtute. Nolo a

pulchri- 4
tadine. mét in me, quæ ego in me non amo. Volo ſpon-

ſum, qui ſponſam diligat, nec videat. Quod

diligi in me debet; videri non poteſt, diſci au-
tem poteſt. Audiat proinde narrantem famu-
lum, Rebeccam veroô involutam non ſpectet.
Sic ſponſus in Canticis, ne extima ſui ſpecies
amaretur a ſponſa, poſt parictem excubabat
profpiciens per cancellos. Quam infelices nup-
tiæ, in quibus oculus pronubus eſt! Ducitur il-
la, quia placuit. Et quare placuit? quia ocu-
los captivavit. Sponſa ſi amari non poteſt ob-
voluta pallio, indigna eſt, quæ ametur. Re-
becca noluit videri, & potuit diligi.

Qui inttoduai eam in tabernaculum Ma-
tris ſux«, O& accepit eam uaorem: &
in tantum dilzait eam; ut dolorem,
qui eæ morte Matris ejus auciderat,
temperatet.

Ubi choreæ? ubi epulæ? ubi monilia? Ni-
mirum & ſine his ſanctus amor inter conju-
es floret; imò non rarò in his defloreſcit.
Nullæ blanchtiæ, ſed ingens charitas. Nec il-
lud prætereundum, quod non prius dilexit Re-
beccam, & deinde duxit; ſed ante uxor eſt,
tum verò adamatur. Ita eſt: lubricus amor eſt,
qui antequam ſponſæ copuletur, divelli nequit
à ſponſa. Libet hic ridere parumper. Bonus fa-
mulus, qui ab Abrahamo ablegatus eſt in Me-
ſopotamiam, qui inibi ſervum ſe Abrahæ pro-
fitebatur, qui & Deum alloquens, & collo-
quens cum homimbus Abraham Dominum
ſuum ingeminabat, ad occurſum Iſaaci, inter
delicias nuptiarum, nec Abrahamum adiit,
nec Abrahæ meminit. Enimveròô orientem So-
lemm libentius intuemur, quam occidentem.
Servi, & IIli hæret, illi legationem ſuam narrat, quem
ladiee . hæredem novit in domo. Abraham ſenuerat,
ſeveran:; nec prodeſſe poterat, nec multum obeſſe fa-
fideles. mulo.

Matri-
monia,
Caſtita-
tis cura.

At ilja tollens citò pallium „operuit ſo.

Talenia
ſine Hu-
militate.

Num foeda erat? Imô pulcherrima. Nimi-
rum uſu id venit non rarô, ut qui fulgere plus
poſſent, minùs ſe fulgere credant: qui verò
nihil fulgent, ſolem ſe putent orbis terrarum.
Ethicæ Tom. E.

Moſes; vir ade imperii capax, quoties di- Cogniris
mitti optavit & ſolio? David tantus miles, ca- SGkd
ſu, non ſtudio, proceſſit in aciem. Etiam, poſt Religlonis
diſcerptum urſum atque leonem, gregem pa- ellong. .
vit. Jeremias, Propheta tantus, detrectat pro- Arrogana
phetandi munus, Jonas fugit à prædicatione. E tiaæ.
contrario Magus ille Simon Apoſtolatum ſitüt. Huamili-
Erat David bellicoſus, & tamen erat in paſcuis. W ,ir
Ad paſcua rediit poſt aulæ magiſteria. eitſan.
dae
— — – —. Reg.

ssä S 16. 18
EX CAP. XXV. GENESIS.

1. Rege.
17. 1 5:

Deditque Abraham cunéta, quæ poſſe-
derat, Naac: filtis autem concubi-
narum largitus éſt munera, & ſepa-
ravit eos ab Haac filio ſuo, dum ad-
huc ipſe viveret

) Atresfamilias, ne lites ſerant inter fra- Patresfe-
tres, patrimonium eis dividant, dum ad- il as, &
huc vivunt. Quod ſi à litera tranſilire pauliſ- ae-
per libet ad allegorias, Abraham ternum f⸗“
liorum ordinem habuit, ex ſerva unum; ex
libera unum, ex Cethura, quam duxit poſt
funus Saræ, plures. Primus ejectus eſt, Se= vPocatios
cundus hares inſtitutus eſt, Poſtremis negata "is Piri⸗
hæreditas, ſed data munera. Qui Primus in 6s anio-
nobis, atque ex nobis naſcitur, ſcelus eſt. In 4.
peccatis enim concepti, peccatum parimus. spiritua-
Fœtus hic eſt pubertatis noſtræ. Dum Sara, lia cateris
hoc eſt, Gratia non parit, parit Agar, Na- antepo-
tura videlicet, & Iſmnaël oritur, tardante I- "sναaa
ſaaco. Creſcente ſervo, & rebellante Ancil-
la, Gratia nos excitat, & , nato Iſaaco Con-
vVerſione ſeu Vocatione, Iſmael illudere ſata-
git, ſed ejicitur. Quot emm, etiam dum Reli-
gionem & clauſtra meditantur; ſi non cadunt,
ſaltem titubant, & vel labuntur, vel labant? E-
lecto tandem Iimaele, per aliquod tempus ſo-
lus adoleſcit Iſaac, una enim Vocatio colitur;
una unicè adamatur. Verum quia non nobis
tantùm in Societate renaſcimur, citò Zamran
& Jeſcan, & Madan & Madian, & Jesboc »
& Sue ex Cethurâ naſcuntur; videlicet anima-
rum cura, ſtudiorum labor, prælationis ſollici-
tudo. Hac quidem proles non ſervilis eſt, non
tamen hæres efſt. Ilmael ejici ommnine debet;
exulat enim ſcelus a clauſtro. Stirps verò Ce-
thuræ expelli non poteſt, ſed donis contenta ,
hæreditate abſtineat. Cor enim, primitiæ tem-
Poris, & adeps cogitationum Spiritui Vocatio-
nis debetur: reliqua fragmentis, quæ huic ſu-

berfnerit: victitent, & hæredem revereantur.
ic enim juſſit, qui dixit: Quaærite primum Matth.s.
regnum Dei, & juſtitiam ejus, & bao omnia 33.
adjicientur vobis. Hactenus in allegoris.

Et deſiciens mortuus eſt Abraham in ſe-
neöôtute bonâ, proviétæque ætatis, &
Plenus dierum-

In Hebræo habet: Et obiit, & mortuus eſt Dias ple-
Abrahbam in ſenectute bond, ſenex & ſaiurus. Quo *i.
modo nullum redundat in Scripturis verbum,
cùm tot ſynonymis deſcribatur ſenectus A-
brahæ? Sed ſynonyma re verâ non ſunt, quæ
putamur ſynonyma. Quot enim ſenes ſunt, &
dierum pleni non ſunt. Dies enim illi, quos

G 3 in

in ſæculi ſeu vanitate, ſeu tabe conſumpfi-
ſti, tui non ſunt; nec eis plenus eſſe potes;
quibus omninò exinanitus es, fſormam ſervi
accipiens, ut rapind invaderes principatum.

Ambitio. Quantis opulentus diebus deceſſit Abraham,
K. qui obiit plenus, imô ſaturus dierum! Senex
Mor: of- & ſaturus. Raròô ſenes ſaturi ſunt vitæ. Quò
tanda. enim diuturmius vixere, es impotentiùs eſu-
riunt vitam. Et quidem, ne putares morbis
aut ærumnis confectum pertæſum vitam, nul-
là valetudine laboraſſe fertur, imè in ſenectu-
te bonâ proceſſerat ſtipatus filiis, felix hære-
de, dives opibus. Quale ergo probrum, ſi
tu Deum viſurus mortem exhorreas; cùm A-
braham ad tenebras inferi deſcenſurus pertæ-
ſus ſit vitam? Frovectæque ætatis, & plenus
dierum. Cur, poſt ætatem provectam ple-
num affirmat dierum? Quia non frequenter
. id accidit. Quævis enim ætas plena dierum
Sents fer- eſt, præter ſenectutem. Hæc enim fibi plau-
eant. dens de rebus à ſe geſtis florenti ætate, vivit
& torpet. Non ita Abraham, qui vel in ſe-
nio dies opulentos ſupputavit. Proh noſtram
inſamam! Cum ſegetes albæ ſunt ad meſſem,
tunc agrum deſerimus, vaſtandum ilhicò à
feris.
Et ſepelierunt eum Haac & Imasl filü
Jui in ſpelunca duplici.
Aulici Cur ex Cethura nati filii funeri Abrahæ
ingrati. non interſunt, ſed duntaxat verna & hæres?
Nimirum nulli minus grati ſunt,; quàm ii;,
ui nec omninò indigri ſunt, nec prorſus di-
Talenta gnmi. His nihil eſt ſatis. Iſmaeël cum vaſculo
H aquæ & panis ejectus & domo adeſt Abrahæ
inteſtz, Morituro: filu Cethuræ muneribus locuple-
quod Re- tati Abraham non ſepeliunt, quòd hæredita-
lizionis tem cum Iaaco non inierint. In Religione vi-
muania deas frigidos iepins pumitos, & frequenter
Pnrene increpitos divelli non poſſe ab uberibus Ma-
tris verberantis; eam colere, eam diligere,
Religieß illi adhærere. Tepidos verò, vel mediocris
Trpidi, ſcientiæ atque prudertiæ viros, quòd non æ-
quentur ſummis, faſtidire media, & Paren-
tem ſpernere. Planè aut Iſaac, aut nihil eſſe
volunt. Iiaac, inquam, eſſe volunt cùm hæ-
reditatem adit, non cùm Montem ſubit; cum
extollitur, non cuùm ligatur. O Cethuræ fi-
lii, nec flilii nec ſervi; qui cùm eſſe nequea-
tis Primogeniti, à numero vos expungitis fi-
liorum. In aula quoque nulli magis infidi in-
gratique, quàm quos nec cum Imaél expu-
ſiſti, nec extuliſti cum Iſaac, ſed muneribus
In merte ditaſti. Nifi purpuraſcant, erubeſcunt. Quod
Felicita:, ſi allegorias literæ intermiſcere licet, ideò fu-
& Digni neri Abrahæ non Cethuræ flios, ſed Iſmaé-
re N lem & Iſaacum interfuiſſe dixerim, quod mo-
nece ov. Iiturum nec Tituli, nec Infulæ, nec latifun-

ſuut, nee dia, ſed Opera tantum ſequantur tum iniqua,

proſunt. tum Pia.

lii ſui.

Et ſepelierunt eum Iaae & Iinasl f-

Iſmmaél? Nonne ejectus fue-

Mortif. Et unde erupit
satio m- rat? Ejectus quidem, ſed non enectus; & ideò
nimoda rediit, mortuà Sarà, & ideò morientem cir-
FPaſionü. . SSS .
Pænien- Curmſtetit Abrahamum. Planè ſcelus recurrit;

is vera. ii tantum in exilium ablegetur. Obrui debet;

—

nec ſufficit: poſt cædem enim repullulat, &
portentoſus Phœnix vivit in funéere, & occi-
ſus vitam reparat ſuam, ut tuam auferat. Ex-
pulſus eſt Iſmaél. Num ſecurus es? Cave, ne Tyro non
Sara decedat, hoc eſt, ne Gratiæ exundantia ſa erbiat:
parumper exſiccetur: eâ enim deficiente, re- degenera-
dibit, quàâ inſtigante, abire coactus éſt. Ab- e
ſalon exulare, erraréque compulſus, citò Pa- 15.
ri aſtitit, S& illuſit. Confodi debet lniqui- „entun
tas, non dimitti. Floſculorum cepæ humo re- i valde
vulſæ, & in arca recluſæ, omninòô aruiſſe pu- ſe itm.
tantur. Poſt menſes & annos iterum humi de- AMort
foſſæ feracius germinant. Davidi quoties re- 44
conciliatus eſt Saul? Ocyùs tamen Spiritum, emnimo-
quàm Iram emiſit. Hydræ capita renaſcuntur. da.
Ides Dominus Jeremiam juſſit non putare;,
ſed amputare plantaria criminoſa. Ut evellas lerem.
& deſtruas, inquit. Niſi enim radicitus revel- 1. 10.
latur impietas, refloreſcit fertilior. Ideò im-
peratum eſt Saüuli, ut demoliretur omnem
prorſus regionem Amalecitarum: Nunc ergo 1. Reg.
vade, & percute Amalec, & demolire univer- 7 3*
ſa ejus non parcas ei, & non concupiſcas eN
rebus ipſius aliquid“ ſed interfice à viro ulque
ad mulierem, & par ulum atque lactentem,
bo'em & ovεn, camelum & aſinum. Occidan-
tur viri; à muliere quid timendum Amaleci-
tà? Pariet Amalecitas. Lectentes cur non ſer-
vantur? ne creſcant. Ne Ovi quidem parcen-
dum eſt. Quicquid enim ſceleris eſt, timen-
dum eſt. Non tantùm expelli ſcortum debet,
ſed & imago illius debet aboleri. Sandalia
quoque exuri debent, & lterulæ, quas, dum
amaretur, tranſmiſit; alioquin litera occidet.

Nam, ut Florus ait, extincta parum fideli-

ter incendia, majore flammâ reviviſcunt. Om- Iſa. 40. 6.
nis caro fœnum. Cur? quia cùm exaruerit;,
iterum revireſcit. Et hoc illud ſt, quod in-
clamare debent vates Domini. Clama, ne ceſ-
ſes. Et dixi, quid clamabo? Omnis caro fœnum.
Vide agrum, ſi frumenta metantur hoc anno,
anno inlequenti nulla ſuccreſcit ſpica, miſi fo-
dias, & reſodias „& ſemen jacias. In Prato
non ita: Demeſſo foœno ,etiamſi deſit aratrum,
quamvis abſit, qui cophinos ſtercoris appo-
nat, nullo cultore, nullà cultura, Herba ſpon-
te repullulat. Prorſus eàdem feracitate Caro
noſtra, etiamſi ferro Poenitentiæ vitia ejus de-
meſſueris, vitia ſua emittit in lucem, imèò in
luem mundi. Neminem videbis, nullum allo-
quéêris, nihil leges, & ardebis. Vide Hiero-
nymum, arente in corpore fœno Romano op-
preſſum. In horto noſtro aromata quidem non
fuunt, niſi reflante auſtro: dumi verò, vel
Boreâ debacchante, ſuccreſcunt. Hæc dixe-
rim, ne crederes Iſmaëlem emiflum, nun-
quam eſſe regreſſurum. Ideò David cùm, in-
foſſo in fronte Gigantis lapide, illum proſtra-
viſſet, non receſſit de acie triumphum occi-
nens, ſed cucurrit, ferrôque caput ejus præ-
Adit: ſciebat enim non latis eſſe ad trium-
phum, quòd Gigas cecidiſſet, niſi obtruncea
retur. Sol renaſcitur, quamvis occiderit. Scor- 1. Reg.
pio, Araneus, Reguli, cæteræque peſtes, ſi- 17. 50.
ne genitura erumpunt in lucem. Non ſerun-
tur Toxica, & germinant: quanto fœcundius
pullulabunt;, ſi fibris virulentis parcatur!

Occaſio
malas

,

lnife
runs
NNirn

,
aet

Min
mii.

e,

lnns 3
iſ⸗
yſn.
,,
ſant⸗
E
fhe.
i

Dn
ſ erbinn
degenent.
e enin
. 3 el 1
rteirign
ſ ll
P Lein.
. Murtſ
tatit li.
1, nnipe⸗

I. 44.

5
1s eren.
1. llo.

er.

en⸗
et;
la
un
et.
cl.
In. lNuke
rit,
in-
.
n.
0;,
ſo.
rato Orrſ
m, melt
Po.
on⸗
o
e⸗
Nin
Mlo⸗
eo⸗
o⸗
pon
vel
ixe⸗
nun⸗
in⸗
Arr⸗
decl⸗
Pre-
jun⸗
Ince.
coL- 1. N
, ſi⸗ N
ru=

(In Fenert

lign: m

in Cap. XX

Et poſt obitum illius, benedixit Deus
aac filio ejus, qui habitabat juxta
puteum viventis, & videntis. Hæ
ſunt generationes Imael filii Abrahæ,
quem peperit ei Agar Zgyptia, fa
mula Saræ: & hæo nomena filiorum
eus.

Aß⸗das: Quot Sacratenta in ſcripturis Dei! Planè
no Ffe Dei verbum feracius arcanorum eſt, quàm
Sar. ſyllabarum. Quid audio? dixerat paulò antè
ab utroque filio ſepultum Abraham: Et ſepe-
lierunt enm Iſaac & Imasl filii ſui. Et cum
uterque patrium funus curaverit, tamen al-
ter duntaxat benedictione à Deo, poſt fu-
nus, impartitur. Num Deus iniquus, ut alte-
rum aſſumat è& ſepulchro cui benedicat, & al-
terum in ſepulchro dimittat non benedictum?
Abſit. IIlud potiùs dicendum eſt, alterum ad
pompam juſta Patri perſolviſſe, alterum ve-
Inientio 10 ex pietate. Porròô, qui corda reſpicit Dens,
pietatem alterius extulit, alterius ambitionem
deſpexit. Tam Cain, quàm Abel, litarat Deo.
Nihilo minus in pari opere Mens diſpar, nec
Da ad. ſüuppar meritum. Iu veròô, qui vides defeciſ-
eſt, cum ſe tibi Parentem aut Patronum, cur luges?
hamines En Iſaac tunc maximè à Deo benedicitur, cùm

Prava.
Tribula.

tio uttlis.

en, orbatus videbatur omni ſolatio. Ablactatur
7. Kmm 4 . S . . .
e, Iſaac, nec benedicitur à Domino. Ligatur in

Pioiecte, ara, nec benedicitur. Sara moritur, nec bene-
res abdi- dicitur. Lunc primum benedictione ditatur,
candi. Chm nec Patrem invocare potuit, nec paren-
Confden tem. Ut diſcas, tunc maximè adeſſe Deum,
tia in . . . . 2
Deo. ny Ciin humanis fulcimentis deſtituimur. Noli
in homi WMetuere; ſi Abraham moritur, Deus non mo-
nibaus. ritbr. Porrò quam fortunatum eſt, Deo famu-
lari! Etenim Reges terræ, quamdih ſuperſtes
eſt is, qui gratioſus ipſis eſt, favent generi e-
jus: cùm interierit, poſteros faſtidiunt. Dei ve-
r1ò benedictio Iſaaco floret in funere Patris. Et,
poſt obitum illius, benedixit Deus Ilaac ſilio

Servire éjas. At quæ benedictio ea eſt, qua Iſaac do-

Deo ſelix natus eſt? Num opibus auctus? num ſtirpe foe-

cundatus? Num illuſtratus victoris? Num eve-
ctus ad regnum? Nulla ejus generis comme-
moratur felicitas: ſed tantùm amplificatum ge-
nus Iſinaslis enarratur, & in duodecim tribus
ac Principes propagatum: à quibus familia
Iſaaci oppugnanda; vexanda, opprimendâque
Felixitas Erat. Nimirum hæc verior benedictio juſtorum
vera Tri- eſt. Nunquam Deus locupletius benedicit ſer-
Sulatio, Vis ſuis, quàm cùm eis hoſtes comparat. Spon-
Te'ntatio, ſa, cum ad coronam evocatur, nulla ei men-

at . .1:
d ſern tio fit liliorum atque gemmarum, ſed Pardo-
zio eſft. rum, Leonumque vocabulis conterretur. Non

PBerſe cutio ergo tibi Dominus benedixit, ſi tibi aurum in-
gellit, ſi te oſtro circumdedit: ſed ſi inſidian-
Rrfg-o- tes tibi & potentia & numero auxit. Samſo-
. ni hoſtes peperere triumphum: triumphus ve-
1 Captivitatem paravit, & captivitate dete-
riorem calamitatem Dalilam. In ſecuritate pe-
rüt, in bello vicit. Neſcitis quid petatis, qui
pacem petitis. Jine, ut te Deus benedicat mo-
re ſuo. Apparuit Dominus Joanni geſtans in ore
gladium præacutum; ut ſcias tunc Te Domi-
num ofſculari, cùm vulnerat. Si oſculum ſitis,
configaris neceſſe eſt: habet enim in ore gla-
dium. Quid quod in manu ſtellas exhibet?
ut docearis Domini benedictionem non in So-

V. Geneſis. 79

le felicitatis, ſed in tenebris ærumnarum afful-
gere. Sidera enim, quibus ad benedictionem
Dei dextera infignitur, in luce non lucent.
Ideò Abrahamo exhibiturus exemplar futuræ
ejus benedictionis, non floribus renidentem a-
grum; ſed rutilans ſideribus coelum eum juſſit
intueri. Certè, cùm ſe florem Campi dixerit,
& ſuos lilia, congruentiùus Abrahæ pratum
quàm coelum, flores aptius quam ſtellas ex-
hibuiſſet in deſignatione illa ſu, & Eccleſiæ
ſuæ. Maluit tamen ſtellas ſpectari quam flores;
quòôd hi & in Sole vireant, & ſine Sole tor-
peant; illæ veroô cüm palleant in luce, reni-
dent in umbra. Suſpice olum, & ſtellas nu- Gen. 17.
mera: Ego quidem ero flos campi, ſed Tu ſi-.
dera contemplare; fulgor enim tuus emicabit
in tenebris.

Hæ ſunt generationes Imael filii Abra-
hæ, quem peperit ei Agar gybtia,

famula Sarc.

Cur primò narrat genus Iſmaëlis, quàm reliritas
Iſaaci, propagatâſque ex eo tribus, & ſatos noxia.
Duces? Num majoris apud Prophetam pretii
genus impii, quam genus pii? Abſit. Sed
ideò nunc ſe expedit brevi commemoratione;
ne de illo mentionem ulterius faciat; at totus
verſetur circa genus ſanctum. De Iimaéle lo- Predeſti=
quitur, ne loquatur. Utinam non idem eveniat gnzer e;
nunc pleriſque, quorum nomina valdè cele- „eis.
brantur in terra. Timeo, ne de eis magna
Pprædicentur, ut æternàâ deinde oblivione obru-
antur. Porrò Agar cur famula Saræ dicitur, &
non Abrahæ? Certè Pharao Abrahæ, non Saræ Servs
dona obtulit: & Princeps in domo non mulier; fra andis
ſed vir dicitur. Eam dixerim cauſam, quod Aulici
Sara eam affligeret & coerceret, cùm ei Abra-! "nardis
ham blandiretur. Agar KRgyptia. Mgy ptia di- Keligioſus
citur, quod licèt din apud Patriarcham com- ſemiſa en⸗
morata eſſet, eique nupfſiſſet, corde tamen & "1¹0.
moribus Æägyptum incolebat.

Deprecatuſque eſt Naa-c Dominum pro
ugolε ua, eo quod Wet ſteriis: Jui
exaudivit eum, & dedit conceptum

Rebecca.

Non Medicos conſuluit, non balnea adivit, Confden-
non ſuccos propinavit uxori, ſed Dominum B. .
oravit. O virum re verà Deo adhærentem! O,„agtio.
Quid, quod nullas querimonias aut ille aut
Rebecca effutit? Dominus autem quàm pro-
digus in miſericordia ſua! IIlicò conceptum Dei vo=
dedit, & quidem geminatum. Jed collidebantur luntati
in utero ejus parvuli, quæ ait: ſi ſie mihi futu- ean
rum erat, quid neceſſe fuit concipere? O diſ- pei lizesg
cordiam jam enatam inter eos, qui necdum na- „alitas.
ti erant! Luxuria pubertatem expectat: Super-
bia adoleſeit in juvene: Avaritia rarò ſenectu-
tem antevertit: Sola Ira ſeparat, quos Deus Invidia;
conjunxit. Fratres vertit in hoſtes, uterum con- La
vVertit in aciem, armat imbelles, ferocire cogit, .“ 67
qui vagire neſciunt. Minor, ne major præcedat,
pedem ejus comprehendit. Ned collidebantur.
Satiùs fuit pro prole Deum exorare, quàm Me- Dei cuta
dicos adhibere: ſed melius fuiſſet Deo ſe com- Oele cona-
mittere, nec ſtirpem petere. Nec prole caruiſ- Viltete
ſet, & caruiſſet cruciatu, ſi Deo fœcunditatem
ſuam commiſifſet. An timendum erat, ne non

G 4 Pare-

80

pareret, ex qua multiplicandum noverat genus
ſuum, ſicut ſtellas coeli. Ideò & ſemel dunta-
wat concepit, & malè torta eſt luctamine par-
vulorum. & ſie mihi futurum erat, quid neceſſe
AMors As fuit oncipere? Vox iſta rarò non emittitur, cum
lieoum. animha einittitur. Adi aulas, intuere morientes;
Pelicitas und omnes Rebeccæ vece moriuntur. Quòôd ſi
exia, fehcitas à Deo oratione impetrata diſcruciat;,
& Efaüum parit: quid quæſo ſperandum aà fe-
licitate malis artibus comparata? Quid Rebec-
ca, dum vexaretur? TPerrexitque, ut conſileret
Oratio ia Dominum. Quàm familiaris Oratio juſtis? Non
Tribula- Pharmaca adhibet, ut foœtum mitiget, ſed
iohe. Deum conſulit. LXX. aliter legunt: Exulta-
bant autem infantes in ea. Audin', Idem eſt
exultare infantes & collidi. Nimirum, qui lu-
ſerius. ſus videtur, lucta eſt, imò luctus eſt. Pueris
Serietas enim in utero necdum benè compactis quævis
in Reli- velitatio, imò ſubſultatio quævis;, lethifera.
gioſis. Planè Tyroni quidquid ſerium non eſt, & quie-
Rerecen- tum, mortale eſt. Niſi fortè dixeris nunquam
Serietas, ſubſultare cum Eſau Jacob, quin matris Viſce-
Imitandi ra lanientur. Nunquam enim immanius ſeſe col-
epzimi. lidunt impius & pius, quam cuùm pariter exul-
Amicitia tant. Ergo Religio exclamet;, quati viſcera ſua,
Sabiort, quoties fœderantur, ſeſéque compleétuntur Ja-
RBaæreti- cob & Eſaü. Multô impatientius deberet Ec-
zorum fœæ. Cleſia ſerre filiorum ſuorum fœdera cum per-
dere- duellibus ſuis. Newagenarius erat Iaac, quando
nati ſunt ei parvuli. Quadragenarius uxorem
Parien- duxit, Sexagenarius Pater appelleri coœpit. Ut
via. vides, ſterilitatem uxoris per annos fermé vi-
ginti paſſus eſt; & tandem, pro ea, folum
Dominum exoravit. Nos ærumnas excutimus
vix enatas. Quo die non proſperamur, eo
planè deſperamus. Diu tolcranda adverſa; ni
velis ephimerum tyrocinium virtutis tuæ eſſe,
cui corona quoque, quæ citò defloreſcat para-
lac. 112. bitur. Beatus vir, qui ſuffert tentationem.

Piliorum
Edueatio.
Tyro nen

Factus eſt Eſau vir gnarus venandi, &
homo agricola: Jcob autem vir ſim-
pieæ habitabat in tabernaculis.

In Hebræo: Jahacob erat Vir perſectus, ma-
Simpliei- jens in tabernaculis. Ergo ſimplex idem eſt ac
ate perfectus. Sequitur: Vaac amabat Eſail. Et
hoe Aif⸗ quid amari potuit in eo, quem Deus odio ha-
zant. buit? Vir piloſus, ſævus, impius quomodo
Paterfa- placuit Iſaaco, ſancto ſeni? O Gulæ illecebras!
milias O Semum amor, quàm facilè illaquearis! Au-
Filiorum di: Iaac amabat Eſaii, e quòd de venationibus
H ilius veſceretur. O probrum! Vel Iſaac falli-
Jawsa. tur. In Hebræo. Et dilexit Ilchàe Helaii, dilia
Nihil ia venatio in ore ejus. Non quòd filius eſſet, di-
Deo præ- lexit eum; ſed quòd delicias ſibi ille pararet.
v Deum Et Rebecca diligebat Jaucob. Sapientior viro foœ-
S n mina. Et cur dilexit Jacob? Quia Jacob erat.

Amore Pater amavit venationem: Mater filium dile-
duci. xit. Sed, 6 quàm ſapiens in conſiliis ſuis Deus

Pignitas eſt! Gula, quâ Eſau Iſaacum decepit, decep-
iee tus eſt. Etenim eſcis Patrem promeruit, eſcĩs
viiis, non quoque & primogenita vendidit, & benedi-
obſquiis. Ctione fraudatur. Gaveant ſibi Aulici. Iis arti-
FPana par bus, quibus Principem demereris, ab ejus ex-
enlpe. Cides gratia. Murmurando iniſti gratiam 2 mur-
Peliticz muratione detrahéris. Liceat muhi ad Allego-
ier. „ rias pauliſper, præter morem „ſublſilire. Rebec-
e N „ cæ partus optatur ab Iſaac, & impetratur. Ge-
i,us, Wini prodeunt: alter tamen ab Iſaaco ſperni-

Aulici. tur, alter amatur. Simplex, ſed juſtus rejicitur.

7

4

Oliva

Vaſer, ſed dapes deferens adamatur. Epiſcopa-
tum ille deſiderat, optat alius Prædicationis
munus. Bonum opus uterque deſiderat. Utrum-
que Paulus implevit. Sed gemini prodeunt ex
dignitate, onus videlicet & honor. O dedecus!
Amatur aurum, animæ negliguntur. Plauſus aarie
& epulæ placent; itinera & ſolitudo non pla- zia.
cent. Breviter, Eſau diligitur, Jacob autem præ-
teritur. Si quid laboris exhauriendum eſt; do- Religionis
lor & gemitus, & complorationes. Si plauſus mnunia.
& deliciæ ſuppetunt, benedicitur Deus. Maae HS
amabat Eſaii, eo quod de venationibus illius veſ .
ceretur. Ergo Benedictio Servatoris naſcituri Mortif-
non in hofins, ſed in patinis conflatur: & cu- ℳAzni
lina, non ex altari prodibit. Non orationi, non isgzi,
charitati, non pudori Redemptio mundi deſti- ua gnis
natur, ſed condimento Apri, ſeu Cervi gra- cellata-
tiori. Id ſanè actum non benè, vel à Sene op-
timo. Utinamque in Eccleſia Dei non interdum
fodioris curſus Infula ſit bravium. Horreo di-
cere, & fortè vix accidit ſemel ex quo Chriſtus
apparuit; non excocta, ſed viva Caro Præfe-
Cturas ſacras, aut extorſit aut diſpenſavit.

Eccleſia⸗

Coxit autem Javob pulmentum.
Ne crederes Jacob morari in tabernaculis, ula.
ut otio deliciiſque vacaret, vide eum in domo Relgioni
locupleti, coqui munere defungentem, ut len- munia
tem excoquat. Quam procul à deliciis & otio viliora.
ſanctus adoleſcens! Vilitatem ſordidi muneris Labor
non refugit, quam Deus tanta mercede mune- zrsst
ratus eſt, ut dum foco & ollis ſubſervire non ,a, asti⸗
recuſat, Primogenituram conſequatur. Et qui- mazur.
dem cùm, ex imperio matris, hædum Iſaaco
parat, benedictionem ſortitur, ſed magno cum
diſcrimine, pene dolo detecto. Hic verò, ubi
ſponte ſeſe demiſerat ad tantam viliſſimi mu-
neéris humilitatem, primogenita æquo jure con-
ſequitur, & primogenituræ ſemina jacit ſine
diſcrimine. Uſque adeò non expectanda ſunt Volunta-
in ſubeundis ejuſinodi muneribus majorum .
imperia, ſed ultrò invadi debent. Ergo Ja- 12a1, og
cob, labore, abſtinentiãâ, & humilitate Prin- mherio
ceps evaſit. Inter compedes Joſepho principa- rrahi.
tus obvenit, Jacob autem eum ſortitur inter
ollas. Ut autem, quod ſentio, exponam; Nec Obedien-
Eſau campis præfectus, nec Jacob domi vili- ie ſoſe
Dus miniſteriis ſine Parentum nutu deſtinatus Witnα
eſt. Potuiſlet ille ſortem lamentari ſuam. Di- KR.liginnir
cere potuiſſet, Eſau ſplendida demandantur munia
& voluptuoſa, agricolis imperat, venationi in- viliora.
dulget, clarior erit in dies magis tum arcu, tum
imperio: ego in tentoriis, imè inter lebetes de-
liteo. Primus ille prodiit, ſed uno coalnimus
ſœtu. Noli, quæſo te, faſtidire ſortem tuam.
Quo te depreſſum iri times, hoc mazximè eri-
geris. Lenticulæ debebis primogenita. Hinc sigzus
diſcerent vellem mortales, divinæ ſe providen- medioeris
tiæ ſuâque penitus committere, cuùm videant facilior.
per ea erectum Jacob, quibus videbatur obru- Dei euræ
tus: iis verò adobrutum Eſau, quibus clarior ſe per-
evadebat. Quot avium captæ ſunt, quòd pin- Wettere⸗
nis non caruerint? Volatu in laqueos depor-
tantur. Si reperent, in arborum viſcatos ramos
non ſubſilirent. Debent volucres celſitudini fu-
nus, pennis pedicas. Seianum interroga, quo
unco rapiatur ad cædem. Abſalom nunquam æ-
rumnoſior, quam cum altior emicuit. Quâ co-
màâ ad ſe traxit corda fœminarum, eaâ pendu-
lus, feralem cupreſſum in triumphali quercu
nactus, occnbuit.

Da

ute.

ſin ff⸗
ſthni

N

Uie⸗
ſu
nini
lan hi.
ungen 1
lin
niaßr

4

1

ſin R
inl.

“

8 berlſe
s emn
Aur.
iin
X-

r nüi
G Muniz
e luent,
. el tide.
uni Anß
cu- eui
non tium

Dinie
ir n i
1- gellee,
0-
um
di⸗
kis

ls, ge
n0 Ne,in,
ene nuni⸗

Dtio viline,
elis le

Huni.
non taiſl⸗
mae.
a
Ubi
mu⸗
o-⸗
ſine

116.
n Anmn

N. A, 1
Nilr nzen,
par m

1 Niin
tur u
iin⸗ Vilint
tum
Ge-
mus
Gam.
eti
Hinc S.
gen- melinti
le ant , elin

Dii
bru⸗ 1 .

ior niuett.
n⸗
or⸗
Aos
1 u⸗
:
4c0.
endir⸗
geren

e

in Cap. XXVI. Geneſis.

Da mihi de coctione hac rufa, quia op-
pidoò laſſus ſum. Cut dixit Jaeob: Ven-
de mihi primogenita tua. IUle reſpon-
dit: En morior, quid mihi proderunt
primogenita!
Qud mirer primum in Efaü, impruden-
tiam, an patientiam? Cùm adeo eſuriret, ut
pene moreretur, lenticulam à fratre petit;
cumque ille primogenituram pro edulio pete-

Avaritia ret, non iraſcitur, non vim infert, non rapit

boe diſ- violenter, quod ille inclementiùs denegat. Vi-
e. de vel rapinæ neſcium Eſau, & quidem fame-
Faute. licum ac armatum. Necdum, ea ætate Patriar-
rum op- charum, Primores didicerant per vim rapere
preſores. minoribus, quæ optabant. Petebantur ab ha-
ſtatis vel Legumina ab inermi, non abſtrahe-
bantur: cum;, noſtro ævo; quidquid adlubet
Fortiori, nemo neget. Tunc etiam patina mo-
rituro non dabatur, quamvis pharetras telaque
circumferret. Nunc patrimonio cedendum eſt,
niſi mori velis. Aut bonis omnibus cedere de-
bes, aut cædi. Adeòô jus ſuum cuique integrum
ſervabatur, ut juſculum fratris exorbere non
ſit auſus Eſaü, tam moriturus, quam occiſu-
rus; eduliumque Principatu paciſcitur. A qua
modeſtia in quantam audaciam Tyrannis Ma-
gnatum jam defluxit! Verùm quàm miſerè Gu-

Gula. la clientulis ſuis imponit! Panis præſto erat in
domo, quem paulèò poſt comediſſe legimus cum
lenticulis, quo veiſci poterat, non diſtractâ
Eledtio pPrimogeniturd. At delicias eſuriit. En morior,
Katus. quid mihi proderunt primogenita? Ambitioſos,
Tarers. avaros, Aulicos non ad Paulum tranſinitto,

tempius Ut ſuas cupiditates aliquando frænent, ſed Eſau
mortis re. tantùm eos audire velim. Quid proderunt in-
cordatio- fulæ, & aurata laquearia, ſi domus noſtra ſe-
ne. pulchrum animæ eſt? Juravit ei Eſau, & ven-
didit primogenita. Et ſic accepto pane, & len-
tis edulio, comedit, & bibit, & abiit; parvipen-
dens quòd primogenita vendidiſeet. En imago

Eledio peccatoris! En mundi ſimulachrum! Peccator
SPstur. ommna profligat, nec dolet. Mundus antequam
lerser: te expleat, bonis te tuis exſpoliat. Nec lenti-
1mnna

Cor qayz Culam accipies, quin primogenituram amittas.
& ſteli. Pärvi pendens, quod primogenita vendidiſſet.
dam. Ob id maximè noxias mundi dapes dixerim,
quòd, cùm tanti conſtent, emptorus ſuis
gratis videntur exhibitæ. O fatale venenum,
quo mens jacturam tantam nihili facit! Ut ex-
plearis, Oratio, Dei verbum, Sacramenta ,
quies, pax cordis amitti debent. Amittantur.
spiriua, Stolidum caput. Ego quidem non adeò miror,
ns sie- quod ante epulum eſuriens primogenituram
terna e vendiderit, quàam quod lenticulis paſtum non
ſne ullo PCenituerit tantæ jacturæ. Nimirum mundi e-
Tenſuſpre. Pulo dementamur, nec detrimenta ſentimus
12. noſtra. Jura ergo mihi. Juravit ei Eſaü, & ven-
oramen. didit primogenita. Fortè tam promptè juravit,
Polizig Quòôd non ſtaturum ſe promiilis crederet. Sed
Lingne Deus non irridetur, nec ſimplicibus a Ppruden-
mendex. tibus illudi permittit. Quod juravit, non qui-
Tiree- dem ipſe, ſed Deus implevit. Primogenita,
4a. Ate quæ vendidit, obtinere non potuit. IIIud au-
Gala. tem expendas velim, in primogenitura non
ignoraſſe Eſau contineri Meſhnam ex eo naſci-
turum, cui illa obveniſſet. Nihilo minus ne
Pulmento careret, ultrô caruit tanta gloria.
Maluit abligurire lenticulas, quàm pater eſle

Redemptoris.

7

81

õ

EX CA P. XXVI. GENESIS.

Ort autem fame ſuper terram, abiit Gaae
ad Abimelech Regem Pala ſtinorum.

N aula Iſaac? Sanè: ſed fame coactus. Röéligioſs
Non ut honores augeret, ſed ut mortem rars au-
evaderet; Regem adhit. Qui enim Kciehat ias Lube
fœdus inter Abrahamum & Abimelech olim unt.
ictum; neque in funere matris, neque in Pa-
tris obitu eum inviſit, ſed tunc tantùm cùm
fummàâ rei frumentariæ caritate laboraret: ut
diſceremus ita Principes, ut Medicos adeun-
dos; cùm ſcilicet lues cogit; Porrô Reges il-
lIud attendant, non ſe; ſed ſua coli. Non e- Aulicis
nim amor, ſed fames urſit ad Abimelechum on fäen-
Iſaacum; qui certè nec ſuis in nuptiis, nec in“.
ortu geminorum Regis meminerat. Neque il-
lud omitti debet; quod fames orta dieitur;
poſtquam edulium lentis Eſau exhauſit. Ne Eala.
dubitares calamitatum omnium ſatricem Gu-
lam eſſe; Deique Iram parare illecebris non H
impar ſupplicium. Qui enim primogenita; ut a .
epularetur, ſprevit, illicò fame compellitur la- Conßdehe
borare. Quis veroô in Principibus ſpem collo- ia in ho-
cet? Cùm Abraham opibus & victoris flore- minibus.
ret, ad eum inviſendum ſe contulit Abime- Gen. 216
lech cum Phicol principe exercitus ſui: ubi ve-*:
rô filium ejus Iſaacum fame oppreſſum didi-=
cit, ne vernam quidern ad eum tranſmiſit, à
quo ſeu traduceretur in Regiam, ſeu officio-
rum blanditiis levaretur in tanta familiæ cala-
mitate. Verùm Iſaac ad eum adiit. Enimverò
occludunt ſeſe Flores; ubi dies occubuerit.
Quæque vere tibi florent Arbores, ut ſævire
ρrit hyems, ornatum omnem projicient. Cafit. 1
Leätulus noſter floridus. Nimirum ibi flores; 15.
ubi quies. Nemo non arridebit, quamdiu in
pace vixeris. Ut ſponſus; Rex videlicet receſ-
ſerit, ſeu felicitas abierit, & lectulo ſurges non
florida, ſed myrrhea, unâmque diſtillabis a-
maritudinem & digitis. Sarrexi, at aperirem Cant.2.5.
dileéto meo: Manus meæ ſtillaverunt myrrham.
Surgis & lectulo, quem floridum jaclaveras; Anliei
& pro floribus myrrham ſpargis? Ubi flores? d irude
unde myrrha? Aderat enimverò tune Rex Rgiigtae
præ foribus, & me alloquebatur: nunc vero Grazie
receſſit. Ideò evanuere cum illo flores, liliiſ- neceſſttas.
ſud Dei pra-
que myrrha ſucceſſit. Dei 5
. . . . . p Oratio
Apparuit ei Dominus, & ait: Ne dReſ- negledta,
cendas in gyptum, ſed quieſee in
terra, quam dixero tibi. Er peregti-
nare in ea, erôque teoum, & benedi-
cam tibi.

Pretioſa fames, quæ ſi ventrem exhaurit ; rgatz.
mentem implet. Beati ſanè, qui eſuriunt; non „ Tc,
dico juſtitiam, ſed alimenta;, quia ipſi ſatu= poralium,
rabuntur pane vitæ & intelleétus, Dei vide- & gau.
licet viſione. Ortàâ enim fame, cum Iſaac deſ- pertas Dei
cenderet in Geraram; vidit Dominum. Nunc Cenſola-
primum Deus Iſaaco apparuit. Planè gran- c
diora olim operatum ſanétum Patriarcham le- merentur,
gimus, nee Deum videre potuit. Ligatus eſt

& aræ impoſitus, nec tamen illi, ſed Abrahæ

Deus locutus eſt. Meditaturus in agrum exiit;

DeE

82
nec Deum vidit. Quare ergo nunc illi apparet
Dominus, cui in egregiis facinoribus non ap-
paruit? Ut diſcamus, TLribulationibus & Tem-
poralium inopiã Deum ad nos maxime dedu-
Felicitas Ci. Ligabatur, ſed & domo opulenta fortuna-
noxia. taque proceſſerat. Meditabatur in agro, ſed
ſuo, ſed feraci, ſponſaque mox adventurà.
Hic verò fames, & exilium, & receſſus à do-
mo; ideò Dei ſpectaculo recreatur. In Rubo
enim Dominus; hoc eſt, ubi ſpinarum copia,
Parentes ibi Deus exhibet ſeſe. Id quoque cauſæ fuiſſe
selendi. dixerim, quòd nec aræ impoſito, nec medi-
tanti apparuerit, quia ſcilicet Abrahamus ad-
huc ſuperſtes erat. Nimirum, ne adverſus Pa-
rentem inflaretur & ſuperbiret filius, quaſi
Deo gratior, aut æquè gratus eſſet, non niſi
poſt ejus mortem illum dignatus eſt vultu &
alloquio. Sanè non minor obedientia Iaaci,
qui ne Patri obluctaretur, jugulum obtulit;
quàm Abrahæ, ferrum ad Dei imperium in-
tentantis in filumm. Verùm ut Patrem filius re-
vereretur, non ipſi, ſed Abrahæ Dominus eſt
s„ „ locutus. Utinam Eccleſiaſtici Præſides, Dei-
Eecleſa- que in terris Vicarii, ut ſuperiores à ſubjectis
Kieis. honorentur, neglecto veluti Iſaaco, Abraha-
1. ore. mum duntaxat alloquantur. Hinc etiam fſactum
Sapevio- Puto, quod Joſepho Deus non eſt viſus, vel
7,et: debes Chmm captivus abduceretur, vel cùm in carce-
Eceleſa re, Pudicitiæ hofſtia, detineretur ad luéctum.
Kiei ue- Egregiutn ſanè facinus pudorem libertati ante-
nen, tuliſſe: ſed Jacob vivebat. Ut impenſius à filiis
1, 7 ⁄ Parentes colantur, parcius a Domino efferun-
Jes, tur. Neque dixeris pergenti in Meſopotamiam
Jacob ex Patris imperio viſam ſcalam, &
ſcalæ innixum Deum. Non enim vidit, ſed
ſomniavit totam illam arcanorum ſeriem. Ad-
de eum ita dimiſſum ab Iſaaco jamjam mori-
turo, ut illum amplius ſuperſtitem non viderit.
Ergo nunquam Patrem reviſurus, Deum vi-
dere potuit. Quanquam fſcintilla illa vitæ, quæ
in caligante & exſpirante Patre ſupererat ;
effecit, ut ſomnio, non ſpectaculo recreare-
tur cœleſtis ſcalæ. Quantum vitæ ſupererat in
parente, tantum detractum eſt filio de luce
viſionum. Quæ omnia in ſenſum longè diver-
ſum aptari poſſe exiſtimo. Lamdiu videlicet
fraudari nos Dei vultltu, quamdiu parentum
recreamur aſpectu. Ideò enim Deum Iſaac non
vidit, niſi poſt funus Abrahæ. Ideò nec Jo-
ſeph pudicus & captivus vidit Dominum;, quia
viſurus iterum erat parentem. Ides Dominus
viſus eſt Jacob, quia licèt viveret Pater, eum
nunquam viſurus abibat. Dices, ſi Dominus
nunc primum Iſaaco apparuit, quia & Patre
orbatus, & ærumnoſus erat; Cur non illi ap-
paruit, cuùm Patris cadaver teræ mandavit?

Religio
defenda-

Parentu
oblivio
Oration?,
& Dei
prſentid

obtinet.

Familia- 1 .
ias -um Cur ? Audi. Et ſepelierunt eum Iaac & IW-

ſaculari- masl ſilii ſui in Pelunca duplici. Ibi ſanè om-
e⸗ non nia præſto erant, quæ Deum attraherent. Or-
Na dcoe bitas, calamitas, luctus, opus pietatis, qua-
imiquitas lé eſt humo condere cadaver. Omnia plané a-
Orationis derant, ut Deus adeſſet. Verùm aderat cum
donum, & Juſto Impius, erat cum Iſaaco Iſinaël; iſque
Dei pra- quntaxat obfuit, ne Deus appareret. Quanta
negia „Dominus operatus eſt pro filiis Ifrael in .gy-
Pprol immiſit locuſtas, muſcas diſſeéminavit, de-
miſit grandinem, infecit fluvios, primogenita
interſecit. Cumque tam mira ediderit pro eis,
nec ſemel eis ſeie exhibuit. Nimirum Ccommi-
ſti erant cum impiis. Nec Moyſi ſeſe Domi-
nus viſendum præbuit, niſi poſtquam egreſ-

Tum enim & Patre caruit, nec caruit luctu.

Oliva

ſus eſt ab Egyptiis. Hinc quoque factum di-
xerim, quod Jacob, nec in domo Patris, ubi
obediens & ſimplex vixerat; nec in domo La-
ban, in qua Patientia ejus adeò eluxerat;, ſed
in via duntaxat Dominum vidit. Ibi enim E-
ſaü, hic Labanmi vicinia oberat. A quibus ut
ſejunctus eſt, tum in exitu, tum in egrefſſu di-
vinis eſt recreatus ſpectaculis. Joſeph in carce-
re nonne innocens, nonne pudicus, nonne pa-
tiens? Tamen quia cum impiis, Dei vultu ca-
ruit. Sponſa quamcdiu non pertranſüt vigiles,
ſponſum non tenuit. Piſcanti Petro apparet
Dominus. Dormienti in carcere non Dominus,
ſed Angelus apparet. Quid? Num Deo gratior
cùm pifces illaqueat, quàm cùm compedes
pro fide ſuſtinet? Minimè, ſed ibi cum Apo-
ſtolis, hic cum perduellibus jacet. Notat Hie-
ronymus, non niſi poſt mortem Oſiæ Regis
impii, apparuiſſe Eſaiæ in ſolio Deum. Davidi
certè aut nunquam, aut rarò apparuit, cuùm ta-
men rigaret lacrymis ſtratum, & ſepties in die
Deo hoſtiam laudis exolveret. Enimverô ju-
ſtus & religioſus fuit, ſed in Regia. Vallatus
aulicis Deum videre non potuit.
Apparuit ei Dominus. Quò ibat Iſaac? ad Aulicis
Regem Abimelech. Ergo aulam ſubibat Iſaac? Electio
Subibat. Sed eo animo, ut Deum videre , Kain:=
cùm iret, poſſet. Scilicet, honores meditaba-
tur & opes, cui Dominus apparuit, Et ait.
Quid dixit Dominus? Ne deſcendas in WRopb-
tum. Audin? vox Dei, nec cùm fames ſævit,
deſcenſum ſuadet in Egyptum. Mavult te ad
Regem ire, quam redire in «ͤgyptum. Hoc
tantùm petit, ne in ͤgyptum redeas. Egre-
dere & domo, ſi lubet, peregrinare, Principes
adi, ſed reſiſte. Morare, ne moriare. Ergo,
quæ vox Ægyptum fſuadet tibi, non eſt vox
Dei. At fames, inquies, graſſatur in Palæſtina.
Tunc maximè jubet Deus, ut in ea conſiſtat.
Ne deſcendas in Egyptum. Domine, hoc cur Religioſus
ſuades? Non enim in Ægyptum vadit, ſed a- in aula.
dit ad Abimelechum. Enimverò quicumque ad 8 aßes
Regem it, redit quodammodò in Ægyptum.
Via in Ægyptum eſt, iter ad aulam. Si hanc
ſubis, eò properas. Brevi enim Ægyptum me-
ditaberis, qui limen potentium teris. Ideò non
inconſulté Dominus monet properantem ad
Regem, ne in «Ægyptum abeat.

Perſeve-
rantiae

Apoſtalde

Pereg Piare in ea, eroque tecum, & be-
nedicam tibi.

Cur merces tanta promittitur Iſaaco, ſi com-
moretur in Palæſtina, nec in Ægyptum def-
cendat? Quia fames graſſabatur. Ergo Domi- Perſeve-
nus, ut elccti perſeverantiam diſcerent in ad- rantid
verſis, tam uberi mercede Iſaaci commoratio- eiré
nem compenlſat. Nota etiam fontem, unde R te, gyr
benedictiones, hæredes, & regna derivantur. geant.
Ero tecum. Poſt hoc, quæ bona non confe- DPeigre-
quuntur? Non enim ait, Benedicam tibi, & lontia, &
ero tecum: ſed ero tecum , & benedicam ti- LPer esse
bi. Paraphraſtes Chaldæus tranfſtuhit: Habira de ſeo-
in terra hac⸗ & erit verbum meum in adjuto-= eitatis
rium tibi: & benedicam tibi. Vide, quo modo veræ.
Deus adſit nobis, nempe ſi verbum ejus nobil- Sermo ſo’.
cum ſit. Idem eſt, & Deum habere adjutorem, r⸗lis⸗
& Dei verbo non carere. At cur hic dicit, Ha- 2
bita, ſi ibi dicitur, Peregrinare. Nimirum e- is⸗a
tiam Terra ſancta ita habitanda eſt, ut nos in ea npn,
non colonos, ſed peregrinos eſſe meminerimus.

Ne

4

Aud

g.
i⸗

Cenl
1
Cilk⸗
,,4
ene
1.
i
17
lt,
yni
tera.
uigſ

Ganefi.
—RK
geif

mm, 9
“
nſiͤ
wlm.
lngun
li, /an. 0
aun.
Cedien.
uer ly
Eite
min

n⸗

ate,
lllen
iun,
ut N 1
Melie Un
hethe. in
aſi d
ſiye⸗0.
iimi,
iren
rdr
ußter e
pe. ſe
bemgt,
lunm 1
ime. (ee
in.

.
le⸗
vich
ta⸗
die
atus

ad Ai
aC! Eus;,
le as 1
be-
git.
.
EIt,

eet
ad 4 in

Hoc
ge⸗
pes
o,
V0X
in.
llat.

,
cur Nlg
. in ul.

Inſat
rantit⸗

4, Ntdt
ead /,

he.

com-
del.
oni
4 uvti⸗
etian,
IatO. 9,/,
node thtl
ſtal i
coe- Di

uhN

1, ,

Dicn
9

. . Dmm
.
in aulin.
imus.
Ne

in Cap XXVI. Ceneſis. 8 ¾

Peregrini Ne vel Religioni cor hæreat, peregrinare in
slleg. ea. Benedicentur in ſemine tuo omnes gentes ter-

ræ, eò quod obedierit Abraham voci mex, &

cuſtodierit præcepta, & mandata mea, & cere-
monias legeſque ſervaverit. Quæro, cur Deus
ipſius Iſaaci obedientiam non commendat, cùm
tantis efferat laudibus Abrahami obedieéntiam.
Fortè, ne adulari videretur viventi, mortuum
Adulatio dilaudavit? At non ſemel viventi Abrahæ ap-
paruit Dominus, eumque cumulatiſſimè lau-
Congra- davit. Dices, Iſaacum ſemel paruiſſe cùm aræ
vlasio imponeretur, Abrahamum verò ſæpius obe-
nez. diviſſe, & excedendo è& patria, & peregri-

nando in EÆgyptum, & fllium Iſmaelem ex-

pellendo, & Iſaacum immolando. Ita Deus
perſeverantis maximè obedientià delectatur.
Gen. 12. Verùm, ut primum Abraham obedivit, Do-
mini viſione dignatus eſt. Vix enim domo pe-
. dem extulerat, cuùm illicè Deum vidit. Quid
tia perſt- .
verazr., ergo cauſæ eſt, quod Dominus loquens ad
Ided ſenes Iaacum, ejus obedientiz non meminit, qui
qui di- tamen cervicem telo inflexerat, & Abraha-
barwere, mum laudat, qui ferrum ſtrinxerat? Nimirum
ann. durius efſt ferire quam feriri: acrius vulnera-
tioni eſe tur Pater dum filium cogitur vulnerare, quàm
debent, ti- vulncrétur filius, dum cæditur à Parente.
cte“ Grande levamen à Patre cædi! Grande vulnus
lentius o. filium vulnerare! ſanè ita. Verùm dicam, quod
ded"* in ſentio. Uterque paruit in illo ſacrificio; &
cœperit. terg P . 2
Superio- fortè majora Iſaac obtulit quam Abraham. Hic
ametur, enim filium, ille ſe ipſum obtulit. Niſi fallor,
dum pu. pluris eſt, ſuam quam alienam carnem immo-
nir, 7 is lare. Ut propterea non Pater, ſed Filius mun-
B . di Servator appelletur, quòd ille filium, hic
Parenum Veròô ſeſe cruci dediderit. Fatecr ab Iſaaco in
odia ſan omnibus Abrahamum ſuperari, ſi illud exci-
dam. p'as, quòd Iſaac Parenti, Abraham Deo obe-
Ra den, divit. Et hoc illud eſt, quod Dominus ſubin-
esziene dicat, dum ait: Eò quòs obedierit Abrabam
omnind voci mek˖k. Nimirum paruit Iſaac, ſed Parenti.
pura. Aliquid humani affiicari potuit obedientiæ ejus.
Reverentia in Patrem impulit filium ad aram.
Poeatio Obecdivit Iſaac Deo, ſed non ſoli. Parentem au-

Obedien-

igene chvit, & ideò forte obaudivit. Abraham verò
Taod no, Uni Deo paruit. Ab illo tantum ferrum accepit,

obedire unumque illum reſpicere potuit, cùm ſæviret
cogat, lon- in natum. Quam ergo metuendum eſt, ne obe-
3 breſtös. dientia etiam difficillima fraudetur mercede ſuà,
H ſi dum paremus, non unam Dei vocem, ſed
gaacm en blanditias quoque Prælatorum attendamus.
qua Pa- Stulté enimverò imperant Prælati, ſi, ut ſub-
rentibus jectos alliciant, ſibi fore eorum pergratum ob-

obtempe- ſequium affirment. Exhauriunt enim Obedien-

rabamus, ti . 4
1 m .
ſi ia „ O edullam 3 ſi cum Deo ſe quoque immiſ-

obtempe- Ceant, dum præcipiunt. Quid fortius, quidve
ramus. Promptius eorum militum obedientia, qui a-
Otedien- quam Bethlehemiticam Davidi obtulerunt: Ad
eia Reli- nutum dumtaxat paruerunt. Et quidem Regi

Da ſuo, & ſancto Regi obediverunt, qui in aquâ

wa. Sacramenta ſitiebat. Nihilo minus nec Deus il-
lis apparuit, nec laus ulla, aut mentio tantæ
obedientiæ in ſcripturis, ne quidem apud Ec-
cleſiaſticum, ubi facinora longè inferiora ce-
lebrantur. Nimirum cum obedirent, Regem
ſuſpexere. Enimverò, ut aquam David pro-
fudit in terram, ita ipſi obedientiæ mercedem
ante diffuderant, non Deo, ſed Principi obſe-
cuti. Eò quod obedierit Abrabam voci meæ, &.
Dbegten. uſtodierit Pracepta, & mandata mea, & cere-
iis vers. nias legéſque ſervaverit. En veræ obedien-
tiæ rarum exemplum. Non voci tantùm Do-
mini, ſed & præceptis paruit; interim & cere-

monias cuſtodivit. Non enim ita arduum eſi ,„ Regula.
voci obedire imperantis: at ſanctas ſervare le- rum obſers
ges longè difficillimum. Invenies non paucos, vantia.
qui ad vivam Prælati vocem Maria Alpéſque
tranſmittant. Quis verò Regulis jugi obedien-
tiæ ſacrificio ſeſe litat? Non hic laudatur Abra-
ham, quôd aut patriam ſpreverit, aut filium
duxerit, ſed quòd conſtanter obediverit, exa-
ctà obſervatione legum, & ceremoniarum. II-
lIud quoque advertas velim, à Deo non lauda-
ri, quæ Abraham obediendo præſtitit, ſed
quòd obedierit. Eò quòd obedierit voci meæ. Non .
dicit, quia exivit de domo ſua, quod facinus
heroicum eſt. Quia Iſmaëlem expulit, quia
Iſaacum immolavit, ſed quia obedivit voci
meæx. Etenim in obedientia nihil eſt pretioſius
ips obedientii. Sive in arduis, ſive in mini-
nis obtemperes, ſumma obedientiæ attigiſti
faſtigia. Sive aurea, ſive teſtacea Domini ima-
go ſit, perinde colitur: nec rarò, quæ mate-
riæ vilitate abjectior eſt, vel religione, vel
artificio præſtantior fit. Porrò quanta in Iſaaco Mamili.
modeſtia! qui, cùm à Deo audiret totam ſacri- tas veraæ.
ficii illius, in qua ipſe hoſtia fuerat, refundi in
Abrahami laudem, non doluit: nec dixit. Er- Gloriea
gône ſolus Abraham tibi obedivit, & propter GCen *
illum duntaxat benedices mihi, quaſi verò ni- ala o
hil ego hactenus præſtiterim? Deus verò ea odiam.
quoque de cauſa Abrahamum laudavit, ne de-
functi promerita oblitus videretur; aut ne pu-
taretur, ſi Iſaacum laudaſſet, illum commen- Conera-
dare, à quo coli poſſet. Dominus enim non zulationi-
quid pro eo agi pofit, ſed quid actum ſit, ex- u: alſi.
pendit, etſi in poſterum nihil omninò agi poſ-
ſit. Utinam Dei in Cœnobiis Vicarii hunc Dei Servire
morem imitarentur, ut nimirum non benignos ke -
ſe humanoſque exhiberent iis, a quibus in ob- Aalicori
ſequium Religionmis multa ſperari poſſunt, & defango-
iis blandiſſimi eſſent, qui jam multa præſtite- ram, filios
runt. Cur adeò juvenis ille & laudatur, & Rex ma-
fovetur? ab eo ſperantur multa. Benè eſt: ſed P"eretur.
ſi ſpes tam multa meretur, res cur nihil im-
Petrat? Senex ille in angulo deſtitutus ea egit,
quæ hic acturus eſt. Egit, ſed non aget. Jam
languet. At Deus Abraham non ſenem, ſed ſe-
pultum tanti facit, ut præ eo Iſaacum tanta fa-
Cturum faciat nihili. Prorſus nos agimus cum
hominibus, ut agitur cum plantis; quæ dum pu-
beſcunt, excoluntur; eradicantur, cùm ſenue-
rint, profusâ in fructus vitâ. Exeamus in a-
grum, videamus, N foruerunt mala punica. Cùm Cant. 7
ab eis Poma ſperantur, explorantur: in hye- I2.
me, poſtquam poma peperere, ſpernuntur.

7

Ne deſcendas in Egyptum.

Libet hoc loco quærere, cur Deus tantis Tyronum
promiſſionibus & apparitione cavit, ne Iſaac Educatio.
in £Ægyptum, ortà fame, deſcenderet; qui ta-

men Abrahamum, urgente fame, esò deſcen-

dere non vetuit. Si dixeris, ne Rebeccæ pudor Gen. I2.
Periclitaretur, id magis cavendum fuit in Sara 10.
æquè pulchra; præſertim cum, ob Saram affli-
cta Regis domus grandibus plagis, reveritura
eſſet Rebeccam. Et Abraham quidem neophy-
tus erat, qui vix patriam reliquerat: Iſaac ve-
ròô ſuxerat cum lacte fidem. Uterque probus;
uterque uxoratus, uterque dives, uterque an-
nonæ caritate laborans, quare ergo alter ire
permittitur in Etgyptum, alter reſidere jube-
tur in Palæſtina? Nimirum Abrahæ necdum

nati erant filu: Iſaaco autem Rebecca gemi-
nos

84 Oliva

Filioram nos jam pepererat. Ergo timmit Dominus, ne
BAacazios teneriori ætati .gyptiorum mores affricaren-
tur, quod in viro jam Sene timeri non debuit.
Intelligant proinde Patresfamilias jam ſibi non
licere permulta, dum Rlios educant, quæ ip-
Non om- ſos alias non dedecerent. Vel certè dicamus ita.
nia Heen: Abraham inter idololatras & prophanos ado-
mhidcs. leverat; ideéque .Ægyptiorum ei nec noxia,
nec nova aut mira futura erant ſacrilegia:
Iſaaco verò, qui in ſinu religionis & ſancti-
tatis excreverat, non poterat non obeſſe im-
Circum- pietatis nova illa portentosâque ſacies. Delica-
ſpectio tius enutritas mentes facilius quævis moriun
perfeézis intemperies corrumpit. Unde Religioſi plus ſibi
neceſſa- Cavendum ſciant à monſtris, nec tutiores ſe,
. ſed magis obnoxios inter diſcrimina noverint.
s . d Davidem tam caſtum aſpectus unus eliſit.
rzids evi-
tanda

Religiaſis.

Parenti
Exempla

Manſit itaque Iaac in Geraris. Qui,
cùm interrogatetur à viris loci illius
Juper uore ſua, reſpondit: Soror
men eſt.
Euxuris. Non de fiiis, nec de opibus, aut de Reli-
gione ſciſcitantur, ſed de muliere. Nimirum
haæc ſumma rerum eſt: hâc cor hominum de-
mentatur. Porrò quàm non loquax familia
J⸗, Iaaci! Tantus princeps, cui, ut hoc capite
Lingia dicitur, numeroſa familia erat, nec unum ha-
ſervet ſe- buit inter ſuos, à quo proderetur. Geraritarum
cretum. quoque demiror pudicitiam: Neque enim ex
Ethiopia aut Macedonia illuc advenerat Iſaac;
ſed, cùm jam Palæſtinam incoleret, non à diſ-
ſitis regionibus eò ſe receperat. Nec vulgaris
Familia- homo erat, ſed Princeps; & i1s, cujus Pa-
ritas cum rentem Rex ipſe Geraris Abimelech ſibi conci-
mulieri- liaturus convenerat, nihilo minus neſciebant,
er. iale; Rebecca, tam clara & genere & ſpecie fſfoœ-
2 Caufef. mina, uxor illius eſſet, an verò ſoror. Nimi-
ſarii, non rum nunc vel ſabrorum uxores ſciuntur; tunc
interre- nec dynaſtarum ſciebantur, etiam à Rege. Ni-
gentur, de ſi fortè dixeris, e ſuifſie Rebeccam pudicitid,
genere. ut tot annos morata intra Palæſtinæ fines, noſ-
Sinta. ci non potuerit à popularibus. Utcunque ſit
niſi flagi- Tes, non caret miraculo ignorata hactenus u-
tie scs XoOr Iſaaci. Ipſe verò quàm alienus à tentando
demiium, Deo! Edixerat Dominus ſe illi in peregrinatio-
ſeiant. ne affuturum: Eroque tecqum, & benedicam ti-
1 ee. bi. Non ideò tamen diſcrimini ſe objicit: Ve-
ppewidé. Tümn ita providentiæ fidit divinæ, ut pruden-
zia, & tiæ non obliviſcatur humanæ.
Dei cura
oesn Cumque pertranſiſſent dies plutimi,
ibidem moraretur, proſpiciens Abime-
lech Rex Pala ſtinorum per ſeneſtram,
vidit eum jocantem cum Rebecca ugo-
re ſua. Et accerſito eo, ait: Perſpi-
cuum eſt, quod uxor tua ſit.

Aulici, &

. .
Ser vi ſ-

Caſtitas,

Pudicus ſanè Abimelech, qui, nonniſi poſt
dies plurimos, vidit Rebeccæ luſus cum Iſaa-
Modeſia. Co. Iu veròé, qui cum uxore propè Magna-
Caſtitas. tes habitas, ſcito ſerò ocyuſve regios oculos
occurſuros conjugi tuæ. Utinam Abimelech
ſit, qui aſpicit, & ſit Rebecca, quæ reſpici-
tur. Libet hic ridere luſus Patriarchæ. Itâ ne?
ſororem dicis, & cum ea ludis? Et tam pro-
Familia- Palam ludis, ut ſpectari poſſis vel à Rege?
ritai cum Nimirum unus difſimulari amor non poteſt.

Zetieri. Nudus pingebatur amor apud Athenienſes,

gittis, non pugione armatur, quia videlicet

rit Abimelech, detecto dolo. Accerſito Iſaaco,

quòd tegi nequeat. Cæcus fingebatur, quòd
non ſe videri videat. Puer demum effingebatur, Peccara
quèòd artem neſciat. Ludit, ut ei illudatur. Sa- laiere ner
ααπ.
pugnare cominus neſcit & clanculum, ſed pa-
lam, eminúſque, & ſua jaculatur & ſeſe. Ca- zus;
.1. . . 2. KRican.-
ve, ne diligas: Nam ſi amaveris „»Prodéris. voror tes terne.
mea eſt. Scilicet. Audi Abimelechum. Perſpicuum re,
eſt, quod uxor tua ſit. Aliquandiu ignis occuli
poteſt, ſed tandem erumpit, præſertim ſi cre-
verit. Quod ſi, inter conjuges, non modo pu-
dicos, ſed ſanctos, dum fame laborarent, &
capite periclitarentur, Amor omninò immacu-
latus ita luſit, ut Regi proſtaret: Quis obteget Beczats
amorem impurum, qui totus fumus & famma lIatere non
eſt? O candor Regis, qui cum vidiſſet liberius Pcſſunt.
virum cum ſorore ſiquidem ita appellabatur ab at3

. ¼½ . . & Luxu-
Iſaaco Rebecca] ludentem, non fornicarios eos 12a

credit efſe, ſed conjuges! Nos, qui judicamus Rex ſean-

temerè, diſcamus ab Abimelecho vel laſciviam dala non
interpretari conjugium. Videamus; quid ege- “
Quare, inquit ad eum, impoſiuſti nobis? Po-
tit coire quiſpiam de populo cum uxore tia, G.
induxeras ſuper nos grande peccatum. Præcepit⸗
que omni populo, dicens: Qui tetigerit bhominis
bujus uxorem, morte morietur. O noſtri tempo-
ris Chriſtianos! O Eccleſiarum Principes, apud
quos Libido nævus eſt; quæ apud idololatras
lepra eſt! Apud infulatos vocatur ætatis lubri-
citas, quod Abimelech appellat peccatum gran-
de. Quod ille morte plectit, nos riſu eluimus.
Nota, quo modo loquatur cum Iſaac: non æ-
grè fert fibi ab advena impoſturam factam eſſe,
ſed dolet delinquendi occaſionem datam. Po- Aulici
tuit coire quiſpiam de populo. De Populo? Et Frenandi.
quare non de Optimatibus, præſertim cùm asſist⸗
Iſaac Princeps eſſet, cujus violare thorum non „ teͤ,
facilè de grege vir auſus fuiſſet. Enimverò, geveritas
pudico Rege, vix reperies inter Magnates, in Ma-
qui ruat. Abimelech autem pudicitiam maxi- gnates.
mè celuit, ut ex his patet. Libido verò tam Kegf⸗

. Exemplu.
procax & audax eſt, ut gregaria quoque capi- vox Exe-

ta ſperare cogat complexum cum Foœmina plorum.

Principe. IIlud quoque animadvertas velim, Eecleſta-
quod, mochante quovis & populo, induétum Kicorum
iri timet Abimelech ſuper ſe ſupplicium. Enim- Exempla.
verô peccata populorum in infulata capita re-
dundant.

Qui tetigerit hominis hujus uaorem,
morte morietur. Sevit autem Vaao
in terra illa, & invenit in ipſo an-
no centuplum: benedixitque ei Do-
minus.

Vide, quo modo latâ in moœchos lege, Ter- Tribala-
ra ipſa, quaſi mercedem pro defenſo Pudore fion’: G
periolutura, ſterilitatem fertilitate mutavit. 2* ½
Diſcerent cuperem Reges & Populi, nullo emesi5:
aratro proſcindi feliciès campos, quàm quo ium Iu-
Caſtitas propugnatur, & ſcelus proſcinditur. muria, ia
In Ægypto, poſt tentatum Joſephi pudorem, Galtitai.
fames graſſata eſt, etſi non ſtatim. Illud cer- aca
tè negare non poſſumus, nonniſi educto & car- Sevoritas
cere Pudicitiæ candidato, propulſatam fa- fons Feli-
mem. Hinc fortè Propheta, cùm fœcundita- zitatis.
tem Palæſtinæ prænunciaret, meminit Lilii, da
diſceremus ſervatæ Qaſtitatis mercedem eſſe igter
Mudla Serilratem. Et florebit quaſi Lilium. Efa. 35.1.
la fœcunditas Lilii, ſed copioſa ex Lilio

fœcun-

CN/

e
4

Pilk.
,,
1.
Miafe
Ppien
Mran
.
linli.
iis
yſet.
ais.
AN
mmm
gin ej
Ule
de, 1
liß
Der
ſing 8.
A
Man
WV 4
Uinl
Ui

l eeng
hiunne.
et hi,
.
4
4.
o fali
tes len.

e⸗

&

bet deettt
Uma limnenn
rius ehin.
rib Cln
er l
i
Mns Rerte
lamn drlin
e- bermi⸗
e tat.

ent⸗
ini

npo⸗
el
Mutrs
Ubr⸗
gran⸗
Imns.
on &⸗
neſe,
1. . Al
1E finud
ihyif
Imnon z,
ed, Fun
s irAr.
iK. uit
4 N
dtmn Erenſl
ecchr n h.
Cehunn lun
veh Eue

Altimie

unl

U
Pymd-
Pitale⸗

rem,
uur
.
1De.

TN
,,„ Tel- Im,
ele tenit
Dulne
uflt ,,,
Iulo eni
n o unl
,r. Min
ndnur.
Loreln, n
ld er⸗ lun
Lar en⸗
fnl
a iit
olitr
Lilu Mſinit
jemele ni⸗
lilim u⸗
Uo
ſoecue⸗

lib. de

. ei ſerent.

in Cap. XXVI. Geneſis.

foœcunditas. Quo contrà impudicitiam ſtatim
ſterilitas conſequitur. Ideò à Joſeph fratres;
quos apud Pattem accuſarat de ſcelere peſſimo,
reperiuntur in Dothain, quod, ut ait S. Am-
Cap. 3. Droſius, ſignificat defectionem. Ubi enim con-
ſiſterent, qui Pudicitiam oderant, niſi in bono-
Pleph. rum omnium defectione? Ut proinde mirum
non ſit, ſi fame laborarit Terra Chanaan, un-
de Joſeph emiſſus eſt; & abundarit frumentis
gyptus, quæ Joſephum, hoc eſt; Pudicitiam
& tecepit, & evexit ad regnum. Ubi pudici-
tia præeſt, ibi copia. Unde ablegatur, ibi fa-
Cant. 7. mes. Venter tuus, inquit, ſicut acervus tritici,
32. Yallatus Liliis. Nullo ſanè fideliori ſtipantur
ſatellitio frumenta, quàm Liliis. Crede mihi,
non tam aratto, quam Lilio agri excoluntur.
Oſe. 14. Germinabit ſicut Lilium, inquit Oſee, & erum-
5. pet radix ejus, ut Libani. Nota verbi empha-
ſim:, Erumpet: hoc eſt, cum exundantia ingenti
ſœcunditas pullulab't. Porròô fertilitas tanta hinc
& hinc Candore ſtipatur: tam enim Lilium,
quam Libanus alborem præ ſe ferunt. JNevit au-

tem Haac in terra illa. Illo anno, quo ſore vi-

debatur miſerrimus, quando ſcilicet retectum
eſt Rebeceam non ſororem, fed uxorem ejus
eſſe, ſupra omnes potenti, opibus, & autho-
Tribula Iitate fuccrevit. Nimirum Lribulatio fons eſt

zio fons ſelicitatis. Vel certè dicamus, tunc florere cœ-
lelicia- piſſe, cùm humanæ Prudentiæ ſubtegmina diſ-
„„ 1oluta ſunt. Non cuniculis, ſed ſinceritate Deus
Dei curæ

ſeſe per- Zaudet. Porroô tu, qui neſcis ſperare, niſi quæ
mittere. habes præ manibus, vide, qu arte longam ſte-
Polivica rilitatem unius anni fertilitas compenſarit. Vi-

e⸗ z. debatur à Deo derelictus, ſed ipfa ſterilitas fœ-
imtli- . . ... .
itavit TE
virc. cunditati militavit. E Iyems, quæ putatur plan

Perſecu- tas extingiere, & ſemina deprimere, nutrit,
tio utilu. fovétque. Niſi enim ſæviret, planè ſæviret.
Zelas a lſaac autem hoc duntaxat anno ſeviſſe ſcribitur,
se,„s in quo centuplum invenit. Si prius ſemineilet;:
,eH„ fortè citius ditatus eſſet. Nos quoque, Qtlia ſe-
nul orte Citi 1s (itatus eilet guodgde,
radus. IIel aut bis alierum vel noſtram fruſtra duritiem
Lapi pertentavimus, culturam omnine deſperamus.
erigendi. Fallimur planè, ager ſiquidem, qui non ſemel
Deſpera- ſpei noſtræ illuſit, tandem horrea complebit.
Eop. Sic enim in Orandi ſtudio contingit. Seminaſti
timi für. Plurimum, & meſſuiſti parum. Seceſſimus,
Zelas legimus, vigilavimus: nihilo minus pro Liliis
snimarù dumos collegimus. Undique phantaſmnata, ubi-
ergaolſti. que monſtra. Vel ſi aconita non parit, nec ſe-
Saperior ini reſpondet Oratio. Aude, & perſevera.
Tepidos na hora reddet, quod debent innumeri dies.
E. Quod diximus de ſatione, evidentius licet per-
zur;
etee, kt a Phiiſtluim. Unus demum evaſit, & ſo-
rir: utei. Ius ita ſuffecit, ut & Latitudo vocaretur, &
Oratio. Dei vultum promereretur. Videamus aliqua ex
Deſola his puteis. Ob boc invidentes ei Palæſtini, om-
ner. nes Pitteos, duos foderant ſervi Patris illius Abra-
iditds. hazn, 2Ilo tempore obſtruxerunt, implentes humo.
Si literæ hærcamus, mirum eſt, quo modo ca-
Pitis ſentemiam ferat Abimelech in invaſores
Rebeccæ, & eorum, qui puteos obſtruunt; nec
Qcabpilhun tangat. Nimirum Superiores non om-
duperior; Hia æ uè ſcelera perſequuntur. Ea, quibus ipfi
ſeverita, non titillantur, ſeveriſſimè excoriant: illis ve-
16, quibus ipſi ſuccumbunt, placidiſſimè blan-
ES diuntur. Abimelech pudicus erat, ſed invidus.
Licet ex eo intelligere, quòd Rebeccam, non
ut Pharao, in aulam fuſtulit, etiam cum ſoro-
rein Iſaaci eſſe credidit: livore vero laboravit,
cm ad Iſaac hic ait: Recede à nobis, quoniam
Potentior nobis factus es valde. O invidiam!
Ethicæ Tom. I.

ſpicere in puteis, & quibus nullus non obrutus

7

Recede, inquit, non quia infidus; non quia Invidis:
Pprodigus, non quia impius, ſed quia potentior
es. Niinirum à Livore nec is tutus eſt, qui à
Luxuria ſecurus eſt. Potuit Abimelech non ama-
re Rebeccæ decorem;, ſed pati non potuit feli-
citatem Iſaaci. Uſque adeò victores volupta-
tum manus dant Livori. Quo corruptus Abi-
melech coërcere nequiit audaciam obſtruentium
puteos innocentis advenæ. Et fortè eò proca-
cius Paſtores Principis ad facinus profiluere
iniquiſſimum, quô in Regis vultu morbi ſui
cognovere veſtigia. Verùm ad allegorias tranſ-
eamus. Patent putei, quamdiu Iſaac miſer eſt.
Ut crevit, crevere æmuli. Enimverò Tenta- Tentatis
tio ex adipe pietatis pullulat, & quò ſanctior tnum
quis evadit, eò duriùs impetitur. Pinguior hu- 1 f. Aio⸗
mus lumbricos & vermes parit. Libet hic rima-““
ri, cur tanto ſtudio & impii puteos opplere ni-
tantur, & eos Juſtus adnitatur effodere. Nun-
quam fodere deſtitit, ſæpius repulſus: tandem
ait Scriptura: Profectus inde, fodit alium pu- Setmo
teum, pro quo non contenderunt: Iiaoue vocavit etiam ſpis
nomen ejus, latitudo, dicens: Nunc dilatavit nos T'tnalis
Domimes, & fecit creſcere ſuper terram. Aſcen- 1,*
dit autem ex illo loto in Berſabee, ubi apparuit Tas Jesd-
Dominus in ipla notte. Unde, rogo, vel tanta zur,
lætitia in Iſaaco ob puteum, vel tantæ Palæſti- qusmque
norum rixæ pro puteis? Non æ&grè ferunt co- upit ma-
ioſos & coelo imbres in agrum Iſaaci, & do- 2 3.
. . guitis
ent effoſſum puteum. Nili fallor, odere Dæ- ſut.
mones non profluas è cœlo lachrymas, quas nec
juges eſſe ſciunt, nec ita obeſſe norunt conati-
bus ſuis: ſed eas exhorrent lachrymas, quas in
foſſa humo cordis noſtri, & vilitatis & ſcele-
rum noſtrorum natura perſpecta, tanquam con-
foſſa terra parit ex vivo fonte perennes. Lachry-
mæ Cœleſtium rerum cognitione expreflæ ſpi-
nas non rarô fuperbiæ, & inobedientiæ vepres

nutriunt. At lachrymis, quas & profundo fra-

gilitatis ſuæ Terra cordis emittit, nonniſi vitæ
lignum, hoc eſt, Hutnilitas, ſen Compunctio
irrigatur. Indeficiens aqua iſta eſt, quia nun-
quam deeſt in nobis, unde confundamur. Ani-
madverte, quâ ratione Dæmones puteos ob-
ſtruant: Omnes puteos obſtruxerunt, implentes
bumo. Quid eſt implentes humo? Si ex humo
vilitatis noſtræ promanare diximus aquam „»
quam oderunt, quo modo humo aqua cohibe-
tur, ne profſluat? O calliditatem hoſtium !
Quod tu gemis ſcelus ex humo natum; quam Conſlia⸗
tu doles ferveré ex carne tua illeccbram, hu- ri: impii.
ino obtegunt, cùm aliorum exemplo id tibi miei
commune cum cæteris conteſtantur; quéòdque bii.
tu ſcelus dicis terræ tuæ, ideôque gemitibus Confeſſa⸗
illud eluis inenarrabilibus, ipſi tributum vo= rii blandi
cant terræ Adam, ex qua compactus es. Ver- Adalato-
bo dicam; ne plores TLerræ tuæ maculas, hu- Tir⸗ ei
mum tibi oſtentant hominum cæterorum. Ve- nunm TFants
rùm hiſce blanditis, atque ſolatiis non ac-
quieſcit Iſaac, qui alium atque alium eflodit
puteum. Cümque ex his poſtremum propug- Caenir:
naſſet ab hoſtibus, illico Deum videre meruit: a .
ut ſciamus, ex cognitione noſtri lachrymarum militas,
plend, plenam gaudiorum exoriri contempla- arque la=
tionem Dei. Huc fpectare crediderim, quòd zbryme
Dominus Abrahæ apparuit ſedenti in oftio kariene
tabernaculi ſui. Apparuit autem ei Dominus gtartoni
in convalle Mambre ſedente in oſtio taberna- &, Ora-
culi ſui in ipſo fervore diei. Is enim Deum wionens.
videt, qui ſedet in tabernaculi fſui foribus, Sen. r.t.
cogitans introitus & exitus cordis fui, Sic Ge- DeenE
deoni Angelus, qui Dei vices agebat; in Ephra!“““
apPa⸗

apparuit;, quæ interpretatur Pulverulenta, cum
purgaret triticum. Nulla enim potior ratio
promerendæ Viſionis, quam ſi te videas, tuâ-
Judic. Que dijudices. Si pulverulentus fueris, te Ci-
II. 6. nerem ac lutum recolendo, arcana Domini
intelliges. Pulvis enim, ut nos excæcat, ſi ex-
tra nos poſitus in nos irruat; ita ſi intra nos
fuerit, oculos addit. Intelligis credo. Si aliena
crimina ante oculos tuos, tanquam externum
pulverem poſueris, caligabis: ſi verò tua ex-
pendes, exacues aciem tuæ mentis. Abſolva-
mus tandem hæc. Iſaac ſevit, & ditatus eſt:
puteum fodit; & dilatatus eſt. En Obedien-
tiæ meſſem! Dei juſſu non deſcendit in EÆgyp-
tum, ubi ſumma frugum copia, ſed conſſitit
in Palæſima, ubi annonæ caritate laborabatur.
Oledien. Initio quidem durius videri præceptum potuit,
tis, ſed exitus tandem comprobavit, Dei mandata
Dei cure florere inter ſpinas, ſed matureſcere cum lilis.
1 Si Deo, & ſuperiori parueris, pariet tibi Tel-
4 lus bona univerſa.

Proſectus inde, fodit alium puteum, pro
quo non contenderunt: iaque vocavit
nomen ejus, latitudo, dicens: nune
dilatavit nos Dominus, & fecit ore-
cere ſuper tetram. S

Profectus inde, nempe ab eo puteo, quem
appellarat inimicitias, omnia proſperè ei ceſ-
ſerunt. Enimvero ubi rixæ compreſlæ fuerint,
ibi incrementa copioſa, ibi latitudo ampla,
ibi Dom'ini viſio, benaque omnia ſperari poſ-
Oratio ſunt. Et nota: quamdiu rixati ſunt ſervi Iſaac
zui detur. cum Palæſtinis, licèt æqunſſimè iſti ſua defen-
derent, Dominus non apparet. Neſcio, qud
ratione, etialnſi odio gratis habeamur, etiamſi
ladamus neimnem, & nofſtra tantùm tueamur,
tamen vel juſta Ira Cordis ſolatia, & Oratio-
Inimici Nis delicias, corrumpit. Ideò fortèe Petrus ora-
dilecttio. re non potuit in horto „ quia gladio cingebatur,
propugnaturus quidem Domium, ſed proxi-
mum luum vulneraturus. Quod ſi concluſus
in vagina enſis, & non Petrum, ſed Jeſum
defenlurus, orare non iivit Apoſtolum, illà no-
&te ſacris imntiatum, nec ſemel a Chriſto admo-
nitum, ut oraret: Què, rogo; Orationi vacare
poterimnus evaginatis gladus, non quidem in-
juflis, ſed tamen gladiis? Sl Iſaac, ua repeten-
do ab imqunis, Deo caret; Pitamus; quod nos
HFuemur Deo;, qui rixamur cum filis Abrahæ,
Cant.I.6s & inteldum cum ipio Abrahamo? Ui paſeds,
e nhes? Ipſamet teſtatur illum in Liliis Paſoi.
Cur non inter Roſas, ſed inter Lilia? Elegan-
dnior certé Rola, & gratior. Gratior; ed ru-
bet. Princeps verô pacis cruoris umbram hor-
rtret in fore. Wavult candorem, quàm purpu-
ram; mayult Lilia;, quarnn Rolas, né rIXarum
vel colore lædatur. Ne multa: Deum Videt
Ildc, ſed Profectus inde. Id eſt, poſtquam ri-
is nms immpofitus eſt, & procul ab iniimcitiis,
tatnvis quifſimis, receilit. Imô nonniſi in
PBeriabee ei Lominus apharuit. Aſcendit ex T-
ddo oco 1is Berſahee. TDi appurnit ei Dominus
in ibſer, nocte. Berſabee autern dictus eſt locus
AIe, ubi Abraham cum Abimelecho odus icit.
ere vocatus eſt locts ille Berlabee: gqaia ibi
ute gue Jurs vit. Er imier, ent, Nadas pro pulteo
ifuramenti. Ergo ubi Paz ſtabilitur vel cum Phi-

Vzyio.

Pei a

Iuntatt TIiſthiim, apparet Deus Pacis. Libet Iiaaci mi-
ealoi⸗ Fati pietatern. Cùm putei obſiruerentur, non

Oliva

divit; Dominus iſta nos pati voluit: cùm verò
jurgia deſiere, felicitatem ſuam Deo acceptam
retulit. Wune dilatavit nos Dominus. Hæc il- Felicitas
le. Nos verò in ærumnis Dei meminimus, ut 2 Des- .
conqueramur: in proſperitate autem, ejus om- Perunde,
nino obliviſcimur. Non enim inventus eſt, mi-
ſi alienigena unus, qui, fugatâ lepràâ, redierit
ad Jeſum, cùm, eàâ graſſante, viri decem an-
te pedes ejus procubuiſſent. Ubi apparuit ei
Dominus, in ipſa nocte. Cur in nocte apparet
Cùm proſpera indulſit, qui in hoc eodem capite
adverſa permiſſurus, non fertur noctu apparuiſ-
ſe? Nimirum Tribulatio, quæ apud nos Nox Tibula-
eſt, Deo luceſcit: è contrario Felicitatis dies, zio, &α
quæ nobis ſplendet, nocteſcit Deo. Novit Belicitaf.
enim Dominus non rarò graviores naſci cordi
tenebras ex die, quam ex nocte. Hinc eſt,
quod vix, completo hoc capite, ubi Latitudo,
Abundantiãque ſonuere;, ubi centuplum demeſ-
ſum eſt, ubi advemus Abimelech perhonori-
GBcus ad Iſaacum deſcribitur, ubi, inquam coa-
cervatim fortunarum & copiarum torrens fer-
ur influxiſſe, quod immediatè conſequitur ca-
put; ita exorditur: Senuit autem Waag, & ca-
ligaverunt oëuli ejus. Nimirum in felicitatis ſi- Cgcitas
nu vel Iſaac & ſeneſcit, & cæcutit. Vix cer- alleg.

nas in ſummo fortunæ flore non defloratum. Felicitas
5 206Xα,.

Noli timere, quia ego tecum ſum: be-
nedicam tibhi, & multiplicabo ſe-
men tuum propter ſervum meum
Abraham.

Noli timere? Quid timeat in tanta felicita-
te? Bis Deus in hoc capite Iſaaco apparet;,
quando ſcilicet reſidere eum juſſit in Geraris,
ubi multa paſſus eſt adverſa, & nunc cùm ſe-
cunda ei arridebat fortuna. Tunc non illi di- pelieitas
cit, Ne timeat, quando timere poterat: Nunc noxin.
verò monet eum, ut non metuat. Noli timere.
Repeto, Quid in tanta felicitate timeat? tan-
tam felicitatem. Novit enim Dominus, hanc
maximè cultori ſuo metuendam efle. Et ibi
quidem Chriſti futurum ortum prænuntiavit .
dicens: Et benedicentur in ſemine tuo omnes
gentes. Hic veròô id non prænunciat. Fortè pu- Chrißas
duit Dominum fortunati viri ſe genus fore, abi habi=
qui vir dolorum futurus erat; & in præſepio
naſciturum tæduit tantæ dignitatis in abavo.
O felices infelices! O miſeros fortunatos! Paſ- Nobilitas
ſurus ærumnas lſaac Pater Redemptoris renun- von jae-
ciatur. Quæ Amplitudo reticetur, cum in ſum- erLe⸗
ma rerum abundantia à Domio benedicitur.
Unus nimirum Rubus Deum promeruit ſenti- Tribula-
cofiis, cum eo caruerint Cedri Libani, Oleæ; tio stilise
& Palmæ. Sequitur: Itaque æddificavit ibi Al-
tate= & invocato nomine Domini, extendit ta-
bernaculum . præcepitque Jervis ſutis, ut fode- .
rent putenm. Non prius extendit tabernacu- Zen e
lum, & deinde ædificavit altare: verùm ante diem.
aram excitat, quàm domum. Utinam filii Abra- Templo-
bæ imitentur filium Abrahæ. Veruùm Eccleſia- rum or-
ruin Principes aliqun non domum, ſed domos, "eα
& villas, & piſcinas, & ſtabula exædificant, D Riet ven
ne und quidem Deo excitatâ ard. Quid? quod 2. D
non prihs exploravit, an venis aquarum ſcateret Nil pra-
locus ille, & deinde tentorium fixit; ſed fixit ter Deum.

tentorium „ & tum fomtem perquiſivit. Reſi- Ddiß-
ſte, quæſo Te, & noli Tabernaculum ſtatuere;, Lnga,

antequam certus ſis, an aqua ſuppetat. Statuam, Sankiſi-
inquit. Cur? Quia hic mihi Deus apparuit. ma Eu-
Ubi chariſtias

I
niß
ii⸗
iihu
ſin.
1M
u.
plen
ſi un⸗

ſudicg
Mitt
SGo
Nele
un e
ui,
bhir⸗
ulize)
lmim
t.

.

.

Mrtu

lße.

ſinu
we
nine,

Aleieg
Der
erunts

Dibul.
tio,
Felicite,

Cccit
4 ller.
Eheita
noxia.

⸗
4
. Rliſs
noxin
,
⸗
ne
bi
,
S
- Chri
ihi
) nr.
10
0.
C. Wuli
twon ir
tari⸗
⸗ Hyioli⸗
II. zm,
t⸗ Ille
*, 11 Nlin
A.
M-
. Eecli⸗-
⸗ ii n/.
Ute /,
tr. Iufr
ſia- ruN.
Pil,
103) 56
nt, e
vcd 4
telet
Got me⸗
I5
el⸗ ciunin
lele, hn,
uum du
riut 6

Ui

meati- Ubi Deus eſt, nihil deeſſe poteſt. Aderunt
ni rebel- fontes: vel ſi non aderunt, malo carere aqu,
les hHoce quàm Deo. Non loci opportunitatem, non
diſeent, amonitatem attendit, ſed ibi, ubi Deum vi-

Sas, dit, habitare conſtituit, ratus nullum aut fera-

Peo. . . .
Deum quàm illum, in quo videtur Deus. Præcepitque
derelin- ſervis ſuis, ut foderent puteum. LXX. Non
e es habent, quòd eis præceperit: Foderunt autem
e. ibi pueri Iaac puteum in valle Gerarorum. Ut
mitere. vides, Præcepit, & non præcepit. Hoc eſt,
Religio- Non expectarunt imperium Domini, ſed Vil-
, Ser lici nutus ejus pro præcepto habuerunt.
illa opti-

ma, 4u6 . .
orsttdnt, Ad quem locum cùm veniſſet de Geraris

* e Abimelech, & Ochozath amicus illius,
H & Phicol dux militum. Locutus e
eant eis Naac: Quid veniſtis ad me, ho-
nis benefi- „„ D 2„
eium. minzm quem odiſtis, & eapuliſtis aà
Elecio vobis!
RKatus. RKZ
Obedien. Cur tanto cum honore Principes adeunt ad
tia prom-

4. Iſaacum, quem paulòô antè expulerant? Num
Eccleſia- auctus opibus? Num hæredibus & prole ful-
Rica Iu- tus numeroſiori? Num vicinis Regibus gra-
rifdicto tior ſactus? Duos, quod ſciam, puteos effo-
77 dit: nihil præterea acceſſionis factum eſt toti
Piadſen, patrimonio ejus. Cur ergo modè colunt, quem,
venera- ante non multos dies, ſunt execrati? Deum
tioni erit. vidit. Non demirati, & reveriti ſunt in Iſaa-
Non a co opes, ſed viſiones: Et quem ejecerunt lo-
Venta, ed cupletem, coluere ſanctificatum. Audi. Cam
Oratio, 1 . .7 SS
& Spi-i. enim IHMaac dixiſſet eis: Quid veniſtis ad me,
tualia So- ominem quem odiſtis, & expuliſtis d vobis...
cietatis Reſponderunt Vidimus tecum eſſe Dominum,
Famam & idcircè nos diximus: Sit juramentum inter
zele * nos, & ineamus fœdus. O utinam id Eccleſiæ
Dignitas Principes intelligerent! Plurimi fit aà Rege &
wera. Principibus Iſaac, non quèd illo anno centu-
plum meſſuerit, nec quòd plurimum ovium,
& familiæ habeat, nec quòd Efau ſponſas du-
Xerit ex gente primaria, ſed quòd illi Domi-
nus apparuerit, præſtôque ſit. Vidimus te-
cum eſe Dominum, & idcircs nos diximus,
Ieamus fœdus. Nonne apertiſſimè propheta-
Eſal o. tum hoc legimus in Eſaia. Leva, inquit Eccle-
6. ſiæ, oculos tuos, & vide: ommnes iſti congregati
Junt, venerunt tibi.., Inundatio Camelorum ope-
riet te... Videbis, & afflues.. Ambulabunt gen-
tes in lumine tuo, & Reges in ſplendore ortus
Eecleſßa- tui. O inundantia felicitatis! Et unde tantus
T Populorum & Regum ad Eccleſiam concurſus?
veriores. Ob auratos currus, in quibus Præſules circum-
vehuntur? An ob familiam, quæ illos c'r-
Eſa. 6o, cumſtat? Super te, inquit, orietur Dominus,
4. & gloria ejus in te videbitur. Et tunc ſequitur:
Ambulabunt gentes in lumine tuo, & reges in

Sleris Splendore ortus tui. Gloria, inquit, ejus, non
Fame gloria ſæculi, non pompæ, non aulæa. Quid
enra. magnificentius Hieroſolymis? Quid humilius

Ornaτα Bethlehem? Et tamen hanc quærunt Reges,
verus. illam ſpernunt; quia ibi Herodes, hic Chri-
Matthea. ſtus. Et iu Bethlehem terra Juda, neçuaquam
Mich. 5. Minima es in principibus Juda. Cur? fortè mul-
2. tum auri in te invectum eſt? fortè ædificiis or-
Templo. nata es? fortè abundas frumento, vino, &
„s„““ oleo? Nihil horum extulit Bethlehem, ſed
. Chriſtus, & quidem reclinatus, & natus in foæ-
no. Ex te enim exiet Dux, qui regat Populum
neum Iſrasl. Sic Magi, Vidimus, inquiunt,
RKellam ejus in oriente, & venimus. Non pompa,
Ethieæ Tom. I.

Matth.

2.2.

in Cap. XXVII. Ceneſis.

ciorem, aut amœniorem locum eſſe poſle,

ſed Sidus allexit Magos. Reges enim non 7.
magnifacient terrena; ſed cœleſtia. Sic Reg'na
Saba advenit non Ppropter aurum, ſed propter
Sapientiam Salomonis. Antomi Eremitæ ſoc-
cus Cæſarum coronas habuit vectigales. Et Jo-
ſeph, licèt mancipium & in compede, elatus
ad ſolium eſt, non ob opes; ſed ob pudorem
ſapientià locupletem. Iſaacum divitem Abime-
lech expulit: Iſaacum Deo familiarem Abime-
lech convenit. Cum pace dimiſimus aubtum be-
nedittione Domini. Quamquam à Deo ſcirent
bona illi proveniſſe, dimiſerunt. Etiamſi pa-
trimonio Chriſti opulenta Eceleſia ſit, non ideò
magni fiet: ſed plurimi fiet, ſi cum Deo age-
re intelligatur. Porrò cùm audis Abimelechum
Regem, & primarios Aulæ ejus Dynaſtas ad Confefa⸗
Iſaacum acceſſiſſe, non exardeſcis in eas ſoœ⸗= r¹s non
minas, quæ Confeſſarios non adeunt, ſed ad- nd
4 . lna.
vocant? Itäne Rex exulem convenit, & ſcele-
rum rea cœli terræque arbitrum evocat, ut
abſolvatur? Memineris JIESUM ad Regulum, Vißtatios
qui dixerat, Domine delcende; dixiſſe, Vade. Res.
Uxor Jeroboam Prophetam adiit; & vix au- oan. 46
dita eſt. Ne, quæſo, Sacerdotes Domini ita 49

0) 3 Reg.
ſuam conculcent dignitatem. laete

Eece autem venerunt in ipſo die ſervi Iaac
annunciantes ei de puteo, quem Jode-
fant, atque dicentes: Invenimus aquam

In ipſo die. Quonam die? quo ſecit convi- Vnio, &
vium Abimelech & Ducibus ejus, à quibus Inimici
expulſus fuerat, inito cum eis ſœdere. Extru- dilecktie,
cHà Deo arà, juſſit effodi puteum: Verùm aqua
non ſcaturiit erecto altari, ſed exhibito con-
vivio. Uſque adeò gratior Deo penè eſt in
hoſtes amor, quam cultus ſuus. Dum invocat
Deum, aqua non fluit: dum perſecutores ſuos
opiparè excipit, exundat. Invenimus aquäm.
LXX. legunt: Won invenimus aquam. Inven-
ta-ne eſt, an non inventa? Nimirum terrena- Felieitas
rum rerum ubertas adeò fluxa eſt, ut, cùm eam Hura, &
inveneris, dici poſſis non inveniſſe. Qui enim anis.
invenit nihil, mihil invenit. Unde appellavit
eum, abundantiam. Vides nominis ubertatem
& nobilitatem; poſt foedus initum. Videlicet;
ſi Pax floreat, vel puteus unus ſatis eſt ad om-
nem copiam, meritéque appellari peteſt abun-
dantia, vel aquæ ſcaturigo. Non illud tamen
omittere poſſum, quod poſt rixas, calumnias»
inimicitias, exilium, & Regum odium, refſoſ-
ſus Puteus ita ubertatem in fonte præfert; ut
Dei quoque nomen præferret. Itaque vocavit Dignitas
nomen ejus lIatitudo, dicens: nunc dilatatit nos noxia.
Dominus. Nuné verò poſt epulum cum Princi- Felieitas
pibus, & initum cum Rege foœdus, vocatur pu- orie:

. „Religio-
teus Abundantia, nec uſquam meminit Dei ſus zee

Patriarcha jam felix. Nimirum viæx Domini la.

non oblivionem inducit Principum favor, & Protee-
felicitas ſine ſpinis. Abſolvamus caput, ſed 'iones no-=
priùs fragmentum colligamus, quod exciderat. on zji4
Foderuntque in Torrente, & repererunt aquam „itas eum
vivam. Fluit quidem torrens, ſed exiccatur. ſaculari-
Sæpè gemit ille, ſed relabitur citò ad ſiccita- baus.
tem ſuam. Permitte illum ita flere. Mallem flu- Coafden-=
. . e tia in ho-
vius eſſet, ſed quando obtineri id non poteſt, s, ine,
ſaltem ſit Torrens. Reſidet in torrente vena Gonvey-
aquæ vivæ: & quanquam ſolus appareat in al- ſi⸗ & V.-
veo pulvis, ſubeſt tamen ſub alveo ſatus, ut rocinium

ita dicam, a profluente fons. Uſque adeò pro- ve . ,⸗
bitas, etiam non duratura, prodeſt. Der pro:
2 EX deſt.,

88

EX CAP. XXVII. GENESIS.

Senuit autem Haag, & caligaverunt

oculi ejus: vocavirque Eſau filium
Juum majorem.

Uandonam ſenuiſſe dicitur Iſaac? Audi.
Immediatè ante, hæc verba habentur.
Eſau verò quadragenarius duxit uxores, Judith
kliam Boeri Hethaæi, & Baſemath kliam Elon
ejuſdem loci. Quæ ambæ offenderant animum
Paterfa- Waac & Rebeccæ, Planè nihil æquè canos indu-
wilias. cit, quàm nuruum protervia. Et, niſi fallor, ſi
Filiorum non nimium indulſiſſent genio Eſau, nec ei per-
Esducazio. miſiſſent uxores ducere Hethæas, minus fortè
doluifſſent. Quid autem moriturus tantus Pa-
triarcha maximè curat? Nollem dicere. Dicam,
ſi tamen pro certo putaverimus ſacramenta eſſe,
non vitia, quæ in Iſaaco non probabimus. Fac
mihi inde pulmentum, ſicut velle me noſti, &
affer, ut comedam, & benedicat tibi anima mea,
antequam moriar. O Gulæ illecebras, ne in mo-
riente quidem intermorituras! Vel Iſaac fune-
ri proximus cogitat de deliciis. Vel Eſau be-
nedictionem impetrat ab Iſaac, ſi pulmentum
Saperior deferat. Ita-ne? ad promerendam benedictio-
Sanaen⸗ nem non ſanctitas „non Juſtitia, non Pudici-
tes ti. tia, ſed edulium exigitur: quique uxores duas,
oc eſt, geminas peſtes in domum induxit ad
parentum ſupplicium, benedictione cumulatur,
ſi pulmentum inferat. Fac mibi inde pulmen-
tum, ſicut velle me noſti. Indecorum ſanè ex-
peti à Patriarcha pulmentum; ſed longè pro-
broſius, mii fallor, eſt, quod à filiis reſcia-
tur, quænam apud Patrem ſint in deliciis de-
Bcix. Utinam vel dixiflet, ſicut egere me
noſti: verum cùm ait, cut velle me noſti.
oſtendit non neceſſitate, ſed cupiditate delec-
tum haberi dapum apud ſenes; qui niſi ante
ſenectutem deliciis aſſueviſſent, profectò non
dicerent, ſicut velle me noſti. En quò reci-
dat datum ferro jugulum in monte! Iſaac,
qui mactari Patris gladio non exhorruit, ex-
petit ab arcu fili, expectâtque pulmentum.
Tepiditas Uſque adeò; cùm ſenueris, m caveas, aras
palt fer- mutabis in patinas, & fies conviva ex victima.
vorem. Illud autem ſatis nec mirari, nec complorare
venere· poſſi ita nulla à Patre data fl
e poſſum, monita nulla à Patre data filio tam
improbo, ſed illud duntaxat curatum, ne aut
illi pinguedo terræ ubertâſque deeſſet, aut ſi-
Pi edulia non ſuppeterent. Et benedicat tibi
anima mea, antequam moriar. Cur illum ante-
quam moriaris acri reprehenſione non excitas à
funere vitiorum? Corrigatur Eſaü, non ei
benedicatur. Nimirum, qui mandit, non mor-
Qet. Qui vorat, non devorat, qui denique he-
luatur, glutit, ut Italicè dicimus, multa, quæ
impaſtus & vomeret præ ſtomacho, & ira-
tus protereret. Patina charybdis eſt ſeveritatis:
nec Piſces tantum, ſed & Præfecti eſcæ iĩta
præda ſunt, ut Prædones & tolerent, & bene-
dicant. Pullus facit, ut Camelos, immno &
Pardos, deglutiamus. Pullus, inquam, lemo
igne aſſatus & aromatibus Indicis condtus mu-
tat interdum Leones rugitu territuros, Beſtias

Giela.

4

—

vineæ Domini Sabbaoth inſidiantes, in lepo-

rem, quovis canum latratu conſternandinn.

Quod ſanè melius me docent Monaſteria, ſo-

Oliva

Pris Prælatis refulgentia, iiſdémque melle de-
linitis, legum neglectu obſcurata: Ah, ah ſe-
nibus hæc curæ ſunt, deliciæ ſuæ, & filiorum
felicitas, Iſaac epuletur, & Eſau ſtabiliatur
primogenitura: Sed Deus utrique illuſit. Quéd
cuùm audiſſet Rebecca, dixit ilio ſuo Jacoh⸗
Audivi Patrem tuum loquentem cum fratre tuo,
& dicentem ei: Aßfer mihi de venatione tua,
& fac tibos, ut comedam, & benedicam tibi
coram Domino. Nota: Iſaac ſenex & caligans
vocavit Eſau, Rebecca verò non vocavit Ja-
cob. Ille enim caligantem pertæſus aberat;, Parentes
hic verò matri praſio erat. Meritò proinde colendi.
fraudatus eſt Paternâ benedictione, qui Pa-
trem ſuâ ope deſtituerat: hic verò Patris me-
ruit hæreditatem, dum Matri adhæret. Por- Filiorum
r8 in ſfœmina quam virilis prudentia! Ut au- Educaiio⸗
divit promiſſam à Patre benedictionem Eſau;
non flere cœpit, non lachrymis flectere ten-
tavit virum, ut meminiſſet Jacob: verùm eju-
latus in conſilia vertit, & quod fletibus non
impetraſſet, operibus extorſit. Diſcant Ma-
tres non promovendas filiorum fortunas pre-
cibus & patrociniis, ſed promeritis. Jacob
benedicetur, non ſi Rebecca peroraverit, ſed
ſi ipſe hædum afferat ad Matrem, & Patrem
paſcat. Vide autem, quàm cautè ad filium
Mater proloquatur. Audivi, inquit, Patrem
tuum loquentem cum Eſau fratre tuo. Patrem Tyio la-
maluit dicere quàm virum, ne fortè Jacob ir- ſa pber ſu=
ritaretur adverſus Iſaac oblitum ſui. Ac ſi di- Iurros.
cat: Etſi benedictione impartit Eſau, tibi ta-
men eſt Pater. Patrem dilige, ſi non diligis
immemorem tui. Neque dixit, Audivi loquen-
tem cum piloſo illo, à quo uxores ductæ ſunt
rebelles mihi, ſed cum Eſau, inquit, fratre tuo.
Amoris vocabula interſerit, ne qua livoris ſcin-
tillula excitaretur in fihio. Quàm bellèe verò Pa-
tris nævos coloravit. Audivi dicentem: fac ci-
bos, ut comedam, & benedicam tibi coram
Domino. Quod ille dixit, iſta non dicit: Iſta Lingua.
refert, quæ ille non dixerat. Ne enim illum Dum
heluonem eſſe argueret, reticuit, Nicut velle aliorum
me noſti: Ut verò animi æquitatem indicaret be- verke n⸗
nedicturi, addidit, Coram Domino. Planè nul- Rann d.
lum pupugit Rebecca, ſed uni conſuluit filio. vigennt
Non exprobravit aut Iſaaco minus ſapientem 4uo modo
ſenectutem, aut Eſau juventutem debacchan- exienuari
tem. Nulla dicteria, nullæ contumeliæ, nullæ debean
querimoniæ, ſed tantùm ſtudet, ne benedictio- viret.
ne fraudetur, qui dignior erat.

Nunc ergo, fili mi, acquieſce conſiliis
meis: & pergens ad gregem.

In Hebræo: Et nune, ſili mi, obedi voci meæ, Obedien-
in eo quod præcipio tibi. Quid dicemus? Con- tie prom-
ſilium-ne an mandatum dedit Rebecca filio? Pia.
Nimirum pientiſſimo filio quicquid parens lo-
quitur, præceptum eſt. Mater conſulit, ſed fi-
Hhus obedit. IIla imperio abſtinet; Iſte liberta- Religionis
tem neſcit, ubi matris ſententiam audivit. Quod unis
ſi Rebecca hoc illi præcepit, quis non ſtupeat veleor⸗
modeſtiam Jacob, qui adigi præcepto debuit, 1
ut primogenituram ſibi debitam captaret? Fe- Deieu-
lix, qui emere ſategit primatum, & illum præ- væ ſe per-
ripere neglexit. Maluit primogenituram ſibi irtere.
deberi, quàm exhiberi. 5 Anlicus
. wmerita,
non dig-
nitatem
cures.

nnler.
mg
4
frun.

“

mßi.
ſict

Rein
ſine
ie, i
plun

rn, 1

ial
fign,

e i
u

— — — — —

———— ——

1 Darenis
e telendi.

Biliorin
1. HAucsl
1,
4
U⸗
le
le⸗
ob
ſed
en
en hhle
II. ſrter i
di. A.
ta⸗
gis
en⸗
unt
uo.
C⸗
Pe-⸗
ci⸗
tam
IKa Lign

lum Du
ele 90erAE
Gepbeſ⸗
tbe⸗ ppulß.
IWI. ſznenth
flio witen
ntem lun
1 n⸗ etlernen
dltun
ulle iie
Cio:

Nir

eé, Oiller⸗
Cur.

o zu.
o⸗

P Atin

Nuni

o ſin

eat u⸗
ebrüt, /4.
9 Pe- Deſs-
, 1
npr. ite⸗
m ibi ℳ
nmni
1ℳ
zitu
ℳet

in Cap. XXVII. Geneſis. 89

Cui ille reſpondit: Noſti, quod Eſau
friater meus homo Piloſus ſit.

okedien- Diſſentire non audet, ubi timet obedire.
tia. Mavult timorem ſuum explicare, quàm refra-
gari. Non ait, Nequeo, ſed ait, Noſti. Quàam
verecundè reluctatur. Eſaii frater meus. Non
Linguz jactat emptam à ſe primogemturam, non ſper-
modeſta. nit invidentem ſibi, ſed fratrem appellat. N
Honor attrctaverit me Pater meus. Adoleſcens pro-
mutuus. ſectò prudens. Non credidit unius expertem
Ee Ta- ſenſus, ad omnia torpere. Caret oculis, in-
Mt e. quit, ſed manu non caret, quem videre non
zur Supe- Poteſt, attreéctare poteſt. Plerique lapillum imi-
rior. tantur Babylonicum, à quo everſum eſt totum
Nam qui Simulachrum, quèd pedes fictiles haberet.
Caveamus, ne idem accidat in Chriſti domi-
Fätz bus. IIle excurrere non poteſt, nec quovis ire;
ad omnia fed aureum habet verticem. Docere poteſt,
ineptus qui laborare non poteſt. Non umbras metia-
eſt, &G Inhr, ſed metalla lubditorum. Non rarò inep-
Pardi de- tiſſi nus ad aliqua, ad pleraque aptiſſimus erit.
pruden. Ccutit Iaac, ſed contrectat. Moſes loqui ne-

tia omnes quit, ſed præeſſe novit. Tu verò, qui dolis
re Vers-

V benedictionem præripis, noli Caligantem ſper-
zur. nere, ſiquidem te manu deprehendet, qui ocu-
lis non poteſt.

Er, palpato eo, dixit Iaac: Vox qui-
dem, Vox Jacoob ſt: ſed manus, ma-
nus ſunt Eſau.

Sermoſpi Prorſus Patriarchæ niſi falli velint, dum
Tieuals., benedicunt, diligentiùs vocem quam manus ex-
plorent, & plus attendant verba, quam facta.
Siquidem, ut a te benedictionem extorqueat,
citò qui nihil egit, egiſſe ſe multa comproba-
bit, manumque multitudinem non laboran-
Superior do, ſed veſtiendo exaſperabit. Etiam deſes,
H . dum Superior adeſt, venationem oſtentabit;
H uamquam non venatio, ſed gregis diſſipatio
laborat, ſit: hoc eſt, non ea, quæ tibi obtulit mune-
ſed qui ra, promeruit ſuos excolendo in Domino diſci-
Jancid lo- pulos, ſed elicuit, alienis adblandiendo. At
Td , vOX vix ſimulari poteſt. Vide, quo modo de
Deo loquatur, an obloquatur de noſtris, an
cum exteris frigidè colloquatur. Breviter, ſi
non vocem attenderis, ſed manus, benedices,
quem nolles bened'xiſſe. Et palpato eo. Quan-
zung* in ti facienda ſunt, quæ nihili fiunt! Ex hædo-
rum carnibus pulmentum confectum eſt Iſaaco,
ex eorum verô pelliculis contectæ ſunt manus
Jacob. Quis hoc putaret? Benedictionem im-
petraverunt non carnes paſcentes Senem, ſed
exuviæ hædorum Efaii mentientes. Nec Iſaac
ob dapes, aut ob vinum, aut ob oſculum,
ſed ob fragrantiam veſtimentorum benedixit
s Mumori. Acceſſit, & oſculatus eſt eum. Natim-
S gtg. Te 241 Jenſit veſtimentorum illius fragrantiam,
bemnedicens illi ait. Quid? Nonne prius eum
alparat, cùm dixit manus ejus manus eſſe
ſau? Cur igitur non tunc fragrantiam ſen-
ſit, & benedixit illum? Senſit profectò, ſed
non magni æſtimavit: Jejunus enim erat. Por-
rò ſobrii, non tam prodigi ſumus benedictio-
marzve. UII. At poſt pulmenta, vinum, & oſcula,
izar. quidvis emollitus amimus probat, ſolâque indu-
Munera. Metkorum fragrantia vel dubio primogenito
Ssperior, hæreditatem tradit. Benedicturos proinde Pa-
196& triarchas moneo, ut prius benedicant quam co-
Ethicæ Tom. I.

guderior

medant: nam fſobrius Iſaac nec decipi omninò qusndo
potuit, nec facilè flecti. Quod ſi poſt excep- promove-
tas blanditias de benedicendo deliberent, hædi "e debeat.
exuvias manus primogeniti interpretabuntur, Dignita-
& ob ſolum odorem pronuntiabunt primum guibus
inter fratres eſſe, qui poſtremus eſt. Porrò o"feren-
quid dicimus de odorum fragrantia? Planè non &νρ
aliud certius argumentum reprobi eſle potuit
apud Prophetam, quam odor. Is apud Iſaa-
cum eſt Eſau, qui olet.

In pinguedine terræ, & in rore cœli de-
Juper erit benediétio tua. Vives in
gladio, & fratri tuo ſervies.

Ut mitigaret Iſaac rugitus & lachrymas Filiorum
Eſau, hc eum tandem benedictione impartiit. Edacatio.
Nota: Benedictio Jacob, quia a rore cœli in- Fæzlicitas
cœpit, imperium peperit: Det tibi Deus, in- vera.
quit, de rore cœli, & de pinguedine terræ abun- Tela-
dantiam frumenti, & vini: & ſerviant tibi po- nta.,
puli. Quæ verò à pinguedine terræ exordium Eeeleſta-
ſumpfit benedictio, in maledictionem degene- Giea lu-
ravit, & ſervitutem. Diſcant, quæſo, filii non ſatiio
niſi maledictionem efſe, quæ fundatur in pin- v, e HZ
guedine terræ. Porrò quamquam in ubertate Spiritua-
par videatur utriuſque proſperitas, diſſimilis lia cateris
tamen omninò eſt. Utrique optatur ubertas: br feren-

ſed Jacob precatur lſaac ubertatem à Deo, peieieg;
Eſaü verò non item, ſed tantuùm dicit in pin- „„ia.

guedine terræ, & rore cœli benedictum iri.
Ideéque pinguedo hæc nec abundantiam fru-
menti parit, & contumeliam parturit ſervitu-
tis. Cùm verò à Deo ros profluit, & ſpicas
legimus, & ſceptra demetimus. Ut aliquando
tandem doceare, nullum felicem eſle ob ſolam
felicitatem, eumque duntaxat fore felicem, cui
Deus detulerit felicitatem. In pinguedine terræ,
& in rore œœli deſuper erit benedittio tua. Quid
inde? Et quiſnam fructus tantæ benedictionis?
Sequitur. Vives in gladio, & fratri tuo ſervies.
Quid infelicius, & ommi maledictione cumu-
latius? ferrum & compedes exporrigit. Por-
ròô vide, quam felicius imperia Pietate fun-
dentur, quam robore. Vives in gladio, in-
quit. Quis non expectaſſet illicò dominationis folities
auſpicia ſecutura? Nihilo minùs ſervitus, & verz
quidem miſerrima, gladium eſt conſecuta. Et ſa⸗
fratri tuo ſervies. Prorſus optimis artibus, non Amlitio.
livore, non odio, non ferro paratur Principa-
tus. Primatum Levitarum vokit Dominus non Dignitas
per enſes, ſed per flores deſignari. Cujus ef- in indig-
Horuit virga, Princeps Sacerdotum renuncia- “:⸗
tur. Fertilitas & flos, non rigor virgæ, aut hor- Eccleſia-
ror gladii Principatum deferunt Sacerdoti. Non Kica lu-
ſi percuſſeris, ſed ſi olueris, primatum conſe- Wunee
quéris. David coronam meruit, non cùm Gi- 4 viger⸗
gantem ſtravit, ſed cùm Saülem luxit. Vives Dignitas
in gladio, & fratri tuo ſervies. Ecce ſic benedi- in indig-
cetur, qui benedici non debuit. Etiamſi Iſaac 70α
fueris, cùm auſus fueris benedicere quem Do- Parerfa-

. 27. . milias.
minus non benedixerit, non diadema, ſed vin- Superion

cula imprecaberis vel invitus. Quod uni debe- „sovehat

tur Jacob, ſi deferatur Eſau, vertetur in vincula. digniores.
Dignitas

Oderat ergo ſemper Eſau Jacob pro bene- cwi dce
diétione, quâ benedixerat ei Pater.
—. Vnio lIa⸗
Nota, quomodo Scriptura cum de Eſau lo- ſa ob In-
quatur, Jacob tantùm dicit, nec addit fratrem vidiam

ſuum. Ut hic, & cap. 28. E contrario verò cum 'ater
3 ad *A"aless

90 Oliva

ad Jacob fit ſermo dicit, Eſaä frater tans.
Noſti, quod Eſaii frater meus homo piloſus ſit.
Nimirum Livor obliteraverat omnine charita-
Ambitio. tis vocabula è corde Eſau. Sed cur ita exar-
ſit in fratrem, cum eandem terræ coælique uber-
tatem utrique precatus ſit Pater? Et Eſau co-
li rore, terræque pinguedine ſtabilivit. Ita.
Verùm huic ſervitutem, illi principatum omi-
natus eſt. Nimirum ea eſt imperandi pruri-
go, ut quamvis terrarum ſiderumque uber-
tas militet nobis, benedictione nos tamen
fraudatos conqueramur, ſi unum deſit diade-
ma. Malumus coronari & eſurire, quaàm ſi-
ne ſceptro pingueſcere. Auditis Eſau ſermoni-
bus Patris, irrugiit clamore magno, & conſter-
natus, ait: Benedic etiam & mihi, Pater mi.
Quid rugis? En benediceris tu quoque. In pin-
guedine, inquit, terræ, & in rore cxli deſuper
erit beneditctio tua. Cur ergo odiſti pro bene-
dictione Jacob? quia illi ſervient populi: &
ego illi inſerviam. Quid mihi benedictio, ſi
ſceptrum non defert? Nunquid non reſervaſti,
ait, & mihi benedictionem? O ſtolidum caput!
O ſi ſcires quam adhuc retineat in pectore
benedictionem! Principatu quidem fratrem
tuum & frumento ſtabilivit: verùm ex lum-
bis ejus naſciturum Chriſtum hactenus non
prædixit. Hanc tu tibi benedictionem præripe.
Sit ille Princeps in tribubus, dum prodeat ex
te Verbum. Scilicet. Nec hanc ſibi optavit
benedictionem, & cùm illam delatam Jacob
à Parente paulò poſt intellexit, nec rugit;,
nec flevit, qui tunc tantùm effuſiſſimè flevit
cum audiſſet illum conſtitutum eſſe Dominum

.. 22. poſterorum. Cumque ejulatu magno Reret. Ni-
mirum cùm audit dicentem ad Jacob patrem:
Det tibi benedictiones Abrabæ. Perſtringitur
Eſaü: cùm autem intelligit, Dominum iuum
illum conſtitui, confoditur, lancinatur, dila-
Amkirio Ceratur. Planè ambitiomi quicquid principa-
iterno- tus non eſt, vile eſt: nec tum invidet fra-
ramobli. tri, cùm Pater prænunciatur Salvatoris, ſed

ea. cum populorum Dominus renunciatur. An-
tequam abſolvamus has Iſaaci ominationes, il-
lud expendamus, quod dixit ad Eſau. In pin-
guedine terræ, inquit, & in vore cœli deſuper
erit benedictio tua. Jacob itidem cœli rorem
precatur, ſed illud, deſuper, non appoſuit. Det
tibi Deus de rore cœli. Enimveròô Eſau vix coœ-
lum norat, ideéôque ſubindicavit unde cœli ro-
rem expectare deberet. Deſuper, inquit. Vel
certè, ita dixit, quòd Jacob cœlo mente in-
hæreret, Eſaü verò quam procul inde abeſſet;
huic propterea addidit de rore cœli deſuper
tanquam ab eo peregrinanti, illi verò non ſub-
Prerzo- lecht Deſuper, quaſi cœlorum inquilino. Quid;,
um obli- quod benedictionem Jacob à rore coli, Eſau
vio. verò à pinguedine terræ exorditur? quod nec
Juſtus putaſſet benedictionem eſſeé, quæ non
deflueret & cœlo; & Impius illudi ſibi repu-
taſſet, ſi aliunde, quàm à terræ adipe, exor-
diretur Pater benedictionem ſuam. Quin & Ja-
Dei curz cob dixit, Det tibi Deus de pinguedine terræ,
ſeſe non Eſau Verò ait, In pinguedine terræ erit benedi-
Re ctio tua. Recuſaſſet enim ſanctus Jacob uberta-
tem, quam ſibi non à Deo delatam intelli-
Confden. geret. Perditus verò Eſau, nunquam ſibi pro-

tia in venturam abundantiam frumenti & vini exi-
Deum ſtimaſſet, ſi eam à Deo expectare debuiſſet.
ſoretas Uſque adeò qui ex Deo eſt, nihil niſi à Deo

vel ſperat, vel magni facit: cùm ſceleſti in ſo-
la terræ pinguedine ſpes omnes locent, me-

raſque fabulas credant, quæ à Deo ſunt ex⸗
pectanda.

Dixitque in corde ſuo: Venient dies lu-
tus Putris mei, & occidam Jacob fra-
trem meum. Nunciata ſunt hæc Rebec-
cc, quæ mittens & vocans Jacob..

Si dixit in corde ſuo, quo modo Rebeccæ Peccats
nunciata ſunt. Nimirum ſcelus, ut enatum fue- latere non
rit in corde, erumpet in ore, proſtabitque in hoſunr.
facie, & more fulminis, & ſi, dum ruit, ſi-
let, ut ruerit, perſtrepet. Tegi nequit vitium. Accuſa-
Felix ſanè Iſaaci domus, in qua fratris odia, 6 2 i
iræque in fratrem, non fratri nunciantur, ſed”“.

parenti. Planè non ut zizamia ſererentur, ſed Suſurro-

ut abolerentur rixæ, delatores prudentiſſimi zes.
elaborarunt. Nos furorem Eſau, non Rebec- . el.
cæ nunciamus ut extinguatur, ſed nunciamus rane
Jacob ut augeatur, hoc eſt, ut ipſemet Jacob tie.
convertatur in Eſau. Nunciata ſunt hac Rebec- Lingua
cæ, quæ mittens & vocans Jacob. Diximus Eſau cauta.
evocatum ab Iſaaco ,» Jacob verò Præſto fuiſſe 1 Sede-
Rebeccæ, quòd Juſtus abire neſciat à paren- Frovds
tum latere. Nunc verò & ipſe Jacob evocatur ſutjecto-
à matre. Nimirum tunc nondum benedictio- um rixe
ne fuerat ſupra fratres evectus. Raré felicitas Felicitas
non abſtrahit vel Jacobos a Parentum cultu. S .
Rarò qui ſe novit poſteris imperaturum, ſub- aend.
ſervit Gemitori. Venient dies luctus Patris mei,
& occidam Jacob fratrem meum. Vix allas Eſau
Jacob appellavit fratrem ſuum, niſi hic, ubi
de cæde ejus ſecum meditatur. Ut ſcias ſub Confiden-
cortice molliſſimo nocentiſſima latere venena; "ia ie ho-
nec uſquam inimicitiarum virus mortalius gliſ- a
cere, quàm ubi prætendit vocabula charita- Aalici n.
tis. Judas, dum oſculatur, prodit. fai.
Aut ubi mers non eſt, ſi jugulatis aquaæ?

Et ubi refrigeſcet furor, ſi ardet in lachry- Ta.

mis? Si vivit in funere? Porrô quam rabidus

livor in fratrem! Tunc ſibi interficiendum fra-
trem ſtatuit, cùm luxerit Patrem. Nec funere
retardatur à cæde, ſed inter lachrymas ſangu--
nem fundit. Porrò Rebecca, foœminarum pru- Lingee
. . prudens
dentiſſima, non armavit Jacob, ſed amanda- nionem
vit; nec Iſaaco nunciavit inſidias Eſau; ſed ſervat.
nunciavit Jacob. Hac enim ratione nec Senis
cruciatum auxit, nec ſevit diſcordias domi, nec
exacerbavit furentem fratrem, nec mitem fi-
lium furere coëgit in fratrem. Conſurgens fuge Saſurro-
ad Laban fratrem meum... Cur utroque orbabor nes.
klio in uno die? Quid ais, infelix foœmina? Al-
ter duntaxat filiorum periclitatur. Solus enim .
Jacob peribit, ſi Eſau non mitigetur. Falle- keee,.
ris, inquit: Utroque orbabor; tam enim inter- Mors al-
iiſſe putabo interfectorem, quam interfectum. leg.
In domo Abrahæ deſperatius perit, qui occi- Homiei-
dit, quàm qui occiditur. Non enim, qui cadit, e vigis
moritur, ſed qui cædit. Unum ſiquidem lugere ſét nocet.
funus didici non expirantis, ſed peccantis. Is Filiorum
mihi foœdiüs computreſcet filius, cujus compu- Edaucatie
truerit non caro, ſed innocentia. Illum exhor- doceat eos

reo vermem, qui in ſuperſtite non morietur. e rlei
2

. . gqzum fn-
Quis igitur ille eſt, qui dudum captam i,.

venationem attulit mihi!

.

Mira res: dubitaverat prius Iſaac ſibi adeſ- Iadicani
ſe Jacob, cùm comedit. Et nihilo minus, *es teme-
cùm nunc videat manifefté non fuiſſe Eſau: saperion
qui ſe finxerat Eſau, adhuc non audet in Jacob tardus ad
. ferre pœnas.

riores de-

Klirtkr
nſe⸗
niiutl I
ir rt
fingir

iir. he
iin. le
K4
N

gein. d

aig e
13
6
nie I
Ni,

Uud

6,
1 te,
II
I

i

I
4

Pettat
latenn,

deſſen.

.D Aunſi⸗
tiipi⸗ 18
1 §. Leln.

4 uſare⸗
ünet.
c Viulet.
Zelis K

ſerdan
1 tie.

⸗ lirgis
zi au.
ſe 4in

rüritii
. frenii
0⸗ ruin niet
tas Tlitin
mrin.
enyg
l. Allexdi.

i,
i
bi
b Enfin.
tu: iun l.
. mirita⸗
e ee leſe⸗
la⸗ Auleiin
16

Irs.
V⸗

Cus
lte⸗
ete
ur⸗ Lingu
rn. muent
ld⸗ Pyionn
lel ſe⸗
ens
nec
f⸗
Manr
Aer N5.
l
Ale- ſems
gter un
un ,
ecl·
,44,
Alt, uit
gele ſ⸗ Nuck⸗
8 Tlince

. 0endf
3 ucrst 66

Cor⸗ 4 ℳ
letul⸗ gnren,
in
tan 1:

,4
. Rienß
5 4 eiſini
ns, ,
laü, n
cob mi

ſette ſoli⸗

ferre ſententiam, & illum doli coarguere.
Quin nec Eſau, jam ab eo alias ſupplanta-
tus, Jacob reum doli pronunciat. Et fortè nun-
quam ereptam ſibi ab illo benedictionem cre-
didiſſet, niſi Senex in ſe reverſus, & doli cer-
tior factus, dixiſſet. Venit germanus tuns frau-
dulenter, & accepit benedictionem tuam. O te-
meritatem! Nec Senex, quem jam dixerat eſſe
Jacob ante completum dolum, poſt dolum ac-
cuſare audet doli: Nec perduellis Eſau in tanta
jactura fratrem arguit fraudis. Nos verô illicò
damnamus inauditum, & ſecurim radici im-
pactam volumus Plantæ, ſi tardiùs germinet.

EXCAP. XXVIII. GENESIS.

Vocavit itaque Haag Jacob, & benedi-
agit eum, præcepitque ei dicens: No-
li accipere conjugem de genere Cha-
naan. Sed vads, & proßiciſcere in
Meſopotamiam Syric.

uzorto⸗ Npeantis ne æquitatem an obtemperantis
es ſapre- A bietatem magis demirer;, neſcio. Jam jam
miaean- Moriturus valdé dura mandabat filio Pater;,
tur Ssape nempe peregrinationem, exilium, continen-
riores in- tiam à filiabus Chanaan. Et quamquam non id
Parene⸗ præciperet ex ſenſu ſuo, ſed Rebeccæ conſi-
amarine. li0, Quæ dixerat: Ni acceperit Jucoh uxorem de
gligats. Nirpe terræ hujus, nolo vivere. Nihilo minus
totam durioris præcepti invidiam in ſe tranſtu-
lit, nec dixit: Ego quidem te domi libentiſſi-
mè retinerem, nec foret mihi ingratum, ſi
quam optas ex Chananæis uxorem duceres; ve-
rum mater tua peregrinari te jubet. Non ita
dixit, ſed authore, causâque præcepti compreſ-
sd, tantùm edicit illi, quid facto ſit ohus. Ut
nimirum ſupremi animarum Paſtores auſterio-
ris mandati invidiam non retorquendam in in-
feriores Præfectos ſciant, nec putent rationem
reddendam eſſe præcepti. Haud probata im-
oObedien- perandi forma ea eſt: Illius conſilio tibi ſuade-
tia ſm- re debeo, ut, hac de cauſa, illud agas. Verùm

pPlevx. dicendum eſt, amputatis ambagum phaleris,
Noli accipere, ſed vade. Verùm Iſaac ante-
Saperio- Juam præciperet, benedixit Jacob. Benedixit
blandus eitin, praæcepitque ei. Ut phylacteria non probo

ſir. in imperante, ita ſuavitatem opto, & ruſtici-
tatem omninò improbo. Non ex roſario, ſed
ex amygdalo legi Sacerdotalem virgam Domi-
Saperior Nus juſſit. Roſa enim, antequam florem pariat,
miti, ſpinas edit, dique in rudi corymbo foliorum
purpuram tegit; cùm amygdalus ver ſuum ex-
ordiatur à flore, duriorem deinde teſtam, &
tum fſub teſta nucleum paritura. Sic Dominus
Petro antè claves tradidit, quàm clavos: prius
coœlo præfecit, quàm Cruci ſuffigendum præ-

Matth. dixit: ante dixit, Quodcunque ſolveris ſuper

16, 194 terram, erit ſolutum & in &lo, & tum prædi-
loan. 2r. xit, Alius ci⸗ &
Alius cinget te, ucet te quo tu non vis.
Denique Deus prius Adæ eſum pomorum om-
nium permiſit, & deinde eſu pomi unius ei
interdixit. PFræcepitque ei dicens: Ex ommi lig-
Gen. 2. 20 Paradiſi comede : De ligno autem ſcientiæ
16. boni & mali ne cimedas. En quo modo deli-
clarum copia unius jeéjunium frugis temperavit.
Sanè plerique Paſtoruum imperare neſciunt,
niſi excorient. Benedixit eum, præceritque ei,
dicens: Woli actipere conjugem. Benedixit ?*

in Cap. XXVII. Geneſis. 91

Ubi eſt benedictio? Nimirum tunc Pater be- Oledien-
nedicit „ cuùm præcipit: Quia nulla eſt ditior
hæreditas, quam-Obedientia. PFelieitas

ere Re-
Sed vade, & proficiſcere in Meſopota- Eie
miam. Deus autem omnipotens bene-
dicat tibi. Er det tibi benediétiones
Abrahæ, & ſemini tuo poſt te: ur
Pohſideas terram peregrinationis tux,;
guam pollicitus eſt avo tuo.

Non cohæret ſibi Scriptura, dixerat enim
Iſaac prius benedixiſſe, tum imperaſſe filio;
Vocavit itaque Iſaac Jacob, & benedixit eum,
Præcepitque ei. Nunc verô priùs ab eo præcep-
ta audimus quam benedictiones. Ned vade:
Deus autem..., Quid igitur dicemus? Niſi fal- Sapertor
lor, Patriarchæ mentem potius, quàm verba duntaxat
attendit & ediſſerit ſcriptura. Ergo, Iſaac non b*ns ſab-

ideò benedixit, ut præciperet; ſed & contra-
rio ideò imperavit, ut benedicere poſſet filio 4a1,. un,

ſuo, non tam cupidus imperandi, quam exal- imperar.
tandi eum, qui pareret. Hanc ob cauſam prius E- leſta-
benedixiſle fertur, quàm imperaſſe. Quam- Pita e-
quam, ſi ordinem ſpectes, anteceſſit benedi- Baitdr
Ctionem præceptum. ded vade, Deus autem... is 2
Nos veròô priùs palpamus, ut imperemus. Non erers con-
præcipimus, ut benedicere poſſimus obedien- dant, nen
ti: ſed benedicimus, ut imperare poſſimus, t im pe-
blanditiis & pollicitationibus delinito: rarò να ſead
.V . d. . ut benedi-
qui imperat, iſubjecti benedictionem ardentiùs „ans.
quàm pondus ſitit; & vix invenies, qui ideò Saperior
imperet, ut benedicat. Deus autem omnipotens. amari ne-
LXX. vertunt: Deus autem meus benedicat te. gligar, &
Ac ſi diceret, Cùm ferè ommipotentiam ſuam 8 SS -
in exaltando ſolandéque me impenderit Domi- H er
nus, ut eum Omnipotentem appellem, meum Gratin-⸗
dico. Deus omnipotens, Deus meus; quid enim de erga
praſtare poteſt, quod non liberaliſſimè in me Penm.
non effuderit? Magna virtus tunc Deum ſuum
appellare, cum rixæ domi ſunt inter uxorem
& nurus, cùm, ut alius non occidat, ahus able-
gari debet filius, cùm oculi caligant, cùm ſur-
gere è& lecto non potes, hoc eſt re verà amare
Deum, & Dei voluntati conformem eſſe,
etiämque inter adverſa ſuum credere Deum.
Et det tibi benedictiones Abrahæ. Nonne Deus in Gen. 26.
Berſabee apparuit Iſaaco, & benedixit eum? 1, .
Cur ergo non dixit, Det tibi benedictiones ½,““
meas? Nimirum modeſtiam & animi demiſſio- Hamili-
nem expreſſit ſanctus ſenex, docuitque ſenio- 'as Lin-
res exemplo ſuo cavere omnem gloriæ um- 7*.
bram, nec facilè jactandas eſſe etiam nonage- ener
nario laudes ſuas. LXX. legunt: Et det tibi ſus.
benedictionem Abraham Patris mei. Quo mo-
do benedictionem cùm tam multa ſpoponde-
rit, nempe hæredum poſteritatem, rerum
proſperitatem, familiæ imperium, Gentium
benedictionem? Nimirum in his omnibus una Felicitas
in pretio eſt Benedictio, Chriſtus videlicet naſ- veræ.
citurus ex ſtirpe David. Tot benedictiones in izre-
una benedictione complentur. Si Chriſtum ha- zum.
bes, & ſceptra, & opes, & poſteros habes:
Si eo cares, cùm omnia habes, nihil habes.
Ergo Benedictiones omnes una naſcituri Domi- Caſtitas

ni abſorbet Benedictio; quèd vel ſola præ cæ- emnia ei.

teris vera ſit Benedictio, vel quòd ſola ſine
cCæteris ſufficiat. U poſſideas terram peregrinatio-
nis tux, quam pollicitus eſt Avo tuo. In Hebræo:
Quam dedit Deus ipſi Abraham. Dedit-ne, an Premiſs
tantum pollicitus eſt Deus terram Abrahæ? Ita Pei.
H4 firmæ

92 Oliva

firmæ ſunt Domini pollicitationes, ut putetur
dediſſe quæ duntaxat promiſit. Cüùmque dimi-
oledien- ſſet eum laac, profettus venit in Meſopota-
tia eecar miam Syricæ. Miror equidem optimi adoleſcen-
Filiorum tis obedientiam. Cum à matre invitatur ad be-
Eucatit. nedictionem præripiendam, reluctatur: cùm ve-
16 emittitur ad labores & peregrinationes à
Patre, ſilet. Et quanta, quæſo, objicere po-
tuiſſet. Dicere poterat, Quid mihi cum paren-
tis imperio? Eo ego non egeo, cùm jam bene-
dixerit mihi. Et quare nuptias mihi cum Cha-
nanæis interdicit, qui fllio ſuo, quem diligit,
Eſaü, permiſit geminas ex eis ducere. Conſi-
lium ſenis aſſequor: non de ſponſa mea, ſed
de fratris hæreditate ſollicitus eſt. Ut ille ſine
competitore hæreditatem adeat, in Syriam me
ablegat. Haud ita locutus eſt; at, ut Patris im-
perium audivit, actutum profectus eſt, nullo
deductus comite, nullis inſtructus opibus, ne
ſalutatis quidem amicis, baculum duntaxat &
corpus è& locupleti domo eduxit, und dives
obedientià, uno opulentus viatico, nempe Pa-
rentis imperio.

Videns autem Eſau, quòd benediaißſet
Pater ſuus Javob, & miſiſſet eum in
HMeſopotamiam Syriæ, ut inde uxorem
duceret, & quôd poſt benediétionem
præcepißſet ei, dicens: Non accipies
uorem de filiabus Chanaan. Quöbd-
que obediens Jacob parentibus ſuis iſ-
Jet in Syriam. Ivit ad Hmaelem, &
duxit uorem abſque is, quas prius
habebat, Maheleth ſiliam Hmazl.
Quiſquis contumacem filium dicit, ſe im-
Filiorum bellem ignavümque parentem fatetur. Duas
Educatio. duxerat uxores Elaü ex Chananæis, valdé in-
feſtas tum Iſaaco,; tum Rebeccæ. Non ſemel
queſti hi ſunt de illis: ſed Eſaü permoveri non
Saberio- Poterat. Ut verò vidit, quod benedictioni-
provehat bus proſequuntur fratrem, qui deſponſaturus
obedien- filias Laban in Syriam ablegabatur, illicò uxo-
tes. rem ducit ex genere Abrahæ. Nimirum, ſi vis,
ut primogeniti obediant tibi, obſequentem tibi
natu minimum benedicito. Evehat Superior
eum, qui præſtò eſt imperanti, & vel Eſau
injuſſus conſilio parentis acquieſcet. Verùm
quam contumax impius;, vel dum blanditur Ge-
nitoribus. Non enim eas uzores vel expulit,
vel coërcuit, quas rebelles noverat Rebeccæ,
ſed iis aliam ſuperduxit. Enimverô Peccatoris
imaginem in ſe expreſſit Eſau, qui ſanè pecca-
tor, dum Dei minas exhorret, non antiquas
peſtes exuit, ſed candorem ſuperinduere migro-
Conver- ri ſtudet. Falleris. Non placet filia Iſmaehis
ſio vera, quamdiu filiæz Heth domi ſunt. Expurgate ve-

1: Cor. 5Fe tus ſermentum, inquit Paulus, ut ſitis nova

S ſ⸗ conſperſio. Etiam Philiſthæi, non extruſo Da-
mala, gon, Arcam in templum ſuum induxere; ſed
proſtrati ſunt. Quid mihi, quod jejunare inci-
bpias, ſi pejerare non deſinis? Quid verò eſt,
quod Eſaü ait, poſt benedictiones imperatum
facob, ut in Syriam concederet, cum priùs Iſaac
ITzvidia imperaverit, & deinde benedixerit? Nimirum
gas: s Invidus, quicquid fratri dicitur, licèt manda-

tum ſit, prærogativam efſſe putat & benecdi-
ctionem. Ipfſum acciri à Superiore, privile-
gium fratris interpretatur.

lgitur egreſſus Jacob de Berſabee, per-
gebat Haran. Cumque venißet ad
uendam locum, & vellet in eo re-
quieſoere poſt Solis oobubitum, tulit
de lapidibus, qui jacebant, & ſup-
ponens capiti ſuo, dormivit in eodem
loco. Väditque in ſomnis ſcalam ſtan-
tem ſuper terram.

Berſabee Puteus dicitur juramenti, Haran Rerx ſer-
verò deſtructus exponitur. Et ſanè, qui à lo- vet lura⸗
co fœderis, ubi Paxæ icta eſt, diſcedit, nonni- 1*.nt G.
ſi ad deſtructionem, & exterminium devenit.’“ .
Jacob verò eò magis admirandus eſt, quod, Vnio laſa.
ex obedientia, & inde abire, & huc venire Obedien-
non recuſavit. Quis verò non miretur pauper-“⸗
tatem, & patientiam Adoleſcemtis in divite do-
mo educati, & matri apprimè chari, qui non-
niſi, poſt Solis occubitum, de lecto cogitat,
& lapide contentus eſt pro cervicali? Et ſup- Mortif
ponent capiti ſuo, dormivit in eodem loco. Hoc catio &
ſanè argumentum eſt, nunquam dehicias ex- , er-
perti ammi. Siquidem cùm nos quielcere ne- „s,nus
queamus in pluma;, ille dormivit in ſaxo. Vi- Aelicazo:
ditque in ſomnis ſcalam. Qualis eſſe debuit, cùm rmm.
oraret, cui ſtertenti coœlum patuit! Sed 6 feli- Oratio.
cem ſolitudinem, ſterilem quidem & nomine
& ſegete, ſed arcanorum fertilem! Qui in do-
mo Patriarchæ ne quidem Angelum vidit, in
agro Deum conſpexit. Uſque adeò non ubi, Peregri⸗
ſed qualis ſis, intereſt. Ideò autem tam abun- 1 ,
dè exulem ſanctum recreatum dixerim à Do- ma'ffe-
mino ſupra ipſummet Abraham: ille enim vix rentia.
Deum audivit; hic cœlum, Angelos, Deum- Locus non
que conſpexit; quòd non Dei juſſu, ſed fra- eae ſan-
tris invidentiâ peregrinari à domo patria coa- Arcnſe
(tus ſit. Invicti id omninò cordis eſt. Nam iones, &
Dei hortatu uxoratum opulentumque Abraha- Invidi
mum cum familia diſcefſiſſe ſi tanti eſt, quan- olerandi.
ti erit adoleſcentem, inopem, ſolum, igna- H
rümque viarum, ut fraterno cedat furori, 4ℳ.
non errare modò, ſed ita errare, ut ſub dio Ppaaper-
pernoctet in lapide? Hoc nimirum & Coœlum tasrs.
patefecit, & Deum allexit ad ſpectaculum Diſeretio.
dormientis. Sed quid vidit? Scalam. Nimi- Suare
rum in cœlum non volatu, ſed aſcenſu con- ga hi⸗
ſcendimus. Erras, ſi putas, Eliæ in morem, zatio la-
ille tibi aſcendendum. Niſi fortè malis dicere, bore &
Eliam, hoc eſt, virginem Prophetam rhed conau
vehi, Imatrimonia veroò meditantem Patriar- enſe 3
cham gradibus in cœlum niti. Cùm Jacob ad lea e10.
uxores pergit, intelligit coelum patere qui- ne.
dermn, ſed per ſcalas aſcendenti; per quarum Matri-
gradus vix Angeli aſcendunt, imô vel Ange- H
li deſcendunt. Quis enim, inter conjuges, ſtat? Fater.
Quis ſalit? Et quamvis amimi propoſitum ſan-viygini-
Gtum ſit, cum ſponſam ducis, citò tamen, qui taia laas.
voto gignendi Deo pignora cœlum ſubiſti, BElias Ke-
inde ad terram detrahére terrenarum ſollici- lielelir.
tudinum mole depreſſus; quoniam qui nu- aafe
bunt cogitant, Qux Mundi ſaunk, ut Paulus benos, &
profitetur. Hinc eſt, quod Jacob aſcendere benedictos

primum Angelos ſpectavit, qui citò deſcende- Rgnißtart.

runt, nec repetiere coœlum. Angelos quoque Dei Vide ta⸗

aſeendentss, & deſoendgentes per eam. Quòôd ſi net des
in conjugio, qui Angeli dici poſſunt, qui- &. diſes

que afcenderunt ad cœlum, Deôque frui po- Religirsis
tuere ſcalzæ incumbente, ſtare diu nequive- perfectio-
runt in cœlo, ſed inde iiſque, quibus aſcende- n,
astitas
rant;

lul

—,— — — —

— —

4
Wl. 6
mie 4
llizr.
r Ca.

n iun.
lern he. 1
lau
dinin.
NMN.
ulle.
ſnin
Phur
ez.
n
ie
ſigiſe .
ine.

—— — — — — —

3

1 derſe.
Ver rge
. menta
ad,

Vriglai⸗
ug,

A⸗
t,

P Meriſf.
oC atin
N. tzen
gt.
N. en
1. geliian.
Unwn.
li. Ogtin
ne
o⸗
n
bi, Migi
Natit
eeent
0. nif⸗
W nd
n- LeAN
ſer. Alikler
kitali.
e Auiſet
In tiene,0
ha- mit
Can⸗ tgleratt

en.⸗ llerir
i.
dio duife⸗

Aun .
Hum Dſei
. . Clyd

4
alennhi

en,, vttl⸗
ete, hi
“ CNnell
eli,
ttu. lin
Ob ad,zgan:
(0l. n.

. t Sunu
Ilir ni
, ii in
⸗
Mn
ier gu
i N. ℳ
Puulhund
elin
Nelt ,uin

. ſniis.
S

1. 5,
1 .
Ul,,
ll ſ

ant,

in Cap. XXVIII. Geneſis. 9

fant, gradibus deſcenderunt: Quid, quæiô;
iis continget, qui nec cœlum ſuſpexere, &
Domini non dico vultum, ſed nec nomen no-
verunt? Quid patietur luxuria, ſi ſancta Caſti-
tas Rebeccæ alumno; Oratione,; Eternorum
conſideratione, Dei præſentiâ, Deique cogni-
Ron emurito, coœlum nonniſi ſomniatum pate-
fecit? Planè Jacob ſponſarum candidato tale
exhibetur theatrum, in quo docetur uxorato
licere quidem, ſi Angelus ſit, cœlum petere
ſanctitate propoſiti; colum, inquam, petere
licet, ſed per gradus, hoc eſt, non ſine labo-
re; quibus in gradibus din conſiſtere, nec An-
gelo licet. At nimis blandè conjugii calami-
tates expreſſimus. Non enim uxoratus erat;
cùm ſcalam vidit, ſed virgo: qui deinde;
Cafitas. cùm rediret ex Meſopotamia ſeptus uxoribus
Matri- non jam recreari meruit ſpectaculo Angelorum,
Zen. . ſed colluctatus laboriosè eſt cum Angelo.
2 3 Manſit ſolus: & ecce vir luctabatur cum eo
Eledio uſque mané. Vide, quomodo; poſt conju-
Katus. gium, Jacob Angelo, non ad ſolatium, ſed
ad luctam, exercetur. Et quidem hic diù ora-
rat, vigilarat, conſuluerat ſuis, in anguſtus
verſabatur, nihilo minus nec unum meruit
videre Angejlum in decore ſuo, ſed perſona-
tum humana formâ ſenſit adverſantem ſibi:
cum hic in Haran; dum virgo eſſet, & An-
gelorum multitudine, & Deo ipſo recreare-
tur. Uſque adeò non ab Eliæ modè felicita-
te abfuit, qui curru elatus eſt, ſcala ipfſi reli-

& pro rhed4â, ſed & ſe ipſo deterior factus,

inter conjuges, erravit, vel procul ab eis poſi-
tus & ſolus, ſed quia conjugatus, nec Ange-
lIum videre potuit line dolore femoris, & ar-
tuum certamine. Et ecce vir lactabatur cum eo,
uſqute mane. Intelligis, credo, conjugi, vel ab
uxore diviſo, non licere cœleſtia attingere ſine
pugna; quæ durat, quamdid vitæ hujus nox
duraverit. Sanctæ quidem nuptiæ, ſi Chriſto
pronubo celebrentur, uti egere in Cana Spon-
ſi epulantes: attamen, quam felix virginitas,
quaàm ærumnoſa nubentium conditio! illi ſi-
quidem vel dormienti cœlum patet, ſcala, qua
tuto in paradiſum aſcendat, exhibetur, Deus
aſſidet gradibus: hunc verò ſola manet lu-
Quid Iu- Cta, in qua licèt vicerit, claudicat. Quod ſi
wuria, i tales nuptiæ ſunt, quas Iſaac imperat, quas
e is E Jacob apparat, quas Liæ & Rachelis non
Firge, fa- tam nomina, quam Sacramenta ſanctificant,
zuro dun. Quid iis impendet conjugibus, quos Venus an-
zaxaz de- tè conjunxit quàm Deus? Illud veròô animad-
Kinsta vVertas velim, tum Abrahæ, tum Iſaaco, tum
Periwo- Jacob Dominum apparuiſſe in via. Et Iſaaci
5 rer ri- quidem tenuius, Abrahæ uberius, utroque
patio. Veròô longè cumulatius & ſpectaculum, & ſo-
Conſola- latium ſancti Jacob fuit. Illi emm cum uxori-
viones Dei bus peregrinati ſunt, hic ſolà comite pudici-

uiéas co- tiè: illi cum familia umverſa iter confecere;,
pioſius in-
uant.

zia euili. Patris, & ſtudioſiùs Eſaüu complectentis quam
det pre- ſe hortatu Senis, viæ ſe commiſit. Quod ſi O-
Handa. bedientia exhibita Parentibus à nobis colen-
dis, dum nos emittunt quæſitum uxores, viſio-
nes parit: quid, quæſo, conſequemur, dum
Parentum juſſa impleverimus in iis quæ ad pie-
tatem ſpectant, non thalamos nobis, ſed Cru-
ces adornantium? Porròô ut diſceremus gra-
tiorem eum ſibi eſſe, qui hominum, quaàm
qui ſuæ obtemperat voci, Abrahamum &
Iſaacum vix dignatur alloquio, ſanctum Jacob

hic incomitatus & pauper peregrinatus eſt. II-
Oεααieα li denique Dei voce, hic caligantis imperio

mirò reficit & Ccoœli; & Angelorum; & fui
ſpectaculo. Viditcque in ſomnis ſcalam: Cur Diſerettos
dermienti; & non magis ambulanti, & labo-
ranti Cœlum & Dei arcana innotuere? Ut Recréatis
diſcas Sanctorum ex Obedientia peregrinan- aliqnalts.
tium nec ſommum carere mercede; ütque
ſcias Deo non minus gratam eſſe Patriarcha-
rum quietem; quàm laberem. Ne crederes te
tantüm Domino placiturum; cùm delaſſaris, Servi hu⸗
maluit dormienti apparere, quàm ambulanti. maniter
Dormienti, inquam; ſed ſuper lapidem, ap- èͤradas-
paret Deus. Non enim mediocris modeſtia eſt; talici
poſtquam diem totam ambulando ſudandéque onſalen-
confeceris, uno contentum eſſe ſaxo pro cul- dum.
citra. Rara virtus, delaſſatum non murmura- Pauper-
re, non iraſci, non furere ſuper lapidem, ſed .
dormire. Et Dominum innixum ſcalæ, dicen- erei⸗ .
tem ſibi: Ego ſum Dominus Deus Abraham Pa- H'ſpita⸗
tris tui, & Deus MWaac⸗ Terram, in qua dor- litate
mis, tibi dabo, & ſemini tue. Nota, ut reveren- paſſi va.

Servire .
Deo feliæ

tiam exacueret Dominus in filio erga Paren- sratus
. . woedlio-
tem, à quo & domo emiſſus fuerat, & minùs z,

amabatur quàm Eſau, Deum ſe dicit Iſaaci: D ſeretis.
imò Abrahamum Patrem ejus dicit, qui non barentes
Pater, ſed Avus ejus fuerat, & Iſaacum non éolenais
dicit Patrem, cujus erat filius. Ego ſam Domir
nus Deus Abrabam Patris tui, & Deus Haac.
Ut ſciret, Iſaacum ſine ullo ad filios reſpectu
Deo pergratum eſſe. Ac ſi dicat: Iſaac, non
quòd te habeat filium, à me diligitur, ſed quòd
Iſaac ſit. Quamvis & illud latere my ſterium di-
xerim. Abrahæ, qui Pater appellatur, non
Deus tantùm, ſed & Dominus eſt; Iſaaci ve-
1, qui non dicitur Pater, Deus duntaxat eſt.
Nimirum in vocabulo Domini Timorem &
Virgam importari non ignoro. Ergo, ubi voca- Maerè-
bula Patris & liberorum intercedunt, non ſat nonia.
eſt Divimitatis ſonare nomen amabile; ſed for- EaerE
midandus Domini titulus interponitur. Eget wsais:
enim paternus affectus fortiori repagulo, ne parens.
præceps feratur in liberos. Ubi non interponi- Paren-
tur nomen Patris, ſatis eſt Deus: ubi Pater re- vinz a⸗
ſonat, & Dominus eſſe debet, ut Deus ſit. Ter- S Sr-.
ram, in qua dormis, tibi dabo. Dicere potuiſſet ſici aßß⸗
Terram dabo, quam perambulaſti, fed maluit nes non
dicere, in qua dormis; ut teſtaretur ſervorumn evehanis
fuorum non laborem ſolum, ſed ſomnum D'ſere'e.
quoque mercedem promereri. Ecquis tam hu- ee, .
mano Domino non ſubdatur, qui ſervos ſuos
vel dormientes imperio terrarum, & benedi-
ctione muneratur? Apud Reges terræ vix mi-
litando meremur, Deo Cœli, & dormiendo
probamur. Eritque ſemen tuum quaſi pulvis ter-
ræ. Quid audio? Quaſi pulvis? At Iſaaco lon-
gè nobiliorem poſteritatem promiſit, dicens:
Et multiplicabo ſemen tuum ſicut ſtellas cœli.
Cur Iſaaco ſidera, Jacobo autem arenæ deſig-
nantur? Certè inter filios Jacob nullus nume-
ratur Eſaü: & nullus Joſeph in filiis Iſaaci.
Quare ergo pulveri comparatur genus Jacob,
aſtris verò exæquatur Iſaaci poſteritas: cùm ex
iſto Eſau, ex illo emanaverit Joſeph? Nimi-
rum ubi multitudo, ibi degeneres. Ubi duo-= Religio-
rum Genus eſt, ibi ſidera exprimuntur: ubi Fa- ves ton,
milia multiplicatur in duodecim pignora, nu- malregli-
meri redundantia in pulvere adumbratur. Vel zande,
certè dicamus ita. Nullus Eſaü in filiis Jacob, zan ero
ſed nec ullus in prole Iſaaci Ruben numeratur. Sociorum
Non demutantur ſidera in arenas, ubi invidus 70:
ſævit, ſed ubi impudicus ſordet. Inter filios c wanes,
Jacob Dina polluitur, Ruben polluit;, fratres
peſſimo de crimine accuſantur; Caſlitas ven⸗
Atur?

Gen. 1c4
4.

Oliva

ditur: omnino ſtellæ cadunt in tanta pudoris
beweritas & pudicitiæ jactura. Hinc diſcant Juperiores,
aiſen. nihil na famæ Sacrorum Ordinum obfuturum ,
Famæ pn. Juam ſi. vel tantillum pudor lædatur. Licèt
nor. Joſeph effloreat, ſi Ruben vireat, non fulge-
Religio o mus, ſed calcamur, G& è ſtellis pulvis evadi-
unum in- zWhus. Odi Eſau, quem Deus execratur: tamen

Ifemit. ſiderum ſfulgor manet in domo Iſaac cum in-
vido. Unius impuritate Rubeni, vel Joſeph
pulveri comparatur. Niſi fortè malimus cre-
dere, ideò Iſaaci prolem ſtellis, Jacob autem
pulveri comparatam, quòd ſceptra in eis &
—uüata & enata ſint, Joſepho imperante. Quam-
Dignitas diu vitia intra privatam fortunam conſiſtunt,
20X. . —— .
Pelicizss emicant ſidera, & cœlum reſpicitur: ubi de
noxia. Tegno agitur, ubi Judæ promittuntur ſceptra;
Statas & Joſepho exhibentur, ibi nihil niſi pulwis
medio. ſpectatur. Facilius paupertas invida & cruen-
ris.

ta cœlum ſuſpicit, quam felicitas impolluta
& &qua. Paucis: ubi video Eſaü, adhuc ſtel-
las fuſpicio: ubi Reges initiantur, pro ſtel-
lis, pulverem audio. Nec immeritè: quis
enim è ſolio cœlum reſpicit? quis non infi-
gitur humo? Cogeris vel invitus lutum tra-
Ctare, & ſiderum obliviſci. Hinc eſt, quod
Salomon in throno ſuo non Aquilas, ſed Leo-
nes ſtatuit. Non enim licet Principi evolare,
& ſolem contueri, ſed cogitur terram luſtra-
Dignita; re. Qui ſane Salomon ſuis in columnis lilia
"oXαα.αιι effinxit, non ſidera: Non enim Regi præſtan-
de hac .
tiſſima cœli, ſed terrarum florentifſima per-

agitur . 4
qui Fäera ſpecta ſunt. Ut propterea exiſtimaverim,

erant, Canticorum quarto, ſponſam non appellari
pulvis Columbam, ſed duntaxat pulchram, cùm ad
Ten. 8. Coronam evocatur. Tota pulchra es amica
ent4. e ze‿e Veni de Libano, veni: coronaberis de
capite Amana. Siquidem cùm ad ſolium eve-
. heris, detrahere tibi potes alas, non enim am-
Hei uer Pius ab humo licebit elevari. Terram, in qua
ſe permit- P 7

zant Au- dormis, tibi dabo, & ſemini tuo. Qui vigilan-
licie dum monet & jubet, cur dormienti impe-
Dignita- rium ſpondet? Nimirum imperia felicius ob-

res quibus veniunt quieſcenti, quaàm ſollicito. Hinc eſt,

artibus 1. 1
parari de- quod Lilio non laboranti neque nenti Salo-
kesane. monis gloria comparatur. Si nihil egeris,

Ambitioſßi ages ommia. Iſaaco verò dixit Dominus: Pe-
id diſcat. regrinare in ea: Tibi enim dabo univerſas re-
Gen. 26. giones has. Quaſi dicat, ſi in morem advenæ
3 non totus huic régioni adhæſeris, eâ potieris.
Quod ſi totus incubueris, radicéſque in ea
egeris, téque ſtlabilieris, eradicaberis. Hanc
ob cauſam Joſepho imperium deftinatum eſt
ſomnianti. Quèòd ſanè imperium non in ſpica
adoleſcente, ſed reciſa, demefléque ac colli-
gato manipulo expreflum eſt; ut ſcias, non
ab induſtria tua, ſed à Dei providentia de-
ferendum tibi imperium eſſe. Planè Aaro-
nis virga focundos ſacerdotii flores non pro-
tulit, cùm vireret, ſed arida. Cùm germi-
nare non potueris, tunc germinabis. Sequi-
tur: Eritque ſemen tuum quanſi pulvis terræ:
dilataberis ad Occidentem, & Orientem, &
MHrm ſeptentrionem, & meridiem. Cùm ad Iſaacum
H loqueretur Deus, dixiſſeétque futurum ſemen
perſecutio ipiius ut ſtellas coœli, non addit dilatandum
aiilis Ee- ab Occidente ad Orientem: Et multiplicabo,
eleſzfties inquit, ſemen inum ſicut ſtellas oœli: dabé-

Teriſti- que poſteris tuis aniverſas regiones has. Intra
Cen 28 Palæſtinorum fines multiplicatur Iſrael, cùm
4. micat ut aſtra: quando verè deſpicitur, &

Eecleſia- conculcatur ut lutum, tunc ab Oriente ad
RKica la- Oecidentem uſque exundat. Vides, opinor;,
riſdidio

„

4

felicitatem & incrementa Chriſtianorum ab non luxn,
animi Humilitate, ſeu à Perſecutorum imma- Ed ad-
nitate pendere. Cùm effulſerimus ut ſidera, it
minuemur: cùm calcabimur ut pulvis, am- zone “

plificabimur. Eritque ſemen tuum, quaſi pulvis rebit.

terrer dilataberis ad Occidentem & Orientem. Eccleſia-

Et quare Eccleſiæ felicitas ab Occidente in- RKicorum
choat? Quia Chriſtianæ Reipublicæ fauſtitas kr, “
non inter fortunæ dehcias, ſed inter Tyran“
norum minas adoleſcit. Veni de Libano, ve- Can-4. 8.
ni: coronaberis de capite Amana, de vertice .
Sanir & Hermon, de cubilibus Leonum. Vi-
den' ut adverſis rebus contexatur Eccleſiæ dia-
dema? Verùm, quæ in Occaſu exoritur fſeli-
ciſſimè, miſerrimè occumbit in meridie. Et me-
ridiem. Ibi ſiſtit. O Meridiem tenebroſum, in Felicirtas
terris quidem procul diſſitum ab Aquilone, oxia.
verùm Septentrioni in Scripturis conterminum! ar⸗ es.
Et Septentrionem, & meridiem. Sanè nunc mi- itg⸗ 7
rari deſino aſperum verbum, quo percellitur 4
Sponſa, cùm de Meridie percontaretur. Indica
mihi, uhi paſcas, ubi cubes in meridie? Illicò Can. 1. 7.
audit: Ji ignoras te, pulcherrima inter mulie-
res, egredere, & abi poſt veſtigia gregum. Ex-
horrere illam voluit vel ſolum nomen Meri-
diei, ſibique injuriam factam non levem putavit
Chriſtus, quòd exiſtimaverit Sponſa ſibi do-
micilium effe in Meridie; qui & noctu natus
eſt, & moriturus Meridiem extinxit diurnis te-
nebris. In illo duntaxat non deſipuit ſœmina
alias minimè ſapiens, quod, cum de Meridie
loqueretur, duntaxat mentionem fecit epuli &
recubitus. Ubi paſcas, ubi cubes in meridie? Non
dixit, ubi litas, ubi doces, ubi oras, ubi jus di-
cis in meridie, ſed ubi paſcis, & cubas? Quid
in felicitate agimus? Aut otio, aut voluptati va- „
camus. Et Benedicentur in te, & in ſemine tuo radaſti.
„ .2 . ati0.
cunktæ tribus terræ. In Hebræo legit Pagninus: atie
Et benedicent ſe in te omnes familiæ terræ. Be- cooperan-
nedicéris, ſed ſi te benedixeris. Tuum eſt ad- dam.
jutorem Dei efle. Niſi ille benedixerit, non eris Gratia,
benedictus: ſed non benedicéêris, niſi unà cum & libe-
illo benedixeris tibi. Benedictio Domini ſuper ca- H
put Jiſti. Non ſuper humeros, non ſuper bra-
chia, ſed ſuper caput; quod non movetur, ſed
movet ſe, quippe quod principantis animi ſedes
& thronus eſt. Illud omitti hoc loco non debet,
quod cùm ad Iſaacum dixiſſet Dominus in Ge-
rara: Et benedicentur in ſemine tuo omnes gen- Gen. 26.
tes terræ. Statim addit: Eò quod obedierit Abra-.
ham voci meæ. Cur Iiaaco propter Abrahamum
magna promittuntur, & Jacob non promittun-
tur propter Iſaacum? Rurſum: Iſaaco non di-
cit, Benedicentur in te, ſed, Benedicentur in ſe-
mine tuo, Jacob verô ait: Benedicentur in te,
& in ſemine tuo. Imòô ut vertit Chald. Benedi-
eenmtur propter te. Unde, quæſo, Gratiarum diſ-
crimen tantum? Dices, quia in Jacob effalſit
Obedientia, cùm ex Patris imperio peregrina-
retur ad Laban in Meſopotamiam. At ex Patris
juſſu perrexit Iſaac in Montem holocauſti. Plus
eſt ire ad funus, quam ire ad nuptias: plus eſt
aræ imponi ut juguleris, quàm lapidi ſuperim-
poni, ut dormias. Peregrinabatur, inquies, tunc
Jacob: Iſaac quoque cùm ei apparuit Dominus,
Peregrinus erat, & in itinere. Quod ſi ille ino-
pià lecti laborabat, quippe qui ſuper lapidem
recumbebat, hic annonæ caritate premebatur.
Unde ergo tanta benedictionum differentia in
tanta fortunæ & virtutum ſimilitudine? An
quia uxoratus tum Iſaac, Jacob verò Virgo iy,zni.⸗
erat & immaculatus? Vel quia Virgini, ex qua a.

7

Foltin r

mus. m
II

imif 1

1e. tn

H

1
I

Inin! V
iui
ie 4
thergs
im,d.

i

) ,
ſain.
. der 11,0
eſen.
tiogee
ebit⸗
. Lahe.
kionn
nint,

ne

4-
.
l⸗
.
n elicie
e deri,

n licſhe
le ſicina.
iiu

ion
ne Cann,
lie.
ei.
Wit
6o.
atung
te⸗
Vin

8

il
V-

41.
nn beh

vatit
.„ „
I: i
coetlir⸗

40. Aun.
ii
lte
1Enin
e lien

1Ite,
el⸗
ndl.
ut
d⸗
Pans
Ds
nim⸗
tune
nus,
o⸗
den
atut.
1
An
go min
quu t.
.

in Cap. XXVIII. Geneſis. 9

Beatißi- Dominus proceſſurus erat, hic propior quam
me Virgi- ille? An denique quia ad labores pergebat Ja-
nis Marie coh Iſaac verò ad Abimelech Regem conten-

e a, debat; ut propterea conjicere liceat, Aulæ af-
. S flatum obfuiſſe Iſaaco, anguſtiarum verô vici=-
tio vici- Mamn Profuifle Jacobo? Ego ita crediderim-
nior Quandoquidem tam pares illos fuiſſe vidimus
Trando in virtute, non puto ob Virginitatem Jacob
n⸗ „ Prælatum, quippe quam tunc maximè perdi-
, tud ibat non una tantumn uxore, ſed gemin;
T ibala- nec ob viciniam Virginis, à qua licèt Abraham

7o& la- longius diſtaret, quam Iſaac, audivit tamen:
bor atilis. In te benedicentur univerſæ cognationes terræ.
Gen. I2. Crediderim potius aliquid in ipfis indagandum,

3. in quo diflimilitudo appareat meritorum. Er-
go pueritiam utriuſque expendamus. Unum
invenio, quod mirer in Jacob, & non mirer
Perſeen- in Iſaac. Nempe Jacob vel in utero Matris exe-

io ntilis. . 5 e. .
tion cratus eſt impium, Iſaac verò in domo Patris

Amicitia cum impio lulit. Breviter, non odio fuiſſe Iſ-

"oXι ι sPn mazëlein Iiaaco, ut vacet culpà, vacat ad mini-
Imitandi mum coronà: Nunquam ictum à Jacob foœ-
pauci. dus cum Efſaü, illum extulit ad ſolhium. Nimi-
uIn, ut Deo placere non poteſt is, cui non
ſ Qilplicet nefarius; ita gratiffimus Deo is eſt,
cui omamis iniquus; etiamſi frater ſit, & invi-
us & hoſtis eſt. Illam quoque ſubdiderim cau-
ſam diſlimilis benedictionis: quod virtus Iſaa-
Cci & din caruit ſcandalo Iſmaelis, nec din eo
vexatus eſt. Unde non mirum fuit, ſi, ejectaâ
ancilld, & filio ejus exulante; in ſinu Saræ &
Religio Abrahæ impollutus adoleverit Iſaac; Jacob ve-
Z la ma- r vel in utero Matris reprobi Eiau ſollicitari
HS , Cœubit exemplo, nec unquam deſüt ad flagitia
virtu: illius contubernio urgeri. Hoc enimverô per

g andio- Mmagii apud Deum eſt meriti. Cæterum ſi vir-
ris it pre- tutem utriuſque Patriarchæ expendamus, cum
rii. ad eos locutus eſt Dominus, longè perfectior
Iſaac quaàm Jacob erat. Siquidem ille, utpote
provectioris ætatis, ampliora virtutum ſtipen-
dia fecefat;, diuturna peregrinatione, excellen-
tià ſacrificii, ſingularitate conſtantiæ, continen-
tiæ ſublimitate, unius uxoris thoro, quod de
nullo legimus Patriarcharum. Jacob veròô vix
domo extulerat pedem, nec aliud de eo narra-
tur, quam quod lentem coxerit, & Patrem pa-
Imitandi vVerit furtivis dapibus. Uique adeo apud Deum
optimi.

Prof fia unde, & quo conatu. Etſi minor virtus in Ja-
veinenda cab, minor quoque in eo ad virtutem ſtimulus,
n & minor ætas. O Sara, noli ancillam ejicere
filum ejus: quia ſi hos ejicis, IHſaaci merita
decreſcent. Hinc eſt, quod Dominus in Evan-
gelio jubet frumenta cum zizaniis creſcere, non
dubius pleniorem frumenti ſpicam zizaniorum
Matt. 13. Contubermo futuram. Ninite autraque creſcere.

30. Quis eſt,; Domine? Nonne Saram dixiſii au-
diendam cum imperat ſeparari ab Iſaaco Iimaë-
lem, ne frumentum electorum educatur cum
reproborum ferè anteſignano? An diverſus eſt
Vro tole- (ut aliqui blaſphemarunt) à Deo veteris, Deus
randus, 2 5ss
nam, forie 0 Vi Teſtamenti? Imò ego ſum Deus Abra-
atten 4 ham, & Deus lſaac;: ſed cùm viderim in tan-

naturd tum eéxcreviſſe merita Jacob, ob contubernium
eisv, & cumn Efaii non abſiractum a meo cuſtu, & à Pa-
luearter rentum reverentia, copioſiùs muneror, qui Li-
egferhn lium floruit inter vepres ſcandalorum, quam
qui mi- Qui viruit Flos, remotus à ſpinis, ſed cinctus
ns,dedm undique floribus. Hoc & manifeſtè videmus in
gui megis Benledictione Jacob, & apud Eiaiam legimmus,
Pefecit. ubi Propheta hæc habet. Pro ſaliuncula alcen-

Fſa. 5,5. . . .Z
13. det abies, & pro urtica creſcet myrius. Nota:

non tam attenditur; quò quis aſcenderit, ſed

In Scriptura aſcendet propriè de iis dicitur
quæ non admodum ſeſe ſuſtollunt ab humo:
Sic apud Eſaiam habemus. Non putabitur, &
non fodiétat,, & aſcendent vepres, & ſpincç. Et
alibi apud eundem: Er aſcendet ſicut virgultum
coram eo, & ſicut radix de terrà ſitienti. In
Oſee quoque; Lappa & tribulus alcendet Iuper
aras egrum. Ut vides; aſcendere dicuntur; quæ
non multum exurgunt à terra. E contra creſce-
re non raro de iis ſcribitur; quæ in altum ſe
ſurrigunt. Ita reperimus de eo Rege Judæ;
qui valdè increverat, prophetatum: Fructus
ejns, & frondes ejus ereverunt ex aquis maltis.
Item apud Lucam Dominus ait de grano ſina-
pis, CGevit,; & fabtum eſt in arborem mag-
nam. Et de Dario: Hircus autem caprarum
magnius ſaklas eſt nimis, cumque creviſet. Er-=
go cùm ita ſit, cur abies, quæ procera & al-
tifſima eſt, in morem virgulti perhibetur af-
cendere, Myrtus veré, quæ vix humo emi-
net, creſcere dicitur, quod plantarum eſt. Pro
Jaliuncula aſcendet Abies, & pro urtica creſoet
Myrtus. Niſi fallor, docet nos Propheta; non
metiendum efle profectum ex incremento vir-
tutis, ſed ex victoria vitiorum. Abies ſuapte
naturâ in altum excreſcit: Myrtus verò vix cre-
ſcit. Proinde plus commendare debemus in
Myrto aliqualem celſitudinem, quàm in Abie-
te proceritatem immenſam. Elephas, ſi mag-
nus ſit, non magnus eſt. Canis verò, ſi grandior
fuerit, portentum eſt. In Angelo Caſtitas ful-
get, ſed ſine admiratione: In homine verò mi-
raculum creditur. Adde; quod abies Saliuncu-
la fuit, herba; ſi non nobilis, certè non noxia.
At Myrtus ex urtica luccrevit. Imò ſi credimus
LXX. ex Conyza- Et pro Convza alcendet Myr-
tag. Eſt autem conyza, inquit hic S. Hierony-
mus, herba viliſſima & amara; odoriſque pef-
ſimi. Quis igitur non ſtupeat ex tam degeneri
olere, tanti odoris creviſſe virgultum? Abies
altior quam Myrtus, ſed non ex urtica; verùm
⁶ Saliuncula ſuccrevit. Noli mirari, ſi bonæ in-
dolis adoleſcens, piè educatus, & maturè con-
verſus ad Dominum;, non ambulat, ſed evo-
lat ad bravium ſupernæ vocationis. Mirare po-
tius eum, qui naturà ferocior, educatione bar-
barus, ætate grandior, cùm furere & blaſphe-
mare crederetur, pfallit; & cellam incolit. In
Paulo Dominus minima, tanquam maxima;
probat. Eum enim Vas elechionis appellat. Et
quid egit; Domine, quod eum tanto dignaris
vocabulo? Ecce enim orat inquit. Ergo-ne tam
mirum eſt, hominem orare? Quoties oravere
Difcipuli, nec tanto eos nomine extuliſti? Ni-
mirum orare non eſt magnum, ſed Paulum
orare poſtridie diei furoris ſui, maximum eſt.
Exhalare orationis thymiama ex illo pectore,
ex quo; ante aliquot horas, minarum & ſuppli-
ciorum Atna erumpebat: hoc enimvere Deo
perplacuit. Vis id apertius cognoſcere. Mina-
tur Elias Achabo excidium famuiliæ ejus. Ter-

9.
Idem 535

2.

Olſ. 1e. 82

Ezech.
19 95.

Luc. 13
19.
DaneS. 8½
Compati
non feſti-
nantibus.
Puſillani-
mes, 42
non ita
bprofece-
rinte

Laph
blandè res
Superior
non ſit
omnibus
idem.
conf⸗ſſa⸗
rii Diſ-
erstio at-
tenaat in
acceaen-
tibus, un⸗
de emer ſes
rint „ &“
ubi vi-
vant.
Superios
diſeretus

ſit.

Religioſt
not⸗ Per-⸗

nant ſar

culares.

Honor
mutuuts.
Act. 9. 11
Seperior
non ea-
dem ab
omnibus
exigat.

catio Paſ-

ritus Rex infauſto nuncio ſacco tegitur; demiſ- Ssh m.

séque incedit capite, & quamvis non legamus
de ſcelere dohniſe, ſed tantùm horruiſſe ſuppli-
cium, illicò tamen exauditur à Domino. QOuia
bumiliatus eſt mei cauſa, non inducam malum in
diebus ejus. David & contra cilicio veſtitur, ci-
nere ſordidatur, lachrymis madet, nec tamen
filio vitam impetravit. Accidit autem die ſep-
tima, At morereiur infang. Quare Achabi ſaccus
Deum placat, & Davidis cilicum Deum non
placat? Quia ex urtica ſi pullulet Myrtus, nari
eſt;

3° Keg.
2 1e 29.
Fervor
nde at⸗
tenden-⸗

nant ca⸗

eορ5,
2. Reg.
12. 18

96 Oliva

eſt: non eſt autem mirandum, ſi & Saliuncula
germinet Abies. Abietem proceram eſſe, na-
tura eſt: Myrtus, ſi paululum ſurgat; creviſ-
ſe dicitur. Lachrymaſſe Prophetam quis demi-
retur? Jejunum Achabum quis non ſtupeat?
Quod ſanè in ipſo libet Paulo recognofſcere.
Saulus orans initio converſionis mutatur in vas
electionis. Paulus ſenior ter orans, ut carmis ſti-
mulus retundatur, non exauditur. Unde, ob-
ſecro, ejuſdem Viri Oratio modèò tanta poteſt,
modè nihil poteſt? Nimirum in Saulo vel ſcin-
tilla precum Apoſtolum facit: in Paulo verô
productæ totâ nocte precationes Apoſtolum èe
Carnis ſervitute non eximunt. Ideò mirum vide-
ri non debet, ſi Jacob minor merito quam Iſaac,
major eſt præmio, tum ob adoleſcentiæ lubri-
cum, tum ob contubernii ſcopulos, ad rectè
operandum longè illo invalidior. Hinc Holo-
fernem obtruncatum prædicamus manu fœmi-
næ, & ſtratum ſtupemus Gigantem fundàâ. Se-
quitur: Et ero cuſtos tuus, quocunque Periexe-
pelicitas vis. Si de occurſu hoftium ſermo fuiſſet, con-
infelix, & gruenter ſanè cuſtodem ſe ei Dominus exhi-
voxia- puerat: at, cùm fauſta omnia pollicitus ſit;,
dilatationem videlicet, benedictionem, terra-
rum imperium, cur quæſo de cuſtodia lôqui-
tur? Enimvero mihil ita hoſtile, ut grandis Fe-
licitas. Tunc maximè Dei cuſtodia indigemus,
cùm nihil adverſatur. Et illud notandum, A-
praha oſtenſa ſidera, ſed Jacobo cœlum patuiſ-
ſe, Angeléſque, & ipſurmn ei Dominum appa-
aven. ruiſle inn xum fſcalæ.
zum obli. Jacob? Abſit. Scd ille uxore, nepoteque ſtipa-
vio. tur: hic avulſus eſt à parentibus. Qui deinde
RR ie nie circumnſe tibus 6e filis Coœlum nuſ-
berFectio. circumſeptus uxoribus & filiis 1
quam ſuſpexit.

Cumgque evigilaſſet Licob de ſomno, ait:
Vers Dominus eſt in loco iſto, & ego
neſciebam. Pavenſque: Quadm tertibir
lis eſt, inquit, locus iſte! Won éſt hic
aliud, niſi domus Dei, & poria cœli.

Unde timor? unde pavor, ubi omnia bea-
titatem ſonant? Coœlum patet, & paves? An-
gelos intueris, & times? Benedictionibus im-
Partiris, & expalleſcis? Omnia ſuadent ſecuri-
ia ſalu- tatetn, & trepidas? Horruit, miſi fallor, in coœ-
in ariza. Iutn aditum non patere miſi per ſcalas, & ſolis
licere Angelis per eas aſcendere. Non volatu
uno cœlum petitur, ſed aſcenſu laborioſo &
2 diuturno; nulluique cœleſtes gradus terit, niſi
Angelis ſuppar. Ergo, qui in ſuprema vitæ ho-
ra ad bravium currere incipit, haud pervenit,
cum ad cœlum per ſolos ſcalarum gradus deve-
niatur. In funere ſiquidem Neophytus innocen-
tiæ, colum peteret, non emenfs ſcalis, ſed
ſaltu. Ideo perrarô id evenit. Surgens ergo Ja-
cob mane, tilit lapidem, quem ſuppoſuerat ca-
piti ſuo, & erexit in titulum, fundens oleum de-
luper. Votum etiam vovit, dicent.:. Et lapis iſte,
quem erexi in titulum, votabitur domus Dei
cunctorumque, quæ dederis mihi, decimas offe-
vam tibi. Ut vides, Domus Dei vocatur lapis,
non cm jacet, & fuper eum dormitur;, ſed ùm
erigitur; in quoò quidem lapide oleum non deeſt,
Ereleſßa- ſed deſuper effluit. Porrô dedicatio Domus Do-

Rici ava- 2 . 1
ri, etioß, Mini, hon corrogatione, ſed dilargitione com

pletur: nempe oblatione, non extorſione de-

Eecleſia- cimarum. Huc, quæſo, Eccleſiarum Primates.
Rica Zw- Non erxigitur domus Dei ut diteris, ſed ut di-
riſditstte .

Num Abrahamo major

tes: nec lutea eſt, ſed ſaxea: neque tunc lapis Conſtan-
appellatur domus Dei, cum jacét, ſed cùm ſtat, 4 &

nec cum ſuper eum dormitur;, ſed cum propè H
— . . 3 ine indi⸗
illum expaveſcitur ,„ & exclamatur, Quàm ter- ver

ihilis eft locus iſte! Trepidatur, inquam, co-
ram Eccleſia, & exclamatur, Quàm terribilis
eſt locus iſte! Sed & illud utinam addi poſſit;
quod ſequitur: Non eſt hic aliud, niſi domus
PDei, & porta cœli. Quæ quidem tunc prædica-
Puntur à populis, cum viderint ab Eccleſiafli-
cis Dei duntaxat gloriam, & aniwarum ſalu-
tem procurari. Quam dolendum eſſet, ſi tantæ
dignitatis titulus in illud infelicitatis elogium
mutaretur, Non eſt hic aliud niſi domus priva⸗-
ta; & oſtium gehennæ. Non ſolùm enim peri-
re interdum cum populo Sacerdotes & Præſu-
les, ſed præ populo abſorberi creduntur in tar-
tarum. Cum enim gloriæ, luxuique, ac ampli-
tudini agnatorum ſtudeatur, & Dei cultus in-
cultus ſit; cùm opes per fas pérque nefas non
rarò & congregentur;, & corradantur, profe-
Ctô hic aliud eſt, quàm domus Dei, & porta
Coœli. In excuſationem porrô avaritiæ & ſuper-
biæ ſuæ illud nonnulh (qui abſimiles penitus
ſunt Apoſtolicis Præſulibus, quorum copia mag-
na in Eccleſia Dei) uſurpant frigidiſſimum ver-
bum Sacerdotes mimiâ cupiditate flagrantes;
nempe ſuos a ſe evehi, ut Eccleſiæ dignitas
uberius excolatur. Fallimini, Præſules. Non
exclamatur cum pavore, Quaàm terribilis eſt lo-
cus iſte! Niſi quando clamari & illud poteſt:
Non eſt hic aliud niſi domus Dei, & porta Cœli.
Non Affines impinguati, ſed nomen Domini;,
& Coœli porta Domum Dei cxpaveſcendam
Gentibus efficiunt. Petrus piſcator erat, & ſo-
là voce conterritos & exanimes ſuos ad pedes
rebellem Anamam & Sapphiram mentientem
protrivit. Paulus laborabat manibus ſuis, &
nihilo minùs virgam minatur, & inceſtuoſum
tradit Satanæ ad interitum. Quibus flipabatur
Moſes opibus? Tamen ſupra triginta Hebræo-
rum millia, ad ejus imperium;, ab ipfſis He-
bræis contrucidata ſunt. Mihi credite, non en-
ſes, ſed porta cœli ſternet veſtros ad pedes
Principes & Reges terræ. Dicatur, Non eſt hice
aliud niſi domus Dei, & porta cœli. Illud autem
memineris velim, à Jacob in domum Dei la-
pidem non erectum, miſi cùm procul abfuit à
Parentibus. Intelligis credo. Nemo aptus eſt ad Eec-
ſtabiliendam Eccleſiam, eämque formidandam Zuer aß
atque terribilem nemo reddet, niſi is, qui elon- amene.
gaverit fugiens à ſuis. Nec ſtatim erexit titu- Paren-
lum, ſed cùm evigilaſſet à ſomno, & Deum eum obli⸗
vidiſſet. Non enim fſatis eſt Parentum patriæ- V’.
que oblivio, ut Eccleſiam conſtabilias, ſed
etiam Orationi vaces oportet, & coœlum ſpe-
Ctes. Et quidem ſomnus Prælati nonniſi Ora- OTatie-
tio eſſe deberet, & Dei viſio. Et fortè talis eſ-
ſet, ſi non in pluma, & viola, ſed ſuper lapi-
dem recumberemus, aut cubaremus ſine ſerico
& auro. Porròô, ut dixi, Eccleſiæ typus, & do-
mus Dei ſimulachrum lapis eſt, ſed erectus. Et g.
lapis iſte, quem erevi in titulum, vocabitur domus Rte
Dei. Lapis argumentum conſtantiæ eſt; nihil ti- piſaidtio.
met, nihil pavet, non Hectitur, non mollitur. Humilis
Utſcias, nec affectu nec pavore Sacerdotis ri- zimores
gorem emolliri debere. Stet Præſul, & ſtet ſa- neſciat.
Xeus, Juſtitiæ duntaxat memor. In Hebræo le- a5‧
gitur: Et lapis iſte, quem poſni ſRtatuam, erit do-
mus Dei. Statua nec ſubridere novit ad promiſ- Excom-
ſa, nex expallere ad minas, nec ad aſpectum munica-
garniss & ſanguinis lachrymari. Denique, nec coα.
vulne- .

Ececleſia⸗

13
ofti
nfr. 4
.
4
ſ n n⸗

1
en
H .

jmin

le
ur la
anzn
her )
16
ine
ðJ
ſ̃
1
eu
cl
jet
di
4
Ili
no

eb⸗
kut
ſtadi
iitp
inldamn n
elol m
Ltnr. Vn.
Deumn Ne
. .
nie.
3 ſed
e
nſe elie
1 Oli-
Abe;
Aly.
ſeic

E

Ant i
i ti ,

ur. Hunk
Ultur ins

t 4 iu
ſtet h. gan
12o le- .

is s

in Cap. XN VIII. Geneſis.

Eecleßa- Vulnera ſentit, nec ornamenta; ſtat duntaxat.
fiica zu- Igitur ſeveritatem, inquies, in Eccleſia tan-
riſdidtie. tùm probas. Imò improbo. Non enim purum
lapidem erexit Jacob in titulum, ſed & oleo
illum perfudit. Tulit lapidem, quem ſuppoſue-
rat capiti ſuo, & erexit in titulum, fundens
oleum deſuper. Nota; Dei domus oleo dedica-
tur: ut ſciant Gentes Eccleſiam ſuper ſtaturam
liquoribus cæteris. Vel modicum furemi Ocea-
no ſupernatat. Lapis unius tantùm rei fertilis
eſt. Nempe ſi fricetur, ſi conteratur, non
aquas eliquat, ſed ſcintillas. Neſcit lugere, fla-
grare novit. Non dolet Eccleſia ob injurias, ſed
ardet. Ardet, inquam, & ipſa amando, & alhios
terrendo, ac fulminando. Nolo lapidem ſine
oleo. Sed nolo in ſaxo oleum, niſi deſuper ef-
fundatur. Inflectatur Eccleſia, emolliatur, Prin-
cipibus indulgeat interdum aliquid, impiis ali-
quando blandiatur. Verùm oleum iſtud deſu-
per fluat, hoc eſt, Dei recordatione, & pie-
tatis deſiderio, non veròô terreni vel ſpe lucri,
Compati vel metu incommodi. Placet in Sacerdote
Imperfe- commiſeratio, placet oleum, ſed deſuper ef-
du. fluat, non inferiùs ebulliat. NRicut unguentum in
capite, quod deſcendit, inquit David de Aaro-
pſal. 232. ne, quod deſcendit in oram veſtimenti ejus ſicut
2. os Hermon. Periundi debes miſericordià; ſed

uperio. . .
EH . tanquam rore, non tanquam eluvione. Inunda-
zimeat, tio aſcendit & terra, Ros verò cadit & cœlo. No-

li inflecti ob privatas rationes tuas, ſed ob Dei
monita & gloriam. egen ergo mane Jacob,
tulit lapidem. Viderat jam Deum S. Patriarcha,
nec tamen Iſraël vocatur, cùm domum Dei eri-
git, ſed vocatur Jacob. Ut intelligas in Sacer-
dote & Eccleſiæ Principe non tam requiri,
quòd Deum videat, quam quod ſupplantet E-
ſaüu. Supplantatoris nomen retinet Jacob poſt
viſiones Dei, dum lapidem in titulum erigit,
ut palam teſtetur Præſulibus, magis neceſſa-
rium ipſis zelum eſſe & luctam cum impiis,
Aern Scicias cornemparienus „ & Angelorum
pectacula. irgens ergo manè Jacob, tulit lapi-
dem... Et lapis iſte, quem erexi in titulum, vo-
Eeclafr cabitur domus Dei. Nota: Domus Dei lapis eſt,
Nicorxw non cùm tibi cervical parat, ut dormias, ſed
er- cum erigitur. Lapis, inquam, eſt domus Dei,
8 qui nec aliquid recipit, & exhibet nihil. Nec
ſeri poteſt lapis, nec germinare ſolet. Exue pro-
inde omnem omninè cupiditatem, quiſquis ad
altare accedis. Eccleſia ſaxum eſt. Nihil ab ea
ſperes, & nihil ſperent ex ea Tui. Nam & prop-
terea Jacob, cum titulum erexiſſet, non ſlatim
eum appellavit domum Dei: ſed prius pactus
cum Deo eſt, ut ſola ſibi alimenta provide-
ret, dicens. Et dederit mihi panem ad veſcen-
dum, & eſtimentum ad induendum, tum ſub-
didit, Et lapis iſte vocabitur domus Dei. Niſi
ergo omni depoſitâà ſpe metendi, unam Dei glo-
riam & cultum ſpectaveris, Eccleſiæ præfici
non potes. Lapis iſte non vocabitur exaltatio
familiæ meæ, decus mei generis, ſpei meta,
bravium laborum meortum, nidulus ſenectutis,
in quo in pace in idipſum dormiam & requieſ-
cam, à fruétu frumenti & vini multiplicatis ami-
cis cognatiſque: ſed vocabitur domue Dei. LXX.
vertunt: Erit mihi domus Dei. Eleganter ſanè
additum eſt illud Mihi. Nam plerique lapidem
erectum in titulum, cæteris quidem domum
Dei eſſe volunt, quæ excolatur, ad quam ac-
curratur, in qua undique ſacriſicetur: Sibi verò
non Dei, ſed ſuam ſuorumque domum efſe vo-
lunt. Et ſanè, quis non videt Eccleſias, inter-
thicæ Tom. I.

dum „ quamvis rarò, à ſæcularibus locupleta-
ri, à Sacerdotibus exinaniri. IIli ut opulentior
Eccleſia ſit, vix ſe alunt: Hi vix hoſtias in Ec-
cleſia relinquunt, ut ſibi agglutinatos impin-
guent. Quid? Nonne Templa olim ſpectaban-
tur in aliquibus Provinciis ſine fupellectile, ſine
luce, ſine Clero, utinam non ſine ſacrificio; in
qtibus ne ſacrum quidem epulum quotidie in-
ſtruebatur? ex quibus tamen redundarunt Prin-
cipibus Eccleſiæ torcularia. Jam nunc tanto
dedecori occurſum religione poſſidentium, qui
paſſim ſacras Ades Eccleſiaſtici patrimonii ſui,
reparant, inaurant, locupletant argenteis the-
cis & vaſis. Ex Chaldæo aliquid quoque ele-
gantius nobis ſpirat. Et lapis iſie, quem poſui
in titulum, erit ſjuper quem ſerviam Domino. O
ſi hæc audirent, & intelligerent Templorum

Primates aliqtii! Lapis, vel Ara non ideò eri-

gitur, ut tibi à grege famulorum, regio more,
ſerviatur, ſed ut tu Domino ſervias. Verum
hæc impleri non poflunt, niſi à tuis abfueris,
& Deo fruare. Unus Jacob domum Dei in-
tellexit Lapidem eſſe omnino ſterilem, qui &
procul eſſe potuit à Parentibus, & cupiditati-
bus ſuis modum impoſuit iis contentus, quæ ne-
ceſſaria ſunt, baculo nempe, pane & tog.
Qui etiam non cuùm dormiret, ſed cùm evigi. Ordine:
laſſet, tantum & percipere potuit, & profite- ſacri.
ri Sacramentum. Et quando de moribus Eccle- re:
ſiaſticorum aliquid attigimus, illud expenda- lronc.
mus opto. Sacerdos ſanè verior Dei Domus eſt.
Is porrò ſaxeus eſſe debet, hoc eſt, qui ad vo- Sacerdo-
luptates omninò obduruerit. Qui profectò lapis a 2. .
Jacob non perfunditur cùm jacet, ſed poſiquam as, . 3
erectus eſt in modum ſtatuæ. Tulit lapidem, blandus.
quem ſuppoſuerat capiti ſuo, & erexit in titu- Saperior
lum, fundens oleum deſiper. Non qui jacet in diſereius
cœno voluptatum, initiandus eſt, ſed qui ere- V’:
ctus ſtat. Nec hoc ſatis eſt. Debet Jacob, an-
tequam oleum effundat, lapidem explorare, &
dignoſcere, an, ſi illi adhæſerit, cœleſtia do-
ceatur. Non ventri explorandum lapidem ſup-
poſuit, ſed capiti: hoc eſt, non ſi te paverit,
ſed ſi te myſteriorum arcanis imbuerit, erigen-
dus eſt, & inungendus. Non qui opulentiora
exhibuerit dona, ſed qui Sacramenta patefece- Vides Ta-
rit altiora, & cœlum reſeraverit. Paucis, di- ye ri g
gnus is eſt oleo, ſuper quem non venter, ſed vipins,
caput requieverit, divinis ſpectaculis ſagina- plus pro-
tum. Aptiſſimus ille eſt, qui oleo initietur ad deſſe,
populos edocendos, qui cum ſilex ſit, hoc eſt, qum Ta-
in ſeſe prædurus & rigens, aliis tamen cervical n-
ex ſe parat ad cubandum. Qui & docere novit, ne vir-
& ſomnum turbare non novit. Rarus ſilex, ſu- HS
per quem liceat requieſcere, & ita divina edo- Munera.
ceri, ut dormire permittaris. Porrò non Mar- DPignitas
mor, non Alabaſtrum, non Porphyrites exqui- 184 *
ritur ad fundandam Domum Domini, ſed Sis vnſezen-
lex eligitur. Eligitur, inquam, vel ſilex, ſed qa.
qui dormienti ſuper ſe reſerare cœlum poſſit.
Non genus, non opes, non literarum fulgor oleo
digna ſunt, ſed ſancta Ruſticitas, quæ peregri-
nantes docere poſſit divina. Jacob verò illud no- Arrogan-
verit, nempe oleum & ſuper lapidem effundem- via u⸗
dum, & nonniſi poſt viſiones diffundendum: ut ece⸗ ts-
ſcilicet nihil ſperet ab eo, quem initiat, ad cujus Srs⸗
inaugurationem, nonniſi poſt contemplatio- Lingus
nem rerum coœleſtium, ſibi ſurgendum fſciat. cura.
Quis verò non ſtupeat, quòd Jacob, cum G'orie
evigilaſſet è& ſomno, in quo tanta ſibi & impe- aα.]
ria, & benedictiones, & poſteros à Deo ſpon-
deri cognoverat, nihil tamen de eis loquitur?
1 Non

98

JTempera- Non exultat, non fſacrificat, non gratias agit:
ham cen- ſed tantum ſatagit, ut Domus Dei firmetur, &
emptss exclamat, locum eſſe terribilem, ibique por-
ner tam cœli patere. Nimirum ſpectanti coœleſtĩa
medita- Onla excidunt, præter æterna. Qui Deum in-
zione, & Nixum ſcalæ vidit, & Dei caſtra, pro nihilo
Oratione. ducit & principatum & ſobolem. Votum etiam
Felices vovit, dicens: JNi fuerit Deus mecum, & cuſto-
ne, dit⸗ dierit me in vid.. Erit mihi Domimus in Deum.
mur, ſ Quid, quæſo, opus eſt votis? Quid expetis tan-
Orationi to conatu Deum in cuſtodiam tur, qun ſe pau-
lè ante ſpopondit affuturum tibi? Dixerat enim

Vacave-
S antequain evigilares: Et ero cuſtos tiuus quocun-
egenan. que perrexeris: & reducam te in teifaim hanc.
dun. Docet nos ſanctus adoleſcens, etiam ea à Deo
Grazio Petenda emixè, quæ ipfſe liberaliter indulſit.
petat etiã Quanquam & illud dici poſſit, quod Patriar-
serta. cha beatiſſimus, cumn Deum videret audirét-
⸗ Pr que, ea tantùm excepit & attendit, quæ Dei
ipm. erant, ſui & incogitans & immemorx. Unde
Nil pre. cuùm Dei filium & ex ſe, & ibi naſciturum di-

ter Deu, diciſſet, tantæ benigritatis nuncio attonitus, ne
velà Deo. percepit quidem, quæ ad cuſtodiam ejus dice-
Pantur à Domino. Propterea, ut evigilavit, ſta⸗
tim & domum Dei dedicavit, & ſtuduit Lu-
zam in Bethel convertere. Vel certè, agnoſca-
mus in Patriarcha humani morem ingenu. Cùm
Dominus ſe illi defenſorem promiſiſſet: ipſe
eum deprecatur, ut ſe cuſtodiat. Cur? an non.
intellexerat, quod Dominus exhibuit? Non
Filiorum intellexerat. Etenim, cum Deus multa præmi-
Wrett. ſiſſet, & , quæ ad ejus cuſtodiam ſpectant, in
vii impii. ultimum locum rejeciſſet, Patriarcha eorum
Axioma- tenax, quibus primuùm informatus fuerat, po-
22. ſtrema, oppleti ad inſtar vaſis, vel non copit,
vel effadit. Nimirum valde enitendum eſt, ut
optimis mens recens imbuatur. Nam ut primo-
rum tenaciſſima eſt, ita incapax omninô eft po-
ſtremorum. Sed quid eſt, quod cùm Jacob la-
pidem in Dei domum & titulum erexiflet, ſta-
tim ſe locupletatum iri ita ſperat, ut decimas
. Deo ſpondeat?! Et lapis iſte, quem erexi in ti-
mlum , ocabitur domus Dei: cunctorumque,
PDeo dare, 74. dederis mihbi, decimas offeram tibi. Nimi-
& accipe- Tum, ſi vel ſaxum Deo dicaveris, ſecurus eſto,
re. quod à Deo recipies quadruplum; ſi præſertim
Templo- aliquid ad ornatum & ſtabilimentum Domus
rum fan- Domini contuleris. Liceat extremo loco, Pa-
arh er: triarchæ virtutes ad noſtri temporis vitia defle-
Educatio. Ctere. Notaſtin? Statim ac ſanctus Jacob ſaxum
ectio erexit in titulum, & olei profuſione lapidem in
Status, & Dei domum conſecravit, non de cædenda vi-

t od ima, non de thymiamate adolendo, ſed de vi-
azi. Ctu cogitare ccpit & opibus. Er dederit mihi
am. PDanem ad veſcendum.... Cunctorum, quæ dede-

Eeclefta- ris mihi, decimas offeram tibi. O in rebus geſtis
hicoram à Jacob noſtrarum adumbrata crimina cupidi-
reddizus. tatum! Vix Pater truncum ſeu ſaxum erexit in
titulum, eumque, oleo perunctum, videt Dei
domum effectum, cùm illicò de redditibus exi-
gendis rationes ſubducit. Ne verbum quidem
de hoftüs, ſed omne verbum de locupletando
ærario, & ventre farciendo. Filium non ini-
Niandum curavit, ut Deo litaret; ſed ut per eum
de Chriſti patrimonio aleretur, imò & laſcivi-
ret. Utinam ſaltem eos haberet fines iſtorum
eupiditas, quos fibi Patriarchæ modeſtia con-
ſtituit; ut nempe & pane contenti eſſent' ad
victum, & pannis ad tegumentum, & non
potius Chriſti patrimonium in luxuriem lu-
xumque converterent.

Oliva

Votum etiam vovit dicens: ſi fuerit Deus
mecum, & cuſtodierit me in via, per ”ñü
quam ego ambulo, & dederit mihi pa-
nem ad veſcendum, & veſtimentum
ad induendum, reverſuſque fuero pro-
ſpere ad domum Patis mei: Erit mi-
bi Dominus in Deum: Et lapis iſte,
quem erexi in titulum, vovabitur do-
mus Dei: ocunétorumque, quzæ dede-
ris mihi, decimas offeram tibi.

Quanta in voto vota! ſed & quam ſingula-
ris in ſingulis ſapientia! Vide;, unde exordia-
tur felicitatem ſuam ſanctus adoleſcens. N ſue-
rit, inquit, Dens mecum. Novit enim, à Dei
præſentia & cuſtodia omnem prorſus proſpe-
ritatem pendere. Et cuſtodierit me in via. Quid PDeipra-
paves in ea via; in qua Angelos vidiſti aſcen- Tentia.
dentes & deſcendentes? Quid times, ubi Tu- eikns
met exclamaſti, Non eſt hic aliud niſi domus de Iut:
Dei, & porta cœli? Enimverò ubique timen- Circum.-
dum docet, qui timet, & Cœlo viſo, & Do- Pectio
mino deducente, & Angelis comitantibus. perfeltis2.
Quin ideò timet plurimum, quia tantam non Orubique:
ignorat loci ſanctitatem. Ideò non in omni-
bus viis, quas ambulaturus deinceps erat, ſed
in illa potiſſimum, in qua cœlum illi patuit-
ſibi Deum affore exoptavit. Quàm porrò fru-
galis in votis! Panem petit & pannos. Non
delicias, non Gulæ irritamenta cupit. Et ve-
ſtimentum ad induendum. Non ad ſuperbien- Sarus
dum, non ad luxuriandum, non ad ornan- „,
dos parietes, ſed ad corpus integendum. Im. Paunper-
in Hebraæo aliquid etiam habemus frugalius. tas.
Et veſtimentum, inquit, ad operiendum. Plus
ſi indui, quàm operiri. Cui ſatis eſt tegi,
huic nec indumenta curæ ſunt, ſed operimen-

Luxus.

ta. Reverſuſque fuero proſper? ad domuen Pa- Tempora-
tris mei. Ne diceres, in verbo Proſpers ,cu- lium con-
temptus.

piditatem includi fortunarum, loco illius ha-
bemus in Hebræo, In pace. Apud Patriar-
cham enim non opum affluentia, non digni-
tatum inſignia, non decus imperü, ſed chari-
tas & Pax veræ proſperitatis pronubæ ſunt. „;
Porrò quis non miretur, vix patrià domo di- 0
grefſum cogitare de reditu. Non rogat de Religioſus

ſponſa, & rogat de reditu. Quam pudicus, 6. ete⸗
qui, dum ad nupti perat O Lelg;s
qui, dum ad nuptias properat, non de uxo- gyzyari

re cogitat, ſed de Patre! Ad domum Patris poſt miſ-
mei. Vide pietatem. Cum amaretur à Ma- honei k-
tre ipſe, & diligeretur Eſaü hoſtis ejus à Pa- fiant e-
tre, nihilo minus in reditu non Matris, ſed ditam a
Patris meminit; Patris, inquam, meminit Payonter
morituri, caligantis, qui & invitus eum be- colendi.
nedixerat;, & non invitus emiſerat domo. Caſtuas
Quid verò ipſe præſtabit, ſi ea præſliterit Matri-
Deus, quæ optat? Tria. Dominus erit illi vonie.
in Deum, lapis in Templum, & Patrimo- G de
mum dividetur in decimas. Delineavit hic Ja- ſupre
cob ſanclimoniam non peregrinantis à Domi- Protecto-
no. Dei amor, Templorum culktus, & ſa- 7es.
cultatumn dilargitio conſummatam Patriarchæ Chrißis-
virtutem abſolvunt. Horum nihil ſatis per ſe herfadti
eſt, ſine comitibus. Quando Deus non repo- e .

natur in cor, quid prodeſt ſi aurum expro- vera-
matur ex arca? Deus veroô non eſt in corde, „- Eecele-

ſi aurum in arca eſt. Quis autem Dei domum ſis rle
enda.

deſpicit, ſi excitavit ex ſe Deo tabernaculum? rnle

freqaen-
litur tanda.

. .
in
6
laiur
lun
N
ml ſn
jet
lu if
, a
Nn .
uß li
iin. ug
Uun it
iH

Meve⸗ 1
enih ll
Ue go,
Pfe to
0 / ,.
ſan n
1 r. zn⸗
n. II 4
liir elee
i
w .
llne Hiat
Uline &
ici dare
n etſt
tr⸗
Rtirt, En
ir⸗ tn
lanudi ol
Een Nom
Pimi Ceel
Pnni

ir Cli
1,6 Dei
llArt
liner.
ien,
Dnal.
ſutn . E
uneh.
Umn;
ilin P
lunn
M

d
lium
le mi⸗

Odt

. lc
ge
iten ron
kuin el
. Ceel
4
Amu
get
pen
DotA
ei 1 1 eger
e. ln

all

.

-
1
Deigzre.
Deicns
erla Nr

Ir Ciram.
Pecli⸗
zerfehhi,
bigne.
gbige

⸗
n Luru.
-
tat
r dten
meaß⸗
r crin
110 Hauher.
lns
en⸗
Pa- Tinzn.
liundr
finttm.

— ruli
, e

UXo⸗ tini
Paris zeoi⸗

ſ Aieb
ke. ſut.
Dnlt e
ne alun
on
Mac.
lueit mi

.„ .
r i Dfert

ttül. nnd

er 1 ze
„
hlet 6
elt ,
E, 1
(tce 64
ann
lumn! Vnp
i i⸗

im 1

lgitur egreſſus Jacob de Berſabee, per-
gebat Haran. Cumque veniſſet ad
quemdam locum, & vellet in eo re-
quioſcere.

Rex eve. Ad quemdam locum. Et quiſnam iſte locus?
bar eiam Quo nullus vilior. Non vicus, non domus,

vie. non ſtabulum, non caſula erat, aut tugurio-
stene- lum, in quo liceret Patriarchæ vel requieſce-
rari, re. Etiam nomine carebat. Vel Caucaſi rupes

Vro ole ſuo compellantur vocabulo. Avernus non ca-

randus. ret nomine. Locus autem iſte appellari non po-
iee teſt, niſi dixeris, ad quemdam locum. Noli
meaio-

eriæ, ſed tamen ſpernere tam vilem locum. Hic enim,
ingens ſpi- ubi tu ſtertere diſponis, ſalvator naſcetur,
rius. Angeli canent, Magi adorabunt, Virgo pa-
Talenta riet: immò & nunc ſcala, quæ coelum tan-
Pieir s gat, iſthic fixa eſt, Angelique aſcendunt,
idan deſcenduntque per eam. Denique exclama-
deferen- bis: Quam terribilis eſt locus iſte! Non eſt hic
da. aliud niſi domus Dei, & porta cœli. Verè Do-
Eledio minus erat in loco iſto, & ego neſciebam. Quem
a. tu locum quendam putas, Bethel eſt: ubi
pat viles. dormire diſponis, Deum videbis. O Reli-
Religio gio, quam raròô cognoſceris! Otioſorum ſta-
wilis pu tiO vocaris, & campus es Angelorum. Ple-
airur, ſed rique ſibi ſomnum, otiumque, & ſaxa ima-
S t ginantur in te; quibus brevi ſaxa vertuntur
lorum. in aras, cœlum aperitur, exundant oracula,
B. Borgia electorumque deſignantur Parentes. Diſca-
ad SÿUüi mus proinde nullum aut hominem, aut lo-
otete cum ſpernere ob eam, quam præfert obſcu-
agnotam . 4 .
sccedens; Titatem. Nam Deus latet, ubi horror patet:
Religionis & ubi ſaxa duntaxat apparent, paradiſus ap-
perfeédtio parebit. Deſertum floret, ut Lilium. Diſcamus

Droni etiam locorum indifferentiam, ſiquidem ſan-
ror a- (tus Jacob in Berſabee, loco divinis appari-
tim paret.

vi vix ſe tionibus nobili; Eſau duntaxat & lenticulas hæ-
à mundi déſque verſat, & intuetur: Ibi verò, ubi nec
lalore nomen loco eſt, quid non ſpectat & agit?
uieturà Cozlum intuetur, altare erigit, vota defert,

Ta ſefka. oracula excipit, nactus in deſerto Bethel,

zir, Dei videlicet domum, & coeli oſtium.
edet. Aras .
eriget, vo-
ra offeret,
Deum al-
loquetur, EX CAP. XXIX. GENESIS.
Pater ele-
dtus renü .
ciabuur. Profectus ergo Jacobh venit in terram
Locorum Orientalem.
indiffe-
gentia. . .
Eptuaginta ita vertunt. Et elevans Jacob
pedes, ivit in terram Orientis ad Laban fi-
lium Bathuel Gri, fratrem autem Rebeccæ Ma-
Matri. tris Jucob & Eſau. Ut Deus Matrimonii ſan-
monis. Ctitatem confirmavit, dum eunti ad ſponſas

Jacob coœlum patefecit; ita pius adoleſcens
Obedien- Contemplatione non retardandam Obedien-
* ciz tiam duxit, dum non reſtitit in eo loco, ubi
za ten. Cœli oſtium patere ſuſpexit „ ſed demandatum
. à Patre iter abſolvit Non eſt hic aliud niſi
domus Dei, inquit, ſed Patris imperium ur-
get me ad domum Laban. Ergo ne detrectem
imperium parentis, Dei domum deſero, &
ad domum idolis profanatam contendo. Sed
nota, quo modo abeat: Elevans, inquit,
Orazi, ; Pedes ivit. Quæ loquendi forma oſtendit,
facilè de- ſanctum juvenem non ſine conatu inde diſ-

Eirenda. ceſſiſſe. Elevat enim pedes, qui tenacius ad-

Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXI X. Geneſis.

hæſerant. Et certè nemo ab Orationis domo
avelli deberet ſine vi: præſertim ſi ad nup-
tias feſtinandum ſit, & ad domum cogna-
torum. Quèò ivit? ad Laban, inquit. O vir-
ginitatem adoleſcentis, vel cùm caſura eſt, c
effloreſcentem! Mira continentia: Emitti ad matri-
ſponſam, & avunculum cogitare, non ſpon- monia.
ſam. It ad Laban, qui mittitur ad Rache- Caſtiide,
lem. Proficiſcere in Meſopotamiam, dixerat il- Gen. as⸗
li ſenex, & accipe tibi inde uxorem de flia-
bus Laban. Ad Laban, inquam, it fratrem
Rebeccæ Matris Jacob & Eſaiu En ut amor Filiorum
parentis in Jacob pronior, quaàm in Eſaü, in- Bageeze
dicatur. Optarim à Parentibus, non naturæ „itn, un,
ſed gratiæ ordinem, in amore ſervari. Cur mulieri-
enim Eſaü primus apud te ſit, qui apud Deum us.

poſtremus eſt? Zelus
Anima-

. „. . rum cais⸗
Et vidit puteum in agro; tres quoque ms.

greges ovium accubantes juæta eum:
Nam ex illo adaquabantur pecora,
σ os ejus grandi lapide claude-
batur.

Parenti
V.ſitatio=

Puteus in agro eſt, non in angulo, nec oves, amike:
cùm prope fontem accubabant, dimittebant „,s"
. malieri-
Paſtores, ſed à Paſtoribus obſidebantur, nec zus.
ante os putei aperiebatur, quam omnes om- Concio-
ninò oves cum Paſtoribus ſuis acceſſiſſent. natoris

Diſce non adaquare Oviculam, ſed, ſi libet, NSanétitas

coram omnibus & famulis & ſodalibus allo- Hs.
quere ſitientem. Quandoquidem autem in a- rum ſe.

quis Dei verbum, Patrum omnium & Scrip- rius.
turarum teſtimonio, adumbratum eſt, in pu- Familia-
teo Concionatores, cæteréôſque Evangelii ad- S nm
miniſtros deſignari crediderim. Ergo Opera- Sn -
rius non Ciſterna, ſed Puteus eſt: hoc eſt, Concio e
non quam acceperit aquam, refundit, ſed ex Oratione,
ſeſe quam effundat, ebullit. Aliqui illud dun- son ex li-
taxat loqui ſciunt, quod legerint, & niſi col- De,
ligant, non ſpargunt. Hos metretas dixerim, SS
non fontes; qui vel in nuptis deficiunt im- rum, ſed
portunè. Puteus, inquam, ſit Concionator, non fami.
non Ciſterna. Ex ſe concipiat, quod loqua- liaritas
tur. Aperiet os ſuum in oratione, ait Eo- ire Ketn-
cleſiaſticus. Ex imis viſceribus effundi debent, H“D cclel.
quæ fundimus. Puteus aquæ vivæ ſit, ut 39.7.
ſemper abundet; non verò ſit Fons, qui ſem-
per & fluat, & pateat. Inter Fontem & Pu-

teum illud diſcriminis intercedit, quòd Fons

quidem omnibus ſcaturit, ſemper manat; fluit
ipſe, ſi non acceſleris; nihil, ut manare poſ-
ſit, exhauritur luti. Puteus verô ſtagnat »
non fluit; accedentes potat, non verò ex-
currit ad refugos ſui; habet aquam, ſed &
operculum habet; utque copioſiores & pu-
riores aquas exhibeat, effodi debet, & mul-
tum terræ ex illo extrahi. Intelligis, credo.
Volo in te perennare ſapientiam, ſed non per-
enniter fluere volo, ne loquendi prurigo ſit;,
quæ eſle debet docendi cupiditas. Porròô ſi
Puteus es, non huc illucque excurras, ut
alluas; ſed præſtolare, ut te conveniant, qui
ſitiunt. Porrô Puteus non eris, ſed Fons, ni-
ſi plurimum terræ ex te, & circa te effodi
patiare, ut videlicet nihil terrenum cupias:
alioquin, ſi aliquid concupieris, flues in mo-
rem fontis, & dicetur, Fons terram ſitit, Zelus .
quam ideò alluit, ut defluat. Si puteus es, H
interdum claudére. Et os ejus grandi lapide d,Coran.
elaudebatur. Claudéère, ſed lapide. Petra autem 4.
2 erat

100
erat Opriſtus. Nolo ſileas, ut ſtudeas, ut quieſ-
cas, Ut pluris flas, ſed ut ores, & Chriſto
vaces. Non ſtipulis, non fœno;, non plum-
bo, ſed ſolo debet lapide obſtrui os putei pro-
phetici. Quid, quod & in agro, non verô in
Montis vertice, vel in profundo vallium pu-
teus efle debet: ut ſcilicet ab omnibus con-
wefiri poſſis, ne jam difficilius Chriſti ſervu-
lum, quàm Provinciarum Dynaſtas alloqui li-
ceat. Greges quoque accubantes referuntur
juxta eum. Tves quoque greges ovium accu-

, bantes juxta eum. Nota, non concurſantes,
nimaru 8 . . .
: r d accu-
nihilqus. Don lac emittentes deſcribuntur, ſed aceu

rat. bantes. Plerique enim neſciunt proximorum
confeſſiones audire, quin eos vel emungant,
Zelus vel ipfis pro veredariis abutantur. Huc, il-
Animari lcque aſleclas ſuos ablegant; pro ſervulis ad

a⸗e quævis eis utuntur, & quorum manus ſibi
m, .: ſterileſcere ſentiunt, eorum fſœcundos eſſe co-

gunt vel pedes ad ſervitia. Liceat, quæſo,
ovibus propé puteum accubare. Abſit au-
tem , ut ſolam audiam Samaritanam juxta
puteum fabulari; quôdque dolendum, nec
de Chriſto, nec cum Chriſto. IIlud quoque
omitti non debet, quod Oves juxta puteum
accubabant. Non ſolas Aquilas, aut Leones,
coronata ſcilicet capita, Puteus explebat; ſed
ſi Rachelis, hoc eſt, Orationis es Puteus,
potabis & Oves. Ex cifterna Bethlehemitica
vix Davidi regnanti patera offerri potuit. Pu-
teus Rachelis oves potat. Oves, inquam, non
Ovem, imòô Ovium greges permultos: ne
fortè crederes tuo te wuneri feciſſe ſatis, ſi
ſelectas oviculas perpaucas adaquaveris. Tres
quoque greges ovium accubabant juxta eum. Si
liceat, dicam, quod ſentio. Oves audio, ſpe-
ctôque juxta puteum, non verò hædos, non
„ Urſos, non Leones. Timeo, ne rari ſint, qui
Zannia⸗ Rachelis putei vocari poſſint. Si enim te vide-
ſaculari- 10 frequenter conveniri à politicis, aſtrologis,
bas ni ambitioſis, cæteriſque profanis hominibus,
mia. profectèò conjiciam te non illum eſſe puteum,
propè quem, in typo Eccleſiæ & Chriſti, Ja-

ie cob Rachelem in corde deſpondit. Ad Chri-
zma- — 11: 6 6
an ſ ſtum acceſſere ſatellites, & reverſi ſunt præ-
rins ſit. dicatores; Samaritana acceſſit, & receſſit A-

Serietas. poſtola. Porrò greges accubabant juxta pu-
teum, nec tamen recludebatur ſtatim. O tfeli-
cem puteum Rachelis, ad quem greges con-
fluebant, & expectabant! Nunc verò Putei
accedunt ad oves. Quam probroſum, quod aà
Canfeſe- mulierculis Confeſſari domum evocentur. Sed
„g nen quam probroſius, ſi non advocati, ipſimet ul-
evocentur trò accurrant! Nimirum puteus ſitit. Sed &
in demos. Chriſtus, inquies, in domo viſus Phariſæi, &
Jairi. Sed rogatus. At Lachæus non eum invi-
taverat? Aio: verùm, ut eum videret, aſcendit
in ſycomorum. Permitto tibi, ut eorum domos
ſubeas, qui;, ut te conſulant, arbores conſcen-
dére. Hlud quoque animadvertas velim, Pu-

teum grandi lapide obfſtructum eſſe, & nihilo

Zelus mintus plurimes greges ad illum confluere, jux-
Animavs tâque eum conſidere. Noli dicere: Si fuero pau-
ſe in non le gravior tardior .
„ 0 gravior tardhörque, nec ſtatim effundar ad
vA H * Pr-, . —- . .
isas ni- Omnnes, fügabuntur à me Chriſti oviculæ. Imèò
mia cum ad te congregabuntur Si te, & os tuum Chri-
Iacnlari- ſtus lapis angularis occluſerit. Nicut vitta cocci-
bus. nea labia tua, & eloquiunm tuum dulce. Si vere-

Sanr. 4 (undiæ vinculo fuerint labiatua obligata, tunc
duleius reputabitur eloquium tuum. Si, inquam,
os tuum lhgetur, alligabis Primores, & Ohriſti
vinctus, ut Paulus, vincies exelutos. Sequitur:

Oliva

Nunquid noſtis Laban, ſilium Nachor!
Dixerunt, Novimus. Sanuſ-=ne eſt!
inquit. Valet, inquiunt.

Ita ad Paſtores loquitur Jacob. Modeſtiam Nobili,a

& oris, & cordis expende. Non ait, Noſtis La- i, .
. anda.
ban avunculum meum:? ſed filium Nachor, ne““

genus ſuum jactare videretur. Rurſus, non pe- Hamili-
tit, an dives ſit, an digmitate fulgeat, num pro- tas in lin-

le abundet, quàm pulchræ eſſent filiæ ejus: 56.
ſed an ſit incolumis. Illud ſciſcitatus eſt, quod san.
alienum erat ab ommi faſtu & inverecundia; parentü
quéôdque charitatem in affines maximè decet. amor, ſed
Sanuſ-ne eſt à Imòô Paraphraſtes Chaldæus le- zen eura
git: Nunquid Pax eſt ei? Quod ſanè Verbum/ ts opibas
ſollicitum indicat fuiſſe ſenétum Adoleſcen-Tamh.
termm de una in familia Charitate. Ac ſi dice- Unio.
ret. Pax-ne eſt ei, ne fortè, qui propter odium
fratris exulo à domo Patris, in domo Avuncu-
li rixas offendam? Si Pax eſt in domo ejus, non
exulo. Quid, quod non de uxore, non de fi- Caſtiias:
liabus ejus ſciſcitari auſus eſt, an valerent, ſed Familia-
de uno quæſivit Laban, an ſanus eſſet. Nimi- „d1 *
rum Adoleſcentis pudor contaminari timuit, ſi wu.
vel nominaſſet fœminas. Adhuc loquebatur, & Zelus
ecce Rachel veniebat cum ovibus Patris ſui: Animaru
Nam gregem ipſa paſcebat. Vides, quà ratio- set Ora-
ne ductando gregi non Lia, ſed Rachel præſi- tone.
citur. Niſi fallor, docemur aptiores eos eſle Saperior
dminiſtrationi ovium Chriſti, quos Oratio e- Orationi
levat ad ſuperna, quam quos Actio ad huma- vacer.
na deturbat. Ideò Dominus, priuſquam Petro
diceret; Paſce o*“ meas, ter eum de amore joan. 21.⸗
interrogat: quòͤd videlicet eos maximé Ovium 17.
Præfectura deceat, quos amor abſorbet. Da-
vid certè elongabat fugiens, ut feliciùs regno
præeſſet. Moyſes in cremo Dux populi inau-
guratur inter viſiones. Et ideò fortè Saul in-
feliciter præfuit Iſraeli, quia non à Contem-
platione, ſed ab Actione eveckus eſt ad coro-
nam. Virgam vigilantem Jeremias ſuſpexit.
Non dezxtera Aclionis, ſed Contemplationis
oculus ſceptro affixus eſt; ut Eccleſiarum Prin-
cipes, non tam agendo, quaàm meditando fe-
liciter ſe noverint regnaturos. Certè Animalia
ſancta, quæ Dei ſedem circumſtant, non ma-
nibus, ſed oculis plena eſſe didicimus ex Joan-
ne. Ibi en'm fauſtiſſimè vel Agnus occiſus reg-
nat, ubi & pauciores proſtant ad agendum ma-
nus, & innumeri ſubſunt oculi ad diſpicien-
dum, & contemplandum. Et ecce Kachel ve-
n ebat cum ovibus Patris ſui. Una Rachel gre- Zelus
gem paſcit non ſibi, ſed Patri. Rari planè se,ri
ſunt, qui non ſuum eſſe velint gregem, quem ſres af
paverint. Sic Lia cùm peperiſſet Ruben, ſta- ſe-las, non
tim de ſe meminit, non de viro: Nunc ama- ſibi, ſed

bit me, inquit, vir meus. Non illum Patris, Jocietati
2

& labores ſolaturum, & levaturum ſenectam, aggluti-
& genus propagaturum cogitavit;, ſed, ama- Wanth,
bor nunc, inquit. Res ſuas, ſuâſque rationes &c. Sedi
expendit, viri immemor. Planè arduum eſt, Apoſtoli-
gregem Patri enutrire. Quam cum vidiſſet Ju- e, non ſi-
cob, & ſciret conſobrinam ſuam, ovéſque La- * .
ban avinculi ſui: amovit lapidem, quo pu- Veriafe⸗
teus claudebatur. Et adaquato grege, oſculatus ſica n-
eſt eam: & elevatdâ voce, Nevit. Et indicavit ei, riſaidtio.
quod frater eſet Patris ſui, & ſilius Rebeccæ: at
illa feſtinans nunciavit Patri ſuo. Quantus pu-
dor in Sponſo, & quantus in pudore Amor,
& quanta cum amore Prudentia! Cùm ſancto
. Jacob

1

ℳ/
. 6
Ulut t
70 1
uli
ihir
ℳ .
1

1

1
1

E£

lulr
Itnt
Mn
“
1
Ciſttut
1
eihni r.
ſen
ß-

Ulir 0
ſ A⸗ Il
gibr che
n. 3
Ee
d
I

e.
in
1n ſr Ot
e in

d
Pe

nar
iſie⸗
lum. e
ſine
bn. et
ſie zu⸗ te
in, pe
n d

mig.
Cr. ce⸗
Aun
ſin
uuni
lienis lec
ſlja.„
u ten

in⸗ ux
tne eſt,
eſt
liien
Nli.
. dul
1i, Cr
orne Wu
ſ De
like .
K l
teie tn
lrd i
lnt Cl
iike Ul
bde
SrNe
in Nt

Niiteu
dan 2.
danit

Nomil.
las inli
u.
Arnit
tis.
zzentz
anmn ſ1
et
And
einin

Vri
1

(Caſi
Finiis
rtutn
nuleri.
1 a.
Zlet
Arimul
. Get 074
tne.
⸗

l uneit
. Oatiin

. ait

.
10
1e in 1n
n 7.
1.

1o

Ie- D
Avinii
ane Aen
lenn ſuubt⸗
ler lon
, 9
na- , 4
ſotietitt

r Ne

nes e
eſt, 4 9 .
N. nm
zont
n,
Fieli

in Cap. X XIX. Geneſis.

Modeſtia Jacob dixiſſent Paſtores: Et &ο Rachel felia
Caſti- ejus venit cum grege ſto. Non accurrit in oc-
curſum ejus, ſed ſubſttit, & præſtolatus eam
Urbani- eſt juxta puteum. Quam nec ſalutavit adve-
ates nen nientem, nec affatus eſt: ſed ori parcens, &
Iini Cha- dexteræ non parcens, urbanitatum parcus,
giees;, & officiorum prodigus, verba in opera com-
mmutans, amovit lapidem, & gregem ada-
ꝗquavit. Docuit procul dubio amorem non ver-
borum concinnitate, ſed rerum geſtarum me-
tiendum eſſe ſolertiä. Quid, quod non con-
ſilio deſponſandi eam adveniſſe nunciavit, ſed
tantùm hlium ſe eſſe Rebeccæ conteſtatus eſt:
maluitque, ut abundantiùs pudcri conſulere-
tur, ſe Patris ejus fratrem dicere, quàm con-
ſobrinum ſuum. Et indicavit ei, quod frater
Familis- eſſet Patris ſui. At, inquics, cur ſubtices oſcu-

146.

iitas wu ſum? Fateor, oſculatus eſt eamh. Verùm, qua-

ieram re tu lachrvmas non memoras ofſculis permmix-

tas? Non dedecent oſcula, quæ fletibus tem-
perantur. Planè nullæ in oſculo ſordes, ubi
lachrymarum latex exundat. At illa feſtinans
Caſtitas, nunciavit Patri ſug. Mira Caſtitas in Virgi-
ne, quæ oſculis excepta à Jacob, non fſubſti-
tit cum eo, non diù nugata eſt, ſed ad Pa-
Orationis trem ſtatim accurrit. Porrò Rachelis Mater

Jontes nulla memoratur, ſed Pater tantum. Videli-
Mortifi-

atie, & Cet non blanditiis, non lacte, non nænmiis, ſed

oOtedien- Obedientià nutritur, & adoleſcit Contempla-
tia, at- tiO. Mater lactat, Pater imperat: ideéque Ra-
"e Ca- chelis tantum Pater memoratur. Quis veròô
Fitai. Contemplationis Pater eſi? Laban. Qui qui-
dem Albus, ſeu Candidus ſonat. Non enim
aliunde promanat Oratio, quàm ex Pudore.
Ideò Eſaias Prius naſciturum in eremo lilium
Prædicit, eôque transferendum decorem Car-
meli, & tum ſubdit, viſionem eis reſerandam
Efa. 3. 1. divinitatis. Et foorebit quaſi lilium. ITpſi vi-
debunt gloriam Domini, & decorem Dei noſri.
Oratio Quis verò non ſtupeat, quod Rachelis non
non refu. Oortus, non conceptus, non infantia deſcribi-
ga labe- tur: verùm;, ubi eam primùm videmus, la-
S bores, curâque gregis memorantur. Neſcit cre-
pundia atque vagitus Contemplatio; ſtatim ac
nata eſt, adulta eſt; & niſi laboret, gregém-
Caſtitas que ducat, Rachel non eſt. Et ecce Rachel
Cen em- veniebat cum ovibus Patris ſui, Labani videl-
or- cet, quem diximus idem eſſe, ac Candidum.
,e „s- Etenim hos pavit greges Contemplatio, nem-
iitur. pPe pudori militantes, & Candori oppigneratos.

Oratio Sciant proinde nec Racheles eſſe eas mentes,
Vera cu-

Hud,f. Candoris gregem ab alio duci poſſe, quàm
samn à Rachele: Quæ ſanè oves ſuas ad puteum

maximè, aquarum viventium trahit; qui Puteus ſtatim
Seientia recluditur, ubi adfuerit ſuo cum grege Con-
Tat Ora- templatio. Did conſtiterant Paſtores ovéſque
Sasg Juxta puteum: ſed lapis revolutus tunc ſolum
Seripturæ eſt, cum Rachel advemit. Ergo Labani, id
tulens eſt Candoris Grex à Contemplatione ducta-
Orazione tur, & ad Puteum duci debet Scripturarum;
eclrat. qui quidem Puteus tunc aperitur, & patet,
Leai Cùm Jacob, 8S& Rachel, hoc eſt, cùm Vitio-
Saera ne- Tum ſupplantatio, & divinorum Contemplatio
ceſaria Pacis oſculo fœderantur. Amovit lapidem quo
H latus eſt eam. &, elevatâ voce, fevit. Nota;
& Concis Prius gregem potat, & deinde Rachelem of-
ex Morti- culatur. Nimirum zelus animarum Contem-
Feazione Plationis pronubus: & tum maximè Rachelis
PTeſionâ, promereris complexus, cuùm Oves labore tuo
,2 Potatæ fuerint. Quid verè eſt, quod, poſt
5 Ethicæ Tom. I.

tu, domi, tanquam Matrona, reſidet Lia; &

quæ aliud ducunt pecus, quam Labani. Nec

Caſtita- Puteus laudebatur; &, adaquato grege oſcu-

10I

oſculum Rachelis, fletus exundat? Planè ærum- Zelus
2
nas noſtras una nos docet æternarum rerum Animaz-

Meditatio. Et tunc flemus uberins, cùm nos ern b ris
cognatos illi recordamur. Dum enim recorda- e.
mur in paradiſo uno editos partu Contempla-
tionem & Hominem, temperare nobis ſanè
non poſſumus „ quin ubertim lachrymemur .
quèòd Rachelem ſororem noſtram nonnilſi diuti-
nâ peregrinatione, & exulando à carne & ſan-
guine complecti poſſimus. Mirari verò quis
latis poteſt, in una eadémque Labani domo &
Rachelem naſci, & Idola adorari? Nimirum Cortem-
& ij, qui Contemplationi vacant, habent ido blativi
la ſua, ſed aurea, & quæ facilè tegi poſſint. Conſcien
Non initiantur Beelphegor, nec Dagomi litant, 4,, S&
qui orant: non tamen ſimulachrußis ſuis carent, Correr.
& quidem aureis, hoc eſt, charioribus. IIlud ione ſe
Præterea ſciant, qui Contemplatione fruuntur, ſeiant de-
eodem ſub tecto Rachelem Liâmque adole- digere.
viſſe, nec alterâ caruiſſe, qui alteram habuit ſas ala⸗
ſeu vir, ſeu Pater. Enimverò raròô non cali- Aieeli.
gant, qui altiora ſcrutantur. Ubi Rachel, ibi Se entis
Lia: & ubi Rachel conſidet, Idola latent. Nam & CGon-
gregem ipfſa paſcebat. Quænam ipſa? Rachel. emplatio

1; . 4 egent di-
O portentum! Lippa oculis, & indecora vul zeng

. t Lia; & 11ed Con-
Rachel decora facie, ſacramento ſui nominis ſcientiam

longè formoſior ablegatur ad pecudes. Cur? aperiant;
Quia illa natu maxima, hæc verò minima. Ita- & Corre-

Oratio.

ne? En quèò recidimus, ſi annos filiorum ſup- Sue za-
putamus, non merita. tientes.
Filiorum
Qui cùm audiſſet veniſſe Jacob flium ſo- Educatio.

. „ . . . WTtas non
rotis ſuæ, cucurrit obviam ei: Con- Mmias, dan-

plexuſque eum, & in oſeula ruens, sa.
duæxit in domum ſuam: auditis autem
cauſis iinetis, Reſpondit: Os meum
es, & aro mea.

Nota: Cùm audiſſet Laban ſororis adve- Ppasenies
niſſe filium, non priùs edoceri voluit cauſas colendi
itineris, cur, & quo modo à Patre ad ſe ve- etiam
nerit, ſed prius occurrit illi, oſculatur, domum Pauperes.
ducit, & deinde de cauſis itineris percontatur.
Diſcant Hoſpitalitatem Superiores ſi non ab
Abraham, certè à Laban. Sororis, imò Reli-
gionis filius eſt? Hoc ſatis eſt ad oſculum Pa-
cis. Inducatur in domum, ac deinde, ſi quid
ſuſpicaris, interroga. Probem verò, an impro-
bem Labani profuſas in Nepotem blanditias,
neſcio. Magna ſanè pietas, adoleſcentem inco-
mitatum, ſine famulo, ſine equo, & fortè ſi-
ne pera, qui præ egeſtate ſaxum capiti dormi-
turus ſuppoſuerat, non deſpicere, non faſtidire,
non domi præſtolari, ſed ſtatim ad eum accur-
rere, complexuque, oſculo & domo dignari.
Spectent ruſticitatem & faſtum ſuum in Laba-
ni humanitate ij, qui os ex oſſe ſuorum fateri
erubeſcunt, quoſcunque purpura & faſces non
circundant. Quanquam;, ut verum fatear, tam
profuſus in carnem & ſanguinem amor mihi
non omninò probatur. Juvenis procul errans
à Patre, ſolus, luriduſque, non ſtatim admit-
ti debuit in domum. Fortè ejectus à Patre eſt.
Sed nimirum Os & caro eſt; hôcque tantum
ſufficit, imò hoc ſolùm ſufficit. Qui, cum au- parentet,
diſſet veniſſe Jacob filium Sororis ſuxæ, cucurrit. G&c. non
Vide, ut nihil attenderit in Juvene, miſi affi- nimianm
nitatem. Non ob modeſtiam in juvene eximiam, mandi⸗
non ob ſpectatum cœlum, ſed hoc fortè non
ſoivit, ſcivit certè & benedictione ipſum im-
I 3 Par-

102
partitum, Meſſiæque naſcituri renunciatum
proavum, ſcivit ab eo amotum lapidem ab ore
putei, ſcivit peregrinum, defatigatum, & fortè
jejunum; nihilo minas nihil horum attendit in
Hoſpite, ſed hoc tantùm eum in occurſum il-
Dignitas lius extimulavit, quòd filius Sororis eſſet. O
ob meri- Caro & ſanguis, quæ Petro non revelaſti, uti-
za, non ob nam ſaccelloribn Petri non reveles, quod Pa-

Wyie ter coœleſtis non revelavit! Hoc planè olim in
Eccleſia lugeri debuit, quod in Labano impro-
bamus. Filius Sororis eſt. Sufficit. Eſau odit,
Benedictione inauguratus eſt, cœlum vidit, lo-
cutus cum Deo eſt, Puteum recluſit, diù pe-
Parenii regrinatus eſt, hæc mimmi fiunt. Et in oſcula
oblivio, ens, duxit in domum ſitam. Quis non fateatur
Jad nos in Labano fictos & incruſtatos Cognatorum

non amét. amores adumbrari? Quàm ſplendidi amplexus!
quàm dulcia oſculal quàm magnifica verba!
Cæterùm, ubi in domum deveneris, jejunas.
Coenfiden Quid enim peregrino appoſitum eſt? frigidum
ia in ho- illud pulpamentum, Os meum es, & caro mea.

inibus. .. . .
7. ta, Sanè in toto epulo nihil viſum eſt;, niſi Os
unum. Nuſquam vitulus ſaginatus, nuſquam

smmage.
7e. ſimnila „ nuſquam cum melle lac. Bona verba,
pro menſis ſunt, in domo Laban. Coœnatum
ſatis apud ſe credit Nepotem, oſculis comple-
Xuque dignatum. Haud ita Joſeph in Ægy pto
fratres excepit. Duriori eos accepit vultu,
ſed lauto opiparôque convivio refecit. Os meum
es. O epulum ſumptuoſum! Si verbis alere-
mur, nuſquam ſplendidius cœnaſſet Jacob. Sic
Aula ad ſe venientes complexuum, oſculorum,
& verborum lautiſſimo, ſed inaniſſimo non
excipit, ſed conficit, deluditque apparatu. Præ-
ter verba apponitur mhil. Imò ſub honorifi-
ca ſpecie mercedis & premii jugé laborique
graviſſimo ſubjicit. Et poſtquam impleti ſunt
dies menſis unius, dixit ei: Num, quia frater
meus es, gratis ſervies mibi? Die, quid mer-
cedis accipias? Quàm ferax foliorum eſt La-
arentâ ban, fructuum verò quàm infœcundus! Creſ-
amor non cunt amoris vocabula; ſed dum ex nepote fra-
wverus, ter ſalutatur, ad ſervitutem traducitur. Num
gratis ſervies? Diſpereas fanaticum caput. Ec-
quando ad te venit adoleſcens, ut tibi ſerviret?
Ad ſponſam, & non ad ſervitutem tranſiniſ-
ſus eſff. Tu verò, cur de Mercede loqueris
cum nepote, quo cum agendum eſſet de hære-
ditate?

Diwit Laban: (Jacob ſcilicet) Da mihi
uworem meam, quia jam tempus im-
pletum eſt, ut ingrediar ad illam. Qui
vocatis multis amicorum turbis ad
convivium, fecit nuptias.

Anla.

Conßden- Nec Labani ingratitudinem, nec Jacobi pu-
tia in ho- dicitiam ſatis mirari queo. Ille, nec poſt ſep-
minibis- tem elapſos annos, de pacta mercede cogitat,
& moneri debet condictum eſſe tempus im-

Mae. pletum. Hic, cùm tanto æſtuaret Rachelis
Pa en deſiderio, nec eam alloquutus dicitur vel ſe-

Caſita- Wmel intra ſeptenmuum, cùm tamen non late-
ze. ret illa, ſed gregem ductaret, ut vidimus:
Familia- Nam gregem ipſa paſcebat. Totumque imple-
enn . ri tempus patitur, antequam eam petat. Quaàm
zus. verò ſubdolus Laban, qui, convocatis tur-
Pparenzes bis nuptias parat, imò apparat in nuptiis do-
& Cog- Ios. Qui, vocatis multis amicorum turbis ad
nati pra- convivium, fecit nuptias. Nullum audio evo-
ferendi catum cognatorum, & turbas amicorum per=

agmicis.

Oliva

multas ſpecto in convivio. Hoc ſanè probrum
non rarò contingit. Amicorum greges alimus,
& cognatos negligimus. Sed quales amici,
qui & turba ſunt, & tantùm in conwivio ſpe-
Gtantur? Cùm tot videas aſſidere Labano in Amici
convivio, nullum ex eis comitem ſpectabis La- Kodi.
ban, cùm Idola & opes ſuas requiret. Sequi-
tur. Et veſpere Liam filiam ſuam introduxit ad
eum, dans ancillam filiæ Zelpham nomine. Ita Electio
decipitur, qui non ſibi, ſed alii permittit eam Katu⸗
introduci ad ſe, cum qua jungatur. Mihi cre- Probtis
de, ſi Labano rem tantam commiſeris, in- mis bel
venies manè Liam eſſe, quam Rachelem veſ- aliu, ſed
pere exiſtimaſti. O cæcutientem voluptatem, 4 nobis
imô & excæcantem! Dum Lia fruitur, Ra- Raten-
chel creditur; nec vox dolum;, nec ſpecies da.
detegit. Uſque adeò totum abſorbet pectus
illecebra, ut nec tantum diſcrimen cognoſ-
catur. Oculatior cæcitas, quam voluptas: Luxnris.
caligans enim Iſaac Jacobum, ſi non attac-
tu, voce ſaltem dignovit ab Eſaü: oculatus
verò Jacob Liam, à Rachele non diſtinxit,
quanquam totam noctem cum ea dormierit.
Quid ergo præſtabit luxuria, ſi Matrimonium
excæcat? Quaàm miſerè decipiemur in ſcor-
tis, ſi erratur in deſponſatis? Verùm quo ar-
tificio ſubſtituit Laban pro Rachele Lippam?
Audi. Dans ancillam filie, Zelpham nomine.
Zelpha, vocatur, diſtillatio oris. En quà Conſilia-
ratione fallatur infeliæ Jacob. O quaàm fre- ii impis
quenter doli hujus ſcena recluditur! ut Lia “ Porae
pro Rachele deligatur, una Zelpha perorat. Jucentes;,
Nimirum non verborum torrente, ſed quaſi vela Fer-
aliud agendo, & ſtillando, paulatim ita pro- vore, CO⸗
ficiunt peſſimi ſuaſores, ut pro Rachele com- raioriſ-
plecti nos cogant Lippientem; cujus fraudis 772 A.
non agnoſcimus technas, niſi manè cum ſur-
gimus, & ab illius amplexu divelkhmur. O
oris diſtillatio, quæ guttatim fluis, ſed petras
excavas! Væ nobis, cùm in hujuſmodi inci-
derimus ſtillas. Ita ab eis dementabimur, ut
non modo Rachelem deſeramus, quam ſolam
pulchram novimus; ſed, quod deterius eſt,
juncti Liæ, frui nos cenſeamus optatis Rache-
lis complexibus. Ubique Deo ſervitur. Tum yiiia pal-
in aula, tum in clauſtro Deo frui licet. Ca- liata.
rolus non cucullatus, ſed purpuratus Antomios
æquavit. Non excalceatus, ſed infulatus Am- Vocaiis
broſius fidem propagavit. Ludovicus & Gal- Breis-
lis imperavit, & ſibi, non fune cinctus, ſed
coronâ. Tu verò, qui jam Chriſto nomen de-
diſti, ſcias quicquid pro Deo agitur, Oratio-
nem meritò reputari. Planè Oris iſthæc diſtil-
latio Arces quatit, & plus timendum eſt à
ſtillis, quaàm ab eluvione. Quid multis? copu-
lamur Liæ, & Rachelem jactamus, nec niſi
poſt noctem hujus vitæ, deluſos nos intelligi-
mus à Lelpha. Hebdomadà tranſactà Rkachel du-
xit uxorem. Tunc non fallimur, cùm nos uxo-
rem ducimus, non autem eam introduci expec-
tamus ad nos. Lia introducitur, Rachel ducitur.
Cui Pater ſervam Balam tradiderat. Non deeſt
Racheli ſerva. Sed qualis ancilla, Deus immor-
talis! Bala exponitur Inveterata, & Turbata-
Eſaias ut vidit Dominum, pollutum ſe labiis Orationi
conteſtatur, & Væ ſibi clamat. En quo modo fontes.
Contemplatio parit turbationem. Et ipſa Rachel Cap.s. ·
peperit Benom, id eſt, dolorem. Nimirum
Turbatio Contemplationi ſubſervit, ſive quòd
Tribulatio atque Tentatio ad Deum nos ma- Tentatie
ximè ducant, ſeu quòd deeſſe non poſſit Con- Agzsw

templationi Turbatio, cùm tentationes eos bPerfestien.

potiſſi- 15.

lin 4
Niler i
nit he
Nℳfn
himt,
ncli
rn
us l.
iinn i
Allii
tinif
umnie
(o
ſa
nit
ſe
I
NEr
inu che

unb zel
uate .

iilnf.
inze il
de
ſunlg tat
Rolr. P
ni⸗

u. che
leetien lihy
in n
Elzn del
ſuin

enez. y.
1

ui⸗
ß
1 e⸗
ain Fn
Een. At.
ud A
ſiz. D
ie
ai,
ſn
kol
lle
on

1 Nl,
m ain
. Pnri
. tn .
1 nieut
ali ,
n
r Haten
ies
n
0.
8: Lurrie
⸗
et,
hun
.
A-
n!
Bine.
Enſiu
ſe- nüinßt
„Me.
tin
e gutentn
lull mlan
lior unn,
n⸗ faliny⸗
Atfek
i.
ſor.
1 0
Nru
Uk⸗
1 ut
Gen
ck,

lche⸗

Tun mieke

Cr lins.

tne
⸗ Ntſi⸗

4 Se
11
ence⸗
Nth-
,
1!
hl.
e
eligr
d
.
ener⸗
lvctt
nce
Gmnor.
at-
lii oi⸗

Huchel
nn
d
Iuntn

8
. ſ
CH

,

Gel⸗

potiſſimum invadant, qui Orationi vacant.
Cognitio Adde, non immeritò Rachelis ancillam Tur-
Ptecc, & trepidare ſoleat, qui Dei pulchritudinem
Cegvitio- diligentius contuetur. Quare, cùm videris ple-
ne Dej. roſque tranquillitate frui inuſitatà, noveris eos
Tmer ſſe; æ& illi adhæret
Pei per- à Rachele procul eſſe; nam qu 5
fedorum Bala eſt, id eſt, Turbata. Hinc eſt, quod A-
ℳ. braham tunc ſe cinerem eſſe intellexit, tunc ſe
ipſum exhorruit, cùm Dei vultum contempla-
esaez: tus eſt. Sequitur. Tandémque potitus optatis nu-
slas

Dignita- . lii. is. E ſi ſt du-
ecli- apud eum ſeptem a is amis. Ergo ſi, po
ze⸗ ie⸗ cGtam Rachelem, Liam ipſi poſthabuit, faten-

adpeſu- dum eſt antequam eam duceret, Rachelis amo-
rus, licèe ri amorem Liæ antelatum. Sanè niſi ardentius
Midr e- Liam adamaviſſet, non diceretur, quod ab ea
asdbaſe- nocte, quâ duxit Rachelem, ipſam ſorori præ-
rit. tulerit. O prodigium! Septem integros annos
pro Rachele ſervierat Jacob, eam oſculatus fue-
rat cum lachrymis prope puteum, unam il-
lam cogitabat toto ſeptennio, conqueſtus acri-
ter eſt, quod pro ipſa ſororem ad ſe introdu-
xiſſent: nihilo minùs hebdomada una amorem
Confden. ad Liam tranſtulit, & penè Rachelis memo-
sia in ho- riam in corde Jacob Lia obliteravit. Imple
wi⸗ hebdomadain dierum hujus copulæ. Et hbebdoma-
zroepiores, dà tranſactdà Rachel duxit uxorem. Vides, quo-
sidemela- Modo à rerum uſu Cor invadatur. Quanquam
riores. Rachelem ſeptennium integrum expetieris, ſi
Rex non Liæ junctus fueris, intra dies octo ſororis obli-
raſerat viſceris. In Aſſueri pectore Eſther amorem
alßee, Vaſthi conſopivi 6
worerant; pivit. Joleph Ægypto ita adhæ-
recentio- ſit, ut nec in ſolio conſidens de Meſopotamia
nes. cogitaverit, nec ad Patrem qui eum certiorem
faceret de ſua vita ſuiſque forturmis, tranſmiſe-
rit vel vernulam. Niſi ad ipſum fratres acceſſiſ-
ſent, nunquam ipſe Patrem accerſiviſſet. Filii
Iſraël quoties regreſſi ſunt corde in Ægyptum,
quam, licèt infenſiſſimam, ſupra patriam dile-
xere? Cave proinde ne Liam experiare pro Ra-

Orationis chel; nam ita ipſi adhærebis, ut, niſi hanc du-

donum, & xeris, ſingularius ſis amaturus, eâ quam duxi-
n ſti. Denique „nonniſi ductà Rachele, tempe-
sism aen Tantius Liam diligere coœpit, quam ante octi-
modè a duum nunquam dilexerat. Tandem potitus op-
ſequenda, tatis nuptiis, amorem ſequentis priori prætulit.
Vs & er- Ergo, ſi poſt nuptias prætulit, ante nuptias
vende Charior fuit Lia, quàm Rachel. Jerviens apud

Sie tiam um ſeptem aliis annis. Vide, quo modo non ſo-

Dignitas lùm ante, ſed etiam poſt nuptias cum Rachele

& Regum deſudandum ſit. Enimverò non minus laboris

Tar exhauriendum eſt, ut Contemplationis donum
agtan⸗ conſequare, quàm ut conſerves, & tuearis.

aſſecatis, .Z
rns » Videns autem Dominus, quòd deſpiceret

zantibus. . . .
Liam, aperuit vulvam ejus, ſorore
ſKſerili permanente. H
Gratiæzæ Vide ex Theſauro Domini bona promana-

neeeſites, re, non verò incommoda. Sanè parientem vul-
Pradeſti-

natio non . . . . .
debéet e. Xit. Hæc permanet in ſua infocunditate, illa

probos ad ad foœcunditatem promovetur. Noli ergo de

uerimo- Deo conqueri, ſi infœcundus es. Qui verò pa-

Rer exei⸗ rit „non ſibi, ſed Domino ſœcunditatem ad-
ſcribat. A Deo pertractus eſt Judas ad Apo-

ſtolatum, ad laqueum verò ipſe ſe urſit. Ex-

ultet in Domino Lia ; ſed de Domino Rachel
non conqueratur.

batam dici, eò quòd is præcipuè conturbari;

ptiis, amorem ſequentis priori prætulit, ſerviens

vam Deus aperuit, non item ſterilem obſtru-

in Cap. XXIX. Geneſis. 10 3

Videns autem Dominus, quòd deſpiceret
Liam, aperuit vulvam ejus, ſorore
ſterili permanente.

O Nos felices, cum deſpicimur! Et granum
frumenti, cùm ſepelitur, revireſcit in ſpicam.
Certè Joſeph, cùm vincitur, coronatur. Non Talenta
ergo ægrè feras, ſi te deſpicit Jacob, nam lateant.
Deus reſpicit: & ideô paris, quia peris. Tum ligioni
nitidius germinat Arbor, cùm putidiùs ſterco- munia
ratur. Granum, inquam, humi defoſſum vi= viliora-
ret, & multiplex pullulat; at enſis qui fulget, Superior
fulgurâque Solis inſtar ejaculatur, ſi terræ in- n1
foditur, rubigine deformatur, & exeditur. Imò .
Grana quoque, ſi vis illa ſeminalis præcidatur,
uti à formicis præciditur, non germinant. Sic A Supe-
pleriſque Tribulatio, & Humiliatio prodeſt, uz: ken
pleriſque nocet. Illud autem advertas velim, Sligi⸗
à Lia Dominum non invocatum, & ei nihilo

minus ſuccurriſſe. Placet Domini providentia;

quæ afflictam orantémque Annam foœcunda-
vit, quæ plorantem exaudivit. Sed plus eam See
miror, cùm non clamantem Liam reſpicit cante⸗ a.
& pro oratione habet anguſtias ejus. Nolo gint.
peregrinationes, lachrymas, & vota præſto-
leris. Exaudiatur David inclamans de profun-
dis: exaudiatur Anna ſubclamans vix ore di-
ducéto: Suſanna audiatur, compreſſis labiis,
ſolo corde proclamans: ſed & Lia ad Domi-
num non confugiens extrahetur & fovea. Et 6
. . Confiden-
quando Annam Liæ contulimus, libet exqui- 12a 2 ho-
rere, cur tantas poſt lachrymas Anna conce- miniltus.
perit, Lià abſque lachrymis & precibus pre- Proteczo-
gnante. IIla certè ſanctior, quam iſta. Sed il- riéas de-
la amabatur ab Elcana, hæc a Jacob deſpicie- St,4.
batur. Viro exoſam ocyùs Deus fœcundavit, geniur.
quaàm ſanctam. Uſque adeò nihil potentius ad Homines
Dei dona demerenda excogitari poteſt, quàm von ti-
odium hominum, propinquorum præſertim. endi.
Cùm è contrario, quæ magis diliguntur à vi- rzman
ris, quanquam meliores, à Domino deſerun- Confiden-
tur. Anna, dum gratior eſt viro quam Phe- sia in
nenna, vix Samuelem jejunando concipit. Ra- Deum.
cheli unus obfuit viri amor. Verùm ne Liam Homini-
præ Anna tibi ſequendam duceres, quæ non , Piace-
orando exaudita eſt, memento ſolà Dei be- 4 Supe-
nignitate fœcundatam Liam Rubenumque pe- riore dile-
periſſé, ex Anna verô lachrymante & jeju- &i negli-
na prodiiſſe Samuelem. Uſque adeò nec Dei Saαur 4
dona ſine Oratione & lachrymis interdum Snaeis
proſunt. Si non ores, fœcundaberis, ſed pa- coperan-
ries Ruben, principium doloris tui, & pater- dum.
ni thori violatorem. Time ſcientiam, time Talenta
eloquentiam, time prophetiam, vel à Deo ſine Spiri-

172. .— . tu.
exhibitas, ſine Oratione. Paries dedecus, & Sgzentia

Supe rior

Xιrumnas tuas. eget Ora⸗
tione.
. ⸗ ⸗ Ir. Oratào
Quæ conceptum genuit filium, vocavit eraci

que nomen ejus Ruben, dicens: Vi-ia
dii Dominus humiliationem meam,
nunc amabit me vir meus.

Quam ſapienter incepit, ſed quàm inſipien-
ter deſivit! Deus vidit: nunc amabor. Fa- Iarnan;
tetur beneficium, nec de hoſtia cogitat, non „““
Deo filium devovet, non Deo gratias agit:.
non vel cœlum fſuſpicit. Statim res ſuas at-
tendit. Margaritum verò elucet in cœno. Ut
enim Liam improbo immemorem Domini⸗
4

Ratione: & memorem ſui; ita in votis modeſtam non
private. poſſim non laudare. Etenim cùm deſpiceretur
Si trter a Jacob, non eum ideò deſpexit ſed virum
ic, v„ ſuum appellat. Dicere potuifſet, ille amabit,
nos dili- Vel, Jacob amabit me; verùm marito imme-
at. renti, & peſſimè de ſe merito Viri titulum
Matrimo, reſervavit. Quid, quod non præferri ſorori,
peze anet non gernimis ornari expetiit, ſed duntaxat à
colerdi, V 1O amari optavit. Nec dixit, jam foœcundi-
& sapes tatis arrham teneo. Quæ primum peperi, alios
viores ko- Pariam. Non ſterili Racheli inſultavit. Duo
nerandi, hæc tantum protulit: Deus vidit, & , vir

etiamß amabit. Porrò alium, & deinde tertium ge-
05 X . . 5 .J „ . 5 4.
creziar., Huit filium, nunquam niſi ſui & votorum ſuo-
* . . . . .
rum memor: Audivit me Dominus haberi con-
Inientio témptui... Copulabitur mihi maritus mens... De-
reda. nique, ut Scriptura ait. Quartéô concepit, &
peperit ſilium, & ait. Mod confitebor Domi-
vocati no Er ob bhoe vocavit eum Judam: ceſſavitqite
arens ; . 1
Ri e parere. Intellexit tandem, quid agere deberet.
1110 . . . . . .
Faagasio. Suæ calamitatis, & voti ſui omnino immemor,

Dei laus, unius Dei laudem, & confeſſionem meditata.
ſeu Gra- Ideôque Dominus, huic potiſſimum imperii
tiarum ſceptrum deſtinavit, & ex eo naſci voluit ſe-
asio. cundum carnem. Quam ſatius eſt in filis Dei
gloriam cogitare, quàm noſtra commoda! Ex
Ruben, in quo fundamenta jacta credidit for-
tunæ ſuæ, ſolum dedecus, & luctum traxit.
Ex Juda, à quo ſperavit mhil, & Dei tan-
tummodo laudem excogitavit profecturam,
emerſere diademata, purpuræ, triumphi. UK-
que adeò is, quem uni Deo litas filium tibi
proderit; & ex quo ſperas nihil, mihil non ſpe-
randum ab illo eſt. Concludamus omnia, re-
petendo, quæ Lia protulit in fœtu primoge-
niti. Vidit Dom'nus humilitatem meanz, nunc
Intentio amabit me vir meus. Sed decepta eſt: Nec ip-
prava. ſa idcircò dilecta eſt, nec Ruben effugit pro-

Sae⸗ „brum proditoris, injurid paterni thori. Cave;,
ni! que- né in ſœtu tuo ſperes finiendam humiliatio-

v«M. nem tuam, & plauſus inchoandos. Nolo di-
cas, quandoquidem Deus fœcundat os meum,
& Societas per me filios acquirit, diligar à
Præfectis meis, plurimi fiam àa ſociis. Hæc
non effutias. Nam, ſi ita locutus fueris, vi-
peram concipies, quæ, te lacerando, naſce-
tur. Sed cur ceſſavit parere, poſtquam Judam

peperit;, qui Confeſſio, ſen Laus Domini di-

citur? Et ait: Mods confitebor Domino: & ob
poc vocavit eum, Judam : ceſſavitque parere.
gecleſis. In ſimphicitate mea ſenſum tibi meum depro-
ſticorum mam? Ideò ceſſavit parere; quia, qui Domi-
horus. no ritè confiteri & pſallere cupit, non debet
Offeinm aliquid aut ſperare, aut agere. Deſinat con-
divinum. cipere & parere quiſquis Domino ſtatuit con-
fteri. In Clerum adlectus es? Spem abjice,
& Choro affigere. Reſiſte, ubi conquiefcis.
Quæ Judam peperit, non ultra parturit. Ideò
ſuper flumina Babylonis organa ſuſpenduntur
à fllis Ifrasl. Ubi enim flumina humanæ
ſpei ad ampliora decurrunt, maréque ſitiunt,
aut omnino non camtur, aut malè canitur.
In ſtagnis Dei laus, non propè flumina, ca-
Cant. 8. norè ſonat. Quæ babitas in hortis, amici au-
13⸗ ſcultant, fac me audire vocem tuam. Non
quæ peregrinaris, ſed quæ habitas, cane. Vo-
cem ejus audire cupit, non cùm peregrinare-
tur per compita & plateas, non cuùm erra-
bat in montibus, ſed quùm fixit tentorium
ſuum in hortis, ibique, errandi neſcia;, ſla-
tuit habitare. Et illud in contrarium ſenſum

dici peſſet, Poſt Ruben Liam adhuc pepe-

Olliva

riſſe, & poſt Simeon, poſt Levi quoque; quod
inexplebilis humani cordis Ambitio, nec Sacer-
dotio, nec prole ſatietur, quodque non in his

conquieſcat, ſoœtus neglectura, ſi Judam, hoc

eſt, ſi regnum pepererit. Planè ſi Judam pe-
periſſet ante Levi, haud curaſſet Levi concipe-

re. Ut enim deveneris ad regnum, faſtidies Sa- Ambitio-

cerdotium; non autem Sacerdotio potitus qui- 7 bgcer-
dorium

eſces parere, niſi Judam, ceptris caput deſti- ſui ty vis.
natum edideris. Imò cùm videam poſt Levi ſe- Eccli ſia-
qui Judam, & tunc Liam ceſſaſſe parere, val- Kici am-
dè timeo, ne ideo Sacerdotium optemus, ut αaſ,
Regnum aſſequamur. Non Hoſftia ſub thiara,
ſed Corona parturitur. Quà potiti fœtus negli-
gimus, & ſaſtidimus dolores pariendi. Nil agi-
mus coronati, quia ultra regnandi felicitatem
in corde noſtro nil regnat. Quanquam quis ve- Nprater
tet, & illud opinari, quod cùm ex Juda Do- chri-
minus natus ſit, qui illud obtinuit, unde Chri- ais;
ſtus exoritur, non habet, quod appetat. Lia imasni
ſota, ut Judam edidit, efſœta facta eſt. Porrò ur Chri-
Lia quatuor enixa eſt filios, Ruben, Simeon, Rum ſe-

Levi, Judam. Primus Hebræis appellatur vi- i non
—. . . 1. 4.
dens ſiliun: Secundus, audiens: Tertius, Co- se; 127

pulaius Quartus, Lawedatio. Utinam in ſuis foe- pret in Pæœ-
tibus non cxpreſſerit Lia partus noſtros. Et pri- nitenti-
mòô, quidem cùm generare incipimus, diligen- bus.

ter filios inſpicimus, mores exploramus, pro- * e e.
2 . milias.
fectum defectêmque attendimus. Deinde laſſa- drherior

ri incipimus; oculis parcimus, per alios, & novus,
ab alis potius audimus, quæ ad eos ſpectant, Superior
quàm ipfſi nos ea exploramus. Tum nec auri- ven invi-
bus nec oculis ueimur, ſed noſtris ſœtibus co- gilans, &
. . . . —. . . nimis
pulatnur ; iis adhæreſcimus, eis blandimur, ab landus.
ipſis amari cupimus, ab eis deſpici formida- Confeſſa-
mus. Demum laudationem parimus, adulari riibian-
libet, & ne nos illi non laudent, eos putidiſ- di.

ſimè dilaudamus. Superiores autem Rehgio- W r⸗
. . . . 14 —
nem inde quoque non multiplicandam eſſe in- „e/ per-

telligant, quod quò major eſt numerus filio- ſonarum
rum, eò minor ſuper eos eſt vigilantia. Dum nen zi-
unus eſt, & filius eſt, & videtur. Ubi duo nu- mium
merantur, nec fili nominantur, & vix audi- emiliß-
mus, quæ primò videbamus. Tum, creſcen- cavdt.
te ſobole, nec auris, nec oculi adhibentur,
ſed in mera urbanitatis officia, & in mellita
laudationis Conjunctioniſque nomina Paremis
degenerant excubiæ.

—

EX CAP. XXX. GENESIS.

Cernens autem Rachel, quòd infœun-
da eſet, invidit ſorori ſuæ, & ait
marito ſuo: Da mihi liberos, alilo-
guin moriar.

Oſtquam quatuor edidiſſe filios Lia de-
ſcribitur, tunc ſterilitatem ſuam intellexiſ-
ſe refertur. Quam an ante cognoverit, non
quæro: illud indubitatum eſt, ſanctam ſcrip-
turam hunc ordinem ſervaſle, ut videlicet
priùs Liæ partus omnes, tum vero Rachelis
invidentiam narret. Nimirum ſterilitatem no- Religionis
ſtram cognoſcimus, non, cùm non parimus, ,
ſed cùm alias peperiſſe videmus. Hoc ſanè tonis be-
Religioſæ vitæ non minimum commodum eſt, nefe um
ut, qui in ſæculo inter infœcundos ſterili- eb“ Cogni-
tatem noſtram ne agnoviſſemus quidem, in tiore ſui,
domo Jacob, ubi vel ancillæ pariunt Pa- Hee di
triarchas: .

jpiun
hri
uh

N1IH

,c
lie
filfn⸗
9
zwidi⸗
i0,e.

1

Uige,

. Aybite
l. ni baen.
lunn
ͤſeni
e. dal

l.
t lii⸗
na,
l.
1r.
temn
8e. Nufeue
Do. Chi.
lj Zaler
1 animan
Oll ur Chi.
eon un /
1 1i. Mi, n
aliaiyt.
nza.
le. retintt.
tpr met:
igen⸗ buu.
l. kunſi
ilie,
Naſgfir
, & zong,
lant, en,
Vr- Nen n.
ilent
c0- e2
,rins
t 6 lartu.
mida⸗ Enſiſe
Gblani ülia

lle n- nerd
6tlo⸗ ſouunn
Dum nun K.
Comn niug
,nll⸗
Nardr- ſats
eſcer⸗
entur,
nelite
Paletns

le e
telexl⸗
dt, Nn
nlir⸗
ieheet

Rxchels iiO

teln

Arimmus 1 6

oe ll ui

6,
feN
umm 60ℳ

en, uli
unt Vr /n
achas,

8

Imitandi triarchas, infozcunditatis nos pudet noſtræ.
optimi. Quemadmodum enim depudet inter impuden-
Exempla tes non eſſe impudentiſſimum;, ut ait Augu-
ona. ſtinus; ita inter fſœcundos ſterilem eiſle, ſine
rubore; non licet. Vel umbra Petri didicit lan-
guidis incolumitatem reſtituere. Sara licèt ſan-
Cta; tamen, quia in domo ejus nulla fœmina-
rum pariebat, de ſte rilitate ſua ne cogitabat
quidem. Imô, cùm ei partus promitteretur;
riſit in corde ſuo, tanquam de eo orfaculum
haberet, quod nec cuperet, nec ſperaret. Ve-
rùm quandonain ſterilitatis ſuæ tæduit Rache-
lem? Cùm natum Judam ex 1orore intellexit.
Quamdiù cæterôs peperit Lia, Rachel non in-
vidit. Ubi verò Judam enixa eſt, qui Lauda-
tio; alio nomine dicitur, tunc enimveròô con-
cipiendi deſiderio eſt correpta. Non cupimnus
concipere, niſi cum ſumus Laudem parituri.
Ambizie Invidemus, non quod alii pariant; ſed ſi Ju-
velſoli- dam pariant. Laborent, dum non laudentur.
vian. Naſcattr Ruben, naſcatur Simeon, naſcatur
verſum . . . .
gir. vel Levi, nec Rachel invidebit: ſi Judas naſ⸗
Invidia catur, ſtat m ægrotat uſque ad mortem, ſi
inter Ope- non concipiat. Vel certè excitata eſt ad cu-
Tarici. piditatem ſœcunditatis Rachel , nate Juda ;
qui Regno deſtinatus eſt; quòd ideò ad labo-
res mens affurgat, ut imperet. Quod;, ut in-
telligas ita factum in Rachele ; recordare il-
lam, nato Judà, concipiendi deſiderium con-
cepiſſe, & primum edidiſſe Joſeph. Hoc eſt;
à Regum patre cupiditatem traxit pariendi
proregem. Nimirum, ubi de imperio agitur;
vel Rachel, Deo videlicet cœléque affixa in
mont'bus contemplatio, doleres pariendi non
refugit, dummo quod ex ſe naicitur; reg-
Elai 35.i. net. Lætabitur de erta & inia ; & exieltabit
Jolitudo, & floreb't quaſi Lilium. Enitnveròô
vel faxa Eremique arenæ Lilium parturiunt,
quod regnantis Salomonis, Chriſto teſte, ima-
go eſt. Quæ gerininare vel neſciunt, vel ne-
gligunt, frumenta, vinum, oleumque, Li-
lium elaborant. Nullus tam ſolitarius, tam-
que infœcundus terrenorum, quem regnum
tædeat parturire. IIIa quoque, quæ oſculum
duntaxat ſitiebat, & vel aperire rogata ne-
glexit pulſanti dilecto, ut Regem vidit; ole-
re coœpit non rogata. Dum eſſet Rex in accu-

Gloria
Vana.

Cant. 1.

11. bitu ſuo, Nardus mea dedit odorem ſuum. Faf-

ciculus Myrrhaæ dilettus meus mihi, inter ube-
Ta mea commorabitur. Cur, obſecro, made-
actum guttis noctium dilectum exchuſit pul-
ſantem; & vel myrrheum inter ubera locat?
Nimirum ibi tantummode madidus, ſed ſi-
ne corona: hic amarus & myrrheus; ſed co-
ronatus; ideéque dilectus excluditur, Rex in-
vitatur. Ubi enim Regem fenſit, nec cellam
vinariam horruit ; quæ paulôò ante dixerat:
Meliora uberæ tua vino. Introduxit me Rox in
cellaria ſua. Virgo in cellarüs? Enimverò Co-
rona cordium Magnes eſt; eam vel Sponſa ſe-
qui non dedignatur etiam inter dolia. Quid?
Nonne vel Libanum deſerit, & per cubilia
Leonum atque Pardoruin tranſit ſponſa? Què?
Cant. 3. ad Coronam. Veni coronaberis. Hinc eſt,
10. uoi Salomon ferculi ſui aſcenſum propter
Hflias Jeruſalem purpureum fecit, non igna-
rus vel filias Jeruſalem colore regio ad ſe-
Cant. 3. ie pellici poſſe. Hinc vox illa: Egredimini »
1II. & videte kliæ Nion Nalomonem in Walemat, 5
*o coronavit eum Mater ſua.
Filiæ Sion, quæ unis exugendis Pacis ube-
ribus incumbitis, egredimini: egredimini,

lbidem
4.

in Cap. XXX. Geneſis.

Ac ſi dicat „

inquam, nam quod vos pellicere, & ſollici⸗
tare poteſt theatrum patet; nempe Salomon
coronatur. Ad affatum Diadematis; ex ca-
vernis ſuis etiam Columbæ erumpunt. Demi-
que;, nato Juda, Rachel parere cupit. Vocas
vit eum Judam : ceſſavitque parere. Cernenz
autém Kachel Judd infæcunda eſſet; intidit ſo⸗
rori ſux : & ait marito ſuo⸗ Da mihi liberos.
Cur Rachel parere cupiit, cum Lia parere
deſtit? Quia; nato Judâ; hoc eſt; enatâ Lau- Glori
de, vel ſceptro prodeunte, nec, quæ parie- vanz, &
bat, ultra parere curat, & quæ non parie- Ambitio.
bant, ad æmulationem pariendi provocantur.
Niſi fortè malis dicere, Rachelemm tunc pa- singela-
. . . —— . r. ritales.
riendi deſiderio exarſiſſe, cum Lia ceſlavit à tnsewti
partu; quòd ſuüperbia noſtra, quæ ſingularis prava.
eſſe cupit, tunc incipit parere, cuùm nullus pa= Superbis;

rit. Quod ab aliis factitari videmus; facere

dedignamur. Non Magni duntaxat, ſed ſoli
haberi volumus. Si Lia pariat; Rachel non
parit. Ut illa parere deſierit, tunc iſta, niſi
Pariat, moritur. Elias non gloriabatur à ſe
modô obſtructum, modè patefactum coœlum,
extinctos milites, excitatum puerum, ſed
quôd unus ante Baal non corruiſſet. Et ego 3. Regs
derelictus ſum ſolus. 1561 140

Cernens autem Rachel, quòd infæcun-
da ſet, invidit ſorori ſuæ, & ait
marito ſuo. Da mihi liberos, alio-
quin moriar.

Non optavit liberos, quèd liberos amaret, Te"vidis

“” . . .. „ inter ope=
ſed quòd invideret ſorori parienti. Da mihi. , es en
Non ut Deo ſervirent, non ut ſublevarent Ja- Intentis

cob, ſed ſibi optavit liberos; non ut illi naſ- prava.
cerentur, ſed ne ſterilis vidéeretur. Alioquin
moriar. Moriar? Cave, ne mortua ſis. Quis Zelus
emim invidit, & vixit? Unde optimè ex Fle- u n, i
bræo legit Pagninus: Da mihi filios, ſin minàs, uanae,
mortua ſum. Sapienter ſanè: ſiquidem invidia Mers al-
mors eſt: & , qui invidet; non ſolum morie- lgoric?.
tur, ſed mortuus eſt. Da mihi liberos, alio-
quin moriar: O vota homminum! Revera neſci-
mus, quid petamus. Infelix Rachel ſibi vide-
batur vivere non poſſe, ſi liberis caruiſſet: Ve- Dei urs
rùm quæ ideò filios petiit, ne moreretur, ideò ſe permit-
mortua eſt, quia peperit filios. Dum parit, ere.
perit. Cui iratus reſpondit Jaoob. Num pro Deo
ego ſum, qui privavit te frutctu ventris tui ?
Paraphr. Chaldæus. Et iratus eſt furor Jacob
in Rkachel, & ait..: Placet non Jacob iratus, Severi-
ſed furor Jacob. Equidem non iraſci cùm as, ſed
opus eſt, lapidis eſt: ſed nolo ita iraſcaris, ut n Ira.
abiorbearis ab Ira. Tuus iraſcatur furor, non Mortiß
Tu. Tu mane in tranquillitate, Ira verò tua catio Paſ-
in ſtultos eflerveat. Et iratus eſt furor Jacob. Bonum.
Non dicitur Jacob furoris, ſed furor Jacob.
Non poſſidetur à furore, ſed furorem poſſidet;:
ideéque tam ſapienter elocutus eſt. Nonne, in- Confiden-
quit, à facie Domini debuiſſes petere, qui pro- H
hibuit à te generationem ventris tui ? At illa: P““:
Habeo, inquit, famulam Balam: ingredere
ad iällam, ut pariat ſuper genua mea, & ha-
beam ex illa filios. O liberorum cupiditas non .
libera! Ne careat filis, quibus circundetur, Iavidia
non erubeſcit uxorem viri eſſe ſervam ſuam. S
Sed nota deſipientis tunc mulieris inſaniam. Zelm,
Jacob hortatur eam, ut à Deo prolem pe- azimars
tat: at illa ancillam mavult ſubjicere Jacob, nen am-

e fübiici, nquam reprehenſio- biat bœ-
quam Deo ſubjici. Quanquam reprehe nes itentes.

106
Corsecki i hic noſtræ reprehenduntur, qui malumus
e,, Eexprobrare, quam corrigere. Etenim Jacob
quidem dixit quid non egerit; ſed minimè di-
Xit, quid illam facere deceret: A facie Do-
mini debuiſſes petere. Et quare non dicis, à ſfa-
cie Domim debes petere. Ira eſt, quæ Cor-
rectio putatur. Et ideò ad Balam confugit,
quæ confugiſſet ad Dominum. Verùm quanta
in ſancto Jacob pudicitia! Debuit à Rachel
Modeſiz. doceri, quod Balam haberet ancillam. Da mi-
hi virum, qui unam, imò unicam uxoris ſuæ
ancillam non norit: ſi præſertim ea ſit, quæ
Cahitas., pro Rachele eſſe poſſit, & ſit futura. Putas
main. alienas reſpexit uxores, qui ancillam uxoris
fſuæ non noverat? Porrò Bala. Concepit, &
peperit filium. Dixitque Rachel: Judicavit mi-
bi Dominus, & exaudivit vocem meam, dans
mihi filium: & idcirco appellavit nomen ejus
Dan. Quæro, ſi exaudita à Deo eſt, ergo ora-
vit Deum. Et quare, quæ pro ſerva oravit
Conßfden- Dominum, non oravit pro ſe? Audeo dicere,
is i, aliena negotia promptiùs, quàm noſtra Deo
Deo. committimus. Ilpfſa filios ſibi poſtulavit à Ja-
Dei ns cob; ancillæz vero ſuæ petivit à Domino.
ſe, von Quam veròô benè judicamus de judicibus no-
alios, fſiris, ſi nobis faveant. En Dei judicium ſe
commit- exaudientis in fihi nomine inſculpſit, quem ap-

Ssam pellavit à judicio Dan. Verùm invidentiæ non
fido: ſerpens eſt, etiamſi blandiatur, mordet.
Moriif- Invidens ſorori filium petiit. Impetravit, om-

catio Paſ- niſque immemor ænulationis Domini dunta-
hionum, xXat meminit, tum in verbis ſuis, tum in nun-
non ſobor. cupatione fotus. At quæ latuit peſtis, citò
Viria pal. ſe prodidit. Nam altero ex Bala edito filio,
iata, ait Rachel: Comparavit me Deus cum ſorore mea,
Invidia & invalui: vocavitque eum Nephtali. Quod
inter ope- interpretatur tquiparatio. En invidiam re-

Pullulantem 1 Hinc omne gaudium, non quòd
sia,à infans natus in mundum ſit, non quèòd Jacobi
ob Glo- Multiplicata ſit ſoboles, non quèd ancilla fœ-

riam va- cundetur, ſed quèòd ipſa invaluerit contra ſo-
nam. rorem. Et vide, quaàm ſit audax invidia „
Deum auctorem facit æmulationis ſuæ. Cre-
dimus à Deo nos excitatos, ut cum aliis de
filiorum numero certaremus. Expreſſiſſimè
LXX. qui legunt: Conſumpfit me Deus: &
colluctata ſum cum ſorore mea, & valui. In
Deum vitia noſtra refundimus. At citò mul-
Gtata eſt procax invidentia. Ut enim gloriari
cœpit contra ſororem, ancilla parere deſüt.
Sequitur: JSentiens Lia quòd parere deſuſet,
Zelpham ancillam ſuam marito tradidit. O in-
widentia, quàm es oculata vel in lippienti!
Lia tunc ſe à partu ceſſaſſe cognovit, non cùm
parere deſit, ſed cm ſororis ancilla parere
coœpit. Qua poſt conceptum edente filium,
Intentio dixit, Feliciter: & idcirco vocavit nomen ejus
ravs in Gad. Peperit quoque Zelpha alterum: Dixit-
velr er due Lia: Hoc pro Beatitudine mea: Beatam
quippe me dicent mulieres? Propterea appellavit
Rationes enm Aſer. O quaàm citò, & degeneramus, &
privete, fallimur, & vileſcimus! Cùm primum pepe-
rit Lia, vel Dei, vel Mariti meminit. Nato
ſiquidem Ruben, ait: Vidit Dominus humili-
zatem meam, nunc amabit me vir meus. Ena-
to Simeone, ait: Audivit me Dominus haberi
contemptui. Ad ortum Levi, Copulabitur, in-
quit, mihi maritus meus. In partu Judæ dixit:
Gen. 29. Mod confitebor Domino. En quo modo vel vi-
32. ri vel Dei meminit in primis fœtibus: ubi veròô
exundare ſoboles cœpit, nec viri, nec Dei re-
cordata eſt; ſed ſibi proſpexit tantàm, nec jam

Oliva

de temperanda felicitate ſua, ſed de fauſtitate
cum gloria propaganda cogitavit. PFeliciter:
Hoc pro Beatitudine mea. Audin': Utinam vel
poſt ſuam, Dei quoque, vel viri, vel parien-
tis ancillæ beatitatem commemoraſſet. Miſeret
me ſanè veſtri, Ancillæ infelices, quæ dolo-
res quidem ſuffertis pariendo, & fructu ſobo-
lis otnnino carctis. Aln, non vobis, paritis.
Quicquid ex vobis naſcitur, Dominæ, non Aulici,
vobis, proficiet. Hoc pPro beatitudine mea.
Sed quæſo te, quænam iſthæc beatitudo erit?
an evehéris ad ſolium? an diligèris à viro? an
filius imperabit, qui natus eſt? Beatam quip-
pe, inquit, me dicent mulieres. O putidam bea- Congra-
titatem! Non à Patre, non à fratribus, non à tulatio-
viro laudari, ſed à mulieribus, cupit. En quò ues.
collineat ſœtuum ſollicitudo tanta. Vel ancil- Gaszre
læ virum proſtituit, ut à foœminis collaudetur. “ ſis.
Qui thiaras deſpeximus, non rarò ſitimus con- Gloria
diſcipulorum plauſus. vana.

Egreſſus autem Ruben tempore meſſis tri-
ticeæ in agrum, reperit mandragoras,
quas matti Liæ detulit. Diaitque Ra-
chel: Da mihi partem de mandrago-
ris filii tui. .

Hoc primum facinorum rudimentum in Ru-
beno recenſetur. A dehcis auſpicatus eſt glo-
rias ſuas. Hand mirum, ſi Gulæ procurator Gula ma-
cubile Patris non expavit. Et quidem tunc ter Luxu-
Delicias conſectatus eſt, cùm in agro labo- a.
rabatur. Alis triticum metentibus Primo- Tentatio-
genitus tanti Patriarchæ mandragoras vena- num fons.
batur.

Dormivitque eum ea nocte illdâ. Et exau- Humili-
tas in pers

divit Deus preces ejus: concepitque fean.

& peperit ſilium quintum, & ait: Grmie
Dedit Deus mercedem mihi, quia de- erſir
di ancillam meam viro meo: appella- Oratio.
4 7 Sacerdo-
vitque nomen ejus Iachar. „.

Non poſſum non commendare Liam, quæ, offeium
cùm exaudita dicitur, procul dubio oravit. divinum.
Haud mirarer, ſi Rachel ſterilis cum viro dor- Dei curc
miens Dominum exoraſſet pro ſobole: At ſee aye.
Liam, poſt multiplicem foœtum, ſoœcunditatis Aalicus
ſuæ conſciam oraſſe, & Deo preces pro ſuſ- exeluſus,
cipiendis liberis obtuliſſe, magnoperè & mi- vel Obe-
ror, & probo. Docet nos ſanè Fœmina ſa- zertue,
ientiſſi à Deo quicquid bonmi eſt, expec- egi-
Ppientiflima, à quicqu „ Exp. tu5.
tandum iis quoque, qui optima præſtitere. Et Invidia
quàm ſanctè cum viro dormit, quæ ante oraſ- operario-
ſe dicitur, quàm concepiſſe! Sanctiùs ad tho- vuem ab
rum Lia, quam Sacerdotes ad aram, acceſſit. agendo⸗
Illa ad virum non acceſſit, niſi poſtquam ſe pre- e, het
cum mormilibus exornavit: Et nos interdum à animars
nugis ad victimas, à ludo ad Deum irrumpi- inter per-
mus, non Thus Oratiomis, ſed blaſphemiarum ſcutio-
ſterquilinium redolentes. Porrò quis non æquiſ- zi⸗
ſimo animo ferat ſe excludi à Principum fori- „z
bus, quando uno alloquio compenſaturi ſumus placendu,
diuturni ſilentii jacturam. Tot menſes ſola nam uns
cum Jacob Rachel, nec peperit: vix unam;, vice herf
Mandragorarum mercede, noctem impetrat à en te-
Sorore Lia, & ſtatim concipit. Noli timere gaidmnet
. tis Vici-
quiſquis, aliorum invidentiâ, arceris à conſpe- bus non
Gtu Principis: quod multis annis eo familiariter feciſſes.
uſus non impetraſſes, verbo uno conſequeris. Inimies
Conce- dilectio

ſpune
in
19 ℳ le
%
niel.
7 hi
i P
1
6K

ℳ
P ſ.

mnßf. e
milz⸗ (
iii⸗
lle.
1. .
i
Miae e
Nolbes m
lr.

II

In
Pe
lo
Mmile Ne
er 4⸗ P
u ni
in bi
iNa 4
ſien (ln
(t⸗
ter
le
mi
Wr
li
U
liritß ee
y. Ve
Uiite due

Cnnge.
1latn.
ud net,
l. Cin
tlatie
n i
Ine Elni
466.

Nr.
lo
Tator Ollene
fune ter une

bo.4

ImO. Liink

end: vun ,

ulr⸗ Hurik-
. ire
het⸗
it: Cmit
le niiſſi⸗
,,
lr. Ori
Rate
1..

e, fin
ert. /nim
. Diicni
an.
. 1 iltn.
Etats is
10 . alben
Ii⸗ lr⸗

. iie
s 1. imdl

enhec⸗ n,
ge. E Imin
l. ing
un
u 4
cce. e
enn. 14
Adond GPinni

1 tn e
hn ſ⸗

Cinm
nnn⸗ “
n fl. s
iſuns un
ſs n 4

Ulan, Neßg
etanl t
ivele o⸗
tiele /0
ſe u⸗
ſerſtel 64
inr ,
geld
(Uue:

in Cap. XXX. Ceneſis.

X
Concepitque, & peperit. Cur? quia Sorori man-
non pro- dragoras non denegavit, à qua maritus tot jam
menſes illi denegabatur. Enimveròô quæ man-
non Invi- qragoras dedit, filium recepit. Aliam verò cau-
ſam conceptus Lia commemorat. Dedit Deus

Aulicus
mot us

did, ſed

ciis 7 . . . .
i tai mercedem mibi, quia dedi ancillam meam viro

andat. meo. O pronubam Patriarcharum charitatem!
senex Jdentiens, inquit, Lia, quod parere deſiiſſet, Zoel-
evehi ſ pham ancillam ſuam marito tradidit. O utinam
narſé. Liam plerique æmularentur. Nolo Zelpha co-
Pienie puletur, quamdiu Lia parit. Quod ſi non parit
quibus ö. Domina, quare prohibetur à partu ſerva? Fortè
Jerenda. ſt ancillam iterum focundaretur ad facinora
IRi⸗ "ve* præſtantiſſima, quæ dominatur mens, ſed pa-
e. rere deſüt. Adhibeantur Nobiles, ſi oneri fe-
Invidisæ rendo impares non ſunt. Quod ſi nihil conci-
inter O. piunt, mhilque edunt generoſum, qui cum
perarios Principe agunt, vel qui in ſublimi conſident,
& Auli- recedant, quæſo, ut is aicendat, qui licèt ob-
fr ſcuro editus genere, non obfſcura edet. Pug-
ciunt, nec net Jonathas, quamdiu Dominus pugnat pro
facere f- eo. Ut autem nequiverit Regis fllius congredi

. nec illi dicatur; Non vales reſiſtere Philiſthao
1,. F. huic. Neque enim quia Lia parere non poteſt,

ideò non poterit Zelpha concipere. Imô, ut
Dignitas iterum Lia pariat, concipiat Lelpha. IIlud ta-
Nobilibus mmen ignobiliores attendant, nunquam in do-
deferen- mo Patriarchæ ancillas concepiſſe, cùm Do-
. minabus licuit parere. Ancillarum enim eſt,
non tam parere, quàm parêre. Ubi videris
Primarios aptos eſſe ad fumma, cave extremum
excedas gradum, qui poſiremus es. David
non inungitur, niſi poſtquam fratres omnes
ſunt rejecti. Digniſſimus omnium tunc inaugu-
rari debuit, cùm ex fratribus nullus potuit

inungi. Zelphæ eſt concipere, cùm Lia deſie-

rit parere: Ut iſta conceperit, illa pareat, non
pariat. Matthias non adlegitur inter Apoſto-
los, niſi poſtquam Apoſtoſus crepuit medius.
Non ſoluùm autem Lia peperit, poſtquam Zel-
pham permiſit parere; ſed & Rachel diu ſte-
rilis, quamdiù procul à viro Sororem eſſe vo-
Tamarà luit, nunquam concepit, nec tunc concepit,
hierilem Cùm unam tantùm ei noctem indulſit pro Man-
efßeit. dragoris, ſed cùm liberrimè viro jungi Soro-
rem ſuſtinuit, maſculéſque & fœminam gigne-
re æquo animo tulit; tunc, inquam, ejus Do-
minus uterum foœcundavit. Natà Dinà dici-
tur: Recordatus eſt autem Deus Rachel- & exau-
divit eam; & aperuit ejus vulvam. éx LXX.
Ergo ſapienter fœta Lia ait: Dedit Deus mer-
cedem mihi, quia dedi ancillam meam viro meo.
. Vehementer probo in ſœmina;, quôd Deo tri-
ſui, Hü- Lueri . .
milims buerit, quod videbatur tribui poſſe ſœcundi-
& Grati- tati ejus. Non dixit, Peperi, quia focunda
zudo in ſum. Nec conqueſta eſt de ſorore, dicens:
Deumer- En quot peperiſſem, ſi mihi virum ſoror non

Invidia
inter æ—
quales

Cognitio

ee, abſtuliſſet, quæ unius noctis frugem filium
mantur, Protuli? Necque illi exprobravit, inquiens:

ande Dei Quid dicet Rachel, quæ quinto jam ex me
efferant. edito fiho, adhuc non concepit? Denique
anvidr non ob ea, quæ ſorori obtulit, ſed ob ca;
queæ ancillæ indulſit, præſenſit ſe à Domino
ioe. fœcundatam. Ut ſcias, minoris apud Deum
Paren- Pretii eſſe, quæ ſanguis, quam quæ charitas
tum obli- à nobis extorquet. Dedit Deus. Ut vidimus,
vio. Lia in liberis, quos ſuſcepit ex Zelpha ancilla
ſua, nec viri, nec Dei recordata eſt, ſed tan-
, *. tùm inaniſſimo inflata gloriæ fumo ait: Felici-
Font. rer: Beatam me dicent mulieres. Quis non pu-
taſſet ad extremos inſaniæ margines deventu-

89

107

ram in fœtu ſuo, quæ tam inaniter in partubus
ancillæ deſipuit? Quæ ſe à ſœminis dilandaturn
iri credidit, cùm ſerva pareret; ſibi parienti
omninò coronam deferendam ſperabit. Nihilo
minus, quæ Dei tunc oblita eſt, minc memor
Domini, ſui vix meminit, laudumque omni-
nô non meminit. Rurſum Lia concipiens, pe-
perit Ra Rklium, & ait: Dotavit me Deus
dote bona: etiam häc vice mecum erit maritus
meus, es quòd genuerim ei ſex ſilios & idcirco
appellavit nomen ejus Zabulon. Quænam bona Matyi-
dos? Non auri, non argenti, non principa- monia.
tuum, ſed charitatis. Mecum erit maritus meus. Uio.
Probatiſſima ſanè uxor, quæ ſat ſe dotatam cre-
dit, ſi non ſejungatur a conjuge. Paraphraſtes
Chaldæus. Dedit mihi Deus optimam partem.
Verùm, dum fœtus ſupputat, à partu maſcu- Gloria
lorum ceſſavit. Nimirum odit Dominus va- vVana.
nam hanc jactationem. David populum, quem Arrogan-
numeravit, extinxit. Ezechias theſauros, quos tia.
oſtendit, amiſit. Lia denique, ut à ſe ſex di- Bona ot-
xXit editos filios, filios parere deſiit. cultanda.

Poſt quem peperit ſiliam nomine Dinam.

Videlicet poſt Zabulon, quando videlicet Mamili-
coœpit enumerare foetus ſuos, ſibique viſa eſt tas in per-
valde fœcunda: Eô quôd genuerim ei ſex fi- Tellis.
lios. Nihil pernicioſius, & fœcunditati magis &„zti,
noxium, quaàm, quæ gefleris, recenſere. Sa- ſe.
tis enim tibi feciſſe cum videaris, agis aut pa- Senex
rum, aut nihil. Sic Lia, cum gloriata eſt ob glorieſus.
ſex filios, filiam peperit, &, poſt filiam, om-
ninô ceflavit à partu. Porrò ſecuturæ ſterilita- Tepidi-
tis argumentum indubitatum eſt, ſi poſt filios 145.
filiam paris. Quiſquis maxima edidit, niſi ma-
jora agat, ut minora agere coœperit; aget ni-
hil. Petrus invadit totam cohortem impavidus:
deinde, cum debuerat in concilhium infilire Sa- Severitae
cerdotum, in atrio ſubſtitit: haud mirum ſi pe- tiadn i
. . . . . oltentes
jeravit. Lia, poſt maſculos ſex, filiam cùm pa- SS “
rit, ſterileſcit. Nemo veròô, quamvis fœcundus nam ſi 4
ſit, & ſolus Eccleſiæ pariat Patriarchas, parere eperari
negligat; nam ſi tu à partu ceſſaveris, foœcun- nolaerint,
dabit Dominus ſterilem, quæ non Ruben pu- alit Deo
doris transfugam, ſed Joſeph pariet delicias ca- ervcitaba-
igar, led Jolebh pariet tur ad
ſtitatis. Recordatus quoque Dominus Rachelis, pur.
exaudivit eam, & aperuit vulvam ejus. Tunc Zalenta
Rachel concepit, cum Lia parere deſut. Et quan- Ene Piri-
donam illa deſit? quando enixa Dinam, Deum u de zane
ne nominavit quidem. O nos divinis beneficiis oren
infeſtos! Nec poſt ſex filios fortunatè editos, li- Talentis
cet Deo permittere, ut filiam pariamus. Puta- wediocri-
mus nos a Deo deſtitutos fuiſſe, ſi poſt maxima, bus ad
ſemel mediocribus hæreamus. Quamdiù fili me-
naſcuntur, funduntur oracula, & hymni decan- gnimari
tantur: ſi, poſt ſenos filios, una internaſcatur neglectus,
filia, nec eam nomine, nec Deum hymno digna- Dei vo-
mur. Sanè David poſt triumphum exulare non laniati
erubuit: nec fugere refugit poſt regnum. Novi eer-
ege Concionatorem primarium, qui, cùm plu- Talents
ritnis in urbibus primas retuliſſet, in patria ſua medio-
primus eſſe non potuit. Qua cx re dolore ibi cria, ſeu
extinctus eſt. Ergo ſoli filii naſci deben? Et ien
quid milera Rachel, quæ ne Dinam quidem pa- guo /gi-
rere poteſt; nec tamen moritur. mo feren-
di.
Recordatus quoque Dominus Rachelis, rsnt

exaudivit eam, & aperuit vulvam Gloris

ejus. Quaæ concepit, &ρ peperit fi- 1 astio-

lium, dicens: Abſtulit Deus oppro- natores

rium ambitioſt.

108

Reig'ne brium meum. Et vocçavit nomen ejus
“ Joſeph, dicens: Addat mihi Dominus
non ren- filium alterum.
Fanda
peſt exe-
dras, Gc. Ut Joſeph naſcatur; Mater orat; ex ſola

Cafftita- emim Oratione Pudicitia effloreſcit.
Eis cusvr.,

Oratio.

Quid,
quod di prole caruit Rachel, ut Joſephum
areret? Non enim aliis implicari poteſt curis,
quiſquis Caſtitatem nutrire conſtituit. Nec il-
lud omitti debet, quod, poſt decem Patriarchas,
in typum pudoris Joſeph exoritur. Siquidem
Caſttas & tardius habetur, & citoò perditur;
imperiumque in vinculis ac pædore duntaxat
nanciſcitur. Vel in Æ gypto regnat, ſi affli-
gatur; vel in domo Jacob deſtinatur ad com-
pedes, ſi in deliciis ſit. Porrôò quis non mire-
tur in Rachele humanæ felicitatis adumbratam
Tempera- inexplebilem ſitim. In ipſo filii puerperio al-
lia ven terum ſibi filium expoſcit. Nimirum felicitas
ezplent, novæ ſelicitatis cupiditatem exacuit, &, nec-
dum edito Joſeph, Benoni expetitur. Sed væ
tibi: alter ſceptrum in domum Jacob inferet,
alter Matrem inferet in ſepulchrum. Vel certè,
nato Joſeph, Benjamin expoſcitur, quòd ſola
Caſtitas ſine filio dexteræ dià ſtare non poſſit.
Nullus enim pudor ſine lucta, & nulla ex lucta
victoria, ſi deſit dextera, quæ æternorum ſpe
impetum concupiſcentiæ debacchantis inhibeat.

Zelus Quod ſi Rachel, dum alterum parit, alterum
acfe optat fillum: quo modo animarum zelus ita fri-
ſuis. get, ut neque poſt partum novum exoptet foœ-
tum? Sequitur. Factum eſt autem, ut peperit
Rachel Joſeph, dixit Jacob ad Laban- Dimitte
me, ut adeam in locum meum & in terram meam.
Naſcitur Ruben, nec miſſionem Jacob petit;
naſcitur Simeon, naſcuntur Levi & Juda, nec
Cagita egredi optat è domo Laban: Vix nato Joſeph⸗
a -ura. Tegredi feſtinat in terram ſuam. Enimveròô, qui

Caſtitas Pudicitiæ deſtinatur fœtus, non ubique adoleſ-
eget Mor- cere poteſt. Novit Sanctus Patriarcha in domo
zißoatione Laban Pudorem non poſſe nutriri. Niſi mavis
, rle. dicere, quod, cùm in domo Laban divitiæ de-
iliorum liciæque exundarent, in domo verò paterna
Educatio. Principaretur Eſau, à quo ærumnas duntaxat
Tempo- expectare licebat, à deliciis, nato Joſeph,
ralium progredi voluit ad calamitates Jacob, non ig-
zontems- narus longè felicius inter adverſa, quam inter

145. . . . 7 .
Pate,fa- ſecunda florere Caſtitatem. Sequitur: Da mihi
milias, ubres, & liberos meos, pro quibus ſervivi tibi.

Zelus nil O animum contemptorem opum! Non oves,
gquerar non boves, non ſupellectilem expetit, ſed uxo-
H res tantum & liberos. Da mihi, qui indota-
Eecleſia- tas uxores diligat, qui ſolos filios è mundo eru-
htiei veri eré ſtudeat, opum immemor. Et contrario La-
olas ani- ban omninò filias non curat, ſed tantùm op-
mar expe- tat, ut Jacob apud ſe maneat, non ne filiabus
cs Je„. aut Genero careat, ſed ne greges multiplicari
ia „ ho- deſinant, quos Deus benedixerat, ex quo Ja-
minibas, cob ad Laban advenerat. Experimento didici,
Eceleſa- quia benedixerit mihi Deus propter te. O ſtoli-
Kiei ava- ditatem Avaritiæ! Palliares ſaltem cupiditatem
ri parves tuam, & diceres; Noli à me diſcedere, Jacob;
Labano. . . 4 .
Jvari- né & te caream, & fihabus meis. Planè Cupi-
ise ditas diſſimulari vix poteſt. Intelligant hinc vo-
Parentes cati à Deo, quâm luteus ſit in ecos Parentum
deſerendi amor, imò quàm non ſit charitas, ſed QCupidi-
Ire Chri- tas. Remane, Jacob. Cur? quia Deus benedi-

non . V. /. .
SP, os, Nit mihi. Mihi. Audin? Putas, quod Lsban te
Ea ſua, apud ſe retineat, quod te chligat? Tui ne me-

diligunt. Winit quidem. Se diligit; Suaique opes. Spe-
rat per te ſamiliæ ſuæ ſteinma cohoneſtandum

Oliva

infulis. Cæterum, ſi ab ultimo mancipiorum
ea inferrentur, quæ à te ſperat, ſineret non mo-
dò te abire in domum Abrahæ, ſed & pendulà
& collo tuo molà in profundum Maris, ut mer-
gerere, permitteret. Experimento didici, quia
benedixerit mihi Deus propter te. Vivimus. Et politici.
Laban Iſraëlita factus eſt, Deum invocat, &
Deum colit. Non jam Idolorum iuorum;, ſed Fides
Dei meminit. Scilicet. In fuga Jacobi pervide- Woriua
bis, an Idolorum ſit oblitus, ob quæ inſeque- Erhei.
tur Juſtum. Politicorum mos iſte eſt, ut Reli-
gionem ad inſtar dolii Diogenis eò vertant, in-
vertântque, unde auram ſuaviùs ſibi antumanmt
afflaturam. Quando agebat cum Jacob, Deum Theologi

invocabat, non ut Deum coleret, ſed ut à Ja- ad pom-

xcolerentur agri, quos poſſidebat. Quan- Pam con-
cob excolerentur agri, quos poſſidebat. Quan Prtentere

do verò cum ſuis degebat, ſtatuis litabat. Niſi? pe icit, g:
fortè mavis dicere, Religionem eam facilè nu- noxia.
tare & corrumpi, quam non Pietas, ſed Feli-
citas invexit. Quia benedixerit mibi Deus. Niſi
fallor, Laban nuſquam Dei meminit, niſi cùm
benedictionis meminit. Uſque adeò Aulicis fi-
dendum non eſt iis, quos nobis adjunvit Fortu- inhai,
næ exundantia; ut nec Deo verè adhæſerit
Laban, qui ob ſolam benedictionem ipſfum
nominavit. Citò Idola ſua requiret, qui Deum Amer in
colit ob opes. Et putas, quod ate non dif- Deum
cedet, qui tibi ob benedictiones adhæſit? Quan- verus.
quam non ingeſta Felicitas Labano Dei no- er
men invexit, ſed timor, ne imminueretur. Cum õ
ditaretur Laban, Dei hand meminit; tunc tio ducit
Deo ſe debitorem faſſus eſt, cùm ſubvereri ad Dean.
cœpit, ne cum Jacob opes pariter dilaberen-
tur, & domus ſuæ proſperitas ſterileiceret. Er-
go vel Laban cui debeat fortunas ſuas tunc in-
telligit, non cuùm augentur, ſed cùm decre-
mentum timet.

Modicum habuiſti antequam venirem ad
te, & nuno dives effelctus es: benedi-
gitque tibi Dominus ad introitum
meum. Juſtum eſt igitur, ut aliquan-
do provideam etiam domui meæ.

Quam procul diſſita illatio ab iis, quæ Præ- Avari-
miſerat! Jacob, ut domui ſuæ provideret, à tia inex-
Labano diſcedit jam prædivite, cum quo wer- bPlebilis.
ſatus fuerat, quando dives non erat. Ita-ne? Tembers-

ad Labanum confugis, cùm modicum habet, lia non

& ab eo recedis, cum opulentus jam eſt? Si explent.
conſulere cupis familiæ tuæ, apud divitem
perſiſte. Imô ab eo recedo, quia dives eſt.
Quamdiu modicum habuit, ſpes fuit ex illo mo-
dico aliquid participandi; nunc verò ex opulen-
t0 nihil ſperandum ſupereſt. Creſcit enim cum
opibus avaritia. Væ vobis, Aulci, qui Domi-
nis optatis faſtigiuun celſitudinis. Si fortuna Aulis:
excreverit, decreſcet liberalitas, amor extin- miſeri.
guetur. More enim Fluminis Fortuna, cum Conßden-
intumuerit, exundat, non ut alluat, ſed ut tia in ho-
diripiat, unaâque ſecum in rapinam trahat do- minibn:.
mos pariter & arbores. Porrô quàm modefte Arregan-
ſuam Jacob non jactat in domo Laban indu- iKta.
ſtriam! Non enim ait, Divitem effeci teê, ſed
Dives effebtus es . Nec dicit, ob innocentiam Lingse
meam, ſed ad introitum menm benedixit tibi Kumilie,
Deus. Deo malebat, quam ſibi a Socero de-
beri tantam fortunam. Nos quidem quam ex-
aSerar deprædicamus ſudores, induſtriâſque Bereßcii
en ras! Utinam non etiam, quod Deo tribui o
beret, nobis deberi curemus. Benedixitque Ho
tibi

Aulici

uilel
ſiued ſe
1
unſe⸗ 4
wor
ir
e ie
“
e
(
loh le
Azei
II
lnli⸗
un .
4 1
in
8
ſphir, i
el
Nar
U
G
RN
cen
ch
er. ſl
ſeibmni lo
ne.
bu⸗
e
let
ſoo
ſun

en 1
16
n
hali, le

e —

4
t ni
.
Fider

. Moriua
e. lel

i.

n⸗ —

t
They
. Asyn.
am he.
Eg Iulkuinl
üleun
eleng
e ei
eh-
Ni
l. Au
Ite⸗ inſci
ſetit
ln
ellm Anr
Cil Deum
Uah Leic,
or NI 1,
ler uit
eun Nilr

tunne ni lue
Aeli Den
len-
r.
in.
le-

1
gt.
tum
Uaf⸗

tr. An
dfs 4 fMi.
.
.let Lnnſe
iet n
) Sene
itenn
ek.
omo⸗
pller.
nc
en⸗
.
Gnunm .
clin
,CN ſt
W
. e. inen
lelt AaG
idue n
E
üil liti
Iti
foce⸗
in e
ſu n,
ttibun ii
wgle ,,

in Cap. XXX. Geneſis.

tibi Dominus ad introitunin meum. Juſtum eſt
igitur, ut aliquando etiam provideam domui
meæ. Jacob-ne loquitur, an Eſaü? Tu-ne, cui
Gen. 28. dixit Dominus, Ego ero cuſtos tuus, ſolicitus es
15. de domo tua? Nonne tu ille es, qui paulò
ante opum contemptor, cum ſolis uxoribus &
Familia- liberis dimitti optabas? Unde ergo opum tam
ritas eum repentina cupiditas? Ut aliquando provideam

Ersdan. domui meæ. Nimirum corrumpunt bonos mo-
Kℳ5. .
Sermo res ſermones non boni. Poſtquam de rerum
venus. aflfluentia non din cum Labano locutus eſt, af-

Vita Con- flavit illum ſcintilla, imèò exarſit in eum incen-
templati- dium cupiditatis, quà ad locupletandam fami-
da at. liam ſuam extimulari cœpit. Uſque adeò opes,
.. vel cum in Deum referuntur, ſi tantum nomi-
Hamili- nentur, in generoſo Patriarchæ pectore ava-
zas perit ritiæ flammam, nummique prunas ſuccendunt.
* mi I nunc, & poſt exactos dies ſolidos, noctéſ-
Fereg- que ad multam noctem vel cum tuis „ vel
ſa ulari. Cum externis de dignitatibus opibuſque con-
Gns. fabulando, Humilitatem Paupertatémque tuo
in corde non virere modò, ſed & regnare
gloriare. Juſtum eſt igitur, ut aliquando pro-
Ambitio. videam etiam domui meæ. Ecquando excitatus
eſt Jacob, ad providendum domui ſuæx? Cum
natus eſt Joſeph. Ita-ne? Imò, eo nato, de-
ſüſſe debuerat omnis ſolicitudo de domo,
quod ſcilicet jam adveniſſet, qui ſceptris Æ-
gyptiis deſtinabatur. Imò tunc maximè provi-
dendum domui fuit. Nullus enim & filis ita
. domum exhaurit ac is, qui evehendus eſt, ut
Eecleſis ſolium gloriæ teneat. Qui authorantur cingu-
Hici veri. lo militari, vix guttas extrahunt & lacu pater-
næ hæreditatis: qui verò mancipatur honori-
bus, Moſis portenta, ſed portentosè inſtaurat.
Vertit enim pelagus in aridam, immenſumque
paternarum opum mare ita exhaurit, ut per
ſiccum ambulare cogantur fili, qui ſuper-
ſunt. Nimirum virga regni ſacerdotalis ad ter-
ram lactis non pervenit, quin Oceanum ex-
hauriat.

Si feceris, quod poſtulo, iterum paſcam,

& cuſtodiam pecora tua.

verbum
Dei, &
ſermo ſpi

ritualis.

Ita-ne? Diligentior Jacob eſt erga gregem
Laban, quàm Chriſtus erga oves Patris ſui.
Ille enim ait, Paſcam & Cuſtodiam; Chri-
ſtus verò Petro tantùm edicit, ut eas paſcat.
Paſce oves meas, Paſce agnos meos. Et quid
proderit, ſi quas paverit, non munierit, &
ſervaverit à lupis? Niſi fallor, indicare voluit
Dominus, tantam eſſe vim divini verbi, quo
ſuum nutriendum gregem curavit, ut idem
pPabulum abundè & ad ſaginam ſufficeret, &
ad munimen. Paſce eas verbo, & verbum eas,
quas paverit, tutabitur. Hinc eſt, quod panis
Gedeonis gladius dictus eſt. Hinc Dei verbum
& à Paulo gladius appellatur, & à Chriſto
alimonia nuncupatur. Paſcam, & cuſtodiam
Superior pecora tua. Superiores tamen hinc diſcerent
isvigilet. vellem, quanta cum ſollicitudine præeſſe de-
beant gregi Domim, quando pecudes Jacob
non paſcit ſolum, ſed & cuſtodit. Noli tibi
plandiri, ſi, poſt elegantes declamatiunculas,
arie. ſi, poſt latas prudentiſſimas leges, non vigiles
i e. ſuper gregem tuum. Paviſle non eſt ſatis, ni-
provi. ſi, quem ſaginaveris, tuteris. Paſce, & cuſto-
deæt, ium di. Paſcam & cuſtodiam. Cur prius pabuli, tum

obſ*ο . cuſtodiæ meminit? Quare non priùs obſepfſit,
vantiam

degate

Joan. 21.
15. & 17.
Tentatio-
nü reme-
Aissm.

Mthicæ Tom. I.

& tum dimiſit in paicua? Quia, quò pin-

—H

guius eſt pezus, eò acriaès ad rapinam lupos
extimulat. Poſt paſtum, luporum incurſus pa- Ciar cum-
tieris. Cum fortiorem ſe Petrus exhibuit, tum tectio
hoſti patuit. Secutus Dominum ſolus ex diſci- . f. “
pulis, ſolus quoque cecidit. Cùm ambulare t4“
cœperat intrepidus ſuper undas, tunc timuit.
Iterum paſcam, & cuſtodiam pecora tua. Eru- Pf. 2. Io.
dimini, qui judicatis terram. Principes popu-
lorum congregentur cum Paſtore ovium, &
ab eo diſcant, quo modo tribubus & linguis
præſint. Cuſtodiam, inquit; ſed & paſcam. Superior
Imòô prius paſcit, quàm cuſtodit. Paſcam & provi-.
cuſtodiam. Falleris, ſi putas tuo te muneri fe- deat tem-
. . poralia.
ciſſe ſatis, ſi gregem à lupis defendas. Oves
vertentur in lupos, quæ & ſe invicem & te
devorabunt, ſi ſola eas cuſtodia contineat in
officio interim jejunas. Inanis venter jugum ex-
cutit, & os vacuum alimentis fræanum mor-
det Regularum. Què erit debilior quivis ſub-

jectorum, præ fame, eò fortius contra obe-

dientiam luctabitur, & velociuùs à Cruce fu-
giet. Cuſtodies, ſi paveris. Jeremiæ Virga illa
vigilans ex amygdalo citò florente fuiſſe fertur.
Nimirum fruſtra vigilat virga, Aue⸗ non paſ-
cit. Rurſus & Epiſcopi hic ſugillantur, quo- Epiſropus
rum conatus omnis eò collineat, ut leges de- coneione-
cretäque quotidie ad tutamen ovium ſcribant, “".
condantque, haud curantes gregem paſcere „
pabulo divimi verbi. Errant ſanè: nam Jacob, „eteſſaris
figura Paſtorum Eccleſiæ, priùs de paſcuis o- Epiſeopos
vium loquitur, quam de cuſtodia. U

EX CAP. XXXI. GENESIS.

Poſtquam autem audivit verba filiorum
Laban dicentium: Talit Jaoob om-
nia, quæ juezrant Patris noſtti, &
de illius faoultate ditatus, factus eſt
inolytus.
Ullum nocentius telum invidorum dicte- Invidis
riis. Jacob, qui toties exagitatus à La- r,e Gs-
bano, poſt fraudes in ſponſis, poſt commu- Murma.
tatas decies mercedes, poſt æſtus Solis & gelu prariones.
noctis, duriſſimàmque ſervitutem, de diſceſſu Affabili-
ne cogitarat quidem; ut veròô audivit Sales Ga; ir
filiorum Laban, & Labani faciem vidit er- tis ſir.
ga ſe non ſicut heri & nudius tertius, pro“ vnio laſa.
fectionem ſuis indixit, & maluit exulare,
quàm invidos pati. Quid agis, Jacob? quid
agis? ad Eſau pergis, quem in te armatum non
ignoras. Reſiſte. Non ſaciam, inquit, Malo
enim gladio confodi „quam linguis. Malo ira- Prißrer.
to, quàm invidis ſubſacere. Duriùs me vul-
nerat vultus non ſicut heri & nudius tertius,
quàm anhelans in cædem meam frater. Videat Hominum
ergo Superior, quanto debeat conatu vultus dida.
ſerenitatem ſervare ſuis. Videant fratres, quanti
doloris ſint, quæ ipſi in fratrem jactant. Non
ſolus Abſalom Davidis mavult imperio interfi-
ci, quàm vultu torqueri, ſed & Jacob fratris
iras libentiùs ſubit, quàm ſubtriſtem Soceri fa-
ciem. Fulmina ferocientis mitiùs feriunt, quàm
nebulæ liventis. Animadvertit quoque faciem
Laban, quod non eſſet erga ſe ſen⸗ beri, &
nudius tertius. Unde filiorum Laban pullula-
vere aconita? Ex vultu Patris. Nunquam in-
ceſſeretur Jacob à pueris, niſi lwer adoleſceret
in

I11I0O0

in vultu Laban. Crede mihi, ſi ſpernitur fra-
ter, Patris vultus eclipſim patitur. Nunquam
obloqui auderent de fratre fili, ſi filio Pater
arrideret. Spinæ labiorum in murmurantibus
commilitonibus exaſperantur, quia facies Du-
cum non floret ad levamen & decus præclarè
laborantis. Si Sol ſerenatæ frontis occidat in
Capite Præſidentium, Dumi illicò germinant
ad internecionem Innocentiæ effloreſcentis. Gra-
na enim pullulant in Luce, rubi expullulant
in tenebris. Quis ſapit, & invidet?

Miſit, & vbcavit Rachel & Liam in
agrum, ubi paſcebat greges: dixitque
eis: Video faciem Patris veſtri, quod
non ſit erga me ſicut heri & nudius
tertius: Deus autem Patris mei fuit
mecum.

Epiſcops Tanta de re acturus Jacob cum uxoribus»,
reßaetia- non eas domi convenit, ſed in agrum advocat-
Cur? Ne gregem deſerat. Ui paſcebat, in-
quit, greges. O animarum Cuſtodes, & Vigi-
les, diſcite adhærere ovibus Chriſti à Chriſti
proavo. IIle, ne abſit à pecudibus, uxores
negligit: Vos, ut propinquis conſulatis, no-
lite Chriſti oves lupis dimittere. Licet-ne pro
ambitione à Chriſti grege abeſle diù Præſu-
lem; quando Jacob à grege ſuo, nec ad horu-
lam, abeile audet; quando cum uxoribus deli-
berandum eſt de fuga à domo Labani, & de
Faterfa- reditu in Meſopotamiam? Mavult detrimen-
milias. tum pati Conjuges, quàm oves. Et vocavit
Matrimo- Rachel & Liam. Dediſcant Viri uxores pro an-

vivm. Cillis habere. Jacob non cum paſtoribus & a-
micis, ſed cum ſolis uxoribus de re tam gravi
grarie deliberat. Nunc quivis in conſilium adhibetur,
rati. . . 1 . . .
seperan- Propinquis duntaxat exceptis. Sententia ſervi

dum, ne Togatur, & conjux, imô nec Mater auditur,
Paſſiones quamvis Debbora ſit. Vocavit Rachel & Liam
æfferveſ- in agrum. Quare in agrum, cùm de injuriis à
canl⸗ Labano acceptis conqueri ſtatuiſſet? Ut loci
Lrd „ amonitas dolorem animi, & contumeliarum
ne Ira horrorem temperaret. Ut minùs & filiarum ira
miteſce- efferveſceret, camporum & Liliorum delinita
vet, non ſuavitate. Rurſus, quamvis ardentins Rache-
R n lem diligeret, non tamen Liam excluſit, ſed u-
tramque pariter eſt alloquutus. Utinam & Prin-

zum cam- . . . .
pum eli- Gipibus non folus Phoœnix arrideret. Præter a-
git. vem unam, nullas amare norunt. Placet au-

Vide Ss. tem, quòd Rachelem priuùs, quàm Liam, no-
Ambr. l. minet. Quamvis enim & fœcundior hæc, &
1d 48. priùs ſeie intruſerit; illa tamen & dignior eſt,
Reæ non & cCitiùs adamata. Antiquiores, quæſo, Prin-
ani ad- cCipes diligant famulos, non audaciores. Prius
hareat. Rachel advenam excepit, quanquam in thoro
S e, Lia ſororem anteverterit. Neque prolis nume-
ies rum, ſed præſtantiam ſupputes. Unum dunta-
Rex pro- Xat filium Rachel edidit; ſed Joſeph eſt. Noli
vehatldi- attendere, quanta illa præſtiterit, ſed qualia.
gniores, Parcior Rachelis fœcunditas, ſed ſelectior. Deus
S autem Patris mei fuit mecum. Ecquando recor-
Te„usa. Qdatus eſt divinæ protectionis? Cùm Labani vul-
io ducie tus livere cœpit in eum. Video faciem Patris
ad Deum. veſtri. Quamdiù Laban blandiebatur, & oves
Felicitas multiplicabantur, de Deo mentio nulla. Ubi
Aalic, turbari fortuna Cœpit, illicò in mentem Dei be-
or ro- neficia rediere. Quanta verò Modeſtia Jacob, vel
motus fa- in ira! Dum ſævitiem Labam exponere cogi-
eilin: Dei tur, ut fllias ab eo abducat, nullà eum in-

miminit. jurià afficit. Non enim ait, Video faciem illius

Oliva

ſævi, doloſi, impi: Sed! faciem Patris veftri.
Abſtinet ab omni contumeha, & eloquemiæ iggga,
non cruſtam vocabulorum, ſed rerum geſta-
rum medullas inſerit.

Leva oculos tuos, & vide.. Vidi enim
omnia, quæ fecit tibi Laban. Ego ſum
Deus Bethel, ubi unaiſti lapidem.

Mira res! Tanta præſtiterat Jacob, ob quæ perſecuis-
meruerat à Domino locupletari, nempe obe- atilis.
dierat Matri, diſceſſerat & domo Patris, lapi-
dem erexerat in titulum, diù laboraverat, ora-
verat diu: nihilo minus cùm ei Angelus feli-
citatem nunciaret, ſolius depreſſionis meminit,
quam à Labano ſuſtinuerat. Uſque adeò qui
nos perſequuntur, nobis militant, ipsique ſa-
tores ſunt ſelicitatis noſtræ, qui putantur ever-
ſores. Nunquam ita, propitio Laban, creviſſet
Jacob, ut excrevit adverſo. Quin illud ani-
madverteres vellem, non tam ab Angelo Ja-
cob patientiam, quàm Labani expenſam mali-
gnitatem. Non enim ait, vidi quæ ſuſtinuiſti,
ſed, Vidi, quæ fecit tibi Laban. Rurſus, Ego
ſum Deus Bethel, inquit. Ubi ſunt qui Tem- Templors
plorum dedicationes parvi faciunt, & ſancli- Tatus,
moniam vel in jejunis tantùm, vel in eleemo- Templo-
ſynis conſtituunt? audiant hi, quo ſe Deus ti- run fun⸗
tulo cohoneſtet. Deus Bethel. Non ſe Deus Deum "atore:
Abrahæ, vel Montis, in quo Iſaac aræ impoſi-
tus eſt, nominavit, ſed Deum Bethel; ubi ſci-
licet Templum dedicatum, vel deſignatum eſt.
Ego ſum Deus Bethel, ubi unxiſti lapidem, &
votum voviſti mihi. Priùs de conſecratione La-
pidis mentionem facit, quàm de voto: ut ſcias
Deo in primis gratas eſſe Templorum dedica-
tiones. Nota tamen, quia dum meminit Be-
thel, non ait, ubi vidiſti Angelos aſcendentes,
& Deum innixum ſcalæ, ubi tibi me affutu-
rum ſpopondi: Verùm ea tantum commemo- iymn,; .
rat, quæ à Jacob perfecta ſunt, ubi unxiſti, Iida.
inquit, ſaxum in titulum, teque mihi devo-
viſti. Ut intelligas, à Deo plurimi fieri, quæ u raeeel
à nobis exhibentur, minimi verôò quæ nobis ex- S,a,
hibentur. Nos quidem deprædicaremus Jacob, cooperan-
non ob votum, nec ob erectionem lapidis in dum.
titulum, ſed ob viſiones. Angelos vidit & ſca- Ferver
lam? O quantum virum! Angelus verò, Dei veruse
vices gerens, non viſiones laudat, ſed votum.
Sic ſuperiores plus æſtiment laborantem, quàm
videntem. Pluris enim à Deo fit Jacob, cùm
ſaxum erigitur, quàm cùm in cœlum erxigitur.

Sed Deus tulit opes Patris noſtri, & eas
tradidit nobis, ac filiis noſtris: unde
omnia quæ pracepit tibi Deus, ſac.

Dixerat Jacob paulò antè: Tulit Deus ſub-
Rantiam Patris veſtri, & dedit mihi. Nunc ve-
r1 conjuges ejus non illi, ſed ſibi opes Laba
ni à Deo traditas conteſtantur. Nimirum veræ Masrimee
conjuges, quicquid viri eſt, ſuum putant. Et *
nota, quàm procul à viri adulatione uxores ſint.
Non enim ajunt, tuo labore, tuâque induſtri
in tantam excreviſti magnitudinem. Sed Deus,
inquiunt, te erexit. Quam ſapienter autem il- Dei curs
li ſuadent, ut exequatur, non quæ ejus pru- e com-
dentia ſuggerit, ſed quæ Dominus imperat. ialien.
Quid agendum tibi ſit, non quærimus: Deo der “D
obedi, & nobis plenè feciſti ſatis.

PFelicitas
4 Deo.

Eo

n

4
lulf.

,ub u ed
ſum iel
numne Can
1

un
40
eln

tI

ter
ter.

ſur⸗

ultſe gre

ihe ue
ihi Oa
rimit P
1
ſi
E
ker
bon

N.

E.

.
b⸗
Gvo
ir tor
ſißler na
lifir .
lußi. me
Nn .
runt
ligz chel
lan Dlr
uin; lut⸗
mine, Iltt
in. Deo
e kug
n el
non
enun
d
ſdi

eſh
Uentie
deſle.

jenin
ſum

m.

bne e
e be. git
dt, Ora-.
lus kel.
neninit,
ded in
iqne l
urerer⸗
ceyiſſet
lud m.⸗
ge h-
im mal-
ſus,
i Tem Inſe
. ſan A⸗ nin
eleemo- Naf⸗
Deus t- unis
s Deum 1n
L inpol.
ubiſer⸗
dutamet.
ilen, &
tiore La-
o: t ſei
mn Cedien
münt Be-
Cencentes,

pe Atu.

OnMemn. e

i Wiln ie

ihn ero-
kei . e Pennet
2 nobider i
b Ncb, gn
Epdsn i
iat &ſer Mi
eid, Did
ed votun⸗
tem, in
acob, n
enigtu.

ſ, A
ir: une
4, r.

1 DA t

uwoles 104
iduti ,9
el N Nin
37 Auten as

es U. e

1 Inhe ieℳ
m: Deo i

in Cap. XXXI. Geneſis. III

Eo tempore jerat Laban ad tondendas
oves: & Rachel furata eſt idola Pa-

Quo tempore furata eſt? Quando jam jam
Camelis imponenda erat, ut in terram ſan-
Gam iret ad Iſaac. O lucrum! Tunc idola
ſurripit, cùm ea abjeciſſe debuit. Itura in do-
mum Abrahæ, pro viatico, ſuperſtitionem
congerit. Fortè deſierat ea jam monſtra colere
ex longo tempore: verùm;, ubi obſtrui ſibi vi-
dit omninò erroris jannam, tunc eam amor
idolorum invaſit. Nimirum vitia nunquam non
mali. inſidiantur: cùm extincta creduntur, repul-
Morzif- lulant. Nec rarò cùm ad Chriſti domum ac-
catio Paſ. cedimus, qui gulam, ſuperbiam, garrulita-

Religioſi
tepidi.

Habitus

honum tem, cæterâque din monſtra calcaveramus in
Geo domo Patris noſtri, ea nobiſcum in Dei do-
mum avehimus; ita ut, qui cepis in Ætggyp-
to contenti eramus, in ſolitudine coturnices
eſuriamus; quique ſilebamus in aulis, in clau-
ſtris dies noctes garriendo jungamus. Brevi-
ter: Rachel tunc idola furripit, cùm abit in
terram Repromiſſionis. Rurſus, tunc Rachel
(uratur idola Patris, cùm ille abiit ad tonden-
das oves. Num vilia erant ſimulacra illa La-
bano? Imò tam chara, ut ob ea, non verô
ob filias, inſecutus ſit Jacob. Quare ergo illa
non cuſtodivit? Quia ierat ad attondendas o⸗
ves. Enimverò ubi avaritia fervet, Religio fri-
Avari. get. Negligimus vel Deos, pro ovibus. De=
ia. nique Idola patent, quando lana decerpitur:
Eecleßa- Ttinam ſolus Laban oves detonſurus Deos ex-
Kkici ava-
,. ponat: & non magis Sacerdotes Deum ul-
trò diripiendum tradant, dum deglubendo
Eccleſæ- gregi omni ſtudio incumbunt. Cur Chriſtus à
Eica ja- quovis & rapitur, & laceratur? quia ab iis ali-
riſdictio quando, quorum fidei Chriſtus ſe credidit;
curperit. Eccleſiämque ſuam, oves attondentur. Dei
Agnus luporum morſibus patet, dum in Chri-
ſti ovibus, non Chriſti ſignaculum, ſed lana
& attonditur, & decerpitur. Scio ab omnibus
ferè Præſulibus Jeſum velleri butyréque præ-
poni.
Noluitque Jacob confiteri ſocero ſuo, quòd
Jugeret.
Avari. In Hebræo habemus: Et furatus eſt Jacob
cor Laban Aramæi; es quod non indicavit ei,
duòd fugeret. Nota: Cor avari greges ſunt,
quos quia Jacob clam abduxit, abſtuliſle fer-
Superior tur cor Labani. Ingreſus itaque Laban taber-
S naculum Jacob & Liæ, & utriuſque famulæ, non
ar r invenit. Cumque intraſſet ieniorium Kachelis..
en men ß. ½ Racheles, 6& Lias! Statim ſi Idola conqui-
dendum. Funtur, ad Liam itur, quæ innocens eſt. Ra-
Religieß, Chelis vix poſtremo loco curſim tentorium ex-
War loratur, in quo tamen Idola latent. Quem
marion: putas ſanctiorem, non rarô nocentior eſt. O-
wacantes, Mitte Liam, & Rachelem explora, ſi Labani
aliguan. Deos exquiris. Tu verò, qui quæris idola,
do plus fruſtra quæſiſti, ſi poſtquam omnia everteris,

labuntur. wel cameli ſtramenta non exploraveris. Nihil
non ſcrutandum, ubi idola conquiruntur: non
enim tantùm in aris, vel ſcriniolis conduntur,
ſed & in ſtercore delitent. Rachel non languet,
ſed illudit, cùm non aſſurgit.

Ethicæ Tom. I.

Tumenſque Jacob cum jurgio ait: Quam
ob culpam.. Er ſerutatus es omnem
ſupellectilem meam!

Bona „ quæſo, verba, mi Jacob. At, in- Aceuſa-
quit, in domo mea ſuſpicatus es idola latere. 'eres non
Quid ſi revera laterent, & quidem apud Ra- Pabe
chelem? Crede mihi, vel Laban interdum au- 7,ss“s“
. r 1 Zelus ob-
diendus , ſi in domo Jacob (6 ſcelus!) idola ſervantig
abdi clamitet, & quidem apud Rachelem. audiatur,
eti a ciem
de Raches
le obloqui⸗
tiey.
EXCAP. XXXII. GENESIS. Rex as-
diat om-
.. . . n65.
Jacob quoque abüt itinere, quo cρat; Saperior

fueruntque ei obviam Angeli Dei. audiat.

Ix à Laban divulſus eſt Jacob, cùm ſta- Amieitia
tim ab Angelis deducitur. Uſque adeò inmpiordt.
ſalutare eſt quodcunque divortium ab impiis. Seiritua-
Miſit autem & nuncios ante ſe ad Eſau fratrem lia citeris
ſuum. Mira res! obvios habet Angelos, & ni- pafhabi-
hilo minùs eos ne alloquitur quidem, dum a picioß
totus eſt in declinanda, ſedandaque fratris ira- Homines
cundia. Quanquam id ſanctiùs de viro ſan- non timi-
ctiſſimo conjectare libet, viſis Angelis, tranſ- di.
miſiſſe ad fratrem nuncios, quòd cum eis non Familia-
11 ritas cusn
ſit auſus de iis agere, quæ ad commoda vel ſrenlari-
incommoda temporaria pectant: erubuit vel ss.
in tanto diſcrimine generoſus Patriarchæ ani-
mus Angelorum aures funeſtare timoris ſui, Religioß
fraternæve ſimultatis commemoratione. Itaque von debèt
maluit vitâà periclitari univerſam familiam ſuam, enerer
quàm cum eis de rebus humanis loqui, quos iagazi 2
ſciebat unis æternarum rerum ſermonibus ob- parenti-
lectari. Diſcant, quæſo, ſæculi hujus filii vus.
non obruere filios Dei & lucis colloquiis te-
nebrarum, eis demandando curas omnes, quas
ipſi abdicarunt. Quanquam ſi nos eſſemus An- Confeſſa-
geli, nec Jacob auderet à nobis petere, quæ ⸗ nil niſ
divina non ſunt. Videamus nunc, quid injungat , agete, .
nunciis, quos deſtinat ad Eſau. Nic loquimini Zelus a-
Domino meo Eſau Hac dicit frater tuus Ju- nimarum
cob. Habeo boves, & aſinos, & oves, & ſerius.
ſervos, & ancillas: mittoque nunc legationem
ad Dominum meum, ut inveniam gratiam in dreri
. pyiritua-
conſpectu tuo. Quare commemorat ſervos, & jis
non commemorat filios, vel de aſinis loqui-
tur, nec loquitur de Juda aut Joſeph? Nimi- pælices
rum ea nuncianda curat Eſau, quæ apud eum non ad-
plurimi ſcit pretii eſſe. Nihil emm, præter o- mirandi.
pes fortunâſque, in redeunte fratre miratur E- . nierk. 2-⸗
ſau. Quis enim, obſecro, in filio ſeu fratre a- irerno-
liud aut quærit, aut deprædicat præter auctum rum obli-
patrimonium? Non quid egerit, ſed quàm vio.
nummatus revertatur in patriam, inquiritur. Vi- Avari⸗
dit Angelos. Quid refert? ſi hæc Eſau nuncia- tie.
rentur, Jacob rideretur. Habeo boves, & oves,
& aſinos. Hæc ſunt, quæ reconciliare poſſunt
Eſaüum Jacobo. Quanquam mirum non eſt, ſi ,
hæc nunciantur Eſau, qui in fratre ſolas no- „„n, i.
vit vel opes probare; vel improbare pauperta- vio.
tem: illud mirandum omninè eflet, ſi & Iſaac D'ignitas
de iiſdem percontaretur. Redibat Jacob & do- ui confe-
mo Laban, ubi farrago idolorum proſtabat. wen:
Nullus eum de fide interrogat; an ſcilicet ſe- beyte, .
ductus ſoceri exemplo monſtra coluerit. De Fili ram

bobus duntaxat & capris ſermo eſt. Si dives eſt, Educatie-
K 2 ſalva

Sermio

Saperior ſalva ſunt ommia.
virtutes

Si cum baculo redit, quam-
vis ſcalam ſpectaverit, & Dei Angelos aſcen-
aſtimet, den :D3I N
non zalen. dentes & deſcendentes, actum eſt nibil. Non
24, quaàm innocens, ſed quàm ſtipatus redeat ex au-
la nepos, aut filius, refert. Ergo Jacob, cuùm
hac nuncianda curavit Eſau, locutus efſt ſtul-=
Prov. 26, t0 juxta ſtultitiam ſuam. Animadvertiſti au-

i mili. tem, quam minimè ſit cohærens ſermo. Loqui-
as vera. Wini, inquit, Domino meo Eſait: Hac dicit fra

Adulatio. IEr tius Jucob. O humilitatem, immunem ab
Einguna. Onrmmi fuco adulationis! Cùm ad Eiau loquitur;
fratrem ſe dicit, ne aſſentari videatur. Cuùm ve-
rò ad ſervos ſuos loquitur de Eſau, Dominum
ſuum appellat; ut videlicet, tunc ſe dejiceret,
illumque efferret, cum omnis omninò adula-
tionis ſuſpicio aberat. Nos, & contrario, cùm
Eſaü alloquimur; ſervos nos mancipiaque, il-
lumque Dominum ac Principem noſtrum nun-
cupamus. Ubi veròô de illo loquimur, ſtipitem
illum dicimus, omnémque neceſſitudinis ſeriem
reteximus, non modè nos illi exæquando,
ſed præferendo quoque, cunn aſſeramus pri-
mum illius ſtemmatis fulgorem ex conjunctio-
ne cum noſtro fulſifle. Vel certè, ſi de Patriar-
cha;, noſtro more, ratiocinandum eſt, dicamus
Jacob primò quidem Eſaü Dominum dixiſſe
ſuum, tum fratrem ſe illius dixiſſe; quòd Hu-
militas, in medio ſtadio, aliquà ſuperbiæ aur
perſæpe affletur. Videas non rarò aliquos, in
Nobilizas Religione præſertim, qui cuùm de viro prima-
oeculiaz- Tio ſermo inciderit, illum principem nominant,
ſa. vVix ſe illius populares profitentes. Verùm, an-
Arrogan- tequam ſurgant, faſtus aſſurgit, & quicquid
ria. propinquitatis ſuam inter & illius familiam in-
tercedit, aperiunt; ita ut; quem Dominum
primô dixerant ſuorum, fratrem brevi appel-
kent ſuum. Sic loquimini Domino meo Eſaii
Haæc dicit frater tius Jacob. Nimirum Eſau cum
quadringentis viris advenit. Tanto deductum
comitatu ſuperbia non poteſt non fateri propin-
quum ſuum. Eſau eſt, impius, vir ſanguinum,
ſcortator, reproborum fere Primas. Rectè; ſed
quadringentis ſtipatur: frater proinde eſt,
quamvis Eſau ſit. Atque utinam frater ſit, &
non fingatur frater. Vidimus Romæ quendam,
qui cùm ſe jactaret magni Principis affinem,
ad eum adire non erubuit, à quo tanquam e-
jus Ordinis, quem venerabatur, filius excep-
tus peramanter: ut ſuggeſtum illi eſt ab eo;
qui eum duxerat, ejuſdem cum ipſo eſſe fami-
liæ, interrogatum, cujas eſſet, deſpexit, ne
verbulo quidem dignatum. O nugas ineptiſſi-
mas! Itane? Jacobum improbo, quèd quem
Dominum dixerat, fratrem deinde dicat. Quan-
tô magis reprehendendus es, qui per mendacia
plendida & fabuloſas genealogias, ſcandis ad
thronos Principum; qui fortaſſe, ſi tuos per
gradus gradereris, dum ſceptrum ſcrutaris,
impingeres in lgonem.

Saperbia.

Dei cura Timuit Jacob valdè: & perterritus divi-

Rege-. ſit populum... Diaitque Jacob: Deus
Dei pr- Patris mei., In baculo meo tranſivi
videntis. Brdanem iſtum: at nunc cum duabus
Superio turmis regredior.., Erue me de manu
UaProof- fratris mei Hau, quia valdè eum ti-
deat. meo: ne Jorte veniens percutiat Ma-
3, H trem cum filtis... Traduötiſque omni-
moyrya- bus, quæ ad ſe pertinebant, manſit

Oliva

ſolaus: Et ecce vir luctabatur oum e ceb, qui
uſque mane.

. ſua omnia
Dei curæ

Ubi ſunt, qui Dei providentiam non hono- ni
rant, ſed onerant. Diſcant hi, non expectan- licirz poſ.
dum;, ut Dei nos omnipotentia Bombardis oc- ſet ſbi
currentes ſervet ſine vulnere, cui non fidit reſpice-
temeritas, ſed illudit. Jacob ſe ſuâque omnia 5*r
Deo commiſerat, & devoverat; à Deo acce- H
perat ejus providentiam ſibi ſemper adfutu- ſatas
ram, eumque ſtetifſe promiſſis noverat tantis Compluis
auctus opibus, quin & ex imperio Domini re- Advora-
grediebatur in patriam: nihilo minus turmas eci.
dividit, ſeponit greges, opportanitatem fu- pe, ſicutio
giendi parat alteri, ſi fortè altera familiæ pars firenda.
invadatur ab Eſaü; & his ita conſtitutis, ad Gen. 28.
Deum tandem confugit per preces. Diſcant Su- 20.
periores divinæ Providentiæ humanam provi- Gen. 28.
dentiam non adverſari, ſed ancillari, ſi tamen Gen z1
poſtquam omnia ſapienter diſpoſuit, ab ea rei z.
exitum expectat. Non enim ſocordiam Dei Homini:
Providentia ſerit, ſed ſolicitudinem amputat, crudeli-
quæ, gyptiorum more, dum Nilum reſpi- ere.
cit;, deſpicit coœlum. Quamquam hinc aut In- agis.
vidiæ quanta ſit rabies, expendi poteſt, quæ cosgis in-
tantum Patriarcham coëgit trepidare, vel ſub ter zor pi-
alis ommipotentiæ. Sanétorum porrò novæ Le- Anora di-
gis qualis virtus extitit! qui, furente Invido- vzaen iz, .
rum rabie, nihil pro ſe agere voluerunt; cùm asatme ti.
veteris Teſtamnenti Patriarcha adventanti dun- mere, &
taxat Iræ;, nec graſſaturæ, & muneribus, & Köi conſu-
nunciis, & officiis, & conſilio occurrere non du- ere Pa-
bitaverit, vel & ſinun Domini ſe geſtantis. Por- vinte,.
r quis ſeptus duabus gregum atque ſervorum ,4s.
turmis baculi recordatur? Unus Jacob eſt, Dignitas
qui vilitatis ſuæ in mediis opibus non obliviſ- nen muter
citur. Et vide, quo modo non ea commemorat, ares.
quæ Deo detulit olim, ſed quæ acceperat n ti
Deo. Non enim ait, Recordare, Domine, Religionis
quod lapidem in titulum erezi, quod;, ut obe- benefcis
direm tibi, tantum viæ conſeci; ſed, Minor recelenda
Jam, inquit, miſerationibus tuis. Baculum me- * oist
morat, quo Jordanem tranſmiſerat, & duas SS
nunc turmas objicit Deo, quibus locupletatus iia àno-
eſt. Sciebat enim apud Deum rmihil potentius 6& cella-
eſſe ad obtinenda & promerenda nova bene- ta in illz,
ficia, quam ſi probaveris te aliis olim gratiis au- „ 1 lite-
ctum. In baculo meo tranſivi Jordanem iſtum: de, z,⸗
& nunc cum duabus turmis regredior. Quid ais, Deo feliæ.
inſipiens? Impetrare dona cupis à Deo, &, non
quid egeris pro eo, ſed quid ab eo acceperis,
commemoras? Sile, quæſo te, & quid præ ſti-
teris, non autem quid tibi præſtitum fuerit, ex-
pone. Minimè gentium, inquit Jacob: Imòô
exclamo, me plus accepiſſe quam merueram;
& ideò ampliora expecto. Non enim Deus ideò
dat, quòd debeat, ſed quòd dederit. Ejus be-
neficentia ſemen eſt beneficiorum ipſius. Proin-
de clamo. Minor ſum cunctis miſerationibus tuis,
& veritate tus, quam expleviſti ſervo tuo. Erue
me de manu fratris mei Eſai. O novam de Di-
vinitate benè merendi rationem! Idee maxi-
ma accipies, quia plurima accepiſti. Et illud
animadverte, quo modo ipſius penè miſericor-
diæ divinæ immemor, uni Obedientiæ innita-
tur. Ait enim: Domine, qui dixiſti mihi, Re-
Veitere in terram tuam. Non Dei pietatem, non ort dien-
providentiam, non beneficentiam implorat: ſed “
ait, Tu imperaſti, & ego obtemperavi: ergo
erue me. Quod ſi regredienti in patriam Deus Tentatio
adeſt, & de manu fratris eruit, quia obedi- neon ti-
vit voci ejus: quid trepidas, qui ad imperium mena,
Domini

pur Pan

Uund
and

Utul

um
Dii
ono. n,

ſuunn
n. Dp

3c- ſe
ftt nſe
Chnn".
Ce-. lu

tallign,
lnn le.
WrNasrn
at,
eun,n
, d Geni
N d. 10.
lrdni 6e1

tnen
Llarre
3 Gng
Alel;,

In Dei rdd

Punnt, cruie.
drehie un
i l
l. fanti
(le liiſhiß
el üb mu,
re Le-Aunt
lnyi o. 1e f
1. iſari
tzan e
dn. mnne, 5
bib, & iuns
n . Ve
1 Vudl
Hunk.
tvorium ,

Oblinf-mum
enorit ie⸗
3 Cthiit
Dent i,

utobe- kiufi

Mir a .

lumme ionus

eung ris
Menig u
titnihe
1 m grot
Mutain deie
,non
eheni)
gelt
venhe.
ob: No
tueran;
enited
8.on-
unih
,. ye
n Ge D.
i
Et U
e inmit
Hi, Ne G,
n,on /,.
olat
e0 p
wDe ,
. N1
obel
Vetini

Domm

nige, in

in Cap. XXXIII. Geneſis. 113

Roligimie Domini & patriam reliquiſti & patrem, idedô-
perf io. que incidiſti in manus Eſau? Ergone liberabit
Aroſtata 1 Loribus in d- Patris, &
S redeuntem cum uxoribus in domum Patris,
, nta- . . . . . Q
H non liberabit, qui, ut ejus vocem impleat, &
evitan. Patre caret, & uxoribus eſt cariturus? Non e-
das. ruet de ore draconis pro ſe inopem, qui de ma-
nu Eſaü eduxit illezſum à ſe locupletatum?

Lngug Erue me de manu fratris mei Eſai. Modeſtiam
e Patriarchæ quis non obſtupeſcat? Sic loquitur
Marmu- de Eſan, à quo mortem expectat, ac ſi loque-
stio. retur de Rebecca, à qua oſculum expectaret.

Ubi ſunt, qui de fratre paſſim obloquuntur,
quamvwis omninò nova non accidant probra, &
dedecora, quæ de miſello effutiant? Cui no-
tior Eſaun, quàm Deo? Et nihilo minas Jacob
nec coram LDeo, cuùm auxilium contra Eſau per-
terrefactus expoſcit, eum aut heluonem, aut
pervwicacem, aut parricidam appellare audet;
ſed fratrem nominat. Erue me de manu fratris
mei Elai. Omiſiſſet ſaltem vel nomen fratris,
S& FEfaii tantum dixiſſet: ut quando abſtinere
ſtatuerat à recordatione facinorum, abſtineret
quoque amoris & honoris titulo. Ne fortè ve-
Caßitas, ziens percutiat Matrem cum ſiliis. Nota pudo-
rem viri: Non audet uxorem nominare coram
Deo. IIiud etiam indicat, quàm ſit avulſus ab
omni illecebra. Neque enim ideèò fratris expa-
vet gladium, ne ipſe uxore careat, ſed ne Pa-
triarcharum ſtirps pereat. Sequitur, Cumque
dormiſſet ibi nocte illa. Valdè pavet, & nihilo
minhs dormit. Nimirum ſancti Patriarchæ ita

Dei ecuræ
ſe om fſatiiliæz ſuæ periculis conſulunt, & pro iis ſolli-
wirttere, citi ſunt, ut poſtquam & prudenter omnia diſ-
Pax co- poſuerint, & res ſuas Domino commendave-

i ier lirt, ſolliciti eſſe non ſoleant, pacémque cor-
hege⸗ dis in tamto curarum æſtu fluctuque minimè
lia provi- naufragam, ſomni tranquillitate teſtentur. Dor-
deær, ſd WMivit, inquam, non poſtquam greges & filios
Rue ſolli- in turmas diviferat, ſed poſtquam pavorem
citudine ſuunm cum Domino communicaverat. Ut ſcias,
nimia. S .
non in ſuo conſilio ſpem locaſſe, ſed in Domi-

ni providentia. Neque illud omitti poteſt, quod

ſancti Jacob fidem in Deum valdè commen-

dat. Cùm enim tantas animi ſui procellas Do-
mino revelaſſet, à Domino nullum reſponſum
accepit. Et nihilo minus ſecurus de tutela nec
queſtus eſt, & dormivit. Dicere potuiſlet: qua-
Es hic Deus eſt, qui ob multiplicandos greges
in domo Laban Angelum ad me tranſmittit,
&, ob devitandum tam præſens diſcrimen, ne
umbram quidem ſui, aut unam vocem emittit!
Sanè non ita filuit Deus, cum lapidem erexi in
titulum: Nunc ſilet, quando non eſt, quod of-
feram, ſed quod recipiam. Cum à fratre pro-
fugi, & à periculis aberam, gloriosè procla-
mat, Ero, ero cuſtos tuus: Nunc, cùm incidi
in fratrem, & undique obvallor diſcriminibus,
planè dormitat, & dormitavit, qui cuſtodit
Irael. Has in blaſphemias haud erupit, ſed Deo
Erereitia Penitus ſe ſuâque committens, ſupplex orat.
ſpiriua- Traducliſque omnibus, quæ ad ſe pertinebant:
lia. Manſit ſolus. Et ecce vir luctabatur cum eo uſque
Cella. mane. Munera Eſau offerenda præparaverat 2
uxores filiéſque trans vadum Jacob eduxerat,
plenus undique curarum atque turbarum, &
nihilo minus vix ſeceſſit, & illicò colludit An-
gelo, eòque fruitur. Uique adeò ſi ſolus eſſe ſtu-
deas, ſolus non eris, quanquam in turba fueris.
Diſcant hinc rei familiaris curatores, non ob-
ſtare curas, quo minùs Deo fruantur, ſi tamen
abſolutis negotiis, ſoli eiſe ſciant. Manſit lolus.:
& ecce vir. Nolo dicatur, Obruor negotiorum
Ethicæ Tom. I.

Religioſi
Procura-
zores, α
Religioſi
Laici O-
rationem
non negli
gant.

mole, & ideò orationi vacare non poſſum. Fal-

leris. Secede poſt negotia, & vel Angelo collu-
Ctaberis. Jacob enim, in ipſo fervore curarum,
ſolus eſt, nec eſt ſolus. Sed qualis vir, qui poſt Dei pre-
curas tam graves ita ſecedit, ut Angelos alloqui Ientia.
mereatur? Quanquam cùm audio luctam, gra- Oratio
tulor iis, quibus inter ligna ſylvarum Chriſtus Frejuen-
Malus eſt fructuum ferax. Cum audieritis, poſt u.
turbas, licere otio, Deòque frui, nolite crede- platio.
re. Siquidem Jacob, qui poſt turbas tam pius Cella.

eſt, ut ſecedat, Angelo non fruitur, ſed collu-

cCtatur. Et ecce vir luktabatur cum eo. Sed qualis Superior
lucta, quæ & lædit Patriarcham & demulcet; mitig.
quæ eum non vicit, ſed vinxit? Nam poſt femur Lapſ.
emarcidum, petit à luctatore benedictionem. blanaè
Audiant, quæſo, Prælari: licet, licet luctari, & Senni.
obluctari, licet femur non modò tangere, ſed as, ſed
& arefacere, nec eum abalienare, quem læſe- mitis.
ris. Non dimittam te, niſi benedixeris mihi. Quid „perior
ais? ab illo benedictionem expetis, à quo Vul- colendus „
nus accepiſti? An nefcis ad tactum ejus femur h.
tibi emarcuiſſe, & te claudum? Novi, inquit; „?
& ideò benedici opto. Quanquam enim in lucta
virum ſe mihi exhibuerit, at in marcore femo-
ris mei Angelum illum deprehendo. Etenim,
qui femur ut exareret, non ſauciavit, non aduſ-
ſit, ſed tantùm tetigit, Angelus eſt. Planè non
ſumus Angeli, ſi in Ovibus noſtris concupif-
centia non aret, niſi urantur, nec perit volup-
tas, niſi pereant. Debes, ſi Angelus es, non vul-
nere, ſed attactu femur extinguere. Porrò quam
ſolers Angelus! Non aliud in congreſſu illo cum
Jacob expetebat, quaàm ut Patriarchæ femur
obtorpeſceret. Veruùm non ſtatim eum terigit,
ſed din luctatus cum eo eſt, & imbecilliorem
ſe eo ſimulans, dum vinci videtur, evicit. Ob- Correszto
torpuit enim femur, & elanguit. Diſcamus prudens,
quæſo, non properè ſævire. Nec cœlum ſtatim
fulmen intorquet. Cogit nubes, lucem ſubdu-
cit, fulgurat, & demum furit, & tonat. Sic
Deus Adamum prius exquiſivit, demulſit, con-
vicit, & tandem expulit. Sed quam raros ha-
bemus Patriarchas, qui lædantur, & demiren- aniazess
tur; qui benedici velint ab eo, cujus luctà co- zit.
guntur claudicare! At quid dicemus, quod poſt
Iuctam non jam Jacob, ſed Iſraél appellatur?
Neqguaquam, inquit, Jacob appellabitur nomen
mum, ſed Iſrazl- quoniam, ſi contra Deum for-
tis fuiſti, quantò magis contra homines prævale-
bis. Quid? Luctatoris amittit nomen cuùm elu-
ctatur, & Iſraël eſt? Non eſt Iſraél cùm Domi- Caſtitas.
num vidit in Bethel innixum ſcalæ, & IIraél
evadit, quando luctatur cum Angelo? Nimi-
rum felicius Caſtitas, quàm Contemplatio, Kiacth .
Deum videt. Beati enim mundo corde, quoniam 8.
ipſi Deum videbunt. Ergo ſi femur emarceſcat,
Iſraël es, quamvis in ſolitudine non tibi coelum
act delicias, ſed ad luctam campus pateat. Si
purus es, Ifraél es. Meminiſſe illud te quoque
pervelim, non emarcuifſe Patriarcheæ femur
dum algeret, & æſtuaret, ſed cùm ad orandum
ſolus ſeceſſiſſet. Non enim ſudore laboréque
libido fugatur, ſed oratione ſubigitur. Et Caſtia⸗
quamvis in ſolitudine non delicias experiaris, zis zara
ſed luctam, nec amplexum Angeli merearis, Orazio.
ſed colliſionem patiaris, futurum tamen ſcias, Priase
ut in ipſo luctamine pudoris tibi corona necta- Sia.
tur, eliſo ſemore. Ergo ſecede, quamvis non Tentatio-
te oſculis contemplatio foveat Angelorum, ſed num re-
luctamine defatiget. Nimirum Oratio quam- medinsm.
vis pugna videatur, non requies, Te tamen
ex Jacob Iiraelem efficiet, femur arelcet; fiet-
3 Adue

Correctio
mitise

Saperior

Orationis

—

1I4 Oliva

Oraiio, que ſalva anima tua. Noli proinde horrere ſo-
TPenmis Hitudinem, quamquam te defat?get. Non enim
Deſola- 4 D 2 1 5 .
enihes Ccunn Dæmone, ſed cum Angelo luctaris. Ut
obruaiur, autenn fcias Deſolationes & Luctas in ſolitudi-

preßcit. ne, non imbecillitatis, ſed roboris argumen-
Deſola- tum efle: Jacob primum quidem in ſolitudi-
12 1 . X
,3 %¼ E Deum intuetur & ſcalam: ſecundòè, cum
t/ 7 5 . . . . =
Een m jaln Pioveclioris wirtutis effet, Virum patitur

perſecdkio. ôbluctantem: JLSUS demum in eremo in-
nis. Whltantem ſuſtinet, & rejicit Satanam. En quo
modo ad menſuram roboris menſura decreicit
deliciarum? Impubes virtus Deo recreatur;
fortior Angelo exercetur, divina Dæmone con-
cutitur. Verùm quicquid accidat, ſi ſolus ſis,
coronam rapis. Neque enim aut Chriſto Satan,
aut Jacob lucta obfuit: fiquidem hic Ifrael e-
vadit, & illi Angeli miniſtrarunt.

Cella.

. . . . 2
Vocavstque Javob nomen loci iLlius Pha-
. . „„ — . 7
nuel, dicens: Vidi Deum ſacie ad fa-
ciem, & ſalva facta eſt anima mea.
Bona oc- In hæc erupit verba Patriarcha, poſtquam
eultanda. Iſraëlis titulo ab Angelo cohoneſtatus, ſciſci-
tatuſque ab illo quomodo vocaretur, nomen
eius refcire non potuit. Die mibi quo appella-
Beneheiâ ris nomine? Reſpondit, Cur quæris nomen meums
slam con- — 2.
ferenada Et benedixit ei in edem loco. Tum Jacob ex-
Tapfis clamavit, viſum ſibi Deum eſle. Nec imme-
elanen- ritô. Non enim minor Deo eſt, qui, cùm ad

zti. honorarias compellationes evehit Patriarchas,
zulandä.

Gloriæ . . .
artitur, ſimm tamen nomen occuluit, ſua-
anæ o- 3 1 1 3
diuw. que apud ſanctum virum vult beneficia reſide-

re, non autem ſuos fulgere Titulos. Aut An-
gelus, aut Deus eſt, qui nomen tibi plenum
gloriæ & virtutis immutat, nec ſuum tibi re-
Superior Velat nomen. Quamquam & Deus putari po-
audiatre. tuit etiam ex eo, quòd obluctanti, non obſe-

Bs ee quenti ſibi, benediclionem elargitur, & nomen

indidit ommi gloriæ Hore cumulatum. Da mihi,
qui totà nocte obluctantem ſibi Patriarcham pa-
tiatur, eumque & Ifraclem vocet, & benedi-
. 4
cat. Ergo Angelorum eſt, ad Patriarchas acce-
dere, non cùm afſident Racheli, ſed cùm ſe-
E 5 im aliident acheli, ied cuin 1e
Familia- juncti ab uxoribus ſolitarii degunt; quibus non

7.

vitas cem blandiuntur; ſed obluctantur; femurque non

Sancti
Angeli.

ſaculari- . 4 31:
e, palpant commemoratione humanæ fragilitatis,
Zelus a- led divinæ iræ terrore marcere cogunt: Cum-

nimarum que luctatorem ſuum ad ſuprema provexerint

ſerius. dignitatis, nominiſque faſtigia, ab eis ne reſciri
Concio- quidem volunt nomen ſuum. Tu veròô nota,
Bltere quàâ ratione Ifraëlis ttulum Vir ſanctus conſe-
Zes duatur. Quod nomen eſt tibi? Keſpondit: Ja-
cs à&- .75= 46 r. .
Siznarziy cob. At ille, Nequaqiam, inquit, Jacob appella-

nil quæ bitur nomen tnum, ſed Iſraël. Jacob nomen eſt
rat. ſupplantatoris. Ergo, dum probra ſua non dif-

Confeſſa- Rtetur ſuas inter victorias Jacob, ex Jacob Iſrael

rii ſibi no. X .
n „g. evadit. Planè gloriarum ſemen dedecus eſt, ſi

bharere tamen non humi obruatur, ſed exponatur in lu-

pæniten- ce. David, chm inſuetum ſe fatetur armis, &
Zes.

i gantum domitor fit. Ouoniam ſi contra Deum
,:. Jort is fuiſti, Juantò magis contra homines præva-
Cognitio lebis. Per eat aliquando tandem cordis degener
Jſui. metus. En Jacob, quando adventantem expavet
Gleria Eſaii, totiſque artubus intremit, vel Angelo ob-
Pakli, uctatur. O quanta poſſemus, niſi mentis noſtræ
SS nobis obſtaret infirmitas 1 Eſaü times, quem
Eeetzza- Vel in utero eliſiſti? Eſau times, qui colluctari

hics Zu. potes, & Prævalere Angelo? Et ecce vir lucta-
riſdictio.

eiſque & femur edomat, & benedictiones im-

Paſtorem profitetur, non miles modè, ſed Gi-

faciem profectò non vidiſti, cùm extra Orationis

batur cum eo. Qüanquam non Patriarchæ me- Momines
tum improbare, iſed noſtram nobis in illo præ- nen timi.
fguratam audaciam lubet complorare. Itâ-ne? endi.
Qui Eſaü non audes occurrere, qui eum mi-
tigare muneribus ſatagis, audes cum Angelo
congredi, & obluctanti colluctaris, & cujus
optas benediétionem, luctam non reformidas?
Ita eſt: Homines reveremur, & Dei Nuncios Excom-
proculcamus. Eſau placamus, Angelis reſiſti- manica-
mus. Minitantem exhorremus Regem, ſacer- io.

dotes ridemus fulminantes. Qui occurſum re- rgde.
fugimus homims, Dei luctam provocamus. Rcaleßzz.

Uſque adeò quæ maximè timenda ſunt, mini- kicz Ju.
mè timemus: illic verò trepidamus, ubi nul- ridinie.
lus eſt timor. Videas à facie leporis fugitantes, Sacer do-
quos ſtare videas, imò & occurſare Leoni. Ni- 1s men-
mirum evaginato gladio vel puerum occurren-
tem nemo non extimet. Coœlum ruis- & irruunt
ſulmina, & rari palleſcunt.

Vidi Deum facie ad faciem, & ſalva
faëta eſt anima mea. Ortuſque eſt ei
2171 4 „ S . or ſ»
latim Sol, poſtquam tranſgreſſus eſt
Phanuel: ipfſe vero olaudicabat pede.
1
Mira res! virum putat, dum luctatur, & Clemen-

Deum fatetur, à quo benedicitur. Quamdiu tia.
Angelus obluctatur, & femur tangit, vir di- Eæcom-

Situr: Et ecce vir luctabatur cum eo. Ut verò „½
pugnam convertit in titulos, & vulnera ver- duperior

tit in munera, pro Deo colitur. Et benedixit amare du-
ei in eodem loco. Vocavitque Jacob nomen loci cat.
illius Phanuel, dicens: Vidi Deum. Diſcant ali-
quando Eccleſiæ Præſules, ſuam felicius am-
plificandam gloriam, ſi benedixerint, quàm ſi
aledixerint. Si luctaberis, obluctabitur Ja-
cob, & quamvis femur ejus arefacias, perſiſtet
in lucta, nec cedet. Qui cum videret, quod eum
ſuperate non poſet. Vix eum Iſraëlem compel-
lavit, eique benedixit, cùm illicò blanditis
alliſit, quem bellando non ſtravit. Sponſa à cu-
ſtodibus nudata pariter & vulnerata audacius
circumcurſare per urbem cœpit, non jam ta-
cita, ſed querelarum prodiga, & clamoſa. Ni-
mirum poſt ſponſum curret ſponſa non in vir-
gæ terrore;, ſed in odore unguentorum. Trahe
me, poſt te curremus in odorem unguentorum tuo-
rum. Oleum effuſum nomen tuum: ides adolef-
centulæ dilexerunt te. Debes dignitatem tueri!
Nam & oleum undis ſuperſtat: ſed effundere,
non occludere; dumque effunderis, oleum eſto,
non fel. Mulce, blandire, & medere. Vidi Affaliß.
Deum facie ad faciem, & ſalva facta eſt anima tas.
mea. Quid ais? fatigavit te diu, læſit te, fſemur
tuum arefecit, & ſalvus es? Enimveròô ſerem-
tas faciei tanta refulſit in Angelo, ut luctæ vul-
neriſque dolorem aboleverit. Placent vulnera,
ſi dum dextera ferit, vultus arridet. Sereno
coelo demiſla fulmina ſi feriunt, non terrent.
Illud autem libet inquirere, cur ſtatim, poſt-
quam à ſe viſum Deum Jacob fatetur, & ſol
oritur, & pes claudicat? Nimirum tamdiu in Corze-
nocéte ſumus, quamdiu obluctanti nobis An- gionis
gelo reluctamur; quamdiu, qui Angelus reve- impa-
ra eſt, ideò vir dicitur, & homo creditur, quia iien.
femur obſtupefacit noſtrum. Ubi verò Deum H
eſſe intelligimus, qui nobis obſtitit, tunc enim- l zu-
verò in luce ſumus, & ſole recreamur. Ortäſ- niens-
que eſt ei ſtatim Sol, poſtquam trantoreſſus eſt Phaäa-
nuel ipfſe verò claudicabat pede. Deum facie ad Orati-

14

Correstio
mitis.

&—

Venta

Lenna

neS

liſr I
lunn 1
uill threl
rng, 5
2

Non h
is p
ud Len
Am ſen
luth. .
,„, Iunmn

n. Viat,

7

l Ie 1

e Elt
ſie ade

Re⸗ Nni,
Mre. bey
Ene at
1i.
ngelo
Cu
id)
hnins Ein
telck. nunig

Cer. ,

ti
i 7
1 ee⸗

tur, & is
Udandilt
Uir Er bus
Ut vend D
en ſtr.g,
eielitit 6nt
Mlen ſori en
Cahtah.
Ciig an⸗
glumſ
ir N.
Hheflte
ll n
conpel.
Phencitis
Mhac-
adies
mo N-
01 1 Fi⸗
n. Iwte
genmnn⸗
en tetl!
ebuncee,
leum l
ee. M
4dkaumu
ttykmnn ,
elölelelle ſ
S
4 Tulnen,
et Wend
on tinit
tur,
taman N
Gols r. H
geln Ueſe 3
Atha ,
e10 Den 1,
tncenin 4
r, N“
47 1
n lird
ton
40 &

in Cap. XXXIII. Genefis. 115

CGure ſu. & luctæ ſtadium non claudicas. Tardiorem ad
peifuugd. qtiævis teinporaria reddit Dei viſio: & ſi tam
impigrè ad tua, tuéſque redis poſt Orationem,
ut ante ad eos adibas, non oraſti.

EXN CAbP. XXXIII. GENESIS.

Elevans autem Jacob oculos ſuos, vi-
dit venientein Eſau, & oum eo qua-
dringentos viros: divisitque filios Lic
Räachel, ambarumgque famula
Tum.
spritgs. Jam propè aderat Eſaü cum quadringentis,
geen nec cum aut Jacob vidit cùm oraret, aut ad-
venire illum ullus ei nunciavit. Uſque adeò
Oratio & ipfe attentus Orationi vacabat, & familia
neglecta. einn ita reverebatur orantem, ut mallet peri=
“ clitari, quamn interturbare agentem cum Deo.
vacet. Credidit emm ſibi non licere , Patriarchæ ofa-
tionem interrumpere, etiam cùm furens Eſau
immineret. Hine diſcant plerique, an deceat
leviſtimas ob cauſas Paſtorem interpellare pre-
ces offerettem Deo: qudâmque indecorum ſit,
ſi Paſtor ipſe Deum deſerat, vel uinbra ad-
ventante fratris, quando Jagob nec quadrin-
gentos prope eſſe cognovit, niſi Oratione com-

1 pletà, Et quidem litantem Abrahamum vel

aves turbaverunt: Orantem verò Jacob nee
cum phalange Eiau potuit interpellare. Porrè
uxores filiique, cum orantem non monent de
adventu hoftis, felicius ſibi conſultum putave-
Eecleſia. Tunt; ſi Patriarcha oraret, quam ſi Pperoraret;
Kſicorum ſi manus elevaret, quam ſi manus conſereret;
arma. ſi luctaretur cum Angelo, quam ſi colluctare-
Arma al- tur cum Eſau. Nec ſpes fefellit: Siquidem pro-

or. gredienti ab Oratione Efau ceſſit, quem for-
Balecn tè & tentoriis erumpentem mactaſſet. Utinam
& Principes periculis occurrerent;, occurrendo
non hoſti, ſed Deo. Utinam & Patresfamilias
ſuis proſpicerent, non agendo, ſed orando.
oratio Elevans autem Jucob oculos ſitos, vidit venien-
detegie tes Eſaii. Adventabat Eſaüu, & nemo eum
rei. imminere cognovit, nifi is tantum, qui ora-
gä⸗que. Verat. Enmmmveròô niſi OteS, aderit Eſau, & eum
Teutatio- abeſle credes. Hauritur lIux quædam è& Con-
aum re., teinplatione quâ transfiguratum ſatanam in An-
medium. gelum lucis abortum eſie tenebrarum internoſ-
Caſtitas. Ciimus. Quòôd ſi non ores, prius te captum ab
Eſaü ſenties, quam ſentias imminere. Metue-
Perſeua- bant Rachel & Lia furentem Eſau: venien-
tionis re. tein tamen non ſenſere, quem Jacob illicò de-
a Prehencdht. Uſque adeò ad propellendas hoſtis
inſidias tutior Oratio, quam timor eſt. Ele-
14, vans auteém Jacob oculos ſuos vidit venientem
ribula- . 4 . . .
tioni e. Maii. In Oratione oculos ſuos efle fecit, ideô-
medium, Que non ſtatim ad uxores, ſed ad hoſtes illos e-

rexit. Oculos ſuos. Plerique non habent oculos,
ſed habentur ab oculis. Aguntur, non eos cir-
cumagunt. Habes oculos, ſi eos ad diſpiciendas
inſidias, non autem ad exquirendas illecebras
Modeſtia. elevas. Denique ſi Eſau intueris, & oraſti,
Familia- Jacob es: ſi Rachelem reſpicis, non Jacob es,
, e. ſed Eſauü. De Jacob enim ſcriptum eſt: Elevans
“ auteimn Jacob oculos ſuos, vidit venientem Eſaii.
Superio- De Eſaü verò ſcribitur. Levatiſque oculis vi-
in vigilet. dit inulieres & parvulos eaxum. En quale inter-
cedat diſcrimen juſtum inter & reprobum: Ille

Ercleſia
Hisrum hoſtes proſpicit, hic fozminas reſpicit. Non

Caſtitas.

cem exhibere; feſtucas pertæſum, trabes im-

antequam præmitteret ad diſcrimina Li m

immerits proinde, Jacob oculos ſuos elevaſſe
fertur „ Eſau verò oculos levaſſe dicitur: ne-
que enim oculos ſuos habuiſſe putandus eſt im-
pius; quos vel inter lachrymas & complexus
fratris contorſit in mulieres: Utinam ſolus E-
ſaü Rachelem contempletur. Vereor, ne &
Patriärchæ à congrefſu eum Angelis, progre-
diantur interdum ad ſpectacula foœminarum.
Id ni eveniret aliquando; Cyprianus inter mar-
tyria non eſſet, libro integro, hortatus Cleri-
os ad ſingularitatem Hoſpitü à fœmimis ſejun-
cti. Sequitur. Et poſuit utramque ancillam, &
liberos earum in Pprincipio Liam verd & filios
ejus in ſecundo loco: Rachel autem, & Joſeph
noviſſtmos. Et ipſe progrediens adoravit pronus in
terram ſepties. Si divwagari libet ad allegoriaæ Spiritua;
campum, adverte, quo modo ſanctus Patiiar- lia cateris
cha noviſſimo, tanquam tutiori, loco filios rferen-
Rachel repoſuit. Mavult enim omnes perdere, 44.
quam exponere Contemplationem, ejuſque foꝛ-
tum. Nos verò, proh dolor! ſi Eſau occurrat, Oratie
primo ſtatim loco diripiendam diſcerpendâm- "eceſſa-
que Rachelem exponimus. Sive enim Iræ, ſive .
Livoris ſive Gloriæ ſpiritus graſſetur, illicò
Orationem negligimus: quique ligonem non
faſtidimus, thura projicimus. Memineris tamen
ſejungi non poſſe à Rachele Joſephum. Si Ra-
chel perierit, Joſeph non vivet. Rachel autem
& Joſeph noviſſimos. Diſce à Patrfiarcha præ Caßßita-⸗
omnibus ſervare Contemplationem & Pudici- "i crigs

tiam, quarum neutra ſtare poteſt ſine altera.

Sed ad litteram redeamus. Er poſuit utramque
ancillam. Quis non miratur familiæ obedien- .2
tiam , reverentiämque in Jacob? Agebatur ,
de ſummo vitæ diſcrimine adeundo;, utra ſci-= ve.
licèt turmarum prima ſævienti Eſau occurſa- Dei curæz
ret. Et tamen nulla aut inter primas reponi le vermir-
abnuit, aut inter extremas poni expetivit. .
Eſto, ancillæ reluctari non auſæ ſint: ſi Lia Raligio
non æg& tulit quòd tutior locus ſorori ſerva- von aques
retur, quomodo Ruben & Judas paſſi ſunt mi- Eocliſi.
nimum natu fratrem præponi ſibi, quos natu- Im: be-
ta eſſe voluit in familia principes? Nimirum ercta con-
ab Oratione fedeuntem perſpexere parentem; dentes.
ideéque reluctari timuerunt ſtationes conſti- Eccleſiar
tuenti. Si vis decreta tua venerationi eſſe, non Kici , .
deriſui, non exprobrationi, ſed amori: ſece- ſut. e⸗
de ad orandum. Videant te cum Angelo vel Saperior
colloquentem, vel colluctantem, nec muſſi- idem om-
tabunt, ſi vel eos, non dicam Eſau, ſed Ti- vilus ſit;
gridi objicias. Moſes ad triginta millia è po- Sg orer
pulo cecidit, nullo obſiſtente. Cur? Deſcen- H
derat & monte. Exacutus in vertice Sinæ gla- li. ſie.
dius, non pungit, quamvis contrucidet. Acu Vox exi-
veròô ſi, ad radices Libani, aurem perfores;, blorum.
cor transfodiſti. Uſque adeò refert, non quam beelef-
gravi ictu percellas degenerem, ſed quaàm æquA E, S
dexterd. Jacob, inquis, morti exponit gemi- ſy fuerit
nas turmas, nulluſque obmurmurat. Nullus ſanéta,
verò non latrat, ſi ego unum poſthabeam plu- erit om-
rimis, etiam ubi diſcrimen nullum eſt. Sic eſt: nibotene
ſed ille oravit, antequam de turmis ſtatueret,
tu verò riſiſti: Ille à lucta progreſſus eſt ad
ſtationes, tu verò à nugis ad onera imponen-
da digrederis. Durum autem eſt, fabulantem
imperare ſilentium; plumis incubantem ad Syr-
tes impellere, cauponantem rumuſculos Cru-

Obedien-

Saperioris

ponere. Denique Jacob non ſolum oravit » böxempla.

cum filis, ſed ipſe cæteros anteceſſlit, & fra-
tri primus occurrit. Et ipſe progrediens adora-
K Vit

116

vit pronus in terram ſepties, donec appropin-
quaret frater ejus. Et tu poteris duriſſima im-
perare, ſi ea poſt orationem demandes, &
Ohedien- Primus ſubeas. Miror tamen Liam, quæ etiamſi
tia prom. non ſciret ante omnes Jacobum proceſſurum
Pia. in occurſum Eſaü, paſſa tamen eſt ſe ſuéſque
à fronte pomi, & vilius haberi à viro Præ ſo-
rore. Attendas hic velim, quâ ratione impio
gelns a- Juſtus occurrat. Adorando, non blaterando,
nimarum adventantem excepit. Sic videlicet, poſt Ora-
Te l zi. tionem, Patriarchæ occurrunt ſceleroſis. ui
Te * Angelum ſpectavit, aſpidem non deſpexit: qui-
iana; que coœli Lilia complexus eſt, aconita Babylo-
erigendi, nis non exhorruit. Quare timendum eſt, Ja-
Perſecu- cob ne non ſis, qui Eſau non adoras, ſed pro-
monis re- culcas. Chriſtus Judam oſculo dignatur. Saulem
Tadinm. David citharâ demulſit. Tu quis es, qui non in
etr. ſpiritu, nec in Virtute Eliæ, fratrem proteris?
Eſau, inquis, eſt. Sed frater quoque eſt. Et de-
ſinet eſſe Eſau, ſi tu Jacob elſ Coperis. Ne ille
ſit Eſau, tu eſto Jacob. Qui, cum ſepties ado-
raſſet, feliciſſimè ex hoſte fratrem effecit. Non
enim Eſau, poſt adorationem, appellatur, ſed
frater. Felicius genibus J acob pugnavit „ quam
Moſes manu: Ille Pharaonem cædendo exaſpe-
ravwit: Hic adorando domuit Eſau. Sequitur.

Correbtis
nitis.

Levatiſque oculis, vidit mulieres, &
arvulos earum, & ait: Quid ſibi
volunt iſti! Et ſi ad te periinent! Re-
ſpondit: Parvali ſunt, quos donavit
mihi Deus jervo tué.

Religioſ Doleo, quèd Eſau ne ſciat quidem uxores,
non er filioſque fratris. Fortè ſciebat Jacob, & quot
ten: nego- eſſent uxores Eſau, quôtque ex eis liberos ſuſ-
ga ſuoru. cepiſſet. Ita eſt. Fili hujus ſæculi noſtra non
curant; nos verò eorum reculas curare volu-
mus, eis vel non curantibus, vel reluctanti-
bus. An vivamus, neſciunt: Nos veròô quot
greges poſſideant, ita ſcimus, ut nomenclato-
res efle videamur pecorum eorum & boum.
Percontatus ſum, cur Romam quidam Religio-
ſus advemiſſet. Ut ſuorum lites, & tricas,
dixerunt, expediat. Et ille, dixi, quare venit?
Ut Nepotis ſaſtum & ſpes in aula provehat. Pe-
riimus. Ergo ſeu ſpinæ ſuccreſcant, ſeu Lilia
germinent, monentis Domini dictum; ut co-
gnati abdicentur, proculcandum eſt. Etiam
ſponſæ circumamictæ auro proclamandum eſt,
Obliviſcere populum tuum, & domum Patris tui.
Uſque adeò & Regina virtutum, cum adſtitit
à dextris Dei in veſtitu deaurato, lutum verſat
in corde, carniſque meminit & ſanguinis. Et
quid mirum, ſi populi ſui recordatur Regina à
dextris Dei, quando & ſecutus IESUM difci-
pulus abire cupit ad funus parentis, mavultque
adeſſe cadaveri patris ſui, quam frui aſpectu
Dei ſui. Sequere me. IUlle autem dixit: Domine,
permitte mihi primum ire, & ſepelire Patrem
meum. Mira tenacitas hujuſce vinculi. Non is à
ſequendo Domino paupertatis rigore, non hor-
rore crucis, non opum abdicatione, non exilio,
non probris, non perſecutionibus retardatur:
uno inhibetur affectu, non quidem erga paren-
tem, ſed erga parentis funus. Quèò eum abdu-
ziſſet Pater, li regnaſſet, quando eum revulſit à
JESU, cùm putreſceret? Aurum telomi ſpre-
tum eſt, cùm Chriſtus vocavit: ſed Patris cada-
vwer relinqui non potuit; etiam cùm Chriſtus ad-
vocavit. Expendamus, ſi placet, quod Lucas

Parventü
oblivio.

Pſal. 44.
XI.

Luc. 9.
59.

Oliva

recenſet. Quidam vexabatur ab immundo ſpi⸗
ritu, imò à Legione ſpirituum;, ita ut degere
cogeretur in ſepulchris. Vix Chriſti voce erep-
tus eſt ab immariſſimis tyrannis, cùm illicò do-
mum reverſus, & decenter indutus ad JESUM
redit. Venerunt ad JESUM., & inven erunt ho- Luc. 29,
minem ſedentem, à quo Deæmonia exierant, ve- 33.
ſtitum, ac ſand menie ad pedes eus, & timue-
runt. Quin & abeuntem JESUMproſequi cu-
piebat. Et rogabat illum virà quo Dæmonia exie-
rant, ut cum eo eſſet. Ildem Dominus adoleſcen-
tem propè Naim excitavit in feretro, quem Ma-
tri dedit. Non hic aut adhæſiſſe Domino, aut Luc. 7
Dominum obſecraſſe legitur, ut ſibi liceret tan- 16.
to benefactori hærere. Cur? Aderat Mater. E-
tiam, poſt miraculum tantum, ereptus tumulo
adoleſcens potuit non ſequi Dominum. Nimi-
rum minùs nocuit legio ſpirituum immundo-
rum, quaàam amor in parentem. Qui non diu
cum Matre fuerat; diu eſſé noluit ſme Matre.
In quo din fuerat Dæmonum phalanx, non
potit non eſſe cum JESU. Diſce nocentiorem
eſſe amoris luem, quam furoris. Valuit Do-
minus abigere & viſceribus Dæmonem: nequut
extrudere à corde redivivi parentem; citiuſ-
que in Juvenem amor, quàm vita, rediit. De-
nique Energumenus hæſit Chriſto, Unicus ad-
haſit matri. En quanto conatu eradicari de-

beat radix iſta omnis amaritudinis. Sed, proh Deas vi-

dolor! Quam charitas eradicare non poteſt, lis t no-
ut Chriſtum ſequaris, Livor evulſit, ne fra- bi.
ter fratris aut uxores noſſet, aut filios. Leva-
tilque oculis, vidit mulieres & parvulos earum:
Et ait: Quid ſibi volunt iſti? & ſi ad te perti-
nent à In domo Iſaaci pudorem colit vel Eſau. Femilia-
Vidit mulieres, ſed de parvulis percontatur. ritas cum
Erubuit, etiam coram marito, aut fœminas al- mulieri-
loqui, aut de fœminis loqui. Utinam, ut E- Cgitg-
ſau, ſic Sacerdos! Quanta, proh nefas! licen- 62:, n⸗
tia & alloquendi ſine viro fœminas, & cum Vi-=
ris de foœminis garriendi! Syrenes advocamus
in mare æneum fanctioris Salomonis. In deſer-
to videmus Agarem: horremus Angelis non
diſſimilium & foœminarum colloquia tam pro-
lixa, ut, cùm Sol apud Chriſtianos tardius»
quàm ira occidat, apud Levitas aliquando ma-
turiorem lugeamus lucis occaſum, quàm amo-
ris. Sol lucere deſüt, & Sacerdos non deſiit
loqui. Clamo: Sol non occidat ſuper illecebras
veſtras: ne Antipodis nunciet, in Eccleſia pro-
ductiorem efle ſermonem cum ſœminis, quam
diem. Verbum abbreviatum fecit Dominus. Qua⸗
re, ſi longum eſt verbum, non à Domino;
ſed à Dæmone factum eſt. Sed pergamus. Par-
vuli ſunt, quos donavit mibi Deus ſervo tuo.
Vide plenum Deo pectus. Ubique meminit Dei pre-
Dei, eumque ubique inſerit. Vel inter cere- LZentia.
monias Deum intermiſcet. Sequitur. Habeo plu-
rima, frater mi, ſint tua tibi. Quis loquitur,
Melchiſedech, an Jeremias? Habeo plurima.
Vox iſta vox Dei eſt. Imòô vox Eſau eſt. O lu-
Ctum! ⁶ funus! Ergo Eſaü perduellium anteſi- Avarl=
gnanus, reproborum quaſi princeps Pparricide- tia.

rum primipilus clamat, Habeo plurima. Et in- Manera.

terdum, quamvis non ſæpe ac perpauci, Ecle-
ſiarum Duces, Chriſti excubiæ, ſcripturarum
cuſtodes proclamabunt. Affer, affer? Et unde, ecleſa-
rogo, tanta coacervandi rabies in Sacerdote; zetnen
quando venator dona rejicit, & ſibi putat abun-
dè conſultum? Ille nec oblata à fratre recipit lo-
cuplete: Utinam ahquando non rapiat hic de
manu inopis oviculam non unam, ſed unicam;
ut cum amicis epuletur is, qui & jejunare, &
raptores

N
is (aol
4
66 Kon
e lll.

4 1e)1
3. forb

.
gut ſen
r .

en ſelli
gmi Khot
nfe tntun
¹ wten
Abe
Er
inter
lie
1 (
Udan
Zen A
Pro
li
lunll
X*mer
U1e
donn
lete,
i⸗
Nee d
Ven e
Uugn
um a
Nlan
Cle

l ci

che!
Team .
Fel ſn
Mündi
cunder

Mif
Ain⸗ ehlench
u, tempe

kty el
IId ofk
eun ch
Verd h
ſed e
tem.
Ulitas
Nob
t,l
il

r.
ere
te⸗
do.
N
be. lle⸗
be⸗ 3.
ne.
cn⸗
exie.
leen.
Ma.
5 At Ue⸗
ttan 1e.
r. E.
hmolo
Wmi⸗
Undo⸗
n G
lane,
9lon
toren
urbo.
Uequit
Cll.
it. De.
cus ⸗
Ati de⸗
„ Pron Deune
hoteſt,ißr
ne ſir.
lela-
Aanun:
ederti
Eii Eat-
Otatut, tia
a 31. nulet
1. Ciſte
ler. ent
Cunmxr⸗
VOcaln
n dele⸗
Elu
tam glo⸗
tandis,
do ma-
mamo-
oll Eelit
eebtas
lelapte⸗
1, Guun
uQ⸗
Domnno,
nA.
ro .
enint 93 5
ter ele⸗
Hahenge
locuin,
wmd.

PEt ue e, Pen

avelche,an⸗

teohi
zt hi⸗
lat h
Amiin/
nare 8
. go⸗

in Cap. XXXIII. Ceneſis. 117

raptores arcere deberet. Dixitque Jacobs Noli
ita : ſed accipe munuſculum de manibus meis: ſie
enim vidi faciem tnam, quaſi viderim viltum
Scandali- Dei. Planè Charitas cooperit multitudinem pec-
Terifaci- catorum. En Jacob perduellem Eſau, non ut
,ÿ. latronem, non ut parricidams non ut contuma-
7 tan- cem, quin nec ut fratrem, nec ut Angelum,
,8. ſed ut Deum intuetur; & in eo vultu „ubi fu-
pnio læſa. ror; ubi libido, ubi voluptas, ubi ambitio tan-
Religio quam deſolatorii gehennæ carbones fumabant,
novas ho- Qivinitatis ſidera fulgere conſpexit. Id datum E-
gaiener. ſaü, quòd Primogenitus eſſet. Quòd ſi, qui
Compati Primogenita tam temerè foœdéque vendiderat;
neſcien- adeò honoratur ab ipſo emptore primogenitu-
tes. ræ, melioréque fratre: quantò magis à recen-
Hones tioribus Conobis antiquifſima coli debent Mo-
Senes o Naſteria. Si adhuc cum Labano & idololatris
debene verſaretur Jacob, non ita eum mirarer „minus
Juamvis abhorrerem ab Eſau: at digreſſum ab impiis,
imperfe- tantumque Judæ ac Joſeph ſtipatum aſtris, Co-
. metem pro Sole veneratum quis non ſtupeat?
Aſſueto Agnis Paſtori Urſum Ovem viſam fuiſ-
ſe, quis non miretur? Adde, quòd non modò
inter Narciſſos morabatur & caſtæ conjugis, &
fiii caſtiofis, ſed avulſus tunc fuerat ab Ange-
lo, cum quo noctem totam blandè fuerat col-
luctatus: Ut videlicet plus prædices familia-
rem Angelis Patriarcham non pro Satana, ſed
pro Deo, fratrem impium reputaſſe. Nimirum
qui Angelis colloquuntur, vel in Eſau ſcintil-
las fulgoreſque divinitatis deprehendunt. Qua-
ve metuendum eſt, ne tu, qui fuliginem &
pus recognoſcis vel in Jacobo, non Angelos
alloquaris, ſed Satanam. Unum ſcio , non pu-
tere, ſed effulgere Eſaii coram Jacob: nec il-
lud ignoro, colloquenti cum Angelis Abrahæ
nec Sodomas ſorduiſſe. E contrario qui Nini-
ven exhorret, à facie Domini profugus eſt.
u quis es, qui etiam fulgurantem Moyſis vul-
tum arguis tenebrarum? Phariſæorum eſt, co-
ruſcantem prodigiis IESUM violatæ legis in-
ſimulare. Judæ, non Petro, ſpicati alabaſtrum
Marc. 14. nardi putet. En diſcrimen Phariſæi & Patriar-
3. chæ! Ille proſtratam Magdalenam compellat
ream: Hic armatum Eſan Deum vocat. Sol
vel fimum in nubem cogit, quédque probrum
mundi erat, in rorem vertit, unde agri fœ-
cundentur. Vermis veròô valuit ſapidum man-
na infatuare. Vermiculus eroſit Jonæ hederam
ddulatio eblanditam. Porrò animadvertendum eſt, quo
enen⸗ tempore Jacob blandiatur Eſau „ejuſque vul-
tum habeat tanquam vultum Dei, non fſcili-
cet, cùm ab eo munus petit, ſed cùm illi mu-
nus offert. Nos quidem accepturi ab Eſau opes,
eum diceremus Noëmum vel Danielem. Quis
verô largiturus opes reveretur;, non dico Elau,
ſed Davidem? Stupeo donantem & blandien-
tem. Awvaritia facile aſſentatur: facilius Libe-
ralitas deſpicit. Ut autem ſinceram charitatem
Jacob intuearis: Munus offert, non cùm ti-
met, ſed cùm jam ſecurus eſt. Antequam E-
ſaü lachrymatus eſſet, non miror, quod illi
munera deſtinaverit: Miror autem, quod pro-
lapſum in oſcula, & blandum coëgerit accipe-
re munera. Quæ deſtinaverat irato, exhibet
blandienti. Emimvero Charitas iſthæc vera eſt,
plus honorare oſculantem, quàm honoraturus
eras ſævientem. Cur enim haſtas graſſantis ex-
colis, & lachrymantis amplexus non colas?
Ita eſt. Draconi litamus, mactamus Olorem.
Si frater rugiat, adblandimur: ſi frater lam-
bat, tumemus. Moyſes, cùm rogat, irritat Pha-

Mio.

taonem: ſi vulneret, timebitur. Unus Jacob 5
quem non timet, muneratur. Ert ſuſcipe bene-
diétionem, quam attuli tibi. Quid? Nonne qua-
dringenti erant viri cum Eiau? Quare ergo
non eos placat, non eos muneribus conciliat
ſibi. Et Jacob generoſitatem; & imperium
Eſaü demiror; & utri plus deferam, neſcio.
In tanta trepidatione, tantéôque diſcrimine ad-
duci non potuit Jacob, ut fratris ſui ſtipato-
ribus aut verbis blandiretur, aut munera de-
ſtinaret. Eſaü alloquar, inquit, eique ſub- Aulici
dar fratri: cæterum famulis ſamulati nolo. vils.
Malo mori, quàm fœœdati. Vitam debere fra- 1 2:
tri non pudet: non piget adofare primogeni- azer
tum Iſaaci. Humiliari verò filiis terræ piget, franandis
pudétque. Nolo incolumitatem tanti emere.
Benevolentiam fratris expetam, ſed à fratre-
Gratiam Eſau in fonte, ſi licuerit „ hauriam.
Sin, moriar: nolo enim eam mihi per luteos
canales defluere. Præſtat perire per ſatellitess
quam evadere. O mentem generoſam, dejici Affabili.
neſciam vel in confinio mortis! Potuit hædo- 4s, ſed
77 . Q: gravis.
rum exuviis abuti, ut benedictionem extor- Adiularis
queret à Patre morituro: Servorum verò uti viliss
non potuit officiis, ut occurrentem ſibi & flliis
cum Eſau cohortem haſtatorum mitigaret. Non
eos muneribus devincit, non eos alloquio aut
ſalutatione dignatur. Proh ambientium vilita-
tem! Quod Jacob non praſtat, cum univerſa
familia periturus: Præſtas tu, ut univerſa cum
familia pereas. Ille, nec duces ſalutat fratris ut
vivat: Tu vel ſtabularium Principis revereris3
ut creſcas. Nullus tam obſcurus verna, cui
non aſſurgas. Etiam Simium palpas, & Pſitta-
Cis adblateras, quòô videlicet facilior tibi per
monſtra aditus reſeratur ad infulas. O vittas,
6 togas, quantus interdum vos rubor infecit!
Non piget Mauros monſtrâque adorare, quò
& nos adoremur aliquando à monſtris. Quid, Aaliciè
quod & Eſau ita quadringentis præfuit, ut Fænandt.
nulli eorum opus eſſet adblandiri, ut eum blan-
dientem frater experiretur. Rari ſunt, qui au-
deant ſine ſuis excipere oſculis, quem neci
deſtinaverant. Nos populis, nobis famuli do-

Rex ipſe
regats

minantur: nec rarò proculcatur Regi apprime

charus, quia non gratus eſt Aulicis. Mihi non
diſplices, ſed Satrapis non places. Nec Abſa-
lom vivere poteſt, quanquam Regis filius 3
quanquam Rex clamet, ſervate mihi puerum,
ſi Joabo inviſus ſit. Qui perire non potuit 5
Rege perſequente: propitio Rege, vivere non
Potuit, averſo Duce. Hebræi non Aſſuero in-
viſi, ſed Amano odioſi, in mortis album re-
feruntur. Quis proinde non ſtupeat, uno à Ja-
cob mitigato Eſaü, quadringentos tam opi-
mis obvus manubiis ne hiſcere quidem auſos?
Quis verò non lugeat licere Moyſi ex cæde pro-
fugo adire, nullo ſequeſtro, Pharaonem: Et
non licere interdum, non dico demereri, ſed
nec alloqui Aaronem vel Gedeoni? Niſi de=
mulſeris & ſlipatores & aſſeclas, quamvis Mel-
chiledech fores, repelléris. Ut unum metas
verbum, pluſquam verba proſeminanda ſunt.
Ad Salomonem ut adeas, aut Saba ſis oportet,
aut ſcortum. Satius eſt famulos deliniiſſe, quàm
Principem. Id autem lugemus; non quòd acci-
dat, ſed ne accidat, & quòd acciderit. Vere-
mur enim, ne minus apud ſuos poſſit, qui tan-
ta poteſt, quanta potuit Eſau. Quem ideò Ja-
cob Dei vultui quàm ſimillimum affirmat 5
quòd circunſtantibus quadringentis, ſi ſolus
mitigetur, eis ne ſalutatis quidem, in tuto ſit
ſupellex,

=

11I 8
ſupellex, greges, filii, & conjuges duæ. Sc
enim vidi faciem tuam, quaſi viderim vulum
Dei. Eſt enim quodam modo Deus, quem allo-
qui, quem delinire, quem demereri licet, quin
ſervorum fæcem omnem atque colluviem auro
riges, dejectione erigas, muneribus obruas.

Diatitque Jacob: Noſti, Domine mi, Juod
parvulos habeam teneros & oves, &α
boves ſœtas mecum: duas ſi plus in
ambulando fecero laborare, morientur
und die cunäéti gréges.

Amicitia Nunquam fidit Eſaü Jacob, quamvis &

H fundat lachrymas, & munera rejiciat. Cur?
41,„ÿͤ Quia Eſaü eſt. Modò oſculatur, ſed brevi ju-

gulabit; quique lachrymas fundit, cruorem ef-
Pfal. 44. fundet. Obliviſcere populum tuum, & domum

II. Patris tui. Nolo dicas: ad occurſum meum la-
Chrymantur propinqui. Brevi, nec illi plora-
bunt, & tu ridebis. Non tu illos excoles, ſed
illi infatuabunt te, tuâque. Porrô radicatam
Auliti. animi modeſtiam animadverte in Jacob. Non

ſolùm cùm timuit, fratrem appellavit Domi-
, num, verùm & poſt oſcula & blanditias, eo-
Digaitas dem illum vocabulo cohoneſtat. Quem occur-
mores non rentem cum armatis Dominum ſalutaverat:
Sm KAtet. . . 1. . —
paratum ſe deducere Dominum nihilo minus
dicit. Mutatur metus, modeſtia non mutatà.
Semei, ut puto, triumphantem Davidem non
ſemel Samſonem dixit: quem profugum &
virum ſanguinum dixit, & abortum Belial.
Religiof Diſpice, an aulici hac laborent tuſſi. Si time-
Laie: ha- ant, Joves appellant, quos brevi Ther ſites ap-
kien pellaturi ſunt. Præcedat Dominus meus ante ſer-
an die m unm & ego ſequar paulatim veſtigia eus,
mar, Ocut videro parvulos meos poſe. Quò plus Eſau
fratri blanditur, eòè Jacob magis illum reve-
retur. Nimirum apud nos verecundia floret,
ut Roſa: nonniſi inter ſpinas viret. Reveremur,
quos timemus, ſpernimus blandientes. Quam-
diu ſuperior pungit & vulnerat, procumbi-
mus. Sdin oſculetur, proteritur. In horto Spon-
I, non furente Aquilone, ſed ſflante auſtro
aromata matureſcunt. Quò blandior ſuperior
eſt, eò te plus demittas, neceſſe eſt. Alioquin
ſtercus es; quod, ut ſolis beneficio ſubſilierit,
in nubem denſatur, & diem obnubit. Violas imi-
tetur modeſtia noſtra, germinet abſque dumis.
Servum te dicito, quamvis ille te fratrem di-
cat. Habeo multa, frater mi, ait Eſau. Præce-
dat Dominus meus ante ſervum ſuunt, inquit Ja-
cob. Docet nos alienam humanitatem non de-
bere ſementem facere tumoris noſtri. Quod ſi
Jacob moriturum gregem pronunciat, ſi non
Sie. lentè progrediatur: quàâ ratione nos foætas Chri-
: . ſti oves in rupes agimus, & trahimus per præ-
rupta. Reſpondit Eſau: Oro te, ut de populo,
qui mecum eſt, ſaltem ſocii remaneant viæ tuc.
Non eſt, inquit, neceſſe : hoc uno tantum indigeo,
ut inveniam gratiam in conſpectu tuo, Domine
Recidivi. mi. Si remanere non poteſt nobiſcum Eſau, ſa-
Pæniten- tellites ſaltem ſuos nobis adhærere cupit. Nun-
igs quam ſcelus in totum abit. Ut enim habet au-
mali. raln ſuam, quèd nemo repentè peſſimus e-
vadat, ita & in morem ſolis, habet, etiam
poſtquam ccide rit, crepuſculum. Abſalom Pa-
tri ſubpmittitur, & ofculatur: at virus non pe-
nitus evomuit exilium Regi architectatus, à quo
fuerat revoCcatus ab exilio. Digreſſa eſt Rachel
à domo Laban, ſed avectis idolis. Obtrita tot

Superlor
diſeretus

.

Oliva

plagis Æ gyptus Iſraélitas emiſit; ſed cum eis
& monſtra tranſmiſit ſua, & pepones. Deni-
que in eremo & vitulo litavere, & eſuriere
cepas. Ut Gorgonis caput erectum aſpides ſe-
rit in guttis: ita flagitia, etiam cùm pereunt,
perdunt. Non enim ita extinguuntur, ut non
ſuperſtent funeri ſuo. Et Phœmzx quidem è ci-
nere repullulat vivacior, ſed interit. Qui diu
vixerat, & jam revixit, jacuit aliquantulum
ſine ſpiritu. Scelera verò reparantur ut Phoe-
nix, at non cum Phœnice opprimuntur. Imi-
tantur Eſau, qui, etiam cùm diſcedit à Jacob,
reliquias furoris ſui ab eo abeſſe non patitur. Ve-
rùm ſi Jacob es, non Eſaü modèò, ſed & ſo-
cios ommes ejus dimittes cum eo. IIIud autem Rexfig,
audirent Principes vellem, ſatis ſe tutum Jacob ner Aali
& exiſtimaſſe, & revera fuiſle, ſi unus ſibi E-.
ſau propitius foret. Hoc uno tantùm indigeo ut
inveniam gratiam in conſpeblu tuo. Blandiatur
Eſau, nonne quadringenti ſicarii, qui advenere
cum eo, inſidias parabunt & inermi, & locu-
pleti? Nullus non blandietur, ſi unus adblan-
ditur Eſau. Proh luctus! Securus Jacob eſt à
latromibus, ſi Eſau non furit. Et nos, etiam pro-
pitio Rege, à Senatoribus & Satrapis ejus lace-
ramur! Princeps oſculatur, & Præfectus jugu-
lat. Ni Sejanus arriſerit, quamvis te lactet Ti-
berius, in Tiberim demergèris. Quam gratus
Aſſuero Mardochæus? Verùm inſalutatus A-
man qualem illi adornaverat trabem 1 David
non ingratus erat Regi Philiſthinorum: ſed, quia
Satrapis non placebat, dimiſſus eſt. Minus id
dolendum eſt, ſi Satraparum livore exules: quid
ſi ſcurra à ſinu Principis Juvenalem impellat in
Lybiam? Ita contra Paridem Sidonius,
Nec qui conſimili deinde caſu,
Ad vulgi tenuem ſtrepentis auram,
Irati fuit hiſtrionis exul.
Verùm quid exules miramur emiſſos livore Sa-
traparum, quamvis Regi non inviſos, quando
horremus confoſſum Regis filium, quamvis &
Pater & Princeps exclamaverit, Jervate mihi
puerum Abſalom? Morieris Abſalom, licèt ti-
bi David ignoſcat, ſi Joab non ignoſcat. Sa-
tius foret Ducem habere propitium, quàm Re-
gem. Ita-ne ramorum ſeu viror, ſeu ſterilitas
non & radice pendebit, ſed à folio, quod om-
ni vento livoris furoriſque exagitatur? Si con-
ſervo inviſus ſum, compedes non evado: ſi ſer-
vo inſervio, ad ſolium ſcando. Non ita apud
Eſaiam. Audi Egredietur virga de radice Jeſe,
& ſlos de radice ejus aſcendet. Qui ornat vir-
ulam flos, non è& proximo pullulat ramo, ſed
ſubſilit & radice. Infrequenter ſanè, ſed tamen
ante actis ſæculis non ſemel, vel Infulæ, quæ
vernam exæquant Regibus, unius ſuſurro cu-
Piculari contextæ ſunt. Non ita Dominus: .
Nune autem dicit Dominus: Quicunque hono- I. Reg. 2.
raverit me, glorificabo eum: qui autem comtemn- 30.
nunt me, erunt ignobiles. O felix cum Deo com- Rex re=
mercium! ſi illum excoluero, ero conſpicuus. «ae⸗
Obluctetur Pater rejiciendo Davidem ad o- ,gn.
ves: colluctetur frater, à caſtris repellendo: 7,
Obſtet Saul, immittendo in hoſtes: uno pro-
pitio Numine,
commemoro? Etiam Suſis in Perſide ſervus?

2. Reg.
18. 5.

uomodo

coronatus incedit reluctante, ſed deducente 4a.
Amano, ſi Afſuerus propitius ſit. Nic honora- Eſth. 6.5.
bitur, quemcunque voluerit Rex honoraye. Co-
ronatur is, non quem Aman diligit, ſed quem
inviſum Amano Rex jubet coronari. Miſeret
me tui, Dari, Regum potentiſſime; qui Da-
S nielem

Iſa. 11 I.

coronabitur. Quid divina Dignita;

deferen-

16

ng Nel

in 69 1
11
0

1

4

Pb
ler
Eelf
jen
Cun
ud
no
i
bete
Cu⸗
ſen
nin
tere
ſun
neg
Au
ton⸗
tun

b,
te h
Feri
Don
Den
N:
trud
1e
e
ſorn
dort
too
l⸗
ape

deis
Denl.
tiere Dan. 6 3.
6 ſ. Idem 6.
eunt, 16.
non
e.
n
tlum
Phe. Ibid. 24.
Im.
cob,
Ir Fe⸗
K lo.
autem Nerßt
cob
libik.“
eo, 1
diatur
yenete
X locu-
AWdlan⸗
b el
ampro
lus kee
s gn⸗
ket Ti-
ngrans
tatus A-
Dard
lecque
linns id⸗
Ues guid
gellt in
s)

Cant. 4.
16.

lwoe N⸗
Clendh
uumnd &
rlate nili
,lcer t.
olcet d⸗
unli
n fetlits
gon⸗
uur!Acor⸗
nho⸗llr.
On i Ahul
Allet N lun⸗
otnit II.
t tano/l
‚Ldunen

olile, le
ſmo . Iuven.
Donumns . Jat. 7.
vngrir,
en en.
n en 3 ne⸗ 8
lle ,
öiden 1
Celenn
8: alie ,
ui w
Al u,

in Cap. XXXIII. Geneſis. 119

mielem evehere ſatagens ad thronum, dolo ſa-
traparum ad Leones damnas. Porrò Kex cogi-
tabat conftituere eum ſuper omne regnum. Tunc
KRex praæcepit, & adduxerunt Danielem, & mi-
Jerunt enum in lacum Leonum. En quomodo
ſerviatur ſervis à Regibus. Verùm in Perſide,
invito Rege, Daniel in lacum truditur, brevi
tamen & lacu extrahitur, projectis ad monſtra
ſatrapis. Jibente autem Rege adducti ſunt viri
ii, qui accuſaverunt Danielem, & in lacum
Leonum miſſ ſunt ipſi, & fllii, & uxores eorum.
Ita Bebylone: ſed Hierolſolymis non ita. Qui-
cunque ſatrapæ unius conſilio Leoni objectus
eſt, ſi Leones evaſerit, in Urſum incidet. E
contrario, quamvis Rex excidium imperet ſce-
leroſo; ſi ſatrapis viſum fuerit, ſecuris illi a-
bibit in torquem. Ficulnea frondoſa, at in-
fœcunda, inviſa Domino eſt, ſed Villico non
ingrata. Secura eſt à ſecuri Ficus quamvis Pa-

terfamilias ferrum intentet, & excidium im-

peret, ſi coloni interpellatione excolitur, cir-
cumfoditur, impinguatur; fœcundiſque aren-
tibus Plantis infocunda rigatur & ſtercoratur,
non quòd fructus ediderit, aut quòêd Domino
dilecta ſit, ſed quia colono ita viſum, adlu-
bêtque. Eradicaretur è& Libano Cedrus, ſi Pro-
curatori ingrata eſſet. Perſtat in horto Capri-
ficus, quoties agricolæ ſterileſcentem obtexe-
rint. Non qualis perflet ventus, permagni in-

tereſt, ſed unde. Etiam, furente Aquilone,

fluunt in deſerto aromata, ſi tamen Boreas ex
regia proſiliat. Aret Hortus, etiam blandiente
Auſtro, quamvis & throno ſpiret. E contrario,
tunc Aquilo devaſtat pomaria Heſperidum;
tum Auſter Arabiæ littus impinguat, ſi non
ſceptro, ſed ligone devehantur. Jurge, Aqui-
lo, veni Auſter, perfla hortum meum, & fluent
aromata illius. Erraſti. Sæviat Aquilo, furen-
te Rege; ſi, adſpirante Præfecto, Auſter fla-
verit, aromata exundabunt. Iterum clamo,
non quæ ſpiret aura, ſed unde, magni intereſt.
Daniel, favente Dario, ad ſolium non pertin-
git: inſidiantibus verò Proceribus, in caveam
truditur. At Joſeph in Solio eſt, & à Pharao-
ne ſecundus in regno. Sanè, ſed, obſtetrican-
te pincernà, emerſit & lacu. Vix invenies, qui
fortunam ſuam Regi debeat. Vix aliquis ful-
gorem ſuum non debet fuligini. Quam ambi-
tioséè Colum Solem reſpicit, ut coloretur in
Iridem. Nuſquam & nunquam Iris, niſi cùm
vapor & fimo denſatus in nubem, objectu ſuo
Solis radios effinxit in torquem, quo cœlum
Iride ornaretur. In domo Cæſaris, ut vir eva-
das, Semiviris placeas, oportet. Satius eſt,
Eunuchum demereri, quàm Dictatorem.
Præfectos Pelopea facit, Philomela Tribunos.
uod non dant Proceres, dabit biſtrio.
Nimirum Paris Pantomimus cantu excitat ſi-
lices in Capitolia. Quæ monſtra licèt in Regia
Davidis vila non ſint, ut tamen regnaret Sa-
lomon, non ſola Bethſabee Regem interpel-
lavit, ſed Nathan admiſſus eſt; qui diadema,

quod Mater filio non impetravit à viro, Va-

tes extorſit à Rege. Felix in eo Regina, quod
ad inaugurationem filii potentiorem ſe ſenſit
non Pocillatorem, ſed Prophetam. Quam ve-
10 deplorata tot regiarum conditio eſt, in qui-
bus cum Cedri Platanique mutire non au-
deant, ſteriles dominantur avenæ, non foœno
tantùm aut filici, ſed floribus Regum nomi-
na inſcriptis! Prorſus inſculpi poteſt in femore
Principum, Rex Regum, & famulus iervo-

rum. Propinquiofes genere, remotiores Solio
ſunt. Aquilæ, qui vilitate conditionis deſpe-
ratius cæcutit, pro filio eſt. Is non rejicitur 3
qui Soli irretortà oculorum acie colluctari po-
teſt. David admiſſus ad Regem eſt, & in
Gigantem immiſſus, quamdi è regio genere
nullum habuit, à quo fulciretur. Michol & Jo-
nathà ſequeſtris & Patronis, exulare coactus
eſt. Quivis vernarum Paſtofem potuit ad trium-
phum evehere. Nullus filiorum valuit apud
Regem & generum & victorem & victurum
ab exilio funeréque revocare. Octoginta quin-
que viri veſtiti Ephod lineo jacent in domo
Saül, more pecudum jugulati. Cur? Doëg
Idumæus, Princeps Paſtorum, ita cenſuit. O
fatale luti cum auro commercium! Quæ con-
ventio lucis ad tenebras? Et tamen Sol pertæ-
ſus ſidera, quærit in fimo fumum, quem ele-
vet. Jacent etiam ſucciſa in agro 1 „nul-
lumque à Sole evocatur in cœlum. Nullum
tam fozdum ſterquilinium eſt, ex quo vapores
putidiſſimi in aſtra non commigrent. Fulgor
ille, qui exit ab Oriente, & paret uſque in
Occidentem, tonitrũque Mundum concutit,
in cœlo eſt, ſed & ſterquilinio eſt. Stellas ſine
metu contemplamur: fimum horrere cogimur,
ut nubes tranſcenderit.

Reverſus eſt Eſau. Et Jacob venit in So-
coth: ubi ædificatä domo, & fixis ten-
torüs appellavit nomen loci ilius So-
coth, id eſt, Tabernacula.

Diſceſſerat jam Eſaü à Phanuel, qui locus Amieitis
interpretatur videns Deum, quare ergo non impiorum
ibi cum filiis ſubſtitit Jacob, præſertim feſſis vitande.
ex itinere & timore tum gregibus, tum tur-
mis? ut erudiret nos, uſque adeò evitandum
impiorum contubernium, ut locus quoque de-
clinandus ſit, quo ipſi acceſſerint, quanquam
ex eo jam abierint. At Phanuel eſt: abeundum
eſt. Videtur hic Deus: ſed & Eſau hic viſus eſt.
Vereor, ne tanta regionis ſanctitas folo impi
odore in orcum degeneret: nec jam ſpero ap-
pariturum mihi Dominum, ubi conſtitit mon-
ſtrum. Surgite, eamus hinc. Phanuel fuerit 5
quando me Angelus luctando ex ſupplantatore
recudit in Iſraelem: ni abeam, ex Ifraële Iſ-
maël evadam, quandoquidem mihi Eſau lic eſt
adblanditus. Quicquid Draco tetigerit, ſuſpe-
ctum eſt. Fulgurttum malè ominatur, etiam
poſtquam fulgur detonuit. Sic impii non præ-
ſentia ſolum, ſed etiam umbra, quem afflavit,
inficit, polluitque. Ut proinde mirum videri Oecaſße
non debeat, ſi ſanctificatum luctâ Angeli cam- mals.
pum Jacob deſerat, quem ſciebat fratris adven-
tu funeſtatum. Quam ſumus Patriarchæ diſſi-
miles, qui non modò ſpelæa Draconum ſubi-
mus, verùm etiam in ſinu Tigridum recuba-
mus, ac ſi ex uberibus iniquitatis hauſturi eſſe-
mus integritatis mella cum lacte! Rarus Iſraël,
qui horreat vel abſentem impietatem, & ideò
rari Iſraelitæ. Ubique videas aut Samſones, aut
Jonas: hi pfallunt in ſinu Ceti, illi accubant in-
ter ubera Dalilæ. Viperas ſibi circundant, &
tutos ſe eredunt à lue. Poſtquam movit è Phanuel Amici
Jacob, devenit in Socoth, ubi ædificavit ſibi do- impii.
mum, & gregi ſuo fecit tahernacula. Ex Hebræo. pauper-
En quale etiam fratri optimo ab impio fratre in- tas laſa,
ſtillatum fuerit virus! Statim architectatur do-
mos, & tabernacula fabricatur. Uſque adeò
delicia-

I 20
deliciarum ſeges ſeri potuit alloquio uno, dié-
que und maturuit. Qui cubarat in lapide, qui
apud Laban æſtu geluque contabuerat nihil in-
fractus, qui tantum viarum confecerat conten-
tus aut ilice, aut tentorio, ex quo congreſſus
cum Eſau eſt, penè degeneravit in Cainum. Ut
ille primus urbes extruxit, ita hic primùm æ-
des excitavit. Et cuinam excitavit? Edifica-
vit, inquit, ſibi domum, & gregi ſuo fecit ta-
bernacula. Niii ſcirem ſub concha latere marga-
ritum, moréſque Patriarcharum, etiam cum
maculoſi apparent, ſidera arcanâque parturire,
exclamarem: Ita-ne ſervorum, pellicum, uxo-
rum, natorumque immemor es, ut uni tibi
conſulas, gregique tuo? Nimirum perſonatus
Jacob in ſcenam prodiit, ut Nobilium Princi-
pumque delicias pariter & apathiam ſuis in æ-
dibus adumbraret. Quid agis, infelix, quôve
properas? Aulam repeto, neque enim ab ea diu-
tius abeſſe poſſum, quòd Domino ſim in deli-
Amor ſui. ciis. O te miſerum! Si pecus eſſes, eſſes non illi
Caſtitas ingratus: at cùm Pincerna ſis, non vinum illi,

Aulici
miſeri.

rara. ſed hauſtam ex Lethe frigidam propinas, ne
tui memor ſit, etiam cum calices exhaurit à te
Servis propinatos. Se curant, & rem ſuam, cæterorum
Paon'sen. omninô incurioſi. En expreſſam eorum imagi-

nem in Jacob. Sibi domum ædificavit, & gre-
gi tabernaculum: reliquum vulgus, ut licet,
Pertr. Bla- habitet. Enimverò non ſemel audivi; ut pri-
rolns mum ad hoſpitia diverterint Domini, ſciſcita-
n. 6r6S. tos non ſemel, an Cani, & apparata cœna; &
Servi. explicata ad cubandum ſtragula forent, Sacer-
dotis, quem ſecum habebant, ne vitàâ quidem
exploratà. Reſcire volunt, an monſtra luxu-
rient, incurioſi an vivere liceat miniſiris Dei
altiſſimi. Ita ſanè eſt, Delicias ſuas, & Greges
ſuos curant, neglectis cum uxor bus filiis; ne de
famulis loquamur, qui ideò negliguntur ut bru-
ta, quia oves non ſunt. Ergo Jacob domum ſi-
bi, & gregi Labernacula ædificavit. Appella-
vit nomen loci illius Socoth, id eſt, Tabernacu-
Tempora- Ia. Quàm ſapit Patriarcha, etiam cùm ædifi-
lium con- cat! Ut enim humanam ſemper ſibi oPiiceret
tempius. fragilitatem, maluit loco, quem elegerat, à
Tabernaculis nomen indere, quam à domo. Ii-
muit vir cordatiſſimus, ne, ſi domuum præ-
ferret titulum, ſtabilitatem quandam oleret;, à
qua erudiretur fortunæ inniti ſuæ, quam, niſi
fragilem in Tabernaculis diſceret, veneraturus
omnino eſſet. Emitque partem agri, in qua f-
xerat tabernacula, à fliis Hemor patris Ni-
chem, centum agnis. Quod ſpectat ad literam,
Servi, & nihil eſt, quòd immoremur. Liceat in agro a-
Asliei liquantulum ludere ad allegoriæ modos, &
deligendi, numeros. En quo modo non hædi, ſed agni
diſtrahuntur, ut ager coëmatur. Quiſquis in-
nocens in domo eſt, vilis idem eſt. Vel pro
area, in qua tentorium gregi erigatur, candi-
diores, caſtioreſque commodamus, imò, &
damus. Unus in domo Jacob floruit Joſeph,
& Lilio caſtior, & agno innocentior. Ideô-
que Iſmaeélitis ceſſit in pretium ſtoracis, &
ſtactis. Da mihi parem Abrahamo domum,
ex qua IImaél ablegatur. Proh dolor! etiam
qui ſedent in nubibus cum majeſtate, & pote-

ſiate, habent à dextris hædos, rejectis in ſini-

ſtram agnis, quibus, ſi fortè duriora perficien-
da ſunt, parati ſunt dicere: Abite in ignem, &
demergimini in profundum maris, ut per ig-
nem, & aquas non in refrigerium, ſed in
abrupta tranſeatis. Si quem Tacitus ſubegerit
ſermento malitiæ, & nequitiæ ſuæ, hunc Dy-

Oliva

naſtæ in deliciis habent, ſervaântque quaſi pu-
pillam oculi ſui. At eos, quos Paulus candore
Scripturarum in azyma converterit ſinceritatis
& veritatis, faſtidimus, & ſpernmimus. Uti-
nämque, quod in Regum domibus improba-
mus, non lugeamus in atriis domus Domini,
& in media Jeruſalem. Sanè noſtrates Noë, ſi
adeunda pericula ſint, luſtranduſque cadaveri-
bus mundus infectus, non primò Corvum diſ-
crimini tanto objiciunt, ut ſereniore deinde
Cœlo Columbas emittant; verùm in ſentinam
adobruti Mundi Columbas immittunt, ut Cor-
Vis deſtinent luſtrationem evireſcentis Arme-
niæ. Et erecto ibi altari, invocavit ſuper illud
Jortiſſimum Deum Iſraël. Et quare fortiſſimus? & en
Imò imbecillis vocari debuit, quando paulèò tradtie⸗
ante totam noctem colluctatus cum eo Patriar- & liies
cha eſt, dubiâ Victoriâ. An fortis tunc Deus indiei.
eſt, quando, ut peregrinum enervet, & din
eluctatur, & tamen non eliditur? Qui cùm vi- Gen. 32.
deret, quod eum ſuperare non poſſet, tetigit ner- 5.
vum ſemoris ejus. Si ſupparem Dominum exper-
tus in lucta eſt, quare fortiſſimum nuncupat?
Nimirum Divinitatis robur tunc nitet maxi-
mè, cùm languet. Neque enim mirum eſt, ſi
poſſit Omnipotens cuncta, ſed ſi,; cum poſſit
omnia, aliquid, penè dixerim, non poſſit. Sum-
ma, cùm non habeant quo aſſurgant, vires
ſuas deſcenſione imbecillitatéque teſtantur. Ne-
mo fulmen miratur, ſi arces evertat: ſed ſi ir-
rumpens in dolium, ita Bacchum innocenter
exhauriat, ut corticem non lædat prockgio eſt.
Planè fortior nunquam Gigas eſt, quàm cùm
ita incumbere Pygmæo poteſt, ut eum nonop-
primat. Hinc Reges diſcant triumphare ſe tan-
tùm poſſe languore. Non ſi vicerint, quod ne- Rex ke-
mo maximus non valet; ſed ſi vinci flectique cleßie ſeſe
didicerint, robuſtiſſimi cenſendi ſunt. Ego cer- Iubdat.

tè Davidem fortiorem pronuntio, cùm inſul- is.
tci cole-

tantem Semei toleravit, quàm cùm occurren-
tem ſibi Gigantem dejecit. An imbecillius tibi Conſeſſa-
Mare eſt, quàam Tiberis? Hic, ut modicum rii &
intumuerit, exundat, alveique anguſtias ſui in Conſiliæ-
amplitudinem Romani agri protendit. Illius ve- in ,
rò decumani fluctus & ſidera impetunt, & ſa-lendi⸗
bulo procumbunt. Imbecillitate graſſantur flu-
mina, Oceanus torpet immenſitaté. Contuere Clemen-
nemora Semiramidis; ſi Auſter flaverit, illicò *“.
arundines obluctantur fibris elatiſque in hoſtem
concitatis, cum quercuum vix folia criſpen-
tur. Quem tu fortiorem dixeris, certantem-ne
cum auris, an quieſcentem? Cave niſu metia-
re robur; nam ſi pugnaciorem credideris for-
tiorem, Arundini Robora poſthabebis. Ergo
ineſt ſuum quoque robur languori; ſummaâque
in ſummis fortitudo eſt, ſi minùs valeant. Non
immeritò proinde Jacob ſuccumbentem in lu-
cta Deum, fortiſſimum appellavit; quòd ſci-
ret Divinitatis brachium ſolà potuiſſe, in tan-
ta roboris exuperantia, infirmitate præpollere.
Invocavit ſuper illud fortiſſimum Deum Iſrasl.
Fortè & inde robuſtiſſimum dixit, quòd oc- Inwidis.
currentem ſibi Eſau mitigavit. O livoris im-
manitatem! Cœlum Deus Patriarchæ recluſit,
Jordanem coërcuit, ut baculo tranſmitti poſ-
ſet, ovium conduplicavit fœturas, nec fortis
dicitur. Inhibet Eſau, & fortiſſimus appellatur.
Uſque adeò durius, fortiuſque eſt, invidiam
frænare, quaàm flumina cohibere, cœlúmve
perrumpere. Benè eſt. Verùm libet indagare,
ſi præſtat hominis, quàm elementorum ferociam
compreſſiſſe, quare Dominus fortiſſimus non
diétus

Iuerr
Nun
tem

Lento
che,
torpe
Gain
mid
N
De
empt
h Den
e i 3
u
Uehr
Klon⸗
Keſhtin
Urar
Unne,
om
1
1e;:
r.
fnet

Me

Dr.
Gore
tatis
Di.
Oba.
im,
er
geri⸗
n.
einde
tinam
Cor-
ume-
iliud Na,
lmn )ui

1

Mltni
atklak⸗ 1e
Derg ig
Eil
imnvi. n
Etſter. 15.
ener
noani!
t nan.
nck,
n oltt
1 dn.
t, es
u. N..
ſedſir.
oenter
goek.
Umch
nnono-
reſetn
Gvod - Nel,
Teclcne i

Egocer ,i

. lul
n ui

ſiin
Ninnten
lin tbi n⸗
odinn ni
lalinen⸗
.llurri
unt, kr.
Aemrfr
Cnmee
ei, 100
einkoken
alher.
Mtubtente
unn mene
Cckenu⸗
velis e⸗
Inmar
em N

5

—in Cap. NXXIII. Geneſis. I21

dictus ſit à Jacob, cùm furentem Laban à cæ-

de conterruit, ſed cùm Eſaü occurrentem re-

duci mitigavit? Non imbecillior Labani ira,
& ferocior eſt. Cur ergo non robuſtiſſimus eſt,
qui illam repreſſit? Ferocior Laban „ ſed ſocer:
Blandior Eſau, ſed frater eſt. Perditiſſimè gliſ-
cit furor, cùm ſanguini adrepit: Irâque nun-
quam immanius debacchatur, quàm cùm ſuum

Invidla in genus furit. Quamquam enim rapidiùs fer-
5 ..
inter a- retür in Jacobum Laban, quàm Eſau, frater

guales.

FVnio laſa.

Procraſti.
natio ſan

4.

Pignita; eſt. Non arduum,

Mmores
mutat.

hic tamen eſt. Quis verò fratrum diſſutam con-
cordiam coaluiſie ſenſit? Aut quando trucu-
lentior rabies, quam inter germanos? Socer
Blacatur Genero: ubi neceſſitudo arctior inter-
cedit, Ira ſolo ſanguine placatur. Nero Ma-
trem non vulnerat, ſed enecat. Abſalom non
confodit Amnonem, ſed jugulat. Cain mactat
Abelem, non torquet. Audeo dicere, Saülis
haſtam non evaſiſſet David, ſi Regi non gener,
ſed frater foret. Ideò non ſemel propitium ha-
buit graſlatorem, quèòd laxiori propinquitatis
nodo furenti jungeretur. Ut propterea ſapien-
tiffimè Jacob fortilimum appellandum putave-

rit Dominum, non cùm Socerum, ſed cùm

Pratrem mitigavit. Adde, quod Avaritia La-
banum impulerat. Eiavum verô livor urſerat.
Lues utraque nocentifſima; faciliùs autem cu-
piditatem cohibueris, quam livorem. Mat-
thæus ad unam vocem æra, menſäſque dimi-
ſit. Joſephum autem inſequi non defit livor,
nili poſiquam extractum è& lacu dedit in vincu-
lIa, innocentis nec precibus, nec lachrymis,
nec ſervitute commotus. Miratur Ambroſius
inhibitum à Joſue Solem ſtetiſſe, nec ſtetiſſe
coercitam à Deo avaritiam. Væ Joſue, ſi mi-
lites Domini non cupiditas, ſed livor infeciſſet.
Et audacius peccaſlent, & ſcelus non profiten-
do eluiflent, ſed illud in dies exaggerando deſ-
peratius cumulaſſent. Et erecto ibi altari. Pro-
bas aram? Plerique non probant. Et ſanè, ſi
Deum uſque adeò dihgit, quare, & ſibi do-
mum, & gregi tabernaculum erigit, priuf-
quam de altari deliberet? Præferendum erat
Numen, ſi non ſibi, certè ſuis, inquiunt, ſal-
tem vel ovibus. Tardius verò erectà arà quam
tentorio, quis non putet, in pectore Patriar-
chæ, erga Deum charitatem aut extinctam, aut
torpentem? Mea ſi rogetur ſententia, laudatif-
ſime cunctabundum Patriarcham extulerim,
qui non præproperd Religione abreptum, ſed
maturâ deductum ſe pietate ad victimas teſtatus
ſed vulgare eſt, poſt hoſtis
abſceſſum litare: Aræ verò meminiſſe poſt co-
emptos agros, & fartos greges rariſſimum. Væ

Perſeve- Deo, ſi primitias non libet. Quiſque Numini

rantia.

in atrio fortunæ ſacrificat: ubi in interiora per-
vaſit felicitatis, Religio naufragium agit in ſi-
nu fortunæ, quam ſolam deliciiſque opibuſque
inebriatus animus colit, miraturque. Non miror
Salomonem Templum Domino auguſtiſſimum
deſtinaſſe, cùm primum ſolio admotus eſt. De-
mirarer eum, ſi in altum provectus regiæ for-
tunæ, Domini meminiſſet. Verùm regno ſatur
Ammonitarum monſtra commiſcuit thymiama-
ti. Uſque adeè, cùm imperium præguſtas, li-
tas; afas everſurus, ubi ſceptris exaturaveris
Ccor. Nemo infulis deſtinatur, qui non Deo de-
ſtinet victimas. Si pingueſcat, agerque agro
adjungatur, uni excolendo incumbit patrimo-
nio, immemor Templi. Denique, cura aræ
Poſt curam æris aut rara, aut nulla.

LErthicæ Tom. I.

——=

EX CAP. XXXIV. GENESIS.

Egreſſa eſt a-utem Dina filia Liæ, ut
videret mulieres regionis illius. Quam
cum vidiſſet Sichem filius Hemor He-
væi, Princeps terræ àllius, adama-
vit eam: & rapuit, & dormivit cum
illa, vi opprimens virginem.

Uando egreſſa? Poſt excitatam à Jacob
Saram, victimaſque Deo cæſas. Enimve-
rò lethale eſt Virgini vel ad ſacrificia progre-
di, à quibus facilis eſt deſcenſus ad probra.
Utinam non litaſſet Patriarcha; floruiſſet diu-
turnius Pudicitia domeſtico ſepta Vallo, &
quam non vidiſſet Sichem, non amaſſet. Un-
de verô tanta in Virgine audacia, ut ſola di-
grederetur ad exteras? Audierat Deum à Pa-
tre fortiſſimum nominatum. Et eretcto ibi Al-
tari, invocavit ſuper illud fortiſimum Deum
Wrarl. Sacrificiéque interfuerat. His virgun-
cula confiſa præſidiis in diſcrimen irruit peritu-
ra. Litavit Pater, inquiebat, quid timeat fi-
lia? Fortiſſimus cùm adſit Ifraeli Deus, peri-
cula omnia disjecta ſunt. Vadamus, vel per
angues, tanto protectæ umbone. Ita dum fi-
dit, perit. Nemo Dinam æmuletur, ne vide-
licet plus juſto victimæ innixus, & quidem
non maximæ, hoſtiæ in morem gehennæ ma-
ctetur. Perire ſe non poſſe Petrus poſt libatum
Euchariſtici epuli Manna arbitratus eſt; ideéô-
que & cohortem invaſit, & atrium peſſilentiæ
irrupit. Citò tamen exitio ſuo teſtatus eſt, etiam
poſt præguſtatum vitæ calicem, perfidiæ vi-
rus non hauriri tantum, ſed etiam exhauriri
poſſe. Quid moror? Deo ſatur fidem in ancil-
læ ſinu, ſtupente cœlo, regeſſit. Non eſt;,
quod aut hoſtias commemores, aut galeas, ſi
ultrô periculis occurres, corrues. Nulla hoſtia

Mul er
domi ſir.

Gen. 331

200

Cireum-
ekio.
Tentatio=⸗
num fons.

ſanctior, quam Dei Agnus: nulla firmior caſ-

ſis, quam divinitas: hanc profeſſus, illà ſagi-
natus Primas Apoſtolorum, Judæ collega in
flagitio haberetur, niſi oris lituram improvidi,
lachrymarum pertinaci eluvione abſterſiſſet Ni-
ſi fallor, in abrupta Dinam impulit cæiæ Deo
hoſtiæ, invocatique Dei nominis fiducia. Egreſ-
Ia eſt autem Dina, ſlia Liæ. Jam nos Scriptu-
ra docuerat, natam ex Lia Dinam. Quare er-
go, ubi ſyllaba una innumera parturit Sacra-
menta, nomen exundat? Dicatur Dina egreſ-
ſa; Matris nomen cur exponitur? Quod ſi pa-
rentum apponi debuit nomen, cur Liæ filia di-
citur, & non Jacob? Nimirum filiorum lapſus
Parentibus imputantur, iſque peccaſſe cenſetur,
penes quem prolapſi cura fuit. Hinc eſt, quod
& defloratæ virginis Mater, & raptoris Pater
exprimitur, cum & Dina filia Liæ dicatur, &
Sichem filius Hemor, quòd in ſocietatem cri-
minis advocentur, filiarum Matres, Patres fi-
liorum. Ruere non poteſt Dina, quin Lia pro-
labatur: & Hemor reus eſt, ſi peccet Sichem.
Ita mater cohibere filiam debuit, ut non illi in-
ceſſeret Hibido divagandi in barbara regione: itâ-
que debuit filium Pater infrænaſſe, ut virginem
exteram horreret, non raperet. At illa indulgen-
tior exitium virgini, hic negligentior urbi exci-
dium intulit. Non immeritò proinde und de-
decoris foeditate involvuntur, quorum i0
adole=

Filiorum
Educatio.

122
adolevit in pignore ſen inconſulta temeritas;
ſeu amor intemperans. Egreſſa eſt autem Dina
Rklia Liæ, it videret mulieres regionis illius.:
Minus procax; quam ſi exploratum viros egre-
deretur: ſed minùs innocens, quam ſi agros
Huviéôſque ſpectatura progrederetur. Et pudor
quidem quas ſpectaturus ſit, novit; at a qui-
bus reſpectandus ſit, neſcit. Hinc illæ lachfy-
mæ, quæ non concreſcant in ſuccinum, ut or-
nent pudicitiam; ſed quæ atros conſtipentur in
carbones, quibus candor Libani deturpetur ſu-
per illuviem Æthiopum. Tu quidemn profilis,
ut mulieres videas, ſed videberis a Sichem:
dumque turtures exploras, incides in vulturem.

Modeſtig.

Nunquam non fatalis pudoeri eſt egreſſus & do-

mo parentum. Vel Joſeph emiſſus ad fratres;
meſſuit in livoris agro zizanium ſervitutis. Et
Dina, quæ Lilium eſt dum prodit, rubus, &
aconitum eſt, cùm redit. Quam abſimihis au-
ro virginitas? Emergit enim è& latebris aurum
tanto pædore ſitúque obſitum, ut lutum aut la-
Pis ſit, brevi relicturum inter limas & ignes
nomen oménque terræ, auguſtiore exinde titu-
lo cohoneſtandum. Pudicitia è contrario, ſi la-
tet, lucet; ſi lucet, ſordet: Aurum eſt, quam-
diù non emergit; ut prodiit, luteſcit. Si domi
ſit, concipere poteſt Deum: ſi procul à domo
ſit, & Sichemo concipit. Quam cùm vidiſſet Ri-
chem, princeps terræ illius, adamavit eam, &
rapitit... Et conglutinata eſt anima ejus cum ea.
Felieitas Quèò minor eſt potentia, eò quoque minor eſt
sodi... ad peccandum illecebra. Pharao enim, quam
non viderat, adamare coactus eſt Saram, quam
ſcilicet & commendaverant Aulici, & furri-
puerant. Sichem verò a nullo in Dinæ amorem
incenſus eſt, ſed eam ut vidit, arſit. Miror,
quèòd Princeps, adoleſcens, & ad amandum
pronus, non ſtatim reſcierit, quænam eſſet ho-
ſpitis filia, & quantæ foret pulchritudinis. Ve-
rùm quam felix fuit quamdiù ignoravit Virginis
venuſtatem, tam perditus extitit, ex quo illam
Principiis agnovit. Vidit enim,; amavit, rapuit, oppreſ-
g. ſit, blanditiiſque defloratam limvit. Quomo-
aarin. do, inquis, tam enormia Præſtitit, & tam ci-
t6?² Princeps erat. Quam cum vidiſet Sichem
Princeps tertæ illius, adamavit eam; rapuit,
& dormivit cum illa, vi opprimens Virginem.
Nuſquam Dina appellatur Virgo, niſi cùm Vir-
go eſle deſüt. Cum egrefſa eſt, non dicitur Vir-
go; nec Virgo aut cùm videtur aut cùm ama-
tur, imèò verò nec cùm rapitur: tunc primum

Tentatio ſalutatur Virgo, cùm pudor ejus exaruit. Uſ-
on i (ue adee coacta libido non obtruncat Pudici-
menda. 1 . .
tiam, ſed coronat. Quod ſi virginitas etiam cum
Serupu- Perit, floret, ſi non lubens Charybdim accer-
loſi. ſat, quid, quæſo, timeat, imò quid non ſperet

Libertas Pudicitia inter inſidias machinâſque Dæmomun
arbitrüä, cruenta quidem, ſed candida, oppugnata, ſed
nihil infracta? Non polluitur Dina in naufragio
pudoris, & tu te coinquinatam clamas, non ſi
dormieris cum Sichem, ſed ſi invita memine-
ris Joſephi? Pallorem mitte, ſciâſque non eri-
pi Pudicitiam, cùm eripitur, ſed cuùm non eri-
pitur. Nuſquam pudor ſecurior eſt à naufragio,
quàm in naufragio. Si enim eripitur, vi rapi-
tur, non datur. Ita quoque, ſi pudor mergitur,
invitus perit, ideéque vivit. Aurum amittis
etiam invita. Caſtitatem nemo perdit, niſi qui
projicit. Adde, quòd Dina ſcintillas incendii ſui
quanquam innocens, improvida tamen excita-
vit, occurrens rogo ſuo, dum egreditur è do-
mo Patris. Et nihilo mins viret ejus Virginitas

Oliva

in incendio, fragrâtque dum flagrat. Quantò
felicius vernabit tua, quæ incenditur dum la-
tet: quam Sichem non in agro vagantem, ſed
pſallentem in cubiculo invadit, opprimitque?
Vi opprimens Virginem. Et conglutinata eſt ani-
ma ejus éum ea, triſtémque delinivit blanditiis.
Huc, quæſo, qui reſtingui putant hibidinem,
cuùm expletur. En reaccenſam in incendio py-
ram, quando anima Sichem agglutinata eſt Di-
næ, poſtquam abuſus eà eſt. Peccent, inqui-
unt patroni labentis adoleſcentiæ, ſemel, ne
ſæpius peccent. Faſtidient voluptatem, ſi eam
deguſtaverint, quam optare non deſinent,
quamdiù optaverint. Mœchentur, ne moœs-
chentur. Scilicet exundans Nilus detumeſcet,
ſi Tigri copuletur & Euphrati. Troiæ ſi re-
paretur incendium, non Kantho reſtinguatur,
ſed Ætna. Scilicet, libido Hbidine ſopitur. O
delirantem in vitiorum cura paralyſim! Vin-
cienda, inhibendâque voluptas eſt, non ſagi-
nanda;, ut pereat. Tu verò vide, quomodo re-
luctantem puellam Sichem plus amet. Ex quo
animatur ad repulſam pudor, quòd non inde
gladios ſibi ſciat erupturos, ſed blandicias.

Quos enim intemperantiæ ſuæ aſtentientes im-

pudentia conſpuiſſet, hos & demiratur, & de-
linit obluctantes. Quæ autem obtruncandi amo-
ris ſpes ſupereſt, ſi inter odia rixâſque adoleſ-
cit? Quo te perfodiam jaculo, monſtrum per-
ditiſſimum, ſi cùm te jugulo, naſceris, ſi me
diligis, cùm te odi? Quô evadam, neſcio! Si-
quidem, ni placeam, placeo, ni amem, diligor.
Et pergens ad Hemor patrem ſuum: Accipe, in-
quit, mihi puellam hane conjugem. Quod cum
audiſſet Jacob, abſentibus filiis, & in paſtu pe-
corum occupatis; ſiluit, donec redirent. Audi-
ſtin? Dina periit, abſentibus fratribus. Quæ,
rogo, impendent naufragia Eccleſiæ, abſente
parente, quando, ni adſint fratres, periclitatur
Patriarcharum ſoboles? Non ſat fuit ad propu-
gnandam virginem unam, & quidem filiam
(tantique pudoris, ut in thoro Principis oppri-
mi potuerit, non autem deliniri) vir tantus,
ut Jacob erat; & non magnus Homo, non tam
Virginum, quàm Amazonum catervas propug-
nabit reſcripto uno? neſcitque commuiſſarum ſi-
bi ovium perire candorem, dum ipſe procul à
grege poſitus purpuram emendicat. Qui lucta-
tus eſt cum Angelo, impar eſt ſervandæ filiæ:
& qui Satanæ ſuccubuit quoties & pugnavit,
eminus, ſolo nutu, inter Polyphemos & Plu-
tones trepidantem periclitantémque Proſerpi-
nam contutabitur? Porròô Pudicitia tunc diſcat
ſe fore intutam, ubi metuit nihil: ibi vero la-
queos non ſuſpicetur, ubi maximè pavet. Ad-
vwentante Eſau Dina expalluit, ſed evaſit. Spa-
tianti Sichem occurrit, & periit. Uſque adeò fe-
liciùs enſes evadimus, quam oſcula, quique fu-
rorem mitigamus ſolà munerum oblatione, amo-
rem und tantùm placare poſſumus proſtitutio-
ne, excidiéque noſtro. Quis verò non miretur

Luxuria,
2

Humans
timores.

Luxuria;

1

Ep'ſcopi
Reſiden-
tias

Luxsrias

in ipſo ſcelerum æſtu flagrantem Barbarum pu-

doris non immemorem. Quamwis enim Princeps
efſet, defloratæ à ſe puellæ connubium expetit;,

quam tamen ſciret & ſororem paſtorum eſſe,

& filiam exulis. Chriſtianos verò non pudet pel-
licere virgines ad naufragium vadimonio muptia-
rum, quibus, ut illuſerint libidinis probro, vio-
latione fidei calamitoſius illudunt. Quod Si-
chem Princeps urbis non eſt auſus in Paſtoris
filia, Catholici Principes audent in ſtirpe Se-
natorum & Comitum. Uri non metuunt, &
nubere

Pell
n
lto
En
Coor,
an
irpe
Unl
le
lu
d.
lri
l Cuer
lu. tayen
ile. t
3 nn

NElo ien
Dn inde
ndicus,
tes in.
E ce⸗
l amo. Lumt
kl
um er.
) 1 e
1ol K.
gor.
ige, iſ⸗
. Cun
ſ e⸗
Aud.
e,
Dlente i
elttur id
Hpopn
n Hlam
ohr
t tannds,
Dontänn
dſrong.
Gannl-
epral
Jüle⸗
Ne te:
ore,
Peoepr.
Grla
1 erd 1.
wet. N.
alt N⸗ Pm
eadedk⸗
oenil
oſtmti⸗
Wuetut
Aum pu.
Pyinceps
petit;
*
vet Ne
obht
bro, i
Mvod .
. Paſors
ipe de⸗
Hunt,
gubel⸗

in Cap. XK XXIV. Geneſis. 123

nubere erubeſcunt, cùm clamet Apoſtolus:

1. Cor 7. Melius eſt nubere, quàm uri. Nocenter coire

9⸗

Sen. 38.
36.

Inimici
dileétio.
Injuriæ

ferendæ.

cum virgine, decus eſt: innocenter cum ea con-
cumbere, probrum eſt. Nimirum, non placet
voluptas, niſi Chriſto diſpliceat; & quicquid
Numen non irritat, ſceleroſis non ſapit. Faſti-
dimus thorum, ſi lilis conſpergatur: nec libet
adire cubile niſi per calcatas leges, jurâque pro-
culcata. Clamat ſponſa, lectulus noſter flori-
dus. Clamant Principes, Lectulus noſter ſpi-
neus. Quamdiù floret, non olet: Eadem ſi Lu-
ca eſt, palpatur, ſi nuptiali annulo vertatur in
agnam, conſpuitur: non quôd candorem fron-
tis imminuerit, ſed quòd cordis alborem exco-
luerit. Ne multa: In tantum ſues luto oblectan-
tur, ut ſolum ament ſcelus in virgine. Certè
Jupiter vix plumbeus illaberetur Danaæ ſi fo-
ret ſponſa: quam, ut moœcham faceret, aureus
circumſepſit. Judas & Patriarchis unus, imò,
& Primas ommum, quanquam non Primus,
Thamari jungi noluit, quamdiu leges illa im-
ploravit. Ut primum ex nuru in ſcortum ver-
ſa eſt, concubitu uno geminos concepit ex ſo-
cero. Ingrediénſque ad am, ait“ Dimitte me,
ut co*‿m tecum neſciebat enim, quéòd nurus ſua
eſſet. Proh dedecus humani cordis! Quam tra-
dere cunctabatur Selæ filio ſuo, ut Her fratri
ſanctè ſemen ſuſcitaret, quâmque ipſe recuſa-
bat, dum ad eam propagandi generis ſtludium
impellere potuiſſet, hanc velo coopertam di-
lexit, quòd crederet non pudicam. Romæ ex
equeſtri ordine ſenex non vulgaris, cùm per
annôs ſex & triginta abduci nequiviſſet a pel-
lice, ut amicorum preces, & Pontificum ful-
mina dechinaret, eam tandem duxit. Quid plu-
ra ubi ſanctè e frui licuit, ita eam averſatus
eſt, ut penè viſus ſit per nuptias non illigatus

fominæ, ſed ab illa divullus; & quam amavit

pellicem, ſponſam exhorruit. Et pernegas, ni-
hil vel in ſcorto placere præter flagittam? Sub-
lato piaculo, inviſa eſt, quæ ſupra regnum,
& vitam amabatur. Ut enim furtivæ aquæ dul-
ciores ſunt: ita Venus, ni Venus ſit, parciùs
adatmatur. Non elegantia, ſed facinus pellicit
impudicos. Herodias cur grata Herodi? Uxor
Philippi eſt. Non enim aut pulchra dicitur, aut
elegans, ſed tantùm teſtatur Marcus conjugem
fuiſſe fratris. Improbremus proinde Sichemum
quòd virginem rapiat; laudemus autem, quòd
raptæ nuptias expetat. Hoc audito ſiluit Ja-
cob, donec redirent filii. Probo, quòd conti-
cuerit, doleo autem, quòd ærumnam non li-

Mortiß- taverit Domino, ſed conſopierit. Niluit, in-

catio Paſ- quit, donec redirent.

Konum.

Maluiſſem Patientiam
quàm Prudentiam in pectore Patriarchæ con-
ſediſſe. Quandoquidem ſiles abſentibus filiis,
ſile & præſentibus, ne credatur non libido ul-
ciſcendi defuiſſe, ſed opportumitas. Revera do-
lorem, ut frumenta, defodimus, non ut pu-
treſcat & pereat, ſed ut concreſcat, & fero-
ciorem in ſpicam furoris irarumque conſurgat.
Sic Eſaü iram in Jacob diſtulit, non ut mitius
in eum inſurgeret, ſed ut ferociùs illum diſ-

Gen. 17. cerperet poſt funus Patris. Venient dies luctus

4¹.

Patris mei, & occidam Jacob fratrem meum. Sic
Cain non ad aram inſurrexit in Abel, quem ala-
pis cæſtuque tutudiſſe, ſubnaſcente livore, fuiſ-
ſet ſatis: verùm ultionem tamdià diſtulit, quam-
dià adultus furor ſolo parricidio expleretur.
Què lentus irrumpunt in mare fluvi, eo &
copioſiores exundant. Eundo creſcunt latices,
& ſuppreſſa Ira in rabiem excreſcit. Aut ergo
Ethicæ Tom. I.

ſumenda ultio eſt, cùm primum provoceamur:
aut gladium, quem non educimus, abjiciamus
in Cedron: alioquin ſi Iram diſſimulas, non
ſepelis, ſed lactas. Sequitur. Egreſſo autem He-
mor patre Sichem, ut loqueretur ad Jacob, Ecce

Kilii ejus veniebant de agro: auditöque quod ac-

ciderat, irati ſunt valde, e quòd fæœædam rem
operatus eſſet in Iirazl, & violatà filid Jacob,
rem illicitam perpetraſſet. Hemor necdum tra-
goœdiam explicuerat Patriarchæ, quam ut ſup-
primeret, non ſervos deſtinavit ad Jacob, ſed
ipſemet eum convenire ſtatuit. Adde, quod
puella paucas duntaxat horas fuerat apud Si-
chem. Nihilo minas & Jacob flagitium reſci-
vit, etiam priuſquam conveniretur ab Hemor:
& licèt ipſe ſiluerit, univerſa criminis ſcena re-
tecta eſt filiis ejus redeuntibus ex agro. O ſce-
leris ad latendum impotentia! Fulmen eſt Li-

bido, ut arſerit, & fulgurat, & perſtrepit.

At quid intueor? Hemor feſtinat ad domum
Jacob. Nonne Jacob paſtor eſt, & Hemor
Princeps? Ubi ergo Principis ſupercilium, ubi
majeſtas imperantis? Sat ſe f licem puraſſet Pa-
ſtor, ſi admitti potuiflet in atrium Domini.
Nimirum una conſuevit hibido ad veſtibula ca-
lonum etiam Artaxerxes abjicere. Ut impetre-
tur Dina, a Principe Paſtoris & limen teritur,
& fodus expetitur. Inſanienti parcendum cen-
ſeo Poëſi, ſi vel Deos ſuos, ut Europas deve-
herent, in tauros recoxit. Uriam certè regius
cibus conſecutus eſt, quamvis non triumphaſ-
ſet: qui, ſi Bethſabeam domi non habuiſſet,
jacuiſſet cum Lazaro ante regias fores, micis
expetitis, non autem impetratis. Verna & Rex
und ſaginantur patind, quia uno coütuntur tho-

Peecatæa
latere non

poſſunt.

Luxiuria.

Affabili-
125.
Tetulè.
Suberbia
b Deum
non poni.
tur, depos=
nitur b
vitia.
Deus vi⸗
lIa nbis

eſt.

ro. Da fœminam, & ſpectabis, ſi libet, in-

ter remiges Reges. Hoc uno luxuriæ vinculo
infracta Principum cervix non flecti modò,
ſed & abripi poteſt vel in ſtrquilinium. Qui
Conſules faſtidiunt vel audire, adire tabernas
non exhorreſcunt, ibique mulierculis aſſident,
ne dicam, accumbunt. Videre ſæcula Chri-
ſtianæ Religionis ipſo vel ſanguine elugenda,
quæ ætas noſtra nuſquam videt, & ubique de-
teſtatur, Hercules ſcilicet Eccleſiæ, poſt ſub-
levatum colum, colum aliquando verſaſſe
cum foœminis: quique magnos Præſules ſemel
in anno reſalutabant, ſcortorum ſalutationes
ambiiſſe in circo. Pudet uni luxuriæ ſubeſſe
& cidarim & coronas. Pudet luciferum, qui
ſuper aſtra ſolium ſuum ſtatuit, ſedémque ſuam
Altiſſimo coæquare ſatagit, luto accumbere,
ſiderâque pertæſum adorare Nymphas. Qui
nulli cedit, cedit non Dinæ modò, ſed & Da-
naæ. Certè ad Salomonem meretrices duæ ſta-
tim admiſſæ ſunt, diuque auditæ coram Rege:
Ananda, niſi fallor, Dynaſtæ & Sacerdotes
cribæque inmumeri, & ipfe forſitan cum Sa-
docho Nathan, regni ejus tum columnæ tum
coloni, ante fores excubabant, ut poſt horas
alloqui poſſent Principem de ſumma imperü
& Temphli. Quod ſi accidit, vitio certè non con-
tigit regis tunc optimi, ſed aulæ, etiam ſub pro-
batiſſimis Principibus, non ſemper probæ. Uti-
nam, apud ſolos Herodes, pſaltria, & regnum
repudiet, & caput Prophetarum geſtet in diſ-

co. Volo, ut protinds des mihi in diſco caput Jo- Marc. 6.
annis Baptiſtæ. Ubi cupiiſſe coram Rege ſat eſt a5.

vel Primoribus Regni, ſaltatrix potuit voluiſ-
ſe: quin etiam quod dixit, factum eſt. Sol in
Leone calet, furitque; Sol in Virgine friget.
Quid moror? Vel apud Adam innocentem Heva
L 2 Deo

Deo antefertur: maluitque mori, quàm edu-
Ctæ ex ſe fœminæ non paréêre. Ergo non mire-
mur Principem Salem ad Paſtorem accedere,
ubi agitur de puella. Si aliquantulum ſubſi⸗
ſtas, majora his videbis. Videbis expoſitum
Principatum pro defflorata. Audi verba He-
mor. Jungamus viciſim connubia, inquit: Ri-
lias veſtras tradite nobis, & flias noſtras acci-
Pite. Et habitate nobiſeum : terra in poteſtate
veſtra eſt ⸗ evercete, negotiamini, . poſſidete
eam. Ita-ne? Pro puncto uno populi innumeri
conffigunt, cruoréque, & funeribus imperii fi-
nes propugnantur: & modòô abdicantur Do-
minatus, totaâque regio advenis, & paſtoribus
Contraditur? Quid? Enatuſ-ne eſt Gedeon, an
Samſon delapfus antequam natus, qui Chana-
næos & terreant buccinis, & mandibulàâ pro-
figent, exuaântque principatu? Scilicet. Nec
Joſue imminet, & Eſau abeſt cum quadrin-
gentis. Quis ergo Chananæos cogit imperium
exponere imbellibus? Dina. Unius puellæ de-
merendæ gratiâ regnum haſtæ ſubjicitur. Si
ita eſt, non Petrus modò, ſed & Alexander
recondat gladium ſuum in locum ſuum. Præ-
ſtat Lilio certare, quàm gladio. Virgo una uni
ſat eſt ſubigendæ Provinciæ. Tenaciſſima impe-
rii ambitio, ne virgunculam abdicet, abdicat
principatum. Neque tantùm apud Pherezæos
& Hevæos prodigentia Provinciarum ſpecka-
tur, ubi de fœmina agitur: verùm & Ifraëli-
tæ, qui lutum oſtentant, ſi tabernaculum ex-
truendum ſit; ſi Ammonitides advocandæ ſint,
Jordam Pactolum immiſcent, aurumque non
præbent, ſed elliquant, compluumque. In ga-
zZophylacium minuta conduntur;, fornices ſma-
ragdo inſternuntur. Nemo non Crcœſus eſt;, ſi
Helena ornamda eſt: ubi de ara agitur ſarcienda,
etiam Crœſus Irus eſt. Si Chriſtus mendicet in
foro, grandines, bella, naufragia obtendimus,
ne umus extrahatur ex ærario nummus. Thama-
ri oppignerantur cum baculo annulus & armil-
la. Verbo, altaria ſqualent, & Dinæ fulgent.
Pſal. 143. Filiæ eorum compoſitæ, ut ſimilitudo Templi.
13. Templa verò ſordent ut præſepia. Vidimus fœ-
mellæ ſoccum Tabernaculo anteſtare. Plus mar-
garitarum calcat ſcortum, quam arenatum. De-
Ornatus nique ita nitet interdum pellex, itâque fulget,
vanns. ut ſi tintinnabula addas, Aaronem incedere pu-
tes, ut litet. Nec deeſſent in fimbriis, ſi argen-
tea non eſſent. Quicquid enim aureum non eſt,
proſututæ pro luto eſt; mavultque non videri
Sacerdos, quàm vel in ora chlamydis argen-
tum circumferre. Nec Aaron in omni gloria ſua
conferri poteſt cum adultera. Quod enim Pon-
tifex geſtat aurum in fronte, hoc Libido cir-
cumfert in ſocco. Verùm ubi aureæ mulieres
ſunt, fſcito nonniſi ligneos præeſſe viros. Por-
Luxuria. r0 lii Jucob audito, quod acciderat, irati ſunt
valdé. Eò quòd fædam rem operatus eſſet in I-
rall, & violatä ſilid Jaucob, rem illicitam perpe-
aſſet. In Hebræo habemus: U coiret cum filia
Jucob, & ſic non fit. Rides? In tanto Patriarcha-
rum dolore, ruboréque rides? Et qui non ri-
deam, cùm audiam, & ſic non ſit. Sic non fit?
Et ubinam gentium non ſic fit? Certè non fit
ſic, ut Princeps, quam rapuerit, ducat: ut rap-
tam à Principe fratres congemiſcant. Non ſic
fit, ut ſtuprum paſtoritiæ Vir ginis regno, nup-
tiſque redimatur. Neque fit ſic, ut unam tan-
tùm rapiat Dinam Sichem, cum vagatur. E ſi-
nu parentum abſtrahuntur puellæ, & niſi rap-
tarum decadem ofſtentes, non es vir. Væ nobis „

Oliva

ſi profugæ Daphnæ in arbores obrigeſcerent-
Non laurum ſpectaremus in urbe, ſed laureta,
nullàque domus non ſylva eſſet. Etiam Davides
ſuas aliquando habent Bethſabeas. Pſallunt &
ludunt. Mentior, ſi non innaſcitur etiam in
horto concluſo Narciſſus. Non ſic fit:, ut Dina
Sichem tantùm cavere debeat & adoleſcenten
& Principem. Secura interdum non ei, vel
inter Levitas: nec ſemel luximus plus ſulpha-
ris quam thuris ſubfilire è thuribulis. Noli pe-
Ctus ſcrutari, ne inciſa horreas nomina filia-
rum Ifraël in Rational, minorum Sacerdo-
tum. Qui numerum tribuum Ifraël ignorant;
niſi relegant Apocalypſim Joannis, ſyllabum
recitare poſſunt Muſarum & Gratiarum impa-
rati. Ne reſciunt quidem Palæſtinam-ne an Cæ-
leſyriam Jordanis interluant: cumque ignari
ſint in Galilæa, an veròô in Perſide ſita ſit Na-

zareth: Dianæ certè & ubi degant, & ubi ſter-

tant, non ignorant, calléntque Phaſide veſ-
cantur, an echinis. Sed redeamus ad textum.
Irati ſunt Patriarchæ, non quèd generi ſuo zußitia,
tantam inuſſiſſet maculam filius Hemor, ſed & ſeveri-
quòd facinus perpetraſlét. Commoti ſunt non tas.
injurià ſuà, ſed ſceleris foditate. Eò quòd rem
illicitam perpetraſſet. Da mihi, qui in ſororis Saberior
ſtupro non illatam ſibi contumeliam doleat, u⸗
ſed admiſſum flagitium. Vix in reis iniquitas“ u.
plectitur. Fixit Joab in corde Abſalon pen-
dentis è quercu tres lanceas. Putas Davidis in- „ Reg.
jurias ultum Joabum? Ultus eſt non Regis pel- 18. 14.
lices conſtupratas, ſed incenſam olim ab Abſa-
lone meſſem ſuam. Nitis agrum Joab juxta 2. Reg.
agrum meum, bhbabentem meſſem bhordei Ite igi- 14. I1.
tur, & ſuccendite eam igni. En quo in agro
cruentæ haſtæ ſuccreverint, quibus vindicata
putabatur ferocia rebellantis. Qui hordeum in-
cenderunt, lanceas proſeminarunt, verſis ari-
ſtis in ſecures. Prophetat impius Abner pro
David contra reliquias domus Saul, aitque:
Nunc ergo facite, quemadmodum Dominus lo- 2. Rege
cutus eſt ad David, dicens: In manu ſervi mei 3. 18.
David ſalvabo populum meum Iſrazl. Oraculo
putatis adulterum ſubſerviſſe? Pugnavit pro
Reſpha, filia Aia, Sauülis pellice. Ubi enim ob-
jurgatus eſt ab Isboſeth, quòd Patris ſui con-
cubinam violaſſet, illicò ex moœcho Seſquipro-
pheta vaticinari occæpit, populumque à domo
Saül traduxit ad domum Iſai, non ut Dei ſer-
mo compleretur, ſed ut furorem ſuum exple-
ret. Numquid caput canis ego ſum adverſum Ju- 2. Reg.

dam hodie, qui fecerim miſericordiam ſuper do- 3. 2.

mum Saiil Patris tui: & tu requiſiſti in me quod
argueres pro muliere hodie* Quamdià Reſpha
abuti licuit, Isboſeth Chriſtus Domini eſt.
Ubi ſcorto decuit abſtinere, Davidi deſtina-
tum à Deo imperium impugnare qui poſſlum?
Exuitur caſtris Isboſeth, non quòd hæres Saui-
lis ſit, ſed quod libidinis fautor non ſit. Putas Joan. 12.
Moyſen vindicatum in Chriſti nece? Mundus 19.
totus poſt eum abiit. Hic lituus concilium coë- Idem 12.
git. Non es amicus Cæſaris, ſi hunc dimittis, 12.
Salvatoris flagitium eſt. Unum audio Davi-
dem exclamantem: In matutino interficiebam pſal. 100
omnes peccatores terræ: ut diſperderem de civi- 82
tate Domini omnes operantes iniquitatem. Non
ait, illum diſperdam impium, quod Saüli ad,
hæſerit; illum mactabo, quòd Abſalonem fo-
verit: illum duci jubebo, quòd Amnonem in-
terfecerit. Privatæ injuriæ dolor ſtipulas ita ri-
gat, ut vertat in trabes; dumque putamur De-
calogum vindicaſſe, iræ noſtræ damnatorum
. capita

o

cue
re
ſeele
ſün
Ig. nn
n.
N .
jenn
Non
imne
ciat
jen
lam
un
ledin
tem
or!
4,
Pber
Phan
vive
q
cli⸗
40 1
Den
ſed
citn
are
blie⸗
Dem
Uint

e ſenn
Ron t.
ren

torts ni
nnn til

. ce 4
luntas e

Pen⸗
lgin⸗ 1
bele g
Ale⸗
ſine 2. N
te ijr lill.
agro
Ulata
mmin⸗
ari.
1ro
e:
1 lo- n Ner
Ni nei l
tacno
it ro
imob⸗
Ui⸗
huhre⸗
or
Mikr⸗
ee.
1N
e lr

Neßtt
i.
Geſine
oMin
s d⸗
. Dus ſon
ſencr1,.
iur lkot
n In
inini,
) Dem--
ſaidn ili
i⸗ 6
.. N
nemn 1
leln Ir.
Rita r.
urDe.
totun
caynts

*. 35.

Reg.

2. 5.

3. Reg.

2.8

capita litavimus. David operantes iniquitatem
perdit, ea ſolum de cauſa, quòd iniqui ſunt.
Abſalom exulat. Num filius eſt Saul? Imoò Da-
vidis filius eſt, & quidem Patri gratiſſimus.
Quare ergo, regnante Patre, filius exulat? Im-
pius eſt. E contrafio regiæ menſæ Mephiboſeth
aſſidet, ex eadem patina cum Rege veſfcitur.
Heæres-ne regni, & Regis eſt primogenitus?
ſcilicet. Domus Sauülis unica ſcintilla eſt, unde
metui poteſt novo regno incendium non oppor-
tunum. Quare ergo non occidit? Quia non oc-
Cidit. Innocens eſt, ideòque, quamvis ſoboles
infenſiſſimi hoſtis, a fllis non ſecernitur. Abner
diù obluctatus eſt Davidi. Funus ejus & com-
ploratur à Rege, & vindicatur. Cur? Deſierat
iniquus eſſe. Joab verò Davidem ſtrenuiſſimè
propugnavit. Nihilo minus necem ejus vel mo-
riturus Rex imperavit. Quare? Audi: Effudit
ſanguinem belli in pace. Regi fidus, ſed legi in-
fidus eſt, moriatur. Etenim apud bonum Prin-

cipem, ut bonus habeare, non ſufficit, ſi regno

ſis optimus, quaſi peſſimus damnandus, ſi civi
malus fueris. Quanquam & Davidis nollem Te-
ſtamento adfuiſſe. Placet ſanguis Joabi quam-
Vis fidiſſimi militis, ſed non boni Iſraëlitæ: At
cruentati Semei perditiſſimi Iſraëlitæ cani non
placent. Quid improbas, inquies, in ſupplicio
ſceleſtiſſimi transfugæ? Si minds peccaſlet, ju-
ſtius puniretur. Habes quoque apud te (verba
ſunt Davidis ad Salomonem) Semei filium Ge-
a, qui maledixit mihi maledictione peſſimä...
SNed quia deſcendit mihi in occurſum cum tranſir
rem Jordanem, juravi ei per Dominum, dicens:
Non te interficiam gladio: Tu noli pati eum eſe
innoxium. vir autem ſapiens es, ut ſcias quæ fa-
cias ei, deducéſque canos ejus cum ſanguine ad in-

Jeros. Si odiſti iniquitatem, & non contume-

liam, nec occurrenti parcendum fuit, nec dam-
nandi ſunt cani ejus, quòd deſcendenti tibi ma-
ledixerit. Ut video, non ſuam expreſſit men-
tem David, ſed Principum aliquorum conſilia

moriturus adumbravit. Ipſe enim & ſanctus vi-
tà, & funere ſanctior, rectè præcipit, & pro-=

Phetat verius, quam imperat. Ergo fi triura-
Phanti plaudat Semei, quamvis tanta peccçarit,
vivat. Idem ſenex non improbus juguletur, non
quòd leges jurâque aut violarit, aut violet, ſed
quia maledixit mibi maleditctione peſſinä, quan-
do ibam ad caſtra. Ita reorum acta librantur.
Damnantur, non ſi Moyſem proculcarint,
ſed ſi inſultaverint Principt: Perditifſimis par-

citur, non ſi aut Templum propugnaverint,

arcâmque reduxerint ab Azotüs, aut Rempu-
blicam aà Medis ſint contutati, ſed ſi ambitio-
nem triumphantis occurſu plauſque vellicave-
rint. Noli eſſe ſollicitus de jugulo, ſi Princi-
pem lambere potuiſti. Periſti, ſi non plauſiſti.
En ſuppliciorum cataſtrophe luctuoſa, quam
levi afflatu aut disjici ſoleat, aut excitari. Non
ita certè fili Jacob, qui nunquam Dinam op-
preſſam ſororem ſuam dixere, ſed tantum &
Patris injuriam, & rei fœditatem in tanto fla-
gitio expenderunt. Quod nec, quaſi contume-
lià exagitati, ulciſci ſtatuerunt, nec officiis, mu-
neribuſque dehiniti, prætereundum ſine cruore
duxerunt. Et, violatä filiâ Jacob, rem illicitam
Perpelraſet. Quis autem oblato Principatu, &
Principis gratii crimen unum adoleſcenti non

remitteret? Is tantùm, qui in flagitio nihil

Prætér ſcelus expendit. Nam ſi in raptu Di-
næ, non rei fœditatem attendifſent, ſed fami-
liæ contumeliam, potuiſſet delatus Principatus
Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXXIV. Ceneſis. 125

ablatæ ſorori & conferri, & etiam præferri.
ded & Sichem ad Patrem, & fratres ejus: In-

veniam gratiam coram vobis: & quacunque Na-

teritis, dabo. Quàm validus flagitii ulciſcen-

Severi-

di ardor, qui toto reſtingui nequiit ſuperfuſo eas.

Oceano! Quxcunque ſtatueritis, dabo. In tanta
opum & potentiæ eluvione evaginatus in adul-
terum gladius naufragari non potuit: ſed, in
morem arcæ Noëmicæ, exundantibus iniquita-
tis muneribus exaltatus, elevatũſque eſt rigor,

Judex.

auſteritâſque Juſtitiæ. Reſponderunt filii Jacob

Sichem, & Patri ejus in dolo, ſævientes ob ſa-
Prum ſororis: Non poſſumus facere quod petitis,
ne- dare dororem noſtram homini incircumciſo.
Placet, poſt promiſſa Principum, ſævities Pa-
triarcharum. Non autem placet, quòd emerſe-
rit hactenus ſuppreſſum Sororis nomen. Nævien-
tes, inquit, ob ſtuprum Sororis. Non jam aut
injuria Jacob, aut rei fœditas Patriarchas ad ul-

tionem incendit, ſed Sororis contumelia. Ni-

mirum ultionem Libido à Juſtitia inchoat, &
in odium deſinit. Rarô, qui jura violata dolet
in illata ſibi injuria, unam deinde non dolet vin-
dicätque contumeliam ſuam, legum immemor.
Ut primùm audiere flagitium, Irati ſunt valdeè,
eò quòd fœdam rem operatus eſſet in WNrasl, &
violatäâ filiaà Jacob, rem illicitam perpetraßet.
Nuſquam;, ut vides, aut ſororis meminere, aut
ſui. Rei fœditas, & Patris injuria redeuntibus
ex agro non placuere. Nunc verò ſæviunt im-
memores & criminis & parentis, ſolo Sororis
ſtupro commoti. Niſi fallor, Juſtitia, ex fami-
liaritate cum Regulis, degeneravit in ultionem.
Tunc merum ſcelus in ſcelere Patriarchæ hor-
ruere, cùm regrederentur ex agro: Ex quo au-

tem cum Sichem & Hemor egere, Principum

lues colloquentibus hæſit. In agro didicerant
crimen odiſſe, non contumeliam. Principes al-
loquendo didicere non fœditatem, ſed Soro-
rem in ſtupro vindicare. Uſque adeò noxia eſt
Patriarchis conſuetudo, quamvis non expeti-
ta, Dynaſtarum. Quibus tanta ſubeſt odiorum,
ſævitiæque copia, ut, etiam cùm fœdus expe-
tunt, ultionis virus inſtillent. Denique, ob -
rorem ſæviunt poſt Principum colloquium, qui
paulò ante rugiebant ob ſcelus. Sevientes ob
RKuprum Sororis. Cujus ſævitiei cataſtrophem
antequam recludamus, redeamus ad illecebras
Sichem. Quæcunque ſtatueritis, dabo: Auge-
te dotem, & munera poſtulate, & libenter tri-
buam, quod petieritis tantàùm date mibhi puel-
lam hanc uxorem. Audiſtin' profuſionem? Dos,
munera, principatus effunduntur. Nimirum
omnia flumina intumeſcunt aliquando, ſed ſuas

Severi-
tas.
duperior
non ſe ul-
eiſcatur.
Religioſi
in aulis
degene-
rant.

intra ripas continent ſeſe. Una Libido obices

non patitur, itâque exundat, ut alveum exhau-
riat. Quæcunque ſtatueritis, dabo. En effuſa
viſcera omnia pro catella una! Miramini im-
minuta Procorum patrimoma? Mirandum eſt,
ſi unus ſuperſit nummus, dum una ſupereſt pu-
ella. Non ſtillas, ſed flumina emittit libido;,
ſolo contenta patrimonio criminis. Ut proinde
non inſulsè enatam in æquore Venerem Anti-
quitas finxerit, quòd Libidinis profuſionem non
Boryſthenes aut Araxes, ſed Maria tantùm
exprimere poſſint. Quæcunque ſtatueritis, da-
bo. Et libenter tribuum, inquit. Non modò
effundit Luxuria, ſed cùm voluptate paupe-
raſcit. Una enimverò Libido Avaritiam do-
muit. Sic Prodigus ille vivendo luxuriosè, eſuri-
re didicit glandes. Glandes, inquam, impudico
non tam Quercus, quam Myrtus proſert. Quis
L 3 enim

Luxuria
prodiga

,/.

126
enim amavit, & non eſuriit? En parata Ve-
nus Mare profundere. Dummodèò voluptas ex-
pleatur, recludantur æraria, ingerantur mu-
nera, Provinciæ exponantur, univerſa pereat
ſupellex, ne pellex deſit. Exenterari, nedum
excoriari, Paratus eſt Sichem, dummodèò non
avellatur à Dina. Quævis bellua eſt volupta-
rius, unum ſi excipias Caſtorem. Quod ille pro-
jicit, ut ſibi conſulat: hoc ut reſervet Sichem,
projicit univerſa. Fornicari liceat, & vivere
non liceat. Algeamus, dummodò ardeamus.
Exulet Plutus, dum Venus regnet. Quò nudior
Libido, eò & felicior. Amorem non colora-
vit, quiſquis non expoliavit. Non eſt, quòd
Phocionem Philoſophia circunducat exonera-
tum opibus: habet & Luxuria Phocionem
ſuum. Sicheninon aurum duntaxat, ſed &
regnum projickt, ut quod inchoavit ſcelus,
conſummet. Anteceſſit Apoſtolatum Libido.
Umverſa dimiſit pro Chriſto Petrus, dimittit
omnia Sichem pro Dina. Sed ille lintrem, hic
urbem abjecit. IIle ſuis reliquit rete, hic exte-
ris regnum relinquit. Ille, ut littus deſerat,
converitur à Deo: hic, ut aulâ excidat, Pa-
ſtores & adit, & exorat. Planè nec nudiores
aut Philoſophia aut Evangelium ſectatores tra-
hunt, quam Luxuria. Multa obtulit Salomon,
ut Templum excitaretur. Thoro Sichem obtu-
lit univerſa. Quæcunque ſtatueritis, dabo. Ita
eſt: non eſt dives, qui regnum accepit a Patre,
ſed qui Dinam ſuſcepit ex conjuge. Mendicare
poteſt, qui adolevit in ſolio. Regnare poteſt,
qui inter oves Dinam ablactavit. Porrò Sichem
ne fœminâ fraudaretur, Salem expoſuit. Qua-
le dedecus, ſi pro fœmina, non Salem, ſed
Hieruſalem oppigneretur? Væ mundo à ſcan-
dalis. Audeo dicere, etiam quæ non abſtulit va-
ſa Nabuchodonoſor, auferet Raab ſi perverta-
tur. Non eſt quèd timeatis Candelabro à Chal-
dæis: cavete Amazones, hæ diripiunt & Jo-
ſiæ domum, & Nehemiæ ſanctuarium. Ama-
zones, inquam, omma prædantur, non cùm
execant mammas, ſed cùm exerunt. Breviter:
metuendæ ſunt, non ſi efferentur in Scythas, ſed
ſi effſeminentur in Nymphas. Cleopatra vinci
meruit, quia & bellare neſciit. Iiſdem armis
debellandus erat Auguſtus, quibus Marcum
Antonium captivaverat. Blandiendo vicit, pug-
nando victa eſt. Si triumphare optas, Palladem
exue, & Dianam indue, non enim armis, ſed
armillis Cæſares captivantur. En deditam re-
gionem omnem à Sichem filiis Jacob unius pu-
ellæ non expugnatione, ſed fugâ , quæ rapta
rapuit, Principéſque Paſtoribus ſubjecit. Li-
bet regredi ad effloreſcentem in Patriarchis do-
lorem. ITrati ſunt valdeè, quòd, violatd filid Ja-

Lururia, cob, rem illicitam perpetraſſet. Et quare filia di-

citur non Ifraélis, ſed Jacob? Ubi trophæum

Famæ illud auguſtiſſimum Angelicis inciſum characte-

7.

ribus? Nequaquam Jacob appellabitur nomen

gen. 32. tunum, ſed Ifrazl? En iterum Jacob in ſcena,

3 4 . . i- . .
28. non Ifrael. Violatäâ flia Jacob. Nimirum tanta
eſt amiſſi pudoris fœditas, ut, quamvis rea ſce-
leris non tenearis, nominis tamen fulgorem obli-
Religio ob teres &
„„ eres & tuorum & tuum, nec Pater compelle-
2

stiam non tur Iſrael, ſi filia deſüt eſſe virgo, quamvis vio-
verè see- latâ, non autem polluta pudicitià. Ita eſt, rap-
zantem, tay Oppr eſſaque non peccaſti; Irael tamen non
Jed appa- dicitur, cujus filia wirgo non eſt. Si tu non flo-
maen „re8, ille non fulget. Uſque adeò mundo corde
35 eſle debet qui Deum videt, ut videre jam non

dicatur Deum, qui filiam habet innocentem

Oliva

quidem, ſed defloratam. Quòd ſi natæ inno-
cens turpitudo ita exundavit in parentem, ut
eum ex Ifraéle degenerare coëgerit in ſupplan-
tatorem: quid, quæſo, ſupererit in te, ſi &
maculeris, & pecces? Umpra criminis tantùm
ſubduxit jubar: quantum tenebrarum crimen

ipſum invehet in ruentem? Hinc diſce, quan- Orationis
P

ta, contemplantis divina, eſſe debeat inno-

mpedi-

centia, cùm ſanctiſſimus Patriarcha & eſſe & aent 40

dici non poſſit Iſrael, ubi filia rapta eſt à Si-
chem. Et violatũ filid Jacob. Fortè filia Jacob
dicitur cùm violata perhibetur, quòd Parens
Iſrael non fusrit, quando direpta eſt à regnan-
te. Nunquam enim ovicula luporum morſibus
pattifſet, ſi Paſtor oraſſet. Ideò periit, quia
tu Iſraël eſſe deſiſti, agro coëmpto, & ex-

tructâã domo. Non immeritèò proinde, cùm il- Filiorum
la violata dicitur, tu Jacob diceris. Fieri vix Kducaties

poteſt, ut filia in cœnum ruat, ſi parens cœ-
Tum ſpectet. Quoties parentes ſidera ſerent, fi-

Superior
invigilet.

lii liha legent. Inter adventantes turmas Eſau duperior

Dina Virgo eſt, quia pater cum Angelo & co
locutus & colluctatus Iſraël eſt. Verùm quæ
quadringentos evaſit Dracones, parente Iſraẽ-
le, uno oppreſſa eſt angue, parente Jacobo.
Non ergo lucta, ſed Oratione ſervandum gre-
gem ſuum ſciant eſſe Paſtores. Non ſat eſt ad
ovium propugnandam innocentiam Jacob, qui

1- Orationi
vaset

ſupplantaverit Eſau: neceſſe eſt, ut Iſrael ſgre⸗

gi præſit; ut Deo fruatur & Angelis Paſtor;,
ne Dina ſit præda iniquitatis. Nam filia Jacob

& violari poteſt, & violata in Salem eſt. Por- eg ari
rò quis non miretur Salem, tanti ſceleris ſce- Aamaa.

nam, in tantæ religionis excreviſſe auguſtale, Luxuris=

ut, poſt cœlum, nuſquam in orbe terrarum
ſanctior Hieroſolymà locus ſpectaretur. Ipſa
enim Salem illa facta eſt Jeruſalem, quò Sa-

— X„
bæ, quò Magi, quò Prophetæ concurrere. Er- gorveoy,

go etiam peſſimi verti poſſunt in optimos. Imò ſio rara
hinc diſce, impuritatis theatrum nunquam ſatis eſt.

expiari pofſe. Nam, etiam poſt Prophetas &
victimas, ibi Chriſtus vivere non potuit, ubi
olim revixerat impudicitia. Ubi Sichem luxu-
riatur, ibi Deus crucifigitur. At Templum ibi
extructum eſt humanãâ majus mumificentiâ. Sa-
lem olim lupanar verſa in Templum eſt, non
quòèòd peccaverit in ea Sichem violatâ Dinâ, ſed
quòd tantum flagiuium impunitum non fuerit.
Ergo ideò erecta in Salem Sion, quòd raptor
enies non effugerit: ideôque actus inibi in cru-
cem Dominus, quòd Sichem Virginem de-
floraverit. Ita eſt: violata pudicitia Crucem
proſeminavit, vindicata Templum deſignavit.
Quid, rogo, impunita Luxuria ſuppliciorum
atque pornarum Domino intuliſſet, ſi confoſſa,
ſuéque in ſanguine palpitans crucem illi archi-
tectata eſt? Verùm hæc feſtivias,

uàm verius Luxuris

effuſa fortaſſe ſunt; quando addubitare incipio, graviſi-

an hæc ſit illa Salem, quam deinceps dixere
Jeruſalem. Si incertum eſt, an una ſit urbs, in
qua & Sichem peccavit, & expiravit Domi-
nus, certum tamen eſt, ibi Dominum imma-
niſſima paſſum ſupplicia, ubi David corruit:
& Salomon non ſurrexit. Quicquid de Salem
dixeris, inficiari non potes, ubi Luxuria reg-
navit, ibi Deum crucifixum. Non enim abeſſe
poteſt à Cruce innocentia, & penè dixerim Di-
vinitas, ubi non abeſt à throno luxuria. Sed

mum ſcs⸗
lus.

pergamus. Reſponderunt filii Jacob Richem, & Politica.

Patri in dolo, ſævientes ob ſtuprum Qororis. Non Vitia pal

poſumus Ffacere duod petitis, nec dare Sororem
noſtram homini incircumciſo, Scilicet. Audi re-
ligioſos

1

atα.

“
len,
ied
H
eſ
u
Pred
Ptt
Zen
Finte
n tur
unen
ſun,
E
Ehe
imol⸗
En
ta
on

I

ſun

o
Gan
t idu
ſy ienun
ette
ſunn
o
(etct
lert
Poß
iere
kele
un,
barr
⸗!
Nei Diri
11 nlte
Nam
N eo
len
Mittit
ere,
natl,
Non
Præc⸗
dan
llr
eis

no
t ligioſos. Verentur latæ abavo legis violationem, quia de egenis Pertinebat ad eum, ſed quia ſur
. ideòque nuptias protelant. O humanam vafri- erat, & loculos habens, ea, quakc mittebantur;
18 tiein, quæ nunquam non amicit vitium ſuum portabat En Achan ſub perſona Melchiſedech.
a ſuperhumerali, aut ephod lineo. Quicquid aut Loculos infarcit dum ampulloſam effatur libe-
en interdicimus aut imperamus, Numinis reve- ralitatem in egenos. Vel Eliu filii Barachel im-
r al rentia eſt. Illud ſupereſt, ut lupanaria frequen- pudentia cubitalis in Jobum ita ſe undique Job 32.
inti⸗ tare jactemus nos, ut Deo Levitæ proſerantur. communivit, ut non inſultaſſe innocenti, ſed
e K nng Icta plerunque cum Ethnicis fœdera, inita cum dhivinitati Patrocinata videretur. Saül ſortes dat,
5. hæreticis matrimonia, oppigneratæ Apoſtatis & Jonatham emiſſi juramemti ſine ſcelere reum
ob arces, reſtituta Schiſmaticis templa, toleratæ ſu- capitis damnat. Putas ab iniquo Rege juſiu-
M Per ſtitiones omnium omninò Sectarum, non randum Vindicari. Tædet illum interruptæ vi-
“ regnandi prurigo eſt, ſed colendæ ardor Di- ctoriĩæ. Ut poſſit bellum in hoſtes proſequi . fi-
“ vinitatis. Ut enim Adam ad ficum confugit, lium ſecuri ſuhmittit. Et conſuluit Saul Domi- 1. Reg.
in Wei ut turpitudinem ſuam velaret: ita impudens num Num perſequar Philiſthæos 7 Et non reſ- 14. 37
t l humani juris calliditas, ut foœchtatem obtegat pondit ei in die illa. Dixitque Naiil . Applicate
l. n ſuam, confugit ad ſanctuarium „ unéque ve- buc univerſos angulos Poruk Et ſcitote, & vi⸗-
iͦfit iuu lo & ſancta ſanctorum in quo litat Religio, dete per quem acciderit peceatum boe hodie.
KW & ſpelæa impiorum ubi ſcelus debacchatur;, Scrutatur crimen, ex quo didicit ſibi obeſſe ad
ii. involvuntur. Ut Frohterea mirum non ſit, ſi triumphum. Nam poſtquam vicerit, contra
de zei reparatæ ſuo funere ſalutis primum eſſe volue- mandatum Domini & immolabit agnum, &
4 eit rit argumentum Dominus, diſciſſum in Tem- Agag non immolabit. Etiam putidiſſimi heluo-
g plo velum. Ac ſi triumphatura non ultra eſſet nes, quamvis roſas unguentâque olerent, livo-
nne iniquitas, cui jam deeſſet, quo turpitudinem rem ſuum ita religionis ſtudio incruſtarunt ut
llu⸗. ſuam in poſterum palliaret. Omniumque ele- lignum in panem ejus immiſerint, non, ne ſi-
ccho. mentorum non immeritòô ſtragem veli conſciſ- bi obeſſet, ſed ne Deum jactaret Patrem. Fi- 6 3
1e⸗ ſio anteceſſit, quo nulla non tuta & tecta ad lium Dei ſe nominat. Videamus ergo, ſi ſermones P.2.133
ld Matth. id uſque temporis impietas eſt. JESUS autem illius veri ſint. En Ganymedes in Catones de-
brii 37. 5. iterum eclamans voce magnd emiſit ſpiritum. Et formati. Vel, ut ſanctior ſit eloquentia. En Fi-
. eoce velum Templi ſciſm eſt in duas partes d dei quæſitores roſis redimitos, de Filio Dei cœ-
aſor, ſummo uſque deorſum. Bene eſt: Pereat velum, tum indicentes in pratis. Luxuria hoc cavet in-
lob quo periit Dominus. Annon Scribarum & Sa- ter violas & paſtillos, ne qua inuratur Numini
thor cerdotum avaritia ita ſe Sanctuarii ſipario con- contumelia, ſolaque decernit Fihuſ-ne Dei ſit
ſe⸗ zan texit, ut crederetur Moyſi conſulere, cùm Chriſtus, an reus uſurpatæ divinitatis. Erra-
uſele, Lunmni proſpiceret Mammonæ? Videbantur cauſam ſtis » Cæſares & Pontifices, qui tanto impen-
tratuln agere victimarum, cùm nummorum metue- dio Niceæ Paſtores omnes coëgiſtis, ut decer-
l rent caritatem. Sabbatum obtendebant viola- nerent fœcunda an ſterilis eſſet Divinitas. San-
1e⸗ tum, & everſam Legem: ſed revera ſatage- citum hoc jamdudum eſlet. Quæritis, ubinam?
e H- nn bant, ne minutis gazophylacia opplerentur. In Ppratis. A quibus? ab iis, quos priùs vita de-
6 Ind ſnet Sic Abſalom parricidium ſacrificio conveſtivit. fecit, quàm luxuries. Uſque adeò non arduum
nltb e, Dixit Abſalom ad Regem David: Vadam, & eſt Religionem praſerre, quando Nicænam
ens & reddam vota mea, quæ vovi Domino. Sic rapi- Synodum Synodus Pratenſis anteceſſit, acriuſ-
it, Wi nam zelo Jezabel coloravit. Litterarum autem que (ſi verba pendantur non corda) propug-
m I. 3. Reg. haæc erat Jententia. Frædicate jejunium, & ſe- navere Divinitatem Paraſiti, quam Pontifices.
luntti dere facite Naboth inter primos populi, & ſub- Quam inſulſus ſuis in cupiditatibus Lucifer fuit. .
dti. K⸗ mittite duos viros filios Belial contra eun, & Supra aſtra Dei ponam lolium meum. m'lis ero Iſai. 144
k, uon falſum teſtimonium dicant: Benedixit Deum & Altiſſimno. Nimis candidè ſuperbis. Noli ita lo- 14.⸗
Ml,d Regem: & educite eum, & lapidate, sicque mo- qui, ſed ita ambi. Dic te erecturum eſſe thro-
ſe⸗ viatur. O deliri, qui creditis zelanti Jezabeli! num ſupra aſtra, non ut ſimülis Deo ſis, ſed, 1
upee Non Divinitas vindicatur „ſed vinea diripitur ne Deus ſolus ſit. Væ enim ſoli. Cui Væ ne Di- ker 46
ncr. Præcone calumniâ, & funere ſignatore. Etiam vinitas ſubjaceret „ ſolium tuum ſolio ejus ad- 10.
nen E⸗ Samaritanum ſcortum, ne hoſpiti Domino pau- junxiſti. En ambitum divinitatis in fulcimen-
Cnren lulum aquæ hauriret, interdictam ſuis cum Ju- tum divinitatis recuſum. Verùm quod non
lgurt dæis conſuetudinem oppoſuit. Quaſi verò, præſtitit tenebrarum anteſignanus „ præſtatur
aonn quæ ſex mmoœchorum non tam ſcortum, quam aà filiis lucis, qui prudentiores in generatio-
nſle, hydra eſſe non timuit, hydriam propinare Ju- ne ſua ſunt abortivis tenebrarum. Nemo non
lis dæo delaſſato ex itinere vereretur? At parca- litat, dum ſævit. Vel Zambri Domino forni-
mnſib e mus foœminæ, ſi ita lege abutitur, ut ſe abuſa catur. Certè filiæ Loth novum impudicitiæ
rſihe, fuerat. Quis Aaromi parcat, qui conflato vi- nomen & monſtrum invexere non oſtro libi-
n H tulo, indictiſque monſtro hoſtüis, auſus eſt dinis, ſed odore charitatis. Ut genus huma-
d 8“ Exod. 32., clangere: Cras Jolemnitas Domini eſt. Immiſ- num ſervaretur, concepere filios-ne, an ne-
unn⸗ cuit Vitulo Dominum, voluitque cenſeri ſacri- potes? aut verius monſtra ex parente? O au-
n e ficium, quod revera ſacrilegium erat immane. daciam ſceleris! Antrum proſtituti pudoris Noë-
n mre Quid dico Aaronem? Judam ſi audias, non la- mi arcæ conferri potuit, imò & anteſtare,
an Joan. 12. tro eſt, ſed promuſcondus egenorum. Quare quòèòd hæc undis, illud autem flammis obſtite-
Ee Nn hoc unguentum non veniit tecentis denariis, & rit. MWullus virorum remanſit in terra. Veni, Gen. 123
ue 5 datum eſt egenis? Audiſti Judam velo Sanctua- Dormiamus cum eo, ut ſervare poſſimus ex patre 3 ².
im ⸗ rüi obvolutum? Audi Joannem retegentem noſtro ſemen. En Mundi feliciores Noëmas,
enmne turpitudinem palliatam, oſtentantemque non quæ binæ ingreſſæ cum Patre in arcam fœde-
nn. M Sanctuarium ſub velo eſſe „ ſed antrum, illo ris, egreſſæ ex arca ſunt binæ & binæ. Fatea-
len, liß ſub involucro non Aaronem litantem delitere „ mini, rogo vos, ſcelus veſtrum. Non humani
i. Mli ſed raptorem ſtertere „ imô ad latrocinia vi- generis cura, ſed voluptatis illecebra Sodomas
. Silare Polyphemum. Dixit autem hoc, non reparavit in antro. Siqmidem ,ſi non Mhiclin-
. . 4 5

in Cap. XXXIV. Geneſis.

127

Luc. 22.
24.

Ira pal-

Liata.

Inimici

döéleio.

128
ſed charitate veſtram diſtraxiſſetis virginita-
tem, non edichletis primo ſtatim fœtu Moa-
bitas & Ammoenitas. Partus conceptum dam-
nat. Nam quæ iniquitatem pepefere, nequa-
quam concepere innocentiam. Sanè apertior
ſuis in votis ambitio eſt, quam Luxuria: non
enim aliis proſpicere ſe ſimulat, dum provehit
tumorem ſuum. Facta eſt, inquit Lucas, Con-
tentio inter eos, quis eorum videretur eſſe major.
Dicere potuiſſet, timuiſſe Apoſtolos, ne na-
vicula Eccleſiæ ſine Nauclero mergeretur;,
ideéque de ſubſtituendo Gubernatore certaſſe.
Nihil certè aut promptius credi, aut fingi po-
tuit felicius. At ipſi ſuum de principatu ambi-
tum profeſſi, unam ambiviſſe ſupra cæteros
eminentiam teſtati ſunt. Quis eorum videretur
eſſe major. Utinam & poſterorum tam nuda
ambitio foret. Verùm ibi nud ambitio fuit,
quia & inter nudos regnatura erat: ubi veròô to-
gatis ſe imperaturam credit, pallio cooperit cu-

Piditatem & ſpem ſuam. Sidera præferimus, 8&

lutum compingimus; divina proloquimur, &
humana ſitimus. Pereat aliquando tandem acer-
vus iſte perſonarum, quibus ira, libido, ini-
quitas, impietas animi decora; & Reipublicæ
præſidia æſtimantur. Quèòd ſi Ulyſſes loricà A-
Chillis obæratus non terret, ſed ridetur: quâ ra-
tione fucatum religione ſcelus imponet ſapien-
tibus? David objeéla Saülis arma relicit, & tu
Aaronis cidarim diripis, ut putere Sacerdos;,
quando augur, & ſeductor, & latro es? Ergone
fucata ommia? Etiamne fili Jacob loquuntur in
dolo? Quare non initis ſœdera cum Chananæis?
Fortè, quia rapuere Dinam? an quia macula
tantâ genus veſtrum fœdavere? Abſit, ut vel
ſororis aut contumeliæz memores fœdera recu-
ſemus Dynaſtarum. Quare ergo non conveni-
tis? Incircumciſi ſunt. O technas, 6 involucra!
Ut legem violent, lege obarmantur. Cædes,

& excidia, & internecionem urbis totius mo-

liuntur, & projecto ferro ſolas Dei tabulas præ
ſe ferunt. Horremus non raptorem, non contu-
melioſum, non barbarum, ſed incircumciſum.
Circumcidatur, & nubat. Parant in nuptiis fu-
nera, & blandiuntur, imò non blandiuntur,
ſed zelant Dei legem, ita ut renovare videan-
tur acta Patris cum avo. Vox enim eorum vox
Jacob eſt, manus autem manus ſunt Eſau. Si
loquentes audias, non unum loqui Moyſem cre-
des: ſi ſævientes ſpectes, miraberis Cainum re-
vixiſſe poſt cædem, ut atrocius, non in homi-
nem, ſed in urbem inſurgat. Quanquam &
Caini videri poſſit ſævior quidem;, ſed innocen-
tor rabies. Nam ille, ut ſæviret, fratrem flo-
ribus recreavit. Hi circumciſione torſere, quos
erant intra triduum perdituri. Invidia parrici-
dio voluptare proluſit: Ira verèò religione illu-
ſit ſupplicio. Malo antem livorem ſerpere inter
olera, quàm furorem è ſinu legis emergere. Pe-
rierit, qui ab aris ad agros progreſſus eſt. Perire
certè non debent, qui à ſtupro ad circumciſio-
nem transfagiunt. Abel juſtior, ſed credidit
Caino. Sichem non innocens, ſed credidit Pa-
triarchis. Audeo dicere; truculentius ſævitum
eſt in adulterum, quam in martyrem. Etenim

hic timere potuit anguem in herba: IIle verô,

quo modo inſidias & funus ſuſpicari potuit in
ſanctificatione? Ergo circumciſus eſt Sichem,
non ne periret, ſed ut penitus ſua cum gente in-
teriret. Metuendum ſanè eſt, ne Principi paren-
tantes Chananæi ſepulchro inſcul bam: aret ilto
ſub lapide Sichem, qui, inter Patriarchas, adul-

Oliva

ter floruit, & circumciſus periit. Cave viator
ſraëlitarum non enſem, ſed religionem. Perire
potes apud Iſraéëlitas non adulterio, ſed religio-
ne. Quod ſanè violatæ fidei non rude elogium,
utinam non exſcribatur in urbibus & provin-
ciis, quarum vox una eſt, obſequentiores non
rarò fidei, facilius quoque premi, imò & op-
primi. Aiunt abiifſe ea jam tempora in quibus
Leones vinciebantur, & paſcebantur Agni.
Quando nimirum rebellium colla Eccleſiaſtici
Præſules conterebant, ſubjectis blandiebantur.
Nunc, è contrario, Saüles terrori ſunt vel Sa-
mueli: Davides autem increpantur vel à Na-
than. Jam Sionis fulmina, Babylonicum imi-
tata lapidem, in ſimulachro impietatis ſola fi-
Ctilia feriunt, nec jam Regum turres;, ſed mi-
ſerorum dejiciunt tabernas. Etiam Principes
proculcantur, ſi oves ſint: ſi autem efferentur
in tigrides, ſecuræ ſunt vel lacertæ. Et tamen
occinit Eccleſiæ Vates Sanctiſſimus: Nuper aſ-
pidem &f Baſiliſeum ambulabis: & conculcabis
Leonem & Draconem. Audin, quos tibi Domi-
nus ſubjecerit proculcandos, non turtures, non
lepores, non lacertos, ſed Dracones & Baſuiſ-
cos. Non puto in diebus Eliæ ſolum Achab,
aut ſolos Sacerdotes peccaſſe. Certè ipſe ſolum
ſe credidit à Domino non receſfſſiſſe, cui ipſe
Dominus, ut multum diceret, ſeptem virorum
millia adhuc ſibi militare teſtatus eſt. Nihilo
minus tanta in omne vitiorum coœnum prola-
bente mukitudine, ſolos duntaxat jugulavit
thiarà inſignitos Sacerdotes, folumque corona-
tum Achabum. Deſpexit enim verèô pellitus
Gigas Scorpionibus congredi, verùm Hydras,
Cerberéôſque & provocavit in arenam, & eli-
ſit. Nullum è bubulcis reprehendit, nullum opi-
ficum objurgavit. Quin & puerorum procaci-
taten:, & haſtatorum proterviam Coelo ulciſ-
cendam commiſit. Ut nimirum Eccleſiarum
Præſules condoceret, non eſſe ſummum inter
Prophetas, qui in minimos ſeveritatem exerit.
Facile eſt leporem unum fugare, atque terre-
re: Elephantum autem quis fſugat? Unus Da-
vid Leombus Ursiſque colluctatur, unuſque
Samſon irruit in monſtrum. Vel foœmina vul-

Epiſcopi
benigni
zni in be-
ne aff- os
Eccleſigæ.
X ο -
muünica-
tioe
Eccleſia-

RKica Ja-

riſdibtio.
Zuſtitia
ua om-
nibus ſit.
Superior
nullum
zimeat.
Superior
tacentes
& mode-
Kos non
proterat.

Pſal. 90.
13.

peculas inſectatur: Capite nobis vulpes parvu- Cant. 2.

las, quæ demoliuntur vineas. Aprum verò non 1

demolientem, ſed exterminantem, ferâmque
ſingularem depopulantem hortos vinetâque;
nec Joab inſequittur. Tamdiu reus es, non
quamdià flagitioſus es, ſed quamdiù lapillus
es. Si mons fueris, quamvis perditiſſimus fue-
ris, ſecurus eris. Qui palpitantem Saülem con-
ſecit, jubente David trucidatus eſt. Qui veròô
Abſalonem confodit, non modèò non periit,
ſed imperavit. Et unde, rogo, tam ſimilis au-
daciæ tam diſpar exitus? An Regi gratior Saül,
quàm Abſalom? Num charior ſocer, quàm fi-
lius? Quare ergo occiditur, qui Saüli mortem
poſcenti haſtam infixit: & vivit, qui Abſalo-
nem ex Davidis imperio ſervandum transfo-
dit? Quare? Qui Saüli non pepercit, ſed pa-
ruit, armiger erat: Qui Davidis & Imperium
ſprevit, & filium jugulavit, Dux erat & Im-
perator. En lapillum proculcatum; En Alpem
intactam. Joab, poſt tantum facinus, imperat.
Armiger, poſt auditam Saülis vocem, & dela-
tum Davidi diadema, jugulatur. Audi. Dixitque

2. Reg.
1. I5⸗

1. Reg⸗

David ad juvenem- Unde es tu? Qui reſpondit: 2. 15.

Filius hominis advenæ Amalecitæ ego ſum.. Tuo
te ore damnaſti. Filius hominis es ſine nomine,

advenæ, & Amalecitæ? Moriere. Vix evaderes,

1

ol , bus

g

l
Clui
ſan
de
Veri
agne
Adl.
1e,
Pet⸗
Cren

ub'

lj. . id
Cun
du,
int
ll,
Pene
tayt
Clſo
Ube
guin
Abr⸗
IIaS
gert⸗
trad
Cifa
Mas
Eenit
Een
,
Kiie
keit

htor ſi calonem Philiſthæum confodiſſes. Amalecita;
erre i & advena, & armiger es? Feſtuca in trabem
go inn vertetur tibi. Wel minimum peccaveris, peri-
in, l Ibid. bis. Er ait ad eum David: Sanguis tuns ſitper
wur. ller caput tuum: os enim tuum locutum eſt adverſum
on Neen te, dicens: Ego interfeci Cbriſtum Domini. Egre-
0lr ni giè. At ſi non vilitate generis, ſed ſceleris gran-
idun ditate damnatur, quare, cùm faſſus eſſet unc-
ſef. tum Domini à ſe, inter mortis anguſtias, occi-
tie

L ſum, quare rogatur; cujas ſit? Unde e&s tu? Ju-
nur. zgt ulatur, non cùm interfectorem ſe profitetur
gun Saülis, ſed cùm non diffitetur filium ſe eſſe ho-

M. rbaß⸗ minis ſine nomine, Amalecitæ, & advenæ. Uſ-
im. que adeò cos gladii, quo periit, non magnitu-
lil do flagitii fuit, ſed obſcuritas generis.
Ani
ege uem uxnria. Plaçuit oblatio eorum Hemor, & Sichem
tange ierno- ſilio ejus. Wec diſtulit adoleſcens,
ſnen e vis asli- duin ſiatim quod petebatur, eapleret:
lel, amabat enim puellam valdè, Iagreſ-
Doni. 5 Spiritua Siqdé portam urbis locuti ſunt ad Po-
8, n 1, dek. Ppulum.. Aſſensique ſunt omnes: cir-
D habita. oumciſis ounbtis maribus.
cheb, .
ehn Hemor Paulus eſt, & Sichem Moyſes, quin
cunil & Luxuria, quæ adulteros convertit in Pro-
romum Phetas, verſa quoque ipfamet eſt in Sephoram,
Nio⸗ quæ non puerum unum;, ſed aggeſtos infanti-
prolt. Exod. 4. bus ſenes circumcidat. Porrô Paulus, in Areo-
glhrt 15. pago dilertiſſimè proloquutus, vix Dionyſium
Co⸗ ac Damarim, aliéſque perpaucos à ſaxis tra-
Pelits duxit ad adquas: Hemor verò urbem univer-
eru, ſam verbis pauciſſimis, à deliciis ad ſupplicia,
Kel⸗ ab epulis ad vulnera, à coronis ad cultros tranſ-
Umorr. vexit. Alſensique ſunt omnes. Invitabantur ad
nircr aquas à Paulo, & cunctabantur; provocantur
dulk⸗ ad ſanguinem ab Hemor, nec cunctantur. Pla-
Eiaum nè, quod fides non extorquet, L uxuria im-
Rimnet petrat. Quam verô arduum eſlet trahere ad
iſettr circumciſionem idololatras , teſtatur Dominus
“ Matth. apud Matthæum iis verbis: Circuitis mare, &
s⸗ 2315. aridam, ut faciatis unuz proſelytum. Ita-ne?
“ Cum Lex Moyſis ita Horeret, ut abundaret ſcri-
m bis, Ducibus, Reégibus, Imperio, & Templo,;,
ien Cin⸗ in tanto fulgore ſapientiæ, ſacerdotii & Reg-
Nen ni, vix unum evehebat alumnum emensâ totâ
won⸗ pene Europà, Aſiâque. Et Luxuria ita pero-
tingt ravit, ut repente adhuc inter paſtores circum-
Euigne; ciſione, nihilo minùs tamen illi ſubdiderit &
6 n urbem, & Principem. Natant pavimenta ſan-
ilo guine, jacent ubique circumciſi, nullus non
nnke⸗ Abrahæ filius eſt in Salem. Quis ita idolola-
len en tras emollivit? Quis Sodomorum ſcintillas in
ie germina commutavit Hieroſolymæ? Quis, in-
nhemn) tra diem unam, urbem unam ita expiavit, ſan-
ni ctificavit, conſecravit Domino, ut tot victi-
tior dal,

mas haberet, quot cives? Num Abel primo-
Cink. genitus Mortis? an Noéë reparator vitæ? Vel

vocten demum Melchiſedech Sacerdotum anteſigna-
Mlr. nus, ſeu Abraham Patriarcharum Primas?
1 and Scilicet. Tam mira, tam nova, tam dura ef-
,. fecit Hemor verbo uno. Qu ratione, cujuf-
lonerin ve beneficio? Luxuriæx. Quod Cœlum expo-
l. ſitum non impetraſſet, expetita Dina confecit.
i Men Quod Jonas non exoraſſet, quamvis minitare-
impend⸗ tur excidium: puella una ſuaſit. Libet excla-
Eee Matth. mare. Ecce plus quàm Jonas lic. Reconde
DVintteh 2,41. Phinees, gladium tuum in locum ſuum. Ze-
Apndiin lus enim tuus par mochorum vulneravit: Si-
.. To chemi laſcivia acervos im purorum circumcidit.
olnie Audeo dicere, quatn ſævitiem imperavit adul-
6
alt,

in Cap. XXXIV. Geneſis.

—

129
teris Luxuria, hactenus nec Monachis indixit
Pœnitentia. Cruoris inundavere torrentes; ex
quo Libido peroravit. Porrô quis Luxuriæ ma-
chinas deprehendat? Ut laſciviat, dolet; ut
luxurietur, vulneratur: tormentis voluptati
proludit. Quid plura? Chananæos in Ifraëli-
tas recudit, ut eos tandem vertat in Gomor-
rhæos. Non hic latet anguis in herba, ſed de-
litent ſub gladiis violæę. Nimirum fſata flucti=
bus Venus, emergit non rarò è& vulnere. Tot
vulnerantur popuh, ut unius fornicatio abſol-
vatur. Mirari jam deſino, quod olim vehe-
menter admirabar, oblatum nempe à Sichem
& Hemor patrimonium pro retinenda Dina.
DOuaæcunque ſtatueritis, dabo. Modò non æra
funduntur, ſed cruor effunditur. Adfuiſſe mi-

hi videtur Satan Luxuriæ, ut olim Deo. Cum-

que illa exultaret in Hemor proſundente bona
univerſa in gratiam ſui, inſultaſſe ſubſultanti
crediderim perduellem iis omninò vocibus:
Pellem pro pelle, & cuntcta, quæ habet homo, da-
bit pro anima ſua. Alioquin mitte manum tuam,
G& tange os ejus & carnem, & tunc videbis, quòd
in faciem benedicat tibi. Verùm & hic abactus
& victus eſt coram Luxuria Satan, ut tunc co⸗
ram Deo; & fſoediùs, ni fallor, deluſus etiam
eſt. Siquidem non expectavit Sichem à Dia-
bolo plagas, ſed ultrò eas ſibi intulit, ſuique
conciſione Satanæ livorem, machinaſque ante-
vertit. Nec diſtulit adoleſcens, quin ſtatim, quod

beiebaiur, expleret. En jugum, quod, teſte

Petro, nec Patriarchæ ferre potuere ſine eju-
latu, quàm impigrè trahi cœperit à Sichem
adoleſcente, Principe, adultero, & idololatra.
Nimirum quicquid plumbo gravius eſt, cum
Religio imperat; gliſcente Libidine, non plum-
bum, ſed pluma eſt. Iſraëlitæ ſub Mole £-
gyptiacis tum pultibus, tum cepis abſtinere
nequiverunt: qui tamen, ductore & Rege
Saule, delaſſati, victores, fameſcentes obvio
fluidéque abſtinuere melle. Et quare hic fa-
vum non exprimunt, qui prætereuntes irro-
rat: ibi ollas eſuriunt, quarum ut potiantur,
régredi cogebantur ad compedes & cophinos?
Certé non fapidiores favis cepæ. Certè non
minus opprefli, qui pugnaverant contra Phi-
liſthiim, quam qui ſine prælio Ægyptios op-
preſſerant. Certé non levius armorum onus 5
quam ſpolioram. Certè non verecundior po=

cens 34

job. 2. 44

Deus nos
bis vilis

eſt.

Jugum
Chriſti.

Gratiæ
cooperan“
dum.

1. Reg-
14. 264

pulus cum vicit, quaàm cùm effugit. Quâ er-

go ratione hic tanta abſtinentia ſtillantis mellis,

ibi verò tam efferata eſuries ſervilium patina-
rum? Ad ſacrificandum Domino ſeceſſerant
in eremum: pugnaturi tranſmiſerant ſaltum „
in quo mella ſtillabant. Sacrificii ſanctitas non
potuit ollas infatuare: Libido ſæviendi calca-
vit favos. Iſraélitas demiraris? Miror ego Apo-
ſtolos, & inter Apoſtolos Petrum. Hic, cæ-
terique diſcipulorum non ſemel per totam no-
ctem laborarunt, licèt caperent mihil. Iidem
in horto Gethſemani nec horâ und vigilare po-
tuerunt, toties & excitati, & reprehenii à
Chriſto. Nimirum piſcaturi vigilamus; ſterti-
mus oraturi. Ophni & Phinees Sacerdotum
profligatiſſimi, nunquam aſſediſſe Arcæ legun-
tur; verùm, vitiorum omnium laxatis habe-
nis, victimas in rapinas, aras in penum, Ta-
bernaculum in lupanar converterant. Ubi ve-
rô periclitari cœpit Libertas Iſraëlis, Ganeo-

nes confeſtim in Pontifices recuſi ſunt, exceſ-

ſere & caveis, deſcenderunt in aciem, Arcam
deduxere perituri. Religioni id datum putas?
Datum

130
Datum eſt Libertati. Non Tabernaculo proſ-
pexere, ſed Reipublicæ: nec deſiderio ſacri-
ficandi, ſed ſerviendi timore Arcæ miniſtra-
runt. Quamdiu negotium Templi agebatur,
Samuel penè infans vices agebat Sacerdotum.
Philiſthum irruunt? Inceſtuoſi præcinguntur
ephod, Arcam deducunt, prælium non refor-
midant. Meritéôque propè Arcam cecidere;
qui eam extulere non pietate, ſed metu, non
voto placandi Deum, ſed devitandi hoſtis cupi-
ditate. Non ergo mirum, ſi, quam recuſaſſent
Sichemitæ circumciſionem, legiſlatore Moy-
ſe, Hemore hortatore, ſubierunt. Quod enim
Religioni negaretur, id ultrò Luxuriæ præſti-
cum eſt. Quanquam non hic ſola triumphavit
libido, triumphavit & Avaritia. Nam quam-
dia de connubiis actum eſt, populus Hemori
non acclamavit: at ubi ſpes affulſit invadendi
gregis, proſtituere virilia, ſpémque lucri &
Ccoluere vulneribus, & cruore rigarunt. Audi:
Avarvi. Eilias eogrum accipiemus uxores. Plauſus nullus.
Een. Subſtantia eorum, & pecora, & cuncta quæ poſ-
ſident, noſtra erunt. Ingens hic acclamatio ſub-
Gen. 34. ſecuta. Aſſensique ſunt omnes: circumciſis cun-
23. Gtis maribus. Bene eſt. Avaritia Antiſtes eſt,
nec aurum ſitit, ſed ferrum tractat. Nec au-
rum ſitit? Imò verò, ut aurum rapiat, fer-
rum corripit, ideéque cruorem emittit, ut pro
cruore argentum reponat. Libet hic & inſi-
P'entiam deridere Politices, & vitiorum evol-

Politicz vere involucra. Audi verba Hemoris & Si-
Rtulia, chem ad populum. Viri iſti pacifici ſunt, &
† Pacgtct

Gen. 34. volunt habitare nobiſcum. Scilicet. Intellige-
tis propediem, num ſint pacifici. Cogor men-
tem hic meam aperire perpaucis. Quò diligen-
tias humanam Sapientiam trutino, cô inanio-
ris ipſam ponderis deprehendo. Quam rarò
ſapit! quam frequenter deſipit! En Paſtores
illulere Principi, Seni juvenes impoſuere. Et
vide, quam palmaris deceptio ſit! Ait enim,
Viri iſti pacifici Iunt. Mitius deſipuiſſet, ſi di-
xiſſet, Viri iſti pudici ſunt, religioſi ſunt, ab-
ſtemi, juſii, liberales, fortes, nobiles, pii
Gunt. IIIo eos titulo cohoneſtavit, quo ſolo non
digni erant. Uſque adeò cæcutit Politica, ut
Patriarchas eo maximè abundare exiſtimet,
quo moximè deſtituti ſunt. Viri iſti pacifici
ſunt. Scilicet. Pacifici, qui tegunt in ſinu gla-
dios, qui fovent in corde iram, qui loquun-
tur in dolo, & urbis excidium moliuntur. Sit
Ppax iſta impiis. Filias eorum accipiemus Mxo-
res, & noſtras illis dabimus. Unum eſt, quo dif-
fertur tantum bonum: ſi circumcidamus maſcu-
los noſtros, ritum gentis imitantes. Summum
H bonum apud hos eſt, quod agri eorum colan-
tur, & flliæ nubant: in demutatione Religio-
Eecleſia- nis non nunciata circumciſio, quâ ad Dei cul-
kficis. tum traducebantur, ſed nuptiæ & agricultu-
ra, quarum gratià non modòô concidiſſent ſe,
ſed & caſtraſſent. Agite, Nebulones. Nonne
de Religione agitis, & audetis in acquiſitione
theſauri tanti, ſcrobes & ſœturas Bonum tan-
tum appellare? Negotientur in terra, quæ cul-
toribus indiget: filias eorum accipiemus uxores,
& noſtras illis dabimus. En tantum bonum.
Foſlores & Proci beatitudo Chananæorum ſunt.
O quantum bonum „quod ex multitudine pen-
det ſarculorum! OQ quanti apud hos Religio eſt,
ut etiam cruore vulneréque innovetur, non ut
inſipientia idolorum abigatur, ſed ne deſint
agris bubulci, & proci ſuppetant filiabus!

——

Oliva

Et ecce, die tertio, quando graviſſimus
vulnerum dolor éſt, arreptis duo fili
Jacob Simeon & Levi fratres Dinæ,
gladus, ingreſſi ſunt utbem conſiden- vitiapal-
ter: interfectiſque omnibus maſculis, liata.
Hlemor & Sichem pariter necaverunt, Hhocri-
tollentes Dinam de domo Sichem, ſo- Peliniea.
rorem ſuam.

Sævior iracundia monſtris. Etenim efferus
Cetus, die tertio, quem abſorbuerat Prophe-
tam, evomuit incolumem. Ira veròô, quos tri-
duum cruciaverat, ad extremum immaniſſimè
trucidavit. En nuptias, deformatas in funera-
En thalamos, in feretra commutatos. At qua
de cauſa proſtrata urbs eſt, quando maximè
ſtatura videbatur? Cùm fornicatur, floret: cum
circumciditur, perit? Audacter proloquar,
Nec immeritò. Gravius enim peccatum eſt,
cùm illuſere Religiom, quam cùm virginita-
tern dehoneſtarunt Neque emim religio, ſed
impietas eſt, idcircò amputari, ut nubas, Non
Deo, ſed luxuriæ ancillatur cir cumciſio, ſi
vulnereris, ut Dina abutaris. Porrô nil x què
inviſum Deo eſt, quam ſi religione ſcelera ob-
volvantur. Quare damnatum putas Phariſæum
in Templo? Quòd ideò ſupplicaverit Deo, ut
ſanctius inſultaret Publicano. Quare Dominus,
qui coacervatas in ſe calumnias apud Præſidem
nec verbulo confutavit; Judam de unguenti
profuſione ejulantem non tulit? Quia cùm lo-
culos meditaretur, egenos loquebatur. Noluit
Dominus eleémoſynæ amiciri polymità latro-
cimum. Noluit exprobrationem Oratione ve-
lari. Proſtet in ſuo habitu ſcelus, ut minus no-
ceat. Miſtura iſthæc apud Sichemitas Circum-
ciſiomis & Luxuriæ, non flagitium religione
expiat, ſed flagitio religionem infatuat. Nun-
quam infeliciùs conavit Balthaſſar, quàm cùm
avectis & Templo vaſis propinavit. Par Hemo-
ris & Balthafſaris impietas. Hic, ut lautius
potaret, ſanctis calicibus uſus eſt: ille, ut tu-
tius Sichem laſciviret, abuſus circumciſione eſt.
Ideéque par utriuſque ſupplicium; ambôque
& vità & regno excidere, dum religionem cri-
minibus cogunt ſubſervire. Abſalom, poſt ne-
catum dolo fratrem, Patris oſculo excipitur.
Idem, fugato & regia parente, jaculo trajici-
tur. Et quidem interfecto Amnone ita David
exarſerat in parricidam, ut nec reconciliatus
pati eum vellet in domo ſua. Turbato regno,
ita Pater indulſit filio, ut ea pugnaturi vox
una fuerit: Nervate puerum Abſalom. Et ta- 2. Rege
men Tragœdia ibi ofculo, hic funere abſolvi- 18. 5.
tur. Ut interim abſtineam quæſtione, iniquius-
ne ſit conſummatum fratricidium, an tentatum
parricidium: ſceleſtior ne fuerit perditus ado-
leſcens fratrem jugulando, an fugando paren-
tem? ibi evaſiſſe, Bic perüſſe crediderim, quòd
convivio fratricidium, parricidium ſacrificio
coloravit. Cümque immolaret victimas, facta 2. Reg-
eſt conjuratio valida, populuſque concurrens au- 15 122
gebatur cum Abſalon. Execratus eſt Dominus
miſturam profaniſſimam cædis & victimæ;
quémque iuperſtitem paſſus eſt poſt buſtum
fratris, Patris fugam luere coëgit mortis ge-
nere funeſtiſſimo. Inauſpicatum ſcelus eſt, quod
Rehigione palliatur. Parcius ſceleſtus extitit
Cain: non enim ait, Redeamus ad aras, ſed;
exeamus

D
u
che

gen
u
n Vert
ſd
iir
4
uſn l
m bit
ſiein. is
lunſ. man
udeP .
w

lne
kue lot
l
bin
e
cort
kent
Dean
nec⸗
Klin
Pare
lelce
dun
n
in
ſa I
tunt.
lind 0i⸗
6n k
u
(ui⸗
Clla
Gore
I.
tulil
gere
feer

Eerie

in Cap. XXXIV. Ceneſis.

15 exeamus in agrum. Pronubus mortis concep=
tum inter victimas flagitium non eſt auſus in-
ſignibus cohoneſtare ſacrificii. Et nos quoties
lugemus inter Chriſti oves furta; adulteria;

e ine Parricidia, veneficia ita Religione incruſtari;
n, len ut non rarò zambri putetur Aaron, & Dagon
t, Hei ſit, quæ arca creditur? Ergo non immeritò

8 161 deleri urbem paſſis eſt Dominus, quæ auſa eſt
lit novâ initiari Religione, non ut religioſa foret;
ſed ut ſecuriùs & virgines raperet, & invade-
ret greges. Omnes maſculi circumeiſi ſunt;

kerns omnes pariter & ſoli interfecti ſunt: ut iis tan-
Phe. tuùm ſupplicium incumberet, quibus religio pro
Eni. lIudo, ſeu pro lucro fuerat. Porròô cùm recep-
lins ta Dina eſt, iterum ſoror appellatur Patriar-
her. charum. Tollentes Dinam, de domo Sichem,
ten Lapß eß- Nororem ſuam. Neque enim abjiciendi ſunt;
nin zims Qqui etiam turpia paſſi ſunt; ſed inviti. Animad-
n unt. vertas velim, non ſtatim reductam Dinam;
u, E6 ſed tantùm poſt jugulatum cum Patre Sichem.
nchr aciien. Nunquam enim qui periclitatus eſt Pudor, vi-
Eui⸗ “ Eturus reparatur; niſi id, per quod periit, op-
RK Oeraſio Primatur. Abſalom, quamvis exulet, revoca-
M tollatur bitur: quamvis demittatur, intumeſcet: quam-
“ e- vis dignetur oſculo, exaſperabitur: quique
lan katto vaſ mavult occidi, quam cafere Patre, brevi t
“ Fraun Patre careat, anima ejus ſuſpendium eliget.
inn omnime- Paucis; Pax fruſtrà ſperatur, quamdiù contu-
da. max ſupereſt.
minu, . . 8. .
lcen Quibus patratis audacter, Jacob dixit
Kreti ad imeon & Levi: Turbaſtis me, &
odioſam feciſtis me Chanangis.
Nau
un⸗ piliorum Farentibus vitium iſtud familiare eſt, ut fi-
geſe Sadncatio. liorum flagitia tunc reſciant, cùm curari non
Nn Poſſunt. Gliſcente tot inter fratres delendæ ur-
h bis conſilio, Pater nec cladem ſomniat. Uſ-
lane que adeò inter procellas & turbines non unus
. M⸗ dormitat Jonas. Sed quid miramur inſeium Pa-
mnem rentem patrandæ ſtragis in exteros: quando
Hen-. David nec fratricidium præcepit Abſalonis,
thuns nec parricidium? Ante ſe regno ejectum, quam
U⸗ filium in ſe conſpiraſſe animadvertit. Si non
lrth Parertei, certè Regi patuiſſe exiſtimaſſem ado-
Gbocle leſcentis libidinem, tum ſæviendi in fratrem;
endr⸗ tum à patre deficiendi. Verùm ut fulmina prius
kle⸗ & ruerunt, & ſtragem edidere, quam ſtrepant,
aht. ita filiorum crimina parentes interdum nec ge-
teſl⸗ ſta reſciunt, patraida veròô rariſſimè antever-
Duil tunt. Audiamus quid Jacob dicat ad filios:
Vclians fInimie; Odioſum me feciſtis Chunanæis. Imò verò glo-
otegy diledtio. rioſum te fecerunt & Chananæis & Pherezæis,
tuii qui vindicatum filiæ tuæ ſtuprum unius exci-
Ln. r dio urbis & mirabuntur, & commendabunt.
olhhr un Quid enim munificentius, quàm inuſtam ma-
igi⸗ culam tantorum ſanguine exterſiſſe? Imò foœ-
tenumm diores ſumus, inquit, ultione, quàm contume-
nua⸗ lHiä. Turpius enim eſt hoſpitii violationem in-
ooen⸗ tuliſſe, quàm pertuliſſe. Placet proptereaà le-
,Ce gere cum Pagnino: Turbaſtis meé, ut fœteré
ſcitco 1 Jaceretis me habitatoribus terre. Foœtes, cum
, nn devictis, deletiſque hoſtibus, laureis, palmiſ-
ik ue atrium, domúmque compleviſti? Hoſtis
Dowins ubacti tum cruor, tum ſanies aromatibus li-
cine; liiſque ſuaviùs fragrant. Quare ergo fſœtere ex-
poſt times? Noverat oculatiſſimus ſenex putidius

cntsle nihil eſſe hoſte fraude, doléve interfecto. Vi-

,Cl derint, quam ſperent gloriam, poſt latam de
5 ett diligendo adverſario legem, Chriſtiani, quan-
s, h do ante Moyſis legem, Vindicata Virginitas pu-

.

131
tet. Nec dolor juſuor; quaàm defloratæ ſororis:
nec vilior ſtrages, quam barbarorum, & in-
ceſtuoſorum: nec æquiores vindices, quàm fra-
tres defloratæ. Nihilo miniis in tanta ultionis
æ quitate Jacob, qui Parenti caliganti fragravit
ad inſtar agri pleni, Chananæis ſœtet: Is pu-
tor vindicantis iræ eſt, ut agtum plenum con-
tamninare potuerit: ita ut, qui a Parente au-
dierat, Eoce odor lii mei ſicut odor agri pleni.
Filiis ſis fateatur, Fœtere ſeciſtis me habitato-
ribus terræ. Quot Lilia una iræ urtica eradica-
vit, infecitque! Plenus ager odoribus putet ex-
tincti hoſtis cadavere. Porrô ſi cædis ignarus
Patriarcha mitiſſimus olere deſüt, ex quo lota
eſt Dina cruore Sichem: Quaàm graviter olere
putas ſicarios parricidaſque, quôſque vulturum
rabie, tantùm ſanie & cadaveribus exaturari
horremus? Audiamus jam, quid vultures pro
ſe æſtuanti Patriarchæ reſpondeant. Quos priuſ⸗
quam admittamus, expendamus hoc loco Pa-
rentem laniſtarum non Iſraëlem dici, ſed Ja-
cob. Jaçob dixit ad Simeon & Levi. Quomo-
do Jacob appellatur, cuùm jam enunciatum ſit
ab Angelo; inſtauratmque nomen ejus. Ne-
quaquam , inquit, Jatob appellabitur nomen
tuum; ſed Iſrazl. Si Ifrael vocandus eſt, qua-
re Jacob appellatur? Nimirum inter odiorum
caligines nebulàſque coœlum ſpectari nequit:
nec poteſt iis oculis videri Deus Pacis, quibus
inimicorum ſtrages reſpicitur. Hinc Joannis
vox, quaſi tonitruum perſtrepit: Qui non di-
ligit, non novit Deume quoniam Deus charitas
ſ. Et alibi: Qui dicit ſe in iuce eſe, & fra⸗
trem ſium odit, in tenebris eſt uſque adhuc. Et
quanquam averſatus ſit Jacob immanitatem ho-
micidi: quia tamen filiorum ſcelera redundant
in parentem, cujus ſunt ofla & caro, ſævien-
tibus liberis, nequiit parens aut eſſe, aut etiam
dici Iſfrael. Uſque adeò noxium iræ contagium
eſt, ut vicinia tantàùm odi videntem Deum in
ſupplantatorem demutet. Ex Iraële Senex,
fumante Salem, Jacob, id eſt, ſupplantator
eſt. Reſponderunt: Wunquid, ut ſcorto abuti de-
buere ſorore noſtrdl. Miror, probéque duorum Eecleſias
fratrum fortitudinem. Hi enim cùm à Parente ſtica Ju-
audiviſſent, futurum ut ipſi, universâque fa- riſaidios
milia Chananæorum impetu delerentur, infau-
ſto oppreſſionis vaticinio nihil commoti; non
abnegarunt hoſtes inſurrecturos in ſeſe, ſed ex-
tinctorum ſcelus improbarunt. Ac ſi dicerent.
Quid de nobis futurum ſit, Haud nobis curæ
eſt. Illud pati nequivimus, quod familiæ no-
ſtræ inuſtum eſt dedecus. Pereamus an viva-
mus, noſtra nihil intereſt. Ipſi abuti non de-
buere Sorore noſtràa. Mutuentur hinc trepida-
tioni ſuæ nervos ac ſuccum ii, qui cùm in vio-
latores Eccleſiæ fortiter deſævierint: ut pri-
mùm futuri tumultus vanus tibicen auditur 5
piget eos, ponitétque & partæ laureæ, & ma-
tris propugnatæ. O pectora exanguia! Au-
diſtisne, quid clades prophetanti Patriarchæ
Levi & Simeon reſponderint? Mes pauci lu-
mus: illi congregati percutient me: & delebor
eg, & domus mea. Potuiſſent conſternatum
parentis animum iis vocibus erigere. Meliora;
Pater: Non eſt quòd metuas. Qui oppreſſi
vicimus, haud dubiè victores oppreſſuris re-
pugnabimmus. An putas triumphales dexteras
umus populatione urbis elanguiſſe? Exacui=
mus, inter oſſa perditorum, gladiorum aciem;
nec triumphantium eſt timere, ſed timeri. An
caſuri ſumus, qui cecidimus? Non hæc Hſes
unt „

Gene 27&
27.

Gen. 32
28

1. Joan:
4.9.

1 ſoane
2 9.

132

ſunt;, ſed illud duntaxat objecerunt, Nunquid
abuti debuere Sorore noſtra! Noli quærere tu,
qui præes, an graſſaturi ſint, qui patroni ſunt
eorum;, quos in ultionem proſtratæ pietatis,
innocenter ſeverus perdidiſti. Facinus tantum
exprobra. Ego immolari pro Religione poſ-
ſum: IIhi, violatà Eccleſia, non poterant non
perire. Quàm benè perdidi, tam benè perdar,
ſi ideòè, quòd non ceſſerim, cædor. Si fractus
illabatur orbis, non modò impavidum, ſed
impcenitentem ferient ruinæ. Quod fcripfi,
ſcripſi: Non enim firmior debet eſſe conſtan-
tia Præſidis, quàm Præſulis. Non attendo;
quid ſim paſſurus, ſed quid ſceleroſum perpeti
deceat. Extrudar, quòd illum infenſum Chri-
ſto, ſed Antichriſto pergratum, expulerim?
Pudet, quòd non utrâque manu protuſerim per-
duellem, quamvis utraque amputanda foret.
Quamquam autem nec probare omnino, nec
penitus improbare audeam Levi & Simeonis
ſævitiem in Sichem & Hemorem. Fortè enim
abuſi ſunt gladio, qui virgâ benè uſi efſent:
nec de iis benè loqii audeo, quos Pater mo-
titurus maledicet. Illud tamen inficiari non
poſſum;, ex tribu Levi deſignatos Sacerdotes
Domino, qui, ſi in miniſtris ſuis enervem tor-
pentémque clementiam cuperet, non eos ex
genere Levi delegiſſet, quem ſciebat ſeverita-
tis fines non attigiſſe modò, ſed procul etiam
prætergreſſum. Percutient me: & delebor ego,
& domus mea. Suis in verbis Jacob animi no-
ſtri ſenſa coloravit. Vix familiæ meminit ſuæ,
ibi, primum & maximè, pertimeſcit. Peren-
tient me & delebor ego. Maluiſſem Paſtoris
exemplar parcius ſibi, & cautias ovibus timuiſ-
ſe, & proſpexiſſe. Rurſus, ſi ſcelus eſt, He-
morem confeciſſe, deploretur facinus, quod
geſtum eſt, non autem calamitas, quæ ex eo
occiſo tecutura eſt. Quod ſi non ſcelus, ſed
virtus eſt impios perdidiſſe, patere familiam
extingui tuam, dummodè familia Hemoris ja-
Zelus ob- ceat in cinere & gladio. Non refugiet mori

ſervan- Samſon;, ſi tamen ſuo in funere Philiſthæi op-
zie. primantur. Morere, mi Jacob, tibique gratu-
lare, quòd rogo tuo inferiæ datæ ſint Hemor
. —V . . . .
& Sichem. Præſtat jugulari, ruente impurita-
Sollici-

te, quàm; regnante, florere. Audeo dicere:
rado cra- Domus Jacob intercidat, dum illi exterminio
Rn, .- ſuo domus Sichem, & principatus imis uſque
dentia in fibris evulſa proludant. Delebor ego, & domus
PDeum ar- mea. Quam arduum eſt ſperare, quàm diffi-
dua. cile non timere! Cœlum ſpectat Jacob, nec
Gratis ſolum aſcenſu deſcenſuque Angelorum recrea-
ds. tur, verùm & Dei verbis futurus renunciatur
Etiam Princeps regnorum ferè omnium. Dilataberis
paſt pro- ad Occidentem, & Orientem, & Septentrionem,
miſſa & Moridiem. Et tamen tantis roboratus pro-
Fetaz to- miſſis & ſpebus, deeſſe ſibi veretur togam &
Trn 28. Panem. Denique votum vovit Domino, ſi
14. non fameat. & dederit mihi paunem ad veſcen-
Gen. 28. dum, & veſtimenium ad induendum: Erit mi-
20. hi Dominus in Deum. Ludit-ne Patriarcha,
an rogat? ſceptris oneratur, & panem poſcit?
Pavit fratrem lenticulis: Patrem pulmento non
tam recreavit, quàm decepit; & modò eſuriem
expaveſcit, Cœlo præſertim & Deo, regniſ-
que recreatus? Quid! Angelo colluctatur, imò
& colluctantem fatigat, ne dicam, perdomat.
Gen. 32. Audit ab eo: SR contra Deum fortis fuiſti quan-
28. 190 magis contra homines prævalebis? Et ſtatim
eminus, viſo Eſau, ita trepidat, ut penè inter-
moriatur. Nunc cùm de fortitudine filiorum-

Oliað«

certior fit, oblitus oraculi Domini, qui prædi-
gerat illius ſe fore cuſtodem, non pavet tan-
tùm, ſed putat & ſe, & domum univerſam
Chananæorum eruptione extinguendam. Tri-
umphat & pavet. Everſa jacet Salem, & tre-
pidat. Delebor, inquit. Imòô deleviſti. Trepi-
davit: at non concupivit. Neque enim aut obla- Avari-
ta à Sichem univerſa recepit pro Dina, aut ſub- tia.
verſione fozderatæ jam urbis, interruptum do-
luit commercium cum Chananæis. Nulla men-
tio intercepti lucri, ſed timor duntaxat impen-
dentis exiti. Fateor, nec metus placet in Pa-
triarcha, longè tamen magis cupiditas tantum
dedeceret virum. Et tamen non pauci periculis
occurrunt, ne lucro fraudentur. Veruùm quod
Pater reformidat, fili audacter rident. Nun-
quid ut ſceorto abuti debuere Sorore noſirà? In Imrentie
Hebræo aliquid habemus, quod aut difficulta- mala.
tis nonnihil faceſſat, aut arcanorum plurimum
pandat. Nunquid ut meretricem faciet dororem
noſtram. Cui LXX. concordant, qui vertunt: Habitus
Nunquid tanquam meretrice utentur Sorore no- mali.
Nra. Quid eſt utentur? Imèô, ne abutantur ut Principiis
ſcorto, circumciſi ſunt. Annon Sponſa futura malis ob-
eſt Dina circumciſi Principis? Quare ergo time- Kandum.
tis, ne pellex ſit, cujus nuptias Sichem prætulit
non regno modò ſuo, verùm etiam religiomi ſuæ.
Nequaquam, inquiunt fratres, ſed tanquam me-
retrice utentur Sorore noſtrà. Cur? quia abuſi
ſunt eâ, ut ſcorto. Neque enim ſperandum eſt,
ut, quæ pellex fuit, habeatur & ametur ut ſpon-
ſa. Palliabitur nuptis pellicatus. Cæterùm
quod rapi potuit, duci non poteſt. Uſque adeò E'cleſia-
rermm initia expendenda ſunt;, ex quibus, quæ e n
conſequuntur, emanant. Rapuit ille Cidarim, .
auréôque corrupit Eccleſiam. Putas illum fore Tro te-
Sponſum Eccleſiæ ſuæ, cujus violator initio pidagas
fuit? Falleris. Ut Sichem, etiam poſt nup- 2**cHα
tias, abuſurus erat Dinâ ut pellice, quòd amo- Ertdet-
rem ſuum inchoafſet à raptu: ita quem Simo- ,
mia introduxit in thalamum, non Pietas, ſed ⸗ if
iniquitas affiget ſedi ſuæ. Sed immutatum jam eillima.
eſt cor ejus. R& Ethiops mutare poteſt pellem IJerem.
ſuam. Nunquam vidi Simonem ex Mago in 13. 23
Apoſtolum recudi. Rarô vidi ſuis à principiis
rerum exitus aut progreſſiones diſſentire. Agar
cùm tumuiſſet, potuit ab Angelo & move-
ri, & reduci ad Saram, detumere autem nec
flagris potuit. Denique, quam Angelus redu-
xit, Dominus ſecundò expulit. Ablſalom ſitire
ſanguinem cœpit. Eò progreſſus immanitatis
eſt, ut paternum cruorem expetierit, & niſi
ſuo extinctus eſſet in ſanguine, patrem ex-
tinxiſſet, ne ſitiret. Petrus in Apoſtolatus ſui
veſtibulo Crucem exhorruit. Denique, cùm
de ea loqueretur Dominus, exclamavit: Ab- Matth.
ſit à te, Domine- non erit tibi boc. Num Seni 16. 23.
gratam fuiſſe exiſtimas? Uſque adeò prima ul-
timis concordant, ut Crucem, quam exhorruit
cuùm Apoſtolatum inchoavit, in conſummatio-
ne Apoſtolatus expaverit. Audi. Cùm autem ſoarian
ſenueris, extendes manus tuas, & alius te cinget, 18.
& ducet quò tu non vis. Curemus, obſecro,
ne vepres naſcamur aut rubi; vix enim ex ru-
bo cedrum ſpectavimus. Sationes hujuſmodi in
horto Sponſæ non legimus. Tempus putatio-
mis adveniſſe teſtatur, inſitionis non item. Qua-
les exorimur, tales & conſummamur. Eſau fe-
ritatem, quam hauſit in utero Matris partu-
rientis, prope lectulum Patris caligantis, aut
ſuper collum redeuntis fratris deponere non
potuit. Quid moramur? Flevit coram Iſaac;
Jacob

en
lerl el
lng
Culn
gult⸗

ei

tun
14 1.
locun
lam!

benig
1 4 Oenn
u. log
u leceſt
idelſe
Ees
len te
(elen
Elir
Dtium
Mon

U⸗

kecer
thore
Auine (
nckin
Cntium
1 trirr
et
Arnn
iti,
Inor

ſter
Unft
Uoet

Jacob oſculatus eſt Mau irannen ſeu lachry- re ergo Dominus quem impræſentiarum 10
len mis ſeu oſculis emol lita eſt incignatio; aut do- WD hoſtes incolumem tutatu memimiſle ma-
li. mita barbaries animi efferati. Meritô Proinde vult obliteratæ pPenè fugeæ ab Eiau: Nimirum
ie. deſperavere Simeon & Levi, ex adultero Si- nulla crudiora ſunt diſſidia;, quatn quæ inter
N chem verti poſſe in Sororis Sponſum. Neque fratres emergunt. N ulla ulcicendi libido effre=-
. enim accipiter in Columbum immutari aut con- natior; duriorque quain quæ inter cognatos
= ſuevit, aut etiam poteſt. gliſcit? Debacchatur Ira, quotics am ori ſucceſ-
ſit. Ut enim Præſentiiſin em venenum eſt, quod
ex lacte coaluit; ita perditiſſim us eſi furor, qui
mer⸗ Charitatem expunxit. A militibus ſponſa curſim
N EX Cÿwe P. XNXXV,. GENESIS. T en à fratribus bellico furore oppugnatur.
ini Tii mattis mé Pugnaverunt contra me. Am- Cant. 144
n severi. Interea locutus eſt Deus ad Jacob: Sur- hinn en zran net jater Hosula incie⸗ 1
Gol as. ge, & aſcende Bethel, & habita ibi: Durs ha ſla ſubſicin 1 r Uin. WD Ljtrt⸗
Mr. Ideque altare Deo, qui apparuit i- Neicho Ira deun ) Se raditur Iimaclitis. l'ar-
6 3 0 IT Er e ricidio Ira ratfum dedicatur; & orbem terra-
In men, bi quando Jfugiebas Eſau Iattem rum Mors reverita „Caini audacià attracta in
lltu n tuum. campum eſt, ut ſuam ordiretur tyrannidem ab
lmum Abele. Meritò Pproinde Deus etiam cùm Cana-
n Uam Sanctè mactentur impii, ex eo vel næos compeſcit, ne in familiam Patriarchæ
klnt: Aitt Q maximè licet intelligere, quòôd diruta conſurgant „ obliterari non curat beneficium
eto- nl Salem, & interfectis adulteris, Deus alloqui- tantum, & ſacrificio renovari memoriam jus
hnurth hißt tur blandiſſimè Patriarcham. Ergo Coeli cla- bet compreſſi fratris. Ac ſi luſerit, cùm o-
nenhi ves gladii ſunt, quibus ſceleroſi jugulantur. Uü dium exterorum retudit: vires verò omnes ner-
oüint hain enim olim Jacob peregrinationis ſuæ baculo vôſque intenderit, quando ebullientem in cor-
helt Gen. 28. Cœlum recluſit: ita nunc filii ejus Levi & Si- de fratris ferociam repreſſit. Nemo non fſcit lu-
vnifue. 43. meon devocarunt è cœlo Deum Patratis aàa ſe ctam Jacob cum Eſau cunas antevertiſſe. Penè
amm. ſtragibus. Porrò Deum in peccantium cæde & ſanguinem ante fuderunt „ quam mammas ſu-
nachli exulare, & conquieſcere, magiſque ſecuribus gerint. Uterum in arenam demutafunt; & in-
tumeth gaudere quam thuribulis, Moſaicæ vVirgæ tra- fantia exarmata potuit, in tanta maternorum
thor. . gicà metamorphoſi edocemur. Nam, cum ad viſcerum mollitudine, ſæviendi campum deſi-
Aetun Dei cubantis in rubo acceſſiſſet alloquium fu- gnare. Uſque adeò fratrum ira, antequam naſ-
Eald, turus Legiſlator;, juſſus eſt, proficere humi cantur, enaſcitur: utinam „ & ipſis decedenti-
e 1, baculum. Quid de wirga actum exiſtimatis co- bus, non ſuper ſit. Surge, & aſcende Bethel;
chrm, ram Deo? Effloruiſſe illam & germinaſſe pu- & habita ibi: fäcque altare Des, qui apparuit
in ine nt tabitis, ne ruditate ſuâ colloquentis Domini tibi, duando fugiebas Eſaii fratrem tuum. Qua- Rex non
t intio i benignitatem offenderet? Imò efferata in an- re Dominus mandat Jacob, ut altare extruat f Kidias
urin Exod. 4. guem eſt. Projecit, & verſa eſt in colubrum. in Bethel? Jam ibi, cùm proficiſceretur ad La- Premozos-
A. 2. us o, Ac ſi diceret: Ut meo habeare non indignus ban, lapidem oleo delibutum in titulum ere-
n. a. colloquio, non paruùm ſeveritatis Præ te feras xXerat. Proinde, ut religio propagaretur; alius
tu ſi hiß ie. neceſſe eſt. Et licèt baculus ad terrendum ſa- deſignandus locus videbatur, qui Domino di-
ln ſen ls tis eſſe videatur, ad perdendum tamen inva- caretur. Ita ſanè nobis cum ageretur, qui, ut
deen hn lidus penè eſt, mſi fiat ex virga Draco. Ta- vetera faſtidimus ita recentibus oblectamur.
Mnn lem te mente eſſe cupio, quùm ad me venis, 8 fortè me non audis, aulam ſubi; in cujus
Nincin qualem jam eſſe vides baculutn ſenectutis tuæ. atri0 illud Davidicum inſculpi poteſt humanz
r Eflerare, & tunc effafe. Places, quòd Egy- inconſtantiæ elogium, Ex hoc in hoc. Novos Pſal. 74
nore⸗ ptium cecideris, ſed niſi gyptum ev ertas, aliòſque in dies eligimus, quos impinguemus 2.
tentet non places. Nolo cædas, volo perimas. Proji- & Inungamus, veteres pertæli ac ſi, tum amI-
utehn⸗ ce virgam, & anguem arripe. Ego quoque, cos, tum ſervos pPares utribus putaremus, qui-
umlin Ccum te ad Pharaonem ablego „non recreor in- bus nüſi recentibus nefas eſt muſtum immitte-
mummis ter Lilia, ſed ferveo inter flammas; non ebori re. Nemo mittit vinum novum in utres vete- Luc. 5.
i inſideo, ſed accubo in rubo. Diſce tum ex vir- ves. Nemo hominum id Præſtat: At Deus ere- 3.
nene. ga tua, tum ex throno meo, qualem te eſſe ctam in Bethel aram & reparari mandat S&£ Iwglang
rui jubeam, & contra T Vrannum, & coram Deo. ampliari. Quòôd ſi minus arridet ad allegorias . 1, un⸗
,c Rubus Ignis „ anguis ſævire cogunt te, non Ara traducta, ideo à Domino fateamur non tores
: 4.n adblandiri. Ergo & Pharaonis imperata cla- novum erectum procul à Bethel altare, ſed
r. Gii des, & Hemoris filiique Patrata cædes Deum inſtauratum, quod olim erexerat Patriarcha .
“ effecere propitium, & Moyſi Ægyptiorum quèòQd ipfſi gratior ſit reparatio collapſæ religio-
Un cruore imbuendo, & Jacob Salemitarum ſan- nis, quàm recentioris inſtitutio. Mallet Domi-
gie⸗ guine cruentato. Uſque adeò Deus exercitumum mus tum ſacras ædes labefactatas reparari, tum
un nn ſanctiori excoli hoſtiâ null poteſt, quàm pec- ſanclorum virorum cœtus diſſipatos cogi, quàm
n ,1 cantium funere. At cur Dominus ſervaturus nova à fundamentis excitari Templa, tum cor-
te lli Patriarcham à Chananæorum impetu, eum dis, tum ſilicis. Doleo enimvero „cCùm intueor Religienes
otan, monet, ut in Bethel aram excitet, in argu- novas ſubinde leges conſcribi, novâque con- 90νu.
mna mentum, non compreſſorum hofſtium, ſed fra- di jura in Monaſteriis Præſertim, in quibus fe- Regule na5
uhne „Vio laſa. tris repreſſi? Fcque altare Deo, ui apparuit licius antiquata veterum decreta Patrum revo- maliapli-⸗
uenm tibi, quando fugiebas Elzü, fratrem tuum. An- carentur. Quid juvat, hydræ in morem, no- eande.
n. minoris felicitatis eſt, innumeros evaſiſſe Popu- va quotidie Legum capita efformare, ſi quo-
Bli los, quos oppidi non ignobilis depopulatione, ties enaſcuntur, toties & amputantur? Ti-
is n & ſtrage Principum ad ultionem excitaveris; meo, ut ſola papyri jactura ſit, in tanta de-
ntis, quam fratrem effugiſſe, cujus vellicaveris iram cretorum feracitate. Ergo, ut Dominus ma-
ele 1l Præreptà caligantis parentis benedictione? Qua⸗ vult fundatam olim Aram in Bethel novo opere
n llen Ethicæ Tom. I. M. reſar⸗

in Cap. XXXV. Geneſis.

1232

134

reſarciri: ita nos Condiſcamus ſtudioſius tueri
Leges, quaàm fſcribere. Quanquam & aliam
ob cauſam crediderim reparatam in Bethel A-
ram, nempe quòd Timoris artificio excitata
primùm ſit. Fae altare Deo, qui appatuit ti-

Amoye bi, Quando fugiebas Eſaii fratrem tuum. Puta-
duri, non bat Jacob lapidem tunc à ſe erectum in titu-
meti. lum, quòôd divinarum ſcalarum ſpectaculo re-
Intentio creatus eſlet. Sed revera inerat in corde ini-
veta. tiantis clandeſtinus pallor;, qui quamvis Coelum
Cognitie meditaretur, a quo fuerat recreatus;, 16 184

i Arfſizi- . AJeaa
Hui A ſit tamen ab horrore fratris, quem declinabat, ex-

Mortif- citabatur ad dedicationem lapidis in titulum.

catio Paſ. Porrò motum eum non tam coli amoenitate;,

ſonum. quam fratris immanitate, ex eo vel maximè
rt⸗ i conjicere licet, quôd in voti nuncupatione op-
Gecn. 28. tat itineris ſui propugnatorem adeſſe Domi-
20. num. JNi fuerit Deus mecum: & cuſtodierit me

in via, per quam égo ambulo. En ratio, ob
quam inunctus Lapis dedicari ſecundò debet;
novumque erigi altare in Bethel. Minimi apud
. Deum ſunt pretii, quæcumque timore corrum-
Serupulo- puntur. Porrò ſi Jacob cum timet Eſau fero-
NR. cientem & mimitantem non plenè placet, etiam
1, ra dum aram fabricatur, an tuas pergratas fore
Deo exiſtimas victimas, quas Timor jugulat;,
lacerâtque; Timor, inquam, non de fratre ru-
giente, ſed de blandiente Domino & miſeran-
te? Si Eſaü extimeſcis parricidam, ingratus es:
& gratus es, cuùm JESUM horreas Redemp-
torem? Repone gladium timoris in thecam
ſuam, alioquin tum victimæ, tum thymiama-
ta tua infecta pavore rejicientur. Porròô quaàm
facilè non immie

iſcentur ſolàm amori privatæ ra-
fones, ſed eum quoque exhauriunt! Nam Cœ-
lo, Deôque refocillatus Jacob, non tam ut
ſpectaculo gratificetur, quam ut diſcrimini oc-
currat, & aram excitat, & votum nuncupat.
Quid ſi fateamur, novam veteri ſuperimpoſi
tam in Bethel aram, quòd non Dei imperio,
ſed privato conſilio inunxerit lapidem? Uſ-
que adeò victimis ſanctior Obedientia eſt, ut
noluerit Dominus Aram ſibi litandis hofſtiis de-
dicari, quam non Obedientia deſignaſſet. Ergo
non recluſum Cœlum, non Angelorum ad nos
diſcurſus recurſéſque, non Dei viſio, non olei
inſperſio, non ſaxi dedicatio, non nuncupatio
voti aram Deo dignarn initiant, ſed Obedien-
. tia. Cum enim illa omnia in Bethel ad primi
altaris dedicationem coaluiſſent, alterum ibi
altare excitatur, in cujus erectione non cœlum
patet, non adſunt Seraphim, non oleum effun-
ditur, ſed ſola præſto eſt Obedientia; quâ ru-
dis Ara gratior eſt eâ, quam Angelis arcaniſ-
que ſtipatus Jacob erexerat. Sed videamus,
quid imperatum altare conſequatur.

Obedien-
tia.

Jacob verò, convocçatdâ omni domo ſuâ,
ait: Abjicite Deos alienos, qui in me-
dio veſtri ſunt, & mundamini, &
mutate veſtimenta veſtra. Surgite, O
aſcendamus in Bethel, ut faciamus
1bi altare Deo; qui eraudivit me in
de rPelerionis meg, & ſocius fuit

Priuſquam hæc diſquiramus arcanorum fera-
ciſſima, expendas velim poſtremum Dei ver-
Gen. 35. bum ad Jacob. Facque altare Domino, qui ap-
I1. Pparuit tibi, quando fugiebas Eſaui fratrem tuum.

—

Oliva

Non ut Eſaü declinaret, ſed ut parentibus o-
bediret; patria exceéſſerat domo adoleſcens, in
Meſopotamiam ad avunculum conceſlurus.
Quare ergo non paruiſſe Iſaaco, ſed Eſau ex- Gen. 28.
Paviſſe fertur? Nimirum quæ Obedientia vi- I.
debatur, erat revera trepidatio. Fortè enim isia pal-
obluctatus Patris imperio eſſet, niſi ſubveritus liata.
eſſet fratris ſibi arcum adverſantem. Rarò pa-
remus, ut pareamus. Ni torpeas, deprehen- Obedien.
des admiſtum obedientiæ frumento aut timo- u, “
ris, aut ſpei clandeſtinum, palliatumque Zi- ecte.
zanium. Vade, & proficiſcere in Meſopotamiam lbid.
Sriæ. Nihil hic miſi Obedientia ſonat: Et ta-
mmen Dominus manifeſtè oſtendit latuiſſe ſub
obedientiæ cortice medullam fugæ: Quando
Jugiebas Eſaii fratrem tuum. Uſque adeò mi-
ſtos farinæ furfures deprehendes, ſi cortici non
inſederis. Porrè Jacob convocari omni domo
ſud, ait: Abjicite Deos alienos. Si à Dei col- Severi-

. . „ ſe . 145.
loquio & conſpectu modèò diſceſſit, cur Jacob Srapgdals

appellatur, & non magis Iſrael, qui interpre- NMenda.

tatur videns Deum? Aptius certè nomen Ifraé-
lis exædificando Altari videri poterat. Sanè;
ſed exterminandis ex tota domo idolis, profli-
gandiſque ritibus exterorum, Jacob, id eſt,
colluctator aptior longè eſt. Erras, ſi Iſraëlis fa-
vo abactum iri flagitia ſperas, quæ, niſi lucta-
toris in morem accingaris, non fugabis. Non
eſt, quòd ſidera jactes, niſi & lacertos oſten-
tes, ut Deos alienos, qui te norunt reluctan-
tibus congreſſurum , confeſtim prodant, pro-
terântque. Rideo ego pleroſque, qui idola ſub-
verſuri, viſiones loquuntur & ſpectacula: Nem-
pe ſe, aiunt, rem maturè cum Deo peregiſſe,
multâſque poſt lachrymas, de non tolerandis
monſtris deliberaſſe. Si Ifraélem præferas, vix
araneos propelles. Prodeas Jaceb, & luctatu-
rus exclama: Auſerte iſta hinc. Sic volo, ſic Joan. 1
jubeo; & , miſi quantocyus pareatis jubenti, fe- 16.
rienti ſuccumbetis. Sponſa, quæ amplexus &
cellaria Dilecti jactavit, vix laqueos expediri
juſſit in vulpeculas. Introduxit me Rex in cella- Cant. t.
ria ſua. Capite nobis vulpes parvulas. Elephan- 4.
ti graſſentur, vulpes compeſcantur. Quod etiam
non conſequutam, ſed optaſſe duntaxat credi-
derim. Ergo expiaturus idolis domum Patriar-
cha, perſonam induit non Iſraëlis, ſed Jacob.
Jacob verò, convocatâ omni domo ſud, ait: Ahb-= Eocleßa-
jicite Deos alienos. Jacob, inquam, apparet, & Kica Ju-
proſilit, ſed Iſrael eſt. Timetur Jacob, ſi Iſrael riſdidtior
fuiſſe non ignoretur. Nemo luctaturo collucta-
bitur, ſi tamen à Dei colloquio deſcendere te
ſciat ad luctam. Alioquin, ſi à fabulis „ &
theatro expeditum te viderint ad certamen;
luctam non declinabunt; neméque non ſe pa-
rem putabit tibi, téque ſperabit non fore im-
parem. Unus Moyſes Sexcentis millibus occur-
rit, obſiſtitque. Verùm & Sina deſilierat ad 5 Hatio S
ſtragem. Nemo non reveretur Jacob, ſi Iſraẽl „eceſſaris
quoque ſit. Perdere poteſt prævaricatores, Eccleſia:
non quod virga præpolleat, ſed quòd dies Micis.
quadraginta fabulatus cum Deo eſt. Vide au- drderz⸗,
3 . Obrationi
tem, quàm ſtrenuè ſeſe gerat Paterſamilias in „aer.
extirpandis criminibus. Non præfatur „ non Concio ex
demulcet, non à minimis inchoat, non Clan- Oratione
culum adrepit: verùm palam, & ſtatim, &
ſumma invadit. Abjicite Deos alienos. Ita mi-
mirum, & agere, & loqui poteſt, qui à Dei
colloquio ad alloquendos prævaricatores digre-
ditur. Nil brevius expomi potuit: nil difficilius
evinci poterat: nil poterat ſimphicius per orari.
Non ambagibus, non fyllogiſmmis, non figuris,
non

Miſſa ce-

0
pli⸗ in
uiſr han

S
en tül.
tut,
ſye
a
en
do
in te
bes
en
ahet
Cuum
t
dill
Dun
ſum!
inern
bolt
mian
e⸗
Cios,
iocl
horrn
telen
Non
lunt,
tant,
Monlk
bus
Ula⸗
traher

ia un
ini ſegu⸗
anmi. lium

nl. d.
“ dliene
Ahul
tiorer
ſk. le, 4
n

ume

Rleab
G Al
I.
io n.
ni li
tiſdiee
rrati

ng,

R.
8, n
n.
ie a
A VI. !
eun een
Eltus lius
10 Ue.
Fehen Ohein

. luletth

ei col. dennt
1IIaé-
End .
dek,
Ulech.
1. Non
08 0ferr
teluctan.
nt, pro⸗
olahnb..
4: Ner-
arepile,
Oletands
ers, Ni
lchetu-
0o, ſohul
henti, Kk.
Nerus &
eheliti
eincele u
Dlßhar
vodetian
Gat eli⸗
mLaniat-
Ab.
,1 lKed
oCld⸗
engere te
bols⸗
certaneh,
zon l
ſoe ur
oset. e
Alrlt 107
b; 1 Ni ß
nes: 1i

i s

Nite A
ſmnlin M au
ſatu, n d
,
ſtatm,

1iDe

in Cap. XXXV. Geneſis.

non affectibus uſus eſt. Et tamen uberiora,
Ercleſia- quaàm petit, impetravit. Quam ob rem impe-
Kica Jau- travit, ut ad ſe idola aniverſa deferrentur?
71ſdidto (Quia ea ad ſe deferri non ſategit. Neque enim
Sene. ait, Afferte, ſed, Abjicite Deos alienos. Cave,
in rem ne Cupiditas videatur atque rapacitas, quam
ſuã agüt, tu zelum eſſe interpretaris. Illud cura, ut ex-
Fiſcus. purgetur domus tua: quô veròô idola avehan-
tur, negligito. Dedecet apud Clericum eſſe
ſuperſtitionum monumenta. Placet zelus, ſed
ſi ardeat, non rapiat. Exurantur Libri ab E-
piſcopo, quos eſſe apud Exorciſtam nefas eſt;
alioquin miſi arſerint codices, exarſiſſe credetur
in te cupiditas: ideôque paſſim exclamabitur,
ideò apud eum Volumina eſſe nequiviſſe, ut
forent apud te. Jericho non obſidetur, ut oc-
cupetur, ſed ut deſtruatur. Malo Davidem,
quaàm Juditham imiteris. Huic enim reſervata
ſunt ſpolia univerſa, cum conopeo interfecti
ab illa Holofernis. Ille ex proſtrati Gigantis
manubiis nec gladium ſuſtulit: quem ſuſpen-
ſum in Tabernaculo recipit à Pontifice, cum
inermis fugeret à Saüle. Nihil in vitiorum a-
bolitione quæri debet, præter vitiorum exter-
minium. Hinc eſt, quod Jacob inaures Deôſ-
que ad ſe delatos, non in alios, quamvis ſa-
cros, uſus tranſtulit, ſed ſubter terebinthum
infodit: ne ſcilicet putaretur non tam idola ex-
horruiſſe, quæ difflaſſet, quàm aurum, quod
reſervaret, expetiiſſe. Abjicite Deos alienos.
Non vanos, non impios, non ſacrilegos appel-
lavit, ſed alienos. Hoc enimverò ſatis efle pu-
tavit, ad conflandum contemptum, odiumque
monſtrorum. Quid nobis cum exterorum riti-
bus? Utinam & apud veriores Iſraélitas hæc
una ratio tot portenta ex atriis infulatorum ex-
traheret. Regum eſt, non Sacerdotum iis am-
biri, qui mollibus veſtiuntur. Non eſt, quòd
exquiras, liceat-ne Sacerdotii tui adipem eli-
quari in moloſſos, ſimias, ſcurras, pſittacôſ-
que. Quamvis non diſtributor, ſed Dominus
efies divini patrimoni, non tamen tuum eſt,
hemes, ſed militum tantam coacervare fæcem bellua-
Abuſus. Tum atque ſcurrarum. Ita & Monachis illud
Religioni: frequenter inculcetur; Quod uſurpas, ut im-
ſus reti- pium non ſit, alienum certè eſt. Abjicite Deos
Daud⸗ HM alienos, qui in medio veſtri ſunt. Nota, non in
malo, angulo, quæ inferuntur, idola deliteſcunt: cla-
riorem occupant ſedem, nec niſi in medio tui,
Mortiß- hoc eſt, in cordis regia conſidunt. Noli dice-
Sang Paſ-re, Ambiam, ſed ſi libuerit, ſed poſtquam vo-
. ta mea Numini perſolvero. Cupiam, & con-
gregabo: ſed ſine manuum rapina, & ſine cor-
dis æſtu. Amabo, ſed citra Veneris illecebras.
Videbo, ſed intra pudoris ſepta. Falleris, infe-
lix. Idola non angulis continentur, ſed in me-
dio noſtri proſtant. Si auro manciperis, Pluto-
ni litabis dexteram, hepar, & jecur. Cave,
reſpicias. Nam ſi videris, ita flagrabis, ut com-
Paratione tui exæſtuans .tna frigere putetur.
Mundamini, & mutate veſtimenta. Exiſtimaſ-
ſem à Patrjarcha exaggerandam luem cordis
& infectam ab idolis mentis munditiem. Ve-
rùm, prætermiſsà animi contaminatione, pol-
luta duntaxat commemorat veſtimenta. An ſu-
perſtitio tunicam inficit, mente intactA? Intel-
lexit prudentiſſimus ſenex, graviorem in idola
conflandam invidiam, ſi eorum cultu ita teſta-
retur Vitiatas togas, ut eas abjicere filii cogeren-
tur. Non enim non diſplicere vehementer po-
teſt ſuperſtitio, quam veſtium jactura conſequa-
tur. Si mentem duntaxat pollueret, citô cordis
Ethicæ Tom. I.

Luxus:

Eecleſia-
Kicorum

1353

maculæ aut expiarentur, aut etiam non expia-
tæ ſufferrentur. Quod ſi, quoties litaveris,
exui debet chlamys, & Cyclas projici, abjicien-
tur ſaxa, ſtatuæque proturbabuntur. Lucrum Avari-
& diſpendium calcar, aut agger ſunt humanæ tia.
ſuperſtitionis. Devotiores nos habebit illud ſi- Alerno-
mulachrum, quod minori impendio excoletur. olz-
Fortè Jacob mutanda ſuaſit veſtimenta, quòd Muo Kia
ſciret cordis innovationem apud vulgares ho- ſine ſpiri-
mines ullius vix fore preti, quam non con- ta.
ſequeretur, quæ ſpectaretur, & pPalparetur
expiatio. Trahitur vulgus rerum ſpecie: cum-
que extimum corticem inſtaurata chlamydis
revereatur, intimum reparatæ mentis ſuccum
deſpicit, deridétque. Correptus ab Elia A-
chab illicò purpuram ſacco, coronam cinere,
ſolium luto commutavit. Sed cùm perfidus
Princeps factus videretur alter Elias in lacer-
na, perſtabat geminatus in corde Achab. Jur-
gite, & aſcendamus in Bethel, ut faciamus ibi
altare Deo. Quæret hic fortè non nemo, qua-
re, non ſtatim ac depopulati ſunt Salem fra-
tres Dinæ, eos Jacob ſpoliis idoliſque exuerit.
Quia de evitandis Chananæorum inſidiis ſoli-
citus erat. Illi congregati percutient me: & de- Gen. 34.
lebor ego, & domus mea. Quoties Superior de 3 ½%
ſe cogitat, ſuâque curat, ne idololatriam qui- Sis
dem aut perſpicit, aut prohibet. Timor præ- meat.
ſertim ita mentem perſtringit, excæcâtque, ut
nec Alpes videat, quamvis palpet. Ego veròô Saperior
illud etiam cenſuerim, digreſſo ab Oratione & Orationi
colloquio Domini Patriarchæ, aut patuiſſe ſi- vacer.
liorum ſcelus hactenus non perſpectum, aut, ſi

prius innotuerat, ſorduiſſe. Quamdiu Deo Fisa-
. . . toa Zu-
non colloqueris, aut caligas, aut torpes. Sce- riſdiir.

lus, ſi Deum non videas, aut non vides, aut ſi
vides, non improbas. Ubi verò Domino ad-
fueris, nævos & deprehendis, & extergis. Mi-
raris proſtare Elephantes in foro, nec confodi?
Ubique ſcorta: ubique ſicarii, ubique fœnera-
tores: rugiunt, ſæviunt, exundant, debacchan-
tur flagitia, & rarus Præſul occurſat debacchan- Scandala
tibus. Quia perpauci contemplantur, ideò non esde
ſemper deſævitur in vitia. Quis enim ſeriò &
frequenter Deo aſſidet? quis diù noctuque Nu-
men alloquitur? Nec Jacob idololatriam dete-
ſtatur in filis, antequam oret. Et putas lu-
pauar inviſum fore Giezi, qui minquam orat,
& nunquam non rapit. Quis autem non mi-
retur enunciaturum Jacob filis altaris extru-
ctionem in Bethel, nec ornamenta corrogare
ad aræ majeſtatem, nec arma cogere ad mu-
nimen itineris conficiendi, inter ferocientes
cæde Sichem, & ſtrage Salem Pherezæos? Bellum.
Tantùm aſportari mandat idola, & veſtes de-
mutari. Nimirum nulla munificentia altaris au-
guſtior Innocentiâ: nulla firmior Lorica, quam e, ſica-
abjecta ſuperſtitio. Si Deos alienos projeciſti, monts „o
noli anxius eſle, ob Chananæos: noli eſſe ſo- wedium.
licitus, quo modo Ara refulgeat. Ut enim Ga- Templorü
baonitæ virorum imbecillimi noſtris ſceleribus ""natns
roborantur: ita barbarorum immaniſſimi Phe-us.
rezæi noſtrd exarmantur, & infirmantur in-
tegritate. Quæ nos armat vitæ ſanckitas, no-
ſtros exarmat inimicos. Nemo non Gigas eſt,
ſi Saul es. Si David es, fundæ tuæ ſuccumbit
vel Golias. Deo ſplendidè in teſta ſacrificas, ſi
non geminis orneris, ſed lilio. Sordet aurum,
& thura ſœtent, ſi, quam ara fulget, tam
pecitus ſqualet.

Arma al⸗
ge

M 2 Surgite,

13 6

. . . 7 J
Surgite, & aſcendamus in Betle!, ut
Javiamas ibi altare Peo: gqut N&να-
vit mé in die tribulationis mecd.

Modeſtiam Patiiarchæ demiror, qui cùm
Bethel commemorat, non ea flliis recenſet;
quæ ſibi fauftiſſima in eo loco contigere: Cœ-
Arrogan- lum videlicet recluſum, delatum imperium:;
tia. erectum ſaxum, ictum cum Deo ſcdus. Tan-
Eingua. tum, & ſe miſerum, & propitium Numen
conteſtatur. Miror, & obedientiam omninô
impigram in filiis, quam ut extimularet Pa-
ter, non neceſſèe habuit, Aræ extrucktionem à
Obedien. Deo ſibi imperatam profiteri. Verüùm, fup-
et. preſſlo mandato Domini, ſuis tantum verbis
indicit rem difficillimam æquè ac ſummam; ab-
dicationem videlicet ſuperſtitionis, & dedica-
tionem aræ. Faciamus ibi altare Deo. Quid eſt;,
faciamus? Nec imperio id Domini conſentit,
nec operi concordat, quod implendum eſt. Ne-
que enim aut Dominus toti familiæ id operis
demandavit, ſed um Jacob: Ficque altare Deo,
qui apparuit tibi. Nec ædiſicatum altare eſt
omnium labore, ſed unius artificio Patriarchæ:
Kdificavitque ibi altare. Quare ergo, quod
nec familia perfectura eſt, nec perficere de-
bet, dicitur perfectura? A cendamus Pethel,
Servi à & faciamus altare Domino. Nimirum noluit
Dominis ſibi tanti operis famam ſolus arrogare, cujus
bonoran- tamen curam & laborem penè ſolus ſuſtine-
H bat. Ut ſcilicet diſcamus, & nos ſamiliis non
mwazuas, tanquam ſtipitibus abuti, nobiſque tribuere;,
uod reliquorum comitatu atque conatu per-
fectum eſt. Adde quod, niſi conſentiat, qui-
libet ex familia tua ad oôperis conſummatio-
nem, nunquam altare conficies. Non quivis
prodeſſe operi poteſt; quivis verò obeſſe po-
teſt. Calonum poſtremus atque vernarum ul-
timus, cum adjumento eſſe nequeat, quamvis
toto corpore adnitatur, unum ſi proferat digi-
tum, unum ſi obliquet oculum, diſiecta ſunt
orm nia. Nec Cete grandia Navim impulerint,
niſi vela turgeant. Remora procurrentem ſe-
undiſſima navigatione Liburnicam inhibet.
Adeò nec mimimi faciendi ſunt, etiam qui mi-
nimi in familia ſunt! qui perfecturi putandi
ſunt opus, quòôd operi, ni- diligant, obſtare
poſſint. Unus deſertus à victoribus miles ſe-
mianimis Reges quatuor, poſt actum de Sodo-
mitis triumphum, trecentis Abrahæ vernis
Gen. 14. prædam cedere ignaviſſimè coëgit. Et ecce u-

„

13. nus, qui evaſerat, nunciavit Abram Hebræo.
Porrò, cùm opus, quod à te peragendum eſt,
à domo tua pendeat univerſa, diſpice num ac-
keclaf. turus iter id cures in familia, quod actum à
ecleſia- . 3 1 .
ſinostu Jacob eſt. Toti ſimus in explorandis phaleris,
a. Se cincinnis epheborum. Quærimus, quot poſt
Servi. ſe trahant famulos, qui nos deducunt. Quâ
Pin ratione apparitorum togæ Regum paludamen-
sιane 5
ta exæquen idemus. nmar erV
agca:t,, 19 quent, ſtudemus. Gemmarum acervi

undique corrogantur. De moribus nulla cura.
Mochentur, & pelerent; noſtra non intereſt.
Sunamitides ſuas dimiſerint, an adduxerint
minimè frigentes Davides, nemo quærit. Quid
multis? Pietatis nulla mentio, pomparum, &
apparatuum ingens ſolicitudo, Hinc eſt, quòd
& Chananæi frequenter inſurgunt, & rarò
aſlurgit Altare. Non hoc didicimus a Jacob;
qui, exadétis domo monſtris, & impavidus
iter per hoſtium fines confecit, & aram fe-

Oliva .

liciter erexit in Bethel. Convocatâ onmi domo
ſud, ait“ Auferte Deos alienos. Non filios tan- Filierum
tm uxorum, verum, & ancillarum expia- Educario.
vit: quin & vernas, paſtoréſque ſuos de abji-
ciendis idolis adimonuit. Ubi enim de moribus cseE
agitur, nulla eſt diſtinctio hæredis & verna- “ hi.
culi. Plerique filiorum nævos diligentiſſimè gαr.
expungunt: Servorum autem nec cancros adu-
runt. Non uno nomine hos damnaverim, tum Zelus a-
quòd filium à mancipio ſejungunt in eo, in eimarym
quo nullum diſcrimen ſubeſt: tum quèd ani- ns He.
mo non præcipiunt, emendatis hæredibus, ſi seyvorum
negligatur lues in ſervis 5 futurum ut brevi pe- vitiis in-
ſuis vitiorum à famulis proſerpat in dominos. vigiletur.
Quocunque lues inciderit, igne, ferrôque cu-
retur. Citò enim contagium ab ungue irrum-
pit in pectus. Non immeritò proinde Jacob ido-
lolatriam expulſurus familiam cogit univerſam.
Vide autem, quid à ſuis exigat Patriarcha. Et- Scandala
enim non de attondenda cælarie, quæ paulè li- tollenda.
centius effundatur: non de ocreis elegantiùs
protenfis: non de toga ſumptuoſius intertex-
ta: non de cœna lautius inſtructa: non de ma-
nuum erechkione in ſacrificio: ſed graviſſimo
eos de crimine reprehendit: Auferte, inquiens,
Deos alienos de medio veſiri. Quàm timeo, ne Saterior
non ſimiles Jacob ſint noſtri ſæculi Patriarchæ. " igiler
. . 1 . eirca eſste
Excubant enimverò quam diligentiſſimè, ne zialia.
quis verbum unum non ſtatis horis emittat.
GCavent, ne cui coctum olus pro crudo ap-
ponatur in cona. Si nemo tardius ſurrexit ma-
nè, ſi ſub veſperam nemo non maturè domum
rediit: ſalva ſunt ommia. Quòd ſi ſemel in
menſe humi diſcumbatur, ſi ad pedes accum-
bimus düum per menſas ſingulas: tum enim-
verò tidemus Monachorum cineres, & Mag-
dalenas Martyreſque de primatu provocamus
in judicium. Interim amor patriæ, charitatis
excidium, negotiorum acervi, rixæ, conten-
tiones, ambitus, paupertatis & obedientiæ
vulnera, funerâque patientiſſimè toleramtur.
Statuas evertimus, idola patimur. Tigrides di-
mittimus, vulpeculas effugamus. Scintillis oc-
currimus, rogis inſaſſlamus. Proterimus lacer-
tos, fovemus aſpides. Magdalena non ſugilla-
tur, ſi laſciviat, arguitur, ſi alabaſtrum dif-
fringat. Non ita Jacob, qui ſeveriſſimè ex-
probrat filiis idololatriam. Erravi. Nam quam-
vis minima prætermittat prudens in filis, &
ſumma eorum flagitia carpat: nihilo minus
molliſſimè eos de immaniſſimo ſcelere corripit.
Non idololatriæ impietatem, non litantium
monſtris iniquitatem luculenter, amaréque ex-
ponit: Verùm;, omiſſis iis, quæ jactari pote- Correffie
rant tum in ſuperſtitionem, tum in ſacrilegos, mitis.
ait tantum: Auferte Deos alienos de medio ve-
gri. An mitius præfari debuiſlet Daniel, ſi
Darium de non nutriendo cincinno modeſtiſ-
ſimè arguiſſet? Pater loquitur, nec quivis Pa-
ter, ſed Patriarcha, nec ad Reges loquitur;
ſed ad Paſtores, ex quibus alii fili erant, alii
vernæ, nec de quovis crimine, ſed de idolo-
latria loquitur, flagitiorum omnium anteſigna-
na: & tamen non fulminat, non ſævit, non la-
cerat, ſed rorat, ſed quaſi de victimis agat, ,
blandiſſimè ait: Auſerte Deos alienos. Quid
blandius? Dixiflet ſaltem, Projicite, exurite;
conterite vaſa iniquitatis, impuritatis ſentinas,
larvas divinitatis. Deos nominat, quos honeſtiſ-
ſimè monſtra, furias, peſtes nuncupaſſet. Du-
riùs a te carperentur, qui amygdalam decerpſiſ-

ſent. Atqui, inquies, concaluit cor meum inira me,

Superier
minutus,

len

ie
N

lgelae n
i

Cmnſt kart
NAAOH
gle⸗
tern
Inus

verd
er
enmn
inpe
imun
Cuim
e pr
Omn
lenti
l
Ms:
tum,
conte
Tente
nnl
Verd!
thie
Tium
in ſ
Nol ar
orr
Ci
aret
Aner
1e ol
iſſet
n Gi
3 l er
n tr
⸗
i
w

lne
tin⸗ Nlin
Pia. iug
di.
Libes mi⸗

erna⸗ min

ad.
1tn e
60), IEN
al-7 15
8, ſinn.
gue cn.
irmum.
obido. dn
ver lam. nit
a. Lt- dal
Auld h- tle
gartius
Mertex-
lde ni.
willuno
ngient
eo, ne Yn
, Nie,
enuttt.
rdo a,⸗
legita-
domum
8accun.
umerum.
& Max⸗
OrOCali
Chartits
,Cntenr⸗
beciente
Plerantur.
git⸗
Untüluoe⸗
us lel⸗
on lglk.
nmn l
Vnqu.
flis,
re cofi⸗
1 Hummm
ategeet⸗
Chnn ote- .
leciegob
Relid dt.
Demel
,poel.
Uri E-
Plogunn,
erant, AII
Ace ⸗
lantelgni-
t, nonlr.
inis Nit,
r. C
; eGllen
5 ſennn,
1s hobenne
deeh -
ninnyn

6

in Cap. XXXV. Geneiſis. 1 37

PIal. 38. & in meditatione mea, ignis exarſit. Imò ſi o-
4. raviſſes, non ſtreperes. Qui orat, rorat. Ideò
Corredtio Jacob, qui à colloquio Domini nuper diſceſ-
ex Ora- ſerat, mitiſſimus extitit in extirpatione perdi-
Secin, tiſſimi criminis. Ergo, ſi rug's, non oraſti. Ig-
Marer nis, & ſulphur, & ſpiritus procellarum, &
Clemen- quicquid fulgurat, fulminaätque, quanquam de
tiæ cœlo ruere videantur, de luto tamen, & de
ſterquilinio illuc ſubſiliere, & compacta ſunt.
Sidera (quicquid ſomniaverit Plinius) non ful-
gurant. Quis frequentiùs oravit, Joab „ an Da-
vid? Hic Abſalonem oſculatur, ille confodit.
Intuere Chriſtum, quam ſeverè Petrum arguit
in via, dum à ſe Crucem avertit! Satanam eum
appellat, & ſcandalum. Oſcitantem veròô, tor-
pentémque in horto vix vellicat. Quam diſſi-
Marc. 14. milis vox: Nimon dormis? & : Vade poſt me,
. tth. AAtana, Wandalum es mihi. Idem JESUS,
. 4.a3. & idem Petrus; quare ergo ſonitus tam diver-
ſus? Ibi Chriſtus gemit, ut turtur, hic rugit,
ut Leo. An graviùs peccavit Petrus, dum op-
tat Dei filium a ſcribis non conſpui, quam dum,
neglecto Dei monitu, oſcitatur in monte? Imò
ibi dilexit, hic obtorpuit. Cur ergo ſeveriùs
rugit Dominus in amantem, quàm in torpen-
tem? Quia in via ambulabat; in horto autem
orabat. Et quamvis in Chriſto non diſpar ſit à
meditatione progreſſio, ut ſciant tamen mem-
bra, quid paſſura ſint, placuit Capiti in via
ſævire ut vulturem, & poſt orationem, quaſi
Corredio turturem gemere. Ergo & mitior JESUS in
u. Sraviori crimine poſt Hymnos; & poſt con-
templationem in graviſſimo ſcelere placidiſſi-
mus Jacob. Auſerte Deos alienos de medio ve-
Rri. Subrides? Ecquid, inquis, frigidiſſimis
verbis impetratum eſt? Quod nec enſes, nec ca-
tapultæ extorſiſſent. Audi. Dederunt ergo ei om-
nes Deos alienos, quos habebant: & inaures, quæ&
erant in auribus egum. Ampliora, quàm petiit,
impetravit. Cupiebat tolli idola: & cum idolis
inaures ad eum ultrô filii detulere. Vide, quam
efficax ad periuadendum clementia ſit, quæ
dum mulcet obligat, rapitque, ſi palpat. Et,
ne putares conſopitum duntaxat ſenis zelum à
filiis, ſpecie aliquâ abdicatæ ſuperſtitionis:
Omnes omninò alienos Deos prodidiſſe Pa-
renti filios ſcriptura teſtatur. Poôrrò & idola in
medio eorum fuiſſe ſcimus, & inaures non ex
arculis, ſed ex auribus extractas non ignora-
mus: Quæ ſanè omnia & abdicatioris cona-
tum, & paternæ correptionis vim apertiſſimè
conteſtantur. Quid verò eſt, quod juſſi à Pa-
rente filii auferre Deos, inaures projiciunt cum
ſimulachris! An inaures idola ſunt? Sunt enim-
verô idola etiam inaures, quibus non farre aut
thure, ſed patrimoniis litatur. Quin & inau-
rium hofſtiæ non Aries, non Taurus ſunt: ſed
quotquot aut fame, aut nuditate paſſim in foro
viri œninæque extinguuntur, inauribus im-
molantur. Si enim uxor parciùs luxuriarctur,
& ornamenta verteret in ſportulas, rarius in
Capitolio ſames Romanis de civibus trium-
Pharet. Sapientiſſimè proinde filii Jacob æ-
quavere ornamenta portentis, juſſique prode-
re idola, projecere inaures cum Diis. At ille
infodit en ſubter terebinthum, quæ eſt poſt ur-
Zr Be SRichem. Erui poterunt quæ defodiſti. Ma-
ee * uiſſem aut igni, aut mari fuperſtitionis abor-
tus tradi. Moyſes certè aureum vitulum ab
Aarone erectum in eremo, liquatum primò,
deinde comminutum omninò diſperſit. Tu
verò idola coram domo tua (nec enim clan-

Ethicæ Tom. I.

Luxus.

. . . A
quin à vulturibus invadatur; nec rarò jungun-

culùm id à Patriarcha perfectum legimus) non
in voraginem projicis, ſed ad radices Tere-
binthi deponis, unde nullo conatu refodien-
tur. Nimirum noluit pientiſſimus ſenex coa-
ctam violentämque abdicationem impietatis
eſſe. Tunc abdicatam idololatriam credidit,
ſi ſepulchrum idolorum proſtaret, & nemo ef-
foderet. Qui enim ideò idolis caret, quia neſ-
cit quò ſint illata, ut careat idolis, idolola-
trià certè non caret. Neque enim qui nequit,
ſed qui recuſat iniquitatem, ſcelus abdicaſſe
cenſendus eſt. Viderint Paſtores animarum, an
innocentia dici poſſit pereundi impotentia. Po-
tuiſſet Dominus incubantem pecumiis Judam
à marſupii præfectura ſubmovere. Maluit ta-
men continentiam ejus ab auro inter æra ex-
Plorari: quòd ſciret ſemotam ab argenteis Cu-
Piditatem non avaritiâ, ſed opulentiâ carituram.
Et quare irriſam exiſtimas Petri conſtantiam
in cœnaculo? Quia inter patinas trepidatio ideò
non palpitat, quia ſtertit. Statuatur in atrio
Præſidis, & ſpeéctabis cùm pavere poteſt, non
pallere modò eam, ſed tremere, ſed obrigeſ-
cere, ſed diſſolvi. Priuſquam cum abeunte Ja-
Ccob diſcedamus, libet illud curſim expendere,
quod Patriarcha filiis imperavit. Abjicite Deos
alienos, qui in medio veſtri ſunt, & mundami-
ni, & mutate veſtimenta veſtra. Nihil grandius Saperior
ſuaderi, & præcipi poterat Patriarchis, quam i“ igiles
abdicatio idolorum. Abjicite Deos alienos. mieniz
Quam decora vox! Vox iſta, vox Jacob eſt. At
quò eam abjectam audio? Mutate veſtimenta
veſtra. Superſtitiosè religio iſta exigitur. Ma-
jor es, & majora præcepiſti, quam ut ad cal-
ceos demittare. Tuum eſt idola proturbare do-
mo. Minimus natu inter fratres Joſeph de o-
creis, déque caligis decernat. Quid tibi cum
tibialibus, qui aras architectaris, qui ſimulachra
ſubvertis? Ita non unus ſibilat anguis, & apud
Salem, & Hieroſolymis. Dedecere putant Su-
periorem, ſummis intentum, curam minimo-
rum. Diſcant hi in Salomonis epithalamio non
Sponſæ duntaxat coronam, ſed & murænulas
à Sponſo procurari. Qui etiam non aromata
ſolùm in horto mefſſuit, verùm & Lilia col-
legit, docuit procul dubio ſupremis Præfſuli-
bus non negligenda minima, inter æſtus cu-
râſque rerum maximarum.

Cumque profeéti eſſent, terror Dei inva-
ſit omnes per circuitum civitates, &G
non ſunt auſi perſequi tecedentes.

Si idolorum abdicatione repreſſa funditus perſtca-
eſt rabies Chananæorum: quàm timeo, ne non zionum
unum ſuperſit idolum, ſi quando non Chana- Jons.
næi tantùm efferantur, ſed & Ifraëlitæ fu-
runt. Vix Columba ex millibus una redit ad berſecu-
Noë cum olea: vix una aàa Noé dimittitur, nde.
tur accipitribus Turtures, qui tantam aguntur
in rabiem, ut interdum diriora ſuis in nunciis
patiatur Eccleſia à Catholicis, quàm à trans-
fugis. Planè ſi abjecta eſſent idola, nullus la-
traret. Dices, idola à te plurima infoſſa Tere-
bintho. Quæro an omnia. Plurimorum demo-
litio non compeſcit Pherezæos, ſi unum ſuper-
ſit monſtrum. Uno infoſſo, ſi unum duntaxat Eceleſia-
ſupererat, Chananæi reprimuntur. Neſcimus ee Pe.
quot Jacob idola ſepelierit: ſcimus tamen ſub- n 31.
lata omninò omnia. Dederunt ergo ei omnes Deos 4. *
M 2 alie-

138

alienos, quos habebant. Noli dicere; nuſquam
inter infulas Simonia; nuſquamn Sunamitides;
nuſquam Arioli. Placet tot monſtrorum ever-
fo. Verum gliſcunt, aliquando & in ſtola ca-
rO & ſanguis. Serpit & in ara faſtus. Livor
Perſeen. purpuræ infunditur. Latet Bacchus in Sirma-
ionis eri- fe. Avaritlia; quæ non modèò idolum, ſed S
if. idolorum ſervitus eſt; interdum non adrepit
catio Paſ- Cidari, ſed inſidet. Quælibet ex his beſtibus
honaum perſtet in filiis Jacob, nulla ſpes evadendi, non
Gmnimo-

Au,

litis, quibus militas, & inludas. Quæ omnia in
Monachos amarils jactari poſſunt, quorum fa-
ma tot latratibus denigratur, tot patet morſi-
bus;, ſi Deos alienos non penitus averruncent.
Vicere plerique delicias: ſed arrogantiæ dede-
re manus. Alii impudicitiam fugavere: ſed ceſ-
ſere ambitioni. Vix aliquem reperies, qui non
alicni monſtro ſacrificet. In pleriſque Arca Do-
mini Dagon in fruſta concidit. Etenim non om-
nino aut Gloriæ, aut Livori, aut Deliciis an-
cillantur. Verùm fruſtulum illud idoli ſatis eſt
ad exterminium tuum. Ut enim, comminuto
Dagone, non convaluere Philiſthiim, ſed deſ-
peratins acciſi ſunt: ita non rarò Monachi &
gravias cæduntur à Domino, & amarius ab
hominibus ſugillantur, quod, ejectâà tantâ
monſtrorum turba, fragmentis, quod tufpius
eſt, litent idolorum. Qui enim ſolium ſpernis,
cur exedram ambis? Qui purguram horres,
quare lacernam cxpolis? Qui Aflucri ſinarag-
dos odiſti, quâ ratione buxea Architæ concu-
piſcis? Nolumus Pavonem in menſis: ſed væ
miniſtrantibus;, ſi juſcuala non ſument. Hæc
enimverò, hifque perſimilia, ea ſunt, quæ
Chananæos, & Pherezæos, & ipſos non raròô
Iſraélitas latrare cogunt in Levitas, & tum
cucullos lacerare, tum infulas. Seni Jacob nul-
lus obſtitit. Cur? quia unum meditabatur al-
tare. Familiam univerſem ſecum trahebat in
Bethel, ovibus & armentis innumeris abun-
dabat. Nullus tamen de paſcuis habitus ſermo.
Zelus a- Si aut perfectionem ejus ſpecétes, aut adven-
mit “ tum Luzam, ne quidem reicies greges ipfſi fuiſ-
“ * ſe. Da mihi, qui ædificaturus altare, id eſt,
Ecleſiz. Eccleſiæ jura tutaturus diſcedat, & ſolam Ec-
KkKiea zu- cleſiam meditetur. Vix deiignatur quiſpiam,
riſdidtio. cùm illico cogitare incipit, quâ ratione ſaginet
pecus ſuum. Statim invaduntur Sacerdotia;
ſtatim exhauriuntur æraria: ſtatim Principum
captatur gratia. Alius perſuadetur decedere ſta-
tione ſua, alius etiam compellitur. Quod ſi in-
terdum ſolum excogitatur altare cum ſe viæ
dederit, quis ſolum meditatur altare, cùm
pervenerit? Unus id praſtitit Jacob. Venit igi-
tur Jacob Luzam,: ipſe & ommnis populus cum eo.
Adificuvitque ibi altare, & appellavit nomen
loci illius, Domus Dei. Quid egit Jacob in Be-
thel? Quod meditatus eſt, cùm diſceſſit ex
Sichem. Nempe aram ædificavit. Non come-
diſſe, non ſaltaſſe, non occupaſſe paſcua, non
fœdera junxifſe cum exteris, non Parentibus
tranſmiſiſſe fertur donaria: ſed tantùm de al-
tari agitur, quod extruxit. Scio abundantem
gregibus Senem carere non potuifle paſcuis,
& tantâ oneratum familid abſtinere nequiviſ-
ſe honeſtâ animi corporiſque laxatione. Verùm
hæc non direct mentis intentione, adeéque
Perfunctoriè ſunt geſta, ut nec ſcribi potue-
rint. Nunc ver nihil non ſcribi poteſt de qui-
buſdam, pPræter excitationem altaris. Quid
egit in Luza renatus & myſtcus Jacob, Pa-

Religioſi
repidli.

Parva.

Famæ cu-
74.

Intentio
re.

dicam à Pherezæis, quos oppugnas, ſed ab Iſraë-

Oliva

ter multatum Gentium in Eccleſia Chriſti? Becleſie-
Epulatus eſt quotidie ſplendidè. Impinguatus Nici ſi non

egregiè eſt. Suorum lacernas ita ſarcivit & di- Rnt ſan.
„ — Si, ut ſuni

latavit, ut cycladas antecellant. Nulhs non pernulti.
choreis interfuit. Luſit, riſit, irriſit. Brevi- Eccleſia-
ter: Noli percontari de altari, & quicquid Mici ed-
ſciſcitatus ſueris, confectum intelliges. Mire- ditus.
mur proinde Jacoo, & imitemur, qui illud
tantùm perfecifſe dicitur in Luza, quod il-
lum inpulerat Luzam. Aſcendamus in Bethel, Sen. 35.
ut facinmus ibi altare Deo. Venit igitur Jacoh Gem35.
LEuzam, &dicavitqite ibi altare. Rari funt, qui 6.
ſolam meditentur aram, cùm deicendunt in Ssl-
chem. Rariores, qui, cùm devenerint Luzam,
ſolùm architectentur, & mohantur Aram. Uti-
nam & Monachis id daretur, ut eâ mente ac-
cederent Bethel, extruendæ videlicet Deo a- Religioß
ræ: qui, ubi acceflerunt; utinam id duntaxat ciai.
conficerent, quod accedentes meditabantur.
Unus par Jacobo Bernardus, qui identidem
ſucclamabat: Ad quid veniſti? Plerique verò
in adventu moliti Crucem, cervical deinde aſ-
ſuunt. Exclamo cum Lyrico:
Amphora cœ.it
Inſtitui: ecurrente rotäâ, cur urceus exit?
Mitins in Urccum Amphora degenerat. Quid
ſi patibulum deformetur in ſtratum? Certè
Hieronymus luget nonnullos eremum ingreſſos,
Petrum æmulaturos omnia dimittentem, Cros-
ſum exhibuifle univerſis potitum. Videamus
modòô, quid contingat Patriarchæ, poſt ex-
tructam Deo aram in Bethel. Quanquam; ſi
licet, regrediamur pauliſper in Sichem, ubi Vio laſa.,
liquidò deprehendemus, nullum difficilius e-
velli ſcelus, quam libidinem ultiomis. Interfe-
cto Hemore & Sichem rapteribus Dinæ, de-
letäque urbe à fliis Jacob: advocat Senex
anctus proditionis & depopulationis autho-
res Simeonem & Levi, eéique ſeveriſſimè ar-
guit, quòd circumciſam bonà fide Civitatem,
Peflimis artibus, ferro & igne vaſtaverint.
Quaà Senis auſteritate nihil commota adoleſ-
centum feritas ait: Nunguid aluti debuere do-⸗
rore nofßra, ut ſcorto? Locutus exinde cum Deo
Jacob domum convocat univerſam, leviſſi-
méque monet, ut idololatriæ renuncient. Ab-
jicite Deos alienos. IIlicò dederunt ei omnes
Deos alienos. Comparato, ſi libet, iracundiæ
idololatriam. Hæc, quanquam ſcelerum pa-
rens, ad unam Senis vocem, nedum thuris gra-
no uno refecta, abſcedit è& caſtris: Illa ad Pa-
triarchæ tonitrua imperterrita,; quanquam u-
nius urbis cruore cbria; non modéô perſtat, ſed
objurganti obluctatur, ſed cineribus jugulato-
rum inſultat. Fremit fratrum ira, quamvis ho-
ſtis non ſuperſit. Ut proinde nec ſævienti rogo
illam contulerim, quòd ignis tamdin æſtuet;
quamdià ſomentum ſubeſt: Ira verò etiam con-
ſumpto hoſte, ferocit. In eo duntaxat igni non
abſimilis, quòd cinere vel innutritur, vel fo=
vetur. Furor emm Simeonis & Levi cadave-
ribus immicorum obrutus ſervet, ebullitque.
Notandum autem eſt, inter ferocientes do-
lo fratres, Levi non fuiſſe poſtremum: ut
proinde mirum non ſit, ſi Levitarum & Sa-
cerdotum interdum Ira & fraude utatur, &
ſerro graſſetur, nec hoftium funere compef-
catur. Unum, in propugnationem Iræ, dici poſ- Concio es
ſet; videlicet, ante Orationem reprehenſum Oratione,
fratrum furorem à Patriarcha, poſt Orationem α Corre-
verò Idololatriam ſugillatam. Ideéque, quàm io er
inefficax fulmen non orantis, tam prævalidus rentere.
orantis

Horat. de
Arte.

Inimici
dilectio.

lie⸗
1 4 .
ei
Prunnr
tint.

ii
lumn.
Mitt⸗

N.
1
ſ⸗

ch⸗

ℳ u

Ute
l.
lr
teb
Iin
0e
ctin
ſer
Chn
e⸗
epe
Nen
te
enti
Unun
cbet
rum
tiari

Pron
1ic
cbus
1obon
trian
ficto
Snudtt nuo.
Gdum
enen
ims Perto

Lote

j,/
i⸗

lun

hüiſi lug
atnslii,,
qid on
lIte Ain
Ui Ild
Tuod.
Derhel n
Int,i
nin .
Luum,
lente ar-
Deo e.)
Cunrarat ehi
tebantur.
entcemm
Ge erd

leince

Hon
xit? A
6t. uid
11 (in
ingrelig
m, Cre
Videams
pol ex-
glan, l

fise.
. lmetk⸗
Ne, E.
Cat dene
is autho⸗
illime .
Aittem,
alereri.
ta woe.
Leliee ⸗
e un Den
cen. A.
t ei onnel
incundie
lerun Ne.
tlursgre-
MMAdr.
Angan l
klel
bber⸗
umut
iendlo
S
etualn N.
tiginn
r, N o⸗
eni ot
ebulthr.
ceums
enmn 1
ten N
Utatun,
e,all c⸗
ehenind,,
Oratinl e,

N 7
ðõð

in Cap. XXXV. Ceneſis. 1

orantis ros, ad expungendum expugnandum-
que flagitium perditiſſimum. Non ſceleſtior
idololatriâ furor. Verùm non oranti Patriar-
chæ hic obluctari potuit: oranti illa non po-
Oratio. tuit non ſuccumbere. Uſque adeò permagni
intereſt, non qualia invadas monſtra, ſed qua-
lis. Moyſes priuſquam oraret, unum ita jugu-
lavit Ægyptium, ut illum ſabulo, ſe veròô la-
tebris abdiderit. Ab Oratione digreſſus, pa-
lam & impavidus ad triginta millia Iſraslita-
rum internecione delevit. Lantum roboris ab
Oratione mutuamur, ut ſine ea, umius luct
criminis delatlemur: eâ freti, legiones ſcelerum

Eceleſa- ſternamus indefefli. Quid? Nonne Moyſes,
Kica ja- Ccùm primuùm ad radices Horeb Dei colloquium
riſtidio Præguſtavit, enatum ſua ex Virga anguem
ooreter expavit? Idem ignitis ſerpentibus impavidus
Okaizant. occurrit, generoſus obſtitit; victor collucta-
tus eſt. Et quare innumeros, ignitos, & no-
centiſſimos Dracones ſprevit, firavitque: qui
unum ita ſerpentem timuit, ut vel Deo collo-
quens refugerit? Ibi ſaturatus quadraginta die-
rum oratione ſerpentes irriſit, hic primùm ini-
tiari cœptus, & candidatus Orationis, non
pronubus, ad monſtri criſtas cohorruit. Me-
ritò proinde Jacob ad elidendam Iram ſine pre-
cibus, invalidus, inermiſque apparet: idem
roboratus Oratione potuit ictu uno idolola-
triam proterere. Quod ſi totam attriti ſceleris
victoriam libet tribuere manſuetudini, non ab-
Corredio nuo. Nam diffiteri nequeo, ibi felicius aba-
e. Etum crimen, ubi mitius peroratum eſt. Quò
Hanica- Senex auſterior, eo infirmior Oratio. Cùm
tio rera Pertonat, frementes fratres non comprimit;
Sn. cùm rorat, idololatras expiat ſacrilegio.
Eodem tempore mortua eſt Debora, nu-
triæx Rebeccæ, & ſepulta eſt ad ra-
dices Bethel, ſubtus quetcum: voca-
tumque eſt nomen loci itlius, Qusrcus
Retus. Apparuit autem iterum Deus
Jacob.
Sratin. Quonam tempore Debora mortua eſt?
do. Quo tempore Jacob ædificaverat Altare Do-

mino. Tadificavitque ibi Altare, & appellavit
nomen loci illius, Domus Dei⸗ ihi eninm, appa-
uit ei Deus, cum fugeret fratrem ſuunm. Et qua-
re poſt aram funus? Quèòd Jacob præterito-
rum ſatis ſupérque beneficiorum memor, præ-
ſentem erga ſe Domini Pprovidentiam negligen-
tiùs miraretur. Ergo, dum totus eſt in refe-
fendis Deo gratiis, quòd ſe dudum Pproficiſ-
centem in Meſopotamiam ſervaverit à fratre,
ut diſcat, quanta etiam nunc beneficia in eum
congerantur, mori ſinitur Debora, quæ deſi-
derio, ut ſuſpicor, Rebeccæ, ſecuta eſt uxores
Jacob. Non rarò hoc nobis vitium adrepit, ut
ſcilicet attentidis quæ acceperimtis, quam quæ
accipimus munera, expendamus. Non ſemel
audies Davidem inclamantem, de poſt ſœtan-
tes accepit me. Quotidianam verò Dei pro-
videntiam erga ſe parciùs exaggeraſſe videtur.
Et tamen quot momenta, tot muncra. Non
rarò Deus calamitates immittit, ut intelligas,
quid debeas Deo fortunatus. Rurſus in Be-
thel Jacob & fratrem evaſerat „ & Deum vi-
derat. Hic verò cuùm perhibeatur effugiſſe fra-
trem, non autem coœlum ſpectaſſe, lcet ſuſ-
picari quaſi grandius æſtimaſſe beneficium,
quod ſine controverſia minimum putari de-

ſPed

tur. En ſatas coronas in cinere. Impar enim fuiſ-

buit. Quis enim, cumm Deumm viderit, fratris S&! 6ιa—
recordetur, quem evaſerit? Meritò proinde l'a 7e-
orbitate damnatur, qui Dei ſpectaculo recrea-
tus tantùm recolit immunem ſe ſervatum ab e.
Eſau. Annon lues iſta Iſraêlitas quamplurimos- Wrerno⸗
corripit? Quot erim grati animi & monu- rum obli⸗
menta & voces,; ſi ex agris fugatæ ſint locuſtæ, vio.
ſi crus conſolidatum fuerit, ſi febris conquie-
verit, ſi acceſſio facta ſit agelli unius agris no-
ſtris? torpente interim cum corde linguà inter
abactos Dæmones, ſubacta ſcelera „ expiatas
conſcientiæ maculas, obſignatum Dei lumen
in fronte. Evaſimus hoſtem: fluunt ex oculis
lachrymæ, diffluunt ex ore mella. Extracti de
luto fecis inque Dei regnum, ex peccati vin-
culis, traducti, nec ad horam exultamus. Non
ita Zachæus, qui, non ditatus eſt, ſed cùnm
converſus eſt, excepiſſe fertur gaudens, &
Publicanos, & JESUM. Curatus à lepra Sa-
maritanus regreſſus eſt ad Chriſtum, magnifi⸗
cans Deum. Cùm dimiſerit crimina tum Pa-
ralytico, tum cæteris, nullus gratias habuit
Redemptori. Quid, ſi dicamus ſublatam & vi- Pervor,
vis Deboram, extructàâ ar4 „ quòd Jacob æ- Aff⸗ ſf.
dificaverit quidem altare Domino ſed nul- .
lum aut ſuperfuderit libamen, aut Victimarn Ffectu.
impoſuerit? Iſaac vivit quia Aries periit. De- Templa
bora perit, quia oves vivunt. Deus non irride- ornata,
tur. Qui enim frondeſcentem ſine fructibus fi- Pe aste
cum Hieroſolymis arefacit, idem aram ſine ho- ℳ nectge.
ſtiis luctu cineréque funeſtavit. Ut puto; Ara ,e.
cordis propoſita ſunt, quæ, cùm extruuntur, Avari-
victimis, hoc eſt, operibus carere non debent, zia.

. . . . . Modeſtia
hoſtiarum inopiam compenſaturo Domino ex- Ser Sde
undantià ærumnarum. Ergo aut lites, neceſſe 1u.

eſt, aut lugeas. Verum ſanctiora his latere non ei
dubito, in Deboræ ſarcophago. Extruitur A- aiſe
ra, & Dominus delitet ſub coftina Anus mo-=
ritur, & ſtatim apparet Dominus Patriarchæ
Annon docemur, Pietatem nullam gratiorem
Deo eſſe Patientid. Non ſi aram eremeris , ſed
ſi funus extuleris non impatiens, Dei præſen-
tiam promereberis. Non lacte „ ſed luctu, in
Dei lance, virtus expenditur. Aræ exædifica-
tio cæmentis conſummatur: atqui inconcuſ-
ſum in orbitate pectus ſudore Ccruoréque per-
funditur. Moriatur inquit Dominus, Re-
beccæ nutrix, & tunc intelligam, ſaxa-ne mi-
hi dedicaverit Jacob, an cor. Quod plenè iis
verbis teſtatus eſt, quibus ſepultà Debor
affatus eſt Jacob. Non vocaberis ulirà Jacob,
Iraël erit nomen tuum. Imò Jacob appel- Oratis
letur, qui cum orbitate colluctatus eſt ſtrenuè. verior .
Nequaquam, inquit Dominus, ſed verè nunc S
Iſrael eſt. Is emm Deum revera videt, qui H
ſuorum funus videre poteſt non fractus. Ea conformas
ſine dolo Contemplatio eſt, quæ orbitatis vul- ri.
nus indolens ſuſtinet. Hinc eſt, quod, cùm in Mortai

Luza, patefacto cœlo, innixum ſcalis Deum *oen plan-

ſpectaſſet, Ifrael dici non meruit, ſed Jacob Dau 28
appellatur: Surgens ergo Jacob mans tulit lapi- 19.
dem. Ubi enim fauſta ommia ſunt „ quamvis, Tribula-
& cœlum ſpectes, & Angelos videas, & Deum tis atilis.
alloquare, Ifraéël appellari non potes. Ifrasl es, erus PA
ſi, moriente Debor, ità interſis funeri, ut tien digg
aptus ſis, cui Deus, & manifeſtetur, & col- eſt.
loquatur. Dixitque ei: Ego Deus omnipotens,
cxreſce, & multiplicare: Gentes & populi natio-

num ex te erunt. Reges de lumbis tuis egredien- .
Mortis

. —. . memoria,
ſet animus tanto felicitatis oneri ferendo „niſi Palicirgs

faſeium ſuperbiam moœror funeris compreſliſſet. fuxa.
M 4 Regum

140
Regum proſperitas propè Quercum Fletus ef-
loreſcat, ut, ſi qua erumperet è ſceptris ef-
ferentis ſeſe animi audacia, ad ſepulchralis ar-
boris radices elidatur. Reges ex te naſcentur;
ſed nutriæ Rebeccæ Debora mortua eſt. Me-
mineris ſepulchri, dum ſolii recordaris. Mor-
det hic nonnihil animum mœroris pleniſſima
clauſula. Nam cùm imperia, regnâque;,

Reges Patriarchæ Dominus ſpopondiſſet, re-

Faicitas
noxia.

ceſſiſſe fertur ab eo. Et receſſit ab eo. Quam-
vis non ſemel completâ viſione ab oculis Pa-
triarchæ evanuerit Deus, nuſquam tamen ab
eo ſcribitur receſſiſſe.?In hoc ipſo capite, cum

ei Dominus apparuerit, non tamen legimus,

Dignitas
noxia.

quòd diſceſſerit à Jacob. Nimirum, ibi ſer-
watus à fratre dicitur Patriarcha, hic verò Re-
gum avus futurus prædicitur. Ubi ergo exun-
dat felicitas, recedit non immeritò Deus, ni
recederet, expellendus. Teſtis eſt Salomon,
qui divinam, quam hauſerat, ſapientiam,
Moabitarum & luto & iniquitate violavit.
Proinde, ubi de regno agitur, abſcedit à Pa-

triarcha Deus. Verùm emergit hinc non con-
temnendus nodus, nempe factam quoque à

Gen. 28.
14.

Ibid.

Deo regnorum promiſſionem Jacob in Luza,
cui dictum eſt, Dilataberis ad Occidentem &

Orientem, & deptentrionem & Meridiem. Et

ne diceres multitudinem poſterorum ibi præ-
dici, non celſitudinem, imperium præmiſerat,
dicens: Terram, in qua dormis, tibi dabo, & ſe-
mini tuo. Et tamen, cùm imperium ſpondea-

tur, non modò non recedit Deus, ſed affutu-

Ibid.

ruin ſe illi profitetur. Et ero cuſtos tuus, quo-

cunque perrexeris. Quare ibi, poſt delatum im-
perium, cuſtos futurus eſt Jacob, ne felicitatis
Vicinid ſubruatur: hic autem, cùm vicimor ſit
proſperitas, Dominus non aflidet in Nepotibus
regnaturo, ſed recedit ab eo? Num propinquior

felicitas Cuſtode non eget? Imô cuſtodiàâ indi-

Mortis
smemoria;
felicitatis
Iranat in-
ſolentiam.

get uberiori. Cur ergo ibi Deus cuſtos adeſt,
hic abit? Et receſſit ab eo. An iratus eſt Jacob?
Scilicet, cui terrarum detulit principatum,
eum certè non oderat. Enimveroô fumabat ad-
huc Deboræ rogus, vel, ut veriùs loqua-
mur, necdum plenè obductum erat defunctæ

ſepulchrum, cùm Dominus Patriarchæ impe-

rium vaticinatur. A quo poſt omen tantum re-
cedit, quòd ſciat cineribus etiamnum defun-
cCtæ conſperſum, ſtaturum contra benignioris
fortunæ afflatus pervigilem. Ergo Dei vices

agit, in cuſtodia Patriarchæ, funeris recorda-

tio, & Os ſepulchri. Quis enim, coram nuper
tumulata, cor ſuum exaltet, quamvis exalte-
tur ad ſolium? Ut enim tumeſcentes Oceani
Auctus littoris arenæ diſſolvunt in ſpumas: ita
turgidam felicitatis procellam, quæ Cœlo mi-
nitatur, & nubes inſcendit, ſepulchri pulvis
compeſcit, deprimitque. Non ergo caret cu-
ſtode Jacob in Bethel, ſed cuſtos ejus, pro

Parentum Deo, eſt Deboræ cims. Quod ſi malueris af-

odium
Janbtum.
Eccleſta-
Kici aſſi-
nes non

evshant.

firmare „Ppræ copia rerum ſecundarum, abſ-
ceſſifſe revera Dominum à Jacob; non aliud
intercedere diſcrimen video hanc inter ſpon-
ſionem & illam, niſi quod in Luza innupto
regnum delatum eſt, hic verò uxorato, ſtipa-
t6que filiabus & filis terrarum imperium pro-
miilum eſt. Vix noxia felicitas, ni adſint, quos
evehas, filii, filiæque. Ubi verò hæredum tur-
ba circumſtat, nocentiſſimus eſt principatus.
Tunc enim inexplebilis ardor impinguandi, &
provehendi generis nullum non delibat flagi-

tium;, ut aureum imperii calicem propinquis

Oliva

affinibuſque ad ebrietatem uſque, propinet. Co-
medite amici, & bibite, & inebriamini, chariſ-- Cant. 5.1.
ſimi. Quod ne audacter à me pronunciatum exi-
ſtimes, memineris ibi Patriarcham, poſt co-
ronarum atque regnorum omen, petiiſſe à Deo
panem tantùm & togam. Facilè enim non val-
latus famuilid imperium pertæſus ſolo victu ex-

plebatur; hic verò repetito per Dominum re-

gnorum vaticinio, haud rejicit faſces, nec in
ſolo pane vivit homo, tot conjugum vir, tot
natorum pater. Quin imò, ut firmaretur Do-
mini ſponſio, promittenti diademata, libami-
na conſecravit. Quare? Num alius à ſe Jacob
eſt? Non eſt alius, ſed adſunt ali. Necdum
Parens commutat imperium pane. Onuſtus pro-
le, regni virgam Paſtoris baculo innectit. le
verò erexit titulum lapideum, in loco quo locutus
Ffuerat ei Deus: libans ſuper eum libamina, & ef-
fundens oleum; vocanſque nomen loci illius Be-
thel. Subveritus penè eſt, ne tantarum rerum
waticinio privaretur. Erexit propterea ſaxum,
ut Deo teſtis foret promiſſionis. Et receſſit ab
eo. Si Ruperto credimus, ideò ab eo receſſit,
ut tribulationes pati poſſet, præſertim in filio
ſuo, quem diligebat Joſeph. Atqui dixerat ei Perſecu-
Dominus: Creſce, & multiplicare. Quomodo tio miilis.
ergo, quem creſcere vult, deſerit, exponitque
invidiæ filiorum, & Æ gyptiorum immanita-
ti? Imò ut creſcere poſlet, receſſit ab eo. Ni-
hil enim ita profectibus noſtris militat, ut
Perſecutio. Juſti enim (quod & de ſe Dominus
profitetur) quaſi frumenti grana; quæ niſi hu-
mo infofſſa putreſcant, non aſſurgunt in ſpi-
cam. Niſi ab Ægyptis oppreſſi fuiſſent Iſraé-
litæ, nunquam inde receſſiſſent in ſignis atque
portentis. Et Moyſen, & ſpolia, quæ ſecum
avexerunt, debent luto & lateribus. Quam ob
cauſam, fortè Dominus altare ſibi extrui juſ-
ſit ex terra, ut intelligerent hoſtiarum & Sa-
HH Majeſtatem ex ſervitute, lutéque pro-
diiſſe. .

Non vocaberis ultra Jacob, ſed Iraël
erit nomen tuum. Creſoe, & multi-
plicare: Gentes & populi nationum ea oratn.
te erunt, Reges de lumbis tuis egre- gex ors.
dientur.

Tr ibula⸗
tio utilis.

tioni va⸗
cet.

ſed Ja- Offeium

Imô poſthac non Ifraël vocitetur,
divinum.

cob ſit. Futurus enim populorum ſator, & pa-
ter Regum, ad luctam inungi debet ut Jacob, eer.
non autem ad viſiones quaſi Iſraël exerceri. as Ecsle-
Ita ſanè ratiocinarentur, qui, quoties nupſe- ſiaſticis
rint Liæ, Rachelem abdicant: qui arbitran- etiam re-
tur indictas infoederabiles ſimultates Contem- ganti-
plationem inter & Principatum. Ac ſi regni pirtrur
virga, quæ Jeremiæ oſtenſa eſt, non oculum lia nun-
in ſummitate geſtaverit, aut quaſi oculum, quam ne-
quo redderetur ex lippienti ſurculo vigilans gligende.
virga. ete tu vides, Jeremia? Et dixi Vir- Jerem. 1
gam vigilantem ego video. Excæcetur virga, ſi 11.
1s, qui præeſt, vigilare ad Dominum non de-
bet, ſed tantùm luctari. Regia certè Jonathæ
virga intincta favo non dexteram roboravit re-
deuntis & prælio Principis, ſed oculos illuſtra-
vit. Et illuminati ſunt, inquit Scriptura; ocu- 1. Reg’
li ejus. Attactu ſcilcet virgæ Quid? nonne 14. 27.
Paſtores, qui, nato Domino, vigilaſſe deſcri-
buntur, imago ſunt Paſtorum Eccleſiæ, quo-
rum niſi pernox nox ſit, non Paſtores appel-
landi ſunt, ſed lanii. Nam ſi David uxoratus,
bellator,

c

ſlli t
mnig b
l
Kils Donn
ii Ak⸗
the
uun.
Ranen
Ati
ele,
in wor,
4 1, §
rump
tare
optat
encret
n o
lon t⸗
Unatn
Gicalt
Dort
non 6
ſe
N
len,
bRien Ticen
li Mar

rere

bbe
Lͤ
(ni
me
n l
e. in
Muli
lſte. Hommin
60

ir lr

lute.
5 no)
Me NrS
nle. Nend e
14
Hien .
ale. men
iſl nuli,
Nere P
Cliun
Im,
Eenr

Deo

let. .
ehenſe
Unent.
f c.
Den
on val.
n ex-
m te.
dec n
VIr, t
tur Do-
libami⸗
Eehecb
Necchen
luepre.
t. NM
olrenne
Fef.
iliur He-
Im tenum
alum,
reteſt
tectſit dN.
n in glni
lirerat in
Duomodott
ponitque
wmanute.
beo. N.-
lltat, u
Domunns
Eeniihu-
t in ſi.
ent lltae⸗
nisange
ve kanmn
Qumob
eutri ⸗
numn &
nCgvero⸗

leil
G nuli·
riokumrer
uitegle
iutt
.
tor, El N.
t u olh,
l Gercel, 1
otie le. 83
1sCotenr
1,
Ac 1 re
non Mo
Abalmn, 4
ulo illumt
e Aii e
tur ine

Ae utke

oboatle

in Cap. XXXV. Ceneſi

bellator, & Princeps medid ſurgit è thoro no-
cte ad pſallendum, interdiu non pfallet Infu-
latus, quod fſalutationes., declinare non poſſit
aſſentantium? Certè Patriarcha, ubi ex ſe Re-
ges audiit naſcituros, in Iſralem tranſit. Adeò
non negligi debet Oratio inter regni curas,
ſed ita perfici, ut factus tantùm ad Orationem
videare. Moylſes à viſiotibus Principatum exor-
ſus eſt. Nunquam vacaſſe Deo legitur, cùm
privatus ageret. Dux tantæ mulritudinis non
ſolàm ad dies quadraginta ſeceſlit in Sinam,
verüum, etiam ipſo pugnæ tempore;, erectis
in cœlum manibus, Domino ſupplicabat. Pla-
Ambitio. cet & illud, Iraéëlem videlicet & non Ja-
Dignua: cob tunc dictum, cuùm poſſeſſurus prædicitur

⁴ Dee Palæſtinam, & Principes editurus, ut diſcere-
Neri⸗r mus, non fratres ſupplantando, ſed vacando
eae. Domino, tutam ſterni viam ad Terræ ſanctæ
Aulici Principatum. O quiſquis altiorem in Republi-
invidi. ca ſtatum expetis, audi monentem Deum: Won

vocaberis ultra Jacob, ſed Iſrael erit nomen
tuum. Et appellavit eum Iſrael. Dixitque ei-
Ego Deus omnipotens, creſce & multiplicare.
Reges de lumbis tuis egredientur. Terram, quam
dedi Abraham, dabo tibi. Deſinat ergo Jacob
eſſe, deſinat, inquam, fratris eſſe ſupplanta-

Politicz tor, qui honoris jugum ſcandit. Fallax ſemi-

vera. ta, & lubricum iter eſt, ad primogenita ir-

rumpere ſupplantando. Quod ſi nec ſupplan-
tare debet Eſau perditiſſimum fratrem, qui
optat incrementum; quo modo non ad ruinas
excreſcet, qui, cum Eiau ſit, ſupplantat Jacob,
ut cœli rore ad ſatiem infundatur? Et tamen
non rarô qui inter candidatos cooptatur, hanc
unam lupplantandi artem addiſcit, ac ſi offen-
diculis thronus elevaretur. Irael appelleris,
Oportet, ut creſcas: Illud autem notandum eſt,
non debere ſe quemquam Iraëlem appellare,
ſed à Deo hoc eum nomine compellandum.
Neque enim is Ifrael eſt, qui ſe dixerit Iſraë-
lem, ſed quem Donuinus Iiraélem appellaverit.
Amlitio Videas non paucos adire non rarò baſilicas
Mater Martyrum, ſacris intereſſe concionibus, evol-
Hypocri- vere ſanctos codices, ad aras operari bis in
K. Sabbato „ eo videlicet conſilio, ut cùm habiti
& dicti fuerint Iſfrael, audiant cum Jacob,

Intentio Creſce, & multiplicare. Atque utinam tanta lues
Prasva. Chriſti domos, & fidei domeſticos non corri-

Religionis piat. imeo non minus in thure ſulphur, quaàm

Zisne in ſulphure mortem. Latet perſonata Religio-
D * nas ambitio, & qui Ifraeél videri & dici gau-

det s apud Deum non Ifraél, ſed Iſmasl eſt.
Multplicaberis & excreſces, non ſi videaris
Ecclefa- hominibus, ſed ſi à Deo Iraël appelleris. At
Kiei Cho- qui creſcam (inquit & ſchola Catilinæ nonne-
7* G. mo) ſi ſupplantator eſſe deſiero, & umi vacça-
VeE6 Deo? Qui creſces? Quia Deus ommipo-
promove- Zens eſt, & , chm poſſit omnia, potens eſt va-
zin., cantem ſibi ſuſtollere ſuper altitudinem terræ.
ofitium Andi. Non vocaberis ultra Jucob, ſed Iirazâl erit
l nomen tuum. Ego Deus omnipotens- Creſce, &
iſaiata. multiplicare. Qui potens eſt de lapidibus ſuſcitare
ze. filios Abrahæ, idem conſuevit de pulvere eri-
gere pauperem, ut ſedeat cum Principibus, &
ſolium gloriæ teneat. Suſcitat de pulvere ege-
num, & de ſtercore elevat pauperem, ut ſe-
deat cum principibus. Et putas derelictum iri
à Deo vacantem Deo? Lapſantem in luto rapit
ad ſolium, & cœlo inhærentem projiciet in
conum? David ablegatus ad oves in eremo,
ſurgebat ad confitendum Domino, medi etiam
forte nocte. Delaturus diadema Regni uni ex

5

141
s Jie ſee l in Bethlehem. l'ræ- Politica
ſto ſunt Dav omnes, ſagaces, belli- verier.
coſi⸗, Ornati; armatique. Verùr a rejecti lunt tnlzes;
omnes. Unus electus eſt videns Deucn „ WMirli beri,s.
mus natu David. Pernega, ſi potes, Ifracëlem Dignitas
Propindquiorem regno, quam ſupplantatorem. eui defe-
Verùm cur vagamur procul à domo Iſaac, in Tenda.
qua, otio contemplationis addictus Ifraél » eschad
Prælatus a Deo eſt Primogemito? Callidior guena ſis.
Eſau grandior, gratior parenti, arcui, ſagit-
tiſque aptiſimus. Tamen, cùm Iſaac omnia Miſſæ.
lam paraſlet exaltatiomi ejus, ceſlere omnia vi-
denti Deum. Trahitur ab otio Jacob invitus
à Matre, immiſséſque in conclave parentis
benedictionem, ſeu impetrat, ſeu extorquet.
Parum hoc eſt. Nonne coœlum ſpecçtat, &
Deum contemplatur innixum ſcalis, cum au-
dit: Dilataberis ad Occidentem & Orientem, Se- Gen. 28.
ptentrionem & Meridiem * Cœlo intentus ter- 45.
rarum imperio deſtinatur. Diù veròô collucta-
tus cum Angelo, non ſceptro inſtruitur, ſed
pede claudicat. Ipſe verò claudicabat pede. Quid, Gen. 52.
rogo, doctos nos eſſe voluit Dominus exem
plo Patriarchæ, & deſtinati in ſomno ad im-
perium, & poſt luctam uno claudicantis pe-
de, niſi tutiſſimum patere ad dignitates iter,
non luctæ, ſed contemplationi? Non ſi collu-
cteris, progreffurus es ad faſtigium Montis ,
ſed ſi uni vaces cœlo. Mira ſané, & nova ſa-
liendi ars. Qui laborat, luctatur, & commo-
vetur, non modòô non pertingit ad bravium,
ſed claudicat in ſtadio: qui vero jacet, quieſcit-
que, cœlum videt, lapides erigit, aras inungit,
dilatatur ad Occidentem & Orientem, rerum-
que potitur & Regni. Prodeat tantæ artis ma-
giſter, & coryphæus ex antro, Petrus de Mo-
rono. Quot, vacante Petri, hoc eſt, Coœli ſe-
de, ſupplantatores & luctatores in cœtu Pur-
puratorum enitebantur ad verticem divinitatis?
Protrahebatur electio unius in Dei Vicarium,
ſine ſpe inaugurationis exoptatæ, præ turba ſuſ-
Pirantium aquæ motum, ut & grabato privatæ
conditionis in Clero, ad ſolium Gloriæ evehe-
rentur. In ſtadio tanti Bravii, rari admodum
procurrebant ad metam ſine meta, qui ſocium
curſus bonis maliſve artibus non everterent.
Claudicaverunt tamen omnes à luctis ſuis: U-
nus tot inter Jacobos ſupplantantes delectus
eſt Iſraël videns Deum, qui, nullo niſu, ſel-
lam vimineam ſui antri ſuper aſtra Dei ſtabi-
livit. Annon luce clarius eſt, vacantem choro
hymnifque non negligendum à Domino, ſed
ſupplantatoribus præferendum? Daniel certè ab
Oratione raptus ad Regem, ruentis interpre-
tatione ſimulachri ſolicitum, elevatus eſt ſu-
per Satrapas. ITunc Rex Nabuchodonoſor cecidit
in faciem ſuam, & Danielem adoravit. Tunc
Rex Danielem in ſublime extulit,; & munera
multa & magna dedit ei: & conſtituit eum prin- Dan. 2.
cipem ſuper omnes Provincias Bahbylonis„ & 46.

.

111— verns.

Dan. 7*
19.

prafeltum Wagiſtratunm ſuper ounétos ſapien-

tes. Optas tantæ celſitudinis fundamentum ex-
plorari? Pſalmus, & Hymnus eſt. In oratio-
ne enim conſequutus arcana ſtatuæ Daniel,
in has erupit voces. dit nomen Domini benedi- Dan. 2.
clum à ſæculo, & uſque in ſæculum. Hymnéque “*:
perſoluto, ingreſſus confeſtim eſt Propheta ad
Arioch, à quo deductus ad Regem interpre-
tatus eſt ſomnium. Ergo oravit, cecinit, reve-
lavit Sacramenta;, adeptus eſt lauream. Dum

orat, edocetur à Deo, Regem edocturus, Ppfſal-

lit, Rege inſtituto, coronatur. Times adhu
Plal-

142
pſalmodiam uliginem eſſe germinant's impe-
rii, quam vides ſui roris aſpergine ſervitutis
compedes in imperii virgam recudiſſe? Et
quando Babylone conſechmus, non illinc abea-
mus, quin pfallentibus in clibano pueris inter-
ſimus. Cecinere, ut ſcitis, immiſſi in fornacem
pueri. Quid prodiſle putatis ex Hymno?
Quod, tu Hymnos pſalmôſque proculcas, ut
Dan. 3. conſequare. Tune Rex promovit Sidrach, Mi-

97. ſach, & Abdenago in Provincia Babylonis. Quò
nunquam appropinquaſſent, propitio Rege,
luctando, blandiendo, degenerando à lege,
ab aris, à Deo, Hymni decantatione perve-
nere, infeſto Rege, fremente aulà, furente re-
gno, clibano æſtuante.
Egreſſus autem inde, venit verno tempo-
re ad terram, quæ ducit Ephratam:
in qua cuàm partutiret Rachel, ob dif-
foultatem partus perictuati .
Cure ſu. Contemplatio (quæ adumbratur in Rache-
„. 766 . le) ſi frequentiùs pariat, periclitatur. Non
imgect. enim tuum eſt parere, ſed videre. Quis autem
„s felicitati fidat, cùm verni temporis floribus
ſaunt. hyems miſceatur ſqualentis funeris? Verno

FYlicitas tempore, Rachel expirat. Porrô quâàm aliena
infelix. ſit à Contemplatione fœcunditas, hinc licet
intelligere, quod ex Rachele qui prodiere fi-
lii, ærumnarum ferè omnium fontes extitere
Ifraéli. Nam tribus Benjamin, rea defloratæ
oppreſſæque conjugis peregrinantis Levitæ, &
cecidit relhquas, & extincta penéè eſt ab eis.
Dei velu. Joſeph verò, quamvwis fratres erexiſſe ſit viſus,
len mart. evectus ad principatum; occaſione tamen di-
ghitatis ejus, pellectus in Ægyptum Iſraël,
duriſſimam ſubiit in luto & latere ſervitutem.
Quis verò non miretur tantis expetitam votis
Rachelem, tantiſque laboribus deſponſatam,
negleca, Coram Jacob vi dolorum, ærumnoſo mortis
& impe, genere;, interire, nec deſleri? Æſtuat Jacob,
dita non cum differuntur nuptiæ Rachelis, & cùm pa-

Parentit
obliwio.
Oratio

.. rantur exequiæ, non luget, non dolet, non
Srwiseaa atratur. Et ne fortè crederes non aſſuetum la-
ia peſ- Chrymis Patriarcham ſaxeum ſtetiſſe in fune-
padita re amantiſſimæ conjugis, non multos antè dies

steris. ita fleverat, hoc ipio capite, Deboram nutri-
ams. cem ejus, ut aà lachrymis arbor nomen duxe-
Maredes. Eit inſcripta, Quercus NRetus. Quare ergo, qun
Eccleſia- ſervam luget, Rachelem non luget, uxorem
Eici ava- cariſſimam? Obiit, cùm filium peperiflet. E-
S nimverò, quod fletum ciere potiſſimum de-
auaz, buit, abſterſit. Ita eſt. Qui nobis uberiùs con-
Secietatis ſulunt, ſiccis oculis efferuntur. Non enim fau-
Magißri. ſtitas exundantis copiæ gliſcere permittit ama-
Societas ritiem in lacte & melle. Quam falluntur, qui,
7ESV. ut deſiderium ſui relinquant, hæredes impin-
H guant! Benè fartus abnepos de latifundio co-
, „ Litabit ſuo, non de ſepulchro tuo. Jacob cer-
Se,vs tè Benjamin dum éxcipit, Matris obliviſcitur
praæſeren- pereuntis. Mirum veròôeſt, quod Benjamin,
dietiam cüm appellatur à Matre filius doloris, a Patre
inbu. vocitatur filius dexteræ. Vides hinc, à Parenti-
dis„ Dus filios ſeu diligi, ſeu abjici, non pro natura
ſanbtam. meritiſque prolis, ſed pro parentum ſive com-
modo, ſeu incommodo. Idem Benjamin Matri
inviſus „ quam interimit, Patri gratiſſimus »
quem in ſpem erigit poſteritatis. Quanquam
ſanctiora Ccrediderim Patriarchæ lachrymis ob-
ſtitiſſe repagula. Ergo Rachelem non flevit;,
quia antequam illa periclitaretur, din cum

Uſque adeò affectiones

re, quod dicere nolebam. Utriuſque funus;,

Oliva

Domino collocutus fuerat. Apparuit autem ite- Gen. 35.
rum Deus Jacob. Ergo, qui antequam Deo *⸗
frueretur, ancillam penè centenariam deflevit,
Dei alloquio roboratus, nec Rachelem plorat.
animi omninò omnes,
quamwis efferas, temperat, cohibeétque initum
cum Deo commercium. Atqui non ſemel, ſed
Pis in hoc capite apparuiſſe fertur Dominus Ja- ſouum.,
cob. Et primò́ quidem antequam Debora mo- Latitis
reretur: tum verò priuſquam periclitaretur jugis.
Rachel. Non eſt proinde, quèd in viſiones re- Tribula-

1: „* . tionis re-
marum. Cogor dice-
fundatur ariditas lachry r g meciur

Oratio.

Mortifi-
catio Paſ-

nutricis ſcilicet & conjugis, Dei affatus ante-
ceſſit. Sed quæ viſio præceſſit interitum De-
Poræ, merum edictum fuit Domini, imperan-
tis aſcenſum in Bethel. At ubi Deo colloqui-
tur Patriarcha ante funus uzoris, haurit re-
gnorum & coronarum ſpem: Reges de lumbis
tuis egredientur. Quà ebrius titulorum dulcitu-
dine, nec Rachelem flere potuit, fato erep-
tam acerbiſſimo. Uſque adeò ſola imperi ſpes
omnem conſopit charitatem. Et putas te famu-
lantem dilectum iri ab imperante, pro quo de-
ſudas, animâmque & cœlum prodigis: cùm re-
gnaturus, imòô nec regnaturus Jacob, regni
tantùm afflatu, dedidicerit amare vel Racheleme
Scilicet æſtuabit amor in purpura erga ſervum:
qui erga conjugem refrixit in panno, ſolo ſo-
li vaticinio? Horret nihilo minus animus, tam Rex ve-
indigna de vire ſanctiſſimo enunciare. Nefas Sat:
credidit deſtinatum imperio Caput frangi fu-
nere, & aliquid ſentire, præter onus dignita-
tis, & curam urbium. Si regnaturus in poſte-
ris, nil debet cogitare miſi Populos: qui re ipſa
dominantur, in Eccleſia prælertim, quomodo
audent ad omnes affectus humanos, & com-
noveri, & frangi? Crediderim quoque, ideò
Jacob abſtinuiſſe lachrymis in uxoris funere; Si
quibus in nutticis exequiis non abſtinuit, quòd, 7 h.
quamvis ante utriuſque Juſta Dei ſit alloquio iviſcan-
recreatus, tamen prope Rachelis angores non iur.
tantum viderit Deum, ſed & litaverit Deo. Parentum
Ille verò erexit titulum lapideum in loco, quo ebliviv
locutus fuerat ei Deus: libans ſuper eum la- . 355.
mina, & eſfundens oleum. Puduit, niſi fallor
Patriarcham, poſt victimas, præficis immiſce-
ri. Quod ſi, qui ſemel Sacerdotii umbram Ayara-
prælibavit, timuit vel defunctæ uxori illachry- goras cer-

Dignitas
noxia,
Confiden.
tia in ho-
minibus.
Aulici
mi, iſeris
Dignitas
mores
mutas.

Eecleſia-

mari: quâ, rogo, temeritate, qui cum Aaro- tior fac-
ne conſenuerunt in Templo, audent, & arri- 145
nere ſilit

dere balbutienti, & mortuis intermori, & ſeisls,
vultum toties immutare, quoties domeſtico- zngei,
rum ſcena apparatum mutaverit? Ita-ne? Effu- megenuiſ.
ſo ſuper lapidem oleo, non audet Jacob in ſe morta-
uxoris feretro lachrymari: Et nos, epoto Chri- Vem.
ſti vino, imò non vino, ſed JESU divinitùs
inebriati poſſumus & arridere ridentibus, &
flere cum flentibus? Quod ſi Semiſacerdos
non audet lugere uxorem: Monachus, cui
dictum eſt, qui non odit Patrem ſuum, non Luc. 14.
poteſt meus eſſe diſcipulus, quomodo non eru- 26.
beſcit commoveri, non dico, ſi Pater moria-
tur, ſed ſi alabaſtrum frangatur in domo Pa-
tris, aut Morus in horto matris inareſcat? Ab-
dicat quaſi IESUS Matrem in Cruce, eam cer-
tè Matrem non dixit: ut ſcias, non licere ad aras
admotum vel meminiſſe Parentum. Parum eſt.
Dum in Templo ſcripturas interpretaretur, di-
centi cuidam ſibi, foras perſtare fratres & Matré
ejus, reſpondit: Quæ eſt Mater mea * aut qui
Iunt fratres mei ? Uſque adeò dedecet charitas in

pro-

Matth:
12. 48.

Non,
Denf cer⸗

We
Nel
gui⸗
tur,
t,
1AM
mubu
ſang
guen
tonu
Gd
cerde
1e. Ülde
allol
luner
chrn
Cnnnit
tur 0
Perun
Kerunn
ſe
tamen
Patins
Cneite
tt,

Eyr
1 .

n
ereulh⸗
Chpilee
teni)
lbber

lui Eete

WN
rin

em ife. an
N
ſerit,
Plorn.
Ahne, 6 Crßs
Initum
Nl,kd un

ri . eiie
tatetlt e,
Ones te. lie
dice. Mi,
unm,
s Ae.
um De.
mperen.
dallogu.
aurit le⸗
le unhir
lletn. “D
etnee i
beiiſes
tetmm. D
0o e ni
. Chn 1. 4
achelen ,
Aſernum m
,ſolo ſo
inns, tan kn
. Nekue
lngi ⸗
Cignitr⸗
in poſe
ure il
qvomco
Kon⸗
n; Uul,
u uen
ut, dd int
t Aocdio z⸗
ngores on in.

o,
jeun e .
iflle,
i innie.
ti Glbramn ,4
nn Ad ii
nt, an ,
ennoli, di
Conetier n
t0
Gians
lotbin,
enlettn
achis, .
un, Ml
do nN r
gtel .
1 dN⁰⅓
elcit!
e,nk
icere Adis
Parum
utenl,

W

s & Mi,

4

in Cap. XXXV. Ceneſis. 1 43

propinquos Sacerdotem, ut nec Doctorem de-
ceat. Id quoque eſt impar Conſtantiæ Domi-
ni. Auditurus ſcribas in Lemplo Matrem di-

mittit, teſtatus ſe in is eſſe debere, quæ Pa-

Luc. 2.
89.

Deut. 32.
17.

Oratie
neglséta.

Mortis
memoria.

Tentatio-
num fons.

*

D

Luxuria,

tiis ſunt. Vix JESUM in Templo ſpectabis,
quin carni ſanguinique fenunciet. Vah, qui,
ut atis acceſſeris, eruderas affines vel inter a-
renas, & ex lapidibus ſuſcitas filios filiorum; ne
fortè ſecundus appareret inter hoſtias Melchi-
ſedech, ſine genere, ſed non ſine ſpecie, imòô
ſpecioſus præ filis hominum. O dedecus! Sa-
cerdoti rudimentum circumfert nullis ſtipatus
propinquis Sacerdos ac Rex: Et in apice E-
vahgelici Sacerdoti rarum dabis Epifcopum,
qui non geſtet in ſinu, educétque, perdicis in
morem, quos non peperit. Exclamarem pro-
fectò cum Simeone, Wunc dimittis &c. Si vi-

dere contingeret complures in Templo Præſu-

les, quorum non nominarentur nati natorum,
& quos non fecimus ipſi. Quod Moyſes de
Idolis, hoc nos de hæredibus nonnullorum Sa-
cerdotum canere cogimur: Novi recenté que
venerunt . quos non coluerunt Patres eorum.
Neſcio quo foœcunditatis infortunio fiat, ut,
qui, procul à Cidari, Melchiſedech videba-
tur, ubi primum Ephod accingitur, Jacob eva-
dit, turbæ plurimæ ſeu Pater ſeu Ductor; ac
ſi Aaroni addita forent in ora chlamydis tintin-
nabula, ut quotquot jacebant in cavernis con-
ſanguinei excitarentur, ne muſcæ deforent un-
guento Sacerdotii exterminando. Videtur Ra-
tionale Seminarium in aliquo eſle tribuum
duodecim. Lia ſterilis eſt, ſi fœcunditati Sa-
cerdotalis Virgæ comparetur;, quæ, ut effloruit,
illicò excitat manipulum conjunctorum. Quod
ſi libet a literæ radice ad allegoriæ ſurculos floſ-
culoôſque tranſilire, ideò dixerim exundaſle in
funeré Deboræ lachrymas, tumulatà ſine la-
Chrymis Rachele, quòd cùm jactura rerum
omnium lugeatur, ſola abſque luctu amſtti-
tur Contemplatio. Quamdiu vociferamur;, ſi
parum iſcripſimus die una, ſi legere non licuit
ſtatutis horis, ſi cœna ad quadrantem dilata
eſt? Per totum triduum orare non licuit; &
tamen mira, ſed indecora Patientia. Calamo,
patinæ, ſcopis, deambulationi hora non ſub-
ducitur, quin exclamemus in cœlum: Sola O-
fatio, ſine præficis, ſepelitur.

Egreſus inde, figit tabernaculum trans
Turrem greégis. Cumque habitaret in
illa regione, abiit Kaben, & dormi-
vit cum Bala concubina Patris ſui:
quod illum minime latuit. Erant au-
tem filii Jaucob duodecim.
Egreſſus inde, id eſt, procul à ſepulchro

Rachelis nuper funeratæ digreſſus Jacob, illi-
cò ſenſit, quanto pudoris & innocentiæ incom-

modo, à mortis contubernio mortales ſejun-

gantur. Vix à ſepulchro Rachelis & Deboræ
refixere tentorium, cuùm ſtatim paternus tha-
lamus filii temeritate fœdatus eſt. Uſque adeo,
excuſſo cinere, qui latebat deſolatorius con-
cupiſcentiæ carbo exarſit in rogum, qui The-
banis Monſtris in domo Patriarchæ proluderet.
Libet hic feralis flammæ lugere impotentiam.
Ita-ne? Calente non uno buſto Nutricis &
penè Matris, tot inter luctus & funera, potuit
non continere primogenitus Jacob, & hæres
Abrahæ; fataliſque factus .tna ſuos egeſſit

globos ſuper thorum Patris, ſuâque pice in-
quinavit illibatum conjugii holoſericum? Quan-
to, rogo; efferbuiſſet incendio inter choreas
& lIyras Concupiſcentia, ſi laſcivit in cinere?
Et quid tutum à ferali ſulphure, ſi eo non
reſpergitur, ſed obruitur thalamus Iſfraëlis?
Nec Fater à filio tutus eſt, ubi libido flam- Zelanes
matur. Tu verè, Ruben, nonne dudum ſæ- indiſere-

viſti in Sichem, urbemque Salem cæde cruo- S. .
— 4.: . : Compa
reque oppreſſiſti ob violatam Dinam? Audi- a Pulal
41 n ſciens

10teε quod acciderat; irati ſunt valde, es quöd tes.
Nadam rem operatus eéſſet in Irail, & violatâ Gen. 34
RKlid Jucob, rem illicitam perpetraſet. Quare er- 7:
go, qui filiam Jacob defloratam ferro excidioô-
que ulciſceris, uxorem Jacob violas in ipſo le-
cto viri ſui, & Patris tui! Ergo ne ſi advena;
ethnicus, adoleſcens, & Princeps vagantem
virginem rapiat; ſponſam pariter & Dominam
facturus ditionis ſuæ, decipi debet, circumci-
di, confodi, & unaà cum Patre, ſervis, civi-
bus, unâque cum urbe funditus interire: Pri-
mogenitus veròô Iſraélitarum, qui ſtuprum tan=
to expiavit ſupplicio, inceſtare non veretur cu-
bile parentis im maculatum, non audacter mo-
dò, verùm etiam impunè? Ego certè neminem
inclementiùs rapi in ultionem lapſuum vidi,
quam quem aut deſperatius ruiturum, aut im-
pudentiùs jam prolapſum in coœrnum flagitiorum
omnium non ignorabam. Cain non à Seth;
aut ab Enoch, ſed à Lamech damnatur, & cæ-
ditur. Solus ebrioſum Noé irriſit Cham. U-
nus, præ omnibus, Abſalom non auditas po-
pulorum cauſas, regnante David, indoluit.
Quos omnes quis neſciat mortalium impuden-
tiſſimos. Fricantes Sabbatho ſpicas ſoli apud
Chriſtum Apoſtolos Phariſæi traduxere. Solus
oppreſſus trabe oculus latitantem in oculo fra-
tris ſtipulam deprehendit. Quid plura? Ere-
ctas montium criſtas, altéſque Lurrium verti-
Ces, ſublimitatem tantam in iaxis perofum Ful-
men evertit, quaſi verò non ipſum contigerit;
ſterquilinio colo proximum ferri. Celſitudo
lapidum vapori inviia eſt, qui è fæce terrarum
ſideribus ſeie inſeruit. Rarèò iis caremus flagi-
tiis, quæ odimus. Non agnus in lupum latrat,
ſed canis. invaſit Jonam a facie Dei transfu-
gam piſcium imiquiſſimus. Nolo credas inno-
centem, quòd ſcelus arguat, quòd ſceleſtam
voret, Cecus eſt. Inſultantes Eliſæo pueros
quænam ex animantibus diſcerpſere? Urſi.
Dei hoſtium ſegetes exuſſiere non Columbæ,
ſed vulpes. Nimirum licet ſcelus amare, & per-
dere. Iſque perſæpe ſævior in lapſos debaccha-
tur, qui lapſui, ruinæque obnoxius eſt. Niſi
fallor, ideò in tantam coni voraginem lapſus
eſt Ruben, ut inclementia fratrum in Princi-
pes expiaretur, domeſtico edoctorum ince-
ſto, non illicò ferro cædéque damnandum in
Principe ſtuprum. Ut enim indulgendi igna-
rus Petrus ſuo didicit vulnere indulgentiam:
ita ſævientes ob raptum virginis fratres citò
intellexere, non mirum eſſe, ſi ab adoleſcen-
te adametur Dina innupta, quando copulata
Jacob Bala, fili ſcelere, in ipſo Patris cubi=
culo fit pellex ex conjuge. Laudem-ne ego ejurig
hic diſſimulatum à Jacob flagitium fili, an f rends.
improbem? Damnarem certè Senis in tanto zimi:
crimine glaciem, niſi eum paulô ante auclſ- S
ſem ob interfectos Hemor & Sichem duriſſi- „en ſeal-
mè filios arguiſſe. Quamobrem cùm patra- siſiatur.
tum in advenas ſcelus reprehenderit, laudo Ee üſa-
in injuria violati per filium thori, patientiam ude.
Patriar- Yutett”.

144 Oliva

Exrcom. Patriarchæ. Non enim ſiluit, quia filius pecç-
munica- Cavit; ſed quia à filio in ſe peccatum eſt. Diſ-
i gavey⸗, ſimulavit facinus, non ne Primogenitum con-
tars pri- triſtaret, ſed quòd ſe Primogenitus contriſtaſ-
vatam ſet. Equidem Davidis tolerantia in filiæ deflo-
ultionem. ratione ab hac ſilentii ſanctitate degeneravit.
Siluit & ipſe, cognito Amnonis ſcelere, ob
oppreſlam ſororem ſuam Thamarem. Verùm
non quòd læſus eſſet, conticuit, ſed quòd ti-
muerit inceſtuoſum lædere. Noluit contriſtare
SWpiritum Amnon filii ſui, quoniam diligebat
eum, quiia primogenitus erat ei. Pudet dede-
cus tantum non Charitati litatum, ſed condo-
natum carni & ſanguini. Major ſe ipſo fuiſ-
ſet David;, ſi tantam illatam ſibi, purpuræ-
que contumeliam non amori remiſiſlet, ſed
cCharitati. Prætulifſem triumphanti de Gigan-
te ſtupri oblitum filæ, ſi oppreſſorem non ſan-
guinis mollitudine, ſed robore charitatis com-
Inimici plexatus eſſet. Quòd ſi, ne primogenitus con-
dilectio. triſtetur, tanta Regis contumelia diſſimulari
Deus no- Poteſt: quis audeat negare ſufferri poſſe inju-
bis vilis rias hoſtium, ut primogenito ex mortuis pla-
AE, pro ceatur? Licet Regis filiam impunè conſtupra-
Bale nes re, ne Amnon fſceleſtus tanti flagitii reus con-
gug pati- tabeſcat: & unum non feremus pro verbo ver-
mur pro bulum, cùm præſertim, cui vindictam immo-
humanis lamus, ſe ipſfum Patri immolaverit, ne perde-
aſfectioni. refnur aà Patre? Vide autem, quo modo non op-
Sus. portuna Parentum indulgentia peccantibus fillis
Sever?. Obfuerit. Et Ruben quidem excidit Regno;
tas. quémque Pater, calente adhuc crimine, non
reprehendit, moriturus & objurgavit, & per-
Gen. 49. culit maledicto. Effuſus és ſicut aqua, ne creſcas.
4* Amnonis verò cruorem, quem Parens corripi-
endo non ſuffudit, ſæviendo frater effudit. Ita-
que effugiendo reprehenſionem, incidit in in-
teritum, corporis animæque facto naufragio in
convivio. Ergo qui parcit virgæ, enſes exacuit:
& luxuriantis plantæ, ſi non putentur rami,
radix amputatur. Dormivit cum Bala concubi-
na Patris ſati e quod illum minimè latuit. Bala
Rachelis ancilla fuit: quod ex capite trigeſimo
Geneſis colligitur, ubi illa ad Jacob loquens,
Gen. 30. ſic ait: Habeo famulam Balam: ingredere ad
3. illam. Vix Domina obierat, cùm illa ſtatim
Laxuria. degeneravit in ſcortum. Diſcant aliquando Pa-
tresfamilias, non benè fœminas domi retineri,
Epiſcopi quoties deceſſerit Domina. Nam ſi ſub ipſius
vehidentia Saræ oculis Agar deſipuit: quid mirum, ſi,
Tier , ne— ſepultà Rachele, Bala recalcitret! Quamvis

ceſſaria ct . .
WMarte. Ancilla Turtur eſſe videatur; ſi Domina rece-

2. Reg.
13. 21.

at, & accedant Domini, Jacob & Ruben e-

runt duo in carne una, novâque inter ſe, ſed

Peccata portentosa, vincientur affinitate Parens & Fi-

atere non lius. Quod illum minime latuit. Quam occultè

peſſint. putandum eſt, in cubile Parentis irrupiſſe Pri-

mogenitum? Sine arbitris peractum facinus,
quod evulgare nemo poterat, niſi reus. Nihi-
lo minus nec illum latuit, quem maximè late-
re voluerunt. Tantus ſcilicet criminis foœtor
eſt, ut nec domi admiſſum, ſervam inter &
Clemen. Dominum, opprimi poſſit. Quis verò non mi-
zia. retur Dan & Nephtali illatæ Matri contume-
Rases liæ haud dubiè non ignaros, diſſimulaſſe tamen
on ews. dedecus; quod ſcirent longè probroſiorem tan-
ganda, ti criminis vindictam fore, quàm reatum. E-
Religiof tenim ſi ſupplicium popoſciſſent inceſli, &
elàm pa- Matrem, & Patrem, & Fratrem, & familiam,

niendi. & præ omnibus ſe ipſos maximè dehoneſtaſ-
Tutmic⸗ ſent. Criminum maximorum turpior expiatio,
dilebkio. Quam reatus eſt. Non niſi Samſonem æmu-

lando, potes interdum flagitium vindicare.
Periere Philiſthiäim: ſed und pariter involutus
ruind eſt cum illuſoribus Samſon. Malim ſce-
lus impunitum, quàm;, eo oppr eſſo cum reo,
familiam umverſam dedecorari. Et fulmen ob-
ſtantes ſibi moles perrumpit, ſed ruendo. Et
Apes ſui invaſorem opificii perſtringunt, ſed
pereundo. Denique illum pungunt; ſe ipfſas
verò exenterant. Erant autem filii Jucob duo-
decim. Filii Liæ: primogenitus Ruben, & JSi-
meon, & Levi, & Judas. Quid hic, rogo,
ſubeſt arcani, quèòd ſcilicet syllabus filiorum
Jacob nunc primùm retexatur, cùm Ruben
Patris thorum inceſtavit? Quare non ſcriptus
eſt, cùm Benjamin natus eſt, qui coronamen-
tum familiæ fuit, & fratrum ſupremus? Ita- Religio ,
ne tunc ſolum Patriarcharum nomina recen- anum ali.
ſentur, cùm maximè ſupprimi debuere, pro- quande
ſtante & fratris ſcelere, & Patris contumeli? "sfama-
Doctos nos voluit Vates Sanctiſſimus, evul- ur.
gato Patriarcharum catalogo poſt piaculum Pri-
mogeniti, unius flagitio fratris univerſum fa-
miliæ coœtum infamari. Redundat in omnia
membra oculi unius lippitudo. Et mirum eſt,
uod cùm tanta data ſint à filiis Jacob egregiæ
indolis documenta, peregrinando, parendo;,
ulciſcendo, nuſquam tamen eorum nomina e-
vulgantur: ubi veròô ex eis unus proruit, om-
nium & genus & nomen exſcribitur, ipſius
etiamnum Benjamin adhuc inter ubera vagien-
tis. Nullum habemus ſcrutatorem, quamdiu
emicamus: ſi quis ſordeſcat vel hebetetur,
omnes traducimur, & deſignamur. Vel certè Filiorum
dicamus, ideo tunc primùm edita Patriarcha- Educatio.
rum nomina;, quando non ignarus Jacob illa-
tæ ſibi per filium injuriæ, dolorem preſſit, &
ſcelus diſſimulavit: quòd tunc verè Patriarcha-
rum Pater haberi cœperit apud Deum, non
cùm eos ſuſcepit ex conjugibus, ſed cùm eos ad
Patientiam, tantum ſuflerendo dedecus, eru-„ ez,
divit. Et ſanè Patriarcharum Pater es, non ii⸗
generando, ſed inſtruendo. Quamdi familiæ ſrr.
tuæx exemplo non præluxeris, jure filii dici Vox ope-
non poſſunt filii tui. Niſi fortè mavis dicere, —m.
poſt compreſſam ultionis libidinem à Jacob, hucs,
filiorum ejus in ſacris paginis effloruiſſe propa- Patien-
ginem, quòd Deus in præmium condonati de- tia
decoris ſublime poſteritatis decus & ſtabilien- Inimici
dum duxerit, & evulgandum. Ac ſi diceret: dilectio⸗
Ideò genus tuum propagabitur, quia injuriam 2 .
& ſcire potuiſti, & potuiſti non ulciſci. Quæ ga.
ſidera Abraham meruit non parcendo unige-
nito, tu ea poſſédiſti indulgendo primogeni-
to. Exinde propagabuntur filii tui in Sacra-
mentum tribumm duodecim. Non enim pe-
rire poteſt poſteritas, cujus radix eſt Chari-
tas. Ignoviſti proletario? Pater es ſiderum,
non truncus ignaviæ teredine exeſus. Erant
autem ſilii Jacob duodecim. Crediderim ego ta- Religioſo⸗
men;, ideò ſubjectum à Moyſe, poſt flagitium .
Rubeni, numerum filiorum Jacob; ut diſce- merus ne
remus carere non potuiſſe crimine ſamiliam, niminm

quæ numero exundabat. Quaſi diceret. Pec- exereſcat.

cavit Ruben. Quid mirum, cùm eſſent flii
Jacob duodecim? Etiam Manna, ſi certam
menſuram excederet, degenerabat in vermes.
Hinc eſt, quòd humanorum ſcelerum collu-
viem Moyſes narraturus, & eluvione aqua-
rum, mundique naufragio eam Dominus ex-
Piaturus, præmiſere hominum multiplicatum
genus: ac ſi exundantiam aquarum exundan-
tia hominum attraxiſlet. Qumgque αjſent Gen-&1.
homines 3.

— — — — .K.dd3Ww —

—

le
di
gul
i
n
il
n
elt
en led
‚

tynin Pl
ß, ben
nim eti⸗
lamtoy⸗ Jae L

u lito

Cre
ter⸗
dui
cui
ray
u
hcin Ii⸗ 4
uſini du
u, neß
Ne!
i
vook⸗
raeli
lon
Dren
gen
taben

lrre
vClutis
in ſee.
nteo,
nench.
Wo. e
nt, ſed
ſ
lb .
1, & G.
rogo,
fliorum
n Mhben
h ſKeitu
rOnammen-
Inus! le. 3
D Iecen- u
Ere, o
mumll) uf
g, erll .
ollmhr-
etfun kr.
in CNNIN
nune,
Ob egete
Päareno,
nolhlnz e⸗
dtut,0n.
tur, iglus
ed Uagen⸗
Cbumckin
hebetetur,
Vel cent Nn
Patrnurche.
lob ie-
reltt,
Patrurche.
heun, No
chm eorad
kat, lt,
1 1,
e i ci hu
Wis Aet,,
nlonnc i
E Kikler ii
Al diett:
in Nan ,,
ulelle ,
eno ung⸗
Prinegen.
n in ar.
n enin K.
elt Car
8 ſcenmn,
ſus. MN 15
in etr
n t:n
Eumlim, ,
tete, K.-
eler fli
ſi leni
in venmes
num ol
jone Ar. .
mims e⸗
tiplicaun
evund,
Arpiſi
vommite

praſit,

in Cap. XXXV. Cenelis.

homines multiplicari ſieper terram, & filias pro-
creaſſent.... Dixitque Deus: Non permanebit Spi-
ritus meus in homine in æternum, quia caro eſt.
Vides nunquam augeri numerum, quin caro
propagetur. Si multiplicemur, caro erimus.
Quis iniquior Eſaü? Nullum tamen admiſiſſe
flagitium fertur in domo Iſaac, quòd duo tan-
tùm in ea cenſerentur fratres. Audeo dicere,
nihil timendum vel ab Eſau, ſi rari ſint domi
fratres: nihil verò non metuendum etiam à
ſanctioribus, ubi fratrum numerus exundave-
rit. Denique Ruben & Judas inceſti, Levi
& Simeon homicidæ, filii ancillarum, rei fla-
itii peſſimi. Uſque adeò abeſſe non poteſt
Kür, imò non poteſt non innaſci zizanium,
ubi ſeges nimium excreverit. Hanc fortè jactu-
ram ex multiplicitate oriendam prænoſcens
Rachel, cùm eam obſtetrix laborantem in par-
Gen. 35. tu, ſpe prolis hortaretur ad gaudium; Quia &
18. bhunc habebis filium. IIla, funere prudentior fa-
cta, Vocavit nomen filii ſui Benoni, id eſt, filius
doloris mei. Ac ſi prævideret, exundante jam
numero filiorum in domo Patriarchæ, non de-
futuras fabulas, quarum choraga foret Bala,
ancilla ſua. Ergo ſapientiſſimè Moyſes, cùm
recenſuiſſet reatum Primogeniti, ait, quaſi ra-
dicem oſtentans flagitii: Erant autem filii Jucob
duodecim. Decuti ſolent ex arbore flores, ne,
ſi plurimi adoleſcant, exanguia & exucca po-
ma matureſcant. Sagena, quæ ex omnmi genere
piſcium coëgit, in littore ſecernere coacta eſt
à malis optimos. Porròô, quid audio? Jacob-ne
eſt, qui hoc ipſo capite audit non ab Angelo,
Gen. 35. ſed ab ipſo Deo: NWon vocaberis ultra Jacob,
1eei ſed Wrael erit nomen tuum. Nimirum ubi de fi-
es. *liis agitur, penè dixerim, mandato Domini re-
Superior Pugnandum, ſuavéſque Iſraelis delicias poſtha-
bendas iræ, niſuique luctatoris. Si Pater es,
non tan. etiam ab ipſo Deo, qui te Iſraelem eſſe juſſit,

„ . .
zire⸗ ce. Jacob appellaris, quòd magis neceſſarius Præ-
en“ lato ſit luctari cum vitüs, quam aſtris inhærere.

Crediderim propterea, deſtinatam ſceptris dex-
teram, Moyſis in ſinu repoſitam, maculis ſor-
duiſſe: quod dedeceant latebræ regnaturum,
cui præeſſe demandatum eſt, non pſallere. Er-

ravi, imò lapſum proptereà putaverim Ruben,

quòd Pater maluerit erga filios Jacob eſſe, quàm
Superior Iſraél. Si rariùs lacertis, & frequentiùs geni-
Orationi bus, in moderanda familia uſus eſſet, oratio-
vacet. ne feliciùs, quàm terrore, prolabentem in om-
ne nefas concupiſcentiam nlii inhibuiſſet. Et
ſuperiùs à me hoc ſubindicatum memimi, cùm,
violatà Din, animadverti Parentem non Iſ-
raëlis, ſed Jacob, hoc eſt, luctatoris vocabu-
lo prænotari. Utinam intelligerent animarum
Præſules, non loris, ſed thure procul à gre-
ge monſtra propelli. Nonne Aaronis virga in
tabernaculo floruit? Docemur profectò non
ferro, non amputatione, non ſtercoratione,
ſed precibus demandatas nobis plantas focun-
Turiris dandas. Porrò, qui audis primogenitum Iſra-
regat, elis, primum in donis, & majorem in imperio,
coĩiſſe cum ancilla, diſce nihil tam ſublime eſſe,
RKd libido non deflectat, etiam ad mancipia.
zuot putas blanditiis, obſequiiſque tribuum
Principem ancillæ gratiam aucupatum? adeò
& vilis & indecora eſt perruptio in lupanar.
Servit Ancillæ Princeps, ut inſaniæ ſuæ ſer-
viat ſerva.

Ethicæ Tom. I.

145
Venit etiam ad Iaac Patrem ſuum in
Mambre, civitatem Arbee, hæc e
Hebron, in qua peregrinatus eſt Abra-
hkam & Iaac. Et completi ſunt dies
Iaac centum octoginta annorum. Con-
Jumptuſque ætate mortuus eſt.

Quàm multa commendanda in Jacob! Mi-
ror, quòèòd regreſſus & Meſopotamia non ſtatim
ad Patrem acceſſerit: miror etiam, quòd cùm
& aram extruxiſſet, & uxorem tumulaſſet,
& filii contumeliam protuliſſet, non negle-
Xerit pietatem in Patrem, præſertim moritu-
rum. Grande nobis documentum reliquit Ja-
cob, nec feſtinandi videlicet ad Parentes
nec eos negligendi. Nolo res omnes ample- Parentes
xui præſtolantis te Iſaaci poſthabeas: nec ve- coli de-
lim vota abs te oſculâque Parentum diutiùs ert.
contemni. Lita, ſepeli, fige tentorium, & ,
rebus tandem compoſitis, recordare tuorum.
Quis verò non miretur ejectum ab Iſaac, & à Inimici
Rebecca dilectum Jacob, poſt tantum tempo- iledtio.
ris, non ad Matrem, quæ ſe prætulerat, ſed
ad Patrem, qui ſe ejecerat, acceſſiſſe? Nulla Saperior
hic de Rebecca mentio, quòd unum præ ocu- amari
lis Senem habuerit Jacob, tum quòd plus ſuâ d Re 1-
operâ egeret, tum quòd ſibi parciùs profuiſ- e,
ſet. Stupere hic veròô quis ſatis poſſit, cùm in Religioſi
reditu tanti filii ad parentes amantiſſimos, nuſ- exhare-
quam audiat amoris mutui argumenta, ſed ſte- ati.
rilem tantùm ingreſſum videat in patriam do- Eas
mum? Non occurrit Rebecca, non Iſaac oſcu- propin-
latur, non lachrymatur Jacob: anni tantum & quorum
peregrinatio, ætas, mors, tumuluſque deſcri- vix ſalu-
buntur Iſaaci. Nimirum & Jacob dives eva- "ané.
ſerat, & propior funeri Iſaac, & Rebeccæ ætas, m er.
gravior. Ergo nec dives amare jam noverat, vio.
& impendente ſepulchro nequibant ſenes ſan- Parentes
ctiſſimi blandiciarum in filios meminiſſe. Uti- colendi.
nam & raros haberet Jacob condiſcipulos in üie e⸗
oblivione ſuorum: & plurimos haberent Iſaac ga,edes,
& Rebecca ſublimis Philoſophiæ auditores. Ad Mor-
Verùm, neſcio quàâ dementiàâ, non modò mo- tem para-
rituri, ſed morientes ſenes toti ſunt in ſtabi- ri.
lienda filiorum cupiditate. Porrô parentibus
ignoſcerem, ſi vel in vitæ confinio delirarent,
gratiâ filiorum. Illud rideri, imò exhorreri ſa-
tis non poteſt, Eccleſiæ videlicet Melchiſede-
cos, jam jam ad Dei tribunal rapiendos, ſuſ-
citare ſibi hæredes & feretro, eiſque utinam
Panem & vinum offerrent, ut ille Abraha-
mo; quandoquidem & hi fortè propugnatu-
ri ſunt mœnia, gazam, & Regem Sodomo-
rum. Conſumptüſque ætate mortuus eſt. Pudet
Rationalem ſtatuam, quaſi marmoreum ſignum,
annis, ætatéque conſumi. Non ita Jonathas ele-
phanto-ne dicam, an ſuo triumpho? oppreſſus.
Non ita Stephanus, in ipſo ætatis lenocinio la- Mors jn.
pidibus obrutus. Non ita Hilarion jejuniis, Puale.
Cilicio, peregrinatione conſumptus. Utinam „:.
non abſumar ætate. Et quamvis ſciam, non
defuiſſe Iſaaco cum ætate palmas: miſeret me
tamen deficientis in ſenio ſenis, cùm videam
ſupparem illi ætate meritiſque Simeonem de-
feciſſe, non ævo, ſed in ſalutare Dei. Et ap- Pareng
poſitus eſt populo ſuo ſenex, & plenus dierum. Po- 5„ Reli⸗

pulo ſuo? Num delatus eſt in Ur Chaldæorum, gioſt pre

unde genus duxerat Pater ejus & Avus? Imò afßßnibus
ſepultus eſt in terra Peregrinationis ſuæ. Er- habean-
90 Sara & Abraham duntaxat mortui ibi ſunt, 4“ e⸗
N quibus“*

146
Religie quibus ipſe appoſitus eſt. Viden' tanti eſſe in
e g„ divinis ſcripturis par heroum, quanti vulgus
perſona- innumerun, & populus. Jenex, & plenus die-
zum non Tum. Redundare hic ſermo videtur. Nam cum
nimipm ſenem dixerit, ſatis didicimus eum plenum
ampliß- fuiſſe dierum. Quis enim ſenex non plenus
zsde, . dierum eſt? Quis? Innumeri inter ſenes ſunt
zi, Pe dierum omninò inanes. Dies ſupputent, quos
Deo coœléque vixerint, & in ætatis Oceano
vix guttulas dierum perpaucas numerabunt.
Cain ſenuit, verum nec unam auſim dicere
diem illum vixiſſe. Hinc eſt, quod anni ejus
à Scriptura non computantur. Nam cùm de
cæteris, & de Seth præſertim Caini fratre,
ſcribere annos conſueverit, antequam gemuiſſe
Gen.5.7. &os affirmet: Vixit quoque Jdeth centum & quin-
Jue annis, & genuit Enos. Caini annos non edi-
Sen. 4. Xit, cum eum genuiſſe teſtatur. Cognovit au-
17. tem Cain uxorem ſuam, quæ concepit & peperit
Luxuria. Henoch. Puduit enim Sanctum Moyſem eos
recenſere annos, quos perditiſſimus fratricida
Caſtitas. omni ſcelerum inquinamento polluerat. Ubi
& illud animadvertas velim, nullam uxoris

Faber mentionem factam, ubi genuiſſe Seth dicitur,
quiſque quum è diverſo Cain non genuiſſe, ſed coiſſe
Jorenne rantum deſcribatur. Tanta enim in juſto pu-
6. SS doris tenacitas, vel dum generat, ut nec adju-
monia. trice videatur uſus in molitione liberorum.

Non enim illecebræ, ſed poſteritati conſuluit.
Nos om- Parricida verò voluptatis coeno duntaxat oble-
nia licent Catus, non ſoboli ſtuduiſſe, ſed cognoviſſe
mnibus. uxorem fertur: ideéque non ipſe genuiſſe fer-
Gratie tur Enoch, ſed uxor. Vides, opinor, in ea-
cooperan- dem ſemita alium ad bravium pergere, alium
dum. in prærupta agi. In ipſo thoro Cain cruciatur
Intentio libidinis ſulphure, Seth pudoris thure recreatur.
ge Uſque adeò nullus non plenus liliorum ager
hici veri, eſt, ſi tamen excolatur à Seth. Nuſquam non
ur proßat, ſuccreſcit cicuta, ubi Cain eſt colonus. Sævit
praſunt, Cometes in cœlo. Fulget Smaragdus in luto.

non u In ipſo Oceani littore & Cete ſpectabis & Con-
laſtant. chas. Sed redeamus ad plenitudinem dierum

Dies ple- Iſaaci. Felix ſanè, qui & Senex dici potuit, &
ni. plenus dierum dici meruit. Quæ tamen dierum
Perſeve- plenitudo in ſolo funere prædicatur. Nam cùm
ontia. Caligaſſet, & advocaſſet primogenitum ſuum,
ut eum benedictione firmaret, ſenuiſſe dicitur,
Gen. 27. non autem plenus dierum perhibetur. JNenuit
1. autem Iſaac, & caligaverunt oculi ejus. Ni-
mirum quod Auguſlinus de Camera ſcripſit,
nempe tunc revera extructum fornicem dici
poſſe, cùm ultimus impoſitus lapis eſt, in quo
cæteri coaleſcunt: ita niſi ſuprema accedat dies,
quæ palmam rapiat, dies reliqui eraduntur ex
Mors Iu- albo vitæ. Ergo plenitudo dierum, non tam
ltorum. coaleſcit ex multitudine dierum, quam ex con-
Deſpera- ſtantia dierum ſupremorum. Sola mors dierum
i ue! 2 numerum extendit: & una ſæpe dies, ſi poſtre-
d ma eſt, facit te virum plenum diebus, quam-
vis umus tantùm horæ vir ſis. Sic ſanctus La-
tro mediæ ſpatio horulæ clavis Cruci infixus,
ita cucurrit, ut bravium tulerit, quo non unus
centenarius probrosè caruit, dierum plenus, &
Parva in palmarum expers. Quæro, cur Iſaac plenus
sono. dicatur dierum, & non annorum? Niſi fallor,
ex minimis plenitudinem noſtram increſcere de-
ſignavit. Ut enim Sponſi cincinni pleni erant
guttis noctium: Ita vitæ noſtræ corona conte-
xitur, non annorum prolixitate, ſed mumeroſi-
Ppfſal. 18. tate dierum. Dies diei eructat verbum. Niſi
3. impinguandis diebus ſtudeas „ haud morieris
plenus dierum. Quam felix, qui tantà dierum

Oliva

—

avaritiâ æſtuat, ut nec unam elabi diem per-
mittat, quæ non pleniſſima ſit!

EX CAP. XXXVI. GENESIS.
Tulit autem Eſau uxores ſuas, & filios,

& filias, & omnem animam domus
ſuæ, & ſubſtantiam, & pecora, &
cunbta, quæz habere poterat in terra
Chanaan, & abüt in alteram regio-
nem, receſsitque dà fratre ſuo Jacob.
Divites enim erant valdeè, & ſimul
habitare non poterant.

E primò quidem Scripturzæ morem non Felieitas
plenè capio, quæ ſtatim ac ſepultum à fi- noxia.
liis Iſaacum narravit, accuratiſſimè exorſa eſt predefi
enus Eſau retexere: Hæ ſunt autem genera- natsd.
tiones Eſaiis ipſe eſt Eldom. Nonne Jacob pri- Status
mogenituram & à fratre coëmit, & à Patre edio-
detorſit? quare ergo, cùm primogenitus ipſe“.
ſit, ab Eſau Moyſes inchoat narrationem ſuam?
Nimirum ab Eſaü exorditur, quòd de eo nunc
tantùm ſcripturus ſit. Quem ergo prætermit-
tere omninò ſtatuit in conſequenti hiſtoria,
præmiſit fratri, non honorandi ſtudio, ſed con-
temnendi conſilio. Totum effuſurus ſtylum in
Jacob, ne fratris commemoratione reprobati
electorum ſeries abrumperetur, Eſau antetu-
lit Jacob, ceu florem pomis natura præmit-
tit, quem decuſſura eſt, ubi cœperint fruc-
tus ſoboleſcere. Noli proinde invidere felici-
bus, quos Deus in hoc ſæculo evehit, ne in
futuro ſuam erga eos benevolentiam impendat.
Non eſt proinde, quod turgeas, dives: præ-
fert te certè Deus famulis ſuis, ſed ut præ-
miſit Eſau Jacob. Ut in æternum de te ſi-
leat, loqui de te orſus eſt. Conchas effingit
natura ante margaritum. Verùm, quæ vix ru-
dimentum ſunt, dum illæ nitent in decore ſuo,
brevi, projecto nucleo, auro gemmiſque inſe-
rentur. Porròô nulla ita ſqualet eremus, quin
floſculum parturiat. Elucet in Eſau fſcintilla
pietatis, non contemnenda. Qui enim bona
ſua univerſa diſceſſurus è terra Chanaan coa-
cervat, mirum quanto delectu ea congregave-
rit. Et primò quidem non ſupellectilem, ſed Avari-
uxores liberéſque recenſuit, imò & ſervos præ- ia.
tulit Gazæ. Tulit, inquit, fllios, & omnem ani- Filierum
mam; & ſubſtantiam. Quaàm multi in electo-
rum ſe ſyllabo aureis litteris exſcriptos putant,
qui auro, reique familiari uxores filiéſque poſt-
habent. Nam ſervos quis non præ ſupellectili
peſſundat? Videas paſſim liberos & ſinu ſapien-
tiæ abductos, actoribus atque cuſtodibus de-
ſtitutos, ut minuta in corbonam reponantur;,
quæ Pater erogaturus eſſet in Præceptores.
Reproborum anteſignanus, in familiæ dele-
ctu, antecedit electos; quamvis alias rapaciſ-
ſimus, non tamen aut filiis, aut etiam ſervis
ſubſtantiam ſuam antepoſuit. Quid quod, &
filios uno ſimul affectu complexus eſt, & ſer- Superior
vos und omnes curâ ſecum abduxit? Nullus idem om-
delhgitur, negligitur nullus. Et omnem animam, nikig.
inquit, domus ſux. Non Amani, filiſque Sar- ilias
viæ, aut etiam Achitophel proluſit Elau, ſed carea:
illuſit. Audeo dicere fortiorem ſe quoque Ja- Perſona-
cobo in hac parte præbuiſſe Eſau: nullum enim ram ac-

ampl e- ceptione.

Educatio.
Ser rvi.

D
te⸗
e
t
Gn e e

6

e
Nnie⸗ ,
amn. A
me. Cun

Nyurf ni⸗
len
iß. .
ni. .
0

n
1
D
ſii
Pere
Did
lor⸗
Deti
lann
dent
cam
UIta
Pun
Eenn
e
ic
Vora
fünt
gent
Dlane
Uub mant
epe gent
R m
aun
layer
aliit
o
cellt
D nqn
4 Pturi
n.
A ſe⸗
1
od
hem

Urha

N

in Cap. XXXVI. Geneſis. 47

N. amplexatus eſt, præ cæteris . Benjaminum laturus Iſaac effecit, ut lævis Jacob in piloſum Inimici
nulli Joſepho polymitayi circumdedit. Habuit Eſau (ſi non iniquè, certè nonniſi divino æſtro) Ailectio-
. vel Sara Agarem (ſard. Habuere inter ancillas innocenter degeneraret: ita mortuus, & ſepul- Tom, G
ocellos ſuos Rachel & Lia, illa Balæ inniga, chro inferendus convertit ferocientem Eſau in d zo.
l hæc Zelphæ. Sed quid mirum, ſi delectum mitem Iſrael. Obverſabatur menti Eſau cada- temptaæm
habuere foœminæ ancillarum: quando Jacob, ver Patris, quem non ita pridem ſuis ipſe ma- parit.
vwir luctator, ex uxoribus aliam toleravit, aliam nibus terræ mandaverat: Et ſepelierunt eum, Gn. 351
flur, deperivit? Nemo proinde non ſummoperè inquit, Eſaii & Jacob fllii ſui. Ideò detumuit in 22.
Pomnut commendat in Eſau laudabilem inconfusâmque cinere & rapacitas primogenita cupientis „ &
6, 6 in familiæ eductione confuſionem. Habitavit- ferocitas anhelantis in cædem fratris. Qui ſe cæ-
due Efaii in monte Seir, ipſe eſt Edom. Cogor ſurum minitabatur fratrem, fratri ceſſit, abiit-
hene odiſſe, quem laudaveram. Enimverò in corde que in regionem alteram. Quod ſi maceries diſ-
ſegio reproborum citô ſidera vel efferantur in come- cordiarum morte Iſaaci, Xtate, ſenioque con-
lab. tes, vel cometis opprimuntur. Quem non pu- ſumpti, ſoluta eſt „ nequiitque vel Eſau odiſ-
ſnul deat videre Efau „ ut primum Seir occupave- ſe D poſt funus Patris . Quanta, rogo, irarum
rit, ita Monti inhæſiſſe, ut in montem totus noſtrarum barbaries erit, ſi noſtros ante oculos
Gen. 36. abierit? Hæ lunt autem generationes Eſai, ip- cCrucifixo JESU, adhuc odiorum Etna gehen-
1. Je eſt Edom. Non ita in Oceanum Navis de- nam eructat in ſidera? Quamquam non id dan-
en nun Mi Tmpera- Mergitur, ut monti immerfſus eſt Eſaü. Atque dum omninè cenſuerim cineri. Non enim tam
Imif mi, “ . utinam unus Eſaü hauſtus ſit fertilitate loci, inſanum furoris pelagus, quod in Ppræcordiis
Morlre D temptus. qui ei obtigit. Videmus non modò Eſaü, ſed Eſau æſtuabat in Jacob, frænari poterat exi-
Seetrn n, & Aarones ita curis, thronis, provinciis, reg- gui buſti pulviſculo. Nec Oſſæ impoſitus Pe-
Ob Nilpreter nis; regna dixi? ſtipulis, palæſtræ, ferulis ad- Hon coërcere potuiſſet decumanos debacchan-
te Deum. dictos, affixéſque, ut inde abſtrahi nequeant, tis fluctus. Et quâ ratione in Patris funere re-
ntn le ze quin membra revellantur; nec rarò Spiritus frixit Ira Eſaũ „ qui effundendi furoris non
mſem reniia. ipſe vocationis ex anima extrahitur, non abdu- aliam operiebatur horam, quaàm decedentis &
eonIN cCto corpore ex oppido uno. Quid plura? Ple- vita Patris? Venient dies lubétus Patris mei: & Gen. 27.
trtenni rigque ita loco inhæſerunt non ſuo, ut habitum occidam Jacob fratrem menm. Ergo non ag- 41.
liforu, ſanctum dimittere maluerint, quàm ſtationem ger, ſed campus furori deſignatus ab Eſau,
ſed con. non ſanctam. Ipſe eſt Edom. Eſaü non jam E- Patris tumulus eſt. Quid ergo turmn maximè ex-
Chlunin ſaü eſt, ſed Mons eſt, in quem immigravit. armavit ferociam „ Cùm ſe maximè ſævituram
venttbeti Pereat, qui naufragatur procul ab Oceano. jactabat? Non inopia, quæ ungues reſecat.
i met⸗ Didici terram habitare, non terræ immergi. Nam opulentiſſimus hoc loco deſcribitur. Non Dei eura
pamt Porrò plerique ita tellure hauriuntur, ut olim orbitas filiorum: cùm iis abundaret. Non ſub- in ſuos.
nint hu⸗ Petrus ſorberi æquore occœit. Imô non ita miſſio fratris: qui nec recedit, nec cedit, nec
gre ſili. hauriuntur, ſed infortunio longè miſeriori ſor- deprecatur. Non Rebecca, quæ nuſquam ap-

bentur. Nam quamvis calcent & ipfſi initio paret. Non mitigatus in Eſau furor, qui Edom,
campum, ut mare Petrus undâſque preſſit: bre- id eſt, igneus, rabidus hic appellatur. Unde
* vi tamen;, ut ille aquis, ſic hi arvis mergi inci- ergo Iris inter fulmina 2 Unde Lilium & rubo?
lue piunt: imò verò, ut dixeram „non ſic. Nam Unde Pax in jurgio 2 Audi. Ero cuſtos tuus, Gen. 23.
eek. Petrus tempeſtate, hi verò felicitate, locique quocunque Perrexeris. Hiice verbis, quaſi ſuper- 15.
amcenitate capi, & rapi ſolent. Et Apoſtolo fuſo Jordane, irarum rogus, cùm in globos

t N
inpenen

ſnd quidem fluctus ſepulchrum recluſere: his vero erupturus credebatur, reſtinctus eſt. Nimirum,
RM voraginem, in qua ultròô deſiliant, flores ape- ſi Domini tibi excubet providentia, hoſtis 2
kct riunt. Non enim terræ affiguntur „ quòôd affli- quem extimes, ubi haſtas machinaſque Para-=
fſgrene⸗ gantur, ſed quòd recreentur civium urbiumque verat, ibi enervis & languidus ſuccumbet tibi.
n,gn . blanditiis. Hinc eſt, quoòd, non cum Petro cla- Poſi Patris funus Eſaüi occiſurus Iſraëlem ceſ-
ii ſin Matth. mant, Domine, ſalvum me fac. Verùm porri- ſit ipſi univerſam Chananæam, nulléque im: –
etun bon 14. 30. genti ſibi dexteram Chriſto reclamant ,„ ſine, pellente, ultroô receſſit in Seir. Nimirum cor Prev. 3 1G
Anuin A. ut mergar: nam ſi emerſero, pereo. Ita ergo Regis in manu Domini, quod verſat, reversät- 1. . Z4 .
gteene amant naufragium ſuum, ut, ſi extrahere ten- que, quoquo libuerit. Ergo ſi in Dei ſinu re-
kilen, ſi tayeris perituros, miſerrime ſubmergantur. Et cubas, quamvis Leo rugiat, vertetur in agnum.
e abiit in regionem alteram, receſsitque à fratre .
nnen . omnmg ſuo Jacob. Quiſnam & à Chananæa receſſit, & Mortuus eſt autem Boela, & regnavit
n eece n. ceeſſit Jacob? Eſau. Et quòô evaſere iræ, mi- pro eo Jaab.
0s Aen) „næque primogenita ſua ferro cruoréque redem-
ſcnene. en. 7 pturi? Venient dies luctus Patris mei, E& occi- Catalogus hic texitur filiorum Eſau, in quo, ‚,;
ſrelill 22, dam Jacob fratrem meum. En quam deſignaſti, cùm innumeri deſcribantur, de nullo tamen e .
inulyper⸗ d fratris cædem, opportunitatem. Iſaac ple- dicitur, quèòd mortuus ſit, niſi de iis tantùm .
oclbuc⸗ “ mnus dierum mortuus eſt. Jacob præſtò eſt, non qui regnaviſſe commemorantur. Uſque adeò Mor- feli.
pormmm, modò tibi præſens, ſed etiam infenſus „ cùm non arcetur mors throno, ut eo maximè vi- cium.
cec gregibus ejus greges tui paſcuis excludantur. deatur acciri. Ergo propior eſt tinea purpuræ,
ie A Nec ſuſtinebat eos terra Peregrinationis eorum, quàm panno. Regum enim vita aut dehiciis
6 4-. Præ multitudine gregum. Imitaretur ſaltem A- Corrumpitur, aut abrumpitur inſidiis. Vel cer-
am InmGD braham, ut, tibi optione datâ, receſſurum ſe Ja- tè ex innumera Eſau poſteritate ſoli Reges mor-
; . cob profiteretur, in quam non deligeres, regio- tui narrantur, quòd reliquorum obitus, Re-
ſ, Ele . nem. Adhuc cunctaris? Adhuc invaſorem ſuf- gum funeribus comparatus, haberi poſſit non
4) M/, fers, & oppreſſorem? Nec modo ſuffers, ſecd tam mors, quam ſomnus. Qui enim laborat,
nauin f etiam præfers, & gregi tuo, & tibi. Abiit in cùm deceſſerit, requieſcit ab opere. Qui ve- Dignitas
ive e on Morez alteram regionem. Quâ, rogo, arte fulgura in r curulibus aſſident, revera moriuntur, cùm "oviο.
li/lle, memoria T'Orem ſunt verſa? Quo artificio Eſau in Jacob regnum non rarò ergaſtulo commutent. Admi-
voqel i/, recuſus eſt? Cineris, & ſepulchri. Ut enim epus niſtratæ molis rationem cauſämque dicturus,
lamenid Etithicæ Tom. I. N 2 ad
Aupe⸗ 9

1
148
ad clepſydram momenti unius, ex quo pendet
tnitas, tantis excruciatur angoribus, tanté-
que æſtu fluctuat, ut, præ omnibus, mori re-
vera videatur. Audire inclamantem ſibi lituum,
Luc. 6. Rédde fationem villicationis tuz, hoc tandem
2. mori eſt. Et tamen nemo non ſceptra ſuſpirat,
cum nemo mori non horreat. Quæ, rogo, do-
minandi libido tanta in mortalibus, tantos in
ſupremo vitæ confinio paſluris corporis cordiſ-
que æſtus, ut iis collatum vulgus non expirare

Peccati videatur cum obit, ſed reſpirare? Miraris ex
damna. Hlirpe Eſaü regnaſſe pleroſque? Mirare potius,
Dignitas quod, cuùm ex genere reprobato Octo regni
⁹ Dee potiti ſint, nempe Bela, Jobab, Huſam, Adad,
bendet. Semla, Saul, Balanam, Adar, eorum tamen
nullus ad filium imperium tranſmiſit. Nulla
enim impiorum felicitas tanta eſt, quæ careat,
non dico, verme, ſed angue ſuo. Regnant in-
terdum, ſed ſine ſucceſſore. Tu verò expende,
in ipſo ſtatim poſteritatis Eſan veſtibulo, Du-
ces Principéſque erumpere, nec procul à veſti-
bulo Reges effulgere; cùm tamen ſemen IIrasël,
uno excepto Prorege, & diu ſervierit in E.-
gypto, nec niſi tardiſſimè regnaverit in Jeru-
PFelicitas ſalem. Ut ex his diſcas, cunctatiorem eſſe Ele-
nezxis, torum fortunam, quæ tardè advenit, nun-
t,. quam receſſura. E contrario, reproborum ſors
grsss. præcox impatienter erumpit, & citô laſſeſcit.
Felices Quid, quod, cùm omnes Reges fuiſſe dicantur,
non ad nullus ex eis egiſſe aliquid fertur, uno excepto
rzad. Adad, qui percuiſiſſe Madian ſcribitur in ter-
Ein⸗ zin. ra Moab. Ergo de eis hæc duo tantùm defcri-
galu, buntur, videlicet: Regnavit, & mortuus eſt. O

obſervan- breve, & infeliæ tantorum Principum elogium!
ie. Nil vilius ſepulchris eorum infculpi potuit.
deveri- Atque utinain de iis tantùm Principibus hoc di-
v:; iias C poſſit. Vereor, ne multorum & Regum, &
i2 ibaiz. Pontificum monumentis incidi duntaxat poſſit.
no. Regnavit, & Mortuus. Quem verè imperii ſui
tempore regnaſle duntaxat dixeris, regnaſſe
pernega. Non enim regnat, qui tantum reg-
nat. Abſit, ut officina oti ſolium ſit. Aaronis
certè virga ideò Principatum præſignavit, quia
Hores frondéſque cum pomis fſœtu uno promi-
ſit, excoxitque. Debes, ſi præes, non aliquid
agere, ſed omnia. Occupanda tibi eſt tempe-
RKtatum omnium focunditas & induſtria. Sat
erat, procul à ſolio, vel floruiſſe, vel, decuſſis

Horibus, amygdalas concoxiſſe. Ubi verò eve-

Gus fueris, & pomis exundare debes, nec flo-
ribus carere potes. Debes audire, debes lo-
qui, debes agere, decernere, exequi, cuſto-
dire, promovere: cumque excubiæ vigilent
tantum, tantuùm dimicet miles, tantumque Ju-
dex pronunciet. Acervatim hæc omnia in do-
minantem congeruntur.

EX CAP. XXXVII. GENESIS.

Habitavit autem Jacob in terra Cha-
naan, in qua Pater ſuus peregrina-
tus éſt.

Locoram
indife-
rentia.

Patrid
amor ni-=
mius.

Iicrimen intuere Juſti, & iniqui, non in
opere tantùm, verùm etiam in incolatu.
Temgo- Eſaü enim, ut Montem Seir, id eſt; Edom
ralium accefſit, ita amœnitate loci captus eſt, ut, non
contemp- Montem adüſie, ſed in montem tranſüſſe videa-
m. tur. Ut proptereà ſtatim eum Scriptura non

Oliva

tam Eſau appellet, quàm Edom. Mi ſunt flli‚ D

Eſaui: ipfe eſt Edom. Non ita cor Jacob adhæ- Gen. 36.
ſit regioni ſuæ. Neque enim, cùm habitave- r5.
rit in terra Chanaan;, dictus uſquam eſt Cha-
nanæus. Utuntur hoc mundo Juſti, tanquam
non utantur. Degunt in urbibus, ſed ſolo cor-
pore. Parati ſunt undecunque diſcedere, quo-
cunque ire. Fateor tamen paulatim ipſos quo-
que Juſtos terræ adhæreſcere, quam incolunt.
Etenim, ubi Iſaac peregrinatur, Jacob habi-
tat. Raròô diuturnitas incolatus non captivat
mentem in amorem ſui. Initio peregrinamur,
tum habitamus, demùm infigimur. Habita-
vit autem Jacob in terra Chanaan. Retinet ori- Tyro de-
ginem vocabuli perditiſſimi regio feraciſſima;, gener, nen
etiam poſt hoſpites tantos. Itäne? A Chanaan "nutabi-
filo Cham, nomen habet, quam Abraham, HHS
quam Iſaac, quam Jacob incoluere, coluere, ien, .
ſanctificavere? Nimirum, ut teſta odorem ſer- Filioruzs
vat, quo recens imbuta eſt: ita Cor, ut Ter- Edacatio.
ra, infantiæ ſuæ vitiis adhæreſcit, quamvis Habitus
criminibus virtutes ſupervenerint. Cave, ne malees.
primus Chanaan pectus tuum inſideat: fruſtraà
enim, adventu Abrahæ, nomen, oménque im-
mutandum ſperas. Quis veròô aulicorum incon-
ſtantiæ, dubiæque fidei Regionis hujus firmi-
tatem non objectet? Etiamſi in ea tentoria fi- Aulici in-
xerint opulentiſſimi Patriarchæ, qui agros gre- di-
gum multitudine impinguaverint, opibus no-
bilitaverint, trophæis extulerint, Chananæa
tamen eſt, etiam poſt Abrahamos; primôque
cultori ſuo, quanquam miſerrimo, inter lau-
ros, & greges nomen ſervat, & fidem. Uti-

damna.

nam pro ſpeculo, regione Aulici uterentur:

qui toties agnomina, teſſeraſque immutant,
quoties mutaverint Dominos. Imôò, nec Do-
minis immutatis, cor, fidémque permutant.
Sat eſt, ad invertendum eorum pectus, ſi in
palatio Saüli David ſuccedat. Licèt Princeps
iis non utatur, ſi tamen alius eſt, confeſtim &
ipſi alii ſunt. Variat colorem Chamæleon, ſed
ſi inſidat lapidi, foliéque, qui diſcolores ſint.
Aulici verò, non variato Domino, cui adhæ-
rent, ſi Regia novum recudat Principem, ii-
dem ipſi non ſunt. Tumet Caſpium, ſi Noto
Jonium intumeſcat. Quævis perflaverit aura,
quamvis procul à ſylva ſpiret, folia univerſa
quatiuntur. Pudet tantæ in homine inconſtan-
tiæ, cùm elementa nomen præferant primari;
imèò non primari, ſed primi cultoris, licèt rer-
ceſſerit, priméôque ſucceſſerint primarii. Ha- Religionu
bitavit autem Jacob in terra Chanaan, in qua d,,
Pater ſitus peregrinatus eſt. Rationem iis verbis gegieg
reddit Scriptura habitationis Jacob in Chana- tia.
næa, quòôd ſcilicet Pater ejus in ea peregrina-
tus ſit. Placuit regio Patriarchæ, non amplitu-
dine, non fertilitate, ſed quia aà Patre delecta
eſt. Quàm ſapienter Avis, Ataviſque hæredes Tmitario
inſiſtimus! Vox Prophetarum eſt: MWeque enim Tundato-
melior ſum, quàm Patres mei. Oraculum Sa- 3. Reg.
pientis eſt: Ne tranſorediaris terminos antiquos, 18. 2,.
quos poſuerunt Patres tui. Sufficit Iſraëli, pro Prov. a2.
firmanda ſede in terra Chanaan, peregrinatio 19.
Parentis in ea: Denique, ubi ille commoratus
eſt, ipſe habitavit. Nobis verò quicquid Ma-
joribus placuit, minus ſapit, aliàs placiturum,
niſi ipſis ſapuiſſet. Duces innumeros Iſraelitæ
ſortiti ſunt, ſed Legiſlatorem unum. Nos tot
Moyſes habemus, quot & Duces. Mira in ſcep-
tro prurigo condendi tabulas. Planè, ut olim Regalari
Moyſis baculus in anguem verſus eſt: ita nunc multipli-
virga imperii, virga dlirectionis fit „mutaturque cutgz⸗

Seniorum
exempla.

Peccati

1

llu ſqun

v

V

4

1

Miie chyes
if. chi

Mer,

1 . 0.
ilen encton
dle

65
len
Vi Mn
znir eS
dor ſub
in, ces
I
nun
wel
ſhje
ſen
renn;
Nem
celtu
Dei
1gr
Non
Cello
Neka
mun
bela
n.
ay ciein
lri
EET
n fe ſupp
8. vals
m.
huimis ga

gui. ult
n li,

„flir
ii⸗ Coil

iltu
ee ſe

6n. cerut

lie. 1 1

ind gätion

⸗
m. Qos)
lnni⸗
lln. .
Ptßy llle

h

hebel

un, kat.

uie Pedes
ſeir.
m.
d. un
lic dänor
i. Myit
lale. kecit

iſ Aege

ſte h
lunt in
loen
Pudor

Atare 1

. lie

li Nn
1T. 4 en
ger n
.
Uüm
Cor.
Gd.
Gdo.
lunt.
habi.
tivat
mur,
lbie.
t0ri. Dut.
la,lun
anden Nus
ham 38. .
here, un⸗
In kr. Min
t I. Niueri
nt Wiin
malu
lertas
limts

kuſtr
neim
imon⸗
firmi-
ria N. ℳ
dgre
Ng ⸗
Mnane
inddie
et han⸗
1 Ur.
tentur:
utam,
ec Do-
wunant.
8,Kn
unces
elum
enn ſel
res i
iahe⸗
en, 1.
IN—
it al,
neti
conla
rmnai;

n. r
1, M l
11 vebi 0ℳ
1Chanr. 14

leine⸗ in
Anhr. ,teA

ſelilch
S e
Alt,,
Uin 11e
tiſal, N,
eli, N
egimun
wmnortt
Gid Mr.
Träln
r n,
jta 1l i!
uqn
69

siles.

ls
voxiae

in Cap. X XXVII. Geneſis.

.

in calamum. Mutamus, ſed quadrata rotun-
dis, quèò ſcilicet proniora in præceps ſint. Non
perficere, ſed variare delectat. Marmoream,
quam nacti ſumus urbem, lateritiam relinqui-
Superior ihus, ut aliquid feciſſe videamur. Non rarò
in mini- ex arbore poma decutimus, ut flores pomis
mis ma- ſubitituamus, brevi, excuſſis floribus, fron-
zima des poſteris ſuffecturi. Verecundiam impera-
mus, zelum animarum, indifferentiam loco-
rum, concordiam pectorum, incommodorum
tolerantiam, ſitim pœnarum negligimus in
ſubjectis nobis turbis. Flores rigamus, poma
ſpernimus: fulgorem in Sole quærimus, calo-
rem; quo ſegetes excoquantur, præterimus.
Nemo loquatur in via: quivis in templa pla-
centia proloquatur & ſuggeſtu. Adulteratum
Dei Verbum non vindicamus, verbuli ſuſur-
ro graviſſimè plexo, ſi prodeat in ſchola. An-
non id eſt, pampinari Vites nolle, & pati Ra-
cemos proculcari? Vix immutatione non dege-
neratur. Ut adoleverint, quæ progignuntur,
nunquam, niſi decremento, mutantur. Ta-
beſcunt, ſeneſcunt, dilabuntur. Habitavit au-
tem Jacob in terra Chanaan. Quomodo Jacob
Gen. 35. Jicitur, cui paulò ante dictum eſt : Won voca-
10. beris iltrà Jacohb, Jed Iſraël erit nomen tuum.
Ex vidente Deum, factus eſt luctator, ſeu
Gen. 36. ſupplantator? Cur:; audi: Divites enim erant
*, valde (Jacob ſcilicet & Eſau,) & ſimul habi-
eleeitas tare noj Poterant: Nec ſuſtinebat eos terra pere-

noxia. „ è1 6 6a 6-
Orationis inationis eorum, præ miultitudine gregum. Ubi

impedi- Mmultæ divitiæ, ibi rara; aut etiam nulla viſio 3

mwentum. & rixæ, luctæque frequentiſſimæ. In eo tamen
felix Jacob opulentiâ ſuâ, quòd, Præ gregum
copiâ, ab Eſau ſejunctus eſt. Cui, ut opinor,
pabe-e & paupertas obfuiſſe, & profuiſſe opulentia
poſſant. Cernitur, quando inops Labano adhæſit, S
Bivitie dives avulſus eſt ab Eſau. Uique adeò Patriar-

Religioſi
zedditus

isdife- cChis fatalis abundantia non eſt, ut & promiſ-
ise ſæ terræ incolatum, & ab impio fratre ſegre-
õl gationem, nonniſi copiarum exundantiâ con-
ditibus ſequutus ſit Jacob. Quid ergo, Cynice, latras
inſtrui in Monachos, abunde agris, æréque inſtru-
boſunt. Ctos? Licet citra nuditatem placere Deo. Niſi
H hebeſcas, videbis in ſimulachro maximo eam
perantur fuiſſe partem magis obnoxiam ictui, quæ vilior

in bonum. erat. Denique non aureum caput, ſed fictiles
Grastie Pedes divulſus & monte lapis perculit, & ſira-
coperan- vit molem. Nullus inter Patriarchas, aut deli-

Relig f catior, aut ditior Joſepho; quem & Pater or-
anſeri. navit polymitâ, & Putiphares domui ſuæ præ-

Seanda- fecit: nullus eo tamen innocentior: cumque
er Jfa- ablegati filii Balæ & Zelphæ ad paſcua, agre-
ſte durumque vitæ genus iniiſſent, prolapſi
ſunt in lacum picis, ſulphuriſque; metente
Joſeph, in abundantia deliciarum opumque,
pudoris florem, lilique convallium. Verùm
hac de re ſuo loco fuſius. Jacob ergo opulen-
tia profuit: ſed Eſau obfuit. Qui, ne gregibus
ſuis innumeris deforent paſcua, ultrò Chana-
næam, in qua jura primogeniti condita erant,
fratri ceſſit, receſsitque in Seir. Quod uni ſa-
lIutare maximè eſt, alii perditiſſimè noxium
eſt. liſdem gregibus Jacob firmatur in regione
Sanctorum, Elau ablegatur in Edom. Cum-
que plerique exiſtiment Laicos non dedecere
Faber divitias, Patriarchas verò opibus & fœdari, &
Juiſzue Perdi: in hac fratrum ſcena edocentur „ quam
Jortuns noxias Eſaii opes, tam Jacob extitiſſe ſaluta-
. res; qui & caruiſſet regione, nec caruiſſet
Eſau, niſi gregibus abundafſet. Perſæpe ne-
ceſſariis ad tuendam Dignitatem opibus, re-
Ethicæ Tom. I.

Felicitas

Divitiæ
indiffe-
rentes.

Non om-
nia licent
omnibus.

149
ditibus deſtituti Eccleſiaſticorum Pritnores 5
Principibus adhæreſcunt, inopià eos abira-
hente à ſinu Eccleſiæ. Recedent ab omnibus,
ſi manus Eccleſiæ fuerint cum eis tornatiles au-⸗

reæ, plenæ alimentis. Habitavit autemn Jacoh
in terra Chanaan. Hactenus Jacob ſolum non
vertit, aut occupavit, quin ei Dominus appa-
ruerit. Hic vero nuſquam Dominus alloquitur
Patriarcham. Apparet Deus Jacob Proficiſcen- gen. 280
ti in Meſopotamiam: In egreſſu è Meſopota- 12.
mia obvios Dei Angelos habuit: Item ,tranſ- cen. 32.
miſſo vado, Jacob blandè colluſit, luctatuſ- 1.
que cum Angelo eſt: Moturus caſtra in Be-
thel, locutus cum Deo eſt: Iterum, ædificato
altare in Bethel „ egreſſurus in

en. 324
23.
Gen. 3 5.
Ephratam; I.

audit à Deo; Creſcee & multiplicare. Nunc ve- Gen. 35.

1r°, cùm jam devenit in terram „ quam Deus ¹1.
ſtabiliendæ religioni deſtinaverat, terram ſci-
licet lactis, & arcanorum, Jacobo Dominus

non apparet. Adde ſejunctuim jam ab Eſaü Pa- Amici

triarcham, aptiorem fuifle colloquio, & vi- Inpii.
ſioni Domini. Etenim anno, in quo mortuus He eticos
eſt Ozias, iniquus Princeps, vidit Eſaias Do= rum fæ-
minum ſedentem ſuper ſolium excelſum, & ele- dera.
vatam: quo ſpectaculo frui non potuit, quam- Ilai.s. s.
diù ſceleſtus imperavit, Dices propterea ei Do-
minum non viſum, quòd Eiau abſceſſerit. Quod
enim emolumemti trahere poterat, videndo
Deum, conſequi potuit, non videndo impium.
Audeo dicere, ejuſdem pretii animæ ſectanti Amies
juſtitiam eſſe, Deo frui, & impio non frui. Inpis.

Abſentia Eſau, & Dei præſentia peræquè Pa- :,9
triarchis proſunt. Et ſanè tantum utilitatis no- endt.

bis iniqui pariunt, recedendo, quantum acce-
dendo, afferre poſſunt Angeli Dei. Sic eſt:
Verùm, cùm proficiſcens in Meſopotamiam
Jacob, à fratre iejunctus ſit, & cœlum Deum-
que viderit, fundamentum doctrinæ noſtræ la-
bat, quod ſcilicet quaſi Vicaria Ppræſentiæ Do-
mini ſit abſentia criminoſi. Caruit tum Jacob
Eſaü, nec Caruit Deo. Dixerim potiùs ſepul-
tum nuperrimé à Jacob Patrem, ſui horrore
cadaveris; ea in corde filii peperiſſe ſanctimo-
niæ, & innocentiæ germina, quæ Dominus;
apparendo, in ejus mente protuliſſet. Non eſt Mortis
cœlum iepulchro potentius, & , ad expiatio- memorias
nem cordis, Aſtris Cinis antecellit. Squalor de- vicaris
functi parentis non invalidior ad ſerendam diſ- 'ze
ciplinam eſt, quam fulgor radiantis Dei. Ut!“
Proptereà cenſuerim non viſum Magdalenæ
Dominum in ſepulchro, ſed procul à ſepul-
chro; quòd in ſepulchro vices Dei abundè
agat mortis, funeriſque recordatio. Quin, &
illi tamdiu ploranti non longè à ſepulchro ap-
Paruit JESUS, non decorus gloriàâ, ſed pan-
no ſubruſücus: quia nimirum callebat optimè
in mortis tegia Deum diligi poſſe, vel panno-
ſum. Ergo Patris funere ſatis, ſupérque confir-
matus Jacob, novo Dei alloquio roborari ne-
ceſſe non habuit, Dei vices ſupplente ſarcopha-
go. Quamquam, & illud non inſulsè excogi- paterfa-
tatum putaverim; nempe occulto filiorum Zel- milia,
phæ & Balæ ſcelere peſſimo, quod necdum Pa- Filioruns
tri Joſeph retexerat, retardatam munificen- 6Aucatios
tiam manifeſtantis ſe Domini Patriarchæ. Ve- galis og⸗
rùm ignotum Patri ſcelus filiorum non cenſue- ſir van⸗ 2
rim obfuifſe; cùm præſertim nondum actum rie.
credi poſſit. Rubeni potiùs impunitam laſci- Accuſa-
viam apparituro Domino dixerim obſtitiſſe. siones er
Peccaverat Ruben, & Jacob conticuerat: ſta-Hancto C
tin que profectus in Hebron, quamvis & Patris Cerreckin
obitu mœſtior, & exilio fratris ſanctior factus, neglecka⸗
N 3 vide-

Correctio
adbhiben-
da.
Severi-
245

Luxiria.

150

videri poſſet Jacob aptiſſimus viſioni Domini,
eâà tamen non immeritò fraudatus eſt, quèd
peccantem Primogenitum non arguiſſet. Ap-
Paruit Dominus Jacob, etiam poſtquam filii
ejus Simeon, & Levi grandi ſcelere urbem
Salem deleverunt, interfectis dolo civibus,
direptiſque jugulatorum ædibus. An crimen
immanmius, dormiviſſe adoleſcentem cum an-
cilla una, quàm ſpecie religionis deceptam ur-
bem, ferro ignéque exterminaſſe? Haud con-
ferenda Urbis excidio adoleſcentis libido. Qua-
re ergo, laſciviente Rubeno, Dominus Jacob
non apparet, quamvis ſtationem mutet, &
ſævientibus Simeone Levique, migraturus Ja-
cob colloquitur cum Domino? Quia ibi, qui
peccarant, durè à Patre increpiti ſunt. Turba-

Gen. 34. Nis me, & odioſum feciſtis me Chanancis. Hic

3r.

1. Reg. 3.

21.

2

veròô, quamvis crimen ſit levius, ſilentio ta-
men involutum eſt, non increpatione damna-
tum. Ergo non immanitas criminum, ſed im-
punitas inter Dei vultum, & nos parietem in-
terponit, quo ſubducti Colo Deôque, cæcu-
timus procul à facie Domimi, in vicinia um-
brâque mortis. Dediſcant, rogo, parentes im-
miſericordem in peccantes miſericordiam, lui-
turi degenerem pietatem jacturâ divini vultus,
quâ ſane, apud reos, in gehenna gravior nul-
la eſt pœnà. E contrariò Samuéli, ex quo Pon-
tificem de filiorum ſcelere, eique impendenti-
bus ſuppliciis, ſeriò ſinceréque commonuit,
familiaris Dei vultus innotuit. Et addidit Do-
minus, ut appareret in Silo: quoniam revelatus
fuerat Dominus Samnzli in Silo juxta verbum
Domini. Merces proinde relatæz correptionis,
vultus Domini eſt, quo Jacob fruitur, ſi ho-
micidas increpet, quo fraudatur, ſi, audità
Primogeniti laſcivia, conticeſcat. Porrò, cùm
correctionem adhibendam ſuadeo, non vulne-
rari impium volo, ſed coërceri: curari cupio

Correctio ægrotum, non cruciari. Certiùs autem conva-

mitis.

leſcet inter verborum blanditias, quam inter
tonitrua minarum. Totis Oceani fluctibus Con-
cha inundata nec vitrum concipit: cœli autem
leni rore madefacta, parit uniones. Uſque
adeò, quod Oceanus gurgitum immenſitate non
præſtat, Aurora efficit diſtillando. Vel Feræ
abortiunt, tonante Jove. Nolo fragores, ro-
res volo. Quot Margaritas Petri oculus eliqua-
vit, non territus, ſed commonitus blandifli-
mo JESU contuitu?

Et hæ ſunt generationes ejus. Joſeph cum
ſedecim eſſet annorum, paſoebat gre-
gem cum fratribus ſuis adhuc puer:
& erat cum fſiltis Balæ, & Zelphæz
uxorum Patris ſui: accuſavitque fra-
tres ſuos apud Patrem orimine peſſimo.
Iraël autem diligebat Jeſeph ſuper om-
nes filios ſuos, e quod in ſeneöëtute
genuiſſet eum.

Cum ſuperiori capite dixiſſet Scriptura;

Heæ ſunt generationes Eſati. Longum annectit

rliorum Catalogum filiorum, atque nepotum Efau. Hic

Educatio. verò, cum præmittat;

Haæ ſunt generationes

Nobilitas ejus, id eſt, Jacobe nullum ex filus recenſet,

vera.

Religioſt
no jactent

senze

ſed tantum umus Joſeph virtutem edifſerit.
Ut puto, quæ laudi non injurià verti poſſunt
Eſau, Jacob decora non ſunt. In illo prolis
multitudo non indigna laude, qui ad hoc Uxor

Oliva

res duxerat, ut provincias, quæ ſibi obtige- Hamili-

rant, ſœcundaret. Juſto verò nulla accedit laus“
ex prolis numero, quem ideò duxiſſe ſcimus,

as.
Ecclefia-

RKici hu-

in typum Contemplationis, & Actionis, ſoro- wiles ſints

res germinas Rachelem, & Liam, ut Abrahæ
ſtirpem, non turbis, ſed virtutibus propaga-
ret. Ergo hæ ſunt generationes Jacob, Joſeph
laborioſus, & pudicus; fratréſque perditos
ec imitatus, nec reveritus, eis convivens,
quamvis ancillarum filiis; eéôſque accuſans,
quanquam, & adultiores, & fratres. Diſca-
mus, rogo, aliquando non tanti facere nume-
rum tam filiorum, quos Chriſto parimus, 4
quàm fratrum quibuſcum vivimus, & oves
Domini paſcimus. Cùm tot genuerit filios Ja-
cob, ubi ad generationes ejus deventum eſt;,
Præteritis cæteris, unus tantùm enumeratur
Joſeph, qui ſolus in ſcenam prodit, daturus
ſpecimen virtutum planè omnium. Non eſt er-
go, quèòd glorieris circumfuſum tibi vulgus
innumerum, quod tuo ab ore pendeat, tuoô-
que ductetur nutu. lIi tantùm imputabuntur ti-
bi, qui virtute cæteris præcelluerint. Unus Jo-
ſeph nomine fœcunditas Patriarchæ tanta ar-
Ctatur. Tu verò attende, quæ fuerint tanta-
rum virtutum in Joſeph fundamenta. Nempe
Labor, Humilitas, gregalis cum cæteris Con-
ſuetudo, nihil infracta ad accuſandum Con-
ſtantia. Miraris pudicum Joſeph? Vixdum pue-
ritiæ egreſſus annos, laborabat. Paſcendo gre-
gem, paſci didicit inter lilia. Ut enim otio Ve-
nus enutritur, ita Lilietum ſudoris riguo fœ-
cundatur. Cadit Venus, non gladio, ſed ſar-
culo, magiſque horret ſudorem tuum, quaàm
cruorem ſuum. Hinc eſt, quod Adam, qui in-
tra Paradiſi ſepta non modò propè feœminam
Virgo perſtitit, ſed pudorem retinuit;, licèt
Virgini aſſideret, & nudus, & ſolus, & ado-
leſcens, & felix, locatus ibi fertur, ut opera-
retur, & cuſtodiret illum. Laſcivire nequit
Operarius divini pomarii: qui emiſſus & para-
diſo, cùm laboraſſe non ſcribatur, ſtatim cog-
noviſſe ſcribitur uxorem ſuam, ſuſcepto ex ea
Cain. Qui ſané Cain, cum omni vitiorum ſa-
nie ſcateret, livore, ird, dolo, mendacio, cæde,
impietate, nunquam tamen laſciviſſe fertur. Et
quomodo luem tantam, quæ vitiorum anteſig-
nana eſt, & gratior cæteris, damnaium caput

Non om-

nia &au
licent em⸗
nibus.

Gloria

vera.
Religio-
nes ſacra
numero

erſona⸗

rum,

oιν

non am-
plifican-

dæ«.

Accuſa-

tio exans

6ο Telo.

Zelus

animaru
1 .
Concio ſe⸗
ria.

erius.

Labor

manuutm,

Caſtita-
tis fons.

evaſit? Audi. Fuit autem Abel paſtor ovium, G Gen 4.3.

Cain agricola. Subigendo terram carnem quo-
que ſubegit: cúmque perditiſſimus mortalium
foret, & mortis pronubus, roſtro tamen, tan-
quam vallo contra populantis luxuriæ impetum
ſe munivit, evicitque fodiendo, ut & Cain
eſſet, & pudicus. E contrariò David, ut dor-
müſſe fertur, fertur, & Bethſabeam deperiiſ-
ſe. Uſque adeò hanc in charybdim nec parri-
cida incidit, ſi remiget: & Pſaltes irruit, ſi
recumbat. Ceto Luxuriam comparaverim;,
qui è& nautis non peſſimos vorat, ſed ſterten-
tes. Denique parcit idololatris, & Jonam glu-
tit. Ergo pudoris ſemen in Joſeph, ſervandi
gregis angor, & labor eſt. Subſequitur Labo-
rem Pudor; ideòque floret Joſeph, quia; &
Sole torretur, & pruinâ congelaſcit. Utinam

Parentes has filiorum pudicitiæ excubias ſta- Hamili-

tuerent. Qui enim otio defluunt in coœnum,
laborando ſideribus cmingerentur. Porrò labo-

As.
Religionu
muania

ri puer ſanctiſſimus humilitatem foderavit, viliora-
cùm primogenitus Rachelis, & Patri præ cæ- Obedien
teris gratior, non recuſaverit Paſtoris mmunus tia euili-

obire cum filis, imò ſub filiis ancillarum Balæ,

bet pra-

& ſtanda.

i Kerin
ul.

e
zei Morten,

atelan foti
zir M u
Nelclo,
. an
ulier⸗
Drocäk ad
igi dlen
Nenſut,
Cninen,
it. 44
imire n
tun ſup
dem
tel, 0
Nc uno
r udien
tonem.
Tcenuus
ſo Vllle
ll. C0
Non ole
;
dhnte,
Olernn
Vehreant
tur i

znn rit P⸗
erem
odan
morem
l
Ainſani,
inn 1
ufin 4
c enun
.
lern
lnn ec⸗
adir

ie

N

r Ani & YZelphæ. Mirabar equidem Florem cam-
n. pi, & Lälia convallium, in corde non humili
, “ Horuifſe. Servis inſervit, ut fratribus princi-
dr nſig petur. Obſtupeſco hic ego adoleſcentis, &
he Nun⸗ pietatem, & fortitudinem, qui non modo, pec-
re Niß cantibus fratribus, non peccavit, verùm & ad
iade Aceuſa- Patrem retulit criminoios. Accuſavit autem
=

li tioves e fratres, non quòd ſibi non ſemel infenſi fue-
d in ſancto ze- rint, quôdque & verbis, & fortè verberibus
, Nit 1. ſuum in eum livorem effuderint, ſed de peſſimo
lc ſn Aecuſa, eos crimine acculavit. Quamdià non immani-

nk. unm iones in ter peccaverunt, mirum ſilentium pueri de fra-
i . „ tribus. Cui quam ii abſimiles ſunt, qui, cùm
Cſez hens Prende. Superiori deferant quicquid in ipſos etiam le-
e-r en. viſſimè peccatur, graviſſimis de criminibus in
ritnl Inimiei Moyſen, & Legem, nec verbum faciunt. Sti⸗
tatar dilectio. Pulas ſibi injectas inflant in trabes, & paſſim
tunn⸗ tt oſtentant; immiſſas verò in Deum, Templum-
ch que catapultas obnubunt, obvelântque. Anim-
lns 25 advertas hic velim, & quinam ſint, qui rue-
tob⸗ enni runt, & cur Matrum, non autem peccantium
i. 6H Fiorum Feferantur nomina. Peccarunt filii Balæ, &
o. ae Edutatio. Lelphæ. Noſti Balæ fabulas actas cum Rube-
ta . no. Moœchante Matre, quid mirum, ſi fllii rei
tint Suberio- ſint flagitii peſſimi? Accuſavitque fratres ſuos
enpe , H apud T'atrem crimine peſſimo. Caſtius colorari
Codr nüu Atcenſa- nhon potuit iniquiſſimum ſcelus. Quod Joſeph
(Cor. tiones æx non evulgavit in vulgus, non fratribus nuncia-
npr. ſancdto Te. vit, ſed uni aperuit Parenti. Utrum plus mirer
lgn. . gime,⸗ neſcio, an quod patratum ab ancillarum filiis
, Ve. „ssio. Crimen latere nequiverit, & bpuerum, & pudi-
ole⸗ cum: an quod, cum puero patucrit facinus,
“W, nulli per puerum innotuerit, niſi Patri. Quam
gln Procax ad garriendum adoleſcentia! quam pro-
Ur. diga alienorum lapſuum ſeverior pudicitia! Ta-
Rwn men puer, ut oculatus extitit ad cognoſcendum
I crimen, ita ad indicandum elinguis omninò
“, fuit. Accuſavitque fratres ſuos apud Latrem
ger cimine peſſimo. Et quale de criminoſis ſump-
zi tum ſupplicium? Ubi vincula? ubi Virgee?
r Sven- ubi lictor? Ubi Crux? Profectè apud Patriar-
inr. . cham, qui Angelis convixit, peſiimi criminis
rel, ut ominer mitiora, exurentur. Scilicet.
ndd Nec uno carpuntur verbulo. Nullum ſubſequi-
ne tur judicium, nedum ſupplicium, poſt accula-
han tionem. Nimirum non rarò ſanctiori in domo
uml licentiùs peccatur. Quod ſcurra non ferret in
utl. ſuo villico, perſæpè Patriarchæ diſſimulant in
ma “ Hiliis. Cometes in cœlo fulgurat, non Luna,
S non Sole, non ullo & ſideribus fatali lumini ob-
en r. luctante. Roſa nutrit, non projicit, tribulos.
Crtduumn Toleratum zizanium diu eſt „ubi fauſtiora pro-
r. venerant frumenta. Judas, & proditor deſig-
Ghenn natur in cœna, & tamen lapiantem intingit
C dexteram in paropfide. Iſmaëlem quam grè
Ndr. Abraham & domo expulit? Unus Nos flagi-
Ceſei⸗ Filionum tium filii, ut reſcivit, damnavit. Ergo-ne Ja-

een Sdtcatio. cob, familiaris Deo, coœléque Patriarcha, im-
punitos ſinit eſſe reos iniquiſſimi criminis, fi-
tenn, Sugerior lios Balæ & Zelphæ? Imò eis graviſſimam

Kerer. ae „ inflixit pornam. Num virgas? acerbiorem: an
ung. carcerem? graviorem. Crucem-ne? Sæviorem.
liini Quodnam impudicis irrogavit ſupplicium?
tue e Amorem in pudicum, & polymitam. Audi.

neA Accuſavit fratres ſuos, apud Fatrem, crimine

limn peſſimo. Iſrasl autem diligebat Joſeph ſuper om-
bin lr, nes filiot ſuos: fecitque ei tunicanm polymitam.
cellli,gf Hc enimverò tunic4 perornatàâ ſæviùs exuſti
o M, ratres impudici, quam tabida venenatâque

lendti9 S: ee: chlamyde conſlagraſſe Hercules fertur. Nullo

prece acerbiori poœznarum genere torqueri poſlunt
nn impudici fili aà Parente, quam ſi pudicum &
n 4 è́ðMð

in Cap. XXXVII. Geneſis. 1. 5 1

amnet vehementiàs, & exquiſitins ornet. Gra- Servs.
vius torti ſunt bolymitàâ Joſeph, quam ſi eos gever:tas
Pater inſodiſſet ſcrobi. Quam lene, ſed quam verior.
utile, acerbumque ſupplicium, coram crimi-
noſis,; & diligere, & excolere innocentem!
Utinam, ablegatis ſecuribus, faſcibũſque ad-
ſtrictis, hâc und ſævitie animadverterent Prin-
cipes, & Patriarchæ in petulantes. Nolo obruas
laſcivum: nolo ableges: nolo increpes. Indue
veſtimentis gloriæ pudicum, & amplectere.
Hac enimverò bombyce, ut aiunt, virg li-
cet Principibus, & Prælatis citra cruorem & i-
re in procaces, quibus nullum impendere poteſt
atrocius ſupplicium, quam ſi palam diligantur
Probiores, & exornentur. Dices non ideò ama-
tum à Patre Joſeph, quòd fratres accuſaverit,
ſed quòd natus ſit, ſeneſcente jam Jacob. Es
dudd in ſenectute genuiſſet illum. Fateor horre-
re me, quoties Patriarcharum amorem expen-
do, non rarò collocatum non benè. Lubricus Confden-
enimverò hic Fluvius eſt, & fertur plerumque "ia in ho-
in dejecta. Grata eſt Abrahæ Agar, quia pepe- nerg;
rit. Gratior eſt Eſau Iſaaco, quia venatur. Di- alie;
lexit Ifraeél Joſephi, non pudorem, ſed naſcen- miſei.
di tarditatem. Neſciunt vel odiſſe vitia, vel Dignitas

amare virtutes ipſi etiam Patriarchæ, in iis, quos uivon s

amplectuntur. Ita-ne cùm in morem agri pleni Gude⸗
effloruerit Joſeph, nil habuit Pater, quo in amo-
rem pueri raperetur, Præter exortum fili, cæ-
teris tardiorem? Vide, an ulla ſuperſit placendi
Regibus ſpes, ob animi dotes, & gemmas, quan-
do ab Iſtaeéle, inter filii margaritas innumeras,
fortuitæ in naſcendo cunctationis vitrum adama-
tur. Hinc eſt, quod nemo virtuti ſiudet, ne-
mo meritis comparandis incumbit, quòd Prin-
cipum perſæpè amor, non promeritis impenda-
tur, ſed fortuitis. Felicier pomorum, quam
Aulicorum delectus. In illis color, ſaporque
Pprobantur: in his frons interdum, ſæpè genus,
aliquando gibbus, vitia non rarò diliguntur in
ſervo. Amatur Scurra, quia procax. Placet Pyg-
mæus, quia trahit diſtortum crus.-Cubicularius
antefertur Præfectis, quia & ore, & corde ſœ-
culentus. Etiam in Sacelli Præſecto aliquid,
Præter mores, expetitur. Miſerum te, Joſeph,
qui places iſraéli, non pudore, non labore, non
zZelo, ſed naſcendi tarditate. Venit Patris amor
in hortum fili, & ſoœnum mefſſuit Felix Spon-
ſa, quæ exclamare potuit: Dilectus meus deſ- Cant.
cendit in hortum ſuum; ad arealam aromatum, *
ut paſcatur in hortis, & lilia colligat. Vernant
in puero Lilia, vernant roſæ, aromata defluunt,
& tardioris ortus lappa decerpitur. Iſrazsl au-
tem diligebat Joſeph luper omnes filios ſuos :
quam latè exundans, turgénſque, & undis, &
auro flumen! ſuper omnes filios. Utinam redun-
dans, ſtagnanſque in Palæſtina hic Nilus ſuum
occuluiſſet caput. Proh dolor! Criſtallorum,
atque gemmarum pleniſſimus alveus manat è&
cœ. Eô qusd in ſe &tute genuiſet eum. Sa-
pidior filiarum Jeruſalem amor in David,
quem redeuntem ex acie commendarunt non
ſpecie vultus, non colore comarum, non flo-
re ætatis, ſed Gigantis funere. David per- :Rege
cuſſit decem millia. Verùm hæ quoque quàm ¹:
ſapienter amavere parentem, tam ſtolidè in fi-
lii commendatione deſipuere. Placuit enim
Abſalom venuſtate frontis, atque cæſarie. Iſra-
eéli proinde habendæ ſunt gratiæ, quòd Joſeph
adamavit, ſaltem ortu, non naſo. Quamquam

non eſt, cur inde laudetur Jacob, quòd ſci-

licet in filio non deteriora probaverit;, ſed
N 2 fortui⸗

152
fortuita, cùm certum ſit nonniſi optima illi in
filio arriſiſſe. Nam in Chaldæo ſic habemus:
*u: D⸗ ſos ilios ſuos; quoniam filius ſapiens erat ei.
un* Ergo charior Ifraëli Joſeph, non nativitate,
ſed ſapientià. Quis autem non miretur ſancti-
tatem, gravitatemque morum Jacob, qui in
pulcherrimo filio, non meminit venuſtatis,
ſed ſolam in eo diligit ſapientiam? Solet eò ar-
dentius in filorum decorem rapi patrius amor,
Amicitio- quò & innocentius. Equidem non poſtrema
læ. laus Patriarchæ eſt, quèòd in domo ejus filius
auguſtiſſimæ frontis inviſus fratribus ſit, & ip-
ſi ſit, non decore, ſed ſapientià, percharus.
Planè, ubi tantus pulchritudinis neglectus eſt,
nonniſi Abrahæ genus eſt. Sævierint, invide-
rint, ruerint Patriarchæ; viriliter peccave-
runt. Nunquam tamen unius Lilii facti ſunt
Heliotropia. Joſeph in tanto gratiarum ſplen-
dore potuit & puer, & adoleſcentibus, non
gratus eſſe. Utinam de peſſimo crimine non
forent delati. Laudarem illos, vel invidos. Ab-
ſit tamen, ut pro certo affirmem, impuro
eos inter ſe ſulphure æſtuaſſe, quos pro certo
ſcio fratrem pulcherrimum non amalſle. Fecit-
que ei tunicam polymitam. Eſto dilexerit Iſ-
raél filium, quèd illum in ſenectute genuerit;
plus miror, in tanta charitatis exundantia, po-
tuiſſe tamdià continere ſe ſenem, quin effuſis
Filiorum habenis ferretur in filium. Cùm eum in cunis
Educatio. dilexerit, ſterileſcere tamen paſſus eſt ſuam in
illum charitatem ſedecim continuos annos,
emiſſo eo cum fratribus ad paſcua, nullôque
illi amnoris argumento exhibito. Tum tantùm
charitatis ſuæ copias effudit in eum, cùm
prævaricatores nec ſequutus eſt in præceps, &
detulit ad parentem. Enimveròô tunc amoris
ſui imbrem diffudit, palämque oſorem crimi-
nis cæteris prætulit, & charitate, & chlamy-
de. Decet interdum amoris prunas cinere ob-
tegere, ne livorem excitent, ſi effulſerint. De-
cet non rarò, excuſſo cinere charitatis, flam-
mam explicare, ne livor exæſtuet, ſubveritus
potentiam diligentis. Placet extimo quoque or-
natu ſuum in clientem teſtari amorem: placet
Rex non polymita, ſed ſi charitate texatur. Nam ſi fri-
JFaſtidiat geſcat amor, & chlamys fulgeat, expoſuiſti, non
Fromotos, exornaſti paludatum. Prius Ifrael dilexit Joſeph,
& tum obtexit. Quis verò non demiretur, nul-
lum Joſepho conflatum odium ex delatione fra-
trum apud Parentem? Fruſtra times, ne fractus
tuum in caput illabatur orbis, ſi nævum unum
retexeris in fratre. Inviſus eſt fratribus Joſeph,
Inwidia. non accuſatione, ſed prælatione. Videntes au-
tem fratres ejus, Jud d Patre plus cunctis ſtliis
amaretur, oderant eum, nec poterant ei quid-
quam pacificè loqui. Libet hoc loco lugere livo-
ris feracitatem, & peſtilentiam. Pullulat ubi-
que, & inter fratres ſuccreſcit vivacior. A fra-
tribus inchoavit iniquum ſemen, quod an deſi-
turum unquam ſit, neſcio. Nec impar fertilita-
ti lues: quæ in Joſepho amorem duntaxat Pa-
tris animadvertit. Non laborem ejus videt,
non pudorem, non zelum. Videt tantùm;,
quod præ cæteris dilhigatur. Videntes, quod plus
cunctis amaretur. Utinam, vel exploraſſent, quâ
ratione aditum ſibi in ſinum Patris patefecerit.
Non tanti boni radices indagant, ſed ipſum
radicis fructum oderunt. Oderant eum, nec po-
terant ei quidquam pacificè loqui. Rarò amaritu-
dinis radix in corde ſubeſt, quin frutex odio-
rum erumpat in labiis. Si odiſti, non loque-

₰

gupe rior
idem om-
nibus.

Servi.

Oliva

ris pacificè. Primum os eſt, quod gliſcens in fi-
bris virus expromit. Quamquam alterius eſt ge-
neris aulicus in Latio livor. Nunc; quòô plus
fellis in corde recondidit, eò uberiora mella
diſtillat ex ore. In morem fulminis ſævit invi- I2vidis.
dia: lucet, & graſſatur; & tantuùm ſtrepit,
cùm ſuam expleverit ſævitiem. Syren eſt, eò
magis canora, quò magis rapax.

Vn io laſa.

Aulicè
inſidi.

Accidit autem, ut viſum ſomnium nar-
raret fratribus ſuis.

Ut vides, ex quo fratres apud parentem Aecuſa-
de peſſimo crimine accuſavit, elevari cœpit ſandt e
ſupra cæteros, non modò parentis polymità, 0. E⸗-
ſed etiam divinæ providentiæ conſilio, curva- Zelusob-
tis in obſequium ejus, & areæ manipulis, & ſervan-
coæli aſtris. Ut emm Sacerdotium ſibi Phinees "i“.
impiorum confoſſione conſevit, ita Joſeph ini-
quorum delatione imperium ſibi demeſſuit.
Uſque adeò Deo nil gratius eſſe poteſt, im-
piorum exterminio. Nam & Saul ideò eve-
ctus ad Regnum eſt, ut Dei hoſtes inſeque-
retur: & regni ſui fundamenta jecit David in
internecione Gigantis. Solium imperii ſui in
abſciſſa Goliæ cervice Adoleſcens inermis, &
fortis ſtabilivit. Quæret hoc loco non nemo,
quare Sacerdotium Phinees, apparens Moyſi
Dominus palam polliceatur; hic verò reg-
num Joſepho, quaſi clanculum, furtimque
Prænunciet, hieroglyphicis ſommiiſque adole-
ſcentis felhcitati proludens, an illudens? Nam,
cùm utrumque par cauſa provexerit ad Prin-
cipatum, zelus ſcilicet in impudicos, quos il-
le confodit, is accuſavit: cur illi Dominus
palam oraculis, huic clandeſiinis inſomniis cel-
ſitudinem ominatur? Enimveròô ille victimis,
hic regno admovebatur. Puduit quodammodò
Dominum, necdum Levitarum erdine conſti-
tuto, egregiam adoleſcentis indolem, ſan-
ctümque facinus, temporarii fragilitate regni
cohoneſtare. Sacerdotio nmihil apud Deum au-
guſtius; ideéque ſuam in Phinees hberalitatem
oſtentat, quam Levitis adſcribit. Regno au-
tem, ut nobis nil ſublimius, ita Deo nil ærum-
noſius, quod, indutus jam carne, non modò
non quæſivit, aut dechinavit, ſed refugit, hor-
ruitque. Ea propter ſuæ conſulturus quodam-
modo parcitati, illud ænigmatibus non tam de-
tulit adoleſcenti, quam expoſuit. Tu verò in-
tuere, qua in materie futurus adoleſcentis prin-
cipatus adumbretur. Neque enim in Roſa, ſed
in manipulo deſignatur, qui non ſponte pro-
venit, ut flos, ſed impendio ſeritur, ſed labo-
re excolitur, ſed cœli inclementiâ, ſolique
clementiâ adoleſcit, ſummo æſtu metendus.
Diſcis, non deferendam otioſis dignitatem eſ- Dignitas
ſe, ſed laborioſis. Non enim extimus Roſarum e Lafe
renda.
fulgor ad adumbrandam Coronam delectus
eſt, ſed ariſtis, vinculiſque tum compedita,
tum inhorreſcens ſpicarum medulla: quo do-
cerentur Principes, non attendi oportere in iis,
quos evehunt, aut genus, aut opes, aut oris
elegantiam, ſed virtutum, induſtriæque inti-
mam ſpicam. Quin etiam perpendant velim,
non depuratum paleis acervum tritici, ad impe-
rium deſtinari, ſed implicitum flipulis, nexi-
buſque marmipulum: ut ſcilicet in elevandis, præ
iis, quæ minus ornant, ea non contemnas, quæ
exornari meritò debent. Putabam nos ligare ma-
nipulos in agro & quaſi conſurgere manipulum
meum, & ſtare, veſréſque manipulos circumſtantes
adora-

14
Tn
Nu.
=J”ZRM
ji tgl
l Ium
ult. gli
Geul

i
li⸗ ſetit!

i tertt.
.

i p

l ebiin Arues

.
*½ ech!

Muin eſt, in
uiſe entil
Honen
Ms Nir.
nſſ lerin
rexerit
Erati
t, S
5 nit, 01.
Aiu Non m
nmr. Gntar⸗
N lok
lie VOere
f agttar,
Iins cel
liat lor in a
i
nilie emn
. erpum
turæ q
Cul⸗
lebrun
con r
ſcor
reille ,
rt⸗
untr
bld
Wice;

inh.
Pl
ela
timni Imit,
teit,
el, ed A
iuzts

n a.

Arentem Aafe
1 Crpt mut

l
hni, ee

in Cap. XXXVII. Geneſis.

adorare manipulum meum. In Hebræo: Er ec-
ce ſurrexit manipulus meus, & etiam ſtabat.
Tria præcipuè placent in hoc mampulo, Pri-
mum, quod ſurrexit. Suis enim in Rempubli-
cam promeritis, non alieno favore debet quiſ-
que ad curulem aſcendere. Secundò, Cùm ſur-
Dignitas rexiſſet, ſtabat. Mutato gradu, haud mutatus
mores non mamipulus fœtere eorum cogit arrogantiam,
mutet. qui blandioris fortunæ afflati aurà, illicò de-
Coguitio Mutantur. Erectus Manipulus ſtat; idem eſt in
ſui. Principatu, qui ante Principatum fuerat. Au-
di eum in ſolio conſtitutum: Ego ſum Joſeph.
QOnaſi conſurgere manipulum meum, & ſtare.
Conſurgere & ſtare! Fœderata non fuere hæc
Aulici duo hactenus in aula. Quis enim ſurrexit, &
inexplebi. ſtetit? Quis ad magna evectus, non anhelavit

les. ad ſumma? Nulla non Dignitas ſemen eſt am-
plioris dignitatis. Ex quo aſcendere cœperint

gradus pertingentis in cœlum ſcalæ, nuſquam,
niſi in ſupremo gradu, ſtaturi ſunt. In He-
bræo. Quirrexit manipulus meus, & etiam ſta-
bat. Pro magno poſuit, quod, cùm ſurrexiſ-
ſet, ſteterit. Niſi fortè ad inſtar miraculi expo-
ſuerit in Manipulo, quod, cùm ſurrexerit, ſte-

Aulici terit. Quaſi verò ideò in regia exurgant Ma-
. . . . X„
miſeri. mipuh, non ut ſtent, ſed ne ſtent; cùm ideò
eleventur, ut ærumnoſiùs, & fatalius, deſpe-
Felicitas ratiuſque dejiciantur. Davidis tragoædiæ huic-
Hurs. ce caſui ſubſcribunt; qui cum Saule obequi-

tavit, ut, poſt triumphum, calamitoſiuùs exula-

ret. Tertiò elevatus ſupra cæteros manipulus,
Parem ſe tamen cæteris, & cenſuit, & faſſus

Dignita, eſt. Se enim non myrrhæ faſciculum dixit,
non mu- faſcémve Liliorum; & circumſtantes ſe faſces

te moris. Manipulos appellavit, non vero ſtipularum
Cognitio ſtrues pronunciavit. Neſcio quâ dementiâ, ſub-
ſui. recti Manipuli hebeſcunt oculi, ut & ſe gran-
dius quid homine exiſtimet, & cæterorum ca-
pita infrà hominem eſſe inſulſiſſimè putet. Fal-
leris, infelix! Omnes Manipuh ſumus, tum
qui adorant, tum qui adorantur. Et quidem
Manipuli colligati, de quibus anceps judicium
Dignitas eſt, Uter alteri præcellat in horreo. Necdum
vana eſt. ventilabrum adeſt, & ſupereſt adhuc tritura;
non enim quia felicior Manipulus, ideò & ple-
Felics nior. Nullum hic interceſſiſſe inter Manipulos
nenſuper- diſcrimen fertur, niſi tantùm, quod unus exur-
biant. rexerit, & reliqui procubuerint. Valeat ergo
elevatio, quæ meliorem Manipulum non fa-
cit, & eum, in areâ tantùm, reliquis antepo-
mt, omnibus fortè in horreo poſthabendum.
Aalicus Non me pudet incurvationis, quæ in campo
sonpro- duntaxat imperatur. Tæderet me ignominiæ,
motus. ſi, poſt trituram, & ille ſurgeret, & ego pro-
pelicitas Volverer. Verùm quando de mora perbrevi
non op- agitur, rideo, & meam depreſſionem, & il-
tanda. lius celſitudinem. Putabam nos ligare Manipu-
Religiowis 105 in agro. Et quare non frumento, ſed Mani-

mania pulo Imperium comparatur evehendi per Pha-
viliora, raonem pueri? Ut intelligas ſublimem in aula
Iavidia ſervum non immunem ſupphiciis eſſe, ſed tri-
geſet.

turæ quàm proximum. Non evades evectione
decuſſionem, nec evectionem antecedunt ven-
tilabrum, virgæve, ſed conſequuntur. Et quaſi
conſumgere Manipulum meum. Sapienter omni-
n. Non enim conſurgit, qui evehitur, ſed
quaſi conſurgit. Cæteris quidem Manipulis ſur-
rexiſſe videtur; ideéque, & circumſtant, &
adorant: ipie autem non ignarus eſt, umbram
quandam elevationis ſuam eſſe fortunam. Et

Joſeph ſanè quis non videret quaſi ſurrexiſſe,

qui ideò regnavit, ut poſteri ejus quadraginta

153

quatuor ſupra centum annos in luto, & late-
re,; Pharaoni ſubderentur. En quò felicitas
tanta evaſit. Virga imperii in ſervitutis virgas Felicitas
degeneravit. Ouaſi conſurgere. Horreret ani- Tnfelix.
mus, ſi latentes ſub purpura compedes depre-
henderent. Non eſt proinde, quod invideas
aſcendenti, quando non verè aſcendit, ſed
quaſi aſcendit. An aſcendiſſe tibi videtur Saul
ex Agaſone Princeps? Qui, ſi Patris oves pa-
viſſet inglorius, conſenuiſſet in agello ſuo,
expiraflétque in ſenectute bona, inter nepotes,
& filios. E contrario raptus miſer ad ſolium
diuù pugnavit, raròô vicit, citò deſipuit, incu-
buit demique enſi ſuo, amiſſo filio, regno, ſpi-
ritu, &, ut credi poteſt, Deo. Quaſi conſur-
gere Manipulum meum, & ſtare. Somniaſti pa-
riter & prophetaſti. Somnium enim eſt, ſtare Anlis:
poſſe Manipulum, tot inter proclinatos Mani- invidi.
Ppulos, tam ſimiles genere, tâmque diſſimiles
conditione. Quis emim patiatur à ſe diſſentire
fortuna, quem ſibi non abſimilem ſpectat aut
dotibus, aut promeritis. Prophetæ veròô eſt,
Perſpicere non verè ſurrexiſſe, ſed quaſi exur-
rexifſe Manipulum. In Chaldæo. Et ecce ſta-
bat Manipulus meus, & etiam erigebatur. Pla- Ambitio.
cet, quod ſeſe non erexerit Manipulus, ſed
quòd erectus ſit. Nemo fſibi ſumit honorem,
ſed expectanda cum Aaron aquæ motio, &
floris eruptio. Ahlius inclamare debet, Amice, Luc. 14.
aſcende ſuperius. Nunc veròô parcitur voci in- le,
vitantis, & ſe quiſque conviva digniori ſedi
obtrudit. Rarus in Æagypto Moyſes, & innu-
meri ubique Eſaiæ, ſed tanto vati diilimillimi,
qui clamitent voce, nutu, libellis, nummo, .
ſuſpiriis, Ecce ego, mitte me. Ideòôque, & Pha- Ilai, &18:
rao non flagellatur, & bacchatur Manaſſes.
Relponderunt ſratres ejus: Nunquid Rex noſßzer
eris? Regem futurum eum aut putant, aut non
putant. Si non evehendum exiſtimant, quare
oderunt? Si cenſent exaltandum, quare non
Captant gratiam regnaturi? Nihil fauſtius in Vrio læ-
ter ſervos audiri potuiſſet, quàm portendi Do-Ia.
mino principatum. Nihil acerbius nunciari po- ILavidia
tuit Patriarchis, quàm deſtinatum imperio Jo- dint Ke⸗
ſephum. Qur? Fratres erant. Nimirum livore S'sNos
uſque adeò ii, quos arctiuùs natura conſociavit,
diſſolvuntur, ut, quæ gratiſſima in advena fo-
rent, amariſſima habeantur in fratre. Maluiſ-
ſent imperii omen in Hemor, quam in Joſeph.
Vidi per ſomnium, quaſi lem, & Lunam, &
Wellas undecim adorare me. Pater, fratréſque,
qui tibi incurvantur, ſidera ſunt: ITu verò quis
es? Si illi pares ſunt Soli, tuum ante ſolium
provoluti, Sole certè tu major, qui uno minor/
es Pharaone, in univerſa Ægypto. Imòꝛa nec alir⸗
Sidus eſt. Nimirum in agro flat Manipulus, os ne.
qui adoratur; jacent verò, qui ſtanti accum- metns.
bunt. In cœlo verò non effulget qui imperat,
ſed qui incurvatur. Miſeret me tui, pudiciſſi- Seste⸗
me Joſeph: Ex quo enim regnaturus prænun- ws
ciaris, lucere inter aſtra deſuſti. Et quamvis palis:tas
tu Virgo, fratres verò fœdati ſint criminibus noxia.
peſſimis, anguſtia tamen eos, atque depreſſio Diguitas
inter ſidera collocavit, fulgéntque cum Sole, 2oν*G.
dum te adorant, qui vitiorum pondere, & tur-
pitudine protrudebantur ad manes. Tibi verò
coœlum, quod pudor dabat, ſceptrum abſtulit.
Et ſtellas undecim adorare me. Quis non ado-
rare malit, quàm adorari? quando, qui coli-
tur, ille eſt; qui verò excolunt, non jam illi
ſunt, ſed ſidera, ſed Soles ſunt. Prorsuùs & pu-

dor felicitate elanguit, & crimen adoratione:,
depreſſio⸗

154 Oliva

depreſſionéque profecit. Denique, Joſeph in
ſolio Joſeph eſt: Fratres verò, ante pedes ejus,
non Paſtores; fed aſtra ſunt. Quid verô eſt,
quòd incurvati ante Joſephum fratres Manipu-
lis primum, tum verô ſideribus comparantur?
Aberat primò Pater, fratrémque & inſcii, &
Obedien- frumenti cupiditate adoraverunt. Poſtremô au-
ia eriam tem acceſſere cum Patre ad Fratrem, quem &
Hi noverant, & benè farti, non ſuadente fame,
ſed impellente charitate, ſalutarunt. Ergo Pa-
tris præſentia manipulos in ſidera commutavit,
Intentio verfſis ariſtis in radios. En quanti interſit ductu
redta. Parentis, atque Paſtoris peragere, quæ agimus.
Rurſus, ſi non cupiditate corradendi frumenti,
ſed deſiderio excolendi, quem Deus extulit,
provolvaris, Sidus es. Manipulus verô es, ſi
non colis, ſed lives. Emergit hoc loco quæ-
ſtio non contemnenda, cur ſcilicet, cùm filii
Jacob non Meſſores, ſed Paſtores eſſent, fra-
tris tamen principatus, & generis decus, non
in vellere, ſed in Manipulo adumbretur. Pu-
Dignitas tabam nos ligare Manipulos in agro. Attondere
* be oves, non ſpicas colligare conſueverunt Paſto-
pendet. res. Nimirum ut doceremur, per illum Reges
regnare, honorumque faſtigia à Dei nutu pen-
dere, non autem humano conſilio poſſideri;
per ea; quæ non egerunt, ad ea, quæ optare
vix poterant, devenerunt. Fruſtra ergo rigan-
do paſcua, ovéſque deducendo, ad cacumen
eniteris principatus, quem Deus Mamipulis de-
ſtinavit. Putabam nos ligare Manipulos in agro.
Gedeon, non pugnando, ſed cribrando, præ-
fectus eſt cohôrtibus. David, non incubando

muneri ſuo, ſed à grege digrediendo, viam ſi-

bi ſtravit ad regnum. Quid Petrus! Planè coœ-
li clavibus inſtrui debet, diceres eum, aut piſ-
cando, aut zelando, ſolio gloriæ admovendum.
Verùm nec feriendo, nec laborando, ſed ora-
culo, ſapientiæque effatis claves extorſit à Chri-
ſto. E contrariò Moyſes ommi inſtructus ſa-
pientiæ ſupellectili, Principatum adeptus eſt,
non docendo, ſed ruſticando. Cùm enim mi-
naſſet gregem ad interiora deſerti, conſtitutus
repentè eſt in Deum Pharaonis. Quid Ehſæus?
Nonne, arando, Prophetiam ſibi portentosè
enatam gratulatur? Matthæus è telomo defer-
tur ad Evangelium. Saulus, dum anhekt ad
cædes, ad Apoſtolatum feſtinat. Prorſus fatea-
mur neceſle eſt, non induſtriæ noſtræ benefi-
cio, ſed divinæ Providentiæ arcano, ſceptra
ſeri, & texi purpuras. Putabam nos ligare Ma-
mipulos in agro. Non J oſeph ligabat, & cæte-
ri otiabantur, ſed laborantibus univerfis, illius
Manipulus erigitur, & ſtat, reliquorum verô
faſciculi inclinantur, & adorant. Quamquam
latere hoc in agro ſuſpicor aliquid, quod &
induſtriam excitet noſtram, & deſidiam arguat.
Omnes pariter interrogantur Apoſtoli, ſed unus
Matth. exclamat Petrus, Tu es Chriſtus ſilius Dei vi-
16. 16. ; ideéque & Petra fit, & claves accipit. Mi-
Dignites litabant & grandiores natu fihi Jeſſe contra
ces gonf Philiſthiim: ſed unus Gigantem David non ex-
Aulie?; Pavit; ideéque Micholem duxit, & Sauüli ad-
boni non equitavit. Ita hic non propoſita corona alligan-
plendi- ti manipulos, cùm reliqui abeſſent; verum cum
diores e quiſque ſuum devinciret faſcem, unus Joſephi
7as manipulus erectus eſt ſupra cæteros. Et ne

gnavi „ 21) F. .
udeur fortè diceres frumenti aut copiâ, aut præſtan-

eſe in aſi- tià, delectum ad imperandum manipulum Jo-

zatis. ſeph; non eligitur cùm demetitur, ſed cùm
S 7

Rs. alligatur, ut omninò ſcias, in ſola manipußi li-
Pruadea gatura, quæ non à ſoli ubertate coœlive clemen-
ſuag. .

tia, ſed à ſtudio laborantium in totum pende- Talenta
bat, repoſitam fuiſſe aleam Præſecturæ. Ergo, "nedio-
non ſi nobilora, aut difficiliora aggrediare, Fa, g
rerum, regnique potieris, ſed ſi accuratiùs præ Affedus
cæteris conficies, quæ cum Cæteris perficis. PTu- non effee-
tabam nos ligare manipulos in agro. Quèòd ſi ad.
in temporari conſequutione imperii, non quid a
agas, ſed quâ agas ratione, expenditur: quan- toa-
tò magis id in æternarum diſpenſatione palma- z4, quod
rum ſervari putas? Non eſt proinde, quòd aut non ar-
ſaccum, aut cidarim, aut roſtra cæteris invi- das pera-
deas, cùm tibi liceat ea agendo, quæ peragun- Sae
tur, antecedere univerios, non muneris, ſed A
diligentiæ ſanctitate, atque præſtantia. Hinc 5
eſt quòd Regnum cœlorum modéô virginibus,
modò Negotiatori confertur. Rogo, Domine,
utrum ex his deligas, nam & virgo latet, &
Mercator divagatur: illa orat, hic nundinatur:
illa abdicat, hic explorat margaritas. Imòô tibi Talenta
optionem do, inquit Dominus, deligendi, varia.
quam malueris vivendi conditionem, cùm non
permagni interſit, nundineris, an pfſallas; hoc
tantùm tibi profuturo, ſi perſonam, quam in-
duis, probè ſuſtineas. Ideò tum ſagenæ, tum .
ſinapi par regnum eſt; quamvis & illa præde-
tur piſces maris, hæc veròô volucres coæli ſuis
foveat ramis, & ulnis amplexetur.

Quod oum Patri ſuo, & fratribus retu-
liſet, increpavit eum Pater ſuus.

Libet & reprehenſi, & arguentium videre Corredtio
diſcrimen. Nam & fratrum livor, ad primam oboriu-
ſtatim viſionis vocem erupit in correptionem 24
Patris verò charitas longè cunctantior; non ſta-
tim filium reprehendit, ſed cùm viſiones iteraſ-
ſet, relapiuſque eſſet ad ſomnia. Ideôque præ-
cox fratrum reprehenſio adoleſcentem non co-
êrcuit, ſed ſplendidius ſuos in faſtus eloquen-
tem effecit, non jam manipulos ſibi affuſos,
ſed circumfuſa ſidera conteſtatum. At Paren-
tis, quò tardiùs, eò ſalubrius admonitione fræ-
natus eſt. Nunquam enim, ex quo illum Pa-
ter increpuit, ſomnia ſua evulgavit. Quàm Human
diſſimilis adoleſcentibus noſtris pudicus adoleſ- timores.
cens! Hi enim, ut quorumvis conſilio, mo- obeczk.
nitionique acquieſcunt; ita ſuperiorum monitis St,. 4
rariſſimè cedunt. Si quid ſodalibus minus arri- Correc-
det, omittitur. Si quid autem Paſtori accidit tienis im-
peracerbum, non modò non reſpuitur, verùm, lalieni.
hanc interdum ob cauſam, expetitur maximè. te e
Quod utinam, & in communi omnium Paren- iftictie.
te Eccleſia non contingeret. Quæ, ut primum
aliquid reprehenderit, illicò filus probatur ma-
Ximè, & gratius eſt. Quicquid inviſum eſt con-
terminis, propinquiſque Principibus, quamvis
Pplaceat, negligitur. Si quid verò Eccleſiæ exi-
tiale videatur, avidius appetitur. Sanè non ita
Joſeph, qui fratrum dicta contempſit, Patris
autem verbis os, manuſque obligavit. Hinc
eſt, quod cùm eadem in ſugillationem ejus &
primô fratres, & poſtremèò Pater dixiſſe feran-
tur, illi reſpondiſſe, hic dicitur increpaſle.
Reſponderunt fratres ejus. Numquid Rev noſter
eris? Increpavit eum Pater ſuus, & dixit: Num
ego, & mater tua, & fratres tui adoramus te
Juper terram? Par Oratio Parentis & fratrum.
Et tamen hic tantum arguiſſe dicitur filium.
Nimirum ita Scripturæ loquuntur, quia ita
cenſuit Joſeph. Qui, ut Parentis verba pluri-
mi fecit, ita fratrum dicteria pemitùs contem-
nebat. Lamdiù ergo non ſe erraſſe credidit;

quan-

N
cul

14
n n
ſ
1 ,e
Gpnir De
mniit⸗ tel
ſ e
D o
Nen il
r
Munn
cMunn

e

FI
tir (
ln,
bat, 1
epa
kant
ſed p
lant.
ſicio
ideo
Ptere
croll
lirum
Gurins

leſe
Gltus
Eenſunt
e! A
Cebuit
te! N
Nee d
Kaun
uN?
Chmn u
dome
In me .
Mundin
kunti,
te, ſed
d eos
utrum
690, p
ſno
un frat
Gnpur
mne, 2

ende. Ni
lno miti
dlare, g.
iig drn din

.

- n 4
Od ſi 1
ond lie
. feht
vane ii
Iin. 8 8
Adatn
ells iny⸗ huge
enaaun⸗ eu.
ert el I
il. Hn ”*
onbg,
Domine,
liet, &
Indinttur:
Elgendi, vn
Chm on
elis, oe
(quam in-
enk, tun
la ace⸗
Col ſuis

bus fetl

umn nere Cn
Alpunam e
eptanen.
or,nonke.
ones iel.
deodtel⸗
enn non--
us Cgter.
ſbir lls,
At Hier
hniir ke
vo Ulmdr.
onli⸗ n
Urun NII .
Mun Ar
konitint n
tur, ein ,
tut Nulld ſ
d keri⸗
. Ut Mimm
robetu .
ſumckon.
15; Jummd
cdelee
Sane unnt
Plt, ns

awit

in Cap. XKXVII. Geneſis. r55

quandiù correptus non eſt à Parente. Fratrum
enim verba, non correptionem, ſed contume-
Correcio lias apud ſapientiſſimum puerum olebant. Diſ-
neceſſa- Camus nos Majorum duntaxat verba magnifa-
yia. cere, æqualium ſpretis ſuſurris. Diſcant &
Saperior Prælati, nullam ſatis eſſe inferiorum repre-
invitilee henſionem, niſi ſuis ipſi verbis errantem com-

Dae peſcant. Joſeph arguitur à fratribus, & ſta-
is. tim in ſomnia relabitur, pompâque grandio-

Rexregat ri ſuum profatur, & jactat imperium. A Pa-
M. tre correptus nuſquam deinceps evulgavit ſom-
nium. Uſque adeò ſola Paſtoris vox agger eſt
exundantis ad ſolium uſque, ne dicam ultra
Solem, arrogantiæ.

Dixitque ad eum Iſrael: Fratres tui pa-
ſcunt oves in Sichimis: Veni, mittam
te ad eos. Quo reſpondente, præſtô
Jſum: ait ei: Vade, & vide, ſi cuncta
proſpera ſint erga fratres tuos, & pe-
cora: & renuncia mihi quid agatur.

Obedien-
tia caca.

Fluctuare non immeritò potuiſſet Obedien-
tiæ Cymbula, quaſi Charybdim inter & Scyl-
lam, turbinibus agitata. Nam & qui ablega-
bat, non ita pridem, Joſephum ſatis durè in-
crepaverat: & ii, ad quos ablegabatur, ode-
rant eum, quod ne quidem animo preſſerant,
ſed propalam verborum amaritudine oſtenta-
rant. Ergo inceſſere adoleſcentis animum ſuſ-
picio poterat, ne tædio ſui laboraret Pater,
ideéôque dimitteret; poteratque timere, ne illa
pateretur à fratribus, quæ paſſus eſt. Adde,
quod poſt ſomniatam manipulorum, atque ſtel-
larum adorationem, veſtémque polymitam,
durius videbatur ad paſcua iterùm ablegari;
cùm præſertim & ante præfuiſſet gregibus,
nunc verò, non imperaturus, ſed nuncius tan-
tùm mittatur ad fratres. Tamen ſanctiſſimus
adoleſcens, non modò non reluctatus, aut cun-
ctatus eſt, verùm ne hæc quidem exponenda
cenſuit Parenti. Cui ſanè dicere potuiſſet. Ita-
ne? Arcanorum manifeſtatio, quæ laudi verti
debuit, obliteravit merita mea univerſa, apud
te? Nuper arguiſti me, nunc veròô dimittis?
Nec dimittis tantum, ſed ad fratres invidos,
& apud te reos delatione meâ, ablegas peritu-
rum? Immittis ovem Leonibus? Nonne Tu,
cùm unus in te fureret primogenitus, eductus
& domo es, & ad Laban tranſmiſſus. Et, cum

in me ſæviant tot primogeniti, irritati, non

nundinis primogenituræ, aut Matris benevo-
lentià, ſed Patris affectu, ſed fulgore polymi-
tæ, ſed accuſationis dolore exagitati, mittis me
ad eos? Tu nec domi ſecurus eſſe poteras apud
utrumque parentem, uni non gratus Eſau: &
ego, procul à Patre, orbatus Matre, tot inter
Eſavos tutus ero in agro? Ut video, victima
ſum fraterni odi, & paterni tædii: exeòque in
campum, ut olim Abel; illo, hoc etiam no-
mine, ærumnoſior, quod à Patre emittor, non
unum paſſurus in campo Cainum. En quan-
tam excuſationum pompam ſuppreſſit verbo
uno: Præſtò ſum. Deplorare hic cogor Præla-
torum conditionem, quibus non rarò excidunt,
quæ in ipſorum commodum olim, cum ſub-
Pilionzm eſſent, peracta ſunt. Oblitus eſt bonus ſenex,
Rancatio. quant providentià ſubductus ipſe fuerit fu-
renti fratri, aà Matre diligente. Grandis pro-
fectò jactura adoleſcenti, mors Matris imma-
tura. Etenim Jacob evaſit, quia adfuit Rebec-

ca, quæ iter ad avunculum ſuaderet: Joſeph
Perit, quia Rachel deeſt, quæ dehoertetur iter
ad fratres. Diſcant hinc etiam Prælati „ non Suberior
omnia factu paratiſſima credere, nihilque non 2Feretus
complanatum, etiam cùm frater ablegatur ad“
fratres. Noli dicere: Livent, at fratres ſunt.
Gliſeit ira, ſed ſata ſomniis. Oderunt puerum, „a gu
ſed verebuntur parentem. Nullus ſævit, cum ra ,
omnes offenſi ſunt. Nam & ſæviere omnes „ & Superior
ira efferbuit, & Parentis obliti ſunt, & ſom- Kli con-
niis exarſere, & alligarunt puerum. Rurfſus õ
non una imperandi conditio. Caino eſt obſtru? Srr-
endum os, qui vel Deo obſtare non timet. Jo- tiones au-
ſepho ita præcipiendum iter, ut compellatur dienda.
aperire, ſi quem ſuſpicetur anguem in ſemita.
Huic extrahendum, quod timet: illi regeren- Saperior
dum;, quod ſomniatur. Multa hic tamen erum- von omnes
Pum; quæ in ſene ſanctiſſimo demiremur. Et "ndu-
Primò quidem, quamvis Joſephum diligat pre ".
cæteris, non tamen amat ſine cæteris. Extulit
ſupra fratres eum, non tamen exemit à fratri-
bus. Et illos curat, & eo utitur. Denique, mi-
nus grati, gregibus, rebuſque univerſis præ-
ſunt; nam licet non ſint gratiores, ſenmiores ta-
men ſunt, aptioreſque rei adminiſtrandæ : is
verò, qui charior eſt, ætatis præjudicio, nuſ- Superior,
Jquam præeſt, & nuncius ad fratres proficiſcitur. quos eve-
Vade, & vide, ſi cuncta ſint proſpera erga fra- bat.
res tuor, & pecora. Placet, quod poſthabet pe-
cudes filiis: multis enim omnis de grege cura,
ſumma de filiis incuria. Placet, quod quamvis
Præcipuè de filiis ſatagat, non tamen negligit
Pecora. Placet denique, quod filium non ſciſ-
citando, ſed explorando, ſuiſquè oculis inda-
gando ſcrutari docet fratrum, pecoriſque con-
ditionem. Vade, & vide. Quis non ſupremos
Eccleſiæ Paſtores, ſummumque Paſtorum Præ-
ſulem hoc edoceri exemplo intelligat, eôſque
excitari ad inviſendas oves, quæ citò pereunt,
Iſraëlis? Et primo quidem non quilibet, ſed .
Joſeph exploratum mittitur greges. Non rarò S perior
Ruben, qui nuper ab amplexu Balæ abſtractus ee
eſt, delegatur ad reformandos Joſephos, quos ges.
non raròô voce, & vitâ recudit in Iſmaëles »
quamvis affixi ſint pectendis velleribus, in no-
mine Domini. Luximus, non ſemel, deprava- Corredtio
tum gregem ab exploratoribus. Ergo Joſeph à Iuſio ſit.
mittitur, nec mittitur, quòd ſiniſter percre- Rcforma-
buerit de Paſtoribus, gregibũſque rumor, ſed Gaerßre
ne increbeſcat. Prævertit parentis providentia aliorum.
filiorum lapſus, & ulcera. Explorator deſtina-
tur, non quòd ægrotent, ſed ne ægrotent.
Quamquam non malorum metu, ſed proſpero-
rum deſiderio, tranſmiſſus Joſeph à Patre eſt.
Non enim ad excidendum, & incendendum
emittitur; nec illi dicitur, ut evellas, & de-
ſtruas, & diſperdas, & diſſipes. Sed ait ei: Va- Religiaß
de, & vide, ſi cuncta proſpera ſint erga fratrer zis ,,.
tuos. Ut opituletur, & ſoletur, immittitur. Et dandi.
meritò: Fratres enim ſunt, eodem diſciplinæ la- Saperio-

Obedien-

Filiorum
Educatio.

cte educati, & ipſo ſeniores exploratore. Er- Tam Viſ-

. 3 1. tatis, &
gone quoties advenerit Samuel, commota Beth- Corrsdtio

leem exclamare compelletur: Pacificuf-ene eſt in- miri,.
greſſus tuus ? Quis virgæ Aaronis, quæ floruit, 1. Reg.
ſecurim Eliſæi ſubſtituit, quæ ſylvas exſcindit? 1s.
Non ita Jacob ad filios tranſmiſit Joſeph: nec ita velus,
ad viſitandam plebem ſuam unigenitum ſuo è ſi-
nu Pater emiſit. Qui ſanare, non vulnerare,
ſubvenire, non ſpoliare, non ditari, ſed ditare
ſuas oves conſuevæ. Quid, quod Jacob non ali-
quid à filiis percipiendum curavit. Non enim
monuit Joſephum, ut, ſi quid congregaſſem
ra-

156 Oliva

Fratres, corraderet, domumque onuſtus re-
grederetur. Sed ad ſolatium duntaxat, & con-
ſilimm filiorum, direxit illum ad eos. Cui quam
ſapienter & opportunè ſuggerit, ut nullum au-
diat, imèò ut audiat omnes, ſed nulli credat;,
een niſi oculis ſuis. Vade, & vide. Quod ſi explo-
ratori hoc perneceſſarium conſilium eſt: quàm
neceſſarium eſſe putas Præſulibus, atque Cæ-
ſaribus? Manus Sponſæ „ quibus mandata
ſignantur, nuſquam laudibus efferuntur; O-
cuùli verò, quibus explorantur geſta ſubjecto-
rum, miris attolluntur præconiis à Sponſo,
Cant. I. cujus vox ea eſt: Oculi tui columbarum. At,
25. . X 1: 2
ſi ideò dilaudantur, quòd explorare conſueve-
rint, cur non aquilæ comparantur, ſed colum-
bæ? Quia in Paſtore animarum diligentia com-
mendatur, non ſagacitas. Reſpiciat, non per-
Superior ſpiciat. Viderit, non rimetur. Ut enim non aſ-
nimis ex- Pexiſſe, quæ geruntur, lethale eſt: ita exitiale
actus & interdum eſt, penitiùs aſpexiſſe, quàm par ſit.
ſagex. Nec lippam eſfle volo excubantis aciem, nec
Iynceam. Si lippias, ſubjecti obdormiſcent: ſi
videas etiam quæ non videntur, nunquam qui-
eſcent. Quamquam & ideò Columbarum dixit
oculos Sponſæ eſſe, non Aquilarum: ne Præ-
ſules eminus reſpiciant, ſed cominus. Nihil e-
nim nocentius exploratori domus Iſraël accide-
re poteſt, quàm ſi de oculorum ſuorum acie
præſumat, proculque aſpicere ſat eſſe ducat,
cùm tutius longè ſit hebetiori acie rem propè
noſſe, cum columbis, quaàm eminus, cum A-
quilis, intueri. Nam ſi propius accedas, ut vi-
deas, & videbis accuratiùs, & ſagaciùs olfa-
cies, & tutiùs palpabis, deprehendéſque ſub
voce Jacob, manus, chlamydémque delitere
Superior plerumque Eſan. Nolo fidas perſpicaciæ tuæ:
tardus ad accede, & explora. Vade, inquit, & vide. Ege-
. re hoc cum Sodomis Angeli; qui licet viſu præ-
tiſſimè norant. Quod ſi, ubi ſulphur apertiſſimi
ſceleris & exarſerat, & ſuas diffuderat gehen-
nales faces ultrà ſidera, Angeli eò deſcendunt,
ut flammas in ipſo incendio exactiùs contueren-
tur: Tu quis es, qui fulgorem eminus vix vi-
des, & damnas? Fulgurat. Ergo Cometes eſt?
Tam ſidus eſſe poteſt, quàm fax, ſi fulgurat.
Ludit tam Iſmaël, quàm Iſaac: ſed ille exilio
mulctatur, hic aris admovetur. Uno in uteri cir-
co par Eſavi & Jacobi lucta: ſed colluctando alter
iram Dei irritat, alter charitatis laureàâ donatur.
Ergo vade, & vide: nam pleraque, niſi ita vi-
deantur, ut etiam palpentur, videri ſine amba-
ge, periculéque non poſſunt. Vade, & vide. O-
culi tui columbarum. Adde, quod aquila non re-
ſpicit, niſi cadaver, aut pradam. Si rapere, &
abligurire non poſſit, aliè intorquet aciem.
Non reſpicit, niſi ut mactet, & prædetur. Co-
lumba videt, ut videat. Et renuncia mihi, quid
agatur. Optimum ſanè conſilium. Non enim
omnibus propalanda ſunt, quæ explorando cog-
ses in. HOVeris, ſed Patri duntaxat nuncianda. Cui nar-
vidi. randa ſunt, quæ verè ſunt, non autem, quæ
Zelantes falsò jactantur: Quid agatur, non autem quæ
indiſere- ſuſpicatus es de eis. Vix impletum videbis con-
ti⸗ ſilium hoc Patriarchæ ab exploratoribus.

Accuſa-

Invenitque eum vir errantem in agro,
& interrogavit, quid quæreret. At
ille reſpondit: Fratres meos quæro:
indica mihi, ubi paſcant greges. Di-
æxit ei vir: Receſſerunt de loco iſto:

pollerent, tamen ivere, ut viderent, quæ cer-

audivi autem eos dicentes, Eamus in
Dothaim.

Quantus adoleſcentis pudor: ut, non reper- Silentiü.
tis in Sichem fratribus, mallet errare, quam
loqui; erraſsétque dià in agro, niſi occurriſſet verecan-
ei viatoris humanitas, quæ & fratres indica- 14.
ret, & errandi laborem minueret. Notaſtin'
quâ eum viator interrogatione fatiget? Inter- Ee,, Se.
rogavit, non quem, ſed quid quæreret. Non gica ja.

inſulsè profectò⅛, ſi animus expendatur Dele- iſgictio.

gatorum. Quis enim fratres, animaſque quæ- Imentio
rit? quis quid non quærit? Uſque adeò mos 'ce
iſte peſſimus invaluit, omnia præter animas ex- Een
quirendi, ut ne quidem ſciſcitandum cenſuerit, pyivate.
quos quæreret; ratus aliquid ab eo omninò pißiarto.
quæri. Utinam & frequentiùs rogarentur ex- nes.
ploratores, quid quærant, & poſſent rogan- Zelas
tibus reſpondere, fratres abs ſe quæri. Verùm mn ni
vox iſta, vox Joſeph eſt: Fratres meos quæro. qugrat.
Verùm & ipſi Exploratores, ut plurimum ali-
quid quærunt, & quærere putantur fratres.
Hinc luporum incurſus ſub ovium vellere.
Hinc ſtrages ſimplicium ingens, & rapacium
inexplebilis abliguritio. Indica mihbi, ubi paſ-
cant. Nihil mode ſtius percontanti exponi potuit.
Non iter ſuum, laborémve exaggerat: non ſe Marmu-
fruſtratum votis lamentatur, irrepertis in Si- Tatio.
chem fratribus: non eos incuſat, quòd, inſcio
parente;, greſ ſint Dothaim: non ſuſpicatur
aliò divertifle, ut aliud agerent. Denique, non Lingua.
rogat viatorem;, Ccuias ſit, non quò abeat, non
quid agatur in Dothaim: creditque pro certo Tadiean-
eò conceſſiſſe fratres, ut gregem paſcant. In- W-
dica mihi, ubi paſcant greges. Obſtupeſco, cum gimplici-
Paſtorum audio in loquendo modeſtiam, par- ta5.
ſimoniamque ſummam. Keceſſerunt, inquit, de Charitas
loco iſto: nec audet affirmare, quod fratres Jo- fraterzé.
ſeph dixiſſe audierat, ſed tamen ait, Audivi
eos dicentes, Eamus in Dothaim. Quod ſcit, af-
firmat: Receſſerunt: quod audivit, non aſſerit,
ſed ſe audiviſſe teſtatur tantum. Nos è contra-
riò audita, inauditäque confirmamus tanquam
certa, miſcemuſque non modò facta infectis,
ſed & factu incredibilia dictque, affirmamus,
formidine nullà, confecta. Eamus in Dothaim.
Dixerat ad Joſephum Jacob: Fratres tui paſ-
cunt oves in Richimis. Et ille, Miſus de valle
Hebron, venit in Richem. Ergo tota fratrum Obedien-
tr. agodia inde ſata eſt » quòd „ abſque parentis tia negle-
arbitrio, ſedem tranſtulere: inconſulto enim Vi korur
Patre, à quo in Sichimis locati fuerant, ive- Educatio.
runt in Dothaim, ubi & ciſterna præſto fuit,
in quam detruderent innocentem, & illac tran-
ſiere Iſmaelitæ, quibus venundatus eſt frater à
fratribus „ quos nihil horum commorantes in
Sichem ad tantum facinus ſollicitaſſet. Defuiſ-
ſet enim vetus ciſterna, & nullus ibi adfuiſſet
Mango, qui puerum licitaret. Viden' quanti
pPericuli plenum ſit initum ſine Patre conſilium!
Nihil extabat doli in tranſactione gregis ex Si-
chem in Dothaim. Verùm Dæmonis ſagacitas
jam omnia ad excidium innocentiæ deſtinabat;
cumque illi paſcua loquerentur, ille parrici-
dium adornabat. Sic Abſalonis primum, ſu-
Premumque flagitium, expugnatus, aut im-
portuné, aut etiam dolosè, Parentis animus.
Exceptus convivio Amnon, invito Patre, viam
ſtravit homicidio. Reductus ab exilio Abſalom, Obedien-
decepto Pper Thecuitidem David 5 parricidio tia ſpre⸗
alas addidit. Ut mirum non ſit, ſi tanta hic ?“-
lues proſerpat inter Patriarchas , ubi de nova

ſede,

ſo

at
un

riri⸗ hoon
a gi
ſur. ter
E
ſre
Vid
Hrilz, Kunea
ool
IIs
lte
Vi
eſa
ln
tum
o
Perit
adol
impe
ſrs,
eninn
Puert
efer⸗
Duria
Gare
centi
Eun
le
Nrte.
gin.
line lodn
. legne
non
cio.
ron
a
teme
i D
1 rent
&A
nod
Amm
aren
Cuibn
N 1 lnne
du,
)
ſenie
nlli
ie
iniſ
keſter⸗
trezg

—
7

in Cap. XXXVII. Geneſis. 157

llt in ſede, ſine Parente, deliberatur. Quèòd ſi non omni caruiſſe criminis noxà, immunem quo-
expugnata, non ſpreta, non decepta, viola- que doli profiteatur. Qui peccatum, inquit, I. Pet. 25
täve, ſed tamen non conſulta mens Patris, non fecit: nec inventus eſt dolus in ore ejus. Ac de⸗
repet. in re tam minima, tot, tantaâque parturivit ſi percontanti, quomodo Dominus nunquam
quum monſtra: quid, rogo, metuendum, ubi in re- peccaſſet, rationem earn redderet, quèd ſcili-
Oürriſet hun bus ſummis non conſulitur, ſed conculcatur cet criminum chorago caruiſſet. Ut enim nul-
indin. voluntas imperantis? lum non ſcelus exundat, ſtagnante mendacio:
Notifig ita eo deficiente elanguent ſcelera. Dicemiſquee
iImr. Perrexit itaque Joſeph poſt fratres ſuos, Fera peſſima devoravit eum. Meminiſſe velim
R O invenit eos in Dothaam. Qui cuùm te⸗ an nund facinus un mendacio Sata-
r Dele. , Sr. . Wequaquam moriemini. Non ergo mirum, cen. 3.5.
Ne que. 5 via Pam Hrocul » abt af eele aoce ſi tanta è& mendacio profluunt Crinine, qusd ſce-
nn d eret ad eos, cogitaverunt illum oc- lrum Patrem eſſe, & quaſi flagitiorum Ada-
ninger. 11 cidere. mum ac ſtirpem nemo non videt. Ut proptereà
Ctitit, J non inſulsè ſenes expugnari poſſe Suſannæ pudi-
o tid Urio le- TLutus Joſeph in agro, quamvis & ſolus, citiam Babylone arbitrati ſint, ſi mentirentur:
entur er n, ſæ. & pulcher, & polymità exornatus. Interro- quando in paradifo corruiſſe mendacio non ig-
rngen. 1 gatur tantùm, & certior fit de diſceſſione fra- norabant Hevæ inexpugnabilem innocentiam.
i Verim * trum in Dothaim. At ubi fratres convenit Porrô, quod ſupra dixeramus de Joſephi virtu- emini.
ben nar. 1 Homini- non fratres invenit, ſed tigrides. Uſque adeò te viatori pergrata, fratribus verô ingrata, adeò- bas non
tinem R“ ee⸗ non qui juſtus eſt „nuſquam intutus æquè eſt, ac in- que inwiſa, ut nec enſibus abſtinendum duxerint, Plasen-
r ſi, a. ter fratres. Virtus enim, ceu ignis, urit heren- Davidis, ac Mar ſe corroboratur exemplis. ume
Keltt, tes ſibi, lucet accedenti „proximumque cale- David erum gratiflimus vel externis Regibus,
enmtin facit. Quantum verô livoris virus „quod, ut ferri nequiit a ſuis. Oppugnaturus Gigantem
, ii vicdit, efferbuit! nec vulnera meditatur, ſed increpatur a fratribus, adamatur a Rege; quòd
Pueinin Invidia, funera. Stragis tyrocinium neſcit Invidia: Non & illis Proximus, & huic quaſi externus foret.
it: nle K Proludit furori ſuo „ ſed Ficum, quam Domi- Proſtrato Gohia, Regi inviſus eſſe cœ it, quem
einN“ nus arefecit, quâque ſe Adam obtexit, æmu- propiù attingebat „ deſponſatà ſibi Monſtri ¹
Nidri lata, habet ſine flore groſſos ſuos, hoc eſt, ſæ- funere Michol. Cùm luderet ante Arcam, nulli
Rgie vitiem ſuam non proritat injuriis, ſed ſepulchro diiplicuit, niſi conjugi. Regnantem pientiſſimè
üc D exſatiat. Antequam accederet, cogitaverunt il- in Hieruſalem hoſtes ejus, Duceique familiæ
enlik,ea lum occidere. Luxuria Uriam prius accerfüt, Saülis excoluere, Abſalom verò filius in fugam
dde,un tum demulſit, demum invita hoſtibus objecit, egit, tantumque non exuit regno. Moyſes
e ochtd. quo ſaltem moreretur, ut Vir. Livor verò & Pharaoni Deus: ab lſraeél penè obrutus lapi-
hiam he, perimit, & dehoneſtat. Impru lentiam affricat dibus. Ductà thiopiisà nulli inviſus, miſi
peſch,ain adoleſcenti, qui quaſi temerè vagando in feras Sorori, & fratri. Chriſtus à Nazarenis, civi-
ſium, M impegerit; cumque diſcerptum teſtetur a mon- bus fuis, in abrupta compellitur: procul à pa-
imin h i⸗ ſtris, Dei vindice irà dan natum probat. Quod tria regno deſtinatur. Caiphæ putet, Pilato
S enim ferent ſupplicium procaces in El iæum fragrat. Paulus graviores à contribulibus paſſus
lin An pueri, hoc protuliſſe reum ſomnii Jolephum cit calamitates, quam à Romanis. Anna umi non
Nulli,. effera fratrum rabies credi voluit Ita-nes Lu- placet Thenennæ, quèòd virtus, ut viola, emi-
, nalend Xuria triumpho obruit militem. Invidia in ca- nus fragret, cominus olere non ſentiatur. Cora-
Nouè onne- daver ſævit fratris, nec funere expletur inno- lia, ubi gerimnant, pro fœno ſunt; extracta
Anngtultan centis, niſi dedecore ſaturetur. Leo violati tranſcribuntur in gemmas. Quis leproſorum
lach nlle, lejunii reum Prophetam occidit in via, ſed contfugit ad Eliſæum ex Iſraél? Unus eum con-
Afümmd, illæio cadavere. Ferocior Leone Livor ha- venit & Syria Naaman. Denique à Rege Sa-
n in bet, in quo jacentem violet. Dicemuſzue, Fe- maria mors illi denunciatur, a Duce Syriæ au-
alre hi . enda- ra Peſima devoravit eum. Meritò omnis, qui rum togæque offeruntur. Uſque adeò virtus
d Tinses loquitur, & facit mendacium, excluditur a ſuo in ſanguine naufragium agit, intra patriæ
wa hinn, ara. regno. Nam vix invenies ullum ſcelus, quod tines, quæ, apud exteros, natat in purpura.
qe nn non erumpat in lucem, obſtetricante menda- Qui cum vidiſſent eum, cogitas erunt illum occi-
nlun ain , cio. Parricidium Livor hic aggreditur, quòd dere. Occidamus eum, dicemuſque. Dicetis Pa- Deus om=
enan t Gen. 34. ſperet mentiendo ſuffragium. Levi, & Simcon trI, quòd illum fera diſcer ſerit: Deo autem e wigen
preſnni, 2 /. Sororis defloratum pudorem ulti ſunt urbis, quid dicetis: Ne cogitant quidem, quà ratione ocri-
& Ulcuer. & aulæ excidio, tanto facinori iter adornan- ſuum apud Dominum colorent flagitium. Nimi- Famg
4 eNlemt! te mendacio. Circumciſionem ſuaſerunt, non run in eo toti ſumus, ut apud homines juſti ha- cura
Gnnorale,n ut Dinam traderent, ſed ut vitam opprime- beamur: Deo licebit Ppropé feretrum facere ſa- Modeſſtia
lle. Din 2. Reg. rent opprimentium. Quid Abſalom: Nonne tis. Ipſe David, ut adulterium coloraret, evo Webut⸗
4 bialilt 13. & Amnoni necem 3 & Davidi fugam Paravit, Cavit Criam ; Cujus cruore non horruit tantum Se.
Videt un modò voti, modò epuli ſimulatione? Ipfſe flagitium purpurare. F ucato perbellé jam crimi-
e crthun! Amnon ſimulando ægritudinem Sororem Tha- ne coram Satrapis, Dei penitùs obliviſcitur. Vi-
gze marem violavit. Hircorum fatale illud par, dentur mihi impii Narcilo non abſimiles; qui,
9 6 lgat quibus machinis expugnandam ſperaverunt Sa- quamvis ſciat, quod in ſe latet, rudimentum, &
vn⸗ ubt, Dan. 1z. ſannæ pudicitiam inacceſſam?: An muneri- cepam eſſe, totus tamen eſt, ut, quâ eminet,
el m 16. bus, uti à Jove corrupta eſt Danas? An gla- Lilio coæquetur. Ergo ita erumpentem ex ſe
öin 1 dis? An convivis? Mendacio uno. Aut aſ- herbam elaborat, colorâtque, ut, perſtante in-
t ſentire nobis, aut traducêris à nobis. Mirarer ter vermes ſtercoraque radice, quæ calcaretur
s, nn inſiliiſſe in honeſtiſſimam fœminam Senes men- ab apris, florem promittat, in Sabæ Principis
entis n dacio fultos, niſi viderem totam Chriſti Do- ſinu, Margaritas inter, & achates, reponen-
1 iot mini ſcenam, per exquiſitos totà urbe mendaces dum. Siwulachra Gentium argentum, & aurum Pfſal 113.
io Gcch teſtes & inchoari à Scribis, & peragi. Ut prop- Deus autem intuetur cor. Quam ſolers artifex in 4
. 1 tereà ſapienter Petrus, cùm teſtaretur JEUM expolienda, lævigandque facie ſimulachri! Vel 1,NS
W Ethicæ Tom. I. S ungues ⸗
nr ſele/

Statugz
perſimilis
Mypocri-

Modeſtia
line ſpiri-
14s.
Vitia pal-
liata.
Virtus
non ſoli-
da.
Invidia.

Dignitas
a0Nα.

Locua
San os
non red-

Kit.

Omnia
ocent
impiis.

FJepidi-
tzas.
Dignitas
iͤn indig-
no.⸗

Faber
quiſque
fortunse
Jc.

158

ungues limantur pedum quaàm chligentiftimè.
Circa præcordia non ſolum aliqua incuria, ſed
nulla prorſus cura. Ita-ne? Calcanei pars ex-
trema fummo ſtudio & politur, & limatur;
Cor verò nec compingitur quidem? Num un-
guibus ignobiliora funt viſcera? Imè nobiliſſima
mernbrorum ſunt; ſed latent. Videas Sacerdo-
tis attonſam undique cæſariem, promiſſam ad
talos togam, librata in ore verba;, ſine villis
Pellum ,ſine pompa currum, ſine ornatu famu-
os, linum;, quo collum integitur, lacteæ ideòô
par viæ, quia ſideribus diſpar: tunc enim ful-
gent Levitarum ornamenta, cùm ſqualent.
Quam elegans ſimulachri vultus! Intus autem?
Oculos, rogo te, aliò converte. Quicquid Poë-
tarum in fabulis portenti fingitur, viiceribus in-
terdum bæret Levitarum. E chlamyde malo-
granata dependent: pectus urticis inborreſcit.
Cupit, ardet, contabeſcit. Paucis: Hieroſoly-
mas ore depromit, ſed præcordiis verſat Baby-
lonem. Venite, oceidamus eum. Quinam hoc
dicunt? Ii, de quibus d'ctum à Patre eſt: Fra-
tres tui paſcunt oves in dichimis. Nota: Dum
oves paſcunt, degeneraverunt in lupos, à quibus
agnus laceratur: Noh dicere, ſi Eccleſiæ Chri-
ſii præeſſe incipiam, mutabor in virum alium.
Inter calices, & Chriſmata dediſcam thyrſos,
gladiéſque. Nec Veneri hærebo, nec Martem
ſequar, ſi contingat me Cidaris. Falleris. In-
ter frumenta crevere zizania: & in ipſo Taber-
naculo, iniquitas filiorum Aaron erupit. Non-
ne vides Patriarchas, oves deducendo, in urſos
commutatos? Quid? Annon Judas factus tunc
Leo eſt, cùm agnum & Moſis, & Patris come-
dit? Parum Cathedralis juvat, ſi tuo ſedet in
corde Antichriſtus. Cantharides videmus non
rarò roſarum corymbis inſidere. Sed in cœlo va-
por concreſcit in rorem. In rorem? In fulmen
quoque conſtipatur. Innocentiùs enimverô in
ſterquilinio jacuiſſet, & felicius: ſcandendo, &
pronior ad ruinam, & fatalior ad excidium eva-
ſit. Dum enim cœlo propior tenuitatem, pædo-
rémque ſuum pertæſus æmulari ambit, ſed ne-
quit, ſidera, tantum fulgoris induit, quantum
ſatis eſt, ut effulguret, proruâtque. Filii Heli

admoti aris, Arcæque, quid lucrati ſunt? Ut
licentiùs furerent, ſecurius mocharentur, im-

medicabilius ægrotarent, & perirent deſperatius.
Umuas Saül inter Prophetas vaticinatur. Cæte-
rum Dosg Idumæus, in Tabernaculo latitans,
pietatem dedidicit, didicit inter hoſtias ſcelus,
hausitque & Thure virus, rabiémque ſæviendi.
Sacrificio Cain initiatus eſt parricidio. Phari-
ſæus, orando, ſuperbiit. Herodes, evolyendo
Scripturas, rimatus eſt, quà ratione Dei ſtirpem
convelleret. Vides, ut puto, nihil prodeſſe mu-
neris ſeu innocentiam, ſeu ſanctitatem, ubi ani-
mus inquinatus eſt. Prodiit & manna non turtur,
ſed vermis. Ut enim adoleſcit in ipio ſerpen-
timm capite gemma: ita in ipſo argenti nitore

rubigo concreſcit. Jonathas, propè Saülem, in-

nocens. Abſalom, pone Davidem, perditiſſi-
mus. Inebriati Noë turpitudo aliis impuden-
tiam, alis reverentiam incuſſit. Abdenago in
aula Chaldæorum hymnos addidicit: cùm in do-
mo Suſannæ dedidicerint pudicitiam populi Se-
niores; quorum effrænatins exarſit impuritas
juxta fHuenta pudoris. Samuel impollutus inter
Ophmi, & Phinees, ſub Heh. Sub Eliſæo cor-
ruptiſſimus Giezi. Aqua humi in alabaſtrum
concreſcit, per Solem attenuata; exaſperatur,
inter ſidera, in fulmen.

menti, rugientique Leoni adblandimini? Uter-

Oliua

Tunc apparebit, quid illi proſint ſom-

nia ſua.

Plurima coiere ſcelera contra Joſephum: Invidia.
ſed livor ſupergreſſus eſt univerſa. Detulerat
fratres ſuos Joſeph, apud parentem;, de peſ-
ſimo crimine. Non tamen hoc in eum odio
exarſere. Acriùs eos in parricidium impulit
ſomniata pueri celſitudo, quàm retecta per pue-
rum corruptiſſima eorum iniquitas. Nimirum, 4
ut hebeſcunt coram Sole ſidera omnia: ita æ- oses er
. . fſanbto Ye⸗
mulatio monſtra obruit univerſa. Non maculis, 1
efferantur, quibus eos inſperſit: ſed fulgori-
bus contabeſcunt, quibus cohoneſtandum ſe
Joſeph prædixerat. Ergo non eſt, quòd tibi
à fratribus metuas, ſi eorum eruas in lucem
probra, dum tu te illis non præaferas. Accuſati
ſilent: poſthabiti fremunt. Non virgis, quibus
conciduntur, ſed aſtris, quibus obruantur,
conſuevere fratri fratres innectere laqueos, &
fodere caveam. Nunquam inviſa aut Caino A-
belis pietas, aut Seniori prodigi fratris impie-
tas, niſi cùm eam ſibi ſenſere prælatam, aut
igne ſacrificii, aut convivii vitulo. Agno effe-
ratus eſt Cain in Pardum; vitulo fllius non in-
verecundus in Taurum mutatus eſt. Pfſallat A-
bel: ſed illum Dominus non reſpiciat. Prodi-
gus ſubſtantiam diſſipet; ſed eum Pater non ex-
Cipiat. Hoc Mare, in modum ſtagni reſuſum,
ridet inter turbines, procellâſque omnes, und
exceptâ æmulatione. Eurus, Coruſve eſt Li-
vor, quò vel ſtagna ſuos ad aſtra fluctus im-
mittunt. Audiens autem hoc Ruben nitebatur li-
berare eum. Nulli ita inviſa eſſe debuit ſomnia- 1vidia
ta puero felicitas, quam Rubeno, cujus pri- viles ate
mogenita tantæ celſitudinis mole opprimeban- zingir.
tur. Tamen ſolus Primogenitus æmulum
expavit; iſque patromus Joſepho extitit, quem
ſuſpicio futuræ magnitudinis efferare meritò,
ſupra cæteros, debuiſſet. Vides, ut puto, li-
voris rubiginem, non auro innaſci, ſed ferro.
Què quis vilior eſt, eò ad invidendum paratior.
Ancillarum fili, & ii tantùm, quos nulla ef-
fulgendi ſpes erigebat, inſurrexere contra ma-
nipulum cæteris altiorem. Judas verè, & Ru-
ben familiæ Principes, non modèò non ſæviere
in invaſorem coronarum ſuarum, verùm omni
conatu ſategerunt, ut ad parentem puer re-
mitteretur. Nam Ruben in ciſternam eum de-
mittendum curavit, ut inde extractum ſervaret
immunem. Judas veròô è lacu eduxit, ne periret
in pulvere. Miror autem Patriarchas decem, ezvecio
nec cùm damnarent Joſephum, nec cùm eum libera.
eruerent à funere, uſquam meminiſſe aut Pa- Corredtie
rentis, aut Dei. Et invidos quidem Numinis, ven ufa-
Patriſque immemores non miror: miror autem “ e .
tum Rubenum, tum Judam pereunti patroci- zras hr,
naturos, nec ſemel ſævientibus in innocentem ſed divi-
objeciſſe fratribus aut Patris lachrymas, aut nis.
Numinis fulmina. Veruùm uterque humanis tan- Dierr
tùm rationibus inhibere conati ſunt procurren- e⸗ ctir
tem in omne vitiorum pelagus fraterni livoris Timor
profluentem. Manus veſtras ſervate innoxias. Dei ſußß-
Ouid nobis prodeſt, ſi occiderimus fratrem no-= ceret.

Rrum b frater enim & caro noſtra eſt. Ita-ne fre- Tentatin-
num re-

Aecruſa⸗

non Ausliri
inwidi.

que peccaſtis, & neuter fratrem ſervaſtis, dum iban.
meticulosè innocentiam propugnaviſtis. Nec nes pri-
livori Palàam obluctari, nec pudori propalam vetas
patrocinari auſi eſtis, ideéôque utriuique con- Dens er

ſilium evanuit. Satius erat pectus opponere 5 nos
. . . 2/

ſævien-

Viuß

rnic

ℳs, i

nlet
milit n
tum
tu
tic⸗

Coren

Ne r.
D
nar
litr
1
laſir. Müler
1i r⸗

dtn

un, e
Nerat
e del.
di
Inp
er Iu.
hirum, A
Na e. Ilmeln
leon⸗
Dden ſe
Nöd rbi
n lcem
Acculati
Cnibus
vemuur,
Ced, &
ni.
tam, a
groek.
ES nenir-
PſilktA-
t. Mol
er oner⸗
reſulun,
Tnes, u
ſe ck li.
luchn in⸗
itehatuel⸗
t Comir ſnt
ls ir. „ln
rineben iut
tt, gen.
te Mernto,
tuto,
led kem
n lmenn
0s nöllit-
COntii .
eid, ANr
non ete
Verim CIn
em ue⸗ le⸗
amn eun E.
kumſenm
t, te ſein
has ecer n
c Cln en i
n Nunm,, .
miror altil ,
S

innocenen /¹
16

mes .

in Cap. XXXVII. Ceneſis.

ſævientibus, & conterrere clamantes: Venite
occiιαHmomns eum., Sed tunc forté clamantibus ac-
clamaſtis: ideéque facinus, quod erumpens fo-
viſtis, incaſſum conati eſtis reprimere jam adul-
Principiis tum. Planè nequitia, niſi elidatur in ſemine;
obza. fraſtra opprimitur effloreſcens. Cùm jam livor
Severias cruorem fratris Pprælibaſſet, nemine obtinente;
Katiw. vix ejus primum ſepultura, tum vinculis com-
Peſci potuit. Diſcamus, rogo, Vultures ſuo in
nido illaqqueare, ut feritatem non addiſcant.
Nam ſi rapinæ aſſueverint, nec in laqueo ſæ-
vitiem dedocebuntur. Cruor enim, ſi ſemel
præguſtetur, ita ſapit, ut nunqdam non ſitia-
tur. Et væ Innocentiæ, cùm ejus ſanguinem
avida nocendi ſpes præſumpſit. Occidamus
eum, dixere invidi; nec pietas obſtitit Primo-
geniti? Joſeph aut projici debebit in ciſternam;
ut multum de feritate remittant fratres ſævien-
tes; aut etiam venundari Iſmaelitis, ut .gyp-
tiis ſerviat. Livor enim, ſi funus præconcipiat,
quamvis aborgiat, catenas parit. Ut autem vi-
deas Livoris immanitatem, audi. Confeſtim igi-
zur, ut pervenit ad fratres ſuos, nudaverunt
eum tunicaà talari & polymitâ: miſeruùnique eum
in eiſternam veterem, quæ non habebat aquami.
Co-lum, antequam fulminet, fulgurat. Leo
rügit, priuſquam ſæviat. Livor ſtatim inſilüit
in Pudicum, mudavit, obruitque. Ne quidem
tamdià furorem ſuum cohibaere, quamdià Jo-
ſeph Patris mandata exponeret: verùm inau di-

gederi-
Ias.

Iavidia,

tum opprimunt, & parentis incurioſi, & fra-

tris carnifices. Porrò quis non miretur exui pu-
dorem tunicâà ſuà, ut eà parricidium involva-
tur? Nimirum erubuiſſet livor coram Jacob,
nili polymità tegeretur. Proh dolor! denadant
fratricidæ fratrem, ut ſuum integant ſcelus.
Militare cogunt contra Joſephum ejus quoque
tunicam, quæ, dum mentitur illum àa feris
devoratum, & fratres abſolvit omai fuſpicio-
ne criminis, & ipfum reum facit palmaris au
daciæ, quaſi belluis occurrerit digreflus a via
in avia Et Sponſa nudata eſt aàa m litibus, &
peregrinus deſcendens in Jericho, ſpoliatus eſt
à latronibus, hic demum a fratribus denadatus
eſt Joſeph: ideôque tum ſponſa, tum viatore
Conſcien- Miſerior. Illorum enim veſtis rapt res texit:
tis age-- hujus autem polymita non ſceleſtos; ſed ſcelus
ienda. obtexit. IIli tunicam amiſere tantum: hic ca-
ruit tunicâ, ut careret commiſeratione. Veſtis
Viatoris & Sponſæ, ſi ſpectaretur, ad ultionem
Prædonum populos excitaret. Joſephi tunica,
ut viſa eſt, deſut in latrones inquiri, & hædi
ſanguis, non modò non clamavit de tunica,
ſed ſilentium indixit Patri, proditoribus indu-
cias impetravit. Et ſanè, non inſulsè, pudici-
tiæ cauſam cosgere fratres naufragium agere in
ſanguine hædi, quæ in agni ſanguine emerfiſ-
ſet. Porrò, ut Martyres in Regia divimitatis
ſtolas ſuas dealbaverunt in ſanguine agni: ita
fratricidæ in campo ſceleris, ne rei haberen-
tur apud Jacob, tinxere fratris tunicam, ut
ſtolas ſuas portentosè dealbarent, non in cruo-
re agni, ſed in ſanguine hædi.

Miſeruntque eum in ciſternam veterem,
gJuæ non habebat aquam. Et ſad ntes
ut oomederent panem, viderunt Imas-
litas viatores.

zen. Ita-ne? Epulari juvat, poſt ſcelus tantum?
Invidis, Frattem demerſiſtis, & comeditis? Illud præ-
Ethicæ Tom. I.

ſtat invidia; poſt perditum fratrem, quod præ-
ſtiat amor, recuperato filio. Reducem emim

Pprodigum laſcivmque adoleſcentem caùm ex-

cepiſſet humaniſſimèe Pater, donvivium inſtru⸗
Xit. Convivantur hic quoque fratres, pudicum
Puerum cùm proturbaſſent in ciſternam. Nem-

pe contrariorum eadem diſciplina eſt. Ut enim

exultat charitas, redivivo filio; ita; oppreſſo
fratre, livor triumphat. Er ſedentes ut comede-
vent. Vel dellcias ſectantur; poſt lanienam.
Et ubi, rogo, non illuder Gula, ſi ſtatim
poſt excidium fratris, & menſam ſiruit, &G
accubitum perſuadet? Neque ſedent tantum Galz;
& comeduht, verum & oculorum illecebræ
ſtuduerunt. Non enim in cavernis & ſpecubus,;
ſed in aprico epulantut loco, unde viatorum
ultrò citroque commeantium ſpectaculo recre-

entur. Viderunt Iimaslitas viatores tenire de

Galaad, & Camelos eorum portantes aromata,
& reſinam, & ſtacten in Kgyptum. Placet hoc
loco exquirere, quare Moſes, cùm, ne ver-
bo quidem uno, Joſephi ad fratres preces &
querimonias explicuerit, tam effusè deſcripſe-
rit,; & quodammodò excuſſerit ſarcinas via-
torum. Aſt enim, aromata, rfeſinam, & ſta-
cten fuifle tunc ab Iſmaelitis in .Ægyptum ex
Galaaditide avecta. Dices, Joſephum nullas
fudiſſe preces pro ſe. Imòô ipfſimet fratres in
Egypto ſeſe mutuò incuſavere, quòd ejus
nec anguſtias, nec poſtulata exaudiſſent. Qua-
re ergo ſarcinæ deicribuntur mercatorum, &
pueri lachrymæ ſilentio involvuntur? Nimi-
rum illud vates expreſſit, quod fratribus in
pretio fuit. Neglexere plorantem fratrem, diſ-
cuſſere mercatorum onera. Et mirum ſanè eſt;
quod tanto gravati crimine, nibilo minus eis
vacaverit, non modò fpectare viatores, ſed u dehtis
& ſarcinas curiosè perveſtigare. Uſque adeò, e a,
curioſitas nos tranſverſos agit, ut neque hor- preta.
rore ſepulti fratris inhibeatur: vel ita exultat
in laniena Livor, ut à ciſterna funeris digre- Carigi-
diatur ad epuli illecebras, & ita ventrem ex-
pleat, ut oculos paſcat, paratus rimari vel ar-
cas Camelorum. Audiamus jatn Judam. Quid
nobis prodeſt, i occiderimus fratrem noſtrum 5
Melius eſt, ut venundetur Itmaszlitis, & manus
noſtræ non polluantur. Audin' pudicos? Veren-
tur, ne dexteras inquinent fuas. Et cor quare
polluitis, toties deſtinatà puero cæde? Enim-
verò jam tum ſerebatur Scribarum ſuperfſlitio
perpurgantium religiosè paropſidem, pectus
verò omni ſpurcitiarum colluvie cumulantium.
Et manus noſtræ non polluantur. Scilicet. An
impollutæ ſunt dexteræ venundantium Iſmae-
litis fratrem innocentem? Tam pingui reli-
gione imbutus eſt Livor, ut, quicquid citra
cædem ſteterit, putet blan ditias eſſe. Catenas Hypecti-
Pietatem putat, & ſervitutem genus clemen- e,ig
tiæ eſſe credit. Nifi fallor, adumbratur hoc,Piai-
loco noſiri fæculi hy pocriſis palliata. Sa vire lu- Servire
bet perſonatæ fictæque Pietati, ſed ita tem- duetas.
perat ſævitiem, ut hoſtem perdat, nec ſe pol-
Iuat. Manus noſtræ non polluantur, iſtorum vox
primna eſt. Legunt; conſfulunt;, diſceptant, ne
ſalus ipſorum periclitetur. Interim, dum ſe im-
pollutos mori velle teſtantur, nihil intermittunt
eorum, in quæ eos impellit libido nocendi, gau-
dendi, excreſcendi. Mimis blandiuntur, Pial-
trias alunt, adverſarios ſubruunt, epulantur,
inflantur, laſciviunt, ludunt, illudunt, &
quòôd cruore rapiniſque non fœdentur, imma-

culatos ſeſe autumant in via. Manus noſtræ ſer-
☚ 2 Ventur

ℳ.
Invidias

Severi-
ras.
Correctio
libera.

geveri-
tas.

Correctio
mitis.

Avari-
tia.

Deus vi-
lis nobis

eſe.

160
vVentur innoxiæ: ſed Joſeph venundetur. O
ſtupiditatem planè ligneam! Ergone, quic-
quid non jugulat, non inquinat? Extrahitur
frater, extruditur, venundatur, catenatur, &
vivitis impolluti, hiſce in nundinis immaniſſi-
mæ cCrudelitatis? Ergo fames, febris, pallor;,
egeſtas, ſervitus deliciæ ſunt, ſi inter eas ita
torquearis, ut non expires? Proluſere Patriar-
chæ ſpirituahbus (ut cum vulgo loquar) noſtri
ſæculi, qui pollui nolunt, &, quicquid lubet,
conficiunt. Acquieverunt fratres ſermonibus il-
lius. Utinam auderemus vitiis obluctari, & ſce-
leroſis in faciem reſiſtere. Videbatur invidia fra-
trum, torrentis in morem, ex iracundiæ jugis
alpibuſque crudelitatis ita exundaſſe, ut nullo
cohiberi poſſe authoritatis, ſeu rationum agge-
re putaretur. Venite, occidamus eum, & videa-
mus, quid illi proſint ſomnia ſua. Quantis aqua-
rum gurgitibus hic amnmis redundat! Octo Pa-
triarcharum confluxere livores, nec aquis intu-
met, ſed veneno, trahitque non ſaxa, ſed ſe-
cures. Occidamus, & videamus. Occidit, &
in cadaver ſævit. Mactat, exprobrâtque. Ta-
men pauciſſimis verbis Judas, natu non maxi-
mus, imò à primo quartus, mutat enſes in vin-
cula, necique deſtinatum tranſinittit in Eägyp-
tum, Patrique remiſiſſet, ſi auſus fuiſſet pueri
ad parentem regreſſum ſuadere. Ita eſt: intu-
meſcentis æquoris rabies decumana non muris,
non aggeribus, ſed arenâà frænatur. Serpentem
arundine interſiſtes. Quamquam objectum æ-
quori littus palæſtra eſt coërcendi iniquorum
impetum, eum non retundendo, ſed excipien-
do. Littus enim ſubſternendo ſeſe fluctibus, ita
eorum rabiem fatigat, ut ideò fracta relabatur,
quia non frangitur. En Judas, hoc loco, quà
manſuetudine ab efferatis fratribus impetrat, ut
fratrem educant & ciſterna. Rationibus pugna-
vit, non jurgis. Non Patris luctum, non Dei
jacula oſtentavit, quibus fortè commoti non eſ-
ſent. Sed nec eis ſcelus exprobrando, nec fra-
tris temeritatem extenuando; verùm proban-
do, nil eis fratris funere acceſſurum aut gloriæ,
aut lucri, extorſit, quod cupiüt. Diſcamus ali-
quando rationem cicurandi Leopardos, anguéſ-
que demulcendi. Extrahentes eum de ciſternæ,
vendiderunt eum Umazlitis viginti argenteis:
qui duxerunt eum in Koypium. Cedit Livor
avaritiæ, & quem nec Dei timor; nec Patris
reverentia inflexit, ad mitiora conſilia deduxit
aurum. Enimverò extorquet Nummus, quod
Numen non impetrat. Ubi enim ſpes nundi-
nandi fratris affulſit, illicò fraterni cruoris ſitis
viginti argenteis reſtincta eſt. Nam, ut ma-
nubrium bipennis, ne ſylvas cæderet, in la-
cum excidit filiis Prophetarum: ita ſævientis
Invidiæ fax ſold Pactoli viciniâ extincta eſt.
Argenteus enimverò funis Joſephum eduxit è
puteo, rabidũſque Patriarcharum cuneus tunc
tantùm lictor eſſe deſüt, cùm factus eſt licita-
tor & inſtitor. Miraris Jovi aureo ceſſiſſe Da-
naëm? Argenteis viginti ceſſit Tiſiphone. Li-
bet exclamare: Inventum eſt aliquando, quo-
modo ſcelerum miniſter evadat ſcelerum veſ-
pillo. Cùm nullum non adoleſcat flagitium
opum lacte; hic tandem argenti lacte, livor,
quaſi Siſaræ apparitor, interiit. Non occidére
Joſephum fratres, ur venderent. Exhauſere
ciſternam, ut arcam opplerent. Inde extra-
Etus frater, ut ibi reponeretur pecunia. Me-
lius eſt, ut venundetur IMmablitis. Acquieverunt
fratres ſermonibus illins. Debes vitam tuam,

Oliva

miſerrime puer, non pudori, non innocentiæ ,
non patri, eam debes argento. Miror, cur
Plinius conqueratur egeſtas in homimis perni-
ciem opes & ſinu terræ. Perierat Joſeph, niſi
argenti nitore capti fuiſſent fratres. Vicit cru-
mena ſepulchrum, cumque auro epoto conva-
leſcant non rarò ægri, moriturus Joſeph re-
vixit argenteis viginti: quôdque miraculum
auget, ut viveret, non hauſit metallum ſagi-
natus, ſed venundatus emiſit.

Congregatis autem ounctis liberis ejus, ut
lenirent dolorem Patris, noluit conſo-
lationem accipere, ſed ait: Deſcen-
dam ad filium meum lugens in in-
fernum.
Eecleſia-

ſtira Ju-
riſdictio

Imago peccatoris in filis Jacob coloratur,
qui à parentis ſinu filhum cordis ejus cùm ab-
ſtraxiſſent, eum tamen mœrere nollent. Enim- anpagne-
verò nemo Deum lædi vellet, & eum nemo 14 à bPoli-
non lædit. Violamus Domini legem, & ejus ticis.
Sponſam laceramus: attamen poſt tantas con-
tumelias nec illum iraſci patimur, & ilh aſſi-
demus & circumfundimur, ac ſi non rei eſſe- Peecati
mus immanis flagiti, ſed maximarum Sacer- damna.
dotes hoſtiarum. Quis autem in flliis Adæ re-
quieſcere audeat, cùm videat ab iis dolorem
Patris leniri, qui luctuum ſcaturiginem effo-
derunt? Sititis cruorem filii, & parentis lachry-
mas exhorretis? Detrahitis Jacobo cilicium, &
catenas Joſepho in'icitis? Cumque exulare ju- Coufdes-
beatis fratrem, lugere Patrem non patimini? is in bo⸗
Cui licet in poſterum fidere? Qui lugentem ſo- Vinibus.
laturi circumſtant, autores ſunt ærumnarum.
Noluit conſolationem accipere. Nimirum ex vi-
rulento fratrum pectore, tanquam ex urenti
ſolo erumpebat conſolatio, non in morem
Floſculi, ſed ad inſtar rubi. Nequibant, quam- Coneio er
vis conarentur, ſolatium afferre, in eorum la- corde.
biis languente oratione, quæ infecto ex corde
dimanabat. Fruſtra os mella diſtillat, cùm fer- Lingaa.
vet in animo livor. Aſpis, quamvwis nectar ex- Adularie.
pueret, venenum foret. Etiam quæ dulcia ſunt, Amiei in-
non rarò venenata ſunt. Non tam quid pro- Kadi.
feratur, refert, quam unde. In paradiſo, ante
ſceleris luem, ſapidiora erant olera, quàm mo-
dò attagen. Pactoli vel limus pretioſus eſt,
cùm Sodomorum ſtuppea ſint vel poma. Ra-
bidum livenſque Patriarcharum pectus, etiam,
Cùm illecebrarum lac fundit, lenire nequit coa-
lamitatem mœrentis Jacob. Quem certè demi- Vcets
ror ita obfirmatum in filii luctu, cùm & Nepos?1αα
Abrahæ ſit, & Jobi propatruus, quorum al-
ter ſiccis oculis in unigeniti jugulum gladium
intendit: alter, vernante in Dei præconia cum
corde linguàâ, filiorum omnium naufragium
pertulit imperterritus. Nimirum nobis diſſi-
millimi Patriarchæ ſunt. IIli enim mori non
putant pignora ſua, quoties eos aut Dominus
interficit, aut Domino interficiunt. Perire cre-
dunt eos tantùm „ quos caſu contigerit ſuo *
ſinu abripi. Nos & contrario, ſi & fihis undeci-
mus in Dei domum ſecedat, irarum & dolo-
ris undas jactamus in cœlum, ad alpes uſque
profundimus. Moriatur fliorum decuria una Deus vi-
in acie, illicò in ipſo lachrymarum exortu Iris lis eſt no-
emicat, lætamurque oppigneratam nobis Prin- u:
cipis benevolentiam cadaverum aggeſtu nume-=
roſo. Ita-ne? Unum Deo vivere non ſuſtines
filium: & Filios decem pateris Principi hoflias
cadere?

Filioram
Educatie.

1

ln.

3le

Pler ſul⸗
N Mo 608

Urn

Ein

ſoret
Veſte

gere
ii

lrler Ad in
iunmn, Iic0

liß ſed

Pore
tüm
At e
“
dotle
ſc
ſunt.
cünd
Unteg
Ten
encite
coll⸗
tur.
thum
tempe
lumn
Uter
Kici
ken
In
Conhol
lorn
t col
E
Rencu
unſte
Peredt

eunie,
17 (t
Permi.
19 niſt
t cru⸗
CONa⸗
Phre.
aCllun
m lg

us,
. on
Deſees.
in ir.

Olnnnr, Eeiß⸗
. Lom. KWM
Um nemo i
& eſt ta⸗
ntas con⸗
nd.
rei ele⸗ Nes
n Nel. un
Ader
8 Colotenn
nemn ei⸗
tolache⸗
huium, &
lae Ct
Pottnum . niil
getenſ
rummmn.
rumn
en Wehti
in oeen
t,an⸗ dil
nechunk.“¹
9 en e
t, Cnnkr lin
necherer⸗
lculnt /4,
1uc ⸗
radloy s
, guinnle
etoluset,
pomm N
Aus, etnl,
e hequnca 3
cett ene,
mn & Nd
gwormm 4.
CNdun
ZcOlitl
naulisguu „
nobis . 1
moli
t Dommm
Periece.
igent ſoe
lis cel⸗
4, s in N!
gecun
ezortli/,
nobis P-.
eſtumn⸗
lon llini
ri Poſis
cadele

Iudican-
tes teme-
7 %

Zœniten-
zia vera.
Chriſti
Paſſio.

3. Reg.

21. 27.

in Cap. XXXVII. Geneſis. 161

cadere? Orbitas eſt, ſi unus pſallat: Et, cæ-
ſis decem, non orbatum te credis pignoribus,
ſed ſideribus autumas coronatum? què promp-
tus Jacob ac Abraham jugulare in monte Jo-
ſephum: at ferre nequiit irruiſſe in monſtra fi-
lium. Non recuſat litare filium, quem amitte-

re recuſat. Hoſtia ſit, non præda. Opto, in-

quit, illum victimam Deo eile: nolo illum epu-
lum eſſe ferarum. Quod Deo cæditur, feri-
tur: quod feris cedit in eſcam, periclitatur, &
Perit. Doleo, quòd chariſſimum filium, non
Deo, ſed caſui immolaverim. Beſtia devora-
vit Joleph. Non piget mortalem perüſſe: pu-
det hofſtiam tantam non aram ſortitam eſſe,
ſed monſtrum. Vilior ſors Joſeph, quàam Tau-
ri. Ille enim nonniſi Leonem explet: Ipſe ve-
16 Lupum fortè exſaturavit. Nißsiſque veſtibus,
indutus eſe cilicio, lugens fllium ſuum multo tem-
Pore. Miror ſanctum ſenem non ignarum tum
livoris fratrum in Joſeph, tum furoris, ne in
ſuſpicionem quidem veniſle parricidii. Sciebat
eos à cædibus non abhorrere, quos indoluerat

urbem Sichem univerſam crudeliſſimè perdi-

diſſe. Sciebat ſæviiſſe, non ſemel, ob ſomnia,
in Joſephum. Ergo & ſolitudinis opportuni-
tas, & livoris atrocitas, & ſanguinis non ſe-
mel præguſtatus ſapor, ſuadere parenti pru-
dentifiimo poterant, extinctum filium odio fra-
trum. Verùm nec tantis ſubſtracta cuniculis
erumpere potuit vel in ſene proditionis ſuſpi-
cio, ipſo doloris æſtu; quo abducimur perſæ-
pè in Syrtes, quas facillimè, ſedato dolore,
devitamus. Uſque adeò Juſti in ſuſpicionis vo-
raginem non irruunt, etiam cum Charybdis
excrefcit in portum molibus rationum. Porròô
Patriarchæ dolor doloris noſtri imago utinam
foret, cùm vel Chriſti lanienam ,„ vel innocen-
tiæ jacturam lamentamur. Primo enim fcidit
Veſtes fuas. Secundo cilicium induit. Tertiò lu-
gere coepit multo tempore. Quartò cùm eum
Hilii ſolarentur, deſcenſurum ſe dixit lugentem
ad infernum. Quæ, rogo, Pœnitentia in ſe-
rico & ſuccino? Non autem veſtes depoſuit,
ſed conſcidit. Noluit, vel ſi cuperet, in ſua
poteſtate eſſe, eadem in toga fulgere. Nolo tan-
tùm deponas vanitatis & ſuperbiæ phaleras:
aut eas laceres neceſſe eſt, aut ærumnoſis lar-
giaris, ut in poſterum pompam reparare non
Poſſis. Neque verò ſat eſt, delicias exuere, ni-
ſi cilicium induaris. Et illecebræ abjiciendæ
ſunt, & aflumenda, quæ cruciant. Tum ſo-
ciandus luctus ſacco, veſti animus. Sola enim
integumenta doloris, niſi cor mœreat „ non
Templum extruunt Poœnitentiæ, ſed ſcenam
excitant Hypocriſi. Etiam Adam exuviis te-

Ctus eſt. Etiam Achab & ſacco amictus eſt „ &

conſperſus cinere. Neuter tamen fleviſſe dici-
tur. David verò ſingulis noctibus ubertate fle-
tuum lectulum ſuum irrigavit. Denique multo
tempore, imô omni tempore lugendum ſibi fi-
lium ſtatuit Patriarcha: nec de luctu remiſit
inter ſolatia & blanditias fliorum , quorum erat
ſtudium, parentis lachrymas abſiergere. Nolo
à fletu ſurgas, quoties te tui abducere ſtudue-
rint à lachrymis. Imitare Jacob, qui recipere
conſolationem noluit, tantumque abfuit, ut
filiorum blanditiis lachrymarum ejus exundan-
tia cohiberetur, ut, qui diù ſibi fletum, au-
dità filii nece, indixerat, nunquam ſibi ſur-
gendum à luctu duxerit, ex quo illum cir-
cumftetere filii, dolorem ejus levaturi. Quam
vVereor, ne lachrymæ noſtræ quam Jacobi ab=
Ethicæ Tom. I.

ſimiles, tam ſimiles ſint Judæ ; qui cùm uxo-
rem ſuam defunckam luxiſflet, à funere tranſut
ad fornicem, & evolutus mortualibus integu-
mentis, voluptatum fſeſtivis implicatus eſt pha-
leris. Quid plura? Excuſſo cinere, ſurrexit »
ut ad tondendas oves aſcenderet. Verum an-
tequam deveniret ad agnos, hædos effinxit,
dumque ad oves vadit, incidit in lupam. Jun-
Ctus Thamari, quam in via offendit, Phares &
Zaram filio ſuo proſeminavit. Uſque adeò li-
bet à cinere ad illecebras tranſilire „ ſaltu pro-
pemodum uno: quique præficas advocaverat .
Syrenas exaudiit. Verùm hac de re fuſiuùs ca-
pite inſequenti.

Gen. 38
17.

Deſcendam ad filiumim meum lugens in
infernum. Er illo perſeveranté in Re-
tu, Madianitæ vendiderunt Joſeph in
Lgypto Putiphari Eunucho Pharao-
nis Magiſtro militum.

Nocentiores filiis parentum lachrymæ non Pei vo⸗
rarò ſunt, ipſis lachrymis Crocodili. En, flen- Menzari:
te Jacob, naufragum Joſeph. Pietas importu- * r
na crudelitas eſt. Rigavit Pater fletu ſuo com- Lasiia
pedes ferulaſque innocentis, ſed ærumnoſi ‚fi= jugis.
lii. Ut enim lugens Jephte lachrymis fuis cruo- Tr'ibuala-
ri funerique filiæ proluſit, quam periiſſe cre- Jon.
dimus, non retinente Angelo Patris dexteram““
ferituram, quòd triſtis Deo hoſtiam cæderet:
ita, plorante Jacob, Joſeph iteratò Tgyptio ⸗
mancipatur. Quid? inquies. Ridere-ne vis Pa- Mortas
trem in funere filũ? Non eum ridere jubeo; ron le-
nunquam tamen diuturniorem commendabo Mortiff.
in Patriarcha ejulatum. Exprimat naturæ tor- catio Paſ-
cular ad nuncium cædis ſuſpiria lachrymâſque, Ronum,
at ratio, quaſi opportunus & cœlo Aquilo, & * 5,
imbrem cohibeat, & nubes diſpellat. Hinc “
eſt, quod non flente Patre, ſed fletum Pro- Iugum
ducente, Joſeph diſtrahitur: Ullo, inquit, per- Obrifi
l⸗verante in fetu, Madianitæ vendideruni Jo- Jusve.
Jeph. Ut diſcas, non erumpentem vim doloris
Domino diſplicuiſſe, ſed inhærentem. Diſſi-
mulat Deus primum zizanii germen, nec Meſ-
ſores ſtatim ad exciſionem erumpentis oleris
immittit. At ſi gramen in culmum obdureſoat;
& falcem exerit, & clibanum parat. Iraſei- Plal. 4.50
mini, & nolite peccare, Pſaltes cecinit. Cui ac-
cinens Apoſtolus ait: l non occidat ſuper ira- Ad Eph.
undiam veſtram. Ita & fletus rigare poteſt pie- 26.
tatem Patris, non autem obruere. Nam im-
bres, ſi ſemel, ſi interdum, ſi ſæpè agros cam-
pôſque impluant, foœcunditati ſubſerviunt: ſin
diuturnius, ſempérve compluant, ex agro
Paludem efficiunt. Cùm diebus quadraginta
patefactæ coœli cataractæ pluvias tiudilene »
deletum eſt genus humanum, uno intra arcam
cum familia ſuperſtite Noëmo. Indulgeas pau-
liſper volo naturæ: ſed ripis latex coërceatur,
quando ipſimet æquori ſuum circumſcriptum
eſt littus. Dum luctum Jacob non frænat 5
& datus in catenas Joſeph, & Nepotes oc-
cidunt, & Judas mœchatur. Retexamus, ſi
placet, tantarum ærumnarum ſcenam à confi-
nio trigeſimi ſeptimi, ad capitis trigeſimi octa-
vi veſtibulum progreſſi.

Matth.
13

0¾ 23% EX

162

EXCAP. XXXVIII. GENESIS.

Eodem tempore deſcendens Judas à fra-
tribus ſuis divertit ad virum Odolla-
mitem, nomine Hiram. Viditque ibi
filiam hominis Chananæi, vocabulo
Sue: & accepta uxore, ingreſſus eſt

ad am.

Zaxuria. +à Odem tempore. Quonam’? Cum ccilicet
E & Jacob fleret, & Joſeph venderetur.
Gen. 37. Mlo, inquit proximo ſuperiori capite, perſe-
36. veranie in fletu,; Madianitæ vendiderunt Joſeph
in Egypto. Ergone laſcivire libet inter Patris
ejulatus & fratris ſuſpiria, luxuriâque nec pa-
terni cilicii ſqualore, nec fraternarum horro-
re catenarum aut conterretur, aut cohibetur,
quin vel in Chananæas excurrat, rimeturque
inter hoſtes ſponſam, hoc eſt, delicias inter
haſtas, in algis concham? Proh dolor! ex in-
terminato turbulentiſſimoque lachrymarum O-
ceano mœrentis Patriarchæ, laſcivienti Judæ
Venus emerſit. Et ubi, rogo, amor non Ha-
grabit, ſi exarſit in lachrymis? Aquæ multæ
non potuerunt extinguere faces libidinis: imô,
quod de Dodonæo Jovis fonte, non Poëtarum
modô natio innutrita mendaciis, ſed etiam Hi-
ſtoricorum fabulatur chorus, extinctas videli-
cet in eo faces accendi, de lachrymis Jacob
Kateri cogimur, impollutum ad id temporis
Judæ animum primos inde hauſiſſe ignes; ut
propterea exclamare cogamur: Hæc unda ig-
nem eructat. Nimirum etiam par Gehennæ
Etna incendii ſui fomenta trahit ex æquore.
. Penè hic minuitur debita omnino admiratio
converſæ, in nuptiis Canæ, in vinum aquæ;,
quando frigens cor Judæ laſcivire potuit, ge-
mente Patre. Quod portenti genus quamquam
inſolens videatur & mirum; majora tamen
his videbis, vel in ipſo Juda, ſi aliquandiu
nobiſcum ſubſtiteris. Moneamus jam Jacob,
ut ceſſet à fletu, ne fihus proruat in fluctus.
Quiſquis filios ſuſcepiſti, noli perdia flere,
ne flere cogaris dià. En quò abripiatur Judas,
za vigilet. Plorante Patre. Divertit ad Chananæos, re-
lioram ſpicit Sue, ducit illam, ſuſcipit ex ea Her.
Eancatio. Enimverô fili, quoties obrutum viderint pa-
rentem quovis animi fluctu, omnia ſibi licere
arbitrantur. Sciunt enim non aliis excubare,
qui nec ſibi præſtò eſt. Debuiſièt propterea
Jacob animi æſtum diſſimulare, e filiis vide-
Modeſtia. retur moœrore abſorptus. Ergo dum Jacob à
fletu non ſibi temperat, Judas domo digre-
ditur, videt Sue, & quam videt, deperit pri-
Zentatio- mum, tum ducit. Si ardere non vis, noli vi-
num fons, dere. Porrò quis non dedignatur Judam, tan-
torum virorum prolem & ſpem, non exploraſ-
ſe fœminæ aut genus, aut mores, ſed, ſta-
tim ut eam vidit, duxiſſe illam, parente non
Luxuria. conſulto, inconſulto Numine. Ut video, Li-
bido fulgur eſt, ut emicuit, fulgurat, unéôque
temporis puncto exit ab Oriente, & paret uſ-
ue in occidentem, unumque conſtipat in faſ-
Tem carcerem, ſtadium, metamque, bravium-
que. Exoritur, adoleſcit ſimul; paritérque vi-
deas amoris cunas, theatrum, & feretrum. E-
tenim Judas venit, vidit;, arſit, cumque do-

Paterfa-
nrꝛilias.
Superior

Oliva

mum necdum redierit, jam Vir, & Pater eſt.
Sue duxit, Her procreavit. Cave proinde fa- Putant
cem, non enim progreditur ad excidium, ſed, aliqui
ut corfipuit cedrum, exuſſit. Ut incidit, in- Se no-

cendit. Din Cain parricidium concoxit. Judas men eſe
illicoè foeminæ amori ſuccubuit. Neque veroô zwine,

debemus aut celeritatem laſcivientis, aut ſæ- ſed Pa-
Vientis tarditatem in autores referre, ſed in af- tiis ejus.
fectiones. Non enim frigens Cain, & Judas
præfervidus. Sed Libido ea eſt, quæ ſimul &
concipit & parit. Elucet tanta hæc, ſupra re-
liqua vitia, Luxuriæ impotentia in Davide.
Hic & mœchatur & jugulat. Verùm ad am-
plexus Bethſabeæ momento irruit, ad Uriæ ve-
rò buſtum, nec poſt menſes devenit, non mo-
dò lentè, ſed violenter. Ipſa Jezabel (cujus fe-
rociæ & cupiditatis intemperantia ſumma) ad
Nabuthi tamen ſupplicium, poſt jejunium, &
ſubſellia, & teſtes, & Judices progreſſa eſt.
Joabum geminæ proditionis ac cædis reum;
non ſuperſtes David, ſed mortuus interfecit.
Potuit Rex tantus tantorum Ducum ultionem
non differre modò, ſed transferre ultra regni,
vitæque ſuæ fines, voluitque præmori reo ſuo.
Uſque adeò tum rapina, tum crudelitas, ſi li-
bidini conferantur, non modèò non currunt,
ſed claudicant. Una Luxuriæ quadriga in his
criminum Olympiis Oleaſtrum diripit. Vidit-
que ibi filiam hominis Chananæi, vocabulo Sdue- G
acceptä uxore, ingreßus eſt ad eam. Quid, quæ-
ſo, juvenem non impudicum in Syrtes abduxit
thalami inconſulti? Non genus Sue, nam Pa-
tris nec nomen ſcitur, tliam, inquit, hominis:
Non forma, nam nec elegans fertur, nec blan- Cireums
da: Non ſanguinis affinitas, nam ex patre fuiſ- Beikio.

1 D1 N . . d. ia 2
ſe ſcribitur Chananæo. Quo ergo lenocinio Sue a
Judam implicavit, ſi nec decora, nec generoſa ala.

extitit? Quia fœmina erat. Non impudicus Ju-
das, imòô tam caſtus, ut, fornicante Ruben;
& peſſimi flagitii appellatis filiis Balæ & Zel-
phæ, tot inter ſpinas pudor ejus in morem Li-
lii effloruerit. Sue item nec Helena, nec Om-
phale, id eſt, nec venuſta, nec proſtituta; illi-
cò tamen ſuum ſortita eſt Paridem. Uſque adeò Familia-
ſi ſœmina eſt, quæcunque illa ſit, apta quoque nr
eſt ad vinciendum. Magnes, ſeu rudis, ſeu læ- eu —
vis ſit, ferrum trahit. Heliotropium Solem ſe- Occaſis
quitur tum effulgentem; tum latitantem. Vel mala.
ſcintilla ſylvam depopulatur. Ut videtur Sue, Tentatio-
Judam infatuat. Quamobrem curandum etiam num foni.
atque etiam eſt, ut Diabolo locum non demus
ſuperſeminandi in nobis Zizania. Si reſpexe-
ris, periclitaberis; quamvis nec Penelope ſit;
nec Ariadna, quam vidiſti. Etenim, ut Eſau
primogenita addixit eſuriendo, non coturnices;
ſed lenticulam: ita, quicquid occurrerit, ex-
cantabit. Caro enim, & ſoœnum ſumus. Fameſ-
centi non ſola ſiligo, ſed furfur quoque ſapit.
Quid moramur? Judas ad Thamarem ingreſ-
ſus eſt, quam deperiit pallio involutam. Er-
go non ſola pulchritudo pellicit, ſed etiam,
quæ non apparet, facies faces ſubjicit. Parciùs
proinde procacitatem humanam conterruimus,
rati, ſi videatur, fœminam incantare, quan-.
do nec videtur, & excantat. Dimute me, ut Gen. 380
coëam tecum: Neſciebat enim, quod nurus ſua 16.
eſſet. Et quare neſciebat? an eam ex longo
Jam tempore remiſlam in domum ſuam non
agnoſcebat? Operuerat enim vultum ſuum, ne
agnoſceretur. Quis neget venenatorum nullam
efle Ceraſtam ſupparem fœminæ? Baſiliſcum
eam eſſe dicerem, niſi quòd, etiam cum non
videt 2

ln, Mer. 1

(elet

Peocl
Mar,
Lunre
ſelous
Nor
Fideli
10n iachs
“ e
pli
penti⸗
Caruit
ct,
GNam
er
guoru
tat,
ſames
ui c⸗
eſt, 0
orutn
ſecunn
areleit
Avor
ſülle:
on
areſtit
Lilu
ilg
Uunume
e, enper
Nehiu
Eberer
Nem
Cpide
Aantur.
1lle Cttur
ſin Delt
an in
tie Her
Atnne

Zaxuria videt, interficit. Obvoluta theriſtro ſuo Tha-
ban vis. mar triumphat de Juda, non juvene, & ſo-
ai cero; & demortuæ uxoris cineribus etiamnum
en den aiperſo, tendentéque ad oves attondendas.
Muumd Quid horum non ſatis eſſe videbatur, ad pro-
eid d pellendam luxuriæ haſtam? Et tamen Patriar-
kelih, cham annis loricatum, propinquitate, orbita-
An Ktit te filiorum, uxoris funere, mole negotiorum,
eIue perſonata in trivio fœmina exarmavit „ & per-
dmnd didit. Miraris duos & ſemioribus populi inſiliif-
dr r. ſe in Suſannam? Miror ego Abrahæ nepotem
Deil ad Thamarem divertiſſe. Illi enim nudatam
Ae. amavere: hic coopertam deperiit. IIIi in viri-
Diefe. dario voluptati dedere manus: hic à ſepulchro
non mo- transfugit ad lupanar. IIli denique abſque arbi-
aiſite⸗ tris invaſere pudicam: hic propalam oppigne-
Una) d ravit ſeorto armillam & baculum; nec eru-
um, & buit hædum tranſtnittere tigridi ſuæ. Diluite
elli ekt. jam vultum, filiæ Babylonis, planè miſeræ.
Steum, Licet ſine purpuriſſo atque ceruſſa irretire fi-
etkecit. lios Jacob, & Abrahæ. Non videtur Thamar
Cltionem & Judæ illudit. Sed redeamus ad filiam Sue;
nategn, ſive ad Sue, uxorem Judæ, & videamus .
teoln. quinam germinet fructus ex inconſultis nuptiis,
itis, li quarum Myſtes ſola fuerit procacitas oculo-
Vaummt, rum. Her natus eſt Judæ, de quo hæc habet
in in b Moyſes. Fuit quoque Her Pprimogenitus Juda,
t. Fidt- nequam in oonſpeclu Domini: & ab eo occiſus
hulige eſt. Illud autem notandum eſt, non cum pubeſ-
Mid, ue⸗ ceret Procul à conjuge, tanti criminis reum
Sahant Pproclamari, ſed ex quo copulatus fertur Tha-
um Pe mari, lectiſſimæ fœminæ. Dedit autem Judas
blnnit: uxorem primogenito ſuo Her, nomine Thamar.
eeblnn Cns Fuit quoque Her nequam. Ergo „ poſt nuptias;
etefil ki ſcelus adoleſcentem corrupit. Obſignatur hoc

Manoge⸗ novo teſte, quod non ſemel ſcripſi, non ſopiri
(

er n Cor. videlicet amoris luxuriæque faces nuptiartun
numkr .1d. tædis, ſed foveri. Melius eſt nubere, udm viri.
le Nben, Ita eſt: Sed aliquando » ideò exurimur, quia
le l. nupſimus. Davidis & paſtoris & militis conti-
e nentia Prorſus cryſtallina „ quamdiu uxoribus
et caruit. Conjugibus circumſeptus, non dedidi-
el cit, ſed addidicit intemperantiam. Her ne-
“ quam fuit, ubi primum thorum ſalutavit. Ma-
UNNe e EE ergo ſibi de nuptiis plerique blandiuntur,
ſ n quorum pudor, dum portum intrare ſe pu-
Wi,kule,, tat, incidit in Charybdim. Neque enim libido
n un 3 fames eſt, quæ eicis expleatur; hydrops eſt,
mrn Na qui calicibus & fluminibus inardeſcit: Ignis
idem r, “ eſt, cujus ſuccreſcit flamma appoſitione pabu-
Odameninl lorum. Felicius jejunat, quam abſtinet. Eliæ
honcens ſæculum imitatur, quo jubente, coœlum aut
lehee areſcit in morem æris, aut exundat ad inſtar
erelheſt, æ* uoris. Rarô imbres in libidine, rarius etiam
m, ut in ſtillæ: aut ſiccitas, aut eluvio. Torrentem non
Ceturaes incommodè dixeris impudicitiam, quæ modò
Crtett, . areſcit, modò exundat. Non unum tibi dabo
ms. Fn- Lilium: Narciſſum non mihi dabis. Enuclea-
voqre tius. Qui omni thoro careant, propemodum
geln innumeri ſunt. Qui uxore contentus ſit, non
lurm . ſemper commonſiratur. At Paulus clamat:
led eud, 3. or 7 Melius eſt nubere, qudàm uri dixit, quid ficri
ict. Dus deberet; non verò, quid fiat „ renunciavit.
dotennünd, Nam plerumque, quod ſejunxit Apoſtolus,
tae, Cupido conjunxit, cùm non Pauci nubant, &
niue M, urantur. Certèe Her, poſt nuptias, nequam di-
l umn ſ Adule- Citur in confpectu Domim, & ab eo occiſus.
rium.,. Dedit autem Judas uxorem primogenito ſuo
ſn N Luxuria. Her. Fuit quoque Her Primogenitus JuQudæ, ne-
, ſu ,N am in conſpectu Domini. Suſpicor Adoleſcen-
tun ulun tis Her non tunc incepiſſe incontinentiam,
BAllu ſed tunc primum Domino putuiſſe. Tolerabilis
I
mn cnh,

in Cap. NXNXVIII. Geneſis.

cùm conjuge ſepiare.

utcumque libido eſt in juvene, qui caret com-
Pare. Scelus verò eſt; non expediri ſcortis;
Quam grave flagitium
thori ſanctitatem quatere, quam Deus imagi-
nem eſſe voluit initi cum Eccleſia foderis! Me-
ritò proinde & nequam dictus, & occiſus eſt
Her. Fuit nequam in conſpectu Domini. Non
clanculum eum dixerim petulantem fuiſſe (ne-
que enim in domo Judæ tam verecundum fuiſ-
ſe arbitror filum, cùm ſciamus Patrem, me-
diæ jam ætatis virum, Thamari ſuccubuiſſe)
ſed nequam dicitur in conſpectu Domini;
quòd nec ſcelus efſe putetur in adoleſcente
ſcortatio. Indoles eſt aninæ non ſtupida, lIu-

ſtraſſe; quot quot patent in urbe, caveas. Se-

cus Judex vivorum & mortuorum decernit;
qui non modèò nequam eſſe pronunciat impu-
dicum, ſed occidit. Fwit uoque Her primoge-
nitus Judæ; nequam in conſpeltu Domini, &
ab eo occiſus eſt. Bis hoc loco Judæ primogeni-
tus appellatur Her. Cur toties inculcatur „ G
objicitur iſthæc peccantis primogenitura? Non-
ne ſatis erat dixifſe: Dedit autem Judas uxo-
vem primogenito ſuo Her. Quare iterum, cùm
ſtatim nequam coloretur, Primogenitus inge-

Filiorids
EBdicasso:

ininatur? Cenſuit criminis fibras retegendas eſ-

ſe cum germine. Ac ſi diceret: Her nequam
fuit. Noli mirari: Primogenitus fuit. Nefcio
quo fato, & arborum & hominum primoge-
nita degenerent. Cain, & Iſmaël, & Eſau &
Ruben, & Her, & Amnon, & Ophmi, &
Eliab, Cæterique fere omnes in divinis Scrip-
turis primogeniti; non minus ortu „ quam ſce-
lere in familid principes. Nimirum educantur
mollius, omnique terrenorum conſiliorum fæ-
ce imbuuntur, quòd generi propagando ful-
ciendæque Domui deſtinentur. Mihi cum pri-
mogenitis ita agi videtur, ut agi ſolet cum
equis emiſiarüs , Veneri generique reſerva-
tis, quos nemo aut habenis implicat;, aut re-
pagulis frænat, aut calcaribus urget: quin eis
omnis tum pabuli, tum curſus licentia indul-
getur, tantùm, ne macies, néve obeſitas pro-
creandæ ſoboli impedimento ſit. Quis primo-
genitum docet numen revereri? Quis eum aris
jubet advolvi? Quis à Poëtarum veneno epo-
tando abſterret? Creſcat, & ſatis eſt. Et, ne
dià vagemur, toto hoc capite, cùm vita mo-
réſque Judæ fuſius deferibantur, de Her pri-
mogenito ejus hæc duo ſcribuntur tantùm, Na-
tus eſt; & dedit ei Judas uxorem nomine Tha-
mar. Ita-ne? à cunis ad thalamum traducitur
adoleſcens, nunquam aut Timorem Domini,
aut Leges Numinis doctus? Optimi parentis
autumat Judas abs ſe partes impletas, ſi Pri-
mogenito ſuo, non Deum conciliaverit, ſed
Sponſam conquiſierit. Meritò ergo dicitur: De-
dit autem Judas uxorem primogenito ſuo Her,
nomine Thamar. Fuit quoque Her Frimogenitus
Judæ, nequam in conſpelctu Domini. Et qui bo-
uus foret, quem Pater nullis inſtituit diſciplinis,
hôcque in eo duntaxat curavit, ne ſolus algeret
in ſtrato? Dedit uxorem Frimogenito ſuo. Et
ideò peſſimus fuit. Audite, quotquot filios edu-
catis: Si filiis veſtris uxores dederitis, ut plu-
rimum, in pellices immittetis. Sinite „ut ipſi ſi-
bi deligant Sponſas. Non enim, quia tibi pla-
cet tyruncula, filio quoque tuo apta eſt. TIu e- Tentatis-
nim genus, arcämque expleras: ille verò non num fons-
theſaurum quærit, ſed uxorem;, non ſtemma adt
tendit, ſed ſtigma faſtidit, quod fortè uxorem Politica,
deturpat. Permittamus, obſecro, ut faciat ſibi
° 4 quiſ⸗

Mairi-
monia

164

quiſque adjutorium ſimile ſibi: alioquin;, ſi
Liam ſuppoſueris, Rachel adamabitur. Miror
autem id a Juda præſtitum, qui tamen, inſcio
parente, Chananæam ſibi Sponſam, filiam Sue,
ociaverat. Nemo & Patriarchis uxorem ſibi
Compati delegerat, excepto Judâ. Et tamen ſolus ipſe,
neſcien- qui uxorem non acceperat aà Parentibus, ſed

. præſumpſerat, uxorem dedit primogenito ſuo.
DLelante 4 . .
inadiſe „ Uſque adeò quæ quiſque pati non potuit, ea
rr. cæteros ſuſtinere compellit. Alligant onera im-

portabilia, quæ nec digito commoverent. Tu-
ne uxorem das filio, qui à parente üxorem ac-
cipere noluiſti? Hinc tragoediarum ſeries uni-
Severi- verſa. Hinc nequam factus eſt Her. Cui cùm
tas. Judas parcit, minimè pepercit. Quem enim
ipſe ſalubriter flagellaſſet, ut Pater, Dominus,
ſeveritate judicis, interimit. Fuit nequam in
conſpeltu Domini, & ab eo occiſus eſt. Quam
inſulſa clementia Patrum eſt, quæ dum aà fi-
liorum ſcapulis virgas propellit, ſecures in eo-
Tum jugulum attrahit! Pendet è quercu Ab-
ſalom tribus confoſſus jaculis. Harum quidem
lancearum meſtlor Joab, ſed ſator David ha-

2. Reg- beri debet. Cùm enim diceret, Jervate pue-
18. 5 rum Abſalom, iram Numinis provocavit in fi-

lium: cui ſi vincula ſaltem deſtinaſſet, haſtas
fortè Deus profugo non conflaſſet. Prorſus,
qui parcit virgæ, gladios parat. Porròô Numi-
nis ſeveritas & deſperatins perdit, & parciùs
prodeſt. Nam, occiſo Her, nequaquam fratris
ſupplicio à crimine peſſimo Onan deterritus,
cùm ingreſſus ad Thamarem eſſet, maluit pe-
rire, quam generare. Quamobrem & ipſe per-
cuſſus eſt à Domino. Vides, non punita Pri-
mogeniti nequitia à Patre, qua tabe gregem
univerſum infecit. Ule ſciens non ſibi naſcei f-
lios, introiens ad uxorem fratris ſuit, ſemen
Fundebat in terram, ne liberi fratris nomine
naſcerentur. Et idcirco percuſſit eum Dominus,
quòd rem deteſftabilem faceret. Viden? ut virus
à ſtirpe proſerpat in ſurculos. Unde livor in
Onan? à Juda, Patre ejus. Invidit Pater, fra-
trémque diſtraxit, ne, quam ſomniarat, felici-

tatem aſſequeretur. Invidit & Onan nomini

Her, noluitque ei filios excitare. Ergo etiam,
quæ neſcierunt, fili Parentum ſcelera imitan-
piliorem tur. Nolo proinde dicas; Procul à filiis pro-
Educazio labor. Judas non modò procul ab Onan, ſed
Exen pla eo nondum ſuſcepto, invidit fratri. Quod ſa-
majorum. nè crimen nemo mortalium ad illam diem re-
Seniorum .. . .
ſcandala. ſcierat, iis exceptis, quos livor eodem ſcelere
Ppeccati implicaverat. Et tamen vitium transfudit in
damna. filium. Ut peccaveris, ipſo afflatu noces. Ba-
ſiliſcus etiam nolens interficit. Nullo commor-
ſu, ſed ſolo contuitu inficit quotquot reſpicit.
Tu verò vide, quanta ſit invidentiæ feritas.
Non modô viventem fratrem inſequitur, ſed,
ne defuncéto proſit, inficit naſciturum. Quid
dico naſciturum? Pudor abortit interdum;, effi-
citque, ut mori diſcat, qui naſci non didicit.
Livor verò non modò præfocat naſciturum,
ſed ipſum prævertens infantis conceptum, non
ſolum florem elidit in germine, ſed evertit in
ſemine. Inventum eſt, quo modo pereat, qui
nec ſatus eſt. Deteſtabile ſanè flagitium, ne
mortuo proſis, obeſſe nedum concepto. Ille
ſciens non ſibi naſci ſlios. Satanæ armamenta-
rium hâc und voce patet univerſum. Hinc iræ,
rixæ, diſſenſiones, doli. Non curamus quam-
plurimos in Evangeli lucem edi filios, ſi eos
non nobis naſci exiſtimamus. Atqui promiſla
Abrahæ ſidera propagabuntur; Dei cultus

Invidia.

Invidia
inter
Obpera-
xisos.

Oliva

invaleſcet. Patriarcharum genus dilatabitur.
Sed Her nominabitur. Nolo naſcantur, qui
mihi non naſcuntur. Malo ſemina in littus ſpar-
gere, quam fratris agrum ſœcundare. Quando
non mihi pullulat, nec tibi ſuccreſcat proles.
Præſtat laterem rigare; quam Thamarem.
Quam diſſimihs plantarum humanitas à livore
noſtro! Pruno ſiquidem ſi ex amygdalo inſera-
tur ſurculus, ita eum amplexatur & fovet,
ut ſuccum omnem ſeque ipſam in amygdalum
transfundat, ſui prorſus immemor generis;
dum alienum nutrit. Nos verò, quicquid no-
bis non naſcitur, non modò non efflorere, ve-
rùm nec naſci patimur. Quam ob rem dixit
Judas Thamar nurui ſux⸗ Eſto vidua in domo
Patris tui, donec crelcat Sla filius meus: Ti-
mebat enim, ne & ipſe moreretur, ſicut fratres
ejus. IIlic trepidaverunt, ubi non erat timor. Piliorum
Metuit Judas, ne Sela moreretur, ſi fratri hæ- Educatio.
redes ſuſcitaret, juxta præceptum Domini; Tribules
cùm ideò Onan perierit, quòd excitare nolue- ont
rit ſobolem fratri. Timent non rarò Cœno- ſoni.
Piorum Præſules, ne orationis ſtudio, affectio-
numque compreſſione adoleſcens contabeſcat,
cùm paſſionum æſtu negligentiäãque meditatio-
nis, & carne, & corde ſit moriturus. Ango-
re cruciabitur, quòd primogenitus non ſit in
multis fratribus; qui, ſi oraſſet, nonniſi poſtre-
mum locum cum triumpho retinere voluiſſet-

EF'wres tumor interficit, quàm timor. Et, cùm

Joannes tonet in cilicio, & frutice, plerique in
lacte, & bombycina pallent, conticéntque.
Extabuit Amnon Davidis filius non compreſ- Zyizuls-
ſione luxuriæ, ſed tyrannide. Parentes vVeròô tionis
mirum quantum cæcutiunt, in amoliendis à fa- Fons.
milia depellendiſque calamitatibus! Perit Her, „lecsa’
diſperiit Onan, alter Thamaris vir, alter pro pateſs
fratre vir. Ut vivat, inquiunt, Sela, non in- milias.
grediatur ad eam. Eventus omnes in naturam
refundunt, nullà diſquiſitione factàâ flagitii. Mi-
raris ab Ægyptiis cœlum non reſpici? Mirare,
in gemino hliorum funere, ne ſuſpicatum qui-
dem Judam eſſe, calamitatem eam;, non ca-
ſu, ſed iniquitate ſatam liberorum. Irridet
Propertius in Orionem pleroſque Romanorum
regerentes fulgura procellâſque, quibus non
modicè afflicta res fuit per ea tempora. Trikula-
Non bæc Pleiades faciunt, nec aquoſus Orion. tionaum
Tolle perjuria; & fulgura in rores liquabun- remediu.
tur. Non eſt, Juda, quod Thamarem refor-
mides: Nequitia, non thalamus, perdidit im-
pudicos. Sed quàm iniquus arbiter Judas ſce-
leris filiorum, tam fidus tutor pudicitiæ vide-
ri poteſt Thamaris, ſuæ nurus, cui dixit: Eſto
vidua in domo Patris tui, donec creſcat Sela,
klius meus. Quid metuebat Nurui? Naufra-
gium. Et quamquam Socrum Thamari non Malier
defuturam ſciret, noſſétque tot filiorum ſune- d⸗mi ſit.
ribus pallere familiam, tamen non eſt auſus lo- Circum-
cum dare Diabolo. Ipſa virum, cognatumque Gi⸗ 5
luget, Sela ſqualet duorum ſupplicio fratrum, ala.
Uxor mea excubat tum nurui, tum filio: At- Familis-
tamen libido obices fallit, eluditque excubias, ritas eum
& cineres ridet. Apud Patrem honeſtiùs degit mulieri-
vidua, quàm apud Socerum. Nos verò & vi- s:.
dermus & patimur miſtas ephebis puellas: cre-
dimus frigere ceram immiſſam facibus. Hinc
non rarò urticas pro Liliis excolimus, Lupaſ-
que facimus, dum turtures educamus. Non
ſimplicitas, ſed amentia eſt, ſperare, quod flos
vireat in medio carbonum ignitorum.

Evo-

Pumi

ilin
a
e
the
ean
l
„
ler
H
ti
ne
44
Gu UN
a, 90
Ia
dor
Kun
ltr
Myus buut
nſi la
i ihn
ti.
ldi
el . Me
6 (Cab
ot
Dienm- Tuln
ſmill fälli

a elab
Crine.

N.
Amn. ditn

6kins. Mun
li n (e)
uimnis, in⸗
chr
ſoli
mürn
Cebr⸗
mant
ſacen
niter nalh.
mne. ude
ſen kes
bant
.li
luct⸗
Cernd
en
D
inſ
Ae
Illis
Murun
0, tl
Uuna,
e
tot let
Nere

ditut
i
Wündo
proles
erem,
Irote
inleng.
loret,
Odalun
eneng,
vid 10.
ete, ſe⸗
en gini
in Cnr
ut: Ti.
t fiane
t iincn
latmn hz.
Demini; Ne
le nolue- tion
CeN.
ado.
mabelent,
wedlito.
d. Ago⸗
nonlſt n
niſ khre⸗
wohulle⸗
. Etychm
Plerpen
ntoentqve.
anhttl 7i
Bentes vend in
lenhsab-h
Nit n /,
t, der o
h, Mnin zi
in Mlin
lhgti N.
G! Mnn,
catum⸗
m, WIEr.
umn. Mit
Romemoun
guttun
p
git in. 4
reslautln.“
wirn lin.
enüittr
er alr
ictene.
i Chit:
iſon
i Nur.
hami tr/,

in Cap. XXXVIII. Geneſis. 165

Evolutis autem multis diebus, mortua
eſt lia Sue uxor Judæ: qui poſt lu-
m, conſolatione ſuſceptâ, aſoen-
debat ad tonſores ovium ſuarum.

Poſt lachrymas fax libidinis flagrantior hau-
ſſe viſa eſt ignes in undis. Ut enim aggeri-
bus torrens coërcitus deſperatius, ut eruperit,
graſſatur: ita voluptas uxoris funere aliquan-
diùà compreſſa , impatientiùs primd ſtatim
egreſſione vel involuto Monſtro adhærefcit.
Ne multa: cùm proſtaret Thamar in bivio
theriſtro cooperta, Judas eam cognovit, quòèd
eam non agnoverit. Mira ruendi facilitas!

Luxuria. I

Tepiditas
poſt fer-

Vorem.

Ignotæ ſe mancipat: cümque bovem nemo

Luc. 14. coëmat, quin probet; Eo probare illa: Judas
15. agro ſeſe immittit, ſpinarum neſcius, quas
Pariet. Et quidem viduitatis ſqualore obſitus in
ipſo ad oves itinere caper fit, anulumque ar-
millämque, fœdiſſima mercimonii conditio-
ne, oppignerat. Quid tibi vis pro arrhabone
dari b“ Reſpondit annulum tuum, & armillam,
& baenlum, quem manu tenes. Nonne filia Sue
Ornatus uxor Judæ nuperrimè elata eſt? Quomodo er-
vanus. go armillis oneratur in luctu? Nimirum libido
iſta phalerarum tanta eſt, ut nec in orbitate
ponatur. Quis verò non obſtupeſcat, è ſchola
funeris, animoſiorem factum Judam ad vitia?
Ita-ne? Ubi vivere non licuit uxori, viro li-
Moertus buit fornicari? An mortis palæſtra voluptatum
won plas- lyceum eſt, in quo doceantur Patriarchæ ad
geudi. Rorumn à feretro immigrare? Dicam quid ſen-
tio. Nihil ad reſtinguendas carnis illecebras va-
lidius cinere. Unde appoſitiſſimè Sapiens ait:
Eccl. 7. Memorare noviſima tua, & in æternum non pec-
40. cabis. Verum, dum in noſtrorum funere, non
mors animo mentéque evolvitur, ſed officio-
Wierze- Ium ſalutationuinque nundinæ inſtituuntur,
rum obli fallitur temporis opportunitas, diéſque ſalutis

Vio. elabuntur minimè ſalutares. Hinc fit, ut ſerè
5. nemo ſuorum morte ſanctior, cautiôrve red-

Mors ne- datur. Invaluere Satanæ artes „quibus ab ipſa
cogitaan- Mundi origine mortis memoriam expugnare
da, non COepit. Ibi ſuaſit parentibus noſtris, mori ho-
dudenda. minem non poſſe. Modè mortis terrores la-
chrymis obruit, ſalutationibus emaſculat, epi-
ſtolarum viciſſitudine omninò infringit. Non
mirum ergo, ſi à funere rapitur Judas ad ille-
cebras. Tu verò noli mihi, in phaleras decla-
manti, oblatrare, latere non rarò ſub ſerico
ſaccum, & tegi plerumque auro ferrum. Uti-

Mamik. nam. Verùm unum, quem video in Scripturis
eæ- . . 1
terna ne- Judam cum armillis, & annulo, lugeo in Syr-

aeſſariag, tes intemperantiæ miſerrimè impactum. Accu-

bant fub roſis dumi. Unus tamen hic flos eſt,
ui fragret, & pungat. Evenit, ut aliquando
Judith. inauretur, & ſæviat. Paſſim tamen vi-
demus ad delicias flores ſuccreſcere, phaleriſ-
que non Pœnitentiam, ſed incontinentiam ami-
Ciri. Fortè feſtivitas ornatuum Judam impulit
in ſinum Veneris. Erubuiſſet præcinétus fune
ad ſcortum accedere. Audacior factus; eſt ar-
millis ſuis, ad invadendam, quam neſciebat,
nurum. Quod ſi grandior periclitatur in annu-
lo, tutuſ-ne erit in calamiſtris adoleſcens? Se-
mina, crede mihi, macularum ſunt, ſordium-
que gemmæ tuæ. Quot annuli, tot laquei:
tot retia, quot armillæ. Projice, rogo te, fu-
nera tua, venena excute.

Ad unum igitur ooitum mulier ooncepit,
& ſurgens abiit: depoſitôque habitu,
quem ſumpſerat, induta eſt viduita-
tis veſtibus.

Intuere pudicam. Oſculare viduitatis fim- Hypocriſis
brias. Sedet in habitu ſancto vidua non ſancta. an5
Arca eſt, geminos habet, non Cherubim, ſed lat.
Æthiopas, à quibus non ſervetur, ſed proda-⸗
tur. O integumenta, phylacteria! Ac ſi ac-
tum nihil omninò eſſet, Thamar vidua puta-
tur, quia velo obnubitur viduitatis, cum in
ſtabulo uteri ejus duo hædi ſubſultent, Zara
& Phares. Quot hinnuli obvelantur pudicitiæ
involucro! Etna, ſub albenti niveâque tuni. Mod ⸗fis
ca, ſulphur concoquit & procellas. Columba *** tpiri-
impotentiſſimæ libidinis avis, tamen, quia can-
dorem præfert in pluma, in typum oſtenta-
tur pudicitiæ. Corvus longè caſtior, verùm
quòd nigricet, à pudicis exhorretur ut Mon-
ſtrum. Noli fidere fimbriis: Thamar atrata eſt
lugubri tunicâ, intus tamen plena eſt hoſtiis
voluptatis. Intra menſes novem Sol iſte pudo-
ris apparebit in geminis, cùm jam tranſmiſerit
Taurum. Ecce autem, poſt tres menſes, nuncia⸗
verunt JQudæ dicentes: Fornicata eſt Thamar,
nurus tua, & videtur uterus ejus intumeſcere.
Et ubi viduitatis Stola? Tam ſancti habitus
tantum flagitium? uterus intumeſcit. Fortè hy-
dropiſi laborat. Imò hypocriſi. Quid, quôd
non unum parturit vitulum, ſed in morem ar-
cæ binos emittet facinoris ſui tibicines. Dabit
probroſa Arbor tempore ſuo fructus non ſuos.
Recludetur aliquando tandem ærarium Obſte-
tricis induſtrià, eruentur & mimuta duo, in
quibus imago ſculpta eſt, non Dei, ſed Sata-
næ. Uſque adeò quò caſtior toga, eò eſt libi-
do intemperantior, ſi caſu arſerit. Nihil me- Religioſos
diocre in umbra virtutis, nihil non ſummum , ec⸗
in vidua. Aut Judith eſt, aut Thamar. Aut““-
non concipit, aut geminam facem eructat. II- ienti⸗
lud autem quis non miretur, Thamarem, cu- prava.
jus in viri cognatique legitimo thoro ſterilis fue-
rat uterus, illicè, ad amplexum ſoceri, por- Otium.
tentosâ fœcunditate infeliciter fortunatam, Dra- Talento-
cunculos concepiſſe duos. Uſque adeò nulla am aſus.
non ferax eſt in vetita, obſcoenâque ſterilitas.
Uxor nequit concipere; ſi ſcortum fiat, ca-
tellis oppletur. Videas pleroſque arere, ut ſti-
pites, ſi cœli rore rigentur: ſi verò Euphrate
alluantur, illicò ut Garmeli vertex, effloreſ-

cunt. Ad omnia apti ſunt, ſi non ex præſcripto
Legis, ſed ad gloriæ, ſeu amicitiæ nutum,

ſcribendum, vigilandum, perorandum ſit: qui-
que pro vanitate & viribus, & rubore Samſo-
ne ſuperiores ſunt; pro animarum ſalute ita tur-
piter componuntur, ut videri poſſint conſimi-
les omnino Paralytico, ad Chriſtum per tegu-

las ſubmiſſo. Abſalom nec ſemel cum Philiſthæis

velitarat: ita pugnat contra Iſraslem, ut Da-
vid Gigantum terror à facie ejus ſibi inhonor4
fugâ conſuluerit. Planè Thamar nunquam par-
turit, niſi cùm iniquitatem concipit. Quin
etiam ipſemet Judas, cùm diù vixerit cum fi-
lia Sue uxore ſua, tot annorum, & noctium
ſpatio operâque, tres tantùm ſuſcepit ex ea libe-
ros, cujus ope, intra ſemihoram, Nurus Pha-
res, & Zaram ſua in alvo concluſit. Quem Lu-
xuriæ foztum antequam contemplemur, videa-

mus quid egerit Judas à fornice digreſſus ad
Caulam.

166

Avuri- caulatm. Miſi autem Judas hædum per Paſto-
bie. rem ſuum Odollamitem, ut reciperet pignus, quod
dederat mulieri. Qui cum non inveniſſet Eam;
interrogavit homines loci illius: Ubi eſt mulier,
quæ ſedebat in bivio? Reſpondentibus cunctis:
Non iuit in loco iſto meretrix. Reverſus eſt ad
Judam. Ut reciperet annulum Judas, prodidit
famam. Evulgavit intemperantiam ſuam inter
ſervos, & vicinos, ratus inhonorum ſe magis
eſſe, ſi dextera manus ejus caruiſſet armillà,
quàm ſi maculam criminis frons vultuſque pro-
tulifſent. Planè omnia cedunt pecuniæx. Cùm
vel Monſtra concupiſcentiæ ſuæ dedecora ca-
veis foveiſque abdant: Judas libidinis ſuæ pro-
brum evangelizat urmiverſo populo per tibici-
nem Odollamitem, reveritus jacturam bacuh,
qui & pudoris Lilium ultròô projecerat, & ve-
recundiæ roſam dementiſſimè calcarat. Miſit
autem Judas hadum per Paſtorem ſuum. Hic
quoque Paſtor oves nonaginta novem dimiſit,
ut aberrantem ovem perveſtigaret, non ſtudio
charitatis, ſed caſtitatis injuriaã. Neque enim
ovem adibat, ut eam curaret à plaga, ſed ut
eam de ſcabie commendatam, hædi oblatione
peccata muneraretur. Tu veròô, Juda, nimis parcè tua
laterenon cum pellice de liberalitate contendis. Dum enim
poſſunt. unum ei hædum de grege tranſmittis, duos il-
la tibi parat capricornos in ſinu ſuo. Quam au-
tem imprudens, infidumque, poſt voluptatem,
Confden. ſcelus! Per totam viciniam evulgat flagitium
tia in ho- fœminæ, quam viderat tam furtim ſecretéôque
minibus. peccantem, ut nec vultum retexerit amaſio ſuo.
Sem'citi Ergo-ne, quæ tibi in ipſo ardore criminis, cùm
rum. viſccra crederet ſua, faciem ſuam minimè cre-
didit; ſuum proſtituet nomen paſtoribus, ton-
ſoribuſque? Noli, quæſo te, aut tam infidus
eſſe ill, aut tam impudens, quæ, ut libidini
tuæ non deforet portus, naufragium fecit, ut
cCoopertam in accubitu detegas poſt piaculum.
Væ Thamari, niſi ſocero vultum ſuum theri-
ſtro nuptiali, & famam ſuam viduitatis tunicâ
popularibus ſuis obtexiſſet. Utrique illuſit: So-
cero ſcilicet & parenti: illum dementavit hi-
laritate chlamydis, hunc fefellit ſqualore togæ.
Ut ignem aleret Veneris, ſplenduit in viola:
ut autem Promethei flammas evaderet, expal-
luit in cinere. Induta eſt viduitatis veſtibus.
At quid involucra proderunt viduitatis? qua-
ve ratione non habere virum credéris, quæ ha-
bes duos viros? Viduæ intemperantia, ſi pal-
ho obtegitur, utero revelatur. Non eſt, quòd
humilitati veſtium fidas, cùm alvo intumeſcas.
Latrat contra te, quamquam in te, imò eò
maximè contra te, quia in te, penè dhxerim
Cerberus, duo videlicet filii & Socer unus: &
latere te credis? Unus ſat eſt catellus, ad ex-
citandam familiam: & non uno ſtrepente an-
ſere, putas pudoris tui Capitolium, quod pa-
tuit hoſti ad direptionem, ad explorandum,
excubiis obſtructum iri? Quamvis uterus non
clamaret, ipfa nequitia non ſolum loquitur,
ſed pernotat. Cain ſceleri ſuo campum, ſoli-
tudinémque deſignavit. Clanculum fratrem oc-
cidit. Scelus non ſolùm non evulgavit, ſed ip=
ſi Deo audacifſimè operuit. Et tamen vel La-
mech abnepos ſepties eum pumiendum profite-
tur. Quis pervulgavit à fratre fratrem interfe-
Ctum, cum Cædis illius nulla extarent veſtigia:
quando Joſeph diſcerptus à bellua creditur,
quamvis & fratres liverent, & ruberet tunica?
Nimirum ſcelus prodit ſeſe, ſuique facinoris
facinus ipſum tibicen eſt. Ut enim nullo mo-

Oliva

nente adeſſe ſe fimus clamat, fœtore uſus pro
buccina: ita iniquitas habet tubam ſuam, ſuam
videlicet turpitudinem. Quis autem non mi-
retur, quod intercedit difcrimen inter Odol-
lamitem Paſtorem Judæ, & populares Tha-
maris Chananæos? Ille enim quamvis pretium Lingus
iniquitatis afferret, tamen os ſuum vocabulo cara.
inpudicitia contaminare nequaquam auſus,
maluit mulierem dicere, quam meretricem:
Uhi eſt Mulier, quæz ſedebat in bivio? E con-
trario Chananæi luto fœdare non timuerunt
labia ſua, Re Pondentibus cunctis Non fuit
in loco iſto meretriæx. Ita-ne? Apud Chana- Luxuris.
næos Meretrix non eſt; & in urbe Sacerdotum
arcéque Religionis nuſquam non Meretrix eſt? Scandala
Meretricularum non centuriæ, ſed greges ubi- on ki
que. An vel una Semitarum præferre poteſt Wi etak,
in fronte hunc pudoris titulum: Non fuit in
loco iſto meretrix? Nemo non ſentes eradica-
ex agro ſuo: In horto autem Eccleſiæ aconi-
tum non toleratur tantùm, ſed ipſo Sponſi
melle; mel dico? ipſo vulnerati Sponſi cruore
igatur. Non unum ſcortum Crucifixi Domi-
ni ſanguine opimatur. Ubi eſt mulier, quæ ſe-
debat in bivio ? Reſpondentibus cunctis: Non
fuit meretrix in loco iſto. Notaſtin? Qui ſcor-
tum nominare timet, & ſcortum impinguare
ſtudet, & famulatur mocho: Thamarem quæ-
rit, & Judæ ſubſervit. Qui veròô liberiùs me- Modeſtis
retricem nominant; nec agnovere meretricem, Ene Piri-
& ſuis in finibus luem iſtam eſſe non patiun- “.
tur. Enimveròô qui caſtigatius, & verecundiùs Hypocri=
loquuntur, naufragium fecere in pice, & ſul- ſis.
phure demerguntur: cùm in lacte velificent,
qui licentiùs impuritatem vocare non reformi-
dant nomine ſuo, in terra ſua. Audi pudicum.
Ubi eſt mulier, quæ ſedebat in bivio ?* Levita
videtur, & Leno eſt. Trapezita Veneris eſt;
& , cùm mercedem iniquitatis in ſinu geſtet,
timet nominare, quam nutrire non veretur.
Ubi eſt mulier, quæ ſedebat in bivio? Cùm hoc
dixiſſet, reſponderunt univerſi; Non fuit me-

Caſtitas.

retrix in loco iſto. Quid loquimini, Chananæi? Malier
Odollamites de muſiere ſciſcitatur: & vos de Tißt.
meretrice reſpondetis? Egregiè: Nam quæ ſe-
dere fertur in bivio mulier, aut ſcortum eſt;
aut ſcorto quamſimillima. Ideôque non inſul-
sè, qui rogantur de muliere vaga, de proſti-
tuta reſpondêre. Miſit autem Judas hædum per
PFPaſtorem ſuum. Libet, ex perſona Thamaris, Lururia.

exclamare adverſus Judam: Tamdid verſata Elesmoßy.
ſum in domo tua, & nunquam mihi hædum agl:,
dediſti, ut epularer cum ſociabus meis. Vix Prodiga-
ſedi in bivio, & illicò adlegas ad me mune- lidas.
ra, nunciôſque. Panem arctum, & aquam
brevem habuit Thamar, quamdiu perſtitit
impolluta: ubi pudorem profligavit, epulari
quotidiè potuit. Paſſim Paſtores curſitant cum
hædis. Noli quærere, quò influat cum Her-
mo Tagus. Eſurit Minerva; Diana impin-
guatur. Nulla mora, mulla tergiverſatio, cum
de ſaturanda proſtituta agitur. In toto grege
nec unus extaret agnus, ſi aut Tobias eſuri-
ret, aut ſacrificandum in Templo eſſet. Vel-
lem, ut Parentes dediſcerent degenerem, &
liberalitatem, & parſimoniam. Judas nihil un-
quam miſiſſe legitur neque ad nurum, neque ad
fllios. Mochatur, & conſeſtim commeant hæ-
di. Miſit autem hædum. Ita cum Thamare pa-
ctus erat ante flagitium. Aſſenſa eſt Thamar
iniquitati, poſtquam audivit: Mittam tibi hæ-
dum. Ergo, pronubaâ GulA, Libido triumphavit.
Mira-

Paterfa-⸗

Gula.

1

M
el
te,
d
uil
lalte
r.
u

onmn

hn

iſnn

Ultro⸗
Ventun
egile
& al
ſubttit
dis D-
Ut rec
Peccar
Jillet,
Cipere
Prelſio
lii nor
mavi
Ctoret
un licitumn
7
ue, ed tun
go etia
Virtus
met,
rora me
bus, D
horele
tere ſo
uita
laſlen. eque
inhe Ad qu
lu, Guidem
Mum ber
Hil omn
encdax
0r. ame
IIS huyns
due, pr
n k.
eNeſtuan
CUm guu⸗
Thamar
duando
ündinæ
nqbiis
Putant

eer m ehud
e, chum D
eel. Mentem,
(orto he

nt ehrum,

Uiſt imd⸗
Aänidn
Geiur

to
6 amn
on i.
Oddl.
Preum line
'ocibld ene
aul,
etkicen: ie
. Rcon.
tmmnmennt
Mun ſit
Cham- lun
Tcerdotunn
Ietrix el) duu
eges udr. nne
erte atll N
ſon ſiir n
es erachca.
eſie on⸗
P0o Orl
onli crigte
tui Dom.
17, gie ſe.
li: Mn
Qui Kor.
mpinguare
Aem ue⸗
betids me. ,
etetticem, ß
don patim.
vetellngits gen
ce, K ſll- ,,
Vellcent,
Vn Khormi
di puckcun.
Vin? Lenna
Venenn ek,
lmm gelet
non ſetetu.
0 Cmkoe
Mnfit ne.
,Cummel
: & w
lenmmef⸗
Ge non l.
, E f⸗
4 alinſer
mdid i ,
Cuihi belnn /
meß⸗ un
A me ne i
,t an
ndin ſefit
wit, aun
urſtamen ,
1t Cun
iam in.
erltio, en
n toto geh⸗
Tobias un
eſe 4
enelel
ninln

Aini⸗

Prodiga-
litas.

Eleëmoſy.
na.
Paupe-
rum op-

preſſores.

Intentio
prava
Gloria
vana,

Confiden-
zia in ho-
minibus.

Vaifer-

mitas.

Serupule-

17.

Hypoeri-

R

5.

Mirabar, non interveniſſe epularum illecebras
in Luxuriæ nundinis. Mirari Jam deſino, cur

nulla proſtaret Gmina in iis finibus. Ubi emm

Pretium deperditæ cum Principe viro pudici-
tiæ, hædus de grege eſt, nulla non retinet
pudorem ſuum. Effuſa procorum prodigentia
zizanium intemperantiæ, in agro Domini, ſe-
raliter multiplicat, eradicato frumento pudici-
tiæ. Planè rareſceret gehennæ gramen, niſi Pa-
ctolo rigaretur. Ait Judas: Habeat ſibi, men-
dacii arguere nos non poterit, Ego miſi baædum,
quem promiſeram: & tu non inveniſti eam. Hæc
dixit Paſtori ſuo Judas. Videſ-ne, quanta ſo-
licitudo, ne fraudentur Operarii mercede ſuꝗ.
Ablegatur Paſtor, ſœmina quæritur; cives in-
terrogantur, dolet Judas, quèòd inventa non
ſit, cui hœdus traderetur. Certè nos vix tan-
t4 dhligentiâ quæreremus nobis obæratos ,
quantà creditores ſuos Judas indagat. At quæ-
nam merces exolvenda eſt? Adulterii. Sat eſt.
Obi Operariis iniquitatis merces reddenda eft D
ultrò arcæ patent, nec eorum præſtolamur ad-
ventum, verùm ultrò eos adimus. Putas ita
egiſſe Judam cum Bubulcis, qui pondus diei;
& æſtus ſuſtinnerant. Quamdiu ante fores ejus
ſubſtitere, & dilati ſunt in futuras hebdoma-
das Damelis? Scortorum hoc privilegiuin eſt,
ut recipiant mercedem iniquitatis, quàâ die
peccaverunt. Væ Thamari, ſi vellera depe-
xXiſſet, telämve ordiretur: nec poſt annum re-
ciperet capram. Quia verò monſtra concepit;
Ppræſto erit hœdus ad cœnam. Certè menda-
cii nos afguere non poterit. Mirabar ego cer-
tè, poſt ignem fornicationis eradicantem om-
nia virtutum genimina, ſuperfuiſſe in Judæ pe-
ctore exſolvendæ mercedis tantum tâmque ſo-
licitum ſtudium. Verùm; ut video, non hor-
ret pretium operariæ fuæ apud ſe reſidere
ſed timet, ne mendacii arguatur à ſcorto. Er-
go etiam, ubi pietatis ſpecies ſubrutilat, non
virtus effulgurat, ſed arrogantia. Argui ti-
met, non autem ſolvere cupit. Quèòd ſi Au-
rora mochantium plena eſt tenebrarum „ qui-
bus, putas, umbris ipſam eorum noctem in-
horreſcere? Quanta æquitas, hoœdum tranſmit-
tere ſominæ per fidiſſimum ex paſtoribus?
Equitatem exiſtimes? Gloriæ ſtudium eſt 5
ſuæque proſpicit famæ, non fami defloratæ.
Ad quam hædum quidem miſit, ſed ne officii
quidem causd præcepit ſervo, ut eam rogaret,

pum bene valeret, réque aliqu indigeret. Ni-

hil omninò curat, niſi hoc unum, ne ſcilicet
mendax habeatur à ſœmina. Porrô , ſi nec in
agro amoris, amor fuccrefſcit, ubi, rogo, flo-
ris hujus copia futura eſt? Nec illa adamatur,
quæ, öPrælucente amoris tædâ, Judæ conjun-
Cta eſt. Nimirum non diligunt mœchi, ſed
exæſtuant. Denique, nec eam videre ſtuduit,
cum qua coiit; ſiquidem theriſtro cooperta
Thamar illuſit ſocero ſuo. Actum de nobis eſt,
quando friget amor, cùm ardet amoriſque

nundinæ inſtituuntur, amore exulante. Verùm

iniquiùs fortè Judam exagitavi, quem nonnul-
li putant bædum Thamari tranſmiſiſſe „ ne
rem apud ſe retineret alienam. Gratulor moœ-
chum religione angi. En delicatam adulteri
mentem. Fornicari non veretur „ & debitum
ſcorto hædum, tanquam vaſtatorem vinearum
aprum, exhorret. Falcem in meſſem alienam
miſit impavidus: ſeminavit in agro alieno zi-
zanium: Dei Templum violavit: Viduæ San-
Ktuarium lue polluit, ſerpentibus opplevit;

in Cap. XXXVIII. Genefis.

hon und idolo Profanavit. Et expavet, unum
apud ſe eſſe oppigneratum fœminæ hædulum.
Prorſus cum glutiamus jilicetn Mambre, &
quercus Baſan, anethum, mentimque deci-
mamus. Vis tibi Judæ ſupparem objiciam, non
Patriarcham, ſed Regem? Nunciatum Saüli
eſt, comediſſe populum cum ſanguine. QLuuu
ait: Pravaricati eſtis. Statimque ſaxum ad- I. Reg-
volvit, ſuper quod vulgus pecudes jugularet. 14 33.
Verè plus quam Samuel hic. An ocyùs & ar-= polirics
gui peccatum potuit, & illi ſanctius obviari? in mini=
Non timuit ſcelus exprobrare militibus quibus nis an-
opus ei erat, cùm in acie verſaretur. Nec Pro- Cr, S;,
vVinciam plenam odiorum detreclavit „rejicien- dhren.
do munus illud in Sacerdotem, quem ſecum daetiam
habuille indubitatum eſt, cum eum paulò poſt à Regi-
conſuluerit de promovendis in hoſtem phalan- öb.
gibus. Ergo peccantes audacter objurgat: nec rsvzals
fortis modo eſt reprehendendo „ ſed medendo miene
Pprudens. Plerique enim ad correctionem efler- Rex.
veſcunt, qui ad ſcelerum medicinam imparati Rex Dei
ſunt. Saul & ſcelus arguit, & ſaxum advolvi gem
curat, ne peccetur. Hic tamen qui comeſtum “satur,
à populo cruorem erfarit „ Davidis ſangui-
nem non ſemel ſitiit. Horremus arietum cruo-
re inquinatum militum guttur, & innocentis
Prophetæ cruore manus, mentémque pollui
non timemus. Ego certè ſic ſtatuo „nullam ho-
mimum conditionem effuſiorem in omne ſcele-
rum genus eſſe, quam eam, quæ hæret in mi-=
nimnis. Quæ natio ſuperſtitioſior Judæis? Do-
minum crucifixere. Non mirum Proinde eſt, ſi Vnifor-
Judas & retinere non audet hodum & vio- itas.
lare nurum non expavit. Videas, per ferias Serupulo⸗
eſuriales, Moœchos & Decoctores examinare KB.
pondus coenulæ veipertinæ tam religiosè, ut dere
non caricam, ſed Balthafſarem videantur ap= Mog’ſtis
pendiſſe, tam iſtum excluſuri ſi inventus fue- ſene ſpiri.
rit minus habens, quam ſeſe illà multaturi, ſi wu.
non fuerit minus habens. Non unius Adæ de- Mor iß-
vorant Hevam, & pomo abſtinent. Arcas ſuf-
fodiunt, ſed nucem frangere ſubverentur. Eu- nimoglat⸗
phratem hauriunt cum ſuo coeno, mox Siloë lejuniums
ſtillicidia lambunt. Verùm Numini non impo-
natis. Non ille pomo mortem, ſed Hevæ inſe-
vit. Licet manducare ſine libella; ſed moœcha-
ri fas nunquam eſt. Imò ſi vel oculis mulie-
rem libes, lIupanar juxta palpebras defodiſti.

Eecé autem poſt tres menſes nunciave-
runt Judæx, dicentes: Fornicata eſt
Thamar nurus tua, & videtur ute-
rus illius intumeſcere. Diwitque Ju-
das, Producite eam, ut comburatur.

Indemnitati ſuæ noſtr: temporis Thamares Lurus
proſpexere, pro Cyclade Conopeum indutæ fæminas
Holofernis. Geſtant nuptæ innuptæque pro "um in

F. . .1: . e tunicis.
veſte Tentorium, ſub quo militat Cupido pro orsae,
Marte. Tumorem ullius uteri deprehendere wanses,

non licet, tanta eſt tunicæ peripheria. Ele-
phantum impunè fœmina parturiret, ad id
molis integendæ non impari muliebris ſtolæ
immenſitate. Quam intemperantiæ latebram
non miror placuiſſe fœminis, ad alvi ſecuri-
tatem intumefſcentis. Illud ſtupeo eam viris
ſcilicet hebetudinem inſediſſe, ut uxoribus in-
dulſerint aſyla flagitii, ad malè partum, nullâ
concepti pignoris ſuſpicione, deventuris. Irri-
ſere hæ ſanè Amazones vota, ſcitaque Platonis.
Optabat

168

Optabat ille, non rimam in pegtore, ſed fe-
neſtram, quò animi proſtarent arcana. Repe-
rere Matronæ, quo uteri tumor abſtrudatur.
Suos ita foœtus parturitt fœmina, uti à Tellu-
re tubera progignuntur. Coaleſcunt in mulie-
re pignora;, nec ſentiuntur. Ut enim enatus
intra tertæ gremium Amethyſtus tum tantùm
ſentitur, cùm emergit, edito, pro gemitu;,
toritru: ita foœtum nemo intelligeret, mſi va-
gitu adulteram deſignaret. Miſera Eliſabeth,
quæ conceptum in ſenectute Joannem menſes
Luc. 1.24. non minus quinque occultavit. Si Ætate no-
ſtrà Anus concepiſſet, Vati latebram quæſüſ-
ſet à Cyclade. Scilicet tam ſunt à Cupidine
alienæ ſominæ, ut latendi ſecuritate in ali-
quam humanitatis facilitatem ſint proritandæ.
Ah pudeat, non ſceleri tantàm, ſed dedecori
datam impunitatem! Et flagitioſis quidem cæ-
teris licet, a ſede criminis in Deorum aſylum
transfugere. Sola libido eſt, quæ aſylum cir-
cumſert ſuum, ſecura, ſi ſtolata. Quis enim
infantem deprehendat, ubi Gyges ſatellites fal-
leret? Non multis ante annis, Genuæ reum
capitis fihum Mater inviſit. Digreflura tan-
dem, affecto die, & carcere fœmina ſub orbem
tumicæ natum admiſit. Qui tantiſper contra-
Gus, iiſdem cum Matre paſſibus è valvis can-
celliſque progreſſus, in proximum carceri
Templum, non ſine ſpectantium riſu, rabié-
que lictorum inſiluit. Ita parens, quæ natum
olim ediderat ex alvo faſcis illgandum, feli-
Ciori enixu liberum emiſit & ſtola, capitalibus
catenis exemptum. Vide, quà ſecuritate geſten-
tur infantes, quando addicti patibulo viri per
jocum à fœminis & cuſtodia extrahuntur. Cani-
mus nihilo minùs ſurdis. Nam is immiſſus eſt à
conjugibus ſopor in viros, ut forminarum Sep-
tizonia odium interpretentur nuditatis, non
votum. Nudæ non raròô fuere pudore, ſi non
pudicitià tegantur, quæ tam profusè veſtiuntur.
Nec tantis egerent foœminæ involucris, ſi ſe te-
erent ſolas. Amplitudo tunicæ, pannique pro-
S non obſcurè arguit, aliquid, præter foœ-
minam, in uxore veélari. Cur enim tantum ſe-
rici fœminæ circumferrent, ſi unum duntaxat
deberent corpus convelare? Cupidinem tegant
oportet, qui cùm nudus undique ſit, mirum
quantum exhauriat velleris, ut integatur. Proh
quam felicior fuit antiquitas in amore! Habue-
re Majores noſtri Cupidinem, ſed-nudum;
qui nulli non pateret. Adeſt nobis Cupido, ſed
tunicatus, qui nullum non fallat. Verùm non
ſenlere mulieres Syſinatum profuſione trium-
phos abs ſe amoris evulgari. Etenim ſi noſtro
ſæculo Libido non triumpharet de fœminis,
apud eas amor non incederet paludatus. Cap-
tivo tum erat propior, cum nudus proſtaret.
In amplitudine ſtolæ quis regnare neget Cupi-
dinem? Imò, inquiunt, Amorem pannis op-
primimus. Et ideo regnat; qui, mi veletur,
aut exulat, aut expirat. Quò tectior Cupido,
eò tutior. Imperat & cortina. Et regnare dubi-
tatis Cupidinem in conjugibus, quæ pro tuni-
cis Cortinas circumgeſtant? Quanquam fallun-
tur miſeræ. Quo enim tunicarum involucro te-
gatur Amor, ſi Ignis eſt? Quin ille aggeſtio-
nhe ſtolarum incendium excitabit majus. Nec
mirum; Quæ enim in tanto pannorum, ve-
ſtiémque acervo congelaſcat Maulier; quæve in
cumulo, orbéque tunicarum non caleat? Ar-
dent interdum mulieres, etiam inveſtes: &
conglobatæ ſtolis frigere ſe fœminæ mentiun-

Oliva

tur? Timeo, ne Matronarum nudata ſit mens;
quarum membra holoſerici moles tanta conwe-
ſtit. Ut enim Lunæ Orbis cùm nobis luce un-
dequaque veſtitur, quâ coœlo obvertitur, no-
cteſcit, ne uno quidem luminis puncto ſublu-
ſtris: ita mulierum proſtare animas crediderim
ſpoliatas, cùm in earum corpora monſtroſam
intueor alluvionem reſtagnare pammorum. Quæ
tam ſtudiosè texère membra, mentem profe-
ctò neglexere. Deſunt ammo vela, quæ redun-
dant in corpore. Curtam cordi ſuperfuiſſe di-
xerim ſupellectilem, quando tantam cyclades
inſumpſere. Et Hieroſolymis quidem tunc in
patibulum actus eſt Chriſtus, quum Templi
vela conſcifla ſunt. Apud nos verò JESUsS lan-
cinatur, quùm vela fœminis adjunguntur.
Nunquam Heva ad vela confugiſſet, niſi fœdeé
abſcefſiſſet à Lege: & quæ pudorem ſervavit
quamdi fuit non velata, agnovit virum, ubi
agnoſci deſüt ficubus conveſtita. Non fido tu-
micis, quas ſcelus confecit, ut vel Deum late-
ret. Sine pallio Joſeph aufugit;, ut pudicitiam
teneret. Quæ verò veſtem retinuit, pudorem
dimiſerat. Adeò, vel in £Ægypto, ſuſpecta eſt
quævis veſtium redundantia. Profectò non eſt
filius lucis, qui tantis tunicarum ambagibus
inumbratur. Opus neges tenebrarum, quod
tot integunt, opacantque involucra? Annon
thorum mobilem geſtat, quæ cortinas ſuſpen-
dit & femore? Non eſt Ovis, ex qua vellers
defluant profuſiora. Porrò ſœminæ, quum à
Paulo moneantur velare caput, illud potiſſi⸗
mm relinquunt apertum, quod unum maxi=
mè debuit eſſe non apertum. Quis veròô credat
in tanta ſerici alluvione, diffuſionéque tunicæ,
proſtare in foœminis ubera non velata? Pro-
dunt enimverò ſuam ipſæ intemperantiam tu-
more mammarum, teſtantúrque perrarò non
concepiſſe, quæ aulæis pares tumicas circum-
geſtant. Una eſt Thamar, quæ concepit, nee
nudatur; ideôque damnatur ad rogum, non
quòͤd matronis pleriſque intemperantior noſtra-
tibus ſit, ſed quia his eſt intectior. Producite
eam, ut &‿mburatur. Felix, ſi ſubmiſſis ad ſe
hædis à Juda ſciviſſet uti. Etenim, ut viveret;
non veſci pecude debuit, ſed veſtiri. Siqui-
dem, involuto utero, calumniam eluſiſſet. Tex-
trina armamentarium Veneris eſt, & lorica cy-
clas. Secura eſt ab incendio Venus, ſi Miner-
vam habeat tutelarem. Non damnabitur fœmi-
na, ſi tegi ſciat. Illæ periclitantur duntaxat,
quibus Hirci vellera non remiſere. Nimirum
non protervia criminis diſplicet, ſed publica-
tio. Quæ uno ureretur flagitio, ſcelere men-
daciéque abſolvetur. Nam conclamata ad ro-
gum, ſi ſcelus utero fateatur, Lucretiæ præfe-
retur, ſi dolo tunicæ pudicitiam mentiatur. Me-
lius tamen eſt uri, quàm ita obnubi, ut noſtra-
tes fominæ veſtiuntur. Nam, quuùm Chriſtus .
clamet. Qui habet duas tunicas, det non haben- Luc.z.l
ti; Nonne JES8UM fubſannas, quæ integrum
veſtiarium unam intra tunicam exhauſiſti? Ah
pudeat, pudeat, tantum ſerici unius fœminæz
abſumi cyclade, quantum conveſtiendæ ſacræ
ædi fat eſſet. Non modò è geminis tunicis alte-
ram non largimini non habenti, ſed algent com-
plures in foro nudati, ut una in ſua tunica mu- „ „
lier ampulletur. Habentes, quibus tegamur, ait 1. Tim⸗
Paulus, bis contenti ſimus. Amputavit Apoſto-
lus etiam tibialia, & thoraces, ne plus panni
abſumeretur, quàm arcendo frigori; tuendé-
que pudori opus eſſet. Nos verò, irriſis Apoſto-
lorum

Uateln2
lur ſe
Illtit
Nicis a
Cſioren
d mil
It lateat
Ullurer
ket, ſe
tempen
Pecätan
ohi,
nniet
tnbat
tmor.
unmtn
ucss der
at, Cdarn
luge, no
enno ſoe
lpto 4
Matus e
CMrhoc
Dheuculn
n naſke
ells al,
ed Verba
1 ſe
. at 4

ens,
Oe-
ce un⸗
10⸗
ſublu.
idetin
Krolan
. e
Pprofe.
redun.
nille di.
Nelade
WN in
Nenhl
WShn⸗
lnpuntur,
Nililo
lenahit
tum, Wi
nfdotu-
un lite.
udicitiam
udorem.
Abeceſ
1 non e
inbagbur
m, rod
a Moon
us ſuler⸗
Iun velen
e, Cuinn 3
d potlli⸗
unn mati⸗
ver clelet
le tmnice,
lau! -
rantian ⸗
penmud m
cas cuonn.
thit, N
togunn, on
Gtirnaln
1. UMlhe
Prniis ad
, ut fhert,
elin. ⸗
lulſia le⸗
&lc⸗
Ur Qnmmih,
. Nunum
ſed Utle.
ſcelete e.
lannud
reti Uue⸗
enmn,
uun le
Get o
e⸗

e
tult, 9

Luc. 13.
24.

in Cap. XXXVIII. Geneſis.

lorum edictis, uni ornandæ conjugi tantum
impendimus holoſerici, quantum Cleopatræ
Quadriremis fuis in velis non abſumpfit. Et ſa-
ne timeo, ne & ipfæ quoque Matronæ bire-
mes ſint, quibus quoquò libuerit amor appel-
lat. Quæ verô in tunicæ amplitudine ſpes ir-
rumpench coli, quod porta aditur perangu-
ſtaà? Contendite intrare per anguſtam portam.
Vos per portam anguſtam ſubibitis, quas via
malé capit triumphalis? Adeò nos nudos opor-
tet ingredi, ut vetus quoque noſter homo exu-
endus ſit. Et quæ voſmet deſpoliare jubemini,
farcinam induitis tunicarum? Nec perizoma
Pati potuit Paradiſus; inde ſiquidem elimina-
ti Adam Hevque fuere conjuges; ubi pri-
mum ſunt pellibus prætextati. Vos verò coœ-
lum petetis, tantis & ſerico Mæandris involu-
tæ? Zonam remiſit Elias, ut Cœlo propius
admwoveretur. Coœlum vos adibitis paludatæ?

Non poteſt non odifle Chriſtus redundantiam

holoſerici, qui tunicam, quam à Matre acce-
Pit inconſutilem, ſecum ſenſim augeri voluit;
ne plus indumenti adhiberet, quam convelan-
dæ ſat eſſet honeſtati. Vos Aulam occupatis
Damaſcenæ Veſtis immenſitate, quam niſi fer-
rO ſuſtineretis, obrueremini. Ergo ædium la-
quearia parciùs fulciuntur, quam cyclades ma-
tronarum? Ila ligno, has ferro ſuffulcimus.
Labyrinthum credas, non tunicam; tantis ag-
glomeratur anfractibus ſericum, quo luxus mu-
lierculæ ſuperbit. Utinam non his quoque la-
Pyrinthis ablatur Taurus, quo non una Paſi-
pPhaé deturpetur. Nec ullo inſtructus filo eva-
det, qui iis inſuetur Euripis. Ipie exerraret The-
ſeus, ſi eò impingeret. Mulier ſiquidem, quæ
tantis veſtiumn exuviis integitur, non unum ple-
Tunnque nudavit hofpitem: & quæ tot aggeri-
Pus tunicarum opprimitur, ſuum ipſa onus per-
tæſa nudabitur. Quis verô ſuſpicaretur nudi-
tatem aggeſtione proſeri tunicarum? Accumu-

latur ſericum, non ut veſtiat, ſed ut contegat

nuditatem. Et ubi Venus non inſidiatur, ſi tu-
nicas aggerit, ut exſpoliet? Putaras ſominas
caſtiores, quas toga proſuſior integeret? Nefſ-
cis, miſer, Cupidinis ſtratagema; Veſtitur,
ut lateat: latet, ut vulneret. Non feriret, mii
Palliaretur. Id autem pallii non Minerva con-
fecit, ſed Venus. Abſtulit Philoſophiæ pallia
Intemperantia „ ut lis multitudinem operiret
pPeccatorum. Ubique proinde nudata errat Phi-
lolophia, quum nemo ſapientum lupanar re-
formidet, ubique fominis palliatis. Ideò enim
cavebat à oœmina ſapiens, ne ſatæ abs ſe pro-
lis tumore proderetur. At tam turgidis fœmi-
narum tunicis ſecura flagitia ſapientiam in for-
nices demiſere. Quis enim adulteram exhorreſ-
cat, quam progreſlſuram ita è fornice, uti è gym-
nade, non ambigit, palliatam & peccantem?
Nemo ſcelus adulieræ divinabit „ quam à Phi-
loſopho abire videt cum pallio. Sed profectò

nudatus eſt coram foœmina ſapiens, cui pallium

non poſſet.

commodavit. Hoc enimverò deerat libidini pro-
pugnaculum, ut internoſci à virgine moœcha
( Utraque æquè tumet, eadémque
ſpecies alvi eſt prægnantis pudicæ. Mihi
verò verba fœminæ non dant. Etenim ubi tan-
tum ſerici eſt, ibi bombyx multiplex eſt ſta-
bulatus. Atqui examina vermium putrem,
corruptämque mulierem deſignant, quam te-
Xére. Pallor, miſi vel lanea tentoria violatam
iſſe ſeminam conteſtantur. Quis neget; tot
depexis velleribus, complures fuiſſe Capros
Ethicæ Tom. I.

4

169
denudatos, ut una detegeretur ſomina; in
tanto Syrmate non umivira? Olim Amazones
nudabantur ad mnammam, ut ferirent. In Eu-
ropa, ut vulnerentur & vulnerent, profusè
veſtiuntur. Amor enim & fortiùs collineat ,
& certins in veſtitam. Ferit Amor, ſi non vi-
deat. Feritur fœmina, ſi videri nequeat vul-
nerata. Pudoris malè ſcutum tunicas appella-
ſtis, qui nentem Lucretiam expinxiſtis. Hoc
umbone fominæ non propellunt amoris tela;
ſed proritant. Amor inermis foret, niſi jacula-
retur contectam. Libenter accipit injuriam 5
quam ſcit tantis tunicæ orbibus involvendam.
Tu verò quam trabeatam videris & paludatam,
ſexunviram eile non dubites. N. unquam tam
ſtudiosè ſeſe fœmina obnuberet, miſi Ppluribus
denupfſiſſet. Mortualia pudoris ſunt, quæ tu
Putas ornamenta pudicitiæ. Et quamvis Judith
eſſet, ſi Syrma trahit, trahet illa quoque Ho-
lofernem. Sed illa apud Bethuliam Judith a ſi-
carlis obtruncare didicit exornatum; hæc à la-
tronibus opulentum diſcet demudare. Ibi, quia
vivere non licuit, nec libuit fornicari. Hic moœ-
chari licebit, ubi Amantis non vita petitur, ſed
ſupellex. Ideo ab altera Judith Bethulia con-
ſervatur, ab altera Sodomæ reparantur. Can-
tabit hic quoque nudus, coram latrone „ Via⸗
tor. Porròô ſi Non bene ſemper olet, quæ bene

ſemper olet- non nimium veſtem retinebit, quæ

nimium retinet tunicarum. Edidicimus pueri
eos, qui duplici corde ſunt, carere corde: ita
copioſius conveſtitas proſtare ſuſpicor, non ve-=
lari. Et quando incurrimus in vela, quis neſ-
cit mediocribus velis navigare biremes, imma-
nibus mergi? Si veròô grandioribus velis ſunt
imnpares cymbæ, quis non putet, in tanta ve-
ſtium enormitate fominarum fore naufragam
honeſtatem? Aut merſa jam eſt, aut brevi de-
mergetur, quæ ſuæ moli velis non aptis adna-
vigat. Quid horum abnuitis, matronæ? vofſ-ne
velis, tuniciſque veliſicare immodicis? an ve-=
r objectam periculis quadriremem;, ſi velis
enormibus inſtruatur? Non vobis aut Charyb-
dis dehiſcat, aut Scylla inſurgat neceſſe eſt, ur
pereatis. Voſinet diicrimen pudori veſtro cie-
tis, tot inter tumeſcentium veſtium decuma-
nos. Et verò veſtræ tunicæ fluctus non ii uti-
nam ſint, unde Venus emerſit. Fallor: Erupit
illis ex undis Venus, in his perſceleſtè hofſpi-
tatur. Caſtiores proinde ſunt Cyprii littoris
undæ, quàm veſtræ cChlamydis ſcricum undu-
latum. Siquidem & mari ſemel Venus erupit 5
quotidie & veſtris tunicis emergit. Adeò ut in-
eidiſſe in ſoeminæ cycladem, perinde ſit; ac
vi fluctuum in cyclades impegiile. Et illa qui-
dem Venus ſabuloſa eſt, veſtra verò non eſt
mendax, ideéôque ſacrilega eſt. IIla Roſam
ſevit vulnerata: veſtra ſævit, & vulnerat, neco
Roſas proſerit, ſed Lilia eradicat. Tamque eſt
Pproterva Venus tunicata; ut; quô altius II-
Preſlerit tela, eò gratior ſit: itäque amantes
confodit, ut, undante cruore, nullus inſit a=
matoribus rubor. Quid vos moror? TLela Vene-
ris non emittunt ſanguinem;, ſed furorem im-

mittunt: quôque cruor efferbuerit in amantibus

vehementias, eò illi deſinunt erubere. Vides »
opinor, paludatæ Libidinis quam ſint peſtes d⸗
riores, quam marinæ. Tutior a naufragio es ſt
in æquore Venerem offendas, quam ſi offendas
in ſerico. Nam, ſi nudere in mari; enataſti: ſi
propè foœminam ſpoliere ſericatam;, periſti. Ec-

quæ ſpes evadendi ſupereſt a matrona; ſi on-
P veſtitur 5

170
veſtitur; ut ſpoliet? nudarique coram trabeata,
non eluſio naufragii eſt, ſed provocatio? Sanè
quò me convertam, neſcio, tot ſunt muliebris
tentatnenta conopei. Caſtra dicerem Cupidinis
tunicas foœminarum. Sed caſtra muniuntur, ut
ſervent: hæc, ut perdant, extruuntur. Una
quoque in Caſtris eſt porta Decumana, per
quam legionarii emittuntur ad necem. Ad fu-
nus undique efferimur in his ſtativis. Ab ho-
ſtium caſtris nemo timet, niſi ad ea propiùs
ſucceſſerit. Fœminarum ambulant caſtra, &
recedentem aſſequuntur. Cæſarea iſthæc caſtra
ſuſpiceris, quæ ſuis in labaris voces duntaxat
illas conſignant; Veni, Vidi, Vici. Quorum
ſanè ſignorum tam peſtilens virus eſt, ut Baſi-
liſci non æquet peſtem, ſed ſuperet. Nam Dra-
Co, ſi videat; interficit: Mulier verô paludata,
etiam non viſa, interimit. Paludamentum illud
fominæ putas? Palus eſt Stygia, in quam Le-
thes ita influit, ut ſui quiſque obliviſcatur. Sed
palus illa mortuos tranſmittebat: hæc vivos ac-
Ccipit, ut exponat in mortem. Hanc ne cum
Sibylla quidem .Æneas tranſmiſiſſet, à Didone
nequicquam receſſurus, ſi in eam ſemel incidiſ-
ſet. Ita enim noſtratium mulierum tunicis He-
roes implicantur, ut, ſi pedem promoverint,
cadant, non effugiant. Imò Deianiræ eas di-
geris chlamydes, quibus non uni Hercules de-
flagrarunt. Quid aio? Chlamys illa, niſi indue-
retur, non urebat. Has ſcminæ induunt tunmicas,
ut viros exurant. Ita illà Hercules arſit, ut mo-
reret: His comburimur, & ridemus. Alcidem
illa, ſi Poëtis crederetur, trajecit ad ſidera:
hæ detrahunt ex aſtris Phaëtontes; nec in Pa-
dum deturbant;, ſed in Cocytum, cujus ſanè ri-
Pas populi circumſtant, ſed nullis pretioſæ ſuc-
cinis, nulliſque oloribus muſicæ. Defluentis

enim in Orcum Stygis ſunt Cygni, Hydræ,

Cerberique. Quæ quidem libidimis ſtrages licèt
à me poéticis luminibus illuſtrentur, non ta-
men propterea accenſendæ ſunt fabulis, ſed
majora fide damna putentur edere; quando Jo-
bum æmulati, ad Poëſim confugimus, ut co-
loribus fabularum veras pudoris calamitates ex-
pingamus, quas fœminæ pariunt paludatæ.
Quam enim libuerit peſtem iis ſub tunicis mu-
lieres edent, quæ, an conceperint;, etiam cum
parturiunt, neſciuntur. Quæ malè agit, odit
lucem. Olim iſta. Jam enim in meridie cubat,
agitque, quæ noctem portatilem geſtat in Sole.
Apparere namque mulier non veretur in luce,
quæ flagitio ſuo cortinam adjeciſſe ſe novit il-

lunem. Suſannam ſelſe illa jactabit poſt concep-

Iſai. 21⸗
1I.

tum, quia nemo eam è Senibus aſpexit non ve-
latam. Et quidem Suſanna eſt, ſi ad tanti elo-
gium nominis ſenes ſufficit rejeciſſe. An verò
etiam repulerit virum, unus tantùm conſcius
eſt, infans ſcilicet, qui latet in cortina. Is ſi-

let; & ne ſi vagiret quidem, audiretur: tot

ſunt orbes, impedimentâque tunicarum. Si
Toga detrahatur, pro Suſanna Thamarem de-
prehendes, clamabiſque, videtur uterus ejus in-
rumeſeere. Clamo & ego, Suſannam, ſic veſti-
tam, non agnoſco. Ponat primam tunicarum,
quæ ſe negat concepiſſe. Alioquin, quæ tento-
ria in lateribus fizit, bellum indixit Caſtitati.
Nullus autem in tam anguſto conopeo latere
poteſt cum telis, & pharetra, niſi quem anti-
quitas, & puerum finxit, & armatum. Cupi-
do eſt, ſi confugit ad tunicam. Licet cum Pro-
pheta ſucclamare latitanti: Cuſtos, quid de nocte?

.

Qui ſanè, è latebris tunicarum, ſciſcitanti ejuſ-

Oliva

dem Vatis vocibus reclamabit: Venit mane, & Ibid.

nox. Vos conjicite, quænam fuerint opera te-
nebrarum, quæ ne dies quidem emiſit in lucem.
Ubi tot nebulæ conglobantur, ibi ſanè in pu-
dicitiam degrandinavit. Nulla tot in latebris pu-
dori ſalus, qui tum tantum non proſtat, quum
proſtat. Summa libidini ſecuritas, quam, qui
lepelit, excitat. Nuſquam minus friget Cupido,
quam in Vellere. Nunquam magis calet Venus,
quam tunicata. Quæ enim congelaſcit in igne,
flagrat in panno; triumphat autem, cùm cy-
clade immensâ conveſtita incedit quodammo-

dò paludata. Libet divinare; ubi tantum vel-

leris eſt, inde ſanè non abfuit Capricornus. Si
me veròô rogas, quid ſub ſerico lateat; latere
flagitium aio, quod tam ſumptuosè velatur.
In illa opacitate tunicæ mens caligat, quæ &
virum deeſſe viduæ videt, & fllium adeſſe.
Hoc habet cortina uteri, quod theriſtrum
Thamaris habuit, quæ, maritis orbata duo-
bus, duos mihilo minus filios parturivit. Præto-
rium intemperantiæ chlamydem appellaverim
fœminarum; in quo, quaſi in agro I hebano,
ſeges pullulat armatorum, nullis ſata exculta-=
que maritis. Mirum quantæ ſubnaſcuntur co-
hortes & foœminis, quæ viris carent, & prole
non carent. Id miraculi uni datum tunicæ am-
pulloſæ. Etenim, ut ſenſere Trojanmi, non unam
intra Urbem cohortem hoſtium, quam nuſ-
quam viderant, in pinnas momum infilire: ita
infantes vagire horremus, aut abiente marito,
aut elato, non poſthumos, ſed elephantis pa-
res; quos ſcilicet anno à viri funere quinto vi-
duæ fœcunde felicitérque parturiunt. Nec vi-
duæ tantùm, ſed puellæ quoque, antequam
nubant;, parentes pariter, & virgines, turgi-
dioris beneficio tunicæ vitulos lactant, & Da-
phnæ vocitantur. Et ſanè ipſæ quoque ſunt
Daphnæ. Oderunt namque, vitàântque Solem,

utero non capiti impoſità explicatâque umbel-

läa. Eo quidem nomine feliciores Daphnæ,
quod non rigeſcunt in lautum, ut à Sole ſeſe
defendunt, ſed in ſerico fluctuant, veli nube-
culà laxioris, tam à fulgure ſecuræ, quam ig-
nibus expoſitæ, quos optant. Neque enim in
fulmine odere faces, ſed tonitru fœminæ per-
horreſcunt: quarum pleræque, & libenter fla-

grant, & urunt libentiùs, ſi tamen ignes nul-

lus omninò ſtrepitus conſequatur. Siquidem
tantum ſtupæ lanæve non geſtarent noſtri tem-
poris fœminæ, ſi refugerent uri. In eo ſunt to-
tæ, ut quid egerint, neſciatur. Nullam pro-
pterea in ſuo regno patiuntur Philoſophiam;
niſi Pythagoræ, à quo diſcipulos expetum, a-
dulteros „ & tacentes. Porrô, ut vites non pe-
nitus pampinamus, ne botri procellis exponan-
tur: ita foœminæ, ne in ſœtus degrandinet ſuos,
in pampinos exuberant tunicarum. Verùm ut
Soli non objecti botryones perrarò mature-

ſcunt, ita non obverſa luci pignora rariſſimᷣæ

adoleſcunt: Abortiunt enim, non pariunt quæ
in umbra parturiunt. Ut vinum, ita veſtis,
ſi exundet, inebriat; & Lothi, poſt calices,
fœtus miſerrimè repræſentat. Miſeret me mu-
lierum, quæ tam ſunt fragiles, ut pericliten-
tur in velo. Ecquando timuiſſemus honeſtati à
tunicis? Jam incertum apud nos eſt, nocen-
tior-ne ſit foœminis nuditas, an palla; cum præ-
ſertim illecebræ ſemninaria umbr4 maximè a-
doleſcant. Quid autem tam opacum, quàm cor-
pus fœminæ undique paludatum? Nimirum ibi
meritò paludamenta ſuſpendere mulieres, ubi
totiss

—

u

1
7
11

5

1ts A
Ma peccxt
utn Ggml
egcab

unin Cin
ilr inpeni
Io) cn
ten ta⸗
ſenſone
nr cellia
Prole g
if ron ſer

anmn 1
. n1 cunſp⸗

omino.
Drxeſsen
Uulta kl
utioni
Uiro del
Ium mimn
, ſi (
oti lber
ſtum eſt
honines:
Pere Kca
Unminn et
n er
lecdee e⸗

Indio

Udlgnam

t lane ,,
eeccanti
l thearn,
tei ge
1r dun V0.
tnehen
e ſPti⸗
nohn,
un incer

ne, li
era te⸗ *
lucem.
in do.
drisp.
3 Juüm
, Gl
Copich,
tVen
tnige,
CUIBNR ·
Matmo.
uumxel.
COrN. S
t; lete
elann,
t, e E
n aelſe.
heriſtrumm
tbata duo-
t. ræto.
pellarenm
Thebeno,
ta exculti⸗
Cntdt ⸗
, e
ce.
,Nontuun
um m.
llte, i
Ute marto,
ephemis pe⸗
e gntort⸗
nt. Ne n.
, Atecan
gntg, tug,
lon, A-
ocle int
tane en,
gnember
6 Diymz,
1 le ke
t, del e⸗
e, Jun .
egbe eun I
ſoemeher⸗
lbennk
ven igee l.
r. Nuiln
t mmniten.
eolmtr
Pilolotin,
eetl,
vites le
elis ehen

in Cap. XXXVIII Ceneſis.

toties de viris trimmpharunt. Verum qualis
triumphus is eſt, ubi ideò fœmina vincit, quia
Palmam pudoris amittit? Placet ſupremam com-
mentariolo manum imponere collatione mulie-
rum noſtri ævi, cum Rachele. Ablata è domo
Patris idola Rachel, inſcio marito, abſcondit
in ſarcinis, in aulæi modum paſs tunica, dum
ſederet. Mitius noſtræ foœminæ peccant. U-
num illis ſatis idolum eſt, Cupido nempè ſub
tunicis reconditus, qui uxores petit, & ma-
ritos cruentat. Quod enim atrocius vulnus,
quàm è conjuge non liberos ſuſcipere, ſed
privignos? Ita eſt; ſi in tunicæ ambullis uxor
eſt vitrea, vir non eſt natorum pater, ſed vi-
tricus.

Fuit quoque Her primogenitus Judæ, ne-
quam in conſpectu Domins: & ab eo

occisς eſt.

Expedivimus aliquando nos ab anfractibus
tunicarum, quibus intecta Thamar, Judæ
calculo, penè conflagravit. Cujus antequam
ſeveritatem expendamus, libet ſupplicium filio
ejus inflictum à Deo revereri. Ergo Her,
quamquam primogenitus Judæ, hoc eſt, hæ-
res Abrahæ, & Chriſti abavus deſignatus, ſi
Jaſitia peccat, perimitur. Nulli Parcendum diſcis aut
“gun om- dignitati, aut ætati, aut ſpei. In ſpem Her
vibus. educabatur ſerendi ex ſe Numinis; tamen reus
Severitas Ccrimninis jugulatur. Adeò nihil emollire debet
in Ma- imperii virgas. Si tamen deciſæ ſunt ab ea ul-
Sate, me, cui Chriſtus vitis advolvitur. Scelus au-
tem tacetur jugulati, ſed, interpretum con-
ſenſione, libido fuit. Nempe ſubveritus Her,
ne ceſſare cogeretur ab amplexu Thamaris, ſi
prole gravaretur „ ita ed utebatur 2 Ut filios
Eyiſcopi non ſereret. Quamobrem iratus Deus juſſit
"’den. eum à Dæmone ſtrangulari. Nota, fuit nequam

.

“W in conſpectu Domini, & ideò occiſus fertur à
“ *. Domino. Sanè Principes ſuis ſi civibus adeſlent,

præeſséntque urbibus, tot minimè paterentur
inulta flagitia in provinciis ſuis. Sed enim ve-
nationi ſeſe autumant inauguratos, non regno.
Ergo delectus canum exquiitiſſimus, Præto-
rum minimus. Suas ornari lauro ædes patiun-
tur, ſi Cervum illaqueaverint; quùm interea
totâà liberi provinci4 vagentur graſſatores. Ve-
ſtrum eſt, Principes, ſi vices Numinis inter
homines agitis, non Aprum figere, ſed ſuffi-
gere Sicarium. Si terrarum ſecundaria quaſi
Numina eſtis, ex Deo diſcite, quæ vos deceat
venatio, perduellium nempe, non caprearum.
Venatio, Unus ex hæredibus Abrahaæ venator Eſau
ideéque ex albo expunctus Fatriarcharum, ne
indignam Regibus artem transfunderet in Ne-
potes, quibus imperium Pala ſtinæ Parabatur.
Et ſanè occideretis vos quoque ſceleroſos, ſi iis
adeſſetis violantibus Legem. At qui vos adeſ-
ſe peccantibus ſperem, quos aut rus avocat,
aut theatrum diſtinet, aut thermæ mergunt,
aut tali occupant, aut latrunculi ita fallunt,
ut dum vos luditis, vobis illi imperium,

Principem verò populis ſuffurentur. Unius

horæ ſpatio Sol terræ interpoſitu Lunæ in-
terceptus, quale plantis, hominibuſque juſti-
tium indicit! Languent omnia, pallent ole-
raàa, poma corrugantur, ægri moriuntur, ſani
valentéſque diſtabeſcunt. Tantam ciet tempe-
ſtatem non ereptum Sidus mundo, ſed tan-
tillo temporis ſpatio interpellatum. Conſicite,
Ethieæ Tom. I.

171
quàâ ratione provinciæ langueſcant, quibus
ſuum nunquam excubat Sidus, meris nugis oc-
cupatum. Jam verò quis audet à libidine arce- Laxuréa]
re Virgas, ſi Deus in eam immittit, impin-
gitque ſecurim? Negligendum libido ſcelus, Standala
quam Deus ne in adoleſcente quidem prænobi- "on per-
li inultam eſt paſſus? Non tam verò juſtitiam "ittenia⸗
Numinis miror damnantis Her „ quam conti-
nuatam & indefefſam in plectendis criminibus
ſeveritatem. Nam occiſo Her, Onam iiſdem
cum fratre involutum ſoœditatibus jugulavit,
non uno Dei cenſura contenta funere tranſ-
greſſorum. Nollem peccantium numero Du-
cum æquitas laſſaretur. Peccat unus? punia- Severis
tur. Alius peccat? puniatur. Peccant innume= tase
ri? Innumeri pumiantur. Univerſi erravere So-
domitæ? In omnes igne, ſulphuréque ſævi-
tum. Omnis olim caro corruperat viam ſuam?
Omnes pariter homines, una Noëmi domo
exceptâ, aquarum eluvio oppreſſit. Non mo-
dô non laſlatur divina ſeveritas iteratione ſup-
plicii, ſed conſtantior, iratiorque exardeſcit in
ſontes. En teſtes ſeveritatis. Ait emim de O-
nan: Percuſſit eum Dominus, es Judd rem de-
teſtabilem faceret. Primum quidem Deus ſup-
plicium inflixit, non evulgato damnati crimi-
ne. At ubi in alterum animadvertit fratrem,
ſcelus promulgat, non ſpiritu tantùm intercep-
to, ſed famà impudici Prôſcriptâ. Quis autem
non ſcit corruptam primèò carnem alluvione a-
quarum refrænatam; mox veròô corruptam ite-
rùm flammis expiatam inextinctis? Adeò mo-
re fluminum Ira Numinis eundo augetur: quæ-
que fonticulus eſt contra prima flagitia, Ppro-
greſſione fit mare in ſecunda tertiaque. Quæ-
10 autem, cur idem flagitium effuſi in lutum
ſeminis in Onan vehementias, quam in Her 5
Arguatur. Hic enim res dicitur deteſtabilis 2
quâ infamid ſcelus Her non notatur. Nimirum
Her ſemen profundebat, voto amplexandæ
Thamaris. At Onan in eam turpitudinem labe-
batur, ne fratri extincto liberos ſuſcitaret. Hic Imvid
livore, ille peccabat voluptate. Ergo Deus,
ut ſcelus teſtaretur deteſtabilius, quod livor,
quam quod illecebra pareret, ſupplicio Onani
cauſam funeris præfixit, volhnitque infamem;
quem plexerat invidentem. Eò quòd rem dete-
Rabilem faceret. Quamquam & illam pervulga- Timor
ti criminis fuiſſe dixerim cauſam, quòd ſcili- Pei.
cet Onan in eam foditatem procurrerit, ob
quam tam ſeverè animadverſum viderat in fra-
trem. Sapit contemptum Numinis, ea relege-
re veſtigia, quæ fumant extincti buſto tranſ-
grefſoris. Et Her quidem per violas aurigaba-
tur ad facinus. At Onan per fratris cadaver
currum egit ad flagitium. Debuerat perditiſſi-
mus adoleſcens ſuo crimim aggerem objicere
Her à Deo jugulati monumentum. Verùm coœæ-
li contemptor in fulgurito conclavi turpitudi-
nem reparavit, quam ſenſerat fulminatam. Sed
expendamus, quam ſint mortales terræ affixi;
coœlique immemores. Audi. Fuit quoque Her
Primogenitus Judæ nequam, in conſpetctu Domi-
ni: O& ab eo occiſus eſt. Dixit ergo Judas ad 0-
nan filium ſuum: Ingredere ad uxorem fratris
mi, & ſociare illi, ut ſuſeites ſemen fratri tuo.
Ita-ne, quem Deus extingit, ejus vos nomen e vs
reparatis? Oportuerat é liminaribus, E ſor Iniis, ,,„
& lapidibus nomen eradere perduellis, in quem &to,is
Cœlum pertonuerat. Tu verò occiſi à Deo a- vana⸗
doleſcentis genus jubes extare, & prolem pro-
ſeris fulminato? Veſtræ præſentio argumenta
P 2 UnPle⸗

Obſtinasi,

impietatis. Reus eſt Her, ſed filius; damna-
tus, ſed primogenitus; idedque familiæ con-

Oliva

Aurigatur Abſalom, apparitoribus ante rhe-
dam præmiſſis quadraginta. Jacet in ſuo ſan-

ſuletur, &, ne periifle videatur filius, inquis, guine Nabuthes; regiæ hoſtia rapacitatis. Quæ md
meus, vivat miſer in filiis ſuis. VWeràùm Dei nun- ſanè monſtra non ſpectaremus, ſi regnantes zikn
quam Fram eludetis. Qui unius liberi interci- nequitiam Her à Deo contemplarentur extin- 4 ſun
dere memoriam non ferebat, geminatis filo- Ctam: extincti verò à Numine Onan ſcelus ln
ram funeribus conſternatus eſt, abſterrituſque intuerentur;, feretro inſculptum fulminati. Ut Se veritas. r
à procuranda immortalitate nominis filio, præ verò ſcias, apud Deum idem eſſe ſcelus prodi, hin
ſcelere à Deo proſcripto. Diſcamus hinc, rogo & ſupplicium infligi, accedamus ad Abraham, htt
ves, gigantum more non certare cum coœlo. qui, ſublatis menſis, exclamare cœpit con- n ni
Sociemur Numini ferienti; & quos Deus vir- verſus ad Angelum. Numquid perdes uſtum Gen. 18. nr mhb⸗
gâà, eos nos plumbatis concidamus. Terram cum impio? di fuerint quinquaginta juſti in ci- 23. ,M
imitemur, quæ proſcripto Adæ, præ pomo, vitate, peribunt ſimul ?3 Emotæ mihi fuifle gex yon ſe eror
ſpinas undique peperit. Emulemur Mare, quod mentis videtujr Abraham „ quum in ea verba debet par⸗ iin,
tamdia tumuit, quamdiu Jona, Dei transfugâ, ſupplicaret. Neque emim evertendæ abs ſe Ur- cere im. e ſbi n
tanquam piaculari, ſibi dedito, iræ Numinis bis mentionem ullam induxerat Angelus. Di- Pue. i ſi
ſa Rum non vidit ſatis. Fœderemur Urſis, Ser- xerat tantùm Gomorrhæorum afſcendifle ad ſe ſetore
pentibus conjungamur, quos in cœli reos im- fſcelera, iturumque propterea ſe; ut explora- e Nt
placabiles demiramur. Cum & irriſores Eliſzi ret, an omnino corrupti, depravatique forent 4 m l
pueros diſcerpſerint Urſi, & ignitorum an- omnes. Videbo, utrum clamorem, qui venit ad Ibid ne-- AII
guino morſu interierint manna pertæſi murmu- me, opere compleverint. His in verbis ubi ig- zr. etur,
ratores. Porrò ambo fuere fratres occiſi, ſed non nis ſcintillat? unde ſulphur erumpit? Erum- Uigent
und feriendi lege ſervatàâ. Fuit, inquit, Her ne- pit proſectò. Sciebat enim Patriarcha, in Dei a
quam in conſpectu Domini: & ab eo occiſus eſt. Senatu, nunquam abeſſe à flagitio pœnam. I- ri
De Onan verò ait: Percußſt eum Dominus, e deôque ſupplicii certus, dquia & ſcelus indu- in
quòd rem deteſtabilem faceret. Ibi ſcelus pœ- bitatum erat Sodomorum,, poœnam urbi de- cens
nam antecedit; hic quodammodô poœna cri- precatur, & excidio, de quo non ambigit, Fiel
men conſequitur. Utrumque à Prætore præ- intercedit. Non ita ſanè apud nos agitur, qui; el
ſtandum: nempe, ut ſcelus non reſciatur, cui cùm perditorum vinctorumque flagitia reſcia- ſerk
protinus non irrogetur ſupplicium: néve ſpe- mus, de eorum tamen ſupplicio incerti ſumus. lirnh
Ctetur ſupplicium, de quo reddi cauſa non poſ- Putant enim Principes & ſuo nutu pendere Bn mn
ſit. Her nequam eſt? Addatur, quod hic ad- reos; nec à legibus, ſed ab arbitrio imperan- iuman
jungitur: occiſus eſt. Jugulatur Onan? Profe- tis Crucem impiis defigi. At errant. Nam po- n 1
ratur illico, Eô quòd rem deteſtabilem faceret. teſtatem accepere & Prætores à Populis, & r
Alioquin Princeps deſidiæ arguetur, ſi noti ſce- Præſules à Deo, illi in commodum, bonum- Rin 4
leris ſit ſupplicium ignotum: aut ſævus concla- que civium, hi verò in ædificationem, non 1
mabitur, ſi jugulati & cadaver jaceat, & cri- in deſtructionem Corporis Chriſti. Uti prop- unr
men non proſtet. Libido ſæviendi eſt, & fu- terea, non abuti auctoritate debent. Abute-
ror jugulandi, ſi proferre non poſſis ſupplicii rentur autem, ſi remiſsà transgreſſoribus mul- nuia
argumentum. Vel Pilatus Cruci Domini cau- tà, impunitate flagitia enutrirent. Quæ etiam D
ſam mortis inſcripſit. Segnities verò eſt, ſi fa- exciſa ſubpullulant, & ſub hyemem laqueo-
cinus percrebreſcat, & lctor torpeat. Ut ful- rum effloreſcunt, furto, ad patibuli radices: .
men tonitru conſequitur: ita ſocietur flagitio enaſcente non rarò; ut intelligamus, quæ futu- un
poœna. Pudeat inter ſecures imperantium tam ra ſit feracitas vitiorum, ſi reis clementia le- .
ſecuram eſſe licentiam. Pudeat exſolutis in om- nocinetur, quos vix dum virgis, crucibuſque Qur
ne facinus adoleſcentibus, faſces jacere deli- compeſcas. Scio licere interdum de pœna vin- aun ſ.
gatos. Cruentantur ſicæ graſſatorum, inctuen- ctis remittere. At id & perrarum oportet ſit, Nechite
tis Judicum gladiis? Nollem, contra, nume- nec pro arbitratu agendum;, ſed aut vinéti Aurum
rari ſupplicia, nullo expoſito flagitiorum elen- majoribus dandum, aut fortuito id crimini Uüperke
cCho. Horret Urbs viſis patibulis, & inviſis cri- tribuendum. Nempe in utilitatem, non civis, n nnbi
minibus. Hac laborant immanitate Principes ſed civitatis, eſſe debet ſupplicii mitigatio. Gnzri
frequentiùs, quàm Reſpublicæ: illa diſtabef- Quod verò Urbibus commodum affert intem- enio E
cunt ſegnitie Reſpublicæ, non Principes. Hæ peſtiva, uſitatâque clementia Judicum, ubi Unrtälbi
rarò in cives ſæviri gratulantur à civibus. Illis gliſcunt ſpe veniæ & decoctores in foro, & ldenn
ira pro juſtitia eſt, aliquando quamvis rarò, graſſatores in viis, & in domibus venefici, & liet,
hominéique ita obtruncant ut Apros, aut ad il- pProditores in Senatu, & ſtupratores in templis, . Car, an⸗
lecebram, aut ad rabiem. Hos Onan compeſ- & ubique, fures, homicidæ, lenones, & cor- Ilnt,
cat, à Deo percuſſus ,„ſed quòd rem ageret de- ruptores morum, hominmque, Deorumque? eiz. bar Ppei
teſtabilem: Illos Her armet, cujus evulgatam Audi, ut de ſe Rex Regum proloquatur. Non joan. 5; ¹ Acrnin
nequitiam mox funus excepit. Deus ſiquidem poſſum epgo à meipſo facere quicquam. Sicut aur 30. 56 . Tüoren
nec inultam patitur pravitatem, nec ferit inſon- dio, judico & judicium meum juſtum eſt: unmiin
tem. Cujus æquitatis nec piſcatores ignari, quia non quæro voluntatem meam, ſed volunta- erro
viſo cæco, exclamavere: Quis peccavit, hie, tem ejus, qui miſit me. Quid hic, Proconſu- Alverit
an parentes ejus * ut cæxcus naſceretur. Cenſue- les, muſlatis? Num vos majores, potentioréſve iet, “
re ne naturæ quidem multas ſine flagitio eſle Chriſto, filio Dei? Ille, ut audit, judicat: Ille Uit ih
pofle. Vel Poëſis fulmina non in Orionem, mhil ſibi licere, ait. Et vos, nihil vobis non li- WMi
ſed in perjuria refundit, Adeèò ſecuris non miſi cere, clamitatis? Timeo, ne, dum abſolvitis Ktc
in arborem deberet exeri infœcundam. Verum vinctos;, vos Deus alliget, damnétque. Imò non Kgll
ad libidinem imperantium, & coronantur in- timeo, ſed ſcio vobis ſupplicium impendere, dd
terdum ſontes, & inſontes ſtrangulantur. Co- quod reo remiſiſtis. Hæc dicit Dominus: Quia 3. Regt le R
litur Babylone „non carnibus tantùm; ſed vi- dimiſiſti virum dignum morte de manu tma, erit . 40 Nn dal
Ctimis Draco: Daniel verò Leonibus deditur. anima tua pro anima ejus, & populus tuus pro
populo U

8le Ur. ani
lus. Di di.
Gead ſ
enplor.
e Porent
nniali⸗
W - u.
Enm-
4, ine
Enamn. I.
Us indu-
urbi de.
mbigit,
ur, qun,
tia reſcin.
ti ſumm.
1 pendere
impetan
Nmpo⸗
pols . &
bonom-
emn, on
Utiprop.
t. Abte-
ubus mul.
Gun etim
en Meo-
n nadices,
1 tu⸗
lenertn le⸗
Cncbigte
pom nir.
Ohann ſt,
alt vhdl
i Cinin,
, nN nih/
1 mitgeto⸗
flert iten⸗
licum,
in ſoro,
venekli,
Sin eni⸗
nes, Con⸗
Deorumde,
atu,
m. Nont A 1
un i,
Aluun
0 Dnnnit
otennotelſe
liden ll
“ nis
hvelnan

in Cap. XXXVIII. Ceneſis.

vopulo ejus. Vereor autem, ne; ut olim ad
15 minas Achab exarſit, ita nunc quoque ere-
ptum ſibi Conſules indignentur arbitrium ve-
bid. n. niæ, vitæque. Reverſus eſt igitur, inquit, Reyx
3.. HWrael in domum ſuam, audire contemnens, .
Juribundus venit in Gamariam. Furunt in Va-
tes; quia in reos furere nollent. Patroni enim
impiorum ſunt, & hoſtes Prophetarum. Verùm
Achab, quamvis Achab, efferbuit, ſed citra
Gorreſtio, Convicia, in Vatem. Quis & Prætoribus noſtris
vis mpa- non deportationem Vatis meditaretur in Eu-
Bionie xini, naturæque fines ultimos, ſi deſidiæ ſuæ
. „ eyxprobrari videret impios impunitos? Ut verò
ſcias, quam ſit Numini inviſa libertas, quam
ſibi Principes uſurpant,; non damnandi ſcele-
roſos, Achabum Deus rabientem præ repre-
henſione Vatis ob dimiſſum homicidam, in

uperior
amari ne-

gligat.

Pæaa paz Nabuthæ mox cædem prolabi ſivit. Ut nimi-
culpaæ.

rum, qui humanitatis famam impunitate ini-
quorum aucupabatur, truculentus & ſævus ha-
beretur, cæde iniquiſſimâ ſanctiſſimi civis. Ita
aurigantem ad popularis auram benevolentiæ
per exolutos homicidas, Juſti cadavere Deus
Juſſit interſiſti: ut nimirum qui cruoris huma-
ni parcus haberi cupiebat, cruore oblitus in-
nocentis, totàâ paſſim Samarià circumferretur
Syriæ Tigris, & Pardus innocentium. I nunc,
& popelli auræ litato juſtitiam. Traducêre mi-
ſer, & quàâ famam captas humanitatis, in im-
Manitatis infamiam devolvêre. I nunc, & Va-
tum monita indignare. A via Achab;, ubi Va-
ti non auſcultavit, in Samariam regrefſſus con-
feſtim ad Nabuthem acceſſit, ut aut vineâ pe-
riclitaretur optimus civis, aut vitâ. Sed redea-
mus ad noſtra, & Judæ judicium adverſus
Thamarem reſumamus.

Fornicata eſt Thamar nurus tua, & vi-
detur uterus illius intumej cere. Diait-
que Judas: Producite eam, ut com-
huratur.
Quam raptim, quâmque feſtinatò in ſuppli-
cium fœminæ Judas inclinavit, ne dicam 5
Ppræcipitavit! Si concepit Thamar, non ſola,
equarumque more Luſitanarum concepit, Ete-
ſiis perflantibus. Quæratur propterea adulter,
ut comburatur cum peccante. Sed enim libi-
do in viris non damnatur; tantùm foœminis in-
cendio reſervato. Neque enim ſcelus inviſum
mortalibus eſt, ſed dedecus. Ideôque ſævimus
in alterum duntaxat ex adulteris, in ſominam
ſcilicet; non quòd cœlo ſit mulier contuma-
cior, quaàm vir, ſed quòd familiæ illa notam
inurat, uni Numini obnoxio viro. Haud pro-
ria imge⸗ bari poteſt tanta iſta ſupplicii diſparitas in tan-
nita, ta criminum paritate. Longè autem deteſta-
Deus no bihorem dixerim, duxerimque ulciſcendi Nu-
6is ℳ vi- minis in Senatu deſidiam, ut quum mulier à
lis. Socero comburatur, ſi familiam adulterio ma-
culaverit, compar criminis vir per forum vo-
litet, non ſolum poœnæ expers, ſed inter pri-
mores ipſo adulterii flagitio cooptatus Deus
non ita agit. Quid aio? Ne quidem, ut vos;
agit, cenſétque Satan. Her enim & Onam
ſtrangulavit cum Thamare indebitè coëuntes,
abuſoſque connubio, non liberis, ſed illece-
bræ indulgentes: ab eo autem Thamari par-
ſum, quæ accedentes ad ſe maritos non reje-
cit, ubi eos abhorrere ſenſit à fœtu. Nimirum
imbecilliori pepercit ſexui, viris præfocatis.
Ethicæ Lom. I.

Libido,
ſeu Luxu-

1

—

173
.quitatemn vel à Dæmone condiſcamus; qui
fœminam abſolvit, adoleſcentes autem libidi-
noſos ſupplicio affecit. Sed quam diſſenſit tum
à Diabolo Judas, tum veròô etiam à Deo 3
qui, immiſſis in mundum imbribus; non vi=
ros diſcrenit à funere, ſed naufragio ſociavit;
quos ſcelus conjunxerat. Doleo; quod & in
Veteri Teſtamento Suſanna vinciatur; & in
Novo Adultera catenetur, ſolis ubique foœmi-
nis adulterii compertis; nuſquam viris, ob
Parem culpam, in catenas datis. Unus Joſeph
in carcerem conjectus è Viris, delatus adulte-
rii; ſed à marito, non à Judice compeditus
eſt. Quamquam & Joſephi parentem Jacob
dilaudaverim; qui, ſerò licèt; ſuum tamen an-
te funus, Rubenum inceſtum familiæ exuit
principatu: Effuſus es ſicut aqua, ne creſcas. Gen. 451
Qui tamen Balæ concubinæz ſuæx, quam Ru- 4:
ben corruperat; flagitium diſſimulavit; ſuo
teſtatus judicio, apud Dei populum in viros ſe-
veriùs; quam in foeminas animadverti adulte-
rantes. Ideò Phinees utrumque telo uno confo-
dit adulterum, civis æquè ac exteræ libidinem
averſatus. Quin & Aſinodæus ſeptemviros of-
focavit, qui Saram filiam Raguel uxorem ac-
ceperant, ſuæ voto exatiandæ voluptatis. A-
deò inviſa Deo libido eſt, ut etiam ibi, ubi
licere omnia putantur, amolienda illecebra ſit,
iis laqqueo parate, qui faxint ſecas. Vox An-= Lururia;
geli, non mea eſt: Hi namque, qui conjugium Tob. 6,
ita ſuſoipiunt, at Deum à ſe, & à ſua menié ex- 15.
cludant, & ſuæ libidini vacent, ſicut equus &
mulus, quibus non eſt imellettus! habet poteſta-
tem Daæmonium ſuper eos. Vide, quid ſtragis im-
mineat fornici, ſi ſtrangulantur amplexuri uxo-
rem in thalamo, non ſpe prolis, ſed ample-
xuum voto? Miror tam ſui ſecuros perrumpe-
re viros lupanaria meretricum, ante quorum
oculos Sara Sponſos extulit ſeptem, paulèò in-
temperantiùs accedentes ad ſe. Si Sponſi tru-
cidantur in thoro ſuo, in alieno thalamo par-
cetur moœchis? Ego certè non video, qu ſe-
curitate ſibi lenocinetur Intemperantia, ſceluſ-
que putet & humanum & leve, in quod ira-
tiùs Deus exarſit,; mundo propter libidinem-,
non flagellato, ſed demerſo. Cùm præſertim
ſciamus nullum ſupereſſe virtuti locum in ea
mente, quam libido pervaſerit. Et enim ignis
eradicans omnia genimina. Quod ſi quæras ex
me, unde tanti criminis irrepſerit in homines
metus tam tenuis. Ex Poéëſi ortam eſſe ſecuri-
tatem autumo immaniſſimi flagitü. Nam dum
floſculis redimimus Nymphas, aſtriſque ſcor-
ta coronamus, nemo flagitium horret, quod
& coloribus & carminibus cœlo gaudet illa-
tum, Diiſque Deabuſque non ſarum mo⸗-
dò miratur, ſed decorum. Neque enim ſatis
mortalibus eſt picturà, ſculpturâque nobilitaſſe
laſciviam, verum modis quoque muſicis ita
foœdiſſimum ſcelus améenarunt, ut beatitas li-
bido putetur; idémque habeatur ſociari cœli-
tibus, & moœchis aggregari. Nec Matrona
cenſetur, nec Eques inſcribitur, nmiſi Nobili-
tatem laſciviis conſignent. Ergo, dum pueri
nihil legunt munificum, nihil audiunt celebra-
tum, mhil ſpectant colorari, ſculpive, niſi
Cupidines, & afflatas Venere Nymphas, ſce-
lus, quod odiſſe cœperant, venerantur; expe-
ctäntque pubertatem, tanquam Ver decorum;
ſperântque aliquando ſe quoque fore conſpicuos,
ſi effusè, exolutéque laſcivierint. At feſtinatum
Judæ calculum expendamus, quo Thamar ex
P 3 adulterio
4

Compatè
neſcien-
tes.

Juſtitia

174
adulterio prægnans deligatur ad palum. Fro-
dJucite eim, ut comburatur. An quæſtioni rea
ſubjecta? An teſtes auditi, probatique? An
rogatæ ſententiæ Quæſitorum? Scilicet. Dam-
nata ocyùs Thamar, quàm delata. Maximum
& fuplicis ignis. Is tamen deſtinatur fœminæ;,
inauditæ, affini, non patriam, Deôſvye violan-
ti, ſed licentius paulò concipienti ex viro non
Viro. Sed fortè Judam ſanctitas ſua pupugit a-
crius, egitque in ream cum facibus. Scio ſce⸗
nam vobis patuiſſe coéuntis Judæ cum Thama-
re. En quæ ſit fornicis facies & epigraphe. De
Viro, cujus hæc ſunt, concepi? cognoſce cujus ſit
annulus, & amilla, & baculus. J udex reus eſt;
& qui faces ſubjicit Nurui, ipſe eam nefariè
incenderat. Adeò inclementiores ii eſſe ſolent
in peccantes, qui ſceleſtiùs peccaverunt. Cham,
perditiſſimus fratrum, nuditatem Patris non
tulit. Petrus, toties reprehenſus, ſepties cen-
ſuit remittendum flagitium tranſgreſſori. Mo-
ri juſſerat David raptorem oviculæ, prædo
conjugis alienæ. Ne Ninivi parceretur, metue-
bat Jonas, Dei transfuga; & exarentis jactu-
rà cucurbitz non mœſtus tantàm, ſed inter-
mortuuus, excindi Urbem optabat, dierum
trium itinere porrectam. Nemo ex iis, qui
Chriſto ſtitere adulteram, flagitio caruit. Ne-
mo in impeditum feſtucâ oculum ſeverior, quàm
trabe luſcus impeditus. Non Aſtra, ſed vapo-
res fulgurant in mortales. Quid autem Spiri-
tu illo fœdius inaniuſque? Væ Jonæ, ſi in Mu-
rænam incidiſſet. Diſcerptus confeſtim eſſet;
quem Balæna, quia piſcium maxima, nutri-
vit, non voravit. Non Leones, aut Crocodi-
li vires .Ægyptiorum attrivere, ſed cyniphes
atque ranuncull. Unus Judas profuſionem
Magdalenæ damnavit. Nemo, præter Abra-
hamum Sodomitarum ſupphicio interceſſit. Ja-
cob;, quia pudiciſſimus, accuſatos improbiſſi-
mi criminis filios toleravit. Ludentem Iſmaë-
lem tulit impatientius Sara,; quam Abraham,
hoc eſt, fœmina, quam vir. Nimirum imbecil-
liora & immaniùs ſæviunt, & promptius. Af-
pis, anguium breviſſima, immedicabiliter fe-
rit. Grando nocentior, quàm fulmen. Rariſſi-
mè Mare, flumina exundant frequentiſſimè:
iiſque & ſæpius & deſperatius ſua littora tor-
rentes excedunt. Non miror proinde, ſi Judas

gqas om- inceſtus in ſuſpectam adultern IThamarem ve-

nibus.

Zudex.
Faſtitia.

hementiùs incandeſcat. Producite eam, ut com-
buratur. Quamquam æquitate non caret Ira.
Neque emm, quia Nurus, domi clanculum
ſtrangulatur; ſed palam exuretur, quia adul-
tera, affinitate ſceleris magnitudine expunctàâ.
Et illud probatur in Juda, quod non ſuis Nu-
rum manibus trucidavit, ut dolori faceret ſa-
tis acerbitate vindictæ. Tu verò vide, ut vice
Judicis Judas defuncturus nominibus abſti-
neat carnis & ſanguinis, quibus aut in iram
extimulari, aut in commiſerationem molliri
potuifſet. Neque enim ait, Nurum educite,
ſed, Eam producite. Quin nec illam aut à cri-
mine adulteram dicit, aut à nomine Thama-
rem appellat. Ea ſubmovet, àa quibus tum
flecti poterat, tum incendi. Producite eam, ut
comburaiur. De rea loquitur, tanquam de foœœ-
mina nec ſibi affinitate conjuncta, nec abjun-
cta flagitio. Ita agerent Judices, Principéſ-
que percuperem. Lapideos eos nempe vel-
lem, injuriæ aquè ac benevolentiæ ſenfus ex-
pPertes. Neſciant accuſatorum, & genus, &
prOavos;, illa tantum expenſuri, quæ ipſi per-

Oliva

fſecerunt. Alioquin plus eos permovebit reo-
rum ſanguis, quàm caro; hoc eſt, non ſcele-
ra attendent, quæ ſola in victis debent alli=
gari, ſed clientelas obſervabunt, & conſan-
guinitates; idee Cerva trajicietur jaculo, non
quòd ſata calcaverit, depaſtâque ſit, ſed quòd
collari teſtetur, ſe Cæſaris eſle, aut à Pom-
pejo ſtetiſſe. Odium dominantis in Patronos
damnati, ſupplicium geminat, non remittit.
Morietur ille, non quia occidit Civem, ſed
quia ſervivit regnanti, ſervavitque conſpira-
tos. Jam verò libet ex diverſitate, vVarietaté-
que vefſionum agnoſcere, quàm licenter reos
adlatremus. Nunciaverunt Judæ dicentes: For-
nicata eſt Thamar nurus tua, & videtur ute-
rus illius intumeſcere. In Hebræo. Et nuncintum
fuit ipfi Jehudab, dicendo: Fornicata eſt Tha-
mar nurus tua, & etiam ecce eſt gravida de for-
nicationibus. Quàm modeſta, temperatâque ac-
cuſatio; Videtur uterus illius intumeſcere! Quam
libera, quâmque mendax eſt delatio? Ecce
ſt gravida de fornicationibus. Quæro autem,
quo modo tam diſſonæ accuſationes convemi-
ant? Modeſté-ne Chananæi Thamarem, an
intemperanter accuſarunt? Utram è delationi-
bus veram eſſe putamus? Utramque ſanè; ſed
temporis ſucceſſu. Dixêre primô accuſatores,
Videtur uterus illius intumeſcere, incerti grata-
ne Judæ, an ingrata futura eſſet denunciatio
criminis. Ubi verò audiri, probarique vide-
re accuſationem, licentiùs miſeram obruerunt.
Ecce gravida eſt de fornicationibus. Ah livo-
rem! Quid agetis, delatores, quùm falsè in-
ſimulabitis innocentiam, ſi etiam adulteram
accuſando pejeratis? Quomodo gravida de for-
ricatiomibus, quæ ſemel tantùm à ſocero co-
gnita eſt? En teſtem, qui mentiri non po-
teſt: Ad unum igitur coitum mulier concepit.
Vides, ut, more fluminum, accuſatio eundo
intumeſcat; & , miſi ſtatim ripis utrinque al-
tiſſimis coërceatur, exundet in agros, facta
infectâque nunciando. Semel coiit Thamar: &
ſæpiùs fornicata conclamatur. Sic etiam, Am-
none trucidato, fama percrebuit, filios Regis
univerſos interfectos. Percuſſit Abſalom omnes
Klios Regis, & non remanſit ex eis ſaltem unus.
Nec illud placet, quod ait, Nunciatum eſt.
Haud accuſatores probo, qui ſuum latere no-

Aecuſas
tores.

Zelantes
indiſere-

Superior
tardus ad
pœnas ſit.

Zudican-
tes teme-
r50.
Murmu-
rationes.
2. Reg.
13.30.

men efflagitant. Veritas Sol eſt. Quis verò

Solem lucere velit in nocte? Qu ratione ſeſe
rea tueatur, quæ teſtibus nihil poteſt objicere
inviſis? Stent contra ream, quam detulere:
ut eam ſceleris convincant, & mendacii ab ea
revinci non poſſint. Placet autem, quod Ju-
dam alloqui potuere accuſatores. Nunciave-

runt Judkæ, dicentes.., Nullus obex injectus ac- e

cuſatoribus eſt à Præfecto cubiculi. Non remiſ-
ſi ad Quæſtorem delatores ſunt. Patriarcham
ſunt alloquuti, qui Thamarem arguebant: &
à Juda confeſtim, quid facto opus eſſet, acce-
pere. O tempora perbeata, quum adire Pri-
mores licebat nullos per anfractus libertorum:
quùm oracula petebantur à Principe, nec aut
Sybillas præſtolari oportebat, quæ ſomnia ſua,
pro Deorum reſponſis, venditarent; nec Va-
tes rogandus erat, ut Plutone oppletus Mi-
noëm pareret, & ſententiam proferret, qua-
lem munerum alluvio dictaret. Judæ Delictum
nunciabatur: & à Juda rogus renunciabatur
adulterio. Nec ſententiam Princeps Elephan-
tum more parturiebat, vix proferendam, e-
mensa clepſydrâà ſilentii Pythagorici. Verum
. ſcelus

Rex au-
diat om-

kun cery

ll
a oo
e
Se l
I1;
mlet
genumn
eere
Urn N
ſehcio
en de
lee ln
ſaum
,Crlu.
1 ſaAN,

Coperen
Unbrae.
Peletet.
1 g ,
5 amntte

Mitts, 6
nebro

tu ek inc
Er lncS
,Cu
n menn. Q
1 molahns
II) Kate
hrlcns,
nglezl
tbum metu
1 Anbo
ra wiolere
Ur. D

ſimnn
Nℳ, omeeni
lblhant
1nenk,
Cenlceten
tle, C
lmipen
2 noinnhe
nn ni
u n e
Aobeh
le ne e
Tenin Rdrn
rurhe,t
umn tant
mniari

dle

leo.
le.
lan.

9 Don .

d
Dor.
tronos
nttt
1, ſed
lpira.
etats.
1 leos
: r.
ir ie.
Niatumn.
Tha.
efir.
gtea.
bun
leee
Aen,
ohVen-
en, an Auuß
lationi-tn
e; ſed
tores, Au
8
ügen. .
nunciati⸗
be wide
bruetunt.
Ah Hyo-
ald ir.
Adultenm
di deh⸗
ſerd .
n n po⸗
ntent,
to eundl hen
ugre 4l. nin
G, ſch en
hamut: & us
amn, AMrKE

. N
iloe Negd ,,

ſlmn nnt
Alenmun :
grinmn , i⸗
mm trete.
is end
niael
tekt Oon
m detnek:
Akrihe .
,ud r. u
Mnit,
iſechdi.
Non en-.
Pattunhan
Ueban
elſet,.
n Ae U-
liemmn
e, HM
ſooal,
nt; M 1
Ppien)
lret, e

in Cap. XXXVIII. Ceneſis.

ſeelus fulgetra erat, quam ſtatim ſupplici ful-
men conſequeretur. Scrutare latomias, & à
pædore vinctarum cauſarum ævum interpre-
tare. Tamdiu enim rei perſtant in carceribus,
ut, ſi & virgulis compedes concinnentur, ab-
ſolutà quæflione, in annoſas quercus excreviſ-
ſe miraturus ſis, obſtetricante pœnali ſylvæ
menſium annorumque diuturnitate. Audeo di-
cere, nec reis gratam, nec Reipublicæ ſaluta-
rem, & exitialem civibus Judicum eſſe tardi-
tatem. Nam & vincti diſtabeſcunt, & friget
ſupplicium, quod tanto abjungitur ævo à fla-
gitio. Non trabes, aut truncos, ſed Virgas in-
didere ſuis faſcibus Conſules, ut ſciremus ſup-
plicium citò adoleſcere debere. Hinc eſt, quod

Lüc. 10. Chriſtus de damnato Lucifero ait: Videbam Ja-

18. tanam, ſicut fulgur, de cœlo cadentem. Libuit
comparatione fulguris celeritatem ſupplicii ad-
umbrare. Quam Jeremias ollà virgéque ex-
preſlerat. Nam & olla citò ebullit, nec tardè
Luc. 12. virga adoleſcit. Hac notte auferent animam
20.

tuam à te. Quàâ ſcilicet peccaverat, avaritiæ hor-

Num. 25. Fea deſignando. Gratiſſimus proinde Domino

Dan. 13
62.

Matth.

22. 12.

Phineeés, qui adulteros in ipio intemperantiæ
volutabro confodit. Nam & Danielis authori-
tate, ipsà die jugulati ſunt ſenes quà ipfſi falſi
. criminis inſimulaverant Suſannam. Imerfece-
runt eos, & Lalvatus eſt ſanguis innoxius in die
illa. Quin & is quoque, qui accumbere auſus
eſt epulo ſine veſte convivali, à triclinio rap-
tus eſt in carcerem, cauſam dicere coactus in-
ter lances & fercula. Heliodoro impacti cal-
ces, dum in Templo depoſitam pecuniam ſcru-

2. Mach. taretur. Quid? Nonne Mathathias litantem ſi-

3.25.

Rex ſibi

mulachris Hebræum ad ipſam Aram transfi-
Xit? Scatent divinæ literæ ſumptis de flagitio
ſuppliciis, in ipſo criminum exortu. Nam ple-
rumque, ſi pœna differatur, nullo aut peccan-
tium metu, aut læſorum ſolatio damnantur
r i. Ambo fili Judæ, dum naturæ, cælique
jura violarent, interiere divinæ ſeveritate ju-
ſtitiæ. Videamus jam quid pro ſe dixerit Tha-
mar. Quæ, cum duceretur ad pœnam: miſit
ad ſocerum ſuum dicens: De viro, cujus hac
ſunt, concepi: cognoſce cujus ſit annulus, armil-
la, & baculus. Hæc ſi nunc fœmina l queretur
exurenda, non eluderet rogum, ſed in ignes
detruderetur Ztnæos. Repugnare Principibus,
capitale. Conj'ice, quo involvatur crimine, qui
Principem accuſat. Et ſanè ſi diem dicere Pri-

contradi. Mori non licet, quin in noctem incurras ærum-

ei patiæ-

tur.
Lites.
Superior
aldiat
excuſan.
tes.

narum: vide, an transferre liceat vincto ſuum
ſcelus in regnantem. Unus Judas deſignari ſe
paſſus eſt reum à damnata, abſolvitque ſibi fa-
cinus objectantem. Qui, agnitis muneribus, ait:
Iuſtior me eſt. Fateor, parem penè Abrahæ di-
Xerim Judam, & ne tum quidem minorem Pa-
triarcha, quum telum ſtringeret in filium. Nam
quamvis tantæ hoſtiæ devenerer Sacerdotem,
non miroris tamen fecerim Judam. Etenim ille
telum ſtrinxit, in gratam quidem, ſed tamen
alienam cervicem. Hic famam confodit ſuam.
Ille filii cruorem nec effudit: Hic ſuum ſuf-
fudit. Quis verò neſciat duriora fſamæ vulne-
ra, quam carnis? nullum tam ſtipitem eſſe pu-
to, ut non vità malit, quàm nominis celebri-
tate, periclitari. Ex quo intelligitur, quanto
Judæ lucta pugnam Abrahæ antecellat: quan-
do Abrahami arena aliena cervix eſt, non vi-
Auri modò, ſi feriret, ſed regnaturi; Judas
Verò arenam in genis habuit, inceſti notam non
evaſurus; ſi Nurum fateretur & adulteram eſſe,

.

175
& ſe fôre fuiſséque juſtiorem. Qui, agnitis
muneribus, ait« Juſtior eſt me. Vox iſta, vox
Cygni eſt, qui famæ, poſt carmen, occumbat,
imô qui & Cygno, ſui vi carminis, nocteſcat
in Corvum. Jugulat ſeſe Phoœnix, ſed in amo-
mo: peritque, ut vivat. Judas ſuum ita decus
profligat, ut reparari non poſſit. Rogus ille,
qui, ſi accenderetur in Nurum, quot ſcintillis
arſiſſet, tot ſideribus ſocerum coronaſſet, re-
ſtingui non potuit, quin Judæ nomen extin-
gueret. Clamavere ſarmenta; ideò frigemus,

quia Judas coram Thamare arſit. Clamavere

iterum, caremus pabulo Thamaris, quia Nu-
rus coram ſocero maluit nubere, quam uri.
Quæ civium conſequuta eſt exſibilatio; ubi
videre Judam & Judice reum! Riſere, opi-
nor, Ariſtarchum in ſubſellia & fornice trans-
fugam. Horruere Jovem in Minoe, addu-
ctiſque ſuperciliis, ſtatuerunt, nulli fidendum
in poſterum, quando Patriarchæ, quas caſti-
gant adulteras, corrupere. Quæ ille probra
evitare non difficilè potuiflet, ſi baculum, ar-
millamque riſiſſet, abjeciſsétque tanquam im-

poſturæ teſſeras, non verò admiſiſſet, ut ſuæ

teſtes intemperantiæ. Qui, agnitis muneribus,
ait “ Juſtior me eſt. Quam te fateris iniquum,
uo eſt, tuo quoque calculo, ſanctior ince-
a? Non tuus iſte baculus is eſt, quo parens
Jacob Jordanem olim tranſmiſit. Evaſit ille in

ſuo baculo fluvium! Tu tuo in infamiæ pro-

fluentem demerger's. Quid aio? Quamvis in
Cananæa degas, in mare mergeris Cyprium
ab ea virga, quæ Te Veneri conjunxit. Non
is & cedro baculus, quo Nurum corrupiſti. E.
myrto crediderim d dolatum, quando te ille
tel⸗ objecit Cupidinis. Qualis is baculus eſt,
cui dum inniteris, proruis? Quæ virga, quâ
ſcelus patraſti, tot plagis expiandum? Ex ea
fortè arbore tu baculum decerpſiſti, unde A-
dæ oblata in pomo mors; quando per eum in
Hevam incidiſti, quæ Te ſpoliavit innocen-
tid. Mitior hoc baculo Crux. IIIà enim Care
torquetur, hoc Caro laſcivit. An arundineus
is eſt baculus, in quo videmus non equitare
Te tantm, ſed equum factum in fœminas
adhinnire? At arundo non eſt, quæ pudoris

vitem non fulſit, ſed dejecit. Quis crederet

Paſtorem pedo efferatum in Lupum, quovis
ſæviorem monſtro in ſui gregis oviculam.
Non hæc virga Aaronis Virgæ proludet, quæ
flores, lilique non parit, ſed perdit. Quid
aio? In hoc baculo Judas bina edidit poma;,
Zaram ſcilicet & Phares; ideéque non frugi-
fer, quòd foœcundus. Moſis baculo hanc Judæ
virgam dixerim propiorem, quæ & humi ab-
jecta eſt, dum in thoro viduæ Socer ſupina-
tur, & prolatà in Nurum capitali ſententia;,
Anguis eſt. Sed Moyſis baculus Vatem duxit in
vepres: ſuus Judam baculus ſtravit in viola.
Coram Ilo Rubus inter ignes non arſit: coram
hoc arſere Socer & Nurus, quamvis abeſſent
à facibus. Per illum everſa, per hunc locuple-
tata Ægyptus, & ſtabilita. Quid plura? Moy-
ſis Virga undas emiſit: Judæ virga flammas
immiſit tam ardentes, ut inter lachrymas ex-
tinctæ conjugis ſenex deflagraverit, & non u-
nius mariti funere vidua lachrymoſa ſcortari
pariter potuerit, & elugere. Nulla tam magica
virga hactenus fuit, quam quæ ſenem, lugen-

tem, & vatem convertit in Amaſium. Umi Ju-

dæ baculo datum, ut per eum liberet fornica-
ri, ubi vivere non licebat. Proh dedecus! Abi-
P 4 guntur

Gen. 32
10.

Zud: Par=

ertiar hæ
baculas.

r

1

Rex ſeſe
damnet,
cum reiss

eſt.
F ſtätia
qt om-
nibus,

guntur baculis monſira, ne gregem infeſtent.
In domo Judæ monſtra baculis accerſuntur.
Nemo divinaret pellectam Venerem baculo;
nurumque non erectam, ſed inclinatam in
amplexus nefarios bacillo Patriarchæ. Rem di-
cam portentoſam. Eliſæi admotâ virga nec u-
nus revixit infans. Tradito à Juda baculo
Thamari flagitium abnuenti, gemini proti-
nus emerſere pueri intra viſcera deflioratæ. Præ-
ſtat tamen jacere pueres ſine vita, quam ita
vivere, üt Judæ gemini emerſere. Quid a-
get Judæ baculus, quùm cædet, ſi tetriofem
funere vitam, cum ludit, infundit. Peregri-
nationis hic ſanè baculus eſt, quo Judas, non
modè à ſuo prædio, ſed à ſe ipſo, & à na-
turæ finibus abſceſſit, in ſinum impactus uxo-

ris Hliorum ſuorum, ut deinceps non avus ne-

potum inſcriberetur, ſed pater. Et quantum
emenſus eſt ſpatü, quôtque obices tranſcendit
Socer, ut in thalamum appelleret Nurus ſuæ!
Profectò, ſi Jacob fluvium trajecit in bacu-
lI : in ſuo item baculo Judas pudoris rubrum
Ware tranlvadavit, imò ipſum penitus pela
gus exhauſit. Quis enim ſuperſfuit pudor; ubi
ad Nurum Socer irrupit, ut honeſtatis moœ-
nia quateret, admotis arci binis arietibus;
qui ſtragemm ederent graviorem receſſu, quàm
impulſu; imò qui everterent immoti propu-
gnacula, damnatà Thamare, ſolà pignorum
ſuſpicione. Et quidem Viperæ parentem diſ-
cerpunt egreſſuræ. Zaram & Phares paren-
tem damnant, etiamnum ortui immaturi. Tan-
t0 eſt pernicioſior ſata ſcelere proles, quam
ſint Angues & Viperæ. Et miraris, ſi Judæ
baculum execrer, quo ille ad hæc ſerenda
monſtra feſiinavit? Nec Cain, quàùm profu-
gus exerraret in Aſia, fataliori abuſus eſt ba-
culo. Quamvis enim eo Abelem occiderit;
non ideò Judæ baculum innocentiorem dixe-
rim ipsà Caini virgâ parricidæ. Unum Cainus
ſuſtulit fratrem invidendo: duos moechatus
Judas ſuſtulit filios. III abuſus eſt baculo Li-
vor ad cædem: hoc amor penetravit ad ſcor-
tum. Cunas ita execror ut ſepulchrum, ſi fœ-
tui ſcelus obſtetricetur. Verùm erravi, con-
vitiatuſque ſum baculo, quem mox Aflris in-
ſeremus. Fateor moœchiæ obſidem fuiſſe bacu-
lum; quem Thamar accepit à Juda, vadem
pactæ mercedis in fornice. Remiſſus ille ta-
men ad Judam, in Virgam confeſtim æ&quita-
tis effloruit. Nam., agnito ſin criminis teſte,
Patriarcha non in acculatricem Thamarem vir-
gam inflixit, ſed ea ſeſe cecidit, conſcidque fla-
gitii munera, non quaſi ſuppoſititia, irriſit,
ſed admiſit, ut peccaturæ à ſe delata, in ſpem
ſtipendi. Oui, agnitis muneribus, ait: Jicſtior
me eſt. Negéſne tu & vitæ arbore hunc bacu-
lum detracilum, qui à funere, rogéque mori-
turam Thamarem ſervavit? Neges hâc è bacu-
lo voce ſcelus omne tranſgreſſoris expiatum?
Suum facinus vel Numini aut negavere, aut
excuſarunt Cain & Adam, quamvis privatim
dicerent cauſam. Palam Judas obliquè ſe Nu-
rum inſimulantem probavit, flagitiumnque faſ-
ſus eſt publicè, quod, clàm omnibus, patra-
verat. Hinc Judæ ſtirpem imperio crediderim
deſtinatam; quòd nemo aptior regno habere-
tur, quàm qui objectum ſibi ſcelus à ſcorto
non refelleret, ſed cognoſceret, compertulſ-
que flagiti, in ſe ipiemet reus, & vindex
animadverteret. Imperet, inquit Deus, Ju-
das, qui cenſuram exorditur à ſe. Quis enim

Oliva

juſtias regnet, quàm is, qui prolatam à ſe ſen-
tentiam non reſcindit ſolum, ſed, reà exſolu-
tà, in ſeſe regerit ſcelus? Novi ita efferbuiſſe
Regulum quendam ob intentatam ſibi litem à
Sacerdote, ſuarum olim rerum adminiſtrate-
re, ut Sacerdos quidem compedibus obſtrin-
geretur, cauſæ verò actor in foro publicè va-
pulaverit; ſicaris in eum immiſſis cum fuſti-
bus. Ergo rem ſuam repetere non poteſt ci-
Vis, quin contabeſcat in vinculis? Age, cur
in jus trahi abnuis, Dynaſtula? Aut à te jura
legéſque ſtant; aut in adverſarium ſcita Patrum
inclinant. Num times, ne tibi ſubſellia refra-
gentur, ubi tibi jura ſubſcripſerint? Non eſt,

quèd, opulentus & princeps, à te putes alie-

nos fore Septemviros, niſi luce clarius meridia-
na à cive ſtent leges. Proinde, ſi de victoria
non dubitas, quoties tuæ cauſæ non penitus ju-
ra reclament, indignaris profectò in adverſa-
rio æquitatem, quâ ſcis te causà caſurum, ſi
ad Judices rapiare. Ecquando Tyrannis repul-
lulet; ſi tunc furere negetur, quùm Sacerdos
ideò vincitur, quia vinceret? Ergo reclamare
olim imperatoribus licebat, poterâtque à Tra-
jano ad Senatum provocari, nullo metu, quin

Cæſar caderet causâ, ſi jure cauſa cecidiſſet:

& fremit Semicomes abs ſe rem apud Judi-
ces repoſci à cive? Agi ſecum judicio Deus pa-
titur: & Romulus ab homine citari non pati-
tur? Curulis iſthæc tua ſuperbior, quàm Babeſ,
eſt. Etenim illa cœlum contingere ſatagebat:
Sella tua Coœlum tranſcendit. Neque enim cum
Lucifero tripodem tuum ad Dei elevas So-
lium, ſed illum præponis & ſolio numinis, &
numini. Tu enim cauſam dicere recuſas, quam
Deus ultrò è ſuo throno dicere non faſtidit.
Habemus faſtidioſiores Cæſaribus Regulos.
Habemus grandiores Numinibus Duces. Et
unde hi emerſere Olympi, quos vapor infe-
ſtare non poteſt, quin diffletur? Actores bacu-
lis reprimuntur; adverſarii conjiciuntur in vin-
cula, tutiuſque eſt contra ſidera calcitrare;
quàm litem intentare Senatori. Cicbat contra
ſe Samuel accuſatores, rogabaâtque ſubjectum
ſibi vulgus, ne quid Cidaris reverentia ſuppri-
meret, quod abs ſe actum eflet in præfectura
aut civibus, aut legibus noxium. Ecce praæſto
ſum. Loquimini de me coram Domino, & co-
ram Chriſto ejus, quempiam calumniatus ſum,
I oppreſſi aliquem, ſi de manu cujuſquam mu-
nus accepi. Inter gemmarum ſuarum ſidera ad-
miſſurum ſeſe i teſtatur Pontifex, non va-
pores tantum muſlantium, ſed accuſantium ful-
gura; neé ea tolerat, aut diſſimulat, ſed irri-
tat, & evocat. Et quidem coram Deo; & co-
ram Rege vir tantus repoſcendum ſe ſtitit ple-
bi. Quin & Hiram de Salomone; id temporis
Regum potentiſſimo, non queſtus tantùm eſt,
ſed Urbibus ſibi à Rege traditis violatæ ſibi
mercedis inſculpſit elogium. Et egreſus eſt Hi-
ram de Tyro, ut videret oppida, quæ dederat
ei Jalomon, & non placuerunt ei, & ait: Ha-
cine ſunt civitates, quas dediſti mihi, frater?
Et appellavit eas Terram Chabul, uſque in diem
hanc. Ita contra Reges dudum reclamabatur,
excandeſcentibus apud nos ranunculis, ſi op-
preſſi cives provocent ad Paſtores. Quid? Non-
ne Paulus ſedenti pro tribunali Feſto Syriæ
Proconſuli liberè objecit vim ſibi inferri, ideéô-

1. Reg.

12. 3

12.

que appellare ſe Cæſarem? Nemo poteſt me il- Act. 25.
lis donare; Cæſarem appello. Num propterea 11.

aut palam cruciatus, aut clàm offocatus ſuo
nos

Tun
len l

teltarn

umn ere

b 4
ſedb
.

Ante ut
1 Utn
Eel, verb
yer h—
Eenitente

Uigte egel

Umn e0
Ilore, 8S
iverd
Entes, ſe
nedun
Enilers
ſtetaj
Tereratore
Cehmmntn
t Rd

Eſen.
Rolu.
edeice
lten
gicta.
lnn.
dlie⸗ V.
im Ai.
botehtc.
ge,
te un
Patrum
ln telte.
Nncdk,
utes ahe⸗
Emericha.
ke ndorn
n Aherlt⸗
Anmn, ſ
mnpll.
n end
Iechinae
e Tn.
netu, qun
Cecicllet
apud Md.
io Deune.
non ei⸗
grüm beb
bugebet:
E emmcum
levas do⸗
tuuminis,
Cllis, gpin
un Kict.
s Reydo.
Dces
Vupor Ule⸗
Ctoresbeen⸗
Untur inti-
Calctnae,
Dichat cond
de Ebriim
renta Itr
i Trehdlm
1. Lr ſet 1
mü, u
lemin ien.
ſtin n
runn ſden
ilex, NoNe⸗
Clibtumn 1
ulet, AAnn.
Dey;E.
mſe lit N⸗
; d tenhnn
1s tantun 4,
nle ſi
reſ/ 13
. Gtun
A N.
nili, fue
ſhenin
recſanmhn,
1, 1
1 üie⸗
Felo .
infni 6
9 u ein
un hioftn

twie
offoratl i

Ibid. n.

I2.

in Cap. XXXVIII. Ceneſis. 192

nos docuit exitio, quàm ſit Capitale jus ſuum
tueri contra Primores? Tunc Feſtus reſpondit:
Cæſaren appellaſti, ad Cæſarem ibis. An non
Paratiſſi num Feſto erat, Paulum è medio tol-
lere boleto medicato? Ecquis contra Præto-
rem muſlaſſet pro pannoſo? Vis tamen nulla
illata vinéto, quòd ad Neronem provocaſſet.
Tantò mitiores fuere Conſulares Ethnici in a-
lienæ ſectæ textorem, quàm modèò ſint in con-
terraneos & Sacerdotes, unius pagi, & quidem
ſemiruti, Procomites. Proh ſtomachum Dyna-
ſtarum! In Olympo fixere tentoria, nullis au-
ris obnoxia. Negotium illis cum Aſtris dunta-
gat eſt: unâmque, in ſuppetias hepatis, Favo-
ni auram admittunt. Nempe flabellis aſſentan-
tium eventilari volunt, auræ aditu intercluſo,
ſive ab Areopago ſpiret, ſive à Sanctuario flet,
ſive reflet à throno, ſive & Cœlo demittatur.
Nec Caligula in omni gloria, ſævitiéque ſua,
tam efferus Romanæ plebi emicuit; tum quo-
que quùm aut furentem Herculem, aut Jovem
ſimularet fuhminantem, quam contra cives ho-
neſtiſſimos excandeſcunt in jus rapti Dynaſtæ,
Cæfaribus ſolà cæſarie comparandi. Nec Ce-
thegus, nec Clodius Centumviros defugere.
Unis Procomitibus noſtris nulla præſunt ſub-
iellia. Ipſi creditæ ſibi pecuniæ & voratores,
& arbitri, & Areopagitæ, & Prætores, hoc
eſt; ſi unam in vocem tot nomina contrahan-
tur, Creditorum ſuorum latrones ſunt, &
nequaquam nemorum, ſed fori, atriique graſ-
ſtores. Miſeret me civium, quibus hâc noftrâ
ætate aut patrimonio abeundum eſt, aut vi-
tàa. Ut in delicto aut modicæ, aut nullius Fi-
dei, verbis loquar Atheorum, Minoem im-
plorent pro repetenda pecunia, ad Plutonem
demittentur; nec Charontis illic cymbà vectu-
raâque egebunt, illuc cum ligno ſubmiſſi. Plu-
tum repetebant? Plutum petent. Nec ulla tra-
Bciendi fluminis apud inferos mora, quin in
alteram ripam evadant, miſeros interſiſtet,
quùm eò à debitoribus detrudantur & cum
rubore, & jacturà. Et hæc quidem fabuloſa.
Illa verò non per ludum, quod aurum repe-
tentes, ferrum recipient. Hoc fœnore Patritis
æra creduntur, in quorum arcas cùm nummos
demiſeris, illud decantato: Ipſe vos mergo, ne

Jubmergar à vobis. Vide, quam ſint æqui in

ſœneratores Patritii. Nullæ apud eos pecuniæ

deponuntur, quin iis erogator juſta ſtatim per-

ſolvat. Sed Deus non ridebitur, qui proclamat,
Meæ ſunt opes. IIIi proinde ſcitote vos obæra-
tes, quem nemo veſtrum effugiet. Et civem
quidem vobis licet & eludere, & quaſſare:
at Deum, in cujus ſiniſteriori manu divitiæ
funt, non falletis, cui nemo impunè decoxit.
Repetet a vobis ille quod ſuum eſt. Nec illi
ad evincendam cauſam Procuratore opus, pa-
tronéve, quem vos à roſtris atque ſubſelliis
longurio arceatis. Itaque negare civi pecuniam
poteſtis, Deo non poteritis. Quàm eſt vobis
Judas æquior, qui de damnata & adultera in-
terfatus, Juſtior me, inquit, eſt. Juſtior illa Te
fortè eſt; ſed Tu quantis es Senatoribus atque
Proceribus juſtior, hoc vel nomine, quod ju-
ſtitiæ palmam ſcorto detuliſti? Uni quùm te
adulteræ poſthabeas, Optimates anteibis innu-
meros. Mira conſequendæ gloriæ, juſtitiæque
potiundæ ars. Juſtitiam adoptat, quam abdi-
cat. Ut enim ſi lucem Cereus jaculetur in ſpe-
culum, auctiorem eam in ſe regeri gratulatur:
ita Judas æquiſſimus mortalium celebratur, quòd

ſe juſtiorem adulteram ſateatur. Qui; agnitis
muneribus, ait: Juſtior me eſt. Ad quam ego
Vocem miror non evigilare Primores, qui Au-
thor ſum, ut, ſi à Cive vocantur in jus, non
modò ad flagra non feſtinent, verùm cauſa-
rum patronis ad ſe accitis adverſarium ita
commendent, ut non ſecuritatem ſolùm, ſed
etiam gratiam aſſecuturos ſe eſſe confidant
Dominmi, ſi certantis cum illo famuli promo-
verint jura, cauſämque evicerint. Dicite Ad-
vocatis, Opem, operamque, quam inopi con-
tra me præſtabitis, mihi delatam putate. Ideô-
que, quod ille ſtipendium non ſolvet, ego ſup-
plebo. Etenim ambo ſcrutamur veritatem. Hanc,
ſeu pro me, ſive contra me, quiſquis in lucem
extrahet, munificus erit in me. Cur etiam eum
diligam, qui pecuniam in ærario meo retinebit,
eum verò non amem, qui juſtitiam intulit, re-
duxitque in domum meam? Ditior ſum recep-
tâ æ& uitate, quam retentà pecunid. Nam pe-
cuniam, & fœnerator habet, & latro: juſti-
tiam habere non poteſt niſi probus, & bonus
vir. Muneramur, qui cruorem, incisa venA;,
elicit nobis; & Juriſperitum odimus, qui ra-
tione, non ferro, alienum à me prædium ex-
Ppreſſit? Quid nocentius, putidior ſanguis, an
uſurpatum latifundium, & pecunia aliena? Sed
enim in rem meam dudum coaluerat. Et mem-
bra exſcindimus cum dolore, ſi pus in corpus
reliquum ſint transfuſura. Tu verò neſcis fur-
tivâ tantùm portione univerſum nutare patri-
monium? Verum nos in eos inclinamus, qui
ſophiſmatibus ſuis malè partas opes nobis, po-
ſteriſque noſtris conſervant; averſamur autem
eos, quorum lucubrationibus ſuo Domino res
quæque reponitur. Deberes hos largius mune-
rari, per quos ſquamas exuis rapinarum, quàm
eos, quorum cavillis & aflentatione res alie-
na carinam quaflat, perforâtque navigii tui.
Age, quis amicior Achabo, Jezabel-ne, cu-
jus aſtu Nabuthi vineam invaſit, an Elias, cu-
jus auſteritate in poenitudinem rapinæ, impul-
ſus eſt? Ob Eliæ ſeveritatem Iram Numinis
mitigavit. Propter uxoris aſſentationem in a-
cie interfectus eſt. Plus te juvit, quam ad-
verſarium, qui te causâ cadere coëgit. Siqui-
dem rapinæ ſtruma percurata eſt, quà miſerè
fœdabare. Ergo ſi non Iu comra Te ferre
ſententiam potes, exclamando in competito-
rem cum Juda, Juſtior me eſt; patere ſaltem;,
ut ſuo, pro inopi, defungantur munere Judex
& Patronus. Noli eſſe pecoribus hebetior,
tenacioôrve. Sua Oves vellera remittunt atton-
denti: Et tu vellus alienum repoſcenti non
reddes? Ultrò Tellus & multiplex granum re-
gerit, quod tamen ab Agricola acceperat;
non abſtulerat. Immiſſa in ſe flumina pelagus
remittit luculentiora, quam exceperat. Quid
Boves? Quid Bombyces? Hi ſericum, illæ
butyrum pro olere reponunt. Et cunctaris a-
lienam pecuniam reſtituere tot inter exempla
elementorum, atque ferarum, quæ non repe-
tita egerunt, ingeruntque grandi fœnore au-
ctiora? Solus homo eſt, à quo ablata repoſ-
cantur ſemper cum vi, nec rarò cum diſcri-
mine. Ecquis litem Malo punicæ intulit, ut pro
credito illi ſtercore, non gummi, ſed malo-
granata rependeret? Præbent arbores umiver-
ſæ ſua colonis poma, qui ſi cunctentur, ver-
ſuram ſuæ frugis projiciunt, abdicantque, quòd
ſe homini debere præſentiunt. Tam promp-

tus in lignis ipſis genius eſt, ſua quoque exhau-
rire

Tob. 2.

178 Oliva

rire præcordia, viſcerâque profundere in ob-
ſequium, commodumque juſttiæ. Inaudierat
balantis hæduli vocem Tobias, verituſque ne
ad alienum gregem ſpectaret, exclamavit vir
oculis captus, ſed nullo commodo capiendus:
LVidete, ne ſorte furtivus ſit. reddite eum Do-
minis ſuis, quia non licet nobis aut edere ex fur-
to, aut contingere. Non paratus tantùm erat &-
quiſſimus ſenex repoſcentes abs ſe pecus pati,
ſed eos ultrò adiri jubebat, ne quid detrimenti
caperent, terendo tribunalia, & J udices appel-
lando. Nec Elephantus is erat ebore notabilis
ipſo: hædulus erat. Et tamen in re tantilla, nul-
lo reclamante, oculatiſſimus ſenex tam ſeriòô
cavit, ne aliena domi res ſubſideret, quam non
modò non vorari, ſed ne attingi quidem poſ-
ſe affirmavit ſine flagitio. Timuit, ne furtivus
hinnulus nocentior familiæ ſuæ quovis fieret

Pardo. Si veſcamur, inquit, alieno peco-

re, non vivemus rapto, ſed rapinæ immorie-
mur. Satius enim eſſet à lupo diſcerpi, quam
agno veſci furtivo. Neque enim vivit; qui ra-
pto vivit. Quid diceret, quidve ageret To-
bias, ſi apud Chriſtianos, qui auferenti pal-
lium jubentur ultrò tunicam remittere, Dy-
naſtas intueretur furere, ſi ab iis ſtipendia ſua
repeterent ſervi, imoô non ſervi, ſed Clerici?
Ita-ne p aremus Chriſto Chriſtiani, ut quum
Hebræus in Aflyria hædum reformidet ſolàâ
furti ſuſpicione, graviorem ſeni quovis mon-
ſtro: Nos minemur Sacerdotibus catenas &
gladios, ſi, quod uſurpamus, ſibi reddi cu-
rent per Judices? Fateor, excidiſſe me cre-
derem regno, ſi, me imperante, vapularet Ad-
vocatus, uni obnoxius crimini, quod miſerio-
ris cauſam ſuſcepiſſet, defendiſſétque pro ro-

Rew ino- ſtris. Sed enim perſæpè Principes plus horrent

yes tuta-
tier.

obſeptum vepribus iter in ſylvis, quibus A-
prum inſequi nequeunt, quàm minis Magha-

Eee tum intercluſum juſtitiæ aditum, ne pauperem
wibus., tueatur. Doleo plus iis Cervum irretitum,
quàm æ quitatem curæ efle incolumem. Si reg-
nas, non imperas, niſi pro ſceptro Moyſis Virgâ
utare. Illa verò non in Draconem vertebatur
ut ranunculos Cyniphéſve glutiret, ſed An.
guis facta Magorum Dracones abſorpfſit. Pro.
pugnabis inopem à primoribus regni, imò &
te rerum Domino miſeros vindicabis. Tunc e.
nim verè imperant Toparchæ, quùm in ſe li-
tem non patiuntur tantùm intentari, ſed gratu-
lantur, appellantique reclamant Juſtior me eſt.
Quæ cum daceretur ad pænam, miſit ad
ſooetum ſuum, dicens: De viro, oujus
bac ſunt, conoepi: cognoſce cujus ſit
annulus, & armilla, & baculus. Qut,
agnitis muneribus, ait: Juſtior me eſt.
Lnimic; Conſili hæreo dubius, neſciôque mode-
dilestio. ſtiam pluſ-ne prædicem Thamaris, an vero Ju-
Injurie dæ mirer æ quitatem. Ducebatur ad mortem
ferendæ. Thamar, nec tamen tam propè ab igne in ſo-
Marmu. cerum, qui ſe damnaverat, exarſit. Potuiſſet
ratio. ſanè illa queri de ſocero, vociferari, & convi-
Hovor ciari Judici ſuo, eumque criminis accuſare;,
mutnus,

quo ipſa trahebatur ad rogum. Poterat mutua-
ri à Poëſi voces, quibus inſectaretur Ama-
ſium efferatum. Poterat ſic loqui ad ſpectato-
res deſtinati ſibi à Socero incendii: En Judi-
cem, qui Ovem damnat, cujus ipſe, quamvis
ſenex, eſt Caper. Concepi, ſed à Socero vio-

lata. Cur damnat uterum, quem ipſe foœœcun-
davit? Num ſola concepi? Socium verò mei
criminis eundem habui, quem modô patior au-
thorem ſupplicii mei. Si adulteria flammis ex-
piantur, ille me prior exuratur, qui ſedenti
mihi in bivio faces ſubjecit. Tam-ne lippus
Cupido eſt, ut nec ſe noſcat? Quis iſte Areo-
pagita tam ſeverè pudicus eſt, qui, tres poſt
menſes, de Cupidine Rhadamanthus eſt fa-
us? Uter eſſe mavult? &, ſi lubet, uterque
ille ſit. Aut ergo mecum moriatur, ſi Judex
eſt: aut me abſolvat, ſi Amor eſt. Ambo pec-
cavimus, & ſimul : idem quoque noſtrum &
unus exitus ſit. Iniquiſſimus verò Cupido eſt,
ſi ſibi alas reſervat, ut evadat, & in me te-
lum jacit, ut moriar. His, Præ ira, potuiſſet
fœmina conviciis Judicem inſectari. Sed nu-
dare ſuum ipſa Cupidinem noluit, nihil con-
tra Socerum interfata, quamvis proximè mo-
ritura. Ulula illa fuerit ſcortando, Cygnus
eſt occumbendo. Nec peritura de ſocero oblo-
qui potuit. Quid aio? Etiam procul ab igne
Phonix eſt Thamar. Sola ipſa fœminarum ma-
luit uri, quam adurere. Parata erat Thamar
ſuorum lixivio cinerum inuſtam ſocero macu-
lam extergere; utque ille aurum videretur;,
non recuſavit rogo ipſa, quaſi palea, defla-
grare. Non tibi, Juda, adeundus Jordanis
eſt, ut à lepra intemperantiæ emaculere. Mer-
getur Thamar, non in flumine, ſed in flam-
ma, ut Tu mundére. Tuus illa erit Jordanis
pariter & præcox Eliſæus, & illo grandior ;
quæ, ut Te diluat, ſe ipſam inquinabit. Si di-
ceret, de Juda concepi, mox cataſtrophen
pœnæ ſuæ, in bacchantum ſcenam commuta-
ret. Verùm illa mavult perire, quàm perdere:
mavult uri, quàm denigrare: infamari denique
mavult, quàm accuſare., Iniquus in me, inquit,
Judas eſt: ſed ſocer eſt. Nolo remordere ſo-
cerum, quamvis diſcerpentem. Truculentus in
me eſt: led Fatriarcha. Abſit, ut ejus crimi-
ne abſolvar, cujus & flagitio peccavi, & judi-
cio prædamnor. Remitto adulterii pignora: quæ
ſi ſua eſſe abnuit, moriar, non quòd concepe-
rim, ſed quòd ſocerum noluerim infamare. Si
ea verò recognoſcat, & ſua eſſe fateatur, ita
me exolvam, ut per me nullus teneatur. Si
pudore ſilenti mei urar indefenſa, Phœnix
ardebo. Una enim Thamar, ne Judicem meum
accuſem, comburar non invita. Annon major
futura eſt, quàm futura Lucretia quæ, ut par-
ceret hoſti, funus non expavit? Juditham,
ſat ſcio, celebrabitis. Verùm illa, quòd occi-
derit mœchaturum, triumphabit: hæc, ne Pa-
triarcham mœchatum fateatur, occumbet. Si-
lebit Suſanna, & periclitabitur; at illam quis
audiret tantis convictam teſtibus? Vox Tha-
marem una abſolveret. Sed nodum non incidet,
cujus evolutione illi fama refloreret, ſed are-
ret ſocero. Cadat victima, non læſæ pudicitiæ,
ſed illæſi pudoris, ſervatæque ſocero honeſta-
tis. Ita defloratæ, damnatæque olim fœminæ
affines verebantur; quorum ne officerent ſamæ,
famæ, capitiſque periculum adibant, vitam ab-
nuentes paciſci alieni nominis detrimento. Quis Saperior
jam parentes non lacerat, quamvis illaceſſi- coli debet:
tus? Quis non detrahit de conſanguineis, non ne mi⸗
ut vitam tueatur ſuam, ſed ut alienam deho-““:
neſtet, ſolà libidine garriendi? Ne convicie-
tur Thamar;, arſura eſt. Sed non ardebit, ex- Palinodis
clamante Juda, ubi pigunora recognovit, Juſti- 94 di⸗
or me eſt. Nurum mirabamur malentem mori, Ss?
quam

is rn
Pobogtt

llugenn
bnn

Cum foet
Eelklls⸗
K ocliol⸗
ihlan

Ne. ius

Mon tam6

torta: lon

Cencpe .
Iins funn
1t, klin
ſets, 4
chet? In
oiller.
Umen opt
Hectamn
fiere Dit
ln zo
Gectamur
Cguit
la eg,
un al
lentit a
lmn, & P
Ereretn
nein ekr
eri i
inhlli.
tenine
lig, lnor
Oetſom
ir Lethe
unnind e
edb,

N⸗
wei
NI ⸗
i e⸗
eenti
Iiphes
Areo-
s polt
el he
Rtetqe
udex
bo Pee⸗
ratn &
iddelt,
nme te⸗
Ponillet
ded W.
hilcon.
eme mo.
Cenns
AoClo⸗
e
Arum me⸗
Thamat
ro macu-
deretur,
4, Ceßa-
Jordams
ete, Mer-
din kam-
t Jordams
granclor;
bit. Adi⸗
taſtophen
ComuNltr.
n perckte:
arl denigee
me, Iduin
norcere .
Uellemms in
wl, & r.
bignetr e
c conehe⸗
inlamme d
Ewenn,,in
teneitll.
la, Dom
dicenmen
Annon Maot
ue Il.
7 Uudthen,
,l
berr,elr.
cconbet. .
t Mam s
1 Iu
R non ent⸗
eret, llik.
ſe lchinn
ceto Holeſe
Olim ſenm
cerentn

euneb⸗
nt, Mii⸗

rimette! 1
gguimnes,

lienam err
„
9

quàm inſimulare ſocerum objecti ſibi flagitii.
Judex ſe- Miremur Judam non refellentem crimen, ſed
ſe dam- fatentem, cujus nec teſtis aderat „ nec accu-
net,u: sb. ſator. Ipſe ſcelus in ſe recipit, quod illi ne ob-
Sol var. jicere quidem auſa eſt fœmina; quid loquaeius?
damnata, quid iratius? jam jam moritura, quid
furioſius deſperatiuſque? In eo ſibi non parcit
Judas, in quo illi pepercerat Nurus violata;
ablegata; damnata, moritura. Certavere hi
ſanè, uter alteri præſtaret, & neuter alterum
vicit, ſed ambo poſteris præcelluere univerſis,
illa ſiendo alienum crimen inſignis; ille verò
non obſcurior proprium facinus retegendo. Cer-
tant inter ſe ſilentium fſœminæ, & vox Pa-
triarchæ, ultra alteri eripiat palmam; cum neſ-
cias fortiuſ-ne ſit alienam crimen reticere an
proloqui proprium. Quam eſt Adæ Judas diſſi-
milis? Nam ille à Deo convictus ſceleris faci-
nus retorſit in conjugem. Hic à Nuru ut infa-
miam averteret, in ſe flagitii telum adegit,
ctiminis incompertus. Quis Catonem miretur;
dum ſuum in pectus gladium immerſit? Judam
ego ſtupeo, qui ſe transfixit adulterio. Nam
plus glori?, quam ſanguinis, è ſuo vulnere
erupturum Cato prænovit. Judas contra plus
infamiæ, quam ruboris è ſua confeſſione re-
dundaturum intellexit, nec tacuit. Nam has
dum voces emiſit: Juſtior me eſt. Improvidum
ſe ſaſſus eſt, ſpurcum, moœchum, crudelem;
& parricidam. Phnix ardet, ſed ſpe vitæ ;
& odio ſenectutis; peritque in amomo. In ro-
90 infamiæ uritur Judas nullà ſpe; niſi cri-
4. Reg. minis propalati. Novi Davidem dixiſle, Fec-
12. 13. ai Domino. At vox iſta ſonuit in conclavi,
non tam emiſſa a Rege, quam à Nathan ex-
torta: ſonuitque inter tonitrua Prophetæ mini-
tantis, G& fulmina Numinis intentantis exci-
dium homicidæ. Nec tam dixit ſe reum David,
qüam Nathano id dicenti non contractixit. Spe
demique deprecandi ſupplici, & abolendi cri-
minis ſuum David, quod inficiari non pote-
rat, faſſus eſt crimen. Judas quâ ſpe, quôve
metu ad profeſſionem ſceleris eſt adactus? Ubi
Vates, qui moveret? qui terreret? qui par-
ceret? Imòô quo nominis famæque detrimento
ffſoum ſcelus Judas vulgavit! Periflet David;,
ſi ſiluiſſet. Regnaſlet Judas, ſi taceret. Maluit
tamen optimus Patriarcha ſeſe damnare, quam
prædamnatam non abſolvi. Adeò ſanctiores
fuere Patriarchæ poſt adulteria, quam nos
ſimus poſt hymnos: cumque nos injuſti pro-
grediamur & Templis, Judam plenum juris
& &ε uitatis lupanar emiſit. Quid, poſt ho-
ſtias, egiſſet, qui juſtitiam tanto ſibi ſtatu-
ram, poſt ſtupra, excoluit? Qui, agnitis mu-
neribus, ait: Juſtior me eſt. Annulum, Armil-
lam, & Baculum, tres quaſi flagitii teſtes,
eſt reveritus. Merces dudum ſceleris Magnes
facta eſt veritatis. Iiſdem, quibus Thamarem
illexerat in crimen, inſtrumentis abſolvit à
. ſupplicio. Suum Moyſes baculum expavit, ſibi-
lantem in arena. Suum libens baculum recepit
Judas, non in anguem ſolum, ſed in Judicem
converſum adulteru ſui. In hoc baculo tranſ-
miſit Lethem, quo in flumine memoriam ſui
criminis merſerat. Quid aio? Parentem imita-
tus Jacob, Jordanem Judas quoque ſuo fultus
baculo intravit: ſed Naamano quam diſſimilis!
Ablutus ille eſt acceſſu fluminis a lepra. Hic
ſaniem non deterſit ſuam ſed detexit. O Vir-
gam, quæ Aaronis futuram Virgam, & digni-
tate, & tempore antecedis! IIla enim flores

XXVIII Geneſis. 179

emittet, ad autumnum dignitatis. Hæc erum-
pet in ulcera ad hyemem ignominiæ. Per illam
Aaron inaugurabitur. Per hanc Judas dehor e-
ſtabitur. Utraque tamen Sacerdotem deſigna-
vVit. Litabit enim Arietem Aaron: Jugulabit
libidinem Judas, ſui eriminis Sacerdos „ & vi-
ctima. Jiſtior me eſt. Gorvum ex Arca enuſit
Noë, ut eluvionem deſediſſe cognoſceret. Sui
quoque ſceleris Corvum dimiſit Judas è pecto-
re, ne Arca periclitaretur Nurus ſuæ, ad quam
Pacis oleam, non per columbam, ſed per ac-
cipitrem ſubmiſit abs ſe evulgati flagitii. Ni-
mirum annulo ſuo juſtitiam Judas deſponſa-
vit: ſuéque baculo arſura, in poënam T hama-
ris, ſarmenta diſſipavit. Quid dixere tunc Vi-
tes, quæ toti Mundo præluxere, non arden-
do? Nobis Judas, & flammam ſubduxit, &
Thamarem. Nos contra illi, & lucem ſubdidi-
mus, & juſtitiam. Phoœnix erit ille inter Judi-
ces, quòd rogum extinxerit. Judæ baculo, tan-
quam ulmo, felicius ſarmenta gemmavimus „
Juam vites floruiſſemus in agro. Nam vites
Noemum ſiravimus ebrium: ſarmenta ſervavi-
mus Thamarem, & Judam in confeſlionem
ſceleris fleximus. Quis non malit Palinodiam
abſolventis, quam ſoporem inebriati? Porròô
Chriſtus fimum aggeſiit ficulneæ, ut ſterilita-
tem exueret. Thamar non ſtereus, ſed armillas;
anmuléſque injecit Patriarchæ, ut Palinodiam,
in Regum hortis nuſquam pomum adultum,
germinaret. Qui, agnitis muneribus, ait Juſt or
me eſt. Non modò ream abſolvit, ſed lauda-
vit. Nec laudavit ſolum, ſed dealbavit eam in
nigrore ſuo. Non Sol Judas, ſed Fax extitit.
Non illuxit Thamari pra lucendo, ſed pereun-
do. Ut illa viveret, ſeſe Judas confodit. Ne
illa incideret in flammas, in ſe fuliginem fumi
tranſtulit Judas. De te optima ſperato, Juda.
Nam infamia, quâ te obruis, fimus eſt, quo
in auream fragem exuberes. Nemo te mœcha-
tum dicet: ſed mirabuntur poſteri; potuille

Moecham & Judice in reum repentè converti;

qui ideò abſolvi debet, quòd ſe datmmarit. Ju-
Kior me eſt. Juſtior te 1 hamar eſt. Sed Tu
Dacibus & Regibus juſtior. Dum cedis ſœmui-
næ; Cælſares antecedis.

Qui, agnitis muneribus, ait: Juſtior me
ſt: quia non tradidi eam Sela Jilio meos
Attamen ultrà non cognovit cam.

Nulla hic mentio de ſubducta Thamaré in-

vocibus: Producite eam, ut comburatur. Cur
ergo, qui dixerat, Comburatur, jam non dicit,
Dimittatur? Nimirum olim agnita Innocentia
telum erat Alexandri, quo nodi quoque Gor-
dii ſolvebantur. Ideéque ſat Judas Thamarem
exſolvit, quam ſe judice dixit eſſe juſtiorem.
Juſtior me eſt. Non alio opus imperio lictori-
bus fuit, quo in libertatem damnatæ urgeren-
tur. Nam vinciri nequit, quam ſcelus non vi-
cit. Abiere illa ſanè tempora, quando nunc a-
gnita vinctorum innocentia, nec poſt menſes,
exſolvitur. Nihil contra vinctum liquet. Cur er-
go non dimittitur? Fortè liquebit. Felix Tha-
mar, quæ delata tunc eſt, quando & crimen
die uno damnabatur ad rogum, & deferebatur
ad Judicem: viciſſimque Innocentia tam citô
emittebatur è& carcere, quàm ſe citò dabat in
lucem. Nunquam in catenis ſpectata eſt Inno-
Gentiae

4

—

Catees 5.
cendio, ad quod eam damnaverat Judas iis & Jader

180

centia. Aut enim latebat, ſi ligabatur, aut ſi
Pateret, incunctanter exſolvebatur. Hæc veròô
&* i illius felicitas erat. Neque enim in reorum
cuſtodiis mindinæ erant, unde tam haſta abe-
rat, quàm aderant ſecures. Jam vinctorum ex-
penſis lictores, ſcribæ, caupones, & carnifi-
ces ſaginantur: & carcer, ut fundus, condu-
citur, dediturque plus offerenti. Quæ ſpes a-
beundi innocentiæ, quam tot circumſtant Inſti-
tores, quos diuturnitas compedum in ſpem foe-
noris erigit? Væ lictori, & væ Judicibus, niii
plurimi vinciantur. Et putamus ab iis ſolutum
iri Innocentiam, quorum fortuna pendet à vin-
culis? Secura erat de libertate juſtitia, quùm
inter crimen & ſupplicium vox tantùm inter-
cedebat judicantis. At, cum quæſtio piſcatus ſit,
tam Rhombus irretietur, quam Balæna, nec;
ſi teneatur, remittetur. Ut enim exſpatientur
vincti, argentum pendunt in dies. Ut commo-
dius habitent, aurum ſolvunt in menſes. Ut
coœnent, duplo omnia coëmenda. Ita, cùm ni-
hil non ſit venale in carcere, Innocentia, non
quia rea, ſed quia vectigalis, exſoluitur nun-
quam. Quis enim fodinam dimittat, quam nul-
lo labore, nulläque impensâ exhaurire licet; im
quam gaudet ultrò opes, & continenter efiun-
dere. Tanti eſt vinctus, quanti fundus eſſet
Campanus. Erravi. Non eſt fundus, qui vinctus
eſt. Nam ſylveſcit ager, niſi excolatur, nec,
miſi ſeratur, exuberat. Inarati vincti quotidia-
na, & multiplex, ſeges eſt. Et, ſi lictoris ex-
Cipias pro vinculis ſtipem, innocentis & rei par
ſumptus eſt. Mirari propterea non debes, ſi ca-
ptivum non ſolvant Prætores, cujus & vinculis
tanta ſibi provenit meſſis. Thamar ſolvitur in-
cunctanter, quæ tunc vincta eſt, cùm Judici-
bus atque lictoribus unum duntaxat ſervandi
laborem pariebant vincti. Qui ſi apud nos per-
duraret mos, tamdia vinciretur Inmnocentia,
quamdi non noſceretur. Exclamante Juda,
Juſtior me eſt: intellige exſolutam, quam audis
innocentem. Cur enim eam retineat lictor, ex
qua meræ illi excubiæ proveniunt? Tolle nun-
dinas à latomiis, & ſumma erit in carceribus
ſolitudo. Catenas, ſi neſcis, non Vulcanus
fabricat, ſed Plutus. Reum ſtringunt, ſed au-
rum tenent. Crimini inſidiatur fſerrum, ſed au-
rum captat. Alligatur latro, non quòd rapue-
rit, ſed ut ſpolietur. Prædo in vinculis eſt, ſed
Præda irretitur. Audeo dicere, præſtat à Pi-
fatis, quaàm à Prætoribus vinciri. Ab illis te
redimes auro: Ab his ob aurum vinciere. Se-
mel te ab hoſtibus redimes: quotidie ab his
emes hbertatem, nec redimes. Quid aio? A
Piratis libertas emitur. A lictore emitur ſer-
vitus, aurumque penditur pro vinculis. Et e-
vadendi ſpes ſuperſit Innocentiæ, quæ Præto-
ri Saba eſt, ſi Catenetur? Quæ ſanè infortunia
alligatorum, ut fateor perraròô in Chriſtianis
carceribus nunc evenire, excubante pietate
Principum Judicibus, ne peccent in peccantes.
F'ateri tamen cogimur, non ſemel ea ſpectata
fuiſſe, ſub tot Italiæ Iyrannis ſuperioribus ſæ-
culis. Felix Thamar, quæ in ea incidit ſæcula,
cum necdum Prætor vincula licitabatur, erät-
que carcer cognoſcendis criminibus inſtitutus,
non ſpoliandis vinctis comparatus. Ut propte-
rea minus Judam prædicem in approperata li-
pertate Thamaris, quàm ſe ſaſſus eſt æquio-
rem. Illud miror in Juda, quòd à ſe exſolu-
tam fominam non attigit in poſterum. Atta-
Luxuria. Mmen altrà non cognovit eam. Id niſi magnum eſ-

Oliva

ſet, nec miraretur Moyſes, nec ſcripſiſſet. He- Beneßeis
roicum planè fuit, non eam amoris Hacibus in- eafan.
cendere fœminam, quam ipſe incendio ſubdu- e,
xiſſet. Cogunt nubere, quam nolunt uri. Pal-
ladium non eripitur flammis, niſi ſervatori ſuo
demutetur in Venerem. Unus Judas ita Nurum
exſolvit, ut non ſibi devinciat; ita ardere no-
luit, ut uri non permiſerit. Flammas ſominæ
non mutavit, ſed extinzit. Supplicium illi re-
miſit, ut viveret, non ut peccaret. Non illi
ſarmenta ſubduxit, ut vitem inſereret, recep-

turus cum vino libidinem. Æquitati, non ſce-

leri, libertatem dedicavit perituræ; nec tenuit,
quam emiſit. Attamen ultrà non cognovit eam. Recidivi.
Id quoque pro miraculo eſt, non recognoviſſe,
quam cognoverat. Etenim quis ſemel moœcha-
tur cum fœmina? Aditus ad Nurum perarduus;
at regreflu nihil promptius. In hoc cœnum
nemo labitur, quin relabatur. Horremus affi- Prineinin
nium veſtibula, in quæ ſi ereptes, tot te lu- NKands.
dent Euripi, ut difficilior futurus ſit exitus,
quam fuerit aditus. Nuruum conclave Naſſam
eſſe putes. Unus, iſque perexiguus, patet ac-
ceſſus, egreſſus verò nullus omninò. Quantâ
vi ſororem ſuam Thamarem oppreſſit Amnon!
Quid plura? vociferantem, & repugnantem:, Reg.
delibavit. Ut verò defloratæ edixit; Senge H
& vade: KReſpondit ei: Majus eſt hoc malum,
quod nunc agis adverſum me, quäm quod ante
Jeciſti, expellens me. Viden'’, ut Pudoris arx
nec admittat hoſtem, nec emittat. Pudicitia
Ppræſidiarios ſuos omnes locat in fronte aciei
ſuæ, nullo, ne lixà quidem, reliquo, qui
agmen claudat. Non rorarios præmittit, aut
fundibularios, leviſque armaturæ milites, ſed
cataphractos anteire ſe jubet Caſtitas, ceſſura
hoſti victoriam, ſi is aciem perruperit primam.
Ut enim nulla ſpes vitæ ſupereſt arbori, ſi cor-
tex detrahatur, quamvis ſtet truncus integer:
ita Pudor vitam amittit, ſi primum adverſarii .
congreſſum non vitet. Abs ſe quæri paſſa eſt . David.
Bethſabea;, quæ eſſet, & cujas. Miſit ergo Rex, Luxurie.
& requiſivit, quaæ eſſet mulier. Nuntiatumque eſt * Reg.
e S — re 1I. 7.
ei, quòd ipſa eéſſet Bethſabee, flia Eliam, uxor
Uriæ Hethai Miſſis itaque nunciis tulit eam.
Si palàm ſubmiſſis ad ſe primum nunciis re- Tentatio-
ſtitiſſet ſfo'mina, ſecundò ad ſe miſſis non ac= euv, e-
—... . . medium.
quieviſſet. Debuiſſet ſciſcitantibus ex ſe genus
reſpondere Bethſabee: Quid ad Regem de meo Cakira-
genere? Et Genus, & Proavos, & Patriam, ¹ usae
& Dignitatem, & mentem, ut intelligat Beihſa-
meam Rex, duo hæc verba ſatis ſunto: Ha- bes eur
beo virum. Nudatam vidit, ſed nudam non bP’éccavu.
cognoſcet. Neque enim me lavi, ut inquina- Humani
rer. Ipſe inermis vicit armatum: & ego nu- timores,
da purpurato non cedam. Ut video, ita ille ſa- Prineipiis
Xum conjecit in Gigantem, ut cum lapide om- obſtandu.
nem à ſe projecerit fortitudinem. Sed in me ſa-
Xum collimavit, quam votis ſuis experietur in-
concuſſam. Niobem ſciet, quam propè fontem
ſuſpexit. Cantabo ego quoque coram latrone:
quia, quæ nuda eſſe non indignatur, corona-
tum Piratam ridet ex undis. Habet, ut video,
ſuum Judæa quoque Pharaonem. Sed hæ quo-
que aquæ, & Ifraeëlitæ parcere conſueverunt,
& Ægybtio non parcent. Ero Maria poſt a-
quas, ſi Davidi fui Syren in aquis. IIIo, ca-
nam;, triumphabéque, ſubmerſo. Diſcat ex-
emplo meo fortiùs contra Davidem ſtare fſo-
minam, quàm Gigantem. Illum ſaxo deje-
cit; me nec gemmis inflectet. Nolo genus illi
meum retexere; nolo loqui cum angue, ne
Heva

—

Een
Et.
u
beuta
enca
16)
M
gen
ehn
ert
Miun
le
re cl
Eetem
Erag
enn
D
velen
nüun
uedie
dete
Nge
ſilut.
eti
En ſe
ulita
lemoen
ren
Non do
Abite,3
ſibee
el kan
ekt
ter haſea
Citgne
Prophei
lum,d
Tuuin
Umen

Uinepe
Hebreo
Nel. N
Enende
Canore
Cm an⸗
ele M
Iun Ver
Cindicant
rocurn
n Iun
tun e⸗
0 ſ teon
leganf
nridit
un M
Nir no
ln velt
Dike

kthene
ldus in. Dati
ſban. ie
Ni D.“
tor ſuo
Nunn
ere no.
ſenine
n ik.
Non
t, letep
Mon ſce.
nectennit,
Mnit oin Nid
Cenorile,
moch.
Perarinng
e CeI
lemns afk. Ni
Ir
ſt eritn,
e Nahm
, etet ⸗
6. Orent
it Amnon!
Pugnanten,
t, en
e Malumn,
1 gtod ant
Pudoris n
t. Pudicita
Koonte cei
lgo, Gu
Mtit, aut
Miltes, ſed
1u, celine
ertßprimmn.
bon, ſoo-
Cus eget:
in Adetnt

n ick P

ien, Aun-
ciis iht een.
niliemn ,
1Sele gellda
egen Eemen 8
‚K Dmun,
It Nelt
4 mndmn .
: & ed
eo, d 4
In giteot.
ded ntel⸗
eyhelenn
10t Inten
Nkann Hä

et, d n .
Ged he i⸗
onſevetut,
Mana
lis, Ioo,

0. J
n ſue 3

Dileat EH

cet. Debuerat ille coram fœmina lippire, ut
Iſaac; quam cùm ipſe cæcitatem non amarit per-
beatam, fortem ego ſequar ſurditatem. Quàm
delicatus hic Icarus eſt, qui ſine Sole deplu-
mis, non in mare corruit, ſed in pelvim?
Non mirum; ſi ſenex nullis veſtibus incaleſcet,

quem vigentem nuditas uſſit. Fallitur, ſi putat

Hebræorum pudicitiam veſte pendere. Memi-
nerit caſtiorem nuſquam Joſeph, quàm cùm
pallium remiſit. Inmocentia, & Nuditas regna-
vere indiviſæ in paradiſo. Hallucinatus proinde
eſt, ſi libidini proluſum ſuæ credidit, quòd
me chlamyde exuiffem. Lavi me, non ut per-
derem, ſed ut exaugerem candorem meum. Alias
per aquas velificet, ſi Nereidas conſectatur. He-
bræorum undæ lepram tergunt, non indu-
cunt. Suam ergo ſaniem ponere debuit, ubi
me lavi, non mihi ſuam affricare. Novi in-
genium hominis, coram Rege ſtare non poſ-
ſe credidit fœminam ſpoliatam. Diſcet ille tamen
in ea regione, ubi Baptiſmus eſt dedicandus,
nunquam eſſe foeminas puriores, quam cùm la-
vantur. Sed ubi Citharœdi non ardent, ſi Da-
vid etiam in undis deflagravit? Phalerata Re-
gem ſœmina ornatäque non incendet, quem
nudata exuſſit? An non Libido ſceleſtior eſt
Latrocinio, ſi nec nudam tranſmittit? Cui
parcent Principes, ſi inſidiantur ſpoliatæ? Quas
non polluent, ſi lotam inquinare non timent?
Abite, & Regi meis verbis renunciate, Beth-
ſabeæ adeile virum non poſſe, quùm Vir ab-
eſt. Is autem in campo pro arca pugnat. Non
poteſt autem non rubere uxor, cujus vir in-
ter haſtas cruentatur. Unus mihi Cupido eſt,
eritque Urias pharetratus. Dicere potuiſſet, ſi
prophetaret. Porrò ego feriri à Rege non poſ-
ſum, dum Vir meus pro Rege feritur. Si ille
Tarquinius eſt, ego certè Lucretia non ero.
Tam enim telo carebo, quam Rege. Etenim,
ſi procul à purpura fuiſliet Lucretia, in ſuo
non debuiſſet cruore purpuraſcere. Invehunt
Purpuræ, quas reliquere tempeſtates; & è
mari editæ, quamvis à Mari abfint, propinquæ
ſunt Veneri. Cur meum percunctatur genus
Princeps Palæſtinæ? Num annales meditatur
Hebræos? Ah novus is Moyſes exorditur à Ge-
neſi. Non ille tamen Æ.lthiopiſſam deperit.
Emendare Mariæ murmur, & fratris cupit,
candore pro nigrore adoptato. Lippit miſer,
dum amat; nec pervidet, nunquam atriorem
eſſe mœchum, quaàm cùm candorem exquirit.
Tum verô candorem projicit, cuùm jungitur
candicanti. Quamquam garrire nondebet, quæ
procum odit. Summa Orationis hæc ſun-
to. Tantumdem abeſt à viro Bethſabea, quan-
tum à Bethſabea vir. Utinam in hæc erupiſſet
miſera, quum rogaretur de ſtirpe. Non ſenſiſſet
ad ſe regredi Nuncios, qui eam raperent in
Regiam. Verùm, dum patrem memorat, filium
concipit, & dum virum in caſtris agere ait, non
illum Martem, ſed ſe Venerem finxit. Ita
Pudor non vivit, niſi frontem corruget, dum
leno velitatur. Quis enim crederet, quod
à Davide ſubmiſſi Eunuchi, dum foœminam

interrogant, quibus ſit orta parentibus, ſce-

lus molirentur, quo rmil improbius in fœmi-
na? Niſi uni auſcultet Pythagoræ conjugata;
audiet Epicurum. Et niſi, quaſi aſpis, obſur-
deſcat, venenabitur. Quid aio: Anguis erit
foœmina, niſi ſit Aſpis. Pudoris Arca in elu-
vione cupientium ſalva eſſe non poteſt, niſi
Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXXVIII. Geneſis.

Heva ſim. Pudoris Syren tunc vincit, cum ta-

181
penitus interlocutoribus intus, deforiſque ob-
ſtruatur. Quæ, ſi feneſtram aperiat, Columbam
emittet, non Corvuin. Aut ſi utrumque dimi-
ſerit, Corvum reeipiet, non Columbam 3
nec oleam viruiſſe intelliget, ſed myrtum.
Porròô quùm eriſſa non redierit Columba 5
tunc, non ceſſaſſe eluvionem ſciat, ſed Mon-
tes Alpeéſque ſupergreſſam. Proinde, ſi mergi
abnuit, oſtium non recludat. In ovile ſiquidem
Pudicitiæ non aliunde fur intrat & latro, niſi
per oſtium. Intrat Sicarius, ut Paſtor. Non e-
mim graſſaretur, niſi tegeret telum, & pe-
dum præferret. A quo enim in macellum agi-
tur agna, niſi à Paſtore? Ergo tentamenta hor-
reat prima, quæ Bethſabea efle non vult. Unus
eſt Judas, cui unus ſit ſatis cum deflorata con-
greſſus. Nam David per rubrum ſanguinis ma-
re ad ferram lactis revertetur; ideò Iſrasëlita
non verus, quia Hethæo infeſtus, ideéque
non vir, quia Bethſabeæ duumvir. Neque e-
nim virum habet, quæ viros habet. Una eſt
mulier, quæ incremento, acceſſionéque virorum
ſine viro eſt. Nullum proinde audiat fœmina,
niſi audire velit adultera. Malo dixerim Puni-
co mulierem quam ſimillimam; cariei proxima
eſt, ſi hiat. Tamdid perdurat Punicum, quam-
diù non fatiſcit in rimas. Salva item eſt mulier,
quæ undique ſtipata blandientes excludit. He-
ricius ſit & Hiſtrix; palpari nequeat, quin le-
no cruentetur. Alioquin, quæ ſubtriſtis initio
eſt, tandem ſubridebit. Sic, quæ diù fulguravit,
tonuitque nubes, ſub veſperam hilareſcit in ar-
cum. Sichem Dinam rapuit, vi opprimens;
inquit Moyſes, virginem; triſtémque delinivit
blanditiis. En ut uva, quæ acerba par toxico
eſt, nec paſcit, ſed cruciat; Solibus paulatim
excocta, admordentem & colore proritat, &
gratiâ ſaporéque delectat. Adeò miteſcunt in de-
licias, quæ acerba horruimus. Quod ſi Dina,
quæ vi compreſſla eſt, oppreſſori deinceps arri-
ſit; quid iis fiet, quæ apparitoribus intempe-
rantiæ manus incunctanter dant? Dumus mol-
leſcit in violam: quò non flectetur hyacinthus,
tam blandus in corymbo? Si Joſeph penè pe-
riit; quia Dominam quidem rejecit, ſed phi-
loſophando: Ecce Dominus meus, omnibus mi-
hi traditis, ignorat quid habeat in domo ſua-..
Quomodò ergo poſſum boc malum facere* Nos
ſtabimus, ſi ſibilantem audierimus non irati?
Nulla domandæ libidini opportuna Philoſo-
phia eſt, præter elinguem; quæ objecta, ſi non
ſolvit, exſolvet. Qui ergo palmam cupit in are-
na pudoris, Pythagoram ſequatur, tunc Philo-
ſophus futurus optimus, ſi percontanti ne vo-
cem quidem unam reponat Si verò ratiocinere
cum proco, ſuccumbes. Nec ſemel cades, ſi
cecideris ſemel. Par enim miraculo Judas eſt;
qui thalamum Thamaris non repetiit. Attamen
ultra non cognovit eam. Ab incendio prægnan-

tem vindicavit. Sed plus fuit ab incendio ſeſe

amoris ſubduxiſſe. Quàâ enim ratione in ſe Mœ-

chus extinguat Venerem, quæ vitam hauſit é

Mari ?

Inſtante autem partu, apparuerunt ge-
mini in utero; atque in ipſa eſuſeone
infantium unus protuli manam, in
qua obſtetrix ligavit ooccinum dicens:
Ijte egrediewr prior. Ulo vero retra-
hente manum, egreſſus eſt alter.

QC Plura

Gen. 34. 2.

Gen. 329. 86

182
Lura pariuntur à ſcelere, quàm expectan-
tur. En geminos & ſtupro pueros! Qui ta-
men non ante deprehendi potuere, quam fun-
derentur. Porrò Zara obſtetricis vaticinio illu-
ſit egregiè; qui, ut purpuram rapuit, ſeſe ite-
Juliei in. Frum in alvum Matris condidit. Grande Princi-
SErati. pibus documentum protulit Infans, poſt coccum
regreſſus in latebras, ut eum nunquam cohone-
ſtent, quem non plenè noverint, quamvis præ-
propero, feſtivéque obſequio ſpem ſui fece-
rit magnam. Iſte egredietur prior. Ah fœmi-
na, planè inſcia purpuræ! Cocco extimulari
ſperas infſantem? Cur progrediatur in vitæ
arenam, ſi antè luctam impetravit, quo pu-
giles carent innumeri poſt victoriam? Porrexit
manum Zara, non ad opus, ſi vides, ſed ad
Plenitas Præmium. Ideéque omen irritum conjicientis,
ne meruis & Pprotenſa dextera, progreſſionem corporis re-
S “ Iliquam. Non licet divinare de naſcituris. Imòè
licet; Nempe non proditurum, quem cocco
donas, antequam prodeat. Me egredietur
prior: vaticinium fœminæ eſt, neſcientis non
calcar, ſed pedicam progrefluri eſſe, foré-
que feſtinatum decus, & præcox. Hiſtoria;,
non divinatio eſt, poœnituiſſe exitus purpura-
tum, qui ſpem eluſit augurantis ortum in-
fantis, à manu in ludibrium exporrecta obſte-
tricis. Huc Aulici; ad imaginem fugæ veſtræ
vos provocat cocco profugus Zara. Toties vi-
ſuri ſumus refugos in ſuas latebras Zaras, quo-
ties in eorum dignitatem feſtinabitur. Et quia
ferè nunquam non feſtinatur, ideo ferè ſem-
per obſtetricanti & munerario ſuus LZara de-
coquit. Longævos habes domi, qui dexteram
detrivere in commodum Reipublicæ, & nulli
deſtinas coccum. Vix pollex emergentis appa-
ruit, & illi oſtrum circundas? Unde me noſti?
clamat cum Nathanaele ignoti nominis, ge-
neriique decoratus. Qu ſun facie, alt Za-
ra, non vides, quibus ſim cruribus neſcis, &
in inviſum prodigis purpuram? Non naſcituri
congiarium ſit Purpura, ſed penè morituri
honeſtamentum. Ludimus de cocco, & illu-
dimur Nam tanti ſyrmatis prodigalitas ma-
gno ſtat profundenti. Dilabuntur cohoneſtati
ſumma ignominiâ vocantis ad bravium, quos
nemo è& carceribus exilüſſe ſenſit. Adee me-
ta eſt in ipſis repagulis, ſi ita lubet munera-
rio. Hinc excurrendi ſtudium nullum: hinc
languor in procurrentibus ſummus. Cur e-
nim contendat ad bravium, quod infans rapit
non enatus? Hic aries eſt, quo labat Capito-
hlum. Hc machind mundus convellitur. Quis
Aulici Se . —. .
e e ehim anhelet ad laborem, ſi naſcentis nitet
movendi. Mmanus in cocco? Vox Dei eſt ad Moyſem,
Exod. 24. Aſcende ad Dominum Tu & Aaron, Nabad
1. & Abiu, & ſeptuaginta ſenes ex Iſrael. Exacta
ætas jubetur aſcendere, non indoles, quamvis
felix. Sic etiam emiſſuro è& lapide profluentem
Exod. 17. edicitur; Sime tecum de Senioribus Iſrazl. Et ſa-
S. nè quo modo reſciri poterit, an oderint avari-
tiam, colntque veritatem, quæ duo adeſſe Ma-
giſtratibus voluit Moyſi conſulens Jethro. Quis
enim divinet, ubi ex ephebis nondum exceſ-
ſit adoleſcens? Decoquet Munerario Vittatus,
ſi ante decoretur, quàm mereat. Sed ſurdis
cano, & lippis ſcribo. Non ſola obſtetrix
Thamaris & cocco licium proli obtruſit imme-
renti, ſed paſſim ſubrubent impuberes. Me e-
gredietur prior. Ulo verò retrabente manum,
egreſſus eſt alter. Et quare manum Zara retra-
Xit, naſcique abnuit? quia manum ejus liga-

Peceat;
damna.

Dienitas
cu! confe-
renda.

fortitudinem Monachorum, qui, ut toto vin

Oliva

verat obſtetrix. Adeò vinciri tædet, ut nec
cocco obligari ſe patiatur infans, cui gratiores
luce vitâque latebræ, ſi naſci debeat in vincu-
lis. Protulit manum, in qua ligavit obſtetrix cog- Superior
einum, dicens: Iſte egredietut prior. Falleris. uos amore
Nec infans naſci vult ad ſervitium. Non tra-
hes, ſed fugabis, quem vVinculis alligaveris. Zlus anz.
Faſtidimus vel purpuram, ſi contorquetur in Paunhii
vincula. Conjicito, quod ſit futurum funium Fet gam⸗
odium, dum coccum inviſum eſt, ſi vinciat. Vel- tentes.
lem propterea, ut parciùs in ligaturas Prælatit
Principéſque inclinarent. Siquidem nemo tam Tkat
hebes, ut non malit ſine vinculis latebras, quàam Ffirar,.
vitam, lucémque cum vinculis. Quid enim ſto-
lidius, quam infans? Quid lenius, quam coc-
cinum? Quæ pars corporis minor, quam ma-
nus una? Quid tetrius, quàm materni uteri

Reégula
rim mitlti-
Licnas.

latebræ? Quid ſplendidius luce? Quid vitâà gra- Aulici ve.

tius? Et tatmen Zara, ne vel und teneretur ma- "i Lberta-
nu, lucem, primogenituram, & vitam abdica- vondun
vit, malens non naſci, quam ligari. Adeò inviſi
naturæ ſunt nexus omnes, quamvis purpurei.
Mirari propterea nunquam poſſumus ſatis
Religienis
ciantur corpore, animâque totàâ vinculis cate- befctio,
nentur inſolubilibus, vitæ liberioris lucem, il-
lecebraſque repudiant, & moriuntur in Domi-
no: quum Zara unius dexteræ phaleras ve-
rius, quam manicas, ad uſque vitæ odium, ſit
execratus. Hæc verò quum audiunt Princi- Zudices &
pes, quomodo aut leviſſimis conjecturis inge- Caver.
nuos homines conjiciunt in vincula, aut eorum
catenas nullis penè cauſæ momentis producunt
in annos, & menſes? Meminerint nihil du-
rius contingere poſſe natis in libertate morta-
libus, perpeſſione vinculorum; quorum tæ-
dium primogeniturâ, vitâque paciſcitur Zara,
falciis infans deſtinatus. Quâ quid immanita-
te frequentius in carceribus? Diſtabeſcunt in
vinculis innocentes, aut leviſſimis noxis obno-
Xii. Nos certè in viola jacere biduò non poſ-
ſemus, oſtro molliſſimè compediti, quamvis
luſciniis hinc indè blandientibus avocaremur
à tædio illecebroſæ captivitatis. Et viros pa-
tiemur aut nobili, aut honeſto loco natos, in
latrinis malè paſtos, procul à ſuis, lictorum
Judicmque latratibus conſternatos conſeneſ-
cere in catena? Hæc ego arbitria Principum
quo fulciantur jure nullo modo intelligo; mi-
rôrque eos tam facilè abſolvi à Sacerdotibus;,
quorum aut incuriâ, aut ſævitie tot hommum
vincula nunquam exſolvuntur, quamvis præ-
ſtet non naſci, quam vinciri. Duos viz annos
tranſegerat in latomiis Joſeph, non modò non
vinctus, ſed vinctis præfectus, & carceris, pe-
nè dixerim, Dictator. Et tamen, quamvis de-
ſtinati vaticinio Principatus levaretur levi illa
calamitate, pocillatori ſupplicat ſemiſomni
pro libertate. Niggeras Pharaoni, ut educat me Gen. 40.
de iſto carcere. Adeò qui libidinem vicerat, vi- t.
ctus à captivitate eſt: nec puduit ſeptum ſide-
ribus caput Lyranno aſterni pro libertate, qui
Solem & Lunam ſuis pedibus ſenſerat advo-
lutos. Exilium pati potuit Joſeph; fœminæ po-
tuit amplexus recuſare; potuit famulari ¶Æ.gybp-
tio, poſt ſtellas ſuo capiti vectigales: carcerem
pati non potuit;, præfiditque Pincernæ, Ora-
culi, Abavi, Numinis, Imperiique non memor.
Si verô hoc laborat faſtidio captivitatis Manci-
pium, & Patriarcha, hoc eſt, fiducid regni
erectus adoleſcens, & aſſuetus ſervituti verna;
Qui nunquam non ſervivit; & nunquam non
ſuz-

e0
dh
enan
tmmn
ceͤe
Iul,
lehn
l/
Gent
ſe kle
Aeynn
r ben
Cn
wers;
Hulus,
4 hun,
ſle
Prälm
nten 5
Ge üh
Un ind
Metto
ly gn ne⸗/
lumntu
lupi
ti Tnen
Dllun
Nn Poroc
Ce ſel
ſu menn
Urmecve
Metores
4n oril
las tall n
dN
e, habe

Uurtnüs
uin n omni
te eumi
Ginn
Uulli te
ſilenti
ſue; i
ii ion
Tnnni
In piltes
Chlllle,
Nn Ne⸗
00 euier
ltdde

nec
iores
inen.
che⸗ Ghoie
eti. lun 48
tra⸗ lun
ern. 1
n
Unium
Prehei
N tan bei
in o.

viti 9la. ℳn
tur ma- ilk
iie „
inpiſ
Grpone,.
s ſats
VI
Ults (ate. eſ
cen,
inom-
lerts de⸗
dium,ſt
t Princi Aai
ni inge. a
ut eoruum
roducunt
Uuhil du-
te morta.
Drumn te-
itur Yars,
imminant⸗
belcuotin
oNis Oo-
mn vo.
, Jnns
wocarelout
t WiN e.
0 nunbrn
, HQyru

Colene--
Pnrihan
Aligo; ur.
cetCobbs,
t hommun
uumrs ee
9 V N
carcebnle
UamrRe.
tur leni
miſonl
lnin

8

in Cap. XX XVIII. Geneſis. 18 3

ſuæ domui præfuit, quique non ſceptrum ſpe-
rat, ſed incertus ſui ſecurim reformidat, quo
non angore contabeſcet in carcere? Is, qui
coenam funeſtavit obſoletà chlamyde, vinctis
tantùm mamibus, pedibuſque mancipatus car-
ceri eſt. Ah non ſimus tam prodigi catena-
rum, cùm vinculorum impatientià abjiciatur
Joſeph in degeneres, indignâſque ſuis & li-
liis, & manipulis preces, & Zara infans retar-
detur ab ortu. Proximus Chriſto adoleſcens,
ne teneretur in horto, projectà lictoribus ſin-
done, nudus aufugit. Nunquam dormiviſſe fer-
tur Petrus in carcere, niſi eà nocte, quæ vin-
cti ſupplicium anteceſſit. Adeò reſpirabat ſpe
funeris, qui obſoleſcebat in vinculis. Certè
Paulus, ut deſignaret, quanti ſibi ſtaret Apo-
Philem. 1. ſtolatus, ajebat; Paulus vintctus Jeſit Chriſti.
Nihil æquè oſtentabat, jactabaâtque vir alioqui
fortiſſimus, quàm jugem pro Chriſto captivi-
tatem. Siquidem & ipſe, cùm cædes ſtragéem-
que inhalaret Eccleſiæ, nihil egiſſe fertur acer-
bius in diſcipulos Domini, quàm Evangelii
compertos in vincula dediſſe, & catenas. W.,
Act, 9. 2. quos inveniſſet hujus viæ viros ac mulieres, vin-
tos perduceret in Jeruſalem. Suprema ferocien-
tis Lupi immanitas barbariem fuam non ul-
trà vincula produxit. Ipſe certè Paulus cùm
nullum videret ſuorum vinculorum finem,
Act: 25. u. provocavit ad Cæſarem. Cæſarem appello. A-
deò vel Apoſtoli malunt Neronem adire, quàm
ſua trahi vincula pro arbitrio Conſularium,
livoréque delatorum. ibi ſaltem ſuppudebat
Præteres vincire rogatu totius Judaici Sena-
tus opificem tabernaculorum, niſi catenæ
Ad: 25.26. cauſa pateret. Produxi eum ad vos, & maxi-
me ad te, Rex Agrippa, uit, interrogatione fa-

ss tà, habeam quid ſeribam. Sine ratione enim mi-
nihus. hi videtur mittere vinttum, & cauſas ejus non

Eigniſicare. Audin', ut Feſtus ſuſpicionem crimi-
Perſona- nis ſufficere non arbitretur, imò ne accuſationem
. quidem, ut vincti ab anteceſſore hominis diu-
turnius vincula producantur. Videtis bune, de
Ibid. 24. d't ommnis multitudo Judæorum interpellavit me
Hieroſolymis, petentes, & acclamantes non opor-
tere eum vivere amplius. Ego verò comperi, ni-
bil dignum morte eum admiſiſe. Viden', ut
nullà teſtium multitudine, nullà Principum
violentià in oppreſſionem vincti inclinetur Fe-
ſtus? Viden', ut ipſe homuncionis tam inviſi
toti Provinciæ cauſam cognoverit? Adeò Ne-
ronianis temporibus nulla erat humani ſangui-
nis vilitas: nec in Provincias mittebantur Pro-
conſules, ut ſupinarentur in ſolio, ſed ut ſub-
jectum quoque quæſtioni textorem & audirent
coram Regibus, & reclamante Urbe, ſuppli-
cio eximerent, ſubduceréntque livori, ve-
nalitatique judicantium. Rumpor dolore,
quoties integritatem Ethnicorum Proconſu-
lum lego. Nemo noſtrum eâ cunctatione, cau-
tionéque Agrippæ Regis tractaret cauſam, quâ
Feſtus in quæſtione phrygionis uſus eſt. Sed
jam alia eruderemus Sacramenta, quæ in late-
bris delitent Laræ. Iſte egredietur prior. Illo ve-
Talents r retvyahente manum, egreſſus eſt alter. Ita ſa-
a i. nè accidit, quoties miniſteria confunduntur.
kem om. De obſtetrice repente Sybilla maluit hæc fœmi-
nibus. na prophetare, quàm ſervire. Quam in ipſo va-
ticinii limine deriſit infans, & purpuræ prædo,
& ominis decoctor. Diſcat quiſque ſuis fini-
. bus cntentus eſſe, quos ſi tranſilierit, exſibi-
labitur, non provehetur. Libet verò ab obſte-
trice ad Laram progredi. Audes non prodire
Ethicæ Tom. I. V

faſtidio vinculorum? Magnò tibi ſtatura eſt Vcaiisns
cunctatio. Nam tu quidem excides Principatu, eusstan.
futurus cæteroqui proavus Chrifti: tibi verò Regala.
incunctanter ſufficietur Phares, qui deſtina- var, oler-
tam tibi generis gloriam occupabit, ſegnitie .
tuà in ſuum decus uſurus. Et quidem Zara di- Proeraftt⸗
latione illà tam brevi, quin naſceretur, non natio.
evaſit; id effecit tantum, ne primus, & prin-
ceps prodiret. Diſce, quàm dolendà jacturà faſ-
cium, ſceptrorümque luatur mora pertenuis
emergendi. Porrò Zaram ab occupata jam pe-
nè fortuna revocavit, aut odium vinculi, aut
amor materni uteri. Hæc nimirum ſunt duo,
quæ nos retardant à feliciori in Chriſtum or-

tu, Legum metus, & ſanguinis ſtudium.

Quæ ſanè fidei retinacula Abrahamus abrupit;
domo Patris deſertàâ, & circumciſionis cultro
correpto. Nos verô, non cruentas, ſed forulen-
tas veremur Leges, horremuſque vel Lilia
pro Chriſto, qui in vepres nos ultrò indui-
mus pro Cæſare. Verùm ſciamus non defutu-
rum;, qui loco reluctantis ſublegatur à Deo.
Retrahente manum Zarâ, mox Phares erupit,
quem Chriftus ſuis ſtatim proavis adlegit. Si
Cain non litet primitiis, Abel non deerit, qui
Deo gregum primogenita ſacrificet. Cham Pa-
trem irridet? Pro uno contumaci in parentem
filio, duo aderunt liberi, à quibus verenda Pas
tris integantur. Rebellat à Matre Eſaii? Ma-
tri Jacob obedit, ultra aram paterni arbitrii
lectuli. Neſcis Saüli rebellanti Davidem à
Samuele ſuffectum; quemadmodum Samuel
ipſe fuerat loco Heli admotus aris à Deo?
Deſciſcit à ſeneſcente jam Patre, Regeque
Adonias. Num propterea Davidi deerit hæ-
res ?à Ipsà defectionis die ſuffectus imperio
Salomon à Parente. Judas recedit ab Apoſtolis.
Adfuere brevi duo, Matthias & Joſeph, qui
undenis accenſerentur. Negat Petrus; ſed La-
tro confitetur. Unus in Chriſtum Herodes con-
ſpirat. Tres aſternuntur Domini incunabulis
Reges. Mihi crede, ſi Aries refugerit ab ara;
ultrò ſeſe hoſtiam vivam ſiſtet aræ Iſaacus. Ne-
que enim felicior Amygdalus, quàm Divini-
tas. IIla, ſi flores defluxerint, pomis ditabitur:
Hæc, fremente Synagogâ, Eccleſiam adopta-
bit. Ut enim occaſum Solis monile in cœlo
ſiderum compenſat: ita Deo aderunt plurimi,
ſi tu abſceſſeris à Deo. Illo verò retrabente ma-

num, egreſſus eſt alter. Dixitque mulier, Qua-

re diviſa eſt propter te maceria? Malunt gar- Tangs
rire fœminæ, quàm agere. Nunquam ſiluit ob- cura.
ſtetrix. Tu verò nota, quomodo, cum dixit;
Me egredietur prior, dicatur obſtetrix. Mulier
verô appellatur, cùm ait, Quare propter te di-
viſa eſt maceria? Nimirum jurgari, querique
de aliis, non officii eſt, ſed imbecillitatis, vi-
tiumque muliebre. Nihil enim abjectius, quam Perſecutos
obloqui, de eo præſertim, qui maledicta confu- es.
tare non poſſit. Igitur obſietrix, ſi fauſta prænun- ,, es
tiet, obſtetrix eſt, juvaréque fertur paritu- rateres.
ram. Si in naſcentem excandeſcat, amiſſo ju-
vantis titulo, fœmina appellatur. Dixitque mu-

Inimi? di-
ebtiιο.

lier, Quare propter te diviſa eßt maceria? Adeò

Momi, Cenſoréſque aliorum inflari, tume-
réque non debent, quòd univerſos maledictis
proſcindant, rati tam ſe increſcere, quam ip-
ſorum detractione decreſcunt cæteri; ut tum
minuantur maximè, fœminiſque exæquentur.
Quæro autem ex obſtetrice, cur adeò indi-
gnetur in Phares, quòd naſcatur, quùm du-
dum ita blandiretur Zaræ naſcituro. Nam

2 1

184

Kuperior ſi Laram, quòd manum duntaxat protuliſſet,

decreta ſua donavit cocco:

re ſeindi
batiatur.

Saperior
non ſe ul-
ciſcatur.

debuiſſet non cunctabundum
in ortu, ſed ſtatim & totum emergentem Pha-
res veſtire purpurd, titulôque ſideris hone-
ſtare. Et tamen hunc objurgat, illum lau-
dat: hunc indonatum allatrat, illi oſtrum cir-
cumdedit. Unde in tanta paritate rerum, tam
diſpar remuneratio puerorum? Nimirum, di-
xerat obſtetrix, alligatà Zaræ dexterâ cocci-
no, Me egredietur prior. Quod vaticinium cùm
enatus Phares expunxiflet, puduit foœminam
dicti; quæ maluiſſet ſuum ſtare oraculum, quàm
integram fundi ſiderum legionem à Thama-
re. Noſtra tuemur dicta, non parientibus con-
ſulimus. Natos odimus, ſi effata deleverunt
noſtra. Et miramur tam ſæpè Principes; ut
ſna propugnent acta, in vitas, fortunaſque
civium grafſari: cùm obſtetrix furat in in-
fantem, hoc tantùm nomine reum, quôd in-
conſultum foœminæ vaticinium aut illuſerit
naſcendo, aut craſerit? Ergone Phares naſci
non debuit, ne ſominæ effatum expiraret? Non
eſt tanti obſtetricem prophetare, ut implendi
vaticinii ejus gratiâa, recuſati à fœtibus or-
tum oporteat. Quare propter Te diviſa eſt mar-
ceria? Et tu me quare objurgas? Si naſci La-
ra recuſat, cur ego naſci non poſſim? Porròô in
Hebræo ferocia fœminæ plus elucet. Ecce egreſ-
ſus eſt frater ejus: & dixit: Cur diviſiſti? Ju-
per te ſit diviſio, & vocavit nomen ejus Phares.
Quid durius in perrumpentem moœnia Penum
ominari potuit fatiſcens arietibus Saguntus?
Vix Jericho Levitarum tubas, quibus ipſa
ruebat, iratius impetüſſet. Super te ſit diviſio.

Quo flagitio infans exſ cabitur? Quia femellæ

Tyronè non
ſdenaum.

Ezech. I.
14.

TLyro tole.
rand us .

dictum evanuit. Longè ab Hebræo Chaldæa
verſio difſentit. Hæc enim habet. Accepit ob-
Fetrix coccinum, & ligavit ſuper manum ejus
coccinum dicens : Hic egreſus eſt prior. Et fa-
êtum eſt, cum reduceret manum ſuam, ecce egreſ-
Ius eſi frater ejus, & ait. Quum maxima fuit
fortitudo in te, ut prævaleres? & vocavit no-
men ejus Phares. Delirat obſtetrix. Hic, inquit,
egreſſus eſt prior. Tardius, quæſo, de infantibus
condantur annales. Hic egreſus eſt. Cur? Pro-
tulit manum. Puerorum tu planè genium neſ-
cis. Etiam cùm totus emerfſit infans, noli eum
adnumerare jam natis. Revocabit ipſe ſe, re-
petétque uterum. Ut enim Tigris in Meſo-
potamia fluvius cùm diù procurrerit, totus mer-
gitur, & nuſquam fluit, emerſurus iterum, mer-
gendus denuò: ita pueri nunquam ſemel naſ-
cuntur. Adeò, und exporrectà ab infante ma-
nu, exclamari non debet, Hic eſt egreſus. Ego
nec cunis illatum, adſtrictumque faſciis in-
fantem pronuntiaverim natum, quùm non
rarò viderim Nicodemi ſtupores impletos, ſe-
nem ſcilicet iteratò alvo Matris relatum, ſed
minimè emerſurum. Quot juvenum humeris
inſcripſi ego, Ibant & revertebantur, in ſi-
militadinem fulguris coruſcantis! Non fido dex-
teræ, quam non unus Zara retraxit, quuùm
produxiflet. Ardua de naſcentibus Divinatio;
& toties fallimur, quoties exclamamus, Hic
egredietur prior. Nam qui plus cunctatur, ille &
felicius, & citiuùs naſcetur. Morus tardat ma-
gnoperè, ſed und interdum nocte & folia, &
poma non profert ſolùm, ſed coquit. Quin len-
tiſſimæ arboris folia ipſa pretioſiora ſunt po-
mis, quando iis ſaginati bom byces ſericum fun-
dunt, cui nullum par vellus. Ergo ſœmina eſt,
quæ citô pronuntiat naſciturum Zaram, unam

Oliva

ſi me percunctere, cur ſerius ſit enatus,
P

quòd manum emiſerit. Etiam Synagoga ma-=
num operis protulit, quâ tamen & ſanctius &
prias Eccleſia in Chriſto eſt nata. Hæc adum-
bratur in Phares; illa deſignatur in Zara. Qui,
cum
naſcendi ſpem tantam fecerit obſtetrix; id
ego fuiſſe dixerim cauſæ, nempe quia manu
cœpit enaſci, non capite. Debemus prius me-
ditari, quàm agere, ut opus ſcilicet mentem
ſequatur, non antecedat. Vidi è tyronibus Chri-
ſti pleroſque ad quævis paratiſſimos, ageré-
que præclara, ea nempe, quæ à veteranis ge-
rerentur omnia. At trahebantur, non ibant,
planè inſcii quid agerent. Citò defecere, ceſla-
runtque ab omni penitùs opere, quod patrarant.
Quot ſunt involuti ſceleribus Patriarchæ! quos
tamen Jacob, vir videns Deum, educavit.
Nimirum ea in domo, in qua Actio prius
parit, quàam Meditatio, & Lia Rachelem an-
tevertit, quàm facillimè degeneratur. Ita e-
nim egit cum Genero Laban, qui Liam Ra-
chelis loco ſuppoſuit. At Jacob jungi optave-
rat prius Racheli, quàm ſorori. Sciebat enim
principium doloris ſui futurum Ruben, ſi,
conſideratione non pariente, ſoboleſceret Ac-
tio. Vide, ut per totam hyemem mediten-
tur arbores, ne abortiant, cùm pepererint.
Foœnum eſt, quod prorumpit, nullà germi-
nis ruminatione. Video, ah, video multas ma-
nus emergere. Quis enim feriatur in Chriſti
caſtris? Sed capita vix intueor. Haud ego
credulus illis. Laras formido, quos naſcituros
nolo dicere, quamvis manum ad geſta pro-
tenderint. Clamabat Sponſa: Manus meæ ſtil-
laverunt myrrham. Aperui Dilecto meo: at ille
declinaverat, & tranſierat. Sponſam præterit
Sponſus! & quidem exſtillantem abunde myr-
rham? Præterit. Fluebat enim è& digitis myr-
rha. Pluris JESVUsS ſeciſlet ſtillicidia myrrhæ, ſi
è& fronte manaſſent; qui redundantem in ma-
nibus myrrham contempfſit. IIla clamat, Di-
giti mei pleni myrrhà probatiſſima. Is ſuccla-
mat: Caput meum plenum eſt rore. Ac ſi diceret,
Pluris rorem æſtimo, ſi excipiatur à mente;
quàm myrrham facio, ſi non in mente reſta-
gnet, ſed exundet in opere. Coronaberis de
montibus Pardorum, de cubilibus Leonum. Quid?
vel uno capillo capitis vulneratur Sponſus,
quem nulla vis manuum aut cæderet, aut tene-
ret. Dediſcamus proinde ortum Zaræ, ſuo de-
coquentis exortui, quòd manui præfiderit, non
capite enaſcens, ſed dexterâ. Nemo naſcetur
benè, niſi mente naſcatur. Sed videamus quid
arcani lateat in Paraphraſte Chaldæo. Et
factum eſt, cuùm reduceret mænum ſuam (Za-
ra ſcilicet) ecce egreſſus eſt frater ejus, & ait (Ob-
ſtetrix) Qudm maxima ſuit fortitudo in te, ut pra-
valeres! Et vocavit nomen ejus Phares. Quæro,
quæ fortitudo ſit, naſci alterum, dum alter
naſci non vult, & ab aditu recedit non invi-
tus? Maxima. Nam cùm vidiſſet Phares refu-
gere à vinculis Laram, natu maximum fra-
trem, & ab ortu abſterreri, debuerat exitum
& reformidare, quem & prætentatum ſenſerat,

Procraſtie
natio pru⸗
ens.

Confidera:
3 0,

Cant. 5. 2.

Cant. 4. o

Imitandi
pauci⸗

& recuſatum à Zara. Mirè audax extitit infans,

eo ſe penetrans, unde frater aufugerat, &
ubi emerſuri dextera vinciebatur. Et verô
nihil fortius, quàam majorum non inſiſtere

veſtigiis, eéôque accedere, unde te ſenior

quiſiam abſceſſerit. Hinc eſt, quod Ja-

cob fortis appellatur ab Angelo, cùm ejus at-
tactu, luctaque debilitatus, aut claudus dici

debuit;,

e hugunt

hnn

Vn
Yyun.
ndl
zeilie
b ri
igeit
“
Fen
Sn.
IE an
60 1 P
1es ſott
latun
n le
cele
valn dl
Contate
ſete eb
iAl
Pruti
IV wnnn
Cnti,
ila Mn dn
I Cel
inderiu
un Eeunt, .
Cuchre
Cult, ke⸗
ubepren
Gor,
ſrorum!
iletg
UI vel
Uue. A
tum ftate
nec oblte
Coltra l
Ninos Ro
lab
Ulit, an
d abſol
(neptln
e Heet
peccan
Een Præ
WI 00 1
I
1 1 Vntorum
er Chr
at,
in Celle
imn an
6 an,. 4
uunun,
. u Eer
A Ulene
Ktrende,

☛üe=

1 Cfene
Ri 8
Ragl

Uhe

in Cap. X XXVIII. Geneſis. 18

& Gen. 32. debuit, aut infirtnus. quaguain Jacob appel- quæ cæteris nobiliores ſunt „ obnoniores quo-
ado. 28. lIabitur nomen tuum, ſed Wrasl; quoniam ſi contra que ſunt eæxdem incommodis Cl terræcue.
ui, Deum Jortis faiſti, quant magis conta homines tagna rariùs fluctuant, quàm mare. Sud id
k, n rævalebis? Fortis Jacob in Deum, cujus attactu immenſitate ciere ſolet procellas, quas brevi-
ir; i imici di claudicavit? Imò pluſquam fortis, quèd non tate ſuâ nec capit Lacus, nec movet. Gran- Scandali-
nim So. ſit viciſſim Angelum adortus, ejique non te- des Cæſarum ædes perrarò non Pparte ſui ſa- ri faci-
mieme. üigerit femnur, ut à lucta adverſarius quoque tiſcunt aliquâ, hiantve; cum Caſa, annis vix“
merten ejus abiret pede captus, &W nervo. De cœlite centum evolutis, ſarciatur. Humanæ res eo ſunt
Chr. Ibid, n.24. dicitur; Luüälabatur cum eo uſque mane. Sed non loco, ut magnitudine laborent ſuã, ipſo, peneè
aber. viciſſim dicitur, quòd Jacob cum eo ſit collu- dixerim , incremento decreſcentes. Ita concer-
tiniz ge. ctatus. Provocatus ab Angelo Jacob, & Iæ- tatiomibus ſubjacet ſanétimonia; ſiquidem &
niet , ſus, defendit ſeſe tantuùm ,nulla æmuli injuri. lineæ à ſeſe quoque plus abjunguntur „ quò
le,celi⸗ mi, Eſt autem robuſtiſſimi argumentum animi ab plus à tenuitate Centri in Aſtra diſceſſere.
itrnint 1 offenſa abſtinere adverſari, quùm eum læden- Nonne inter Corinthios voces tunc eæ ſona-
helqtas do, Par Angelo haberi Poſſis. Ergo & Pha- bant, tam diſſonæ: Ego uidem ſum Pauli, 1. Cor. X.
ellrgt res fortiſſimus, tunc naſci auſus, cum Zara Ego autem Apollo, Ego verò Cephæ, Ego autem 12.
(li⸗ Tin naſci timuit: Jacob Pprævalidus, qui injuriam Chriſti. Cuùm de iis ſcriberetur à Paulo In om- .
hekenn. non reponit hoſti, quamvis Nideret „non de- nibus divites Facti ſtis in Ullo in ommni ver bo, 1. COr. 1. Ge
r ine s decere coœlites luctam . Poſle ue & Ange- &' in ommni ſcientia ita ut nihil vobis deſit in
Tin . d Seniorum lumn eſſe „ & injurium adverſario. Unde & ualla gratia. Viden quanta fuerit difſenſio in
gichmne. Jeindala. dignitate, & natu majores ediſcant, quàm ca- re graviſſima eorum, quibus tanta donorum Z
Dbat din. vere debeant, ne exennpla tranimittant Poſte- copia ſuppetebat. Adeòô Virtus „ & Pugna
lbene, ris mala, quæ niſi ſummo conatu, magnque una in mente conveniunt, éfſtque Babel Hie-
ſicrithn fortitudine à minoribus non devitantur. Ange- roſolymis, non Babylone. Sonant tam diverſa
Pecken lus nervum femoris Jacob ſtringit, & elidit. Corinthii, in quibus Chriſtus tantůùm ſona-
Contrà, Jacob cœlitem non lædit, ſed amat: bat. Vox Eſaü, non Jacob eſt: Gradiamur ſi- Gen. 33, 13.
H Ipid, n 62. Non dimittam te, niſi benedixeris mibi. Ani- mul. Contrà, verba ſunt Abrahæ, non quidem
e Rr⸗ mi conflantia ne exemplo quidem coœlitis, Pharaonem, ſed Lothum alloquentis: Recede Gen. 13.9.
Tite. in alterius injuriam inchnati, ſtupore Angelum à me, obſecroe ſi tu ad ſiniſtram ieris, go dexteram
in Cnii Abid.n.28. defixit, clamavitque. Contra Deum ſortis fuiſti. tenebo. Vides, opinor, difſlenſiones à ſanctimonia
Hiud i Quôdque vix credas, non ſupplantatorem eum non diſſentire. Abſcedit ab horto vapor, ſed ut
nſitun dixit, ſed videntem Numen: Nequaquam Ja- coloretur in arcum. Niſi chalybs, & ſilex rixen-
lgſaro. cob aphellabitui noméen lültm , ſed Iſrael. Videtis, tur;, frigent ambo 3 tunc ignem daturi . cum
nrfil Obpinor, quantà ſit opus vi, ut Majorum no- alter alteri inflixerit ictum. Hiat maturitate Urnio læſa
nen: a 1 ſtrorum Antipodes ſimus, eò feſtinantes, unde Punicum; tüncque à ſeſe mali viſcera abjun- St dc
nſreint ipſi refugère, indéque abſcedendo, quò ipſi re- guntur, cum Pomum abſolutum, & cocçtum ſemeer
bunde Int. Urb. mis veliſque contenderint. Me lædit Ange- eſt. Et quidem expenderes vellem, in illa Pomi mala.
digtis ujr. lus. Aſt ego illum non lædam. Horret exor- diductione proſcifſi, ſolum corticem ſcindi, nul-
unſttel tum frater, deligatus à fœmina? Naſcar ego, là granorum injuria, incommodéque nullo.
ten in n⸗ nec obftetricem veritus, nec ligamen. Nihil Nimirum fſcientid inter ſeſe diſſident Mona-
Chamtt, N u contra aliorum geſta tentare audentibus ge- chi, süntque habitu diſpares, animo in coœlum
. l Neckr minos hoſce ſtatuam Patriarchas, Phares & furrecto, & mente difſidii inicia. Quid plu-
Ac ſderet Jacob, quorum neuter aut fratris veſtigis in- ra? Niſi terra proſcindatur, non germinat.
Gr à wente, ſtitit, anut Angeli. Libet non ante caput iſ- Frumenta & fulcis: & pratis veròô intactis ſoe-
welte elr. tud abſolvere, quaàm exploremus, cur felicior num tantùm pullulat. Niſi diducatur, & finda-
otalni de al conceptus fuerit Dhamaris, quam Rebeccæ; tur arbor, inſitione non miteſcit. Confſciſlis au-
mtun Qudlt hæc licet à Deo geminos impetraſſet illa ve- ribus margarita figuntur; pretiumque ſciflu-
ur Yanlls, rò peccando, à iocero filios extorliſſet. Siqui- ræ unio eſt. E ſaxo ſtatua fit, ſi concordes
ret,ilttle⸗ dem prægnantem Rebeccam conceptus poœm- lapidis Partes in abſimilia membra figurentur.
are, e tuit ob rixam luctàmque Jacob cum Eſau. Niſi difſſentirent inter ſe, & aà ſeſe Partes ab-
Acettnn Nullam ſenſit colliſionem 1 hamar in utero ſtraherentur, ſaxum eſſet, non Cæſar. Ibi
eno nulenl ridia n. ſuo. Nimirum foœtus Criminum Pacatiores quoque tamen figur duntaxat diſſident Mem-
igenmnmlu er Nlun. Virtutum fſoœtibus ſunt, & quietiores. Nam & bra, quorum nullum lapidem exuit. Omnes u-
halcen inter Chriſti diſcipulos contentio ed die facta mum ſumus in Chrifto, quamvis nemo cum
4 ſun (Vr. Unin læ ſa. eſt, quâ Pontius & Herodes in mutuum fo- altero conveniat. Murus erit, non Domus
4,Gt us coaluere. Nunquam peccatum atrocius, ſi continens ubique paries nuſquam interſcin-
inteni⸗ quam cum Sacerdotum Populique conſenſio datur. Feneſtris „ quibus diſcinditur murus,
re. (n i, Matth27. tanta fuit, ut vox fuerit una omnium, Cu- Coaptatur in Domum; quæ lippiret;, niſi Pal⸗
uo Ar⸗s D cifigatur. Apoſtolorum verò diſſenſio tanta fuit ſim hiaret. Oculi certè ideò non caligant, quia,
3. n M nunquam, quanta fuit cùm de Divinitate Do- interjecto iis naſo, dirimuntur. Breviter: is &
n nea t mini ageretur, eſſétque Eccleſiæ Pontifex ſuf- fratribus Chriſti avos proſevit, Clijus vi, exor-
lten Matth. 16, ficiendus, Alii dixerunt Joannem Baptiſtam, tüque abrupta maceria eft: Cur diviſiſfti? Super
im 1. lii autem Eliaz, alii ver? Jeremigm, aut te ſit diviſio. Et vocavit nomen ejus Phares.
ſ , unum ex Prophetis. Pudet tantæ inter impios Ita enim legimus de Phares in Hebræo. Ergo
nn Netigonzis Concordiæ, tantique diſſidii inter juſtos. Inter non inconſultò damnandi, quicunque opinio-
⸗R efecb. ſe pugnant fili Rebeccæ , quafläntque Ma- nibus diſſentiunt, & ſententiis abeunt in di-
fugen trem, tranquilliſſimè adoleſcentibus in utero verſa. Si Urſam contemplere, hoc curat unum
, te H Thamaris Iræ filiis, & ſceleris. Nolim propte- lambendo catulum, ne unus ſcilicet ſit. Vul-
non “ r rea offendi plerolque, ſi Monachi inter ſe diſ- tum, quem edidit quaſi maſſam, diſtinguit in
de te ’ ſentiant interdum, uſitatiorâque ſint inter Cœ- partes, unitatem in foœtu pertæſa. Adeò Con-=
1 81. nobitas diffidia, quam inter paraſitos. Oculi fa- cordia monftrum faceret, niſi cam membro-
um eee Qilius ægreſcunt, quam genua; & & plantis, rum diſcordia profligaret. Quid? Num vel Roſa
claudos Ethicæ Tom. IJ. 3 pla-

186

placeret, niſi in folia panderetur, quorum
nullum c heret contermino? Perierat, penè di-
xerim, E angelunn, niſi inter ſe Petrus Pauluſ-
que certaflent. Suſtulit is & Petri dextra cul-
trum Circumeiſionis, quo Chriſti Spiritus in-
Gal. 2. I1. teribat. Cum autem veniſſet Cephas Antiogehiam,
in faciem ei veſtiti, quia reprehenſibilis erat.
Miraris? Diſſenſere àa ſeſe, propter Joannem
quemdam, Paulus & Barnabas, abjunctique
Act. 15. 39. alius aliò conceflit. Barnabas autem volebat ſe-
cum aſſumere & Joannem. Paulus autem roga-
bat enm, non dehere recipi. Facta eſt autem diſſen-
ſio, ita ut dilcederent ab invicem. Nunquid prop-
terea illos ſavor Numinis defecit? Imèò incun-
Ctanter exclamavere vel Dæmones de Paulo &
Act. 16 7. Socio: Iti homines ſervi Dei excelſi ſunt, qui an-
nunciant vohis viam ſalutis. Quèôd ſi Apoſtoli
tunc ſignis, oſtentiſque coruſcant, quum da-
tam a Chriſto pacem violare videntur;, fo-
véntque diſſidia, de quibus ipſemet Paulus

1. Cora.4. ait; Cum ſint in vobis ſehiſmata, nonne carna-
les éſtis? Quis obloqui de Chriſti ſervis non
vereatur, Ii olus abliguriant conditius? Sub-
eſt humanitati ſanétimonia, quemadmodum
latet unio in concha. Sed omiſsà Thamare Jo-
ſephum comitemur aliquando, deſcendentem
in Ægyptum.

EX CAP. XKXXIX. G EN E SIS.

Igitur Lſeph ductus eſt in Egyptum,
emitque eum Putsphar , Eunu-
chus exercitus, Vir LEgyptius de
manu l'maslitarum, à quibus per-
7
ductus erat.

Nrck an expenderis bis narrari Joſe-
N phum in Ægyptum abductum. In hæc
enim verba caput trigeſimum ſeptimum de-
ſivit: Madianitæ vendiderunt Joſeph in AW-
gypto Putiphari, Eunucho Pharaonis, Ma-
gißro militum. A qua rurſus captivitate Jo-
ſephi exorditur Moyſes caput nonum ſupra
renny, trigelimum. Quæ inter capita inceſtus Ju-
Te dæ & Thamaris interjacet. Nimirum Jo-
Relig'o ob ſeph, tanquam familiæ balſamum, Patriar-
maing, *". Chas ſuo condiebat exemplo, ne libidinibus
. ſolverentur. Ideéôque abſente, exulantéque
Pudicitiã, mox laſcivia meliorem è fratribus
Judam corrupit. At cur potiſſimum Judas edò
lue correptus, unuſque in cœnum labi permiſ-
ſus, fæcémque flagiti? Si enim in ultionem
vincti fratris immiflum fſcelus in fratres eſt,
cur non polluti crimine ſunt Levi & Simeon,
filiique Balæ & Zelphæ, qui in necem Joſeph
conſpiraverant? Servari à lapfu debuit Judas,
qui à morte fratrem ſervaverat. Ergone ejus Ca-
ſtitas interit, cujus beneficio vixerat Pudicitia?
Gen 37. Dixit ergo Judas fratribus ſitis: MWolius eſt, ut
26. venundetur Iſmaslitis, & manus noſiræ non pol-
Iuantur. Ergo unius conſilio Judæ exemptus
funeri Joſeph, tantam mox Servatori ſuo pro-
cellam excivit, ut in pœnam vinculorum
fratris, irretitus ſit Judas amplexibus Thama-
ris? Dicam, quod ſentio. Odio peccavere
in fratrem fratres. Haumand prudentid pec-
cavit Judas in Joſephum. Erravere parcius,

Conſilia
media.

Ser re
disobus.

Politica.

Oliva

Humant

n8 jebantur inviſo uàm qui
qui necem moliebantur inviſo, ꝗ 9 raſoectnr.

charum vinxit, & vendidit. Parſum eſt iræ,
non parcenti Joſepho. Sævitum in Judam ge,vire
eſt, vincientem & amantem. Nimirum cu- duobm.
päüt Judas utriſque blandiri, & Joſepho ſci-
licet & fratribus: illius propugnatà à cæde
innocentiàâ; horum exſaturatà Irà vinculis
ablegati. Debuerat, quem amabat Judas,
non telis tantùm fratrum ſubducere, ſed
vinculis quoque ſubtrahere Mangomm. Si
emm mihtiæ Principem frementem in Eli-
ſæum, à quo ſe ſpretum irrifumque puta-
bat, in ipſo Iræ æſtu reprehendere ſervi,
damnaveruntque initum ab eo conſilium abeun-
di in Syriam: quantò magis & debuit & po-
tuit Judas iram fratrum, quæ relanguerat
authoritate Rubeni, ab. omni injuria innocen-
tiæ revocare? Cum ergo vertiſet ſe, & ahi- 1. Reg. 5.
ret indignans, acceſerunt ad eum ſervi ſui, & Io-
cuti ſunt ei Pater, & ſi rem grandem dixiſſet Crrecio
tibi Propheta, certe facere debueras: quantò ma- 4a: ibenda,
gis quia nunc dicit tibi, lavare, & mundaberis? Proreif
Deſtendit & lavit. Vides, ut audacter iram Prin- Juforum
cipis oppreſſere liberti! Nec dixere;, ſeni auſ- neceſaria.
cultato, quamvis dehiret, ne vitio tuo inhæ-
ſiſſe lepra putetur. Verum Eliſæum nomina-
vere Prophetam, dixeruntque teneri Naama-
num paréêre vati, Debueras facere. Cur ergo Ju-
das non audet prp fratre cum fratribus, quod
auſi ſunt ſervi, pro ignoto ſibi ſene, contra
militiæ Principem, indignatum ob vatis faſtum,
frementémque in cunctatorem? Claudicavit
pede Judas utroque, partim innocenti opi-
tulatus, ne interiret, partim furentibus obſe-
quutus, ut, non nece quidem, ſed nexibus invi-
ſi adoleſcentis livori ſuo facerent ſatis. Ruat,
inquit Deus, in libidinem improvidus pudici-
tiæ propugnator; nec enim meretur ſuam à
nuru tueri caſtitatem, qui pudicum dedit in
vincula, ne iratis contrairet. Odi patrocinan-
tem pudori, nec abſolventem. Utrique obfuit,
dum neutri ex toto ſubvenit. Quamquam illud
quoque impuliſle crediderim Judam in foveam
libidinis, quòd è& ciſterna extractum Joſeph,
abducendum dediderit Iſmaélitis in Æggyp-
tum. Plus enim Pudicum lædit, qui vendit, Amici jn.
quam qui occidit. Præſtat in puteo mori, quàm i.
improborum fœdari dominatu. Cecidiſet in fo- rth,
vea Joſeph impollutus. In Æigyptum verô ab- mala.
ductus, parum abfuit, quin nigreſceret. Præ-
ſtat autem mori Lihum, quam Rubum eſſe,
& virere. Putas, Juda, conſuluiſſe te adoleſ-
centi „ quem exteris tradidiſti? Nemo nocen-
tior innocentiæ eſt, quàm qui eam improbis
addicit. Diſces in quod diſcrimen conjeceris
Joſephum, Ægyptiis immiſcendo, qui nec co-
ram nuru tua ſtabis, ſed foœdaberis. Corpus
proinde Joſephi fratres lacerare cupiebant; tu
mentem objeciſti diſcerpendam Ægyptiis. Et
quænam pietas iſthæc eſt, ſervare ab interitu
membra, & mentem pueri exponere interi-
tui? Num hanc te ſerpens prudentiam docuit,
ut tergori parſurus adoleſcentis, caput ejus fu-
neri objectares? Carnem ſervaſti, mentem pue-
ri prodidiſti. Tu quoque vigebis corpore, ſed Eliorun
animo in ſinu fœminæ ægrotabis. Adeò ne tum Eikcat e.
quidem amare novimus fratrem „ dum ama- pradentis
mmus: quando telis eum eripimus, ut pudorem hamana.
ejus criminibus, & diſcriminibus mille ſubda-
mmus. Quid nobis prodeſt, ſi orvciderimus fratrem ien,
noſtrum? Mel ius eſt, ut venundetur Iimazëlitis. Ah! min. osl⸗
Humana diſpereat Pprudentia, omnis prorſus .
huma-

conſilia
medi, in.

Sima.

Tribulatit
vera.

iti
n 7 .
amn
bet 1
elt,6
nn⸗
lttori
Mn tu
n ei
run
wenu
Ludun
eram-
thriden
untntu
enlat;
Aruet
rris
1r Ktn
luek. M
iMommod
Cinbetn
Künri
ode
ſlin
enta i.
t laneſt
leſols
pchen
MM Ut;
Cnukun
le Aesſ
tolatenis i
Uert enple

Pohcun he
ogelen?
ſi, i
Ilen ek,
I Nmn to
Etil ren
Utei, D
lettt.

1ne, blan
gor ſole
Pbinis
fins, ml
8Pudor
Uuerum re
in horrer
nactle ſe
frorecantar
elerum
Ti nean.
eninn
hmmenten
innet
ntn tun
un nieit
e Imngo
bpor n d
elerlt ex
Pudhoren

ai bns
IX, ltie
Gden
endi
n . ande
1 ſe.
Ede nti
nelle d,
R
, ſed
n. N
n I.
Poti
ſeni,
1beun.
ngrerat
innocen.
6 dir th
,l.
1 Ginſen lni
lI a- Al.
dehera;
eii al us
tuo inhe.
nomninz-
1 Num.
r attol⸗
dib, lol
1e, Conte
tökitun,
Haucdlcart
Lentl Opi⸗
bus oble-
Nihugine⸗
1is. Rut,
in pulc
tur Humn ¹
mn Celt in
ettoclar.
e Obkunt,
vann UN
1in renm
m M,
ſenlt,/
won,gin
letnlr
n nethil- u
ſettt t. 3
dobon elene
l ah
eno e⸗
n Inc
n Clld
un er ⸗
,
ris. Corpis
Eofhtin1
0 MI
Cete nt
tanm C,
t in 6
nenlen 1e 96
rnek 1
Acedein
dun . 7
ir guing ,
mle S 5

,ue f
nl
uill.Nl n
nns Prann
une-

in Cap. XX XIX. Geneſis.

humanitatis expers. ITu-ne audes exclamare de
pudico, præſtat eum venire, quam mori? Et
quid amittit Pudicus, ſi Lilio innixus ſuo oc-
cumbat? aut quid non patitur Caſtitas, ſi funus
evadat, & laſciviæ dedatur? Satius eſt, diffol-
wi in cineres Adoleſcentem, quàm carbonibus
deſolatoriis immitti , moriturum, ſi vivat.

Non tunc perit Caſtitas, cum perditur, ſed
cCm periclitatur.

Quaſi Phœnix, triumphat
in buſto, ſed expirat in viola. Secura eſt In-
nocentia inter ſecures, invulnerata, ſi feritur,
& nuſquam tam integra, quam cùm ſecatur.
Inter amplexus verô, ſi ſtringitur, non tenetur.
Mithridatem æmulata veneno vivit, peritura,
ſi nutriatur. Ut enim ſilex, niſi percuſſa, non

emicat; ita Caſtitas inviſa micat, & injuriis

5

ſopor in pudico.

effulgurat. Adamanti nullus nitor eſt, miſi è
tormentis. Nec renidet Honeſtas, niſi attera-
tur. Si tangatur, effringitur, ſi confringatur,

ſalva eſt. Miraris decorem augeri Pudicitiæ per

incommoda? Non eſt Temperantia invalidior,

quam beta. Viret iſta & fimo: & Pudor non vi-

gebit injuria? Quàm beatè in veteri ciſterna Jo-

ſephi pudor vernaſſet, quem ſiccitas melius ri-
gat, quàm copia! Quam verò miſera eſt In-

nocentia in Eägyptum ſubmiſla, ubi Ppræ uber-
tate fameſcit, & inter frumenta citò abit in
paleas, ſolis ignibus opportuna! Non ſocunda-

tur profluentibus Pudor, qui, niſi exareſcat,

non viret; ſi autem viret, perit. Malè ergo
conſultum Joſepho;, quem lacu eductum ha-

ſtæ Judas ſubjecit, ne feriretur. Vivet Caſti-

tas Catenis iniquorum adſtricta, quæ perfidiæ
perit amplexu? Et quid excogitari durius in
pudicum potuit, quàm ut improbitati ſervire
cogeretur? Aderit adoleſcenti gyptia, ideòô
ſæva, quia blanda. Siquidem mulier pudico
vipera eſt, ſi illi non eſt Anguis, ſed Lufci-
nia. Nam foœmina curat adoleicentem, ſi mor-
det; ſi verò pudicum lingit, occidit. Mare eſt
Pudicitia, tela, ignes, & fulgura aut ridet, aut
mergit. Idem verò inſanit aurâ, & fluctuatur.
Vivit, mihi crede, fulminibus Pudor: afſenta-
tione, blanditiſque delirat. Ideò fuiſſet inte-
grior Joſeph telis fratrum proſciſſus, quam
lenocinüs objectus AÆ.gyptiæ. Nulla ſanior Ca-
ſtitas, nullaque beatior, quam fulgurita. Nul-
las Pudor extimet faces, niſi Cupidinis. Plus
puerum reformidat, quàm gigantem. Nudita-
tem horret hoſtis, non loricam. Tunc tantùm
incidiſſe ſe Pputat in ſicarios, ſi nudus coram la-
trone cantare cogatur. Nullum extimet ſibilum

Ceraſtarum, niſi unum illum mortalem „ Dor-

mi mecum. Vivere ſe putaret Caſtitas, ſi à
fœmina audiret: Morere. Cùm vero audit
inclamantem, Dormi, ſeſe credit extinctum.
Nec immeritò. Nam Syren eſt, quæ adoleſ-
centem tunc necat, cùm ſopit. Neque e-
nim vivit Pudor, ſi remittit excubias. Non
eſt imago mortis, ſed mors, propé ſœminam
Vel Adam ſoporatus exiiſ-
ſe ſenſit ex ſeſe, unde & vitam perderet,
& pudorem. Adeò fatalis Innocentiæ ſommus
eſt, ut gehennam in paradiſo patefaciat. Et
erit in .gypto ſopor innoxius prope fomi-
nam, ſi lethalis eventu fuit Viro virgini in
Eradi ante mulierem, quamvis immiſſus à
omino? Profectò non carebit mulieribus ſom-
nus innocentis in tanta alluvione fœminarum,
qui, vel cùm aberat mulier, eam peperit, &
& extraxit & viro. Ergo mentitus eſt Judas in
caput Joſephi, cùm de eo dixit Melius eſt, ut

187
venundetur. Ponticum Murem percontare, præ-
ſtet- ne mori, an fœdari. Iris eſt Pudicus; ſi
à Sole deſeratur pudicitiæ, diſperit. Ut enim
Coleſtis arcus nitet in nube, nec fulmina reve-
retur, periturus illicè, ubi Aſtrum non viderit:
ita vivit in poenis Caſtitas, & fumus ridet, ſui
tantùm occaſum mitoris reformidans. Petit Jo-
ſeph, non ut parcatur corpori ſuo, ſed ut
ſuus non dedatur pudor Iſmaéëlitis. Timet ip-
ſe plus Nilum, quam Ciſternam. Nimis infe-
ſtus candori fluvius eſt, quem ſubmittunt .-
thiopes. Conſuleres proinde Caſtitati humanius,
Juda, ſi eam latere ſineres, quàm ſi illam tra-
dendo Ægyptiis, ſubigendis laterculis expo-
nas. Lucet nuſquam meliùs Pudor, quam in
latebris. Ecquando autem in operibus luti &
lateris Candor non ſœdetur? Quis autem neſ-
ciat Ifraëlitas, ſi in Egybptum deſcenderint,
poſle quidem imperare tantiſper, brevi tamen
luto & ignibus deputandos, quorum violenrtia
fœditatéque nihil infeſtius Pudicitiæ? Melius
eſt, ut venundetur Ilmaëlitis. Intercedere li-
ceat patrocinio. Peto, ut liceat Joſepho interi-
re inter fratres ſuos. Si éqnim pudicus eſt, plus
debet horrere Charybdim pudicitiæ, quam
Scyllam vitæ. Unam reformidat mortem Pudici-
tia, impiis ſubjacere. Quis verò tam improbis
ſubjacet, quàm qui venditur Iſmasëlitis, ut man-

cipetur Ægyptio? An non intoleranda in E.-

gypto ſervitus, ubi regnare calamitas eſt? Ex-
Peérietur Judas, quanta ſit ærumna in Tgy-
ptum deſcendere, quando frumenta coëmnp-
turus, zizanium avehet. Puniatur proinde,
qui potuit in obſcœniſſimam provinciam able-
gare pudicum, quem mori præſtabat in ci-
ſterna, quam integritate periclitari. Quam-
quam & illud fuiſſe dixerim cauſæ, ut inter
repetita Joſephi vincula Judæ ſcelus narraretur,
quo doceremur Calamitatum fontem eſſe fla-
gitium. Ideò enim injectæ catenæ fratri, quia
alter e fratribus nurum erat violaturus. Si fa-
miliæ everſæ latebras perſcrutemini, inve-
nietis ſcelus aliquod aut impendere, aut per-
agit. Hinc duo Judæ filii extincti in poœ-
nam & propriæx, & veròô etiam paternæ in-
temperantiæ. UXorem Lothus amiſit in via, quia
erat dormiturus in monte cum natis. Abraha-
mus exagitatus ubique & din, quòd in domo
ejus illuſurus Iſaaco Iſmaél eſſet. Ipfſi deliga-
tæ Iſaaco in ara manus, quibus abuſurus fuiſ-
ſet benedicendo Eſau, niſi omen uxor, benè
ſubdola, avertiſſet. Mitto Davidis facinus &
Prævertifſe calamitates, & ſubſequutas. Moyſes
certé projectus in flumen, quia erat ad aquam
peccaturus. Tacet Zacharias; ſed dubitavit.
Mgreicit in filiorum lucta Rebecca: ſed ni-
mium ſœtum optaverat. Expiravit in partu Ra-
chel: ſed ſterilitatis impatiens marito dixe-
rat, Da mihi liberos, alioquin moriar. En paris,
& peéris. Deus non ſejunget, quæ tu junxiſti.
Liberos edes, & exedere à filio; qui mortem
inferet, cui vitam debet. Rimare univerſa,
& nuſquam invenies fulgura, quibus cri-
minum nebulæ non prolulerint. Aurea, ar-
genteâque difſoluta eſt Statua. Sanè illi ſub-
erat teſta. Nec Jonam credas in mare jaci,
ſine flagitio.

4 Titr

Tribulatis *
num ſons.

Gen. 35.13.

Gen. 30. I.

Tibilatio
Deum ha-
bet.

Servi.

1. Reg. 16.
19.

Fam iliari-
kas cum
pueris ni-
mia.

Luc.r2. 7.

Felicitatis

fons.

Tribula⸗
1nuem re
med ium.

Deum de-
relinquen-
res.

Aulsci ve
vi.

188

Igitur Lſeph ductus eſt in Egyptum ,

emitque eum Putiphar Eunuchus
Pharaonis. Fuitque Dominus cum
eo, & erat vir in cunkctis proſperè
agens: habitavique in domo Domini
Iut.
. Ira res, cuùm in domo Patris ſui degeret
Joſeph, ei Deus non legitur adfuiſle.
Nec illi adfuit, cùm apud Patrem peſſimi cri-
minis fratres ſuos accuſafſet. Patrocinium Nu-
minis felicius ærumna impetrat, quàm Zelus
& Pudor Debet Joſeph catenæ ſuæ divini-
tatem ſibi excubantem. Alligavere Joſepho
Deum, qui juvenem devinxere. Adeò recuſan-
da non eéſt lervitus, ut optanda quoque pudico
ſit, quando uno vinciuntur nexu mancipium
& Nuamen. Porrò maximoperè placet, quòd
Putiphar non genus, non ætatem „ non ve-
nufſtatem attendifle feratur in Joſeph, ſed ſer-
vum coemit. Emitque eum Putiphar: Non ita
egere cum Saule aulici ejus, qui Davidem addu-
Cturi, dixere: Eece vidi filium Ilai, ſcientem pſal-
lere, virum bellicolum, & prudentem in verbis,
& virum pulchrum. Doleo, quòd Iſraëlitis ſit
exploratior pulchritudo, quam Ægyptiis. U-
inam, id temporis, non in hoc tantum aſtrum
intenderint Palæſtini, in quod oculos Æigyp-
tus non intendit. Vereor tamen, ne nunc quo-
que veriores filii Ifrael plus florem contem-
plentur in cedris, quam frugem. Pudet ſanè
peritiam ſubeſſe tantam genarum & fron-
tium in iis, quos lippire decuiſfſet inter Nar-
ciſſos & Hyacinthos. Profectò non benè olet,
cui flores tam benè ſemper olent. Juvenum
ſciremus vellem mentem, non frontem, mores,
non comam. Quam pudendum nobis eſſet, ſi
ſaxa noſtra illud ſonarent adoleſcentibus ex
Evangelio quidem, ſed minimè Evange-
lium. Jed & capilli capitis veſtri omnes nu-
merati ſunt. Cave; nam, quæ Abfalonis
comam comprehendit arbor;, Quercus eſt,
quæ porcos exſaturat. Fuitque Dominus cum
coο, & erat vir in cunctis proſperé agens. En
proſperitatis ſcaturiginem veriorem. Ubique
tibi felicitas arridebit, ſi tu tamen à Numi-
ne non abfſcefferis. Nos veròô, ut proſperi-
tatem apprehendamus „ dimittimus Deum;
cùm tamen mutuèe implicentur Dominus &
Felicitas. Ille, ut ſui Brincipis ineat gratiam,
deſciſeit à recto, hoc eſt, Proſperitatis fontem
execratur, ſitiens felicitatis. An non furor eſt,
poma arboris cum optes, plantam ipſam non
colere „ ſed exſcindere? Viden’, ut Joſeph
Numimi ſociatus nuſquam non profperrimè
agat. Fuique Dominus cum eo, &' erat vir in
cunölis prolperé agens. Haud ambigas felicita-
tem tibi inha ſuram, ſi tu Deo adhæſeris. Um-
DPra illa Numminis eſt. Porroô inter ſervitutem fe-
licitatémque Joſephi mihil temporis interceſſit.

Mox ut venditus fertur, felix quoque fuiſſe

dicitur. Ut doceamur, nullam ſoli flerilitatem
obſtare, quin felicitas pullulet, ſi Deus ad-
ſit. Viret in vinculis beatitas, ubi Numini in
ſervitute ſervitur. Noli vincula horrere, quæ
felicitatem tibi devincient, ſi tu iis Numiniil-
ligeris. Tritici in Æigypto Satores Cœlum
nunquam ſufpiciunt, ſuo Nilo acceptam meſ-
ſem relaturi. At proſperitatis colonus unum

fulpicit Cœlum, eo tantum ſuæ frugi con-

Oliva

ſultum fore non ambigens. Una ſat funda eſt de-
bellando Giganti, ſi cum fundibulario Domi-
nus prælietur. Rejiciendo non eſt ſatis Pyg-
mæo Caucaſus, ſi, averſo Numine, impella-
tur in hoſtem. Vide, ut ſtipatus phalangibus
Holofernes ludibrium ſit inermis, enerviſ-
que viduæ. Abrahamus;, contrario, Reges
plures ovantes pauculis ſemilixis in fugam
agit. Illis videlicet Deus aberat; huic aderat
Deus. Unus ſat Nilus eſt opimandæ .Ægypto,
coelo quamvis æneo, infeſtéque provinciæ: Et
nequibit Deus fortunare familiam; quam ho-

mines peflundant? Nos verò curamus omnia,

colimus omnes, und exceptà divinitate; qua-
ſi verò, ut beati eſſe poſſemus, oporteret à
Deo quam maximè abfſcedere. Miſeri ſanè,
qui non expendimus ſideribus innumeris illu-
ſtrari non poſſe aerem, niſi nocte, quam
unus ſtatim Sol in diem vertit, præſtatque
felicem. Quo labore non æſtuant Chymici,
ut, temperatis ignibus, in aurum metalla non

ignobilia convertant; cùm à Sole limus exco-

quatur in aurum, & lutum ipſemet Sol ob-
duret in Achatem, nullo terræ ſupplicio, nul-
lque ignium ollarumque tormento? Nullis
facibus impetrabis, ut arbor medica effloreſ-
cat. Eam coœli tepor vel in latebris defoſſam
vernare cogit, & florere. Hæc ſunt, quæ, nu-
mine propitio, potuiſſe Joſephum beatum eſ-

ſe vel in vinculis perſuadeant; mœrente in

amomo Antiocho, quando felicitas non à
ſtragulis pendet, ſed à Numine. In tanta æ-
quoris ſalſagine, horroréque Margaritum ado-
leſcit, quo nihil aut amoœnmius, aut ſapidius.
Noli pavere: Ros coæli pertenuis toti Ocea-
no obluctatur, & Conchæ infuſus Unionem
effingit. Et dubitas, an Deus felicitatem ef-
formare poſſit in compede;, ſi gutta toti æ-
qiri repugnat, fingitque in tempeſtate deli-
cias? Clamat Sponſa depulſam hyemem,
cohibitos imbres, Hlores feliciter in ſuo ſo-
lo germinalle.
abiit, & receſſit. Flores apparuerunt in terta
noſtra. Et unde tanta fauſtitas in agro tuo? En
ipſe ſtat poft parietem noſtrum. En dilectus meus
loquitur mihi. Tota fertilitas agri, totàâque aé-
ris ſerenitas Sponſus eſt propior latifundio fa-
ctus, & alloquens animam. Ideéôque, non ubi-
que, ſed tantàùm in campo ſuo emerfiſſe lilia

& videt Sponſa, & gratulatur. Flores appa-

ruerunt in terra noſtra. Ibi flores, & ver, ubi
imminet Deus. Qui, cuùm nondum acceſſiſſet,
abſentiã ſuã & imbres, & hyemem;, & tem-
peſtates excitarat. Quæ omnes calamitates
receſſere, ubi ille propius acceſſit. Hinc eſt;,

quod Elias, cùm ſenſiſſet flammas, turbines,

& agrorum convulſiones, iis inſcriptam æ-
rumnis legit Numinis abſentiam. Non in Wi-
ritu Dominus: Non in igne Dominus. Ac ſi di-
ceretur paventi: Miraris tantam ſpiritui ineſ-

Jam byems tranſiit , imber Cant..111

Cant. 2.10.

2. Reg. 1gn.
11,

ſe barbariem, ut montes evertat, ſaxdque

attéerat? Dominus non ſubeſt auræ.
ſunt vel ab aura ſecuræ Alpes, ſi Dominus
aberit. Nam ubi perflari te ſenſeris, levarique

Non

auræ ſibilo pertenuis, ibi adeſſe Numen non

dubites. Etiam, cùm puniturus deſcendit Deus
ad Adam, nec Eteſias, nec Meridiem abfuiſ-
ſe horto teſtatus eſt Moyſes. Caàam audiſſent vo-
cem Domini Dei ſui deambulantis in paradiſo,
ad auram poſt meridiem. Adeò felicitas conjuncta
cum Deo eſt, ut abeſſle ab eo non pofſit, etiam
cam fulminat. Sapientiſſimè proinde Moyſes,
cùm

ier
Me lx
Hhr
Do men

3
*
Mo.

ſomtt.
PA 17

eit,to

Kel1

“ in

“
un,
Dam dun

Do: 9
Punne: N
1 npei
Eiooyſs
uln N.

it
Eunenjn
Henmem. 6
enellt er

lmmame
lenl, ſͤe⸗
In per ſin
Cun Deum
Auefrwm Pe
ſaes ne
Es ut. Co
alcleſcat.

Etumen
un gletis lo
ule lech,
Cmnitge e
els; ec
Ir ionn
liin, ant
Einlie
nſii Cen
reti ln
tinen A
ra ilenn
Mannes Ied
MWormizn

. Ani
lelde ſunt
al
de
ul Con

fegni,6,

ſte.
homt.
le
belle.
gidig
Ervil⸗
Nege
udim
Aert
do,
ee. Nt
n hn.
Oni,
e;u.
Nrtetet 3
Ii line,
enis il.
) (lam
Efligne
rn 5.
WII,
alanon
n encd⸗
od.
io, .
Nuls
eſorel.
Celollm
Ne,l-
Eitaln el⸗
erente in
8 Mon 3
tunti e⸗
ltatn co.
t ſapndim
toti Ore⸗
Unionem
Ctaen e-
ta e⸗
eſate Cel
Pyemen,
in ſoo l.

, inlrn
t in q

rd t 1
lechum
tMticle .
tlumlr.
le,nlni
merll

Hnan et

. & er i
Accellitj
m, r.
calnntts .
. Hine el,
, tulbin⸗

ſcryum ?

Won ih. 11

6, Nlen,
Pirin r.

in Cap. XXXIX. Geneſis.

chm inter cimerias .Ægyptiorum tenebras af-
fulſiſſe lucem juſtis commemoraret, non eos
aut Hebræos dixit, aut poſteros Jacob, ſed
Deo intendentes, hoc eſt, filios Ifraël appel-

Exod. 10. lavit. Vbicumque autem habitabant filii Ifraël

23. lux erat. At, inquies, in Sina, quò Deus deſi-
lierat, tonitrua, facéſque micabant: Ita eſt: ſed
procul ſtantibus: ſed nulli noxia: ſed cum ſecu-
Exod.20. Titatis elogio, Wolite timere. Certè Moyſes tot
20 fulgetris, ignibus, tonitruis medius nec Uri-
tur, nec beatitatis expers cum Deao egit. Mi-
raris flammas evibrari innocentes è monte, ubi
Deus apparet? Inſidente Deo Rubum, eum fru-
ſtrà flamma obſedit. Vociferaris cum Moyſe ſiu-
Exod 3.. Pens; Vadam, & videbo viſionem hanc ma-

gnam, quare non comburatur Rubus. Audies,

Deum dumis ineſſe. Quòd ſi ſpinæ, quæ pa-
bulum ignis ſunt, virent in flamma, præſente
Deo: quid nos infeſtabit, ſi non caruerimus
Numine? Nonne vides ſibilantem, terrentém-
que impavidum Legiflatoris animum anguem,
mutam;, mitémque Virgam evadere in dex-
tera Moyſis: & dubitas, quin venena propi-
tio ſint Numine innoxia? Hauriebatur flu-
ctibus cymba, dum Chriſtus abeſlet. Ubi ad-
fuit, illicò tranquillitas ſubſecuta eſt. Unus
Angelus fornacem Pueris in agrum vertit,
ubi & vento, & rore recrearentur. Et Præ-
ſens, favenſque Dominus nobis Eurum non
convertet in Auram, aut paleas non recudet
in triticum? MNihil ita diſtat à rore uti ignis.
Is tamen juvenes madefecit, flante Angelo in
Hlammam. Quid ergo mirum, ii Præfectura
emerſit & vinculis Joſepho, quo cum fuiſſe
Dominus fertur? Fuitque Dominus cum eo. Sat
eſt: otioſéque vereor, ne ſcribatur, Præmiſsà
Numinis benevolenti erga ſervum. Et erat
Vir in cunctis proſperé agezs. Quis enim dubitat
aptiſſimam eſie compedem germinando princi-
patui, ſi eam colat rigétque Deus? Studea-
mus per ſanctificantem gratiam habere nobif-
cum Deum, & erimus in quavis depreſſione
Plal. 26. fortunæ perbeati. Dominus illuminatiog mea, &
& ſalus mea, quem tisebo? Deo autem averſo,
eris ut Columba, cui deerit, ubi pes tuus re-
Cant. 1.16. quieſcat. Lebtulus noſter floridut. Eſto; ex eo
ſe tamen proripit ægra animi, experſque re-

Ibid,n. 77. quietis ſponſa. Laquearia ejus oppreſſina, &

trabes cedrinæ. Et nihilo minus exit domo „Cir-
caumitque caſtellum. Nimirum aberat à cedro
Deus; nec Deus floribus inerat. Vide autem,
ut inſomnis, & inquieta, non de ſtragulis que-
ratur, aut cortinis, ſed, non ignara, unde in
ſe inquies graſſaretur, Deum quærit in com-
Lant. 2. . Pitis. Quæram, quem diligit anima mea. Ac ſi
diceret: In meo lectulo dormire nequeo; non
tamen aut vellus conquiram mollius, aut cer-
vical inſeram blandius. Exagitor, non duritia
ſtrati, ſed Numinis abſenti. In ſinu ejus mœrens
Joannes requieſcat. Extra eum ego nec thoro
indormiamn florulento. Leclulus noſter Rori-
dus. Atqui ſine Deo flores tetriores „ ſævio-
réſque ſunt ſpinis. Inſomnis proinde non accu-
ſo, quaſi deſides, ancillas; non lectum incuſo,
quaſi durum; non aêrem eventilo, ne ſuo me
calore avocet à ſomno. His miſſis, JESU M
quæro. IIlum ſi nanciſcar, cubabo molliſſimè,
Plal. 4. 9, Vel in ſaxo. In Pace in id ipfum dormiam, &
vequieſeam. Audi, Fuitque Dominus cum eo, &
erat Vir in cunctis proſpere agens. Quid ſcribi
Apertius potuit de ſeaturigine beatitatis?

exſtillat è mammis fortunæ, quæ Orbi inniti-

Fuitque Dominus cum eo, & erat vir
in ounbtis proſpere agens; habitavit-
gut in domo Domini ſui.

VUi Deo infeſti funt famuli, interdum all- Servi im
Q! non infeliciter agunt. Sed citò ac⸗ Hrebi.
torum proſperitatem intercurrens calamitas ASialzes veyg
corrumpit. Plures Holofernes acquiſierat Ur- uinamn?
es, adjunxerâtque imperio Principis ſun. At .
tandem umiverſa profligavit libidine irreti- E serte
tus, captuſque venuſtate pulcherrimæ, ſed ho-?““s Defss
neſtiſſimæ viduæ. Aman non improſperè ali-
quamdiaè Aſſueri regnum adminiſtravit: bre-
vi tamen in laniſtæ officinam Regis Aulam
convertit. Ergo claudicat iniquorum fortu⸗
na; quæ nunquam non exorbitat, rarò fſe-
lix, & nunquam in cunctis felix. Quis verò non
miretur & felicem ubique Joſephum, & in-
quilinum nihilo minus ejus domus, in qua ſervus
verſabatur. Quaàm rarò Fides Fortuna coa- Salici ige
leſcunt! Videntur mihi perſimiles Aulici Ame-Aai.
thyſto, quæ gemma tamdiù humi abſtruditur,
quamdi ſuas opes elaboret; ubi iuain vide-
rit ematuruiſſe gazam, illicò terrarmn pertæſa;
& luto ſeſe extrahit, faſtidiéque ſui Aulicorum
faſtidium antevertit: Putas domui tuæ infi-
xum ſervum? Coquit gazam ſuam: quæ ſi ado-
leverit, evolvet ſeſe protinus è latebris ſervi-
tutis, téque aut transfuga, aut proditor ioli-

tarium deſeret altorem felicitatis ſuæ. Nitni-

rum Aulicus, ut Avis, tamdiò conſidet in ri-=
do, quamdiù fuerit invalidus, & implumis. Ut
verò alas ſtruxerit ſuas, nidi fimum non ſolàm
deſpuet, ſed evertet. Nonne vides, niſi à patrio
ſolo aliò evehantur plantæ, null ſpe frugis ſyl-
veſcere, ſolg migratione; tranſpoſitionédue
cicuratæ? Abnuunt ibi frugem dare mancipia 2
ubi adolevere. Flumina ſunt, quæ incremen-
tum fſui à fonte fugà ſibi, ſuiſque undis auſ-
bicantur. Quid Ganges, aut Indus forent, ni-
fi quam longiſſimè inde procurrerent, un-
de ſcaturiere? Poma ipſa, ſi maturuerint, niſi
decerpantur, ſpontè abdicant parentem, caden-
déque humi malunt putreſcere, quàm arbori
hærere, ex qua proruperunt. Cite Saül à Sa-
muele diſceſſit, à quo ſceptrum, imperiumque
acceperat. Porrô quis neſciat Bethſabeæ preci-
bus inauguratum fuiſſe Salomonem Princi-
pem à Davide? Is tamen Adomam fratrem
ſuum, quem regni invaſorem ad oſculum admi-
ſerat, telis confodit, quòd illi reconciliato Be-
thſabea fœminam popoſciſſet in uxorem. Adeò
fataliores fuere Adoniæ apud Salomonem 3. Reg. 2.
Matris preces, & vota, quam ſævities; au- 21.
daciâque ambitionis. Adeò imperii ſui concilia-
tricem faſtidiit Salomon, ut vivere noluerit, quem
Parens florere cupiit, occumbente Adoni pa-
trocinio Bethſabeæ, quem raptu regni horruera-
mus incolumem. Mileret me Viperarum, quæ
alvum matris diſcindunt. Hoc tantum paren-
tis exitio prodire poſſunt in vitam, quam no-
lentes parricidio hauriunt. At Nero in ſolium
erepſerat beneficio Agrippinæ, quam tamen
exſecuit, non ut regnaret, fed quôd regnaret.
Scatent Regum Annales id generis faſtidiis;
inveniéſque perrarò, quem Domini non tædue-
rit, Praguniats fortund. Nimirum felicitatis
id uber eſt, ut illud exſugat nemo, quin ſa-
tiem experiatur fautoris, & Domini. Id veneni

3. Keg 1. Fle

tur „

190
tur, ut ſe numquam ſtaturam teſtetur, ubi pri-
mum ſtare putata, & viſa eſt. Et cur putas inun-
Aum, non in Solario, ſed in via fuiſſe Saulem
.. Reg. 9. in Regem Iſraeël? Cumque deſcenderent, inquit,
27. in extrema parte civitatis. Niſi, ut noſcamus
felicitatem ſtare non poſſe, quin abſcedat ab
Authore. Et quidem non in via tantum beati-
tas deſignatur, ſed, dum deſcenderent „defer-
tur: quo pronam eſſe felicitatem intelligas in
fugam, tâmque facile eſſe, ut àa promotore diſ-
cedat Aulicus, quàm ſolemus deſcendere prom-
ptiuùs, quàm aſcendere. Ut propterea mirari
vehementius debeamus Joſephum, qui & fe-
lix fertur, & habitaſſe in domo dicitur Do-
mini ſui. Et erat vir in cunctis proſperè agens:
habitavitque in domo Domini ſui. Qui optimè no-
verat Dominum eſſe cum eo, & omnia, quæ gere-
ret, ab eo dirigi in manu illius. Utrum plus
deprædicem, neſcio, ſervum- ne fidum & feli-
cem, an Dominum dexteritatem fortunâm-
que mancipii uni adſcribentem, tribuentém-
que Divinitati. Non enim ait Putiphar: Sub
me Joſeph gnavus, & ſolers eſſe didicit. Qui
ſervitutem & domo Patris avexit, domi meæ
indolem hauſit principantem. Tanti eſt ſervi-
re Putiphari, ut mancipia ipſa domi meæ ef-
floreſcant ad regnum. Hæc ille non effutiit,
quæ nemo noſtrům non jactaſſet; verùm au-
thorem felicitatis in ſervo Numen & agnovit,
& teſtatus eſt. Qui optimé noverat Dominum
eſſe cum eo. Mancipiorum in ampliſſima domo
. poſtremus Joſeph erat, præerâtque exerciti-
bus Pharaonis Putiphar: obſervabat is tamen
non acta ſolum adoleſcentis, ſed geſtorum fi-
bras ſcrutabatur. Noverat & proſperè in omni-
bus agere Joſephum, & percallebat deriva-
Atr vegat. tamn in ſervum felicitatem à Numine. Quis ita
Baterfami, aut ſubpræfectos, aut etiam filios perveſtigat,

lias. novitque ſuos, uti poſtremum familiæ ſuæ ſer-
dulici f,a- VUI Putiphar pernoſcebat, cujus mores, foe-
wanas düſque cum Coexlo intellexit. At unde conjecit

Putiphar felicitatem, quàâ in gerendis tractan-
Eruheſcen- diſque negotiis utebatur Joſeph, à Deo eſ-
cu. ſe? Palam, opinor, ſuam erga Deum reli-
gionem profitebatur adoleſcens, & quamvis
exterus & mancipium, contrariam ſuo Do-
mino fidem non ſequebatur ſolùm, ſed publicè
Hamani colebat. Qua ex libertate, confidentiâque re-
imore Iigionis, non contra ſe Dominum concitavit,
ſed ſibi mirè devinxit. Ait enim: Invenitque
Joſeph gratiam coram Domino ſuo, & miniſtra-
bat ei; à quo præpoſitus omnibus gubernabat cre-
ditam ſibi domum. Inde erectus Joſeph, unde de-
jici debuit. Cultu Numinis inviſi ÆAgyptiis gra-
tiam iniit apud Dominum pudiciſſimus adoleſ-
Rex ipſe Cens. Adeò non te perdet libertas innocentiæ »
deligat mi ſed te faciet ſuis quoque hoſtibus gratioſum.
niſttes. Tu verò vide, quàm non improvidus in
amore extiterit Putiphar. Nam prius pieta-
tem ſervi proſperitatémque animadvertit; tum
eum ſuæ domui præfecit. Neque verô ad alio-
rum ſeu vota, ſeu preces Joſepho Dominus

detulit Præfecturam. Procul ab Ægyptiis ædi-

bus maleficia, procul etiam patrocinia. Ipſe-
met famulis ſuis excubabat Putiphar;, ipſe
probitatem mancipii explorarat. Quà probè
perſpectà, non funus præſtolatus eſt Præfe-
cti, ſed illicò benè de ſe merentem;, optimé-
que hærentem Numini, quamvis exterum rebus
omnibus ſuis adminiſtrandis impoſuit. Ergo me-
rita mancipii ſui nec antevertit Ægyptius, nec
eluſit, fruſtratuſque eſt. Ut enim Poma nec

Oliva

cruda avellenda ſunt, nec non decerpenda, ſi
cocta ſint, cùm frugis æquè gratiam labefa-
Ret, ſeu maturior, ſeu ſerior vindemia: ita
merita ſi prævertas, ſtudia corrumpes aulico-
rum, ſi verò illa negligas indotata, bene merendi
vim omnem infringes. Ut fœtus, ſic remunera-
tio, niſi opportunè proveniat, lethalis eſt.

Invenitque Joſeph gratiam coram Domi-
no ſuo, & miniſtrabat ei, à quo præ-
poſitus omnibus gubernabat oreditam
ſibi domum, & univerſa, quæ ei tra-
dita fuerant.

Udet ſanctiùs in ÆEgyptiæ domus incu- Eecleſtaſis.
P buiſſe Præfecturam adoleſcentem catena-“ vari.
tum, quaàm infulati incumbant aliquando Sa- ma⸗
cerdotes in principatus Eccleſiæ. Non ſui, paces.
ſuorumve memor Joſeph, in rem privatam
detorſit authoritatem, quâ præpotuit. Et Do- Raiones
mino gratioſus, & rebus omnibus præpoſitus?ae.
quid agebat? Gubernabat creditam ſibi domum. Epiſeopi
Non ſuam auxit, ſed creditam rexit. Et parens manui.
quidem ejus Jacob ita Labani greges amplifi-
cavit, ut ſuis pariter proſpexerit. At Jo-
ſeph nihil in rem ſuam derivaſſe fertur ex ad-
miniſtratione ampliſſimæ domus; quamvis eum
ſervitus, quo ſe catemis eximeret, & patri red-
deret, in rapinam extimularet, aut lucra. Nul-
lum expulit & conſervis, nullum corrupit;, nul-
lum ſibi obſtrinxit. Non intumuit, non ra-
puit, non ædificavit, non ſepoſuit. Unum e-
rat Præfecti ſtudium, unum opus. Ecquod
illud? Gubernabat. Gubernabat autem non ſibi,
ſed ſibi creditam domum. Quid, quod ne me-
minerat quidem Domini, ſed domus memine-
rat? Neque enim aucupabatur Putipharis gra-
tiam, ſed rectam familiæ procurationem exqui-
rebat. Quid ſe deceret, quidve familiæ expe-
diret, attendebat, non quid Putiphari arride-
ret, ſibive conduceret. Omnium oblitus eſt;
quùm eſt omnibus præpoſitus. Una hæc ge-
rundæ Præfecturæ ratio. In qua ita excelluit
Hiſpanus quidam ex primoribus illis, quos Eu-
ropa ſuſpicit, ut Inſubriæ Præfectus, non ſe-
mel datas ab Rege ad ſe literas conſciderit,
quòd non è& re Provinciæ eas eſſe noſſet, il-
lique poſt uberrimæ regionis diuturnam ad-
miniſtrationem impenſæ defuerint ad funus.
Ita vir egit militaris in Italia; ita venalis ſervus
in .gypto egit; an verò ita in Dioceſibus ſuis
Epiſcopi omnes agant, neſcio. Plures certè
ita penitùͤs agere non dubito, quod ut unmi-
verſi præſtarent, optarem maximoperè. Porrò
gubernaſſe Joſephus fertur domum, & ani-
verſa , quæ ei, inquit, tradita fuerant. Non hunc,
illumve rexit, ſed omnes, imò non omnes, ſed
omnia. Ea enim eum ratio tantùm in guber-
nationem inclinabat, quòd ſibi ſcilicet ea tra-
dita fuiſſe ſciret. Nullam propterea ex credi-
tis fidei ſuæ rebus neglexit: nullam ex non
creditis „ protelandæ libidine juriſdictionis;,
attigit, ſuæque præfecturæ ſubjecit. Nihil ita
minimum viſum eſt, ut ſperneretur, ſi illi
commiſſum fuerat. Nihil ita ſplendidum fuit,
ut eum ad uſurpationem proritaret, ſi illi à
Putiphare præpoſitus non fuerat. Alveum im-
plebat uſque ad ſummum, haud tamen ri-
pas excedebat; fœd alluvione conterminos
ſibi agros populaturus. Rarò fluvii aut non
ſubſidunt, aut non inundant; utrinque inſa-
lubres,

es,
2) Eige
ſir fei
in in eol
Vehro de
tlat, on
un

ſpetonce
ſenun er

enllor,
beri nn
Urtlind
10, Nollas
I0L. Cur
keſtans:
Decorio
legrtil

ned,

kwin
Donerent
bi Probione
s Wetnn
en A⸗
t, Ed
l Propt
t
im in
Ctdatur .
naber M
ut n⸗

la,
den⸗
la: i
Aulco.
derenddi
unera⸗

Il.

Donm.
40 pje
fegitan
eitre.

s ir. ie

CAen. d

tando dNr.
Prirtam
t. lbo an
Prepolns ie
binun i
Etpaen
es anhli⸗
. A p.
tur ea.
amyriseun
patrind
ucra. Ni-.
rupit,u.
t, Wn e-
Unun e-
. Lcdod
n nonſ,
vod ne ne⸗
us memine-
tpharsgr
onennes⸗
wilie eihe⸗
hari arnie-
oblitus ehh
Ina heæ g
ita excelit
ls, guuhr⸗
Aus, Non k.
collileit,
ſe hollt, I.
Gtuman
int 4 ans.
Velsleſd
celbn n
Plures
vod u lie
nopere Nus
um, u
t. Nonbune,
n mrtll
n in e
Cilcetaane
Gel⸗
e n
iſcidim,
cit. N
I

digmis.

Rros.

in Cap. XXXIX. Geneſis. 191

lubres, ſeu aerem ſedimento infecturi; ſeu elu-
Eecleßaſi;. Vione ſementem corrupturi. Uni contigit Joſe-
ca Juriſdi- pho, nec infra, nec ultra ſuas ripas decurrere.
Si. Gubernabat creditam ſibi domum, & univerſa,
Saperir Oul& ei tradita fuerant. Ubique alluviones faſti-
miror noli dimus. Quis enim ſuos intra fines poteſtatem
emuie e cohibet ſuum? Trahit ad ſe quiſque, quod
Lere. H
ſuum non eſt. Ardere videas & furere Subpræ-
fectos, ſi quis ad Moderatorem provocet ſu-
premum. Licebat Paulo vincto appellare Ne-
ronem, minimèe commotis Praſidibus Conſu-
laribus: S& ingenuis non licet implorare Pon-
tifices Eccleſiæ maximos, quin Epiſcopi, Ab-
bates, Præpoſitique excandeſcant in fulgu-
ra? Ergo non Præeſtis gregibus, quòd eos ve-
ſtræ fidei commiſerit Chriſtus, quando id rapi-
tis in eorum adminiſtratione „ quod imperio
veſtro non ille ſubjecit? Dominatio vos ti-
tillat, non fides; quando quod vobis tradi-
tum non eſt, derivatis ad vos. Unus Joſeph
gubernabat, ſed creditam ſibi domum, univer-
ſa quidem, ſed quæ, inquit, ei tradita fuerant.
Graſlatur univerſim uſurpatio poteſtatis, rap-
tôque vivit Præfectura. Perſimilis Nilo Poten-
tia eſt; contemptui iſe efle putat, niſi campis
ſuperfundatur, habeâtque pro alveo regnum.
Verùm eluvies iſta ex thiopia eſt, avocât-
que, quos alluit, à coœlo. Quo ſanè flagitio,
minores plus majloribus Poteſtates laborant. Ut
enim Torrentes frequentius , quaàam Flumi-
na;, exundant, Fluviiſque Mare rarius in a-
gros excedit: Ita firepunt, furuntque To-
parchæ & diuturniùs; immaniuſque, quam Cæ-
ſares Unus Saül ex Agaſone Princeps ſacrifi-
care eſt auſus, dudum villicus, mox regno non
ſatur; niſi commiſſas Sacerdotibus hofſtias ſuo
ſceptro adjungeret. Cadunt res e monti-
bus umbræ, quum iis fertiliores, latioréſque
Campi nullis umbtam oflundant. Quò quis
ſterihor, eo altior, profuſiorque umbrarum.
Haberi non ſe putant magni, niſi opacitatem
latiſſimè projiciant. Valles abundabunt frumen-
to, nullas doctæ regerere umbras in contermi-
nos. Curiones, quatn Epiſcopi, tenaciores po-
teſtatis: & authoritatis ingluvies majlor in
Decurionibus, quam in Equitum Magiſtris,
Legatiſque.
7

S

Benediaitque Dominus domui Egyptii

propter Joſeph, & maltiplicavit iam
in ædibus, quàm in agtis unctam ejus

Diania⸗ TE cum Regibus, Regauliſque ageretur, ſi

co*ferenda

Provinciis ſuis pares Joſepho Prætores im-
ponerent. Verùm quùm gratioſi, non pudici
Rer drii. probique Præponantur urbibus, paſſim regna
geérmini. evertuntur. Porrò Deus propter Joſeph qui-
dem .gyptii domum bonis ommibus cumula-
vit, ſed nequaquam propter Joſeph pudicum,
ſed propter Joſeph gubernantem. Prius enim
quaàm in gratiam adoleſcentis auéta domus deſ
cribatur, eam Joſeph gubernaſſe fertur. Guber-
nabat creditam ſibi domum. Benedixitque Domi-
nus domui Agyptii propter Joſeph. Nihil hacte-
nus de pudore Joſephi commemoratum, ſed
celebrata duntaxat in adminiſtratione diligen-
Dienias tla , & tum incrementa adminiſtratæ domus
eui confe. Doſteris conſignata. Ut nimirum intelligas in
rende. Gubernatore plus ſolertiam, induſtriäâmque at-
tendendam, quam animi honeſtatem. Placet

in Prætore pudor, ſed pudori vigilantia ante-

fertur. Vel Deus in Oeconomo non lilium atten- Rex veder,
dit, ſed Virgam. Benedixiſle Deus dicitur do- non e⸗
mui Putipharis propter Joſeph; ſed prids is ſuo anusm.
Probè munere deſunctus fertur. Vult enim Deus
nos noſtras implere partes, quò ipſe mox quo-
que ſhas manus admoveat operi noſtro. Por-
r10 ſi Deus in Oeconomo tanti facit attentam
in curam domus induſtriam, ut penè ejus non
conſideret Pudicitiam, quam alias tanti faciet
in Matre: quis non intelligat ſuum non noſſe
chus eos, qui regnorum clavis admoti jeju-
nia, vigilias, Noſocomia colunt, provincia-
rum adminiſtratione neglecta? Vult Deus ſuæ
quemque rei ſatagere. Monachus lachrytne-
tur, Sacerdos litet, prælietur Miles, Colonus
aret, equitet Veredarius, excubet, Præſit, & im-
peret Gubernator. Neſcio, quo tamen fato acci-
dat, ut in alienam quiſque meſſem falcem immit-
tamus. Videmus, horremuſque in Eccleſia pu-
gnare Levitas, orare Prætores, intereſie Sena-
tui Coœnobitas, ſuæ quoſque ſortis tædere,
improbà alieni ſtatus occupatione. Agamus, oro-
quod agimus, ſed præcipuèvelim Præefle, qui
Præſunt, ſciréque à Deo unum in ipfis attendi
Præ omnibus, an ſcilicet gubernent. Nam ſi
Joſephi ſingularis ac penè divina pudicitia ne
commemoratur quidem, ubi is . gyptiæ domui
eſt ſuffectus; ſed, prætermiſſo pudore, ideò
Deus præfecturæ ejus adfuit, benedixitque, quia
creditam ſibi domum gubernabat, nullis Oe-
conomi aut vigiliis, aut jejuniis, aut hymnnis
receniitis. Qui provinciis, regniſque præſunt,
quam fatui ſunt, ſi autument gratioſos ſe ſo-
re Numim, ſi Mundi rejectâ procuratione,
bellaris ſeſe abſtinent, horiſve ad pfallendum
ſurgant antelucanis! Erudimini, qui judicatis
terram. Non ait, lugete, aut pfſallite, ſed eru-
dimini, ut ſententiam feratis non iniquam. Prop-
terea non jelimandi à Deo vim, Hendive co-
Piam regnaturus Salomon petivit, ſed cauſa-
rum cognoſcendarum pueritiam impetravit;,
ut commiſſis ſibi gentibus ſapienter, juſté-
que Præeſlet. Quod Salomonis conſilium pro-
batum maxime Deo eſt. Saüli certe, quùm
eum Regem initiaret, Samuel non preces indi-
Xit, non cineres, ſed haſtas, quibus ſubjectos
ſibi populos eximeret tyrannidi æmulorum.
Ecce unxit te Dominus in Principem, & libe- 1. Reg. 10.
rabis popilum ſunz, de manibus inimicorum *
eus. Cfediderim propterea, non Columbæ Ju-
dam, ſed Leoni a morituro parente compara-
tum, quòd ex eo Reges egreſſuri eſſent. Catulus
Leonis Judas. Neque enim innocentia, ſed for-
titudo dos Regum eſt; tumque commendan-
dus eſt Princeps cum rugit, non cùm pfallit,
aut lachrymatur. Nam vel in Canticis, quo-
ties vel de hortis agitur, vel de cellariis, aut
Rex Salomon non dicitur, aut, ſuppreſlo tan-
tùm nomine, quid Rex egerit, ſcribitur. Tunc
duntaxat diſerté & Rex, & Salomon ſaluta-
tur, cùm thronum ſtruxiſſe ad judicium fertur.
Porrô in cellaria non otiosé Sponſam ipfe in-
duxerat, in qua Charitatem ordinaverat. Ve-
rum, quia Judicium, non Charitas propria Re-
gum virtus eſt, ideò non expiando Dilectam,
ſed jura populis præſcribendo, Princeps inſcri-
bitur, & Salomon. Eerculum fecit ſibi Rex a- Cant. 3. 9.
lomon, de lignis Libani. Vel arbores, quum
oleam vitémque provocarent ad purpuram,
non iis digere, Exuberate, ſed, Regnate. Veni, Judic. g.

Pſ. 2. 10.

Gen 49. §.⸗

& impera nobis. Adeo agnata regendi necefſi- i2.

138⁸

192
Eerleſiaſti. tas eſt imperantibus, ut naturam ipſæ ſuam de-
ei ava'i. diſcere plantæ quoque debeant, ſi regnum non
IEid. a. II. detrectent. Dixerüuntque ligna ad arborem ſi-
oum: Veni, & ſuper nos regnum accipe: Quag
2

„

2
Dizntas veſpondit eis nquid poſſum deſerere dulcedi-
Zan e nein meazm, frubtüſque ſuaviſſimos? Deliras Pro-
Mmini⸗ 2= EI i6,

zranda. fecto, infelix Ficulnea; imò, ſi regnaveris,
tum virebis maximè, & largiſſimè germinabis.
Ze’lus ani- Tunc ſuccum cæterarum arborum ad te rapies;
n tunc ille ſuas tuo trunco frondes affundent:
innc una coleris præ omnibus. Ergo, cur,
Imientio HWMetu ſterilitatis, reformidas imperium, quo
r. uno ſaginaberis ad copiam? Sapit tamen Fi-
cus, & quamvis ſtipes & truncus intelligit
dediſcenda, obliviſcendâque regnanti omnia,
Ppræter regnum. Neque enim ſibi „ ſuæque
frugi ſtudere in poſterum potuiſſet Olea, ſi
regnum ſuſcepiſſet. Virere, florere, germi-
nare, diflundi, alique; quæ erant arboris
partes, intereunt omnes, unâ principandi cu-
ràâ tanquam abſorptæ. Etenim, ut Virga Moy ſis
in Serpentem verſa angues cæteras deglutit,
ita in Ficu ramos unmiverſos Regni Virga voraſ-
ſet. An non vides ſuorum nunquam fuiſſe me-
morem Joſephum in præfecéctura, curis omni-
bus in id intentis, ut præeflet, quibus præe-
rat. Ipſa dediſcenda, exuendaâque natura tibi
eſt, ubi Præfecturæ domus quamvis Ægyptiæ
fueris admotus. Hebetior propterea trunco eſt,
qui ad imperium anhelat, ut ſuam excolat fru-
gem, ut felicius vernet, ut exuberet beatius;
quùm nihil fibi Joſeph ſepoſuerit in præfe-
Etura; & ſe putarit Olea carituram illicò na-
tivà pinguedine, ſi plantis imperaſſet. Et trun-
Cis ita de imperio arborum ſentientibus, Eccle-
ſiæ Proceres animarum præfecturas interpreta-
buntur pinguedinis incrementa, ideéque do-
minari cupient in cleris, ut ſuccum omnem
rapiant populorum? Audi, ut ſe in im-
„peri gellerit Samuel. Non bovem, non ovem,
non obolum tulit à quovis, ſed contentus ſti-
pendiis ſuis circumibat ſubjecta ſibi oppida,
non ut corraderet pecuniam, ſed ut judicaret
Ifraëlem, & Saülem perquirentem Patris aſi-
nas epulo excepit, non ſiclis exſpoliavit. Scie-
bat enim optimus Pontifex Sacerdotium non
debere rapacius efle Plantarum Dictaturà, ne
hac præ imperio emaciataà exuccaque, Præ-
fectura Templi ſaginaretur rapinis ſubjecto-
rum.

Nec quidquam aliud noverat, niſi pa-
nem, quo veſcebatur. Erat autém Jo-
ſeph pulchrâ facie, G decorus aſpe-
&tu.

Eccleſtaſti- Udiſ-ne? Præerat exercitibus Pharaonis
ci evari Putiphar, ideòdque domus ſuæ curam om-
Ecclißaßici nem exoneraverat in Joſephum. Adeò dede-
ceret præpoſitos animabus Epiſcopos potio-
roem ſui pectoris curam in ſtudimm impende-
re ſuarum domuum: quando ſuæ domus ob-
liviſcitur militum Linperator. Si verò cataphra-
tus domum abdicat ſuam, ut cohortibus præ-
ſit, debet-ne infulatus agnatorum ſiudere pro-
Ventibus, & latifundis, ſacrificiorum negli-

„e. ropin-
qibrlem
os ſint.

PBarentum
otlivio, gens & animarum? Nihil noverat ſuarum re-
,Ns, ru Putiphar. Cur? Militibus præerat. Nihil
2,S ſuarunn rerum ignorat Epiſcopus Chriſti gre-
Rranda gibus Præpolitus. Suarum, ailo? Novit prone-
,e potum paſtiones, ſuilia, ſues; & pateras ipſas,

Oliva

patinâſque omnes Epiſcopus, qui fortè neſcit, Aaruia.
quot curæ ſuæ ſubjecerit Chriſtus animofſ-ne
dicam, an veròô urbes? Audite Præſules: Et
quidem permulti Epiſcoporum iſta audiunt,
impléntque ſummâ Chriſtiani populi accla-
matione: Nec quidquam aliud noverat, niſi pa-
nem, quo veſcebatur. Ergo non coacervabat opes,
quas domum inferret Putiphar, non amplifi-
candis ædibus, non agris, non exaugendis in-
ſudabat opibus. Nihil ſciebat rei ſuæ; & ideò
nihil non ſciebat legionum ſuarum. Porròô
tanti Principis quantâ frugalitate circumſcri-
bitur menſa! Panem, inquit, quo veſcebatur.
An jejunius deſcribi Monachorum epulum po-
tuit? Nam quamvis ſciam pro pane annonam
accipi convivii univerſam; verbo tamen illo,
veſezbatur, luxuries omnis ablegatur ab epu-
lo. Veſcebatur enim Putiphar, non luxuria-
batur, aut ſuperbiebat convivio. Vivebat, non
inſaniebat Putiphar epulo, implebâtque miles,
& Ægyptius illud Apoſtoli: Habentes vittum, , Tim. 6.
& quibus tegamur, his contenti ſimus. Imperator „.
ſanè feliciſſimus, ſed beatior ſui, quam mili-
tum dominatu, & ignorantiâã ſuarum rerum
grandior, quam rei bellicæ peritià. Nec mi-
rum- ſi rem privatam negligebat, qui vitam
duntaxat ſuſtentabat ſuam, unius, quàâ veſce-
retur, annonæ conſcius, ex tam amplo opulen-
tôque patrimonio. Qui veſci contentus eſt, non
vivit rapto. Et fortè Putiphar unum, quo veſ- Manere,
cebatur, noverat panem, quòd de ſuo vive- u
re ſtatuiſſet, timerétque, ne Principi exerci-
tuum aliorum ſpoliis menſa pararetur. Scie- Sevis heus
bat porrò Putiphar, quid ſibi apponendum eſ- Hoviden-
ſet in menſa, quid verò ſervis pararetur, neſcie- dum.
bat. Neque enim, ut plerique Procerum, me-
tuebat, ne largiùs ligurirent mancipia, liberti-
que. Eorum patinas Oeconomo permittebat.
Apud nos verô etiam & conchyliatis non u-
nus præguſtat familiæ potionem, non metu,
ne vilius bibant, ſed timore, ne perpotent de-
licatias. Pudeat occupandas moderando Animas
mundo in penus cellariâque proclinari. Ergo-
ne verſare mens poterit dolia, cujus conſilio ur-
bes, regnaque agitantur? ͤÆgyptius Imperator
annonam percallet ſuam, ut luxuriem ableget
à ſeſe. Quid paréetur ſervis, ignorat omninò,
ne in parſimoniæ ſordes prolabatur. Nam quid
putidius Principe craſſamen expendente pati-
narum, callentéque congiorum ſpumas & fæ-
ces.

Gula,

Erat autem Joſeph pulchrà facie, & de-

corus aſpectu.

NE hactenus, quæ ſpecies formâ- Seryi.
que Oeconomi eſſet. Quæro autem, cur Fama cu
prius tradita Joſepho familia, ejuſque operâ "
opes auctæ, prædiaque Putipharis fœcundata
deſcribantur, quam ejus in ſcenam pulchritu-
do inducatur. Noviſſima dotium venuſtas clau-
dit agmen, in laudibus adoleſcentis. Ita credi-
derim diſpoſitam hiſtoriam, ut rejectâà in poſtre-
mum locum amcœnitate faciei, adoleſcenti ad-
fuiſſe prius Deus commemoretur, tum dela-
ta familiæ cura, ad extremum ſecundiſſimam
ei arriſiſſe providentiam in iis univerſim, quzæ
tractabat: Ne quis ſuſpicaretur ob florem
frontis delectum fuifſe illum ab Ægyptio,
ſublectumque Præfectum. Abfuit procul iſta à
Putiphare infamia, ut in gratiam genarum de-
ferretur

Grul,
ur Conitl.

Di, won l

cne ſact
ſe!

onng Domm

Ure fratnibn
Cert holen
Mehtiäm i
Metamn p
Peccaremius
lin, ure
Dränato pine,

ne ferretur adoleſcenti familiæ Principatus. Id
8. t quidem doluimus non ſemel apud Chriſtianos
dt factitatum, ut is ſcilicet potior in familia eſ-
ach ſet, qui venuſtior haberetur. Ideò rgo
ir. æquabatur imberbis; vel barbatulus Jquia Nar-
tcne ciſſus putabatur. Ut enim apud Sinam videbat
mii⸗ Populus vVGο⁵ Numinis cum Moyſe colloquen-
l tis: ita Plerique Dominorum aures habent in
i oculis, eòſque audiunt, ut Solones „ quos ex-
“ preſſiſſe mirantur Apollinem. Vox ſonat * ge-
wunlt. nis, iſque ſanior Præcdicatur famulis qui
*“ rubet felicius. Non bic Que rcu petumur
Un N . Oracula, ſe * Punico. Si ubruhet Libertus ;
nhn Dignitas coronatur. V ichmus, genunmuique in domi-
. collete bus Procerinn Ephebos ſuperbire, quos umum
nnih, ind&* frontis minium oſtro fecerat gratiores. Non
den⸗ ahri plus reliquis ſapiebant, ſed præ cæteris reful-
n ir⸗ . gebant. Non Pomo , ſed flore facti ſunt ſicut
evedi Di, nen ſcientes bonum, ſed malum propi-
rng, Putehrio- nantes. Unam familiæ Virga proferebat vo-
rün, èðJ cem; Pulchriori. Hæc quoque Virga non Jeſ-
Inun, ſe, ſi florem haberet, ſpiritum quoque forti-
dumni tudinis, & ſcientiæ, & ſapientiæ habere, Præ-
n knn ferréque jactabatur. Ubi flos, ibi omnia. Au-
Nen. tumnus Dominorum vere definitur: ſapitque
qütn vVernay ſi vernat. Imò nec & floribus quivis pla-
Anee. cet, ſed is viret, arridétque præ ommbus, qui
ooher plus reliquis fulgurat. Hinc inviſa Quæſtoribus
taselhmm Lilia: hinc gratæ Roſæ, ſed nullis dumis ar-
uſer matæ. Doleas, propriam verecundiæ dotem,
ſo ne. ruborem exterminando pudori adhiberi. Plus
bi etenc⸗ veròô ſtomachere, tractando clavo Navium,
ein. Nie. Domorumque, non Palinuros, ſed Gany me-
Nndum el. ene des admoveri. Si enim dilquiras, cur præfe-
Dut,welce⸗ Ctus familiæ ſit, quem nec ætas, nec ſcientia,
etun, e. nec probitas commendant, imperantis frons
piu,bet⸗ deſignabitur effrons. Candidatus omnium de-
Hettnineban corum eſt, quia rubet. Etenim in Aulæ mari
tis M . magno una ſpectatur maxime gemma, ac pe-
non Men; nè ſolum in Pretio eſt Corahum. Nunquam ha-
eroende benas flexerat Equorum Phaeton & tamen
doAnns Lircumagendis ſideribus præeſt, non auriga ce-
inan bib⸗ H lebrior „ ſed gratior adoleſe ns. Etialmm in domo
Colilour. Jacob Polymitâ erucditur 3d regnum, qui nitet
Inheir Ppræ fratribus. Et quamvis candore plus Pla-
en etebe cuerit Joſeph, quam colore doleo tamen in-
1t Clnib) nocentiam ibi quoque ſpectari in trabea, non
„Nmgu quidem Præ Pulehritudine honoratam, ſed de-
Nleme coratam G pulchram. Nos verò quam iniquè
ns le⸗ pPeccaremius in Virtutenn , ſi aliquid Prater ip-
H ſam, amaremus in ipia! 1 iineo, ne in Malo-
granato plus corticem æſtimemus, quem viſce-

ra, & minoris frugem faciamus quam color m.
Ac ſi Punicum virtus Ephebi eſſet, utque illud
maturuiſſe non putatur;, niſi nitorem cutis diſ-
ciderit: ita adoleſcentem immaturum præfectu-
Tæ putamus, quamdiu mitorem non ipſe ſuum
aut conſciderit, aut abjecerit. Ne, quæſo, apud

e,l

1 8
8osfol⸗ b
ecles ſ

mcng nos prima fint in mancipiis, quæ apud .gyp-
“ tios fuere poſtrema. Vix reſcivimus Pulchrum
kii Joſeph in domo Putipharis, de quo t nta ſci-
hul Ger⸗ veramus, emptum fcilicet, religioſum in
naſe Deum, fidum hominibus, ſtudioſum familiæ,
1 ele. rerum incrementis fortunatum. Neque in X-
un gypto tantum, ſed Babylone quoque Virtus
lan, 4 non prima tantùm, ſed ſola fuit, quæ evehe
tun Gun retur. Nam, cum pulchriores pueris omnibus
nlil „Damerxs. fuiſſe feruntur Sidrac, Miſac, & Abdenago,
lin, n A poculis fuere Regi. lidem, poſt preces fuſas,
1 de⸗ impetratam a Deo Danieli divinationem
Egha ſuturorum, prælati ſunt Satrapis, regendil-
dn . que Provinciis admoti. Ut ſcias Præfecturas;
nar

Eatenn Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXXIX. Geneſis. 193

non colori dandas; ſed virtuti. Feliz Putipha-
ris domus „ in qua nihil de pulchritudine Joſe-
Phi cogitatum, reſcitmque eſt, niſi poſt ad-
miniſtratam egreg domum.

Erat autem Joſeph pulchrò Jfacie, &' de-
corus aſpectu. Poſt multos itaque dies
injecit Vomina ſua oculos ſuos in Jo-
Jſeph, & ait, Dormi mecum.

Quot ſyllabæ, tot Sacramensa. Et primò Aulicè
quidem non ait, cùm de ſoœmina loquitur, U- renandi.
xor Putipharis, ſed Domina ſua: Ut intelligas, de s
in ſuprema totius familiæ dominatione ſerviles ſeros. ene⸗
exuiile Spiritus Adoleſcentem, nec jugum ex-
cuſſiſſe Dominæ ſuæ, quod & Agar pra ſtitit
in Saram, quam ſprevit, ut ſe ſenlit ex Abra-
ham concepiſſe, & quotidie factitari dolemus

in ædibus T oparcharum. Quis enim è famulis

gratioſus Principi eſt, quin uxorem ejus deſpi-
ciat, habeâtque pro fœmina; non pro Domi-
na. Prima Oeconomi victima Conjux eſt Do-
mini. Neque enim arbitrantur ſe cæteris præ=
latos, niſt Dominam tranſcribant in ancillas.
Staturam ſervavit ſuam Joſeph, quamvis baſi
impoſitus celſiori. An non prodigium id eſt Mo-
deſtiæ , excreviſſe adoleſcentem , nec ere-
ctum? imperavifle, & ſerviviſſe? Domina, in-
quit, ua. Ecquis Dominæ locus in ſervo, qui
toti familiæ ſumma cum poteſtate Præfuerit ²
Nullum ex affimbus non faſtidit Libertus, ſi
Pileum ſuum Coronæ viderit proximum. Pro-
Pinquos ſperni aio a gratiolo? Princeps 'pſe
calcatur a Liberto. Ut enim Luna lucere inter-
dum Solem non patitur, ſuo terram inter &
aſtra interpoſitu: ita eò erumpant petulantiæ
Gratioſiores Præſecti, ut reſcripta Cæſarum
conſcindant, ſi, clam ſe, libelli oblati fuerint
Principibus. Quis Padum reformidat in fonte?
Quiſve fluviorum in ſcaturiginem regnantis la-
ticis ſeſe immittit, & non magis alveo flumi-
nis undas penitus ſuas affundit? Ita Hedera ad-
volvitur quercui], ut humorem omnem exſu-
gat, vix Arbore fuperſtite. Imagines hæ ſunt
Libertorum, qui populorum ad ſe accurſum
rapiunt; cumque in cubiculis Principum ſoli-
tudo ſit, negotiorum nundinæ fervent in aulis
Prafectorum. Fons ſitit; & , qui inde ſcatu⸗
rit, fluvius exundat, in ſe laticibus Provinciæ
derivatis. Ergo magni faciamus Joſephum, qui
uxorem Putipharis tunc agnoſcit pro Domi-
na, cùm ipfſe toti domui principatur. Porrò
nunc primùm Joſeph pulchrâ fuiſſe facie deſ-
cribitur, idque à nullo animadverſum niſi à
Domina eſt, quæ, ut eum vidit, exarſit. Quan-
tum téemporis interceſſit inter em ptionem Joſe-
phi & conflictum! Media ſcilicet interceſſit
Præfectura, tam diuturna, ut auctæ res Puti-
pharis plurimum, amplificatæ que ſint. Et ta-
men;, poſt tanti temporis inducias, periclitatur
pudor adoleſcentis. Adeò nulla eſt ſecuritas Pu- Cireum-
dicitiæ, ſi non procul abſit à fœmina. Nunquam .
enim oculi occaleſcunt ſpectandæ pulchritudi- ie, “l
ni; quôdque vidére dia line noxa, cum exitiO m lieri-
tandem intuebuntur. Quoties ſpectatus Do- gus.
Quoties cum illo egit Fœmina innocenter, Oaſte
nullà Oeconomi conſuetudine in laſciviam walase
remollita, imò verò ad pudorem incitata inte-
ritate, ſanctimoniâque adoleſcentis 4 Vidit
aliquando illum, & deflagravit. Ut enim fre-
R- dquen-

194
quentiſſimè colum tonuit, fulſitque, in ſuis la-
tebris bellico pulvere congelato. At ſi ſe ſemel
penettet fulgur in caveam, eam illicò edit ſtra-
gem, ut excidii momento uno annorum mul-
torum ſecuritas compenſetur. Quamdiù coœ-
lum fulminabit, & tormentarius pulvis ab-
ſtrudetur in caveis, mulla arcibus ſecuritas eſt.
Ephebus & fſomina, ut di frigeant, excan-
deſcent, eôque deſperatins, quò ſerins. Non
aſutum fomes corripitur, quamvis ſilex em-
cuerit. At quis non eum abſumendum confi-
dat, ſi lapidi ſuperpoſitus ſcintillis ſubinde ful-
minetur. Una, alterâve incaſſum incidit, bre-
vi afflando abſumendéque fomite. Sola verò
Domina decorem mancipis expendit, quæ una
cæcutire debuiſſet ad venuſtatem famulantis.
Usor enim erat & Domina, ideéôque faſtidio,
ſeu voluptatis, ſeu ſervitutis, a flagitio ab-
ſterrenda. Quæ virum habet, cur virum quæ-
rat? Cur ſervum roget, quæ Domina eſt? Ve-
rùm, quæ duo efle poterant compedes tem-
perantiæ, incitamenta fuere, ſtimulique libi-
dims. Omnia ſe poſie Domina credidit: & Vi-
ro aſſueta, abſtinere viro non potuit. Adeèò li-
bido ſatiem neſcit, ut, inter Domini ofſcula,
mancipii ſitiat amplexus. Quæ veròô ſpes liber-
tatis in libidine, ſi Dominam ſubjicit manci-
pio? Cavendum proinde à flagitio, quod col-
ligare vel ſervo conſuevit imperantes. Quis id
monſtri ſemnmiaſſet? Catenatur a libidine Do-
mina, non catenato mancipio. Liber ſervus eſt,
& Derhina captiva. Porrô Joſeph urit, & fri-
get: hhium eſt, & denigrat: Sol eſt, & eam
invehit noctem, ut conclamentur excubiæ,
Dormi meium. Qu'd dici abiurdius poteſt? A-
tratur fœ‿nna ab Olore, qui nuſquam cecinit
mchùs, quam cum b Angue urgeretur in fu⸗-
nus. Abjecit emm procul a ſe ſcelus adoleſ
ns, negavitque conſeniufur ſe unquam per-
diæ. Quæ cum audio adoleſcentis fœmninæ-
que verba; ſensâque tam diflita, exclamo, vi-
xere olim Cygni ad flumina; bic vivunt in ig-
ne. Etenim, ardente DominA, ſervus refrixit:
quétque illa in eum igns jaculata eſt, tantun-
dem ipfe nivium regeilit. Mira Oloris & Vi-
peræ lucta. Hac face, ille flore præliatur. Sed
fulguri prævalu't hlium, viruitque pudor ful-
guritus. Si latet anguis in herba, hic ſeſe pro-
didit in Lilio vipera, dum ait, Dormi mecum.
Tu verò non miraris procaciam fcminæ? Quot
ſerpens argumentis, quétque promiſtis ſollicita-
Vit Hevam in eſum Pomi! Nihil ibi fosditatis,
quamvis criminis multum ineſſet. Adde, quod
Anguis agebat cum foemina. Hic verò ſum-
mum facinus, turpiſſimumque ſuadetur, nullis
omninè propoſitis commodis, urgetque virum
mulier. Pomum divinitate conditum exporrigi-
tur forminæ;, angue, id eſt, Angelo miniſtran-
te. Et adulterium nulla velatum ſpe Adoleſ-
centi imperat mulier? Tama eſt ſeun Dominæ
confidentia impetrandi à ſervo deterrima, ſeu
Libidinis in ſcelus audacia. Quis neget amo-
rem nudum penitus inopémque, ſi tum quoque
nihil pra bet, ſpondétque, cuùm adulterium fla-
gitat à Joſepho? Injecit oculos ſuos Domina ſeata
in Joſeph, & ait, Dormi mecum. Ultima fla-
giti in veſtibulo libidinis exiguntur. Nec enim
habet aut ver, aut hyemem Intemperantia,
quæ florem nefcit, & calet. Ideoque umm
ſuæ frugis exponit autumnum, Dormi mecum.
Alis crimmmibus tyrocinium aliquod nequitiæ
eft. In ſolis impudicitiæ Ccaſtris par tyro ve-

Oliva

cum. Quis enim mœchatur & vigilat? Quis

DW

—

teranis eſt, nec proludit crimen, ſed triumphat.
Vide autem, ut bellè occinat Ulula, Dormi me-

non jacet, ſi adulteratur? Stare neſcit, qui iuc-
cumbit. Tot dedecora & incommoda uno in
ſcelere complicantur, Dormi mecum. Hæc ſi
loqui audet Petulantia, cum balbutit, & pri-
mrm loquitur, incerta exitus, & certa oppug-
nari abs ſe inex pugnabilem: quid dicet jam elo-
quens, ſecura triumphi, & expetita non minus,
quaàm appetens? Rugit cùm vagit, & gigas in
cunis eſt; tu conjice, quæ ſit futura libido in
arena, vivax & pugnax. Dormi mecum! Ita-ne
flagitium ſcaturit, Oceano ſuppar in fonte?
Quæ erit concubia flagitii nox, ſi dormiturum
Joſephum ſperat in crepuſculis? Dormi mecum.
An non Pudoris ſüpremum id funus eſt, quod
illi parat illecebra; antequam febriat? Idem
enim eſt inſuſurrare Pudiciti?, Dormi, ac,
Morere. De Lazaro fertur; ſi dormit, benè Joan. 1r.
eſt. Nam ſi dormierit Pudor vertetur in Laza- 12.
rum, quatriduanum & ulceroſum, quem nulla
vox excitet, & canes multi tum lingant, tum
lacerent. Dormi mecum. Quam diſſimilis ſom-
nus iſte Joſephi Sopori Adæ fuiſiet? Ille, quia
dormiit, peperit fœminam; hic perdiderat, ſi
dormiviflet. Sua tamen utrique Heva non de-
fuit, proles altera ſoporis, parens altera. Sed
Adamo Joſeph fehcior, qui, ut inter vigiles Dei
accenſeretur, dormire noluit. Fruſtra proinde
clamavit Upupa, Dormi mecum. Animadverta-
mus, oro, quam ſit impotens petulantia. In cri-
men mille diſcriminibus obnoxium ruit Adulte-
ra, inermis penitus & nuda. Nam cum ageret
de inferenda tanta viro, generique ſuo contu-
melia, non ſilentium imperat, non ſeceéſſum de-
ligit, non fidem oppignerat, non circumſpicit;
num à quoquam audiatur, non ſervi diſſimulan-
ter pertentat voluntatem, ſed improvidè procli-
natur mancipio, mochatura, ſi ille afſentiretur,
vel in aula. Adeèò effrænis libido eſt, inſciaque
ſecuritatis. Nimirum Torrentis in morem In-
temperantia, non quà decet, ſed qua licet, per
ſata, per ſylvas, per dumos procurrit in mare.
Unum curat tantùm;, ut currat.

Qui nequaguam acquieſcens operi nefa-
rio, dixit ad ecam: Ecce Domius

unli⸗
7 4
lm. 4
lgtar
in 4.
Lheltt
Rmol
le, Un
ctc
Penuta p
um de
t . Ni
2
ace.

atnmr n
ſcin e
lis nidu⸗
Hu, won
ie li Di
hichet⸗

a

mt. t
en Iunnmuar
u, el. Hxs
une Iltintur in
ſunmn ve
unlt)
Et Pro) lide
6u. Wl, & V
ſleetur ann
Mechanue.
tint mdl
Emergitn
munn inte
lebitu,
blt, hone
hobtrun
Uies, oln
mwimprob
biäne e
Ounur? ho⸗
Diang

meus, omnibus mihi traditis, ignorat,
quid habeat in domo ſua: nec quid-
quam eſt, quod non in mea ſit poieſta-
te, præter Te, quæ uwor cjus 65s. Quo-
nodo ergo poſſum hoo malum facere,;, 4R
E& pecçare in Deum meum!

7

J

Adulterium alii ludus, & alii facinus eſt. Tentario-
Ideéque ab ea expetitur, quæ illud ſomnum num foni.
dixit, & credidit: ab illo autem horretur, Larxuris
qui ſcelus & putavit eſſe, & palàm profeſſus eſt. anobilita-
Audi fominam: Dormi mecum. Audi Joſe- tayr. „
phum: Quomodo poſſum hoc malum facere, G. 4.
peccare in Deum! Vel, ut habetur in Hebræo. Roricg,
Quomodo faciam malum grande hoc, ut peccem
contra Deum? Audin'? Reformidat adoleſcens
libidinem, quam, non malum modèô, ſed malum “
grande reputabat. Tam verò levis apud fœmi-
nam noxa adulterium erat, ut ne noxa quidem
eſſet, ſed ſomnus. Dormi mecum. Ita flagitium
extennamus, ut non foœdari nos eo arbitre-
mur;, ſed refoveri. Coronemus nos roſis. Venite Sap. 2.
67 90

ſtancelt
Kehnnn ſo
Ueelt dh
ng, Den
Godl Pir do
Kunn re

lttcenid

Vbet
ni ne-
O
l .
nd in
lre ſ
Prl
Oppug.
m eh.
nmin
giges In
bicoin
4 It-ne
1 orte
miturum
merun.
t11 Iem
i, a,
it, ben ſont
inlau- n.
lem ml
Ant, turm
wuls lon.
lle, duin
idelat,
non ce.
era. Aed
igiles Dei
Proine
madyerta-
loat.
t Adlte-
nn egelet
uo cont-
cumſpiet,
unnlen.
ide proel⸗
flentremur,
inſcuiie
morem II-
4 licet, ſer
it in mue.

Pen
Deminus
, ignoſan
nut .
6 .
1e.
n ient,
1

1.

Gemel ,
lud GNmn
n ho
el
oe N
Aud le
ele, O

, Pebreo.
in en

Cetl, .
ucNH.

S

in Cap. XXXIX. Ceneſis. 1 95

ergo & fruamur bonis, quæ ſunt, & utamur
Creaturd. Ubique relinquamis ſigna lætitiæ. Hæc
qui audit, quàâ ratione horreat? UQamur, inquit,
creaturd, non abutamur. Nullum vitæ genus
excogitari beatius iſto poteſt, ac penè innocen-
tius. Adeò flagitium furtivis pennis induitur,
ut repente, ex accipitre migret in Columbam.
His impoſturis pelliciuntur homines in flagitia,
quæ, dum colorantur quaſi unica mortalium
felicitas, imponunt facilè, & illaqueant incau-
tos. Specioſa ubique ſonant vocabula, & em-
blemata pinguntur perſplendida, quibus in vi-
tium trahi penè poſſet vel Paulus. Interſimus,
quæſo, Holoferni pudicitiam Judithæ corrup-

Judith turo. Dixit ad Vagao Eunuchum ſuum, Vade,
10. 12. & ſuade Hebræam illam, ut ſponte conſentiat

babitare mecum. Tune introivit E. agao ad Ju[u-
dith, & dixit: Non vereatur bona puella in-
troire ad Dominum meum, ut honorificetur an-
te faciem ejus. An non ad ſacrificia invitari cre-
deres viduam à Vagao? Rapitur in lupanar.
Hara, non Ara eſt, cui ſiſtitur, ut Suem exſa-
tiet. Et Dux quidem, quamquam non inhone-
ſtè, apertè tamen, quod cupit, exponit. Con-
Pitis pal- ſentiat habitare mecum. At Vagao leno peritior,
sta. nobilioribus titulis flagitium cohoneſtat. U ho-

tatio- . . . .
f⸗ ,:. norificetur ante faciem ejus. Si quid eſt, quod
Peccati fomninas avocet à libidine, infamia & dedecus

damna, eſt. Hoc abſterrentur etiam Bethſabeæ, & de-
in decora mutantur in Suſannas. Quæ verò fœminarum
H ſtuprum recuſet, ſi honorificentia, non pro-
*. prum, ſit? Vides »ut adulterium æquetur trium-
Judith pho? liſdem compellatur titulis Judith pecca-
15. 22. tura, & Victrix. Tu honorificentia populi no-
Rri. Elogium iſtud eſt triumphantis. Ut hono-
rificetur ante faciem ejus. Præcipitium id eſt
moœchaturæ. Dic, oro, mihi, in quo diſſen-
tiant prodigia Caſtitatis, & portenta libidinis,
ſi & à lenone, & à Pontifice iiſdem vocibus 5
& mergitur in barathrum obiſcœnitatis, & in
currum infertur Pudicitiæ. Tam myrto honor
inſcribitur, quam palmæ. Seu triumphet, ſeu
ſubſit, honore Judith convallatur. Tanti autem
eſt, obtrunces Holofernem, an ſaties. Iſta, in-
quies, olim & apud profanos. Utinam apud
nos improbiora non ſerpant. Nonne paſſim pro
libidine Venerem, pro ſcelere Cupidinem pin-
gimus? hoc eſt, Deos, Deaſque flagitia faci-
mWus. Dianam, ut Mariam coloramus, hilarem,
ſeptam coœælitibus, coœlo illatam „Calcantem aſtra,
gemmis floribuſque conſperſlam. Hoc tantùm
intercedit diſcrimen, quod Mariæ Lunam ſub-
Ziänus, Dianæ vere impoſuimus. Sed Aſtrum,
quod Virgo calcat in ſuo tantùm triumpho,
ſcortum præfert, dum venatur & furit. Adeoò
munificentior apud nos proſtitutæ imago, quàm
Virginis. Ecquis fœdari reformidet, ſi libidi-
num incentor Cupido picturis carminibuſque
ales eſt, Angelus eſt, Deus eſt, & proles
Deorum, nubibus illatus, & coœlo major? Nec
in tabulis ſpectantur tantàm, ſed viſantur in
aulæis, ſed ſaxis imprimuntur, ſed canuntur
in ſcholis, ſed ubique conjuncta cum Divini-
tate Libido Heroas conſecrat & Numina. Et
quamvis fabuloſa iſta jactentur, interim mens
noſtra aſſuevit flagitiis & concipiendis, &
compellandis cum honore. Age, num Equi-
tum non eſt adhinnire matromis, quæ obſcœni-
tas ſicut indigna fabris, ita digniſſima creditur
ingenuis atque nobilibus? Expungeretur ex al-
bo nobilium, qui ſcorta aut non adiret, aut

minimum non alloqueretur, & viſeret. Et ſos-
. Ethicæ Tom. I.

ditatem libidinum horrebit adoleſcens, ſi eâ in-
ter Equites ſeſe ſtupet adſcribi? Si vox om-
nium una eſſet, Quomodo faciam malum gran-
de hoc? Rariora profectò adulteria eſſent, nec
tot mochos cenſeremus in urbibus, quot penè
ephebos. Dedecoremus flagitium, & recuſabi-
tur. Tamdin vitia ſuccreſcent, quamdi elogiis
rigabuntur. Exareſcent, ſi non ſceptro, ſed vir-
gis excolantur. Si Verberones adulteri puten-
tur, amputata illicò radix eſt turpitudinis. Quis
enim tam procax eſt, ut dici cinoedus velit: Quæ
ſi nota cuivis libidini affigeretur, profectò ſuas
nemo maculas non tegeret. Jactantur, quia
gloriofa creduntur. Quid, quod ne foœda qui-
demn appellantur ab Optimis. Laſciviæ, ſtupra,
adulteria, quæ tam ſeriò arguuntur ab Apoſto-
lo, à Senioribus, a Senatoribus, penè dixi à Re-
ligioſis, ab Infulatis crepundia appellantur ado-
leſcentiæ. Age. Num impotentior Auri, quàm
libidinum appetentia? Cur ergo tam rari è No-
bilibus adulterina cudunt numiſmata, tot verò
adulterantur? Nimirum ſtupris ignoſcitur, imò
& plauditür; monetarum adulteria ſtomacha-
mur univerſi. Hinc ſanè conficitur, compeſ-
cendam carhis, uti auri libidinem fore, ſi par
utrique ſceleri nota affigeretur. Tu verèò ex-
Pende, quibus pedicis coerceatur Joſeph, quin
excurrat in ſcelus. Ommia poſlum in domo
Putipharis; ideéque prævaricari non poſſum.
Omnibus mihi traditis, ignorat, quid habeat in
domo ſua. Quomodo ergo poſum hoc malum fa-
cere? Audin'? Non poſſe naſcitur & plenitu-
dine poteſtatis. Et quia tanta poteſt Oecono-
mus, ideò id non poteſt, quod dedecet. No-
ta, Non dixit, non peccabo; ſed peccare non
poſſum. Et quare non potes? Quia omnia poſ-
ſum. Neſcio, an hanc percalleant Dialecti-
cam Præſecti ſeu Principes: quibus ſanè mul-
ta non licent, quia tam multa licent. Neque
enim poteſtas exiolvit libidinem, ſed ligat. Hinc
ſiquidem ſeveriſſimè punitus Adam, quòd in
ſumma liguriendi licentia, uno non ſe pomo
abſtinuerit. Ideò Davidicæ ſürpi ſecuris impa-
cta, quòd illi delata fuiſſet ſuprema in Iſraë-
lem authoritas. Non enim quaſi Regi indul-
ta obſcoœnitas: ſed quaſi in Regem ſævitum
acrius. Id plemus diſces, ſi Numinis ſenten-
tiam ex Nathano audieris. Nec diſpar ſeveri-
tas in Jeroboamum, cujus exaggeratum faci-
nus eſt acceſſione regnorum. Sed enim dices,
laudatur in felicibus Continentia eo quoque
nomine, quòd peccare potuerint quidem, ſed
noluerint. Qu! potuit er Sredt & non eſt Eccl. 314
tan greſus. Id tu de locuplete autumas dic- 82
tum? Fgo perſcriptum puto de inopi. Nam
de eo fertur, quo de ſcribitur, Poſt aurum non
abiit, nec ſperavit in pecuniæ theſauris. Quaſi
diceret, qui dives non fuit, peccare quodam-
modèô potuiſſet. Nam ſi auro, opibuſque abun-
daſſet, peccare nequiviſſet, tot Deo, Cœl-
que nexibus illigatus. Ergo non leviora poten-
tum ſcelera ſunt, ſed graviora. Debent enim
cœlo innocentiam, in quos cœlum ita gem-
mis lapilliſque degrandinavit. Nonne audis nul-
lius ita perculſam libidinem à Jacobo, quàm
Rubeni, quèòd ſcilicet principatu familiæ ho-
neſtatus, plus cæteris horrere debuerit ſtupra.
PFrior in donis, major in imperio. Effuſus es ſicut Gen. 45;
aqua Ne crelcas. Quaſi diceret, tot aggeri- 3.
bus munerum inhibitus exundaſti & Parco fi-
liis Balæ & Zelphæ, quamvis de peſſimo apud
e Crimine delatis. Orti enim ex ancillis tibi

2 ſube

Felicitas
duca: ad
Deum.

Felicium
Regum
celeræ
gra vioras

Zuſtitia
446 onnm
nibus ſit.
Scanda-
la Poten-
tium.

„

196
ſubdentur, Tu verò deſtinatus imperio libidini
ſerviviſti? Non imperabis fratribus, qui con-
cupiſcentiis non imperaſti. Ne creſcas. Ami-
ſiſti in homines principatum, qui principatum
criminum projeciſti. Efzaſus es ſicut aqua. Sed
aquà iſthac non rigatum eſt ſceptrum, ſed ad-
obrutum. Hoc riguo exareſcunt imperii Virgæ,
non eſſloreſcunt. Effuſus es ſicut aqua; ne creſ-
cag. Libertas nämque peccandi ſervitus eſt,
nec parit dominatum, ſed abortit, & perdit.
Putibas, infelix, quod primus efſes in donis,
poſle quoque primum efle in flagitio. At er-
raſti. Nam primatum familiæz profligat, qui
primatum indipiſcitur criminum. Ut enim no-
bilioris Prætextæ foœdiores ſunt maculæ: ita
primorum ſcelera primatu criminum degravan-
tur. Et erunt domus Jeruſalem, inquit Jere-
mias, & domus Regum Juda, ſicut locus Tophet
immundæ. Reliquarum domorum excidium coa-
cervatur. At Regum ædes peculiari ſtrage ex-
cindentur. Debuerant ſiquidem periſtromatibus
contra piacula loricari, & eò fieri Palatia Con-
ſularium propiora cœlo ſanctitate, quò erant
faſtigiorum proceritate ſuorum proximiora ſi-
deribus. Dedecet coronide inſeri nubibus, &
Iſai. I. 2. flagitiis ad manes demitti. Filios enutrivi, &
exaltavi: ipſi autem ſpreverunt me. En ut ex-
celſorum crimina non elevet, ſed exaggeret
conditionis ſtatuſque celſitudo. Exaltati pecca-
vere? Punientur in ſeptuplum. Si quis veròô
ambigat etiamnum, an ſcelus peccantium mag-
nitudine grandeſcat, audiat unde culpa Heli du-
plicetur. Hæc dicit Dominus: Numquid non a-
Perts revelatus ſam domui Patris tui? Et elegi
eum ex omnibus tribubus Ilrazl mihi in Sacerdo-
tem Quare calce abjeciſtis victimam meam?
Claruere portenta nitore gemmarum; nec im-
minuta culpa Sacerdoti cellitudine, ſed cumu-
lata. Quot tintinnabula, tot tibicines, qui con-
tra Heli vociferentur. Nonne, inquit ad Saü-
lem Samuel, cam parvulus eſſes in oculis tiis,
caput in tribubus Iſrazl fabtus es *“ Vides, opi
nor, ut corona tranſgreſſor catenetur, utque
ſceptrum in anguem verſum exterreat rebellan-
tem. IpsA Saül clementi, ipſiſque victimis de-
turbatur de ſolio. Adeò in Rege portenta ſunt,
quæ vix privatis imputarentur; in tantum pur-
pura ſcelera non obvelat, ut ea denudet, augeàt-
Confeſſa. que. Quæ ſi certa ſunt, unde tanta in Procon-
riitlan- ſulibus peccandi libertas? Unde tanta erga eo-
s:. rum icelera commiſerat'o in Sacerdotibus? In-
creinenta criminum nemo wmelius intellexit,
quàm Joſeph, qui, commemoratàâ poteſtate ſibi
à Putiphare delatà, exclamat: Quomodo poſum
bhoc malum facere“ Id utinam ab imperantibus
& opulentis ediſceretur, quibus ſuaſere palpa-
tores, vix reos eſſe Principes, ſi unam declinan-
tes injuſtitiam, coœno ſe laſciviæ oblinant, mer
gantque. Hoc verò quo è& fonte derivavere
Scripturarum obſconiflimi libidinum nutrito-
res? Calamitate, non ubertate imminuitur ſce-
lus. Voluptatum ſiquidem inopia, & copia
ærumnarum folles quodammodò ſunt incenden-
dæ conchpiſcentiæ, quoòd vita ſine voluptatis
alicujus ſenſu vix tranſigi poſſit. Cur verò
Primores, quibus voluptatum copia affluit,
detrahuntur in cœnum, & ſtercus vorant, qui
mitriuntur in croceis? Datur aliquid fami,
4. Reg.6. quod in ubertate damnaremus. Donec venun-
25. Agreiur caput aſini octoginta argenteis. Imòô &
Y Matres filiorum impuné carnibus ſaginabantur
in Samaria. Coximus ſuium menm, & comedis

Jerem.
19. 13.

1. Reg.
2. 27.

1. Reg.
15. 17.

Oliva

mus. Dixique ei die altenâ- Da filium tuum, ut Ibid. ni
comedamus eum. Qua abſoondit klium ſuum. 29.
Salva me, Domine mi, rex. Repetundarum
apud Regem appellatur, quæ epulas recuſabat
Thyeſtæas. Adeò jus eſt parricidium, Ccalami-
tate facinus extenuante. Noli ergo ſecurum fa-
cere in flagitio principantem, cui ſcelus beati-
tate geminatur. Miſerum objurgamus parcius,
quem deliciarum fames, non quidem abſolvit,
ſed excuſat. Hinc filiabus Lothi nonnihil ve-
niæ datum, quod, abſumptis incendio urbibus,
nullum fuperefle putarin virum, unde prolem
ſuſciperent. Nallus virorum remanfit in terra, Gen. 19:
qui poſſit ingredi ad nos juxta morem univer'æ 3 2².
terræ. Veni, inebriemus eum vino, dormiamuſ-
que cum eo, ut ſervare poſſimus ex patre noſtro
Jemen. Quid dici obſcœnius poteſt, quam A-
vum filiorum parentem eſſe? Nec tamen jugu-
latæ à Deo in ipſo flagitio ſunt, meditatæ cum
patre nuptias audaciſſimè, ſed ſpe virorum or-
batæ puellæ: à quo tamen filii Juda occiſi ſunt
duo, quòd minùs caſtè coiiſſent cum Thama-
re. Tanta vis ineſt calamitati labefactando cri-
mini, ut impunitatem impetrarit obſcœnitatum
maximæ, tunc quoque, quùm libido liquatis
in ſulphur aſtris deleretur. Si ergo maxima ig-
noſcuntur flagitia miſeris, & crimina planè
vulgaria puniuntur in Regibus, ſeſe non libe-
rent ſupplicio Principes, quaſi eos Syrma tuea-
tur à culpa.

Hujuſtemodi verbis per ſingulos dies, G
muliet mol'éſta erat adole centi, & ille

rocuſabat ſtuprum.

Illud primum exquiro, cur Joſeph recuſaſ- Zudiean-
ſe feratur ſtuprum, cùm nequaquam Virgo 6 n=
eſſet, quæ illum in amplexus inclinabat. Ni- Fegz Jali.
mirum adoleſcens pudiciſſimus pares ſibi puta- Yari faci
bat univerſos, adeò ut eam quoque quodam- les.
modèò crederet Virginem, quam & uxorem Honer

nominaverat Domimi ſui, & lenam ſcortém- utuist.

que patiebatur importuniſſimum. Mos inno-
centiæ eſt, ut cæterorum ne apertiſſimas qui-
dem plagas intueatur. Si Lilium eſſes, etiam Judican-
Vepres, quaſi violas, reputares. Cùm te verò ?es teme-
intuear deſpicientem Flores omnes, vehemen- .
ter ſuſpicor, ne ſis cicuta. Quàm malè Mag-

dalena fragrabat Phariſæo & Judæ, tum quo-

que, cùm Nardum aut pedibus, aut capiti Sal-
vatoris affunderet! Contrà, Diſcipuli Samari-
tanam quinqueviram, non adulteram, ſed ſoœ-
minam credidere duntaxat. Mirabantur, in- Joan. 47
quit, quia cum muliere loquebatur. Nemo ex il- 27.
lis meretricem ſuſpicatus eſt, cùm tamen vero
ſimile ſit, tantorum virorum fſœminam è laſci-
via phalerarum non difficili negotio dignoſci
poſſe, mulier-ne an mala mulier efſet. Verùm
alieniſſimi à quavis libidine viri mitiſſimè in-
terpretati ſunt teſſeras impudentiæ; ideéque
quam nos intellexiſſemus ex habitu ſcortum,
foœminam illi putavere. Quin cum muliere lo-
quebatur. Adeò Turturibus accipitres ipſi inter
Cygnos numerantur. Quoties illuſum Macha-
bæis vel ab hoſtibus, quos, etiam poſt experi-
menta cædium, infidos credere nequiverunt!
Neſcit probitas malè ſentire de cæteris. Quas
in ſe Roſas ſuccreſcere gaudet, eas paſſim flo-
rere putat in animis. Hinc eſt, quod accerſita
ab Amnone Thamar, nihil de inceſtu ſuſpi-
cata ne tum quidem eſt, cùm tam inſolita
elſlia-

, M enl
1 hunn
lenu,

4m E
* Wan 0 e.

1

lil

eang
ſidr irt

Nonke bom

Edldum:
Cnevent
ſekmur,
late, n
4 Deo blann
E lgroa
; e l.
Uümur, e
Cnut, uſir
kahori

1 .
darum
Culabet
Calam’
Nrun ſr.
s beit⸗
Darcin,
Dlolrt,
ubidus,
leppolen
in lene, geh
uninerken
mint.
ire nſn
Gem 4.
men ler⸗
tatem
rotunr⸗
Occliſnt
n Thume-
Nandoct-
Cenitatun
lo hinu
naxinaig.
mim Phnt
pon lbe⸗
PIma tuer

er, G

1, ie

h tealt hi⸗
vam Vigne
nabet. N. den
eslbilltr nß
e watm. 14
& norem n
n ti."“
Mos io-

, ſefene.
Inde Nig
2, uungl⸗
uraind⸗
ul Sdt
n, .
Abantu- 1 1. n
Nenoer!
tamen ſen
vtio lpl
elet. ſaim
minſine n.
i; beone
itu len
iee h⸗
lie

tiole.

/ efflagitaret febriens ſimulatus, nempe ut pul-
tem ipfa coqueret, utque; excluſis & conclavi
univeris, ſola ipſa aſſideret & ſtructrix; & ſec-
2. Reg. trix epulanti. Nimirum fui quiſque ſimilem ar-
13. 8,. bitratur quemvis; nec ſcelus ex alio naſcitu⸗
rum ſubveretur, niſi qui illud aut pepererit
ſæpius, aut tum quoque parturiat. Ideò tam

petulans fozmina viſa Joſepho eſt tam illi in-

corrupta; ut patratum abs ſe iri timeret ſtu-
prum, ſi cum conjugata concumberet. Et ille
reciſabat ſtuprum. BPorrò nec illud crediderim
Teziditas alienum à mente Moyſis, ut, quod revera
hof ſer- adulterium erat; diceret ſtuprum, quod blan-
e*e. qitias procul a ſe fœminæ abegiflet. Nam poſt
victoriam laplus & fœdior eſt, & improbior.
Hujuſeemodi verbis per Iingulos dies G. miutlieyr
moleſta erat adoleſcéênti, & ille recuſabat ſtu-
prum. Toties libidinum victor; ſi ſuccumbe-
ret, inter ſceleſtiores ganeones accenſeretur.
Qui enim primo ſtatim congreſſu captivatur;
aut impar certamini fuit, in quo cecidit, aut
foeditatem ſceleris non agnovit, cui ceſſit. Qui
verò aggredientem ſe fœminam ſæpius rejece-
rat, ſi peccaſſet, & ſuarum proditor virium,
& ſceleris probè conſcius cecidiſſet. Ideò ſtu-
pratori propior, quam adultero; argueretur.
Adæ propterea Hevæque non par ſum, quèd
eâ non ſe fruge abſtinuerint; quâ caruerant;
Gen. 3.2. quâmque exhorruerant. De fructu lignorum
quæ ſunt in paradiſo, veſeimure de früëtu vero
ligni, quod eſt in medio paradiſi, pracepit nobis
Deus, ne comederemus, & ne tangeremus illud,
ne forte moriamur. Ergo epulati in paradiſo fue-
rant, Kcientiæ plantà non tactà. Qui iis fructi-
bus temperaverant, potuiſſent profectò tum
quoque eos faſtidire, cum ſaties eorum ſuadere-
tur ab angue. Sed emim proclivitatem ſuam in
ſcelus ipſamet prodit, quæ abſtinuerat. Nam

non ſe pomo abſtinere dixit; ſed illud ſibi in-

terdictum affirmavit. Etenim, ſi loqui non in-
conſequenter ſtatuerat, ut dixerat de reliquis,
veſcimur, ita de arbore ſcientiæ debuiflet af-
firmare, non veſcimur. Verùm de exhibitis à

Adam. Deo plantis ait, De fructu lignorum veſeimur:
de ligno autem reſervato dicit, De fructu verò
ore ligni, quod eſt in medio Paradiſi, præcepit nobis
neis

Deus, ne comederemus. Quaſi diceret, Permiſſis
utimur, vetitis non tàm non utimur, quàm ar-
cemur, ufuri, ni nos abſterreret à planta conjun-
Cta arbori ſalx, & ſcripta lex. We ſorte moria-
mur. Non pomum horruit, ſed falcem expavit.
Ideéque citò frugem abhgurit quam non ex-
horreſcebat, quòd foret interdicta, ſed quòd
interitum afferret heluoni. Sed redeamus ad Jo-
ſeph, qui gravius deliquiſſet, ſi poſt relatum
de libidine trophæum, libidimi fodè terga ver-
tiſſet, imò turpius dediſſet manus, & mentem
dedifſet. Hujuſcemodi verhis per ſingulos dies,
& mulier moleſta erat adoleſcenti. Miror, un-
de ſit factum, ut quotidie perditiſſima mulier
adoleſcentis animum fatigaret. Id ſi quæras ex
me; aio: Qna nunquam audacter rejecta eſt.
Tnra,; Dixerat Joſeph, Quomodo poſſum hoc malum fa-
H cere? Vox iſta Luomodo, abnuentis, imòô non
siap. Audentis eſt, non eſt indignantis, & nolentis.
Excuſabat ſeſe, quòd inhiberetur à Deo: non
fremebat, quòd id à ſe exigeretur, quod, vel
Deo non Prohibente, recuſaret. Non eum di-
cere oportuit, Quomodo poſum; ſed, Etſi poſ-
ſem, mochari nolo. Nam ubi ſonat, Quomodo?
tot poſſunt confingi rationes, & confici ſyllo-
giſmi, ut revincare. At nolo , tonitru conſtan⸗-
Ethicæ Tom. I.

Amioi-

in Cap. XXXIX. Geneſis.

tiæ eſt, quo perfitlia conſternatur. Venus verò
non ratione compeſcitur; ſed odio fulminatur.
Libido non eſt flos, qui Aurâ quoque relan-
gueſcat inclementiori, Quercus, aut ſuber eſtz;
quæ ſanè arbores vix ſecuribus exſcinduntur „
pullulantque ſucciſæ. Imoò videmus in nemori-
bus paiſſim excavatas arbores & ſemiuſtas vire-
re & vivere, pſtque hiatus illos enormes cer-
tare cum ſæculis. Ita ſanè vigere Libido con-
ſuevit. Niſi perfringatur, & funditus om ni ab
ſpe exſcindatur, feracior repullulat. Ergo lu-
dis, ſi provocantem repellas quaſi horrore pec-
cati, Quomodo poſſim hoc malum facere ? Tunc
exturbas, ſi vociferere: Quamvis liceret tibi
aſlentiri, nullo hominum Deique metu, relu-
ctarer nihilo minus tibi, & adverſarer. Odi
enim amorem; non Leges pertimeſco. Inſani-
re puto, qui Angues tractant etiam cicures.
Ego aſpides non fugio tantàm; quia nocituras,
ſed quia feras & efleras. Calco proinde ſerpen-
tes, non palpo. Sic ſcelus inviſum habeo, que In-
vis foret impunitum. Turpitudinem ejus ſtoma-
chor, non rumnam. Nollem facinus, etiam
felix. Nec Putiphar, nec Deus execrentur mo-
chaturum: Moœchiam Joſeph abominor. Id mui-

hi ad fepudium, id tibi ſatis eſſe debet ad deſ-

pPerandam omnem ex me flagitii fœditatem. In
hos ſi Joſeph erupiſſet fremitus, illa ſanè a lol-
licitando pudore ejus ceſſaſſet. Sed caſtius,
quam fortius, pertentantem ſe ſominam ado-
leſcens modeſtiſſimus ſubmovit verius quam
repreſſit. Pugnavit Lilio adverſus Ceraſtlam »
quam molari ſaxo felicius obtriviſſet. Virilius
fozmina repugnavit viro, & ſoror fratri. Nam
ut ex Amnone Regis filio Thamar audivit;
Veni, cuba mecum. Tonuit illa illico, aitque
fratri ſuo: Woli ſacere ſtultitiam hanc. Ego enim 1: Res
Ferre non potero opprobrium meum: & tu eris 3 ².
uaſi imus de inſipientibus in Irabél. Et quam-
vis felicior Joſeph; quam Thamar fuit (nam
pudorem ille ſervavit, illa vi compreſſa perdi-
dit) tamen uterque animo vicit, licêt altera cor-
pore ſuccubuerit. Nemo tamen non fatebitur
Thamarem miſeriorem exitu, ſed fortiorem
luctà extitiſſe. Vim fratris non evaſit, & ideò
fortior, quod opprimi potuit, & flecti nequiit,
dejecta non victa, ſubacta & non infracta „
deflorata, & virgo, proſtrata & ſtans, coœno
merſa & candicans, in ignibus frigens, inter
amplexus libera, cum ſocio ſola, Venus Se pu-
dica;, hoc eſt, Lucretia, ſed Hebræa, ideôque
indigna ſupplicio, nec digna funere, quæ non
Perierat. Quis mihi Salamandras confingat con-
glaciatas in flamma? Plus eſt afdere Tyruncu-
lam inter Cupidinis faces, nec ardere: uri, nec
nubere: amari, & furere: teneri, & elongari:
Premi à fratre, & intactam eſſe. Breviter: Et -
næ eſſe quam diſſimillimam, ignibus operiri, &
nives eructare. Quæ omnia viſa Pudicitiæ pro-
digia in Thamare, quòd inceſtum rogata, non
conſpuit, ſed obruit impudicum. Ita cum lar-
vis depugnandum. Non enim crepitaculis fu-
gandx Lamiæ, ſed baliſtis: nec flabellis Upu-
pæ, ſed flagellis abigendæ. Quis Draconem vir-
gæ fibilo exterrendum ſperet? Fronde lepores
effugamus: Apros nec fundà eliminabimus. Ita
Libidini obluctandum, uti Jobus uxorem retu-
dit. Benedic Deo, & morere. Qui ait ad illam; Job. 2. 9
Ouaſi una de ſtultis mulieribus locuta es. Aut tam
fortiter reprimenda petulantia eſt, quam David
Micholis infregit audaciam. Ludam, & vilior 2. Reg. 6
kam, plus qudm factus ſjum. Seu cum ſubjectas zle
R 2 ſibi

2. Reg.
16. 10.

Humani
zeſſelus.
Tenta-
tiontsn,
remediu.

Caſtita-
zis eura.

Samſon.
Princi-
Piis ob-
Kandum.

Jud. 16. 6.

Labor
smanlm.,
Otium.
Servi ve-
yi.

4
4

Labor
manisum.

Otium.
Obedien-
zi4.

198
ſibi ultionis faces Joabum & fratrem reſtin-
Xit, dicens, Quid mihi, & vobis, plii Sarvic.
Hc opus animoſitate in temeritatem Libidinis,
quæ more Baſiliſci perimit, niſi perimatur. In
hac arena, gladiatorum tibi more certandum;,
perituro, niſi occideris. Proinde, qui cataphra-
Gum Cupidinem propulſant depilato Pavone;,
non eum effugant, ſed faces ejus eventilant,
ut incendantur. Agendum cum Libidine, uti
cum Scorpionibus agimus, quos ad primum
conſeſtim aſpectum deterimus. Quidam cum
ſcortis agunt;, quemadmodum cum myrto,
laurôve Ruſtici, quas, cum exputaverint; ar-
bores, in novum germen extrudunt. Non de-
cacuminanda intemperantia, ſed exſcindenda
eſt: alioquin tonſilis libido cædetur, ut Vivat.
Aluntur enim topiaria falcibus, non profligan-
tur. Severèe propulſanda Dalila, dejiciendâque
omni ſpe eſt; alioquin, ſi per jocum eludatur,
iHludet tandem, & prodet. Riſit primô fœmi-
nam Samſon: ſecundè irriſit: captus tertio, &
exoculatus eſt. Die mihi, in quo ſit tua maxi-
ma fortitudo, & quid ſit, quo ligatus erumpere
nequeas? His verbis non verba danda erant;,
ſed pugnis, & calcibus reſpondendum. Quæ-
ris, ubi meum robür ſit ſitum? Experiere: &
ſublatâ mola, demifläque in humeros Dalilæ,
docuiſie inſidiatricem debuit funere ſuo, quo
Deus loco indiderit fortitudinem tantam. Ve-
räm ludende, curioſitatem animoſiorem fecit,
ceſsitque illuſæ.

autem quadam die, ut intraret
eph, domum, & operis quidpiam
abſquz arhitris faceret: Et illa, ap-
prehensd lacinia veſtimenti ejus, dice-
Teot, Lormi mecum.

7

Antequam impudentiam fominæ expenda-
mus, Pudici virtutem examinemus. Ergo to-
ti domui, & tantæ domui ſummo cum impe-
rio præfectus non otiabatur, nec imperabat
tantùm, ſed operabatur. Et operabatur, cuùm,
poſt negotia, domum revertillet, faciebâtque
opus non laſffus tantum, ſed fine arbitris, hoc
eſt, non ad pompam laborabat, ſed ad opus.
Adeô vel otium averſabatur, vel laborem
adamahbat;, ut defudaret præfectus;, defatiga-
tus, laboribus exemptus à Domino, ad delicias
à Domina provocatus. Quid agebat inter ar-
bitros, qui procul ab eis operabatur 3. Porrô
dm qrlid ageret, non perſcribatur, facilè con-
jicimus ad ſordida ſeſe ferviliaque opera detni-
ſiſſe. Operis quidpiam, inquit, abſque arbitkis
faceret. Non Iyram pullabat, non verſabat fri-
tillum; non colores inducebat; non exſculpe-
bat, felicius otiaturus in opere. Hæc enim avo-
camenta animmi ſunt otio lenocinantis, quo id,
Parthorum more, fugiendo triumphet, & fu-
peret triuunphatum. Joſeph, ut exemplo fami-
liæ præiret, redux dommIn operabatur. Ecquæ
otiandi fpes in illa tum domo famulis erat; ubi
Oeconomus ab agris forôve revertens fils ip-

ſe manibus operabatur? Illud autem miror imn

Joſeph, quod diebus ſingulis ſollicitatus in ſce-
lus à fœmina, non jejunaſſe, non fleſſé, non
in ſpeluncas recefſiſſé, non denique fugiſſe do-
mo feratur, ſed ſuo intentus muneri, eo per id

Tentatio- temporis defunctus attentius, unam ſibi otii

nauan ve
medium.

fugam accerſifſé, ut libidinem infenſiſſimam
eftugaret. Adeò debellandis Cupidinibus duo

Oliva

ſunt accommodatiſſima, demandato ſibi à Deo
munere præclarè fungi, &, laborem ſectando,
odiſſe otium. Quâ juvenem loricà munitum
nequicquam foœmina aggreſſa eſt; quæ ſi artes
pudoris percalleret, nunquam Joſephum pro-
vocaſſet in ſcelus, quum illum labor ſecurum
faciebat à lapſu. Spatiabatur David poſt ſopo-
rem ſegnis, cum deperiit Bethſabeam. Jacebat
in ſtragulis Amnon, & conſidebat in conopæo
Holofernes, cuùm ambo capti ſunt à libidine,
hic Judithæ, ille Thamaris captivus. Conſtu-
prata à Sichem Dina eſt, ſed vaga. Vix da-
bis, qui defudet, & laſciviat. Venus enim plus
ligonem refermidat, quaàm ſariſſam: quæque
vivit in mari, und ſudoris guttà mergetur.
Haud Pudoris Liliis adſcribi poteſt. Non labo-
rant, neque nent. Imòôò vel unam, quam Roma-
ni Lucretiam praferunt oppreſſam & invictam,
nentem ſcribunt, & lanificio intentam. Ut
ſciamus, vel in lana frigere Venerem, quæ ca-
let in nive. Adeò laborando & corpus incaleſ-
cit, & Mens conglaciatur. Hinc tanta Mona-
Chis texendi cura;, quaſi de victoria carnis def-
perarent; niſi ſudore juvarentur ad luctam. Eo
duntaxat riguo Lilia effloreſcunt vel in rupibus.
Quod ſi jejunis, abſtemiis, ſeminudis pudo-

rem ſine labore retinere non licuit, in ſecretio-

ribus Eremi ſpelæis; quis in viridariis pudicum
ſe fore ſperet, ſi otio diſtabeſcat? Caleret in
tanta nuditate Libido, niſi ſudando cogeretur
algere; & otiantibus frigeſcet in pluma, quæ
pſallentibus regelatur in ſacco? Paulus labora-
bat operando manibus ſuis, ut extimulantem
ſeſe Satanam fatigaret: Et nos ſedendo Cupi-
dinem delaſſabimus? Ter naufragus Apoſto-
lus, diéque noctüque in profundo maris de-
merſus ita uritur, ut exclamet. Datus eſt mihi
Rtimulus carnis meæ- Et hyemabit, apud nos,
cCaro ipfis in voluptatum æſtivis veſtita duplici-
bus? Laborabat domi Joſeph, & illi tamen in-
ſuſurratur: Dormi mecum. Otiamur nos in hor-
tis, & nulla timebimus tonitrua impudicitiæ,
quæ tunc pertonat, cum ſibilat, & inquietat
tum maximè nos, cùm conſopit? Ego certè
non miror tantam morum intemperiem in ado-
leſcentibus, quorum unum opus omnium eſt;,
Otium, atque ſegnities. Quid hic ſtatis totà die
otioſi? Hoc eos tonitru Virginitas excitat à ve-
terno deſidiæ, vernaturam ſe conſcia, ſi tor-
por defloreſcat. Jam verò videamus impudi-
cæ fœminæ audaciam impotentem. Et illa, ap-
prebensdà lacinia veſtimenti ejus, diceret, Dor-
mi mecum. Uterque abſque arbitris ſelegerat
locum, Joſeph ſatagendo, mulier prævarican-
do: ille, ut ſine teſte laborando, careret glo-
riàd; illa, ut ſine arbitris ſcortatura, excideret
pudicitia. Joſeph uni cupiebat Numini deſuda-
re, plauſum neghigens. Optabat fœmina moœ-
chari, ſolius famæ cuſtos in infamia. Neutri pla-
cuere arbitri, ſed ſtudio votéque diſſimili. Diſ-
plicuere pudico arbitri, ne bono operi teſtimo-
nium decederet conſcientiæ, ſi teſtes acceſſiſ-
ſent: diſphicuere impudicæ, ne, quæ ſola dor-
mire nolebat, ſola eſſe cogeretur, ſi turba ad-
fuiſſet. Itaque, odio ſolitudinis, teſtes fœmina
execrata eſt. Sed non intellexit miſera, in ſo-
litudine Pudico deeſſe arbitros laboris, non fia-
gitii. Nam Joſeph, cum ſatageret, homines
abigebat, ne bonum opus gloriæ voto exhau-
riret. Habebat, cùm tentaretur, Deum teſ-
tem, ne pravi operis licentiam ſecuritas ſtimu-
laret. Quam nos Joſepho diſſimiles! qui &
X. actio⸗

ſ

Luc. I27
27.

2. Cor-⸗
12.7.

Marth.
20. 6.

iy nſo⸗
NnR de
1

N
unce tecum,
ln Dnid No

Dee
euco⸗
ututn
artes
bro.
ru
ſopo.
ebat
nope
icine,
llin.
d.
nn
GGee
etgeiu.
rlar l 4
Rene. .
Widen
. N
læ e.
incalel.
Mone.
III D
lam. Eo
hnunib
ſegeto⸗
puchaum
leret n
ogetetur
u, gue
8labora-
Wlantem
ſ0 Copt.
Apoſo.
nars E⸗
enkiv
ld I, N
pher⸗
tamenin-
L inhot⸗
litie,
ingbett
Egoeen
en nad⸗
Mmumck,
,i tut e N
cieti e n
an, Aun
1 Mul.
Lr Maſ
leret, .
s ſelege
æalCI
areret r
excicen
1
gimn Geſoe:
vmine .
Neutmpr.
mii 0.
eri tehine.
les .

Rexre

in Cap. XXXIX. Geneſis.

actionum bonarum plauſores quærimus, & in
malè gefſtis Deum teſtem non cogitamus; u-
trinque miſeri tam ſubmoto aggere flagitii ,
quam juſtitiæz admotâ voragine, peccaturi ſi-
ne teſteé, & ſine mercede præclara non geſtu-
ri; hinc Gloriàâ, quaſi Operum hirudine, ex-
ugente ſtipendium ſanctimoniæ, inde ſecurita-
te, quaſi criminum calcari, Mos incitante ad
obſcoœna. Accidit autem, ut operis quippiam abſ-
que arbitris faceret. In Hebræo. I greſus eſt
domum, ut faceret opus ſuum. Scirem libentiſ-
ſimè, quid tum ageret Joſeph, cùm tam va-
lido impulſus ariete non modò non labavit,
ſed ſtetit, & vexillum pudoris in ſuo extulit
antemurali. Opus ſuum. Quod iſtud eſt opus?
Num aves ſecabat ad epulas? Sectoris id eſt.
Num myrrhina diſponebat? Ad Structorem id
ſpectat. Num cahices explorabat? Datum id
Pocillatori. Ludebat? Otium ludus, non opus
eſt. Ad prædam erudiebat accipitres? Aucupis
iſta ſunt, non Oeconomi. Circumagebat equos?
Magiſtri Equitum hæ partes ſunt. Quid ergo
ciebat? Opus ſuum. At id in quæſtione eſt.
Multum Chaldæo debemus, unde elucet, quid
ageret Joſeph, cùm palmam retulit de urtica
imemperantiæ. Ingreſſus eſt in domum, ut inve-
Rigaret Cripturas rationis ſuæ, & nullus vir, de
hominibus domus, erat ibi in domo. Audin'?
ſuum exequebatur domi munus adoleſcens; non
alienis intendens muneribus, ea penitus diſtur-
babat. Implebat, quod erat Oeconomi. Qui-
bus cum implicaretur muniis, victoriam illam
²à Domino meruit, quæ nunquam intercidet,
triumphum ſcilicet de Dom'na per repulſam.
Id intelligeremus vellem univerſit. Nam in eo
& valdé, & frequenter erramus, ut, negle-
ctis, quæ nos ſpectant, aliena ſtudioſias im-
Pleamus. Monachus docere vult, quum luge-
re debeat. Vult Clericus non docere, ſed plan-
gere. Prætor evolvit Exodum, qui ſanctius
Digeſtum pervolutaret. Et ait Salomon ad
8. Reg. 3. Deum: Tu feciſti cum ſervo tuo David Fatre
65. meo, miſericordiam magnam, ſicut ambulavit
in conſpectu tuo in veritate & juſtitia, & recto
corde tecum. An in his ſeſe tantum exercuerat
David? Nonne cinerem comedit, cilicium in-
Sat. duit, Dæmonem expulit, pialmos icripiit,
- Templum deſignavit 3 pernoctavit, luſit coram
cem om. arca, lapides pertulit? Cur ergo iſta Salomon
nes. non commemorat, tam frequentata Davidi,
tam numini accepta, tamque a ternitati ſaluta-
ria? Quia cùm Deo de Rege loquebatur. Ci-
licia & lachrymæ decora funt, ſed civis, non
Principis. IIla debent in Rege celebrari, illa
expendi, quæ Regem decent, & regnum ju-

Talenta
varia
Frvor
varius.

Rexr ve- Vamt. Quæ ergo iſta? Veritas agmen ducit. Hanc

kat. Præ omnibus & ſectetur, & diligat Rex. Ve-
ritatem juſtitia tanquam Regina regnantium ſe-
quitur, ſine qua non Principes haberemus, ſed
Tyrannos. Rectum denique cor præ ſe impe-
rans ferat, viſcera ſcilicet nuſquam declinan-

tia, quæ nullam in partem deflectantur. Quæ

omnia ita ſplendorem infirmant virtutum cæ-
terarum in Principe, ut præ is, quaſi præ So-
le aſtra, non fulgeant. Cimis effullifſet in Mo-
nacho, in quo juſtitia vix ſulſiſſet. Sonuiſſet
Ppſalmus in Levita, in Rege vix ſonuit. Hinc
eſt, quod cùm, nunciaturus Ezechiæ funus,
advweniflet Eſaias, non illum cohortatus ad la-
chrymas eſt, ſed ad codicillos. Hæc dicit Do-
minus Deus PFræcipe domui tuæ: morieris enim
u, & non vives. Plus enim intereſt, ut à

4. Reg.

20. I.

—

199
Rege imperium ordinetur, quàm ut lachrymæ
profundantur. Ideò vel a morituro diſpoſitio-
nem tantæ domus maluit Deus exigere, quam
luctum, & cinerem, quæ moriturum plus ci-
vem dectuiffent. Hinc me cupido inceſſic com- Mors Zas
monendi Sacerdotes, ut parciùs Patribus fa- Kerum.
milias, in confinio vitæ, Chriſti crucem offe-

rant deoſculandam, quos mallem inter Proto-

colla expirare, ritè conſignatis, quid, quibuſ-
ve debeant; apertéque deſignatis rebus penitùs
omnibus, ne litium phalanx funus proſequa-
tur, hoc eſt & funere carnis funera ſubnaſcan-
tur animarum. Hortentur eos ad animi expia-
tionem, ad criminum poenitudinem: ſed ita
Cœli meminiſſe jubeant, ut Diœceſium Reg-
norumque non obliviſcantur. Nam ut puellæ
ſuggererem duntaxat ſuſpiria & Numinis am-
plexus: ita qui aſſidebunt Ducibus & Princi-
Pibus, meminerint expiraturo Ezechiæ non
pſalmodiam intimatam à Vate, ſed diſpoſitio-
nem domus Regiæ. Hinc intelliges, cur in le-
ctulo quæratur Numen à Sponſa, quæ, ſi eum
diſquirat in via, cædetur, repertura illum fe-
liciùs in horto. Dilectus meus deſcendit in hor- Canté. i.
tum ſuum. Nimirum iſta fœminæ congruebant.
Quin & Deus ipſe ordinaturus Charitatem in
Sponſa, non eam ſeduxit in Templum, ſed
abducit in cellaria. Introduxit me in cellam vi- Cant. =.
nariam, ordinavit in me ocharitatem. Quaſi di- 4.
ceret, plus mihi placitura inter dolia es, quam
inter phialas. Siquidem Amor, qui virtutum
apex eſt, non viclimarum in te cruore rigabi-
tur, ſed irrigabitur muſto. Tibi enim, ut ma-
trifamilias, affulgebo in iis tantum, quæ ſpe-
ctant ad domum. Proinde, ſi me tenere ViS ,»
non Arcam, ſed Botrum amplexato. Botrus COy- Cant. r.
pri Dilebtus meus, ſed mihi. Contra, Lacha- 14.
riæ litanti promittitur fil us. Factum eſt autem, Luc. 1.9.
um Sacerdotio fungeretur in ordine vicis ſug...
Vide, ut æquentur thuribulis lacus, & victi-
mis dolia. Donatur filio Sacerdos, dum litaret.
Initiatur charitate Sponſa, dum dolia repurgat.
Adeò démerendo Numini nihil præſtantius eſt,
quam ſi tuo probè munere defungare. Quod
ut apertiſſimè eluceſcat. Dic, oro, mihi, num
aliquid in humanis Apoſtolatu divinius? Ad
eum evehuntur gradum Joannes, & Jacobus,
Andreas & Petrus, non cùm orarent in Tem-
plo, aut cùm domi abſtinerent eduliis, ſed cum
retia aut in mare demitterent, aut reficerent
in littore. Erant enim, inquit Matthæus, piſcea- Matzh. 4
tores. An etiamnum ambigis, num Deo litari 18.
hoſtia poſſit gratior accuratâ ſui muneris defun-
ctione? Expiſcando, non orando majorem An-
gelis dignitatem conſequuti ſunt primi Apoſto-
lorum. Ecquan o ſéctatus in Rubo Deus
Moyſi eſt, legatuſque ad Pharaonem Opilio,
niſi cùm ſuo gregi d'hgentiſſimè intenderet?
Moyſes autem pa'cebat o'es Jethro ſoceri ſui: Exod.3.1
cumque minzſſet gre'em ad interizra delerti, ve-
nit ad montem Dei Hereb. Apparnitque ei Do-
minis in fmma ignis de medio rubi. Non mi-
ror dignatum Moyſem viſionibus Numinis. Mi-
ror non tum illi referatum cœlum, cùm do-

mo Regis excederet, cùm regno cophinum

præferret, cùm propugnaturus Hebraum ſa-
Crificavit Æ-gyptium telo perfoſſum, & obru-
tum ſabulo. Quid ſublimius, quam in Deum
ſublegi Pharaonis? Quid verò humilius, abje-
ctiſque, quàm pecus deducere? Quia verôò hæ
tum erant Moyſis partes, non adolentem thu-
ra, ſed excubantem pecoribus de rubo Deus

—

3. Reg.

3 12

alloquetur. Acceptiſſimus autem Domino Sa-
lomon fuit, cùm datâ ſibi quorumcunque do-
norum optione, non Contemplationem ſibi,
ſed in judicando Prudentiam popoſcit à Numi-
ne. Quia poſtulaſti tibi ſapientiam ad diſcernen-
dum judicium: dedi tibi cor ſapiens: Sed & hæc,
quc non poſtulaſti, dedi tibi. Placuit ſummope-
r& Deo, quod accommodatam regendis popu-
Tis ſapientiam expetierit Rex. Regem enim non
lachrymæ ornant, ſed lituræ. Acta relegat;,
poſtulata legat;, libellos ſubſcribat, lites diri-
mat, reſcindat iniqua: templum denique ſuum
Tribunal putet. Quoties in eo deſederit, toties
ſe ſciat ſacrificaſſe. Hinc eſt, quod Salomo-
nis, miilis operibus innumeris, unus tantùm

Cant. 3. Thronus ezpomitur. Ferculum fecit ſibi Rex da-

.

lomon de lignis Libani. Ne Templi quidem ab
eo munificentiſſimè extructi habetur mentio in
Canticis Charitatis. Adeò in Rege, quæ Re-
gis ſunt, non primum tantùm, ſed penè tan-
tüùm, unicéque probantur. Nec Deo dunta-
xat Judice, ſed Mundo ſuffragatore, prima
in Regnantibus celebrantur ea, quæ Regum
propria ſunt. Nam celebrior factus eſt Salomon
indiviſo ſcorti fœtu, quàm ſtructo Numini

3. Reg.3. Sanctuario. Audivit itaque omnis Iſrael judi-

2 8.

cium, quod judicaſſet Rex, & timuerunt Regem.
Quod ſi nec Templi exædificatione haberi Rex
poteſt magnus, uno è judicio laude in eum,
gloriaâque derivandis: num villæ ſubſtructio-
ne, num ſtabuli dilatatione, num ſcenæ appa-
ratu Princeps inſcribetur maximus, 1ſ1 præſer-
tim, ut apros figat, judicis non interſit, Equis
attentiſſimus d'iſcernendis, & judicandis ſurdus
omninò populis, mimis alioqui auritifſimus.
Sed ad rem noſtram. Ut veròô Rex placet lub-
ſellio; ita Ruſtici gratiſſimi pædore ſunt. Par
teſtium do. Aſinas inveſtigans Saul in Regem
inungitur. Evocatur ad vaticinia Eliſæus, bu-

4. Reg. bus intentus. Profectus ergo inde Elias reperit

19. 19.

Eliſæum, arantem in duodecim jugis baum. Adeò
Tcr,, Si tc- ci is e.
ſuo addici quiſque muneri debet, ſi aut incre-
menta cupit fortunæ ſuæ; aut ſibi Deum fſata-
git demereri. Quid? Nonne triticum repur-
gabat Gedeon, cùm Princeps renunciaretur

yudes.rI. Kercituum? Cümque Gedeon excuteret triticum,

apparuit ei Angelus Domini. Quid cribro cum
lorica? Quid quadrigis cum torculari? Quid
Spicis & Sariſſis commune? Attamen minimus
fratrum, cùm ultimo familiæ munere fungere-
tur, Prælatus toti populo eſt. Ita, ſi, quod
te deceat, agas, à ventilabro tranſduci pote-
ris in currum triumphalem. Non ergo mirum,
ſi Pudoris bigam triumphalem inſcendere juſ-
ſus eſt Joſeph, cùm Oeconomi exequens par-
tes Scripturas inveſtigaret rationis ſuæ. Sup-
putando, non orando, ſupremâ Pudicitiæ lau-
red donatus eſt Præfectus. Ingreſſus eſt in do-
mum, ut inveſtigaret cripturas rationis ſuc, &
uellus vir, de hominibis domus, erat ibi in do-
no. Ita in Chaldæo. Occaſio iſthæc fuit ado-
leſcenti revehendi triumphi, quo nullus inter
faſtos Pudicitiæ canetur grandior. Adeò Lilio-
vum tam laudatus faſcis Pudoris Conſulem de-
ſignavit adoleſcentem ceris, non aris admotum.
Porròô ille dati expensique numeros ſupputa-
bat quidem, ſed non cùm ruſticorum examen
ferveret in atrio, frenderet in aula, fureret in
impluvio. Auditis omnibus, & nullo eum
Præſtolante rationum volumen reſignavit.
Alioquin ſi rationes tum occœpiſſet ſubducere,
cùm digreſſi & pagis villici cubiculi fores ob-

Oliva

. „ . L
ſidebaſſt, non tam ſtudere ſuo muneri; quam

deeſſe ferretur. Quis enim diligentiam, curâm-
que probet Oeconomi, ſi numeris intendat, &
homines explodat? Tunc revolvendi ſunt libri,
cùm evoluta turba penitus & conclavi eſt, re-
miſsâque ad lares ſuos. Et ſanè Joſephum hinc
quoque magnopere laudo, quòd ita ſingulorum
cauſas expediret, ut cubile Præfecti penè regiæ
domus à nullo obſideretur inaudito. Nunc non
cubilia, ſed Probaticas videmus, in quibus mul-
titudo magna languentium, expectantium ſur-
rectionem Aulæi, ut poſt horas & horas, vix
unus, aut alter audiatur. Expedierat omnes
Joſeph, ideéque ſingulari Numinis remunera-
tione, qui accedentes ad ſe audierat omnes,
irruentem in ſe ſœminam non audivit. Licet
exclamare de obſurdeſcente Syreni Juvene &
Oeconomo, Unam non audivit, quia plurimos,

Rex ag
diat.

imò omnes, audierat. Hæc melior cera, quàâ

non Ulyfles, ſed Hippolyti Syrenas feliciter
tranſmittent. Eodem revolvor ſæpius, quèôd
me plurimum miſereat mundi, quem peſſum
lachrymor datum unãd munerum confuſione,
dum ſcilicet Bos currit, Equus arat, Ululæ

canunt, & Cygni gemunt. Senator caſtra de-

lineat: Tribunus ſententiam dicit: Myſtes im-
perat, & Princeps litat. Spectaturum me ali-
quando confido, & ſeri Aſtra, & Rolſas re-
lucere. Videamus jam, quàâ ratione virum fœ-
mina adoriatur. Et illa, apprebensâ lacinid ve-
ſtimenti ejus, diceret, Dormi mecum. Cùm
verbis fruſtrà ſæpius velitata eſflet adulktera,
machinas admovet graviores. Nempe, & ore,
& manu aggreditur reluctantem. In qua ſa-
nè oppugnatione ipſa Joſephi Pudicitia non
vicit tantum, cùm repulit ſœminam, ſed tri-
umphavit, cùm invaderetur à fomina. Nam
nullus penitus Vir domi erat, & tamen A-
mans, Mulier, Domina;, Ethnica, & Æ gyp-
tia non furit, non ſe proſtituit, non comple-
xatur adoleſcentem, & ſervum, ſed vix oram
chlamydis ejus comprehendit: hoc eſt; ita
Adultera Joſephum contingit, uti Hæmorrhoiſ-
ſa attigerat JE=S UM, ambæ ſcilicet contentæ
fimbrià, illa ut convaleſceret, hæc ut periret.
Quantam ſui reverentiam Pudore Joſeph ſibi
conciliaverat, quem meretrix etiam peccatu-
ra ita attigit, quaſi Deum tangeret adoratura.
Adeò plenus olim majeſtatis deſcivit Princi-
pum pudor, ut eum aliquando ſervilis quo-
que intemperantia audacter adoriatur. Si Jo-
ſeph eſſes, non pares tantùm, ſed majores re-
vererentur te, tum quoque cùm arbiter abeſ-
ſet, & adeſſet non libido, ſed inſama ſcortan-
di. Nemo ſuam propterea obnubat culpam, ſi

Amieci-
1. iolas

Caftitas
Verz.

Tyntatio-
nusm re-
med ium.
Lonſilia⸗
rii impii
refelleu-
Ai.
Luxuria
exterren-

da.

pellectus erravit. Nam ſi tuus effulſiſſet Pu-

dor, nemo te niſi leviſſimè vellicaſſet. Quo-
ties audacior fuit impreſſio, ipsaà hoſtis auda-
cià degener argueris. Hinc agnes irrugiit, quèd
abs ſe ſperarentur indigna. Niſi te impius ex-
pugnabilem ſciret, non oppugnaret. Nullus
ſcalas admovit Olympo. Nullus tormenta ex-
ploſit in Caucaſum. Si obſideris, corona ipſa;
qua cingeris, Te capi poſſe teſtatur. Porrò
fœminam tam modeſtè acceſſiſſe crediderim
ad Joſephum, ſolà vix fimbrià comprehensaà,
ut eum, quo parcius, eò certius ſuperaret.
Etenim ſi ſe ſtatim exfibulaſſet, oſculiſque aut
amplexibus irrupiſſet ad juvenem, horrorem
illi incuſſiſſet flagitu. At verecundè adrepens
mentem juvenis validis quaſſavit. Æmulata
ſerpemem eſt, qui non, in guttur Hevæ illato
pomo;

0s 6
Atl
,
,
ocnume
A
A
u
oten
t
ſit lu 7
6ℳ 4
ißi i
Prt
Hjcle
mca⸗
t. N
Lein.
A nen
Careſe

Aungen

Palmitel
Eenlla

tendo l

Cels
non pl e
N 1
ulo,
Mandu
1u fmm
lceret
e ſer
Doremn t⸗
n keh
lanr co
e atac

Ie

G,

wig Oln

ulie Ali .

ne net

a,
Dor co
lor
ttr

Cwene &
lurinos,
era,
feleter
8, Cd
üſione,
Atra de.
ſesim⸗
mme al⸗
Robes re⸗
Firum ſo⸗
acinis e-
n. Cünm
Adllreta,
„Koe,
In ia ſ⸗
Ccita hon
, Nd .
n. Nam ls
tannen A.
& Agp⸗
n conhle⸗
Aw otam
A, n
emmotkhol⸗ Due
et Coltente i⸗
cn etltt e,
oeſh lli i
Peccath.
adotatut. 1
wit Pkinct. zos
etwils ao⸗,
ur. N N⸗
mapleile⸗
tbitet el⸗
nia lolten.
t Cllgen,
fulelit br.
aſſet. O.
hoftis l⸗
nginie
immpnnd en
Ns
tornen
coron h)
ſatr. Vn
2 Cteliennl
rehend⸗

Cſti
Uert

in Cap. XXXIX. Geneſis.

pomo, exclamavit, Vora. Quà ſi Anguis ab-
uſus eſſet violentid, ſcelus foemina expaviſſet.
Sed blandè, captioſéque colloquutus cum gar-
rula, erudiri ſe velle finxit à virgine , doceri-
que, cur Deus arborem panxerit, qu ſeſe
homines abſtinerent. Inſtitutaque quæſtione,
& plantæ dotibus explicatis, antequam Heva
ad arborem accederet, ab illa ipfe diſceſſit.
Quà vaferrimus diſſimulatione ſummum Pomi
rarvs. Votum reliquit in fœmina. Ut enim ſcintillas ſi
Anmiciiis., fatu vehementiuùs eventiles, reſtingues, lemi
Conſilia eas afflatu in incendium nutriturus: ita flagitia

wit inbit, plus modeſtiâ, quàm procacia ſuccendentur.

Putata ſœcundantur aconita, & ferro exciſæ
Hydræ exuberant; ut ſcias criminum criſtas
non capitum aggeſtione, ſed excidione ſuccreſ-
cere. Non extorquenda ſunt vitia, ſed ſuaden-
da: imò ne ſuadenda quidem, ſed diſſuaden-
da interdum, ut infigantur. Duriſſima impe-
travere à Pontio in Chriſtum Scribeæ, cuùm
Joan. 18., ab eo peterent nihil. Audi ſcrupuloſos: Mobis
31. non licet interſicere quemquam. di traditum ſuæ
poteſtati Dominum occidiſſent „nec profſciſſus
fuiſſet Virgis, nec ſpinis coronatus, nec me-
dius inter ſicarios pependiſſet, Barabbæ poſt-
Correédtio habitus graſſatori. Cumulavere tormenta diſſi-
nuus. mulatione pœnarum; & diſcerpſere, quem
ſtringere recuſarunt. Quam criminum conſue-
superior tudinem imitaretur optarem Virtus, majora
diſeretus, extortura, ſi ſe intra minima cohibeat. Ego
loan. 15. ſum Vitis, vos Palmites. Palmitem verò ut pro-
: ducas, non admorſum, quaſi corium, fixis
humi pedibus, vi dentium protrahes: quin
Tu, quaſi Viti blanditurus, deonerabis illam,
palmitem deputando. Hc quoque ratione adi-
gendi ad ſanctimoniam impi, quibus, remit-
tendo pleraque, infiges plurima. Chlamydem
certè apud antiquos fabulatores abjecit Viator
non vi extortam, ſed ſubdolè impetratam.
Nam quô eam violentiùs diripere conabatur
Aquilo, eò eam preſſius peregrinus retinebat;
quam mox remiſit, ut, Boreâ quieſcente, Sol
incanduit. Quis veròô crederet, fominam, quæ
vix fimbriam pervelleret, ee erupturam, ut
diceret, Dormi mecum? Vider', quam mini-
mo ſemine Sinapis laſciviæ ſuccreſcat in ar-
borem tam grandem; ut in ramis ejus ſterni,
non lectulus, ſed thalamus poſſit, imò & lu-
panar conſtrui grande. Proinde quemvis ſœmi-
næ attactum, leviſſimum licèt, reformida.

Qui, reliéto in manu ejus pallio, fugit,
& egreſus eſt ſoras.

Laaurin. Quum ſe primuùm Joſeph obſideri ſenſit,
Tentatio- amnoliri a ſe fœminam ratione ſategit. Aſt, ubi
num re- Ultra verba eam vidit erupiſſe, nec jam pre-
wedinm. cibus agere, ſed rem manibus aggredi; ti-
muit, ne, quæ fimbriam comprehenderat, ſe
quoque tangeret. Ergo ſilentio oris, pallii ja-
ctu, pedum fugâ pudori ſuo proſpexit. PFeſti-
viſſime luſere Patres hac ſuper Joiephi nudita-
te, quibus ego deliciis omnibus abſtinebo, quod
ſcribam, non exſcribam. Fudi ego quoque non
pauca, cuùm primum caput Eidræ aliquanto
Jumior commentarer. Nunc ſerius rem matu-
rior aggrediar. Quamdiù laicivia verbis veli-

Cireum-
ectio.

tatur, opportuna fuga, ſed fortè non neceſſa-

ria. Si verò illa manibus, tu pedibus depugna-
to. Aſpis iſta proteritur, ſi non tangatur. Nun-
quam liberior Libido eſt, quam cùm tenetur,
nec hoſtem pavet, niſi fugientem. Quæ par-

.

20 I

tum amat, Parthos odit. Neque enim fuga-
fe, quem perſequitur, ſtudet, quæ tunc vin-
cit, cùm fubjicitur. Anthæi ſtirps Libido eſt:
ſurgit „ dum cadit. Vide „ quaàam monſtroſum
ſit prælium, ubi triumphat hoſtis, ſi ruat. Nom
hic pons aureus profugo ſternitur, quod ſolent
cæteri: ſed quaſi aucupium, non bellum, ſic
vincitur tunc tantüùm æmulus, cum tenetur.
Ideò Joſeph unam quoque fuperandi artem,
fugam nempe, meditatur. Porrò non ſat ſibi
conſultum putat, ſi tantiſper abſcedat à foœmi-
na, in remotius ſeſe conclave recipiens, ſed ip-
s exceſfit domo, ratus tamdia fœminam in-
Ccœpto non deſtituram, quamdin juvenem do-
mi odoraretur. Ergo quam longiſſimè à libidi- Oscsſis
ne abſcedendum, ſi Te ſecurum cupis. Et egteſ- wala.
Jus eſt foras. Sine pallio, ſed non ſine lilio, ex-
ivit. Et fortè pallium abjecit, ut doceret mihil
pudicitiæ tam conſentaneum, quam inopiam.
Ut enim è& rerum copia Libido ſuccrelcit: ita
rerum abdicatione pudor ſtabilitur. Vix dabis
mendicum & Mochum. In Smaragdo ſcorta-
turus accumbebat Holofernes. Judas annulatus
pPeccavit, & armillatus. Vidit ſœminam Da-
vid & galaxia domus Regiæ. Nunquam nudi
violavere pudorem Adam & Heva. Hc fortè
causd Lucas, cùm octo Chriſti Domini beati-
tudines contraxiflet in quatuor, præcipuam ex
eis omiſit, eam nempe, quæ de Pudore eſt;
& cordis munditie, iis duntaxat inculcatis, quæ
ad tormenta, inopiämque corporum pertine-
rent. Beati pauperes: Beati, qui fletis: Beati, Luc. 6.21
qui eſuritis? Beati, cùm vos oderint. Et ubi ſidus
illud beatitudinum, & quaſi Boſphorus Evan-
geli, Beati mundo corde * Nimirum ubi eſuries Matth. 54
& inopia adſunt, mundities ibi pectoris deeſſe 8*
non poteſt, quæ fulget in ſqualore. IIlas cům
dixit corporis animique & paupertate paſſiones,
ſat eis Pudicitiam inſinuavit. Videbis propterea
depreſſa in convallibus Lilia apud ſponſam. Er Cant. 22
Lilium, inquit, convallium. JSicut Lilium inter 1. 2
ſpinas. Non dubitas, opinor, quin aſperitate
dumorum, & vallium dechivitate ſtatus expri-
matur ærumnoſus; quem ut frugum egentiſſi-
mum;, ita feraciſſimum Liliorum nemo non fa- .
tetur. Audi Eſaiam: Lætabitur deſerta & invia, Ilai.3 5.1.
& exultabit ſolitudo, & Rorebit quaſi Lilium.
Vides, ut inter rupes Pudor effloreſcat. Alitur
jejunio Flos, rigatur ſiccitate, intemperie fo-
vetur, colitur neglectu. Quam inops copiarum
Elias! Melote veſtitur, potatur aquàâ, aut did
jejunat, aut tenuiſſimè nutritur à vidua, ſubtus
juniperum reclinatur. Et ideò vexillum pudoris
erexit. Indiviæ profectò ſunt Paupertas & Pu-
dicitia. Quod ut inſolubile fodus deſignaret
Joleph, pallium abjecit, ut Pudorem ſervaret.
Tunc Lucretias Roma ſpectavit, cùm vel ma-
tronæ lanificio diſtinerentur inſomnes. UÜbi
bombycina ſucceſſere velleribus, & textrinam
ludicra excepere, pro Clæliis Julias, Agrip-
pinas & Poppæas expavimus. Pudiciſſima foœ-
minarum Rebecca; ſed cum hydria exibat a-
quatum. Caſtiſſima Rachel; ſed ipſa quoque
agebat pecus ad fontem. Una Suſanna opulen-
ta & caſta. Sed quâ luctâ exagitata! quo cona-
tu, periculôque victrix! Et tum victrix, cùm
nuda; ne, ſine ſuppetiis & labaro Pauperta-
tis, triumphaſle de laſcivia ſenum pudor vide-
retur conjugatæę. Nimirum ne ipſa quidem
Sponſa Columbæ titulum a candore ſortitur;

quùm in domo cupreflina tignis cedrinis recrea-
retur, lectulo excepta liliate; ſed cùm ſaxis

rupi-

202

rupibuſque contenta vix luſtra incoleret bellua-
Cant. z. rum. Columba mea in foraminibus petræ, in ca-
14. verna macerixc. Tunc candet, cùm tectis di-
greſſa auratis, antris pro ædibus utitur. Adeò
agnata candori egeſtas eſt, ut demutatione fe-
lici in ipſo inopiæ veſtibulo Sponſa migret in
Columbam. Et cur prodigus adoleſcens pudi-
citiam procul a Patre prodegit, niſi quia bene
nummatus, & ſubſtantiæ ſuæ opulentus ampli-
tudine, alter quaſi Crœſus, & patria domo ex-
Luc. 15. ceſſerat. Pate, da mihi portionem uhſtantik,
X26 quaæ me contingit. Is planèé, quid a Patre pete-
. ret, neſciebat. Petebat aurum, toxicum recep-
turus. Divitiarum ſiquidem pondere prolapſus
in coœnum eſt, unde unius ſuffragio paupertatis
& famis emerſit. Tunc enim ſuarum illum laſ-
civiarum puduit, cùm in clientelam tranſcrip-
1bid. n. tus eſt paupertatis. Et ipſe cœpit egere. Vidiſti
14. naufragium pudoris in auro? Vide iterum pa-
ratum pudicitiæ portum in glande. Non ergo
mirum, ſi Caſtitatem ſervaturus adoleſcens
pallium fœminæ remiſit. Pudor enim nunquam
nudabitur, ſi ſe diſpoliet: quem cùm videris
duplicibus conveſtitum, ſcito ſimplicitatem can-
doris ſui aut abjecifſſe, aut ablecturum. Ea
emim conſuetudo Caſtitatis eſt, ut tunicata nu-
dari facilè poſſit, nudata verô nuda eſſe non
poſſit. Conſideremus agri Lilia, quomodo fo-
lis penè omnibus in ſuo thyrſo ſpoliata, in
ſumma phalerarum inopia candicent, uno tan-
tùm candore nobilia. Nullus è floribus egentior
Lilio, quo Pudor adumbratur. Et nemo à li-
bidine tutior, quàm quem bonis, fortuniſque
omnibus adverſa exuêre. Nos certè, poſtquam
vineam depanxit, pudenda proſtituit; & quam-
vis nullo ſcelere, nonnullâà tamen laſciviæ la-
boravit infamia;, acceſſione novi fundi opu-
Gen. 9. lentus. Plantavit vineam. Et quam illa attulit
20. ſuo Domino frugem? Inebriatus eſt, & nuda-
Ibid. n. zus in tabernaculo IJuo. Ubi ſuum audio, vo-
At, cem pudicitiæ infenſiſſimam, audio quoque vi-
deéôque, quæ nemo pudicus videri patietur.

Quid vagamur? Quid impurius, ſceleſtiuſque

Pentapoli? Audi, quàâ ratione, quavis pudoris
umbràâ impudentiſſim ganeones exciderint.
Harc fuit iniqutitas Sodomæ, ſaturitas panis,
abindantia, otium ipſius, & filiarum ejus. In-
telligis, opinor, non deliraſſe Poëſim, cùm à
Plutone rapi Virgines mentiretur: quando nul-
la inter opes ſecuritas eſt Pudicitiæ. Utinâm-
que una tantùm inter flores defloruiflet Proſer-
Pina ab eo violata monſtro, quod opibus ſu-
perſtitio præfecit. Et quando tam compertæ
veritati ipſæ quoque fabulæ adſtipulantur, me-
mineris Danaën potuiſſe corrumpi auro, cuivis
alioquin prædoni imperviam. Meritò proinde
Deus; ut exterminet laſciviam è& finibus Iſ-
Ezech. raël, ubertatem ſuſtulit & opulentiam. U non
14. 1I. erret ultrà domus Iſrasl à me, neque polluatur
Tbid. n. in univerſis prævaricationibus ſuis.. Extendam
15. manum meam ſuper eum, & conteram virgam
Panis ejus. Si fameſcat; non polluetur. Fu-
ſtrà enim à libidine obſidetur inopia. Hinc eſt,
quod cùm flamma Rubum inſediſſet, ſterilita-
te ille ſuà incendium eluſit. Ut verôò in ube-
rem olivam ignis inſiliit, exarſit illicò planta,
Exod. 3. Oomnidque abſumpta ſunt fruteta ejus. Videbat,
2. quod Rubus arderet, & non combureretur. Re-
Jetem. tuſa vis flammæ eſt ariditate virgulti. Olivam
I1. 16 uherem, pulchram, fructiferam, ſpecioſam vo-
. cavit Dominus nomen tuum. Exar ſit ignis in en,
S& combuſta ſant fruteta ejus. Succo miſera ſuo

Ezech.
Cs. 49.

Oliva

exterminium aluit, armavitque ſuum. In epulo
Balthaflaris prolata fuere vaſa aurea & argen-
tea. Et ideò ubi tantum gazæ adfuit, adfuere Dan. 5.3.
quoque fœminæz multzæ, & concubinæ innu-
meræ. Adeò abeſſe vix poteſt ab-opibus Venus.
Nulla & Reginis opulentior, quam Cleopatra.
Et nemo illà inceſtior. Opulentiſſimus Princi-
pum Salomon. Idem quoque appetentiſſimus
fominarum. Qui coiere, ſpectante populo, &
Moyſe ſæviente, fuere Lambri & Cozbi; hæc
filia Sur Principis nobiliſſimi Madianitarum,
dux ille de tribu Simeon. Tanta eſt opulentiæ Num. 25.
in libidinem prochivitas, ut vel moritura moœ- 14.
chetur. Quæ cùm ad ſatiem penè legentis pro-
baverimus, prudenter quoque egiſſe convici-
mus Joſephum, ſi amore pudicitiæ ſine veſte
profugit, eò caſtior, quò nudior, eéôque ſan-
ctior, quò egentior. Qui, relicto in manu ejus
Pallio, fugit, & egreſus eſt foras. B
Dormi mecum. Qui relicto in manu ejus
ballio, fugeit, & egreſus eſt foras.

Tam Ægyptia, quàm Evangelica mulier
attigere fimbriam alienæ chlamydis, ſed men-
te, Deus immortalis, quam diſſimili! Hæc,
ut fluxum ſanguinis cohiberet; Illa, ut caro &
ſanguis in mare mortuum defluerent. Et prop-
terea à Chriſto iſta ſanatur, à Joſepho illa de-
luditur. Adeò tam ſimilium inter ſe actionum Iutemiis
diſſimiles fines ſunt: quando correpta & fim- Tecta.
bria vitam alia, alia funus extorquet. Porrò
Joſeph dormire juſſus, ne dormiat, ſuis ſe ve.
ſtibus exuit; ideò inter excubias pudicitiæ vi- Vadicanm
gil, quia transfuga; ideò non nudatus, quia „7,
ſeminudus. Miror autem tam tenacem pudo- gilentis.
rem eſſe ſilenti, ut ne ad repudium quidem
flagitii loqui ſit auſus; & digreſſus ab arena
libidinis, ne unum contra fœminam verbum
pronuncisrit. Nihil dixit aut ad repulſam fa-
cinoris, aut in odium peccaturæ. Sciebat enim
tunc mori Pudicitiam non poſſe, cùm loqui
deſiit. Si vim potentiämque loquendi perdidit
Pudor, ſecurus vitæ eſt. Quam caſta Judith
Ideò amantiſſima ſecreti, in ſilentio ſuis cum
ancillis morabatur, ſecluſa à ſtrepitu famulo-
rum. Ut verôò intemperantiam Dominæ con-
ſtantiſſimè retudit, ita eam, quantum licuit,
occuluit. Non exclamavit, non evulgavit, non
accuſavit. Maluit perire, quàm perdere: pe-
riclitari maluit, quàm prodere. Nihil pro ſe Accuſa⸗
dixit, nihil contra illam, tum quoque cùm ν⅜à.
tam nefaria de ipſo ab adultera jactarentur. Si ati
verò Joſeph de fœmina procaci, perdita, per-
ditura non obloquitur, unde in nobis oblo-
quendi licentia tanta, ut ne liliis quidem par-
camus? Amore pudicitiæ te latrare dices in
profanos. Nemo pudoris amantior Joſepho, qui

nec carpit adulteram. Si caſtus eſſes, ab impu-

dica recederes, non proderes impudicam. Ita
qui conſtantiſſimi fuere refellendo flagitio, re=
ferre flagitium neſciunt. Si Lilium es, nemi-
nem punges. Si verò laceras, aut Rubus es,
aut, ut tibi plurimum tribuam, Roſa es, Li-
lium non es. Olores unguibus carent; iis ſi graſ-
ſere , accipiter es. Quæ pungit herbarum, ur-
tica eſt. Qua tu longè improbior. Nam illa tan-
gentem vulnerat; tu pungis intactus. E fimeto
ſubſiliere Vapores, qui nubes diſcindunt, &
tonant in mortales. Non fido fulguribus. In
coœlo ſunt, ſed precario. In colo ſunt; ſed
in cœno fuere. In coœlo denique ſunt, ſed
. diu

ti,
g t
.

pnir D
Mg,
A
„
luhr. gon
iknp Till N
i

ſnni
Srv

ni Menlin
1 r Iban
Min atet, C0

6

uct

mea eile
Iniz
uim,

Cors Phoæ

1la
an eſſet,
64 Angel
in Kicler0

R
E

I
d di in coœlo eſſe non poſſunt. Imò tum potiſ-
aliee, ſimum lutum repetunt, cùm tonant in terram.
r imn. Ah, quot laceſſunt laceſſendi ! Quot fulmi-
An Venn nant fulguriti! Invehuntur in ſcelera, ne ſce-
kohet leſti traducantur. Intuere Joſephum, qui, ut
ind. Lilium teneat, pallium Projicit, ideò Philoſo-
tenäflinu phus, quia ſine pallio. Fugit is quidem ab adul-
doplo, tera, ſed in adulterium non declamat. Fugit,
nbiler inquit, & egreſiss eſt foras. Nimirum Pudor;
D ut Turtur, alas habet, non ungues. Avolat
ees non lacerat. Unam novit in prælio fugam quâ
opblentie Nn ſe putat ovaſle. Et ſanè David pudicitiam dun-
ica nd Pfal. 67e taxat miratur in fuga. Pennæ Columbæ deargen-
HMB ⸗ 14, tatæ: & poſteriora dorſi ejus in pallore auri. Au-
Cur rea pudicitia eſt, ſi tergum vertat recedendo,
e lu iik non ſi pectus objiciat pugnaturæ. Alas prop-
eCdle n terea tantum, & dorſum laudavit in Ave, quæ
1n munn triumphum portendit Caſtitati, ſi abſcedat,
& taceat. Quæro jam, cur Joſeph, qui fra-
tres accuſavit de crimine peſſimo, Adulteram
mann iu Rex coli non accuſet tentati adulteru. Nimirum illi fra-

deéet etiâ tres erant, hæc Domina. Ut nos verò doceret
impid, ſummam in Imperantes reverentiam, garrire
in fœæminam noluit, peccantem quidem, ſed

frr.

lica muliet

ſed men. Soperior Dominam. Ergo ſi ſocii, affinéſque prævari-
mii! Hec, se centur, argui debent, & poſſunt accuiari. Ne
car & “ ſcortaturam quidem Dominam ſuam aut ar-
1. Etproy- Eccleſta- guit unquam Jofeph, aut accuſavit. Adulte-
epho ilade⸗ Kici hono- raln non accuſas? Accuſarem adulteram, ſed
ſe ackorumnu randi heraln non accuſo. Adde, quod illam inſimu-
reptn d fm. H garent. lare flagitii non poterat, quin pudicitiam com-
guet. Dund Humili. Mendaret ſuam. Maluit alienum Virus latere,
t, ſuslere⸗ zas Arro- quam ſuas prodi vires. Ne ego Aſtrum conſa-

Pudictei u gantiam luter, Cometem obnubam. Non deſignabo Ci-

lats, in“ oait. cutam, ne me illa Lilium conteſtetur. Si illa di-
lcenn l g gnoſci Phædra non poteſt, quin ego puter Hip-
Gunm qiten Polytus, patiar myrtum, ne laurum patiar.
ſſus i denn Deliteicant opera tenebrarum, ſi aliena nox
inarm werbun mea eile debet illummatio. Nolo peccantis in-
Urlint. famiam, ſi & rogo mœchaturæ ego, qualſi Pu-
Sctketenin doris Thoœnix, exurgo. Ut vides, ita Gloriam
e, On Mi expavit adoleſcens, uti ſcelus expaverat. Imô
enliſplan plus fuperbiam timuit; quam laſciviam. Hanc
cala wüh ſemel vicit: cùm illa din luctari oportuiſlet.
ento twon Et laſ iviæ quidem, niſi Epicuri de grege por-
einimh⸗ cus eſſet, refragaretur. At ſuperbiæ, quam-
Domem. ghorè Vis Angelus eſſet & Seraph, ſuccumberet. Si
elt, oium, traduxero Egyptiam, illam adulterii ream
anrum B convincere non potero, niſi me victorem di-
Vulgull, xero intemperantiæ. Careat, proinde illa fup-
eiel , plicio, dum ego triumpho caream. Tam enim
Nil Urn modeftiam Joſephi plauſus hominum, quam
qvohe n impudentiam fœminæ mariti furor torſiflet. Ut
Actarent 1 ſim ego ſecurus a gloria, vivat illa ſecura a
etc,i, ſecuri. Ego ſfulgorem reformido, ſi illa ful-
n HS gur exhorret. Odi plus famam, quam fulmen;
quicen . nec ullo ita exanimor tonitru, quam favore.
trare den Tonitrua perhorreſco, ſed olorum, quorum
roehto, quò modulatior in mea præcomia cantus eſt,
lles, in eò modeſtiæ meæ agon lethalior. Nec tantùm
Ppockcan. . hoc Gloriæ odio ab acculatione Dominæ ab-
lo fognon⸗ ducebatur Joſeph, ſed eo quoque nomine,
um es) Eell quèòd ſe illa, & provocaſſet ad ſcelus; & alie-
ut Rubis 1 .. num à crimine, quaſi ſceleris ſuaſorem infamaſ-
,Roſie, 4 minze ſet. Ergo, ne ultio palliaretur ſtolà zeli, ac-
en;ialgt Ae. cuſantem fœminam accuſare noluit. Suſpectus
herbauunm, wres in- ipſe ſibi mitiſſimus adoleſcens, timmit, ne miſ-
Mmn lir, vidi. ceretur multum odii in ſeveritate, ſi deferret
ns. D adulteram. Tacuit proinde ipſe, quia illa non
liſeinduut, tacuit, & calumnià laceſſitus noluit accuſare
ulgurbh⸗ 6 conviciantem. Ita quod accuſationis calcar eſ
lo ſut; 4 ſe debuit, compes fuit; ignovitque maledicæ,
e lu

in Cap. XXXIX. Geneſis.

203
qui blandientem arguiſſet. Adeòô neſcius ultio-
nis verus eſt pudor, & nequit Caſtitas vel lo-
qui de obloquente. Diſcant maledici non ſævi-
re in eos præſertim, qui ſe læſere. Diſcant &
juſti os frænare, ne vel impios acculent, ſi
hoſtes ſint. Raro enim non erit rabies, quam
tu juſtitiam appellabis. Ne ſervos quidem ira-
tus Socrates emendabat, ratus nec Virgam fu-
rori committendam, quæ, quaſi Moyſis bacu-
lus, in anguem vertetur, ſi exeratur in invi-
ſum. Nunquam flagitium hoftis ita prodes, ut
non prodas.

Cumque vidiſſer mulier veſtem in mani-
bus ſuis, & ſe ſſe oontemptam, vo-
cavit ad ſe homines domus ſuæ, &
ait ad eos: En introduagit virum He-
bræum, ut illuderet nobis.

Primò quidem aufugiſſe ſine pallio in pla-
team virum, tantæ domus Præfectum, quis
non miretur? Sed enim nihil erubuit, ut ve-
recundiam retineret; dumque pudicitiam non
perderet, ſperni, riderique non timmit. Ma-
luit illudi, quam jocari. Spernent, ajebat tranſ-
fuga triumphalis, ſed innocentem. Dummodò
ſim Lilium, præ rubore Roſa fieri non recuſo.
Erubeſcerem ſine pallio prodire, miſi præſta- ann
ret rubere, quam confundi. Fiat cor meum py ſi.
immaculatum, & de meo corpore fiat, quod
libet. Stius eſt, procul à ſcorto fugere ſemi-
nudum, quam coram Ægyptia denudari. Pur-
puraſcit Caſtitas, ſi, ne candorem amittat,
rubere non refugit. Hæc ille. Illa verò, ut de Anici-
ſcelere deſperavit, vociferari cœpit, & exulu- i'le.
lare in Joſephum. Et amatum fuiſſe dices Jo- Anitef
ſephum ab .Ægyptia, quæ tam citò in eum imviata.
debacchatur? Neſcit amare Laſcivia. Se enim
amat, ſuaſque delicias, qui ſcortatur. Nam ſi
Joſephum dilexiſſet Ægyptia, ſiluiſſt utique,
& ſcelus pallio involviſſet. Verùm non evulga-
vit flagitia tantum, ſed finxit. Porròô nuſquam
amoris veſtigia deprehendes in adultera, quæ
arſiſſe quidem ſertur, & ſcelus expetifle, at
nunquam amaſle deſcribitur. Conjecit Domina
Iua oculos ſuos in Joleph, & ait: D rmi mecum.
Ubi hic vel minimum amoris? Sic nec a Juda
amatam Thamarem, nec Bethſabeam a Davi- Gen 38.
de leges. Uterque peccavit, ſed neuter dile- 13
Xit. Quin nulla amoris mentio, ubi de nuptiis
agitur incircumciſæ cum Samſone. Locutus eſt
mulieri, quæ placuerat oculis ejus. Placent, ſed
non amantur impii, quia Cupido, non amor,
nutritur in flagitio. Placent & Accipitres, pla-
cent & Scurræ, Simii quoque non placent ſo-
Iùum, ſed perplacent. At nemo amare ſe dicet
foœditates & monſtra. Habentur iſta, non aman-
tur. Ridendus proinde Poëta, qui geſta deſ-
cripturus impurorum, ab amore Libros inſcr p-
ſit. Deliravit miſer, potionatus à libidine; Ob-
ſcoznorum enim acta Furores ſunt, non amores.
Jam veròôò furentis Egyptiæ examinemus inia-
niam. Cümque vidiſſet mulier veſtem in manibus
IJuis, & le eſſe contemptam. Contemptam? Ergo
contempfſit, quam noluit violare? quam Domi-
nam dixit? quam Domino ſervavit intactam?
cujus thalamum libertati, vitæque prætulit , gitt-
ſuæ? Ubi convicia? ubi maledicta? ubi inur- gar ſitt
banitates, aut ſannæ? Tanta quinimô in Do- zentradi-
minam reverentia Joſephi fuit, ut ſui peri- centes.
culo capitis decus propugnaverit imperantis.
Verùm

Erubeſ-
centia E-
vangelii.

Jud. 14 7

Perſecis-
tores Zu-
Norum.

204

„j.: . 3 .
Qonkilia- Verùm procaces tunc ſe ſperni putant, cùm
viè veri

non calcantur. Quam male ſervitur impiis,
quos, niſi dedecores, non honores! More flu-
minum Flagitioſi, aggeres obicéſque faſtidiunt;,
uni in humiliora defluvio intenti, pro æmulo
habituri, qui ſuum in mare curſum impediunt;,
ſe quò cùm devenerint, carituri ſunt alveo, un-
= Tes, dis, S& nomine. Foœderantur laticibus liben-
dervi im- e
probi gra- tiſſime, eòſque amantifſimè recipiunt, quo-
ziores. rum acceſſione in mare, hoc eſt, in ſui exci-
dium violentius perurgentur. Si quis occurrat
terræ tumulus pauloô acclivior, declinatur ut
hofſtis, ne ſerius in depreſſiora ferantur. IIIo
ſe totos immittunt Fluvii, qua depreſſior fu-
turus eſt curſus in oſtia. Habes imagi
impiorum in fluvio. Ii acceptit
ſoribus ſervi, amicive, qui effræneimn in vi-
ia licentiam nullo compeſcunt obice, ſed,
depreſſo alveo, incitamt in pejora. Is agri co-
lonus accuratior prædicatur, qun 1
ris plantis aggeſſerit. Tunc pro D
betur, cum agros luto oppreſlerit fœ
minus terrarum ſuarum vident
profuſius colunt fimmen. Nonne v
tiam furere, quòd illam non (œdaverit ſer-
vus? Spreta eſt, quia ſpreta non eſt. Adeò
ſui probri amantes ſunt (celeſti, ut; niſi ex-

oleſcant, ſeiſe putent obſolere.
gyptia, tunc ſe trabeatam appellaſ-

gopugnent
iltlicitis.
Homini-
bus non
placendä.
Auligi

Amici
veri.

et .
ſet. Graſſarorem inclamat Joſephum, qui ve-
ſtem non abſtulit, ſed remiſit. Monſtroſus ſa-
nè ſicarius, qui tunicas prorogat, non diripit.
Quid vociferaris, inſana? Prædonem vocas
Joſephum, qui multitudinem peccatorum tuo-
rum ſuâ veſte contexit; quaſi novus Japheth,
ne vino Sodomæ inebriata jaceres, & dormi-
res proſtituta, pallio te ſuo obvolvit? Habe-
remus utinam latrones tam liberales, qui, ne
nudentur fominæ, fuis leſe veſtibus exuunt.
Vocavit ad ſe homines domus ſue, & ait ad eos.:.
um eſſet peccatura . gy ptia „nullus è ſer-
Vis aderat, cujus præſentia retardaretur à ſce-
Gen. 39. lere. Nec erat quiſquam ex viris domus ibi in
XI. domo. Ex Hebræo. Nunc præſtò ſunt omnes,
ut eam animent ad calumniam. Porròô mora
interceſſerat nulla, inter provocatum Joſephum
& accuſatum. Unde ergo è& tanta ſolhitudine

†
Lin

Servi.

Aula tanta ſtatim multitudo emerſit? Nimirum in
damna. domibus Magnatum ad compeſcendam libidi-
Aulici nem nullus adeſt, ad opprimendam verô in-
invidi. nocentiam nubes teſtium addenſantur. Si præ-
Aulici . . 14
imhpii ſertim Oeconomus accuſandus ſit; qui fidus &

Dienizas caſtus ſit. Mira res, qui procul eſſe videban-
tur, cùm fſcelus patraretur; adfuere omnes,
Correctio ubi facinus arbitros exigebat. Planè Aulici ha-
nulla. bDendi, appellandique ſunt aſtra. Nam operi-
bus tenebrarum interſunt tantum; quæ, niſi
intereſſent, in lucis opera verterentur. Siqui-
dem Ægyptiæ peccaturæ ſi adfuiflent ſervi,
coœtu teftium fuiflet à ſcelere retardata. Qui ſi
abfuifſent furenti, calumniam fortè ſolitudine
repreſſiſſet. En introduxit virun Hebræaum, ut
Marmu- iluderet nobis. Id tantàùm exponit ſœmina;,
ati, quod ſervorum irritare livorem poſſet, quô-
que redderetur magis inviſus Joſeph. Viram,
Accuſa- inquit, Hebræum. Num id tantùm jactari po-
zerss in- teſt de Joſepho? Nonne rem curavit familia-
vidi. rem? nonne auxit prædia Domini? Nonne
cum eo fuiſſe Deum vos quoque cognoviſtis?
Si Hebræum dicis, dic etiam nepotem Saræ,
ob quam cæſus a Deo Pharao Rex veſter eſt.
Dic ſtirpem Abrahami, & Regum victoris, &

Oliva

apud vos ſummo in honore habiti; ſummiſque
opibus aucti. Dic ſamæ virum integerrimæ.
Verùm Afpis teterrima virus effundit in vi-
rum, ea duntazat commemorando, unde ab
eo alienarentur conſervi. Porrò quam ſumus
addicti patriæ, &

advenis infeſti! Sat odii con-
flatum iri in Joſephum putavit œmina;, ſi ex-
terum nominallet. Adeòô plus odimus peregri-
eſtos. Non enim dixit: En in-
noduxit vir um rapaccm, vinolentum, liguri-
torem, fuperbum, Deorum hominumque con-
temptorem; ſed his aliquid atrocius excogita-
vit, quo Joſeph exploderetur; popularem
eum nempe non eſſe, nec Memphi natum. Vi-
rum, inquit, introduxit Hebraum. Ergo Alpi-
bus miſer ſum, & littoribus damnor. Non fla-
gitio, ſed exortu excludor: nec quis ſim, in-
tereſt, ſed unde. Vel Pardus amabor;, ſi fuero
conterraneus. Exulabo, quamquam Agnus &
Cygnus, niſi in cenſum relatus fuero civium.
Mileret me generis humam, cui vel virtus diſ-
plicere poteſt, niſi ſit civis. Peregrinas amamus
gemmas; & merces emimus, probitatem exe-
craturi peregrinam. Herculeas prægreſſi colum-
nas ſumus, ut ex India virgulta, olerâque eve-
heremus, ideòô pretioſa, quia extera: & homi-
nes etiam probatiſſimos improbamus, und tan-
tüùm diverſitate ioli ingratos. En introduxit vi-
rum Hebraæum. Felix tamen Joſeph;, cui à foœ-
mina, procaci, furente, & conviciante id tan-
tùm objici poteſt in ipio furore, ſervoréque ma-
ledicendi,; quod nempe Ægyptins non ſit.
Quis non credidiſſet iratam, αιninam, Do-
minam & adulteram, procellam conviciorum
effuſuram in adoleſcentem ſuis flagitiis contu-
macem; tum præſertim, cum auſa eſt impudici-
tiam fingere de pudico? At de juvene, adſti-
pulante pallio, mentiri licuit, & ſcelus finge-
re, quod ſine teſte tentatur. Reliqua, non ha-
Ditura fidem, reticuit Æigyptia. Tantum eſt
Virtutis vallum, ut ſuperari nullà poſſit male-
dicentiâ. En tota Oceani debacchantis alluvies;
Hebræus eſt, & coire optavit. Illud naturæ eſt;
id à te dicitur tantùm.
citur. Tam enim ab abnuente, quam ab efſla-
gitante flagitium fugiſſe potuit adoleſcens. Imò
pallium non remittitur, niſi à reſiliente, nec
retinetur ab ea, quæ fugitivum morari voluit.
Porròô adoleicenti pudiciſſimo furentes fratres
nihil auſi ſunt exprobrare, niſi ſommia ſua. Ec-
ce ſomniator venit, venite occidamus eum. Mi-
ra virtutis vis, quâ pudor ita loricatur, ut ma-
ledicentiæ in eum jacula intorqueri non poſſint.
Evaginantur Linguæ, Gladiique Patriarcha-
rum contra Joſeph. Et tamen, cùm enſes mor-
tem illi intentarent, Linguæ, in alluvione fu-
roris, id tantum dicere potuerunt, ſomniavit.

Vnio inter
advenas,

Famæ cu⸗
ra.

Murmu-
randi oc-
ca ſio kol⸗
latur.

ec ſcelus fugà convin-

Gen. 3.

20.

Fama ciie
74.

Felhx adoleſcens, cui vel ab hoſtibus, in ipſa

ſupplicii laniena, ſoli mampuli, ſolâque ſide-
ra exprobrantur.

Cumque vidiſſet mulier veſtem in mani-

bus ſuis, & ſe eſſe contemptam, vo-
cavit ad ſe homines domus ſuæ, &
ait ad eos: En introdugit virum He-
bræum, ut illuderet nobis.

Quæro, cur hâc tantùm vice ſoemina exar-
ſerit in Joſephum ob repulſam, quam ta-
men & ſæpius paſſa erat, & durius. Nam,
ſuperioribus diebus, toties Joſeph recuſaverat

ſtu-

Oceaſio
mala. .
Tentatio-
num re-
medium.

ſhen
ticele
(ecene
ſrnis
ut,
gintoni
. (
ſehi,
edorn
eis, &

3
14 Cnnwede
rii ſeld i
For os Moñ
Ach
leig No
ulcvo⸗
Pharu,
Ernist
es Keons l
i dgi, n
Es poſe
mnei ton de
Cridurm
Miu Lecle l
tagſe ehetent
u n
Ubkis ren
anß ee
in n hrn
Pinn, Gm Ch
is Pocurent
v andrun

ein el. lſar

lilge ſe
talem nor
Utt, (lam
mmortale
n ekalt
1e Un⸗
NIln pol
te Ili
erAnnrl
ndtcine
Mhun hor
Cſitnte h
lbat i
tuncd ejn⸗
bei do
nlri 1

nine,
in i.
Unde DD
1 umds

nn.
) e
S
Peregn-.

d

Gen. 39.
10.

ſtuprum, quoties ab illa provocabatur ad ſce-
. Ius. Per lingulos dies mulier moleſta erat ado-
leſcenti: & ille recuſabat ſtuprum. Imô argue-
rat illam Joſeph, dixerâtque hoc abs ſe ſcelus
admitti non poſſe, nec in Deum, nec in Do-
minum ſuum. Cur ergo tunc non ſe ſpretam
putavit, cùm rejiceretur, & ſcelus exaggera-
retur à Joſeph: nunc verô ſe primum credidit
ſpretam? Quia tunc philoſophabatur Joſeph,
nunc tacet; tunc labiis, nunc pedibus perora-
vit. Deſperatum de inclinando adoleſcente in
flagitium intellexit adultera, cùm argumenta
mutavit in paſſus. Quamdià loquitur qui recu-
ſat, ſpes ſupereſt ſollicitanti, ut ſuccumbat op-
pugnatus. Solvenda obſidio eſt, ſi provocatus
conticeſcit, & fugit. Non diſceptando, ſed
abſcedendo laſcivia repudiatur. Quod non cum
fœminis tantùm ſervandum eſt, quæ nos ir-
ritant, ſed retinendum quoque cum ipfis co-
gitationibus noſtris, à quibus in ſcelus inclina-
mur. Quamdiù tecum diſputas, non viciſti.
Viciſti, ſi actutum mentem aliò averteris. Una
hæc edomandæ laſciviæ ratio, quam, niſi ſpre-
veris, & refugeris, non viciſti. Sed perga-
mus. Vocavit ad ſe homines domus ſuxkc. Non

ſervos, non mancipia dicit, ſed homines domus

Servi & ſitæ. Et id temporis tamen ſervi non ſtipendio

Aulici
humani-
ter tra-
dtandi.
Affabili.
1ad8s.

Aulici

veri.

Eeceleſia-

conducebantur, ſed emebantur à Dominis. Eos
verò vide, ut humanè vel adultera tractet,
quos non mancipia, ſed homines credidit do-
mus ſuæ. Hoc enim vocabulo Scriptura uſa eſt;
ut affectum nobis exprimeret, mentémque mu-
lieris. Vocavit ad ſe homines domus ſux. Benè
illud quoque, quèòd non aut fœminæ, ut Puti-
pharis, ſed domus homines dixit. Non enim
à ſervis tam ſe amari cupiebant domini, quaàm
genus diligi & ſtirpem. Optabant domui eos
affigi, non ſibi; ut, eâ ratione, ſervorum fi-
des poſteris traderetur. Quod ſi id in priva-

ſiei veri. torum domibus ſervabatur, quantò id magis

curandum eſt, ut in Regum domibus, & in

Dignitas Eccleſiæ domo retineatur. Satagere enimveròô

cui confe
renda?

KRationes
privatæ.

Politica
Vera.

deberent Principes & Pontifices, ut ab admi-
niſtris regna amarentur, & Eccleſiæ, amoris
in ſe privati tributo iſdem remiſſo. Oderint,
dum Chriſti domum, & Imperii commoda
procurent. E familiaribus Macedonis, alius A-

lexandrum, alius verè Regem amaſſe putatus

Servi ve- eſt. Is ſanè illi præferendus, qui fidem, cu-

ri.

Invidia

N Einter O- quod plus ſtuperem. EversA

râſque ſuas, non in adoleicentem, quem mor-
talem noverat, ſed in Rempublicam intende-
rat, quam Macedonibus optabat, ſperabatque
immortalem. Sic Samuel, Dei monitu, Sau-
lem exautoravit, ut imperium IIfraeélis ſtabili-
ret. Utinam ita de Regum & Præſulum Mi-
niſtris profari poſſemus, uti de ſervis adulte-
ræ loqui potuit Moyſes: Vocavit ad ſe homi-
nes domus ſuæ. Atqui hominem domus Dei quæ-
ro tot inter homines domus ejus. Sunt enim ho-
minum homines, non homines domus. Ideéque
deſtituta hominibus Regna paſſim evertuntur,
& labat ipſa Numinis Regia, ullo vix homine
domus ejus, in tanta virorum turba, quâ pe-
nè Dei domus obruitur. Et ait ad eos. En in-
troduxit virum Hebræum, ut illuderet nobis.
Ad hæc quid reſpondere furenti Dominæ ſer-
vi ejus, & Joſephi conſervi. Nihil. Ita-ne ?
Ita planè. Vix ego in tota Scriptura reperi,
economi, &

4 enia eil , berarios, quidem exteri, fortund, nullus frementi foœ-

Auriis⸗ N, .
h rec wenn

ſa⸗

minæ adulatur, nullus accuſanti ſubſcribit ſeu
voto exturbandi advenz, ſeu dejiciendi cupi-
Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXXIX. Geneſis.

205
ditate dominantis, ſeu demerendæ aſtu Domi-
næ, ſeu ſpe Præoccupandæ Præfecturæ, ſeuo-
dio, tædiòque Præfecti. Mirum in ommibus ſi-
lentium, mira fides, integritas mira. Plus mi-
ror non violatam Joſephi integritatem à con-
ſervis, quàm à ſervo pudicitiæ Dominæ par-
ſum. Hic laſciviam vicit, cui, perierat, ſi ceſ-
ſiſſet. Livorem vicere illi, à quo ſi ſe capi ſiviſ-

ſent, imperaſſent. IIle, niſi ſe abſtineret a Do-

mina, ſupplicio dedebatur. Hi Præfecturam iniiſ-
ſent ſi in Præfectum graſſarentur. Metu capitis
repreſſa libido eſt à pudico. Jacturâ dominatus
livorem famuli compreſſere. Tanti his ſtetit non
odiſle conſervum; tantique ſtetiſſet ſervo Do-
minam adamaſſe. Ut propterea minus mirari
cogar Lilium in igne frixiſſe, quàm faces inter
fulgura & ſulphura non arſifle. Joſeph non a-
mavit: Servi non odere. Quis non magis effe-
rat abjeciſſe famulos tædam, qu ſi adurerent
Præfectum, imperaſſent; quam a Joſepho re-

tentum florem, quo ſi caruiſſet, retinere vitam

non poſſet. Huc, huc Eccleſiaſticorum Aulæ,
& veſtros mores cum Ægyptiorum monbus
comparate. Ecquando non impactæ in inclina-
tam arborem ſecures? In domo Putipharis de-

jectam Cedrum nemo vel pampinat. Accuſa-

tur à Domina Oeconomus, tam coronâ, quàm

catenà invidioſus, & tamen conticuere con-

ſervi. Hoc ego ſilentium hymnis penè contu-
lerim Prophetarum, ne dicam Angelorum
exæquaverim pſalmis. Vox Cygnorum abſona
eſt & ſtrepera, huic Aulicorum ſilentio colla-
ta. Fortius eſt, ſilere Aulicos, Oeconomo mo-
rituro, quàm ſuo funeri Cygnum occinere. At
quid aio? Syrenum cantilena id ſilentium im-
Probius. Siletis, dum adultera de viro pudi-
ciſſimo tam indigna, falsâque effutit, confin-
gitque? An hoc rependere beneficium eſt, tam
de vobis benè merito Oeconomo? Nullum
non juverat Joſeph, & à nullo juvatur. Vel
tabulam exporrigite Lilio, ideò naufrago,
quia mergi non potuit. Non periret, ſi perire
non recuſaſſet. Adulter eſt pudore, non ſce-
lere. Adulter eſt, quia abnuit adulterium. In
Syrtes incidit, quia è& portu ſolvere non vo-
Iuit. Morietur, quòd oculos non clauſerit,
ideò reus, quia innocens. Candore atratus eſt
ſuo; ideò Æthiops, quia Nazaræus. Noëmus,
ſed vigil & ſobrius; ideéque non proſſitu-
tus, quia ſeminudus, & ſine pallio. Quàm
caſtus, quem Domina nudare non potuit, e-
tiam quùm ſpoliaret! Pallium oſtentat Adul-
tera, ſed non propterea vicit; quin, eo ſpo=
lio & ſe latrocinatam, & illum Philoſophum
fuiſſe teſtatur. Miſer, qui in catenas dabitur,
quia nequiit devinciri. Imèô felix, qui ample-
xus horruit, non catenas. Si ad rogum damna-
bitur, morietur ut Phœnix, non amomo, ſed
Lilio exurendus. Cui illud meritò adſcribetur,
Exuror, quia uri non potui. Diſſolvar in ci-
neres, quia ignes fugi. Cado, quia non ceci-
di. Nec iſta vos latent, ingratiſſimi famuli, &&
accuſantem Dominam non reprimitis? Unus;
contra omnes, inſurget Daniel pro Suſanna. Tot
eſtis, & nemo calumnianti reclamat, repugnt-
que? Nec illum ſibi obſtrixerat mulier: Vos
pavit, vos fovit, vos inſtruxit tamdia Præfe-
ctus, nec calumniæ occurretis? Mores Aulæ
intelligo. Ut Morus, ſunt ſervi. Serò ger-
minant, & citò defrondeſcunt. Amygdalo-
rum more Aulici, blandiente cœlo, actutum
effloreſcunt; ſed defloreſcunt illico, ſi aer
8 frigidiox

Anlics
Invids

diſcante

Aulies

206
frigidior afflarit erumpentes. Nec poma repa-
rant, quamvis aura eis eblandiatur humaniſſi-
ma. Adeò quavis injurià ſterileſcunt, & nullo
beneficiorum acervo ſœcundantur, ſi vel ſemel
abortierint. Non modò Dominam non abdu-
xere à calumnia evocati conſervi, eâ convwi-
ciantis frigefacti tempeſtate; ſed, nec poſt an-
nos, aut invisère vinctum, aut compedes de-
precati ſunt innocenti. Vidiſſem ego illos liben-
tiſſimè circumfuſos auriganti, cùm ſecundus à
Rege veheretur in rheda. Qui fuerant elin-
gues, cùm vinciretur, totas in linguas abjiſſe
puto, cum regnaret. Ah Fucos & Veſpas,
quos favus pellicit in obſequia! Malo Canes;
quàm aulicos; illi ſaltem ad ulcera Lazari ac-
currebant, ut ſaniem lenirent. Hi pudicitiam
Joſephi calumniis ulceratam deſeruere. En in-
troduxit virum Hebræum, ut illuderet nobis.
Quàm ſapit furor, etiam cùm deſipit. Ad eli-
ciendam ſervorum, & comniſerationem erga
ſe, & invidiam in conſervum, duos admovit
folles Adultera, rogo aptiſſimos incendendo.
Impoſitum illis exterum commemorat; ſeéque
adnumerat famulis, ut injuriam ſuam commu-
nem eſtle faciat cum illis: Ut luderet, non
mihi, dixit, ſed, nobis. Quid excogitari op-
portunius potuit, ad inclinandos famulos in ul-
tionem doloris ſim? En introduxit virum He-
bræum. Quis introduxit? In Ægypto non opus
eſt, ut deſignetur quis Oeconomum præfecerit
familiæz. Nam unus in domo Dominus domi-
natur. Apud nos, oſcitantibus Dominis, nullus
legendi præficiendique ſervos & Oeconomos
Rex re- delectus. Neſciunt plerumque Principes, qui-
Tat: nam ſuis, non dominus tantum, ſed etiam op-
Paterfa- pidis præſint. Tanta eſt regendi nauſea, cùm
milias, tanta ſit in hominibus libido regnandi. Nimi-
rum placet dominatus, ſed tædet dominatio-
nis. At pergamus.

In argumentum ergo ſidei retentam bal-
₰ .

lium oſtendit mrito revertenti do-
mum, & ait: Ingreſſus eſt ad me
ſervus Hebræus, quem adduxiſti, ut
illuderet mihi.

Concio Caſtiùs cum marito garrit adultera, quàm
auta in garrierat cum ſervis. Nam cum his queſta de
verbis ſit. Joſepho ait: Ingreſus eſt ad me, ut coiret me-

Lingus cum. Quà expreflione flagitii ſeſe abſtinuit,
ArA — .
Maetime quuùm de ſervo expoſtularet apud maritum.
nia. Tanta matrimomii reverentia eſt, ut libidinum

Lixuria, quoque accuſatione lædatur. Nominari concu-
Calſtitas. bitus nequit, etiam ut exprobretur, quin a-

Rez en. pud conjugem uxoris pudicitia labefactetur.
maliesi. Cum præſertim ſatis reus apud maritum ſit
us. quiſquis, eo abſente, adiit ad uxorem. Ingreſ-
Jſus eſt ad me ſervus Hebræus, ut illuderet mihi.
Hinc videant, quaàm ſint injurii in maritos,
qui quotidie Matronas Salutatiomibus inquie-
tant. Tu verò, vide quàm caſtè loquatur im-
Modeſtia pudiciſſima fœminarum! Ut ſcias deſolatorios

Eine ſpiri- Carbones non cineri tantum doloſo ſupponi,

Acenſato- ſed indi, & infodi non rarò Liliis, eſſeque U-
res invi- Pupam, quam Turturem arbitreris. Miror au-

di. tem quàm ſapiat mulierum inſipientifſima. In-
Feccati reſſus eſt ad me, inquit, ut illuderet mihi. Non
damna. marito, ſed ſibi contumeliam illatam fuiſſe ait
attentatione flagitii. Nihil dici aut verius po-
tuit, aut prudentius. Siquidem in adulterio is
& conjugibus atrocias læeditur, qui prævari-

Oliva

catur, quàm qui deluditur. Scelus inquinat 5
non infamia. Ue illuderet mibi. Quæ peccavit,
fozdata eſt. Hinc audies exclamantem Suſan-
nam; Jdi boc egero, mors mihi eſt. Nihil de ma- Dan. 13.
rito ait: ſe unam funeri futuram obnoxiam 23.
proclamavit. Adeò in Authore reſtagnat flagi-
tii ſanies, eâque ſoœdatur is tantum, qui pec-
cat. Non eſt flumen libido, fax eſt. Nam flu-
vius leviſſimè & pellucidus ſcaturit, eò turbi-
dior & concitatior, quòô- longiùs abfuerit à
fonte. Fax contra propiores urit, & fumigat:
eminus veròô locatos luce tantùm perfundit, &
recreat. Cautiores nos facit ſcelus alienum,
proprio autem diſcerpimur. Uni Judæ exco-
gitata proditio nocuit, exarſere cæteri prænun-
ciato flagitio in amorem Chrifſti. Periit blaſ-
phemus latro, altero latrone in Chrifſti laudes
proclinato, clamantéquè Centurione, Veréè ſe- Matth.
lius Dei erat iſte. 27. 54.

His auditis, Dominus, & nimium ore-
dulus verbis conjugis, iratus eſt val-
dé: tradiditque Joſeph in carcerem.

His auditis? Et non miraris incredibilem o- les,gz.
ris modeſtiam in tanta alluvione ſervorum? ,atio.
Coram famulis omnibus queſta erat Adultera
de Joſepho. Vocavit, inquit, ad ſe homines do-
mus ſaiik, & ait ad eos. En introduxit virum
Hebræum, ut illuderet nobis. Ingreſus eſt ad
me, ut coiret mecum. Et tamen tot inter man-
cipia invulgatum ſcelus nuſquam fuerat evul-
gatum, nec limen domus exceſſerat. Quin
ſubeuntem atria Putipharem nullus de patrato
flagitio commonuerat, primumque ab uzxore
didicit, quid domi ſuæ actum eſſet à ſervo.
Quid nunc vel in angulo Caſæ agitur, occlu- Religionis
ſis valvis, ad lucernulam, und duntaxat con- Tecreta
ſciàâ criminis ancillàâ, quod non ante Auroræ non eve.
crepuſculum tot paſſim vicinia decantetur ?² ⅞α.
Utinämque cœnobia häc linguarum intempe-
rie careant, quæ facta infectaque profundit in
forum. Ergo publicum in Aula Summi Mili-

tum Præfecti adulterium, à ſervo tentatum

in Dominam, ne domi quidem publicatur;,
& ne ipſi quidem vulgatur Domino domus;,
maritéque violatæ. Et leviſſima domi noſtræ
excogitata peccata Anus Puerique reſcient illi-
cò, tanto famæ noſtræ diſpendio, noſtrarum-
que rerum infamiâa? Silent Æ gyptii, & ve-
riores Iſraëlitæ non ſilent? Silent de extero ſer-
vi, & de fratre Ingenui, Levitæque non ſi-
lent? Publicum adulterium ne Patri quidem
familias ſignificatur, & apud adoleſcentes oc-
cultæ maculæ deponuntur? Nos garrimus de
viris graviſſimis, ſpargimuſque furfures no-
ſtros in plateas; & ſervi adulterium peregrinmi
mancipii ſupprimunt, & aconitum proferre in
medium non audent, ut diſpiciatur à Domino?
Proh oris dyſenteriam in primoribus clauſtro-
rum! Proh ſterilitatem ſervilis linguæ fortuna-
tam! Catenæ ſunt mancipiorum Linguæ, ideô-
que Hbertate digniſſimæ, quia minimè libe-
ræ. Ingenuorum exſolutæ hnguæ, proptered-
que damnandæ ad compedes. Nam is tan-
dem liber verè eſt, qui nullam ori ſuo indul-
get libertatem. Ejus verô ſqualet aniraus in
compedibus, cujus os effregit compedes, pedi-
caâſque abrupit. Proinde exclamo, Servi eſtis,
quotquot oris vincula abjeciſtis. Tu verò
dices, id quidem in .gypto ſervatum, Tha-
maris

Nolh inr
NEli,
rolugice
CArete:
den,
ſetd arnn
Nnlis fit
o iun
Dle cuci
inkaglli
iln e.
Iinn ita 3
Iniri d-
Ctnum Pl
Alterii
N corona
I. Tam
Ntunl tel
ügve
pe
Een Uepreh
Mertum ſi
Kilen
llola,
N
Cnszeh
Derci keor
i re
n, rtor
tns: I:
habe
tn
Mentorun
Rereranbt
uecne,
cet 1
erCtt u
lini lc
MWp. db
Kelt,
f0e
en
lrch,
Un
. Dox
1 ſd l
, .

n
Uniz

ii⸗

in Cap. XXXIX. Geneſis.

maris verò palam ſcelus divulgatum. Et hoc
doleo maximè, caſtigatiorem nempe Ægyp-
Aveuſate- tiorum linguam eſle, quaàm Ifraeëlitarum. Re-
res invi- citentur tamen Verba, & videamus, an ut
di. ſanctior Mgyptiorum, quam Iſraélitarum eſt
Zelus in- lingua, ita noſtra utriſque fit petulantior ,pro-
diſeretus. Caciôrque. Ecce autem, poſt tres menlos, nun-
Gen. 38. oiaverunt Judaæ dicentes: Fornicata eſt Thamar
24. nurus tua, & videtur uterus illius intumeſcere.
Et hanc dicis promulgationem criminis eſſe?
Tamdiù ſiluere; & niſi alvus flagitium detexiſ-
ſet, nunquam adulteram accuſaſſent. Quam uni
Judæ, ſocero ejus, poſt tres menſes, nuncia-
verunt exorbitaſle, & quidem non ſine perfu-
gio excuſationis. Videtur, dixere, uterus illins
intumeſoere. Reliquere quæſtioni locum; &
ſuis quaſi oculis diffiſi, ſuſpicionem potius cri-
minis commoverunt, quàm crimen detulerint.
Ita adulteræ apud Chananæos accuſantur: ita
ab Æ.agyptiis ne accuſantur quidem adulteri.
Tanta eſt apud utroſque alienæ ſamæ reveren-
tia, tantâque cautela non infamandi utero, fu-
gâque infamatos.

.

Tradidit Joſeph in carcerem, abi vin-

ti Regis ouſtodiebantur, & erat ibi
clauſus.

Si nimiùm credulus arguitur Putiphar,
quòd in re tanta, tantâque iui thalami contu-
melia, quam uxoris lachrymæ, palliumque
profugi convincebant, mancipium recluſerit in
carcere: quam ſunt arguendi Prætores, qui
ingenuos leviſſima ſuſpicione criminis in cate-
nas dant, vinciuntque ad annos & luſtra? Tu
verò animadverte, ut ad ſolam cuſtodiam
miſſus ſit Joiephus in carcerem. Non lictori-
bus injunxit, ut proditorem thori & domus
ſuæ cruciarent, quantum liceret, in Patinis,
in ſtragulis, in cubiculo. Nihil dictum contra
illum eſt. Carceri tantum eſt mancipatus. Uti-
nam ita a nobis ageretur contra Proconſules
minimi delicti ſuſpectos, uti a Principe exer-
cituum Pharaonis actum eſt contra compertum
adulterii mancipium, & oppreſſorem conju-
gis coronatæ. Et tarnen ſæville Putiphar fer-
tur. Tam lentè ad hominis, etiam mancipii,
vincula feſtinandum eſt. Et erat ibi clauſus.
Nihilque præterea. Tanta tamen, tâmque gra-
vis pona viſa eſt Moyſi, & Deo, ut ille qui-
dem reprehenderit Futipharem, hunc veroô
miſertum ſit Joſephi. Quid perſcriberet Moy-
ſes, ſi latomias ſcrutaretur Chriſtianorum, ubi
cuſtodia, & clauſura vix pœna ſunt recluſo-
rum? Quam exclamaret, ii ſpecubus infoſſos
equites reperiret, ab omnium mortalium com-
mercio ſegregatos, à Sole diéque exules, um-
bris, ſœtore, ſolitudine, ſiti, fſaméque cru-
ciatos? Uhi vincti Regis oeuſtodiebantur. Cuſto-
diæ jus habetis, 6⁶ Dynaſtæ, in delatos, non
tormentorum. Muros extruite, oftia compin-
gite, excubias adhibete: hæc ſit arena ſeveri-
tatis veſtræ, quamdiù crimen probatum non
eſt. Licet quoque torquere reos, ſed cùm quæ-
ſtioni ſubjiciuntur. Extra illam, Carcer fugam
arceat, non mortem arceflat. Nunc verô car-
cer locus eſt, non cuſtodiæ, ſed poœnarum.
Hinc eſt, quod is, qui non flagitiis, ſed æri
alieno obnoxius in carcerem conjicitur, non
Matth. cuſtodibus, ſed tortoribus deditus fertur. Ira-
198, 34. tus Dominus ejus tradiqit eum tortoribus, quoad-
Ethicæ Tom. I.

207
ſque redderet univerſuim debitum. Si Princeps
iram præ ſe ferat, hétores illicò in carnifices
Cconvertuntur. Deterunt enim, & proculcant
adeè vinctum, ut illi reſpirare non liceat. Et.
de ſervo quidem dicitur. Miſit eum in carce- Ibid. n.
rem. A conſervo ſervus ligatur. A Domino““
nunquam vincitur civis, quin catenis ſupplicia
ſocientur, ſi præſertim ſtomachum ſuum te-
ſtetur Princeps in vinctum. Iratus Dominus
ejus tradidit eum tortoribus, quoaduſque redde-
ret univerſum debitum. Porrèô ſi, ubi civile jus
eſt, ita diſcerpuntur vincti, verſo carcere in
lanienam ſolâ irati Principis excantatione. Quam
ſævietur à ſatellitibus in reos, quos ira Regis
voluerit criminoſos! Quid aio? Non ira mo-
dè Principis vinctos reddit obnonios cruciati-
bus; ſed ſi ſe tantùm cognoſcendæ cauiæ im-
miſceat, ipſéque de vinciendo reo promul-
garit ſententiam, actum de vincto eſt. Tane Matth.
dixit Rex miniſtris: Ligatis manibiss & pedi- 22. 13.
bus ejus, mittite eum in tenebras exteriores.
Huc uſque edictum Regis. Quæ exinde con.
ſequitur prædictio eſt, & prophetia. Ihi erit Ibid.
Retus, & ſtridor dentium. Ac ſi dicat. Ego hunc
ligavi? Intelligent ſatellites, quid abs ſe agi
velim. Nunquam Rex ait, Ligate; quin licto-
res opprimant vinctum. Ideò abſtinere debe-
rent Principes ab id genus edictis, atque judi-
ciis: quod ipſorum aut ira, aut in reorum
quæſtiones inclinatio ad ſæviſſima Judices li-
Ctoréſque aut incitet, aut compellat. Contrà;
ſi ſe Rex vincto propitium exhibeat, nullus
tam ſævus eſt Judex, qui damnandum non ab-
ſolvat. Dario anxio, triſtique pro Daniele, vel Dan. 6.
ipſi pepercere Leones reo ſuo. Audeo dicere, 1S.-
in Lilieto flores vertentur in fulgura, ſi Prin-
ceps oderit vinctum. Aſpides verô efflorebunt
in roſas, ſi Regem miſereat catenati. Pudet
pendere innocentiam vincti à gratia, odiéve
imperantis. Præeſt exercitibus Joab, non uni
obnoxius parricidio. Mox aram Tabernaculi
complexus jugulatur. Modò imperat, modòô
caditur. Num tunc innocentior cùm præeſlet,
quam cùm caderet? Imô multis præclarè con-
fectis præliis, antiqua obliteraverat crimina-
Cur ergo cadit? Quia ita edixerat Salomoni 3. Reg. 2:
David, & ita intimaverat Salomon Banaiæ. 25.

Fuit autem Dominus cum Joſeph, & mi-
ſertus ilius, dedit ci gratiam in con-

„

ſpeätu Principis carcéris.

Et erat ibi clauſus, inquit, fuit autem Do-
minus cum Joſeph. Claudamur, ſi nobiſcum
clauditur Deus. Felicior, niſi fallor, carcer;,
quam coœlum. Nam ibi ſemper cum Domino
erimus. Hic verò Dominus nobiſcum eſt. Præ-
ſtat amittere libertatem, ſi divinitatem lucra-
ris. Quis vinciri recuſet, ſi eàdem catend,
quâà hinc cuſtodiæ illigaris, inde Numini alli-
geris. Torquibus manicæ antecellunt, ſi nos Carecer.
ita ferrum vincit, ut nobis Divinitas devincia-
tur. Porrò nobiſcum non eſt Deus, ut vel nos deig-
gravet adventu ſuo, vel noſtr4 utatur operàâ; b.
vel denique ut nobis otiose perfruatur. Nobis
adeſt, ut opituletur nobis. Fuit autem Domimis dervire
cum Joſeph, & miſertus illius... Quid Verò Præ- Deo felin⸗
ſtitit? Conciliavit adoleſcenti Præfectum car-
ceris. Quo modo? Molliendo animum, men-
témque Præfechi, eumque in favorem vincti in-
clinando. Dedit eigratiam in conſpectu PFrincipis
2 carceris.

Rex q2205
euehat.

Servi.
Caſtitas.
Pater fa-
miliss.

Dignitas
cui defe-
renda?
Res dili-
gZat zan-

208

carceris. Poc enimverò vehementiſſimè ſtupeo.
Si miracu is tranſigenda res erat, ſuéq ie om-
ripotentia uti ſtatuerat Deus in benefcium Jo-
ſeph, cur Præfecto non revelat innocentiam
adoleſcentis, ſed gratiam miſero dat in con-
ſpectu Principis? Nimirum apud Præfectos non
perſpecta innocentia vinctos facit fortunatos;,
ſed gratia. Spatiabitur in carcere Joſeph; qua-
ſi in regia, non quia pudicus, ſed quia gra-
tioſus. Iiſdem compedibus teneretur adoleſ-
cens, quamvis cuſtodibus pudor ejus innotuiſ-
ſet è cœlo. Placuit Præfecto? Exſolvetur. A-
deò reorum libertas non ab innocentia pendet
compediti, ſed à gratia pendet vincientis. De-
dit ei gratiam in conſpectu Principis carceris.
Hc egent vincti, ut imperent in catena. Por-
rò quis non miretur pudorem, gravitatémque
Præfecti, cui opus fuit omnipotentiâ Numinis,
ut Joſephum virorum pulcherrimum adamaret
obſequentem, quem Egyptia deperierat re-
luctantem. Ergo in Ægypto ea eſt ſatellitum
pudicitia, ut ſine miraculo grati eſſe non poſ-
ſint, qui ſunt tam gratioſi. Felix Provincia,
in qua nullà captivantur pulchritudine, qui reos

thm inno- Captivant. Tanta erat in Præfecto ſanctitas, ut

centese
Superior
quos a-
met?

Carcer,

foœdatum adulterio juvenem pulchrum non cre-
deret, in tanta frontis amœnitate. Nullius e-
rat pretü candor oris, quem ſuſpicio flagitii
atraverat. Anguis eſt, ajebat Præfectus, ado-
leſcens catenatus, corio expictus, ſed veneno
infectus. Non amo coloratum: odi prodito-
rem. Non attendo galaxiam genarum, quam
pro aſtris pudicitiæ, cometes conſignant in-
temperantiæ. Rubor impudici, non Roſa eſt
ad illecebram, carbo eſt ad incendium. Neſ-
cio elegantiam, quam fœdavit adulterium. Nul-
læ ſunt Veneres, ubi Venus non abeſt. Narciſ-
ſus, quem Myrtus impedavit, taxus eſt, non
flos. Amare juvenem non poſſum, qui amavit.
Digna erat paludamento gratia, nmiſi pallium
projeciflet, ideò naufraga, quia ſeminuda.
Quid plura? Totàâ opus fuit divinitate, ut Jo-
ſeph amaretur a Præfecto. Erravi. Non adama-
tus fuiſſe fertur, ſed gratus. Neque enim amo-

& Fudex. ris Romenclator apud Prætores evolvitur. Neſ-

Perſona-

ciuntur in Tribunalibus, ſed Ægyptiorum,
vocabula lupanarium. Ita verò pudoris mira-

rum acce- cula tunc ſpectantur in carcere, quùm viri prin-

ptio.

Confiden- .
gia in Deo. Melendi numinis.

Cipes vinctis imponuntur. Dedit ei gratiam in
conſpectu Frineipis carceris. Vox iſta Principis:
nobilitatem ſonat. Non enim è lictoribus legi
debet, qui reis præficiatur. Adhibebatur è
primoribus;, qui carceri præeſſet. Sub his &
Joſephi poſſunt non amari, quamvis pulcher-
rimi, & poſiunt non opprimi, quamvis dati
in catenas ab Imperatoribus exercituum. Nunc
vVerô ſatellitibus commiſſi vincti; ideéque,
non rarè, & premuntur innocentes, & pul-
chri corrumpuntur. Adeò ut ſolo titulo pul-
chritudinis perſæpè emittantur ephebi, ne ſci-
licet captivent captivantes. Proh mores Ægy-
pti Chriſtianis moribus implorandos! Secura
erat tam innocentia, quam pudicitia inter
compedes, quando à torquibus catenæ tra-
Ctabantur. Quæ verô ſpes vinctis, quibus
imperat verbero? Expenderemus porròô percu-
perem, quà arte promeritus ſit Joſeph, ut
Deus Principem in ejus favorem inclinaret. Je-
junavit? Non. Oravit? Nequaquam. Cine-
rem ſuo capiti adſperſit? Nullo modo. Quid
ergo egit? Nihil. Audi totum artificium pro-
LEt erat ibi clauſus. Fuit au-

Oliva

tem Dominus cum Joſeph. Patiebatur angufſtias Tritala-
Carceris in ſilentio, & non in ſpe. Erat ibi, iÜâovis re-
tam corpore, quàm mente. Non revolabat in eatte
domum Putipharis, fore confidens;, ut aliquan- ſ osn.“
40 vel adultera reiipifceret;, eâmque poœniteret inere.
calumniæ, vel Dominum miſereret Oecono-
mi. Non illis libellos iupplices ſubmittebat. Dei vo-
Non parentem, fratréſque de ſua calamitate lantati
per literas admonuit. Non denique Præfecti corferma
inire gratiam aſſentationibus ſategit. Unum dun- nat, en
taxat agebat Joſeph, nempe: Erat ibi. Scili- a.
cet, Perſtabat, ubi eum locaverat Deus. Ple-
rique Aves imitantur, quæ viſco impactæ, dum
unam ex alis expedire, ieſe agitando, ſtudent,
utramque implicant. Quèô plus laqueum excuſ-
ſeris, eò te illo arctius adſtringes. Vidi peritio-
res in æquore natatores, nullo brachiorum co-
natu ſupinos aquis extare, leviſſimàâ pedis, eâ:-
que perraràâ, dimotione naufragium eludentes.
Qui verò pedum, manuum, capitis, laterum-
que vi fluctibus colluctantur, citò laſſeſcunt,
merguntũúrque, niſi quàm breviſſimo curſu ap-
pellant ad littus. Joſeph ergo tranquillitate ani-
ni, incogitantiâ, patientià, & incolatu car-
ceris, anguſtias carceris eluſit. Erat ibi clau-
ſus. Nihil operoſius otio apud Deum: qui, ut
audit quieſcentes, ita anxios dimittit in mann
conſilii eorum. Dormiendo ex ſe Adam emiſit
Hevam;, adjutorium ſuum. Si vis Deum tuis
commodis advigilare, tu iis indormiſce. Duo
ſimul vigiles eſſe non poſſunt, humana divina-
que Providentia. Eductus é carcere Petrus eſt,
cùm ſterteret. Et pro eo quidem preces fun- :
debantur ab Eccleſia; ipſe verò nunquam ſup-.
plicavit Numini, pro libertate. Clamemus pro-
inde, Erat ibi clauſus. Fuit autem Dominus cum
Joſeph, & miſertus illius, dedit ei gratiam in
conſpectu Principis carceris. Quæro, cur Deus;
qui miraculis abſtinere ſolet, non reconcilia-
vit minori portento Putipharem vincto, cui
facile erat redamare, quem amaverat, & pro-
bum credere, quem diu expertus fuerat opti-
mum. Imoô miraculo opus fuiſſet ommum ma- Rer ef-
ximo, ut judicium ſuum reſcinderet Putiphar, eindet
renunciarétque pudicum J oſephum, quem pu- S esſe⸗
blicaverat ſtupratorem. Damnationes ſuas nun- .
quam Primores damnant: &, ne ſemel erraſſe
putentur, errant ſemper. Imprudentiæ ſuæ au-
thoritatem ab obſtinatione quærunt, rebelles
lumini, & innocentiæ infeſti, ne deſciſcamt à
tenebris, quarum vi in judicio lippierunt. Scie- Ealinodia
bat Deus, etiam intellectâ Joſephi ſanctitate, Navila,
& conjugis impoſturâ, à fuis actis non receſ- Euu l.
ſurum Putipharem: ideôque maluit Præfectum emé.
carceris emollire, quem citò in benevolentiam
ignoti ſibi vincti inclinavit. Nimirum humanæ
ſuperbiæ palinodia inviſiſſima eſt. Ut prop-
terea crediderim tam effuſam fuiſſe Chriſti in
Latronem, regni, gloriæque prodigentiam;

quôd ſibi viderit ſupplicem, quem paulèô an-

te ſenſerat conviciantem. Quare non tuentur
Latronis cauſam, ſed proſtigant, qui alterum
& ſicariis blaſphemum fuiſſe aiunt, alterum ve-
rô obſequentem. Decutiunt & beati Latronis
capite coronam, qui eum negant contumelio-
ſum in JESUM. Nam plus eſt, revocaſle blaf-
phemias quàm eas non vomuiſſe. Scribamus
proinde cum Matthæo : Id ipſum autem & Matth.
Latrones improperabant ei. Id miraculo proxi- 27. 44.
mum eſt, ut adores, quem ſpreveris, & Deum
fateare „ quem irriſeris imbecillum. Occurrit
alia quoque ratio, cur Deus Præfecti potiug
Cc01 2

uipe
nn,1

He 1
.llteis,

Onmmnbus

rolla

Uele, te
Ee aul
Acumg
funt, e
lnt.
1 ealt.
Uibiu tr⸗
Clkntian
ert De
Einipi
Ampen
h unmn ſi
Tlen Gu
it In
Gun cher
lelltes a
Eelete in
kenn

1
5

rangeſiei
Drzt id i

tizzg
inin

Volide i l

Aulici

Unum Chn.“
at ibi. delt

14

r Den N.
ndacle,Cen
ndo Koce n
Oveuin exall.
achiorum .
ni Peclt,e.
tumelakent
diis, terirn⸗
1 kitnt,
limo Culdeh⸗
billtte .
incolatn or.
eum: Goi t
Ittit in marn
Adam enit
Vis Deum uu
lonniſce, Dio
Ommams Ciind-
ere Vetmwelt,
in peces .
Dundvamn iop-,
Clamemus o.
1 Domints nn
tei gatien 4
0, Clr Deli,
non Ieconell
m vinco, dll
werat, A Mto⸗
s foerit opt⸗
t ommpiumn mr E.
etet Putiher, 3
nm, Open pur,
fonesius ull-
ne ennel enale
Udentir r a
erunt, lehelds
ge Ctieſcant
elis n l ,

aluit Pigkil
onttan
e⸗

19. 13*

4. Reg.

11e2,

1. Reg.

cor, quàm Putipharis remollierit, inflexerit-
que in Joſephum, quòd parum utilis fuiſlet
vincto favor Imperatoris, Præfecto carceris a-
verſo: quo propitio nihil illi obfuturus erat fu-
ror pertinax Domini fui. Dedit ei gratiam in
conſpeltu Principis carceris. Præſtat inferioribus
adininiſtris gratiolum efle, quàm Ducibus &
Regibus. Hi enim præcipiunt, illi agunt. En
quàm evanida fuerit Ira Domini in Joſephum,

fFranandi, ex quo eum Cuſtos carceris adamavit. Sequitur

enim. Qui tradidit in manu illius univerſos
vinétos, qui in cuſtodia tenebantur. Fumet Pu-
tiphar in morem Ætnæ, & tonet in Joſephum.
Non modèò non fulminatur, aut amburitur,
tanto contra ſe Imperatore minaci, ſed regnat
in carcere. Cur? quia inviſus Putiphari, gratus
Cuſtodi eſt. Id fiet, quod factum volet, non
Princeps, ſed Lictor. Quid prodeſt littori,
quod in ſuo fundo uniones ſibi mare conco-
gerit, ſi ab iis, qui in ſummo ſunt, fluctibus,
quique ſe tangunt, algis, ruderibuſque inun-
datur? Salubria ſunt aſpidum exta, & medi-
ca viſcera viperarum. Sed quia dens peſtifer,
eéôque imbuimur, non extis; ſi nobis viperæ
advolvantur, perimus commorſi, non ſaneici-
mus. Procul enim abduntur anguium pharma-
ca: toxica propè ſunt, & infunduntur. Mini-
mus planetis Luna; ſed, quia telluri propior,
oſtreis, plantis, ſegetibus, & univerſim nobis
omnibus dominatur. Nihil non ſanum in ocu-
lo, quùm panus pupillam intexit. Lippimus
tamen, quòôd, ſuüperficie caligante, interior o-
culi incolumitas arcere nequeat lippitudinem.

Profuſa & Veſuvio ſulphura vix cruſtam indu-

Xere, terrarum pulpa intactà. Nec fœnum in-
de pullulat. Germina parcius, medullà infe-
ctà camporum, ſuccreſcunt; nulla verò erum-
punt, agri facie excoctàâ, duratâque, quaà pro-
repunt. Transfoſſus morietur Ablalom. Atqui
Rex edixit, ut vivat. Eſto: ſed Joabo viſum,
ut cadat. Peribit omminò lanceis non minus
tribus trajectus in corde. Et cùm tam à ſele
diſſentiant adminiſtri & Regis lententiæ, id

fiet, quod faciendum & Rex vetuerit, & ſta-

tuerit Dux. Id alias. Hactenus tamen à ſervo
Principi repugnatum. Videamus jam, uti Re-
gis imperium eludatur àa foœmina, & filia qui-
dem. Exquirebat ad necem Saul Davidem ge-
nerum ſuum. Id ut à Michole reſcitum eſt, Da-
videm quidem è feneſtra emiſit, ſtatuam verò
locavit in lecto caprinis pilis velatam, quâ e-
minus oſtensâ, Maritum dixit ægrotare. Quod
Cùm lictores Sauli retuliſſent, ait Rex, ut *ger
ad ſe gener adduceretur in lecto. Rediere ia-
tellites ad lectum, irrisique impoſtura, nihil
retulere in Regiam, niſt Regum imperia vel
per fominam eludi. Dxitque Naul ad Michol.

lbid. n. . Quare ſic iluſißi mihi, & dimiſifti inimicum

meum, ut fugeret. Nimirum id agitur, non quod
decrevere Principes, ſed quod ſervis adlibue-
rit. Sic, graſſante in Regium ſemen Athalià;
puer Joas fubductus ſiragi eſt per Joſabam fi-
liam Joram, educatuſque clam eſt in Lemplo,
ad imperium Iſraélis. Quæ fanè teſtantur, om-

nia peragi ad nutum Miniſtrorum. En Joſeph

compertus adulterii regnat in catena, quoniam
Præfecto carceris placuit de vincto facere, vel
in compede, Dictatorem. Cyrus exponetur
Lupis à Rege. Sed, ſi Paſtorem infantis miſe-
teat, nutrietur ad coronam, & Cambyſem
ſub jugum mittet.

Ethicæ Tom. I.

in Cap. XXXIN. Cenetis.

Qui tradidit in manu illius univerſos
vinétos, qui in cuſtodia tenebantur?
& quidquid ſiebat, ſub ipſo erat. Nec
noverat aliguid, cunkctis ei corediis
Dominus enim erat cum illo, & om-
nià obera ejus dirigebat’

Egit-ne prudenter, an imprudenter Prin-
ceps carceris, tantâ, imè totâ tranſlatà vincto-
rum in vinctum poteſtate? Ego certè laudare
illum non auſim. Abdicatio enim poteſtatis in
Præfecto multum abeſt à laude. Wec noverat
aliquid, ounctis ei creditis.

imaginem, non quietis! Ne ſcire quidem; an
vVincti ſepties torquerentur in die. Illud quo-
que improbarim in Cuſtode, quòd non ſenſim
deoneravit in Joſephum curam reorum: ſed
omnem à ſe ſimul in eum tranſpoſuit autho-
ritatem. Dudum jacebat Joſeph in compede:
mox de vinctis pro arbitratu ſuo ſtatuit, Præ-
fecto carceris eventuum, factorumque inſcio.
Et viſa quidem iſta ſemel in .Æyptoò, in um-
Pris tenebriſque carcerum. Apud nos verò ſpe-
ctantur quotidie in luce Regiarum. Quid a-⸗
gunt interdum Principes, quidve ſciunt? Cla-
mat pars non modica imperantium, Hoc u-
num fſcio, quod nihil ſcio. En Academiæ re-
gnant's laureatum: Nec noverat aliquid, cun-
Stis ei creditis. Quôdque me angit plurimum;
Non ſunt Joſephi, quibus imperia, admini-
ſtrationeſque regnorum concreduntur. Mira
lippitudinis appetentia. Hos certè non pellexiſ-
ſet anguis in guſtum arboris interdictæ, e4

mnblis Proh lethargum franand
morti propiorem, quam ſomno, & funeris Rex ani

Reæ ze-
gatr.
Aulici

.

non inni⸗
tatiere

ſuggeſtionis illecebrâ: Eritis ſicut Dii, ſeientes
bonum & malum. Hâc enim voce abalienati Gemz3e5

fuiſſent illuſtriſſimi tenebriones ab eſu pomi',
quando nihil ita reformidant, quàm ſcire ali-
quid provinciarum regnorumque ſuorum. Sa-
ginantur inſcitià rerum omnium, & tunc ſe
putant perbeatos, cùm ne nomina quidem au-
diunt urbium, & nationum. Novi quaſi Ada-
mi ita ſopiuntur à Præfectis, ut eis eximi non
coſtam modè liceat, ſed latera, nullo penitùs
jacturæ ſenſu. Ofla illis educuntur, iis carne
ſuffectà: quod eliminatis ex aula dignioribus;,
viles adſcilcantur in conclave. Proh quale pro=
pudium imperantis! Nec noverat aliquid.
Quamquam non tantæ cenſuræ obnoxium Præ-
fectum carceris crediderim. Nam licèt de com-
miſſis Joſepho vinctis non cogitaret, Joſephi
tamen obſervabat geſta. Ideò enim ſcribit Moy-
ſes, quòd à Deo Joſephi acta dirigerentur:
uibus benè geſtis adducebatur Cuſtos, ut af-
Hlatum Numine Virum ſibi non imprudens
ſubſtitueret. Quis verò non obſtupeſcat neceſ-
ſitatem divinæ gratiæ, ejuſque in noſtra geſta
influxum? Dominus enim erat cum illo, &
omnia opera ejus dirigebat. Præfuerat ſumma

cum laude Joſeph toti domui Putipharis exer- Deo egess

cituum Pharaonis Imperatoris. Poſt tantam
Præfecturam, an ipſe præeſſe non poterat er-
gaſtulo Pharaonis? quæ Dictatura in eo pe-
nè tota abſolvebatur, ut à rubigine numel-
las & pedicas vel tueretur, vel extergeret. Ve-
rùm tanto olim Oeconomo, in re nullius pe-
nè momenti, opus fuit Divinitate. Quæ de-
dignata non eſt, ſibi adfcribi reckam virga-

Gratias
neceſſiraso
Degnitas

144

L.n

rum, compeduémque adminiſtrationem. Deus Rexr tegas
exercituum, qui cum Gedeone futurus eſt, ut tiat as⸗

3

debellet ms

21O
debellet Madianitas numeroſiorés locuſtis,
Deus quoque ergaſtuli eſt, & Joſepho adjun-
gitur, ut vinctis cum laude imperetur. Et om-
nia opera ejus dirigebat. Si omnia: illa quoque
diſponebat, quæ in tanta muneris vilitate pror-
ſus erant obſoletiſſima. Quando autem ita im-
buuntur, agunturque Numine ſervi, poſſunt
in eos Dynaſtæ imperii onus dechinare.

Nec
noverat aliquid, cunctis ei oeitis. Quamquam,
ut dizi, non ita habenas laxaverat Joſepho
Princeps carceris, ut non illum attent ſlimè ob-
ſervaret. Quod ex illa cauſali conjicitur, quæ
ſubjicitur: Dominus enim erat cum ilo, & om-
nia opera ejus dirigebat.

Ac ſi diceret: Ideò
omnia Joſepho tradiderat

—

Cuſtos, quia ani-
Aulici madverterat mihil à juvene non ſanctè agi. Nec
frenandi. vana conjectura, quando id diſertiſſimè faſſi
ſunt LX X. Ita enim habet verſio eorum. Non
erat Princeps cuſtodiæ carceris, de carcere co.
gnoſcens quicquam pratei ipſum. Tu carceri, ale-
bat Princeps, præeris, & ego Tibi. Tu vinctos
obſervabis, ſed obſervandus a me. Tu eris qua-
ſi ramus, unde poma pendebunt;, ſed mihi jun-
gere 3 quaſi trunco tuo, a quo vitam, quam im-
Rex re- pertias, hauries. Pateremur utcumque tradi re-

gat. gna Gratioſis, ſi Provinciarum incurioſi Prin-
cipes Præfectis excubarent. Nihil urbium, ſi
Aulici

Fewandi. lubet, ſciant; ſed ſciant Subpræ ſectos. Nihil
* de carcere perconctabatur Cuſtos, ſed impo-
ſitum vinctis Joſephum ſcrutabatur undique in
lucernis, & quaquaverſum explorabat. Nec
erat de carcere cognoſcens quicquam, Piater ip-
Jſum. Jam verò Reges quod primum ſcire no-
lunt, geſta ſunt Gratioſi. Si quis queri de illo
audet, relegatur in Pontum. Si quid perſcri-
bitur à Provincäs contra Principem Satrapa-
rum, profcribitur illico, & dammatur calum-
niæ. Audeo dicere, lipf int ad Provincias,
cæcutiunt peniths ad Præfectos. Hinc regnorum
everſiones, urbiumque convulſiones, adeò in-
ſciis rerum Principibus, ut perſæpe victorias
jactent profligati, & triumphos canant in cla-

.

de. Ignorabat reOs Cuſtos, ied percallebat Jo-

„ . . 12 7
ſephi vota omma, geſtâque. Nec erat de car-
cere cognolcens quidauam, præter ipfum. Ele-

7
/

gantiſſimè in Chaldæo: Nullum delictum vide-
bat Princeps carceris in manu ejus. Notaſtin? Se-
rit pupilla Imperantis innocentiam in admini-
ſtro. Si Rex excubet Prafecto, candet is lanè,
& cavet. Nullum deprehendebat flagitium
Princeps carceris in Joſepho, quia Joſephum
comprehendebat. Non viderent Cæſares in Præ-
ſecuis ſacinora, ſi Præfectos viderent. Inviſi ve-
rô Proconſules, ſuique ſecuri, citò evadunt
in Verres, nequicquam imperio reclamante.
Hoc pro certo habeant Principes, effugere ſe
minimè poſſe, quin aliquid videant. Eligant,
utrum ipſos videre juvet facinus, an Mini-
ſtrum. Si in hunc non intenderint oculos, ſuis
intelligant oculis monſtra obtrudenda. Flagi-
tia non ſpectabunt, ſi ſpectaverint Præſides. Hi
viſus, in morem Pollucis & Caſtoris, ſeſe mu-

Dignitas
bpendet à
Deo.

rat Princeps cuſtodiæ carceris de carcere cognoſ-
cens quidquam, prater ipfum: Omnia enim erant
per manuzz Joſeph; e quòd Dominus eſſet cum
Aulici go. Ex LX K. Ubi ſunt, qui aiunt Moy ſſis tabu-
impii ſine las, non tabulas eſſe, ſed molas, quibuſcum e-
excuſatio natare non licet & mari magno regiarum in littus
ne. Pra fecturæ. Si Deum irc . Du-
, inquiunt, retinuero, Du
cem non tenebo. Per Leones adibatur ad Salo-
monem conlidentem in ſolio, non per Agnos &ÿ

tuò ſubrogant, alterique alter ſuccedit. Non e-

Oliva

Turtures. Feritate, non innocentiâ, perrum-
pes ad Magnates. Mentiris. Non perjuriis, non
aſſentatione, non ſuſurris Principem carceris ſi-
bi Joſeph devinxit, ſed candore vitæ, & Nu-
minis obſequio. Hæſit Principi, quia Deo ad- F. licitas
hærebat. Omnia enim, inquit, erant per ma- à DVeo eſt.
num Joſeph, e& quòd Dominus eſſet cum eo. Au-
din'? Hoſpitante Numine in corde Joſeph, non
eſt & corde Principis exturbatus Joſeph. Imô
inaccefla Principum præcordia uni tantum pa-
tent Deo, ſaxea cæteroquin & impervia. Non
vorago Fides in Deum eſt, quà ruas in Præ-
ceps, ſed ſcala eſt, cui Deus innititur, ut aſ-
cendas. Debellavit Gigantem David, & fu-
renti Saüli perplacuit. Quàâ arte? fundà dices,
& citharâ. Audi inſtrumenta captivandi Prin-
cipis, & hoſtis profligandi. V'idi flium Iai ſcien-
tem pſallere, & fortiſſimum robore, & virum bel-
licoſam, &. prudeniem in verbis: & Dominus eſt
cum eo. Quod cùm Saul intellexiſſet, Dominum
ſcilicet efle cum Davide, accerſivit eum. A-
des non nos dirimit à Principibus cultus in
Deum, ut eo maximè in favorem noſtrum e-
tiam Saüles inclinentur. Mihi crede, ſi cœ-
lum ſuſpexeris, non impinges, ſed evades,
quò nunquam pertinges, ſi humi reptaveris.

1. Reg.
18.

EX CA P. XK L. GPNLSIS.

His ita geſtis, accidit ut peccarent duo
Eunuchi pincerna Regis Xgypti, G
Piſtor Domino ſuo.

N Hebræo habetur: Et fuit, poſt hæc pecca- Severi-
verunt Pincerna KRegis Agypti, & Piſtor Do- tas.
mino ſuo Regi Egypti. Non poſt hæc peccave- Rex au-
re Eunuchi, ſed poſt hæc delati ad Regem õ
ſunt, & à Rege dati in catenas. Quid eſt, poſt- i,a pra-
bæc? Nimirum, ubi Oeconomus Imperatoris fadon
militum abreptus in carcerem eſt, ſenſere cæ- Aulici
teri, non deſperandum occaſum Magnatum ,franandi.
ideéôque accuſati Primores Aulæ apud Pharao-
nem. Latent flagitia grandium, quia de eéorum
ſupplicio deſperatur. Quæ ſanè ſcelera, & in-
numera, & enormia retegerentur, ſi dies a-
ſtris diceretur, ſine metu tenebrarum exterio-
rum. Ut in fornice, unus ſi lapis eximatur;
nullum non ſaxum hiat, & ruit plerumque ca-
mera. Ita emoto Satrapâ uno, tota labaret ſtru-
Ctura Magnatum. Joſepho ex Oeconomo vin-
Cto, duo mox Principes accuſati, & vincti ſunt.
Utinam & roſtra lideribus ſtatuerentur, &
nullæ ſpectarentur Cedri in hortis Cyri, quas
immortales faceret non incorruptio, ſed favor.
Ad radicem enim earum, cùm inſcribi debe-
ret, Omnis Arbor, quæ non facit frubtum bonum,
excidetur, illud ſecuritatis appingitur elogium,
Won accedet ad te malum, & Nagellum non ap-
propinquabit tabernaculo tuo. Hinc Cedrorum
cacumina inſeſſa Urſis atque ſerpentibus. Hinc
abietibus aſpides advoluti, quôd à ſecuri ſe-
curæ ſint Plantæ, ſi altæ ſunt. Exſcinduntur
Beta & Intubus, ſi vel unam aluerint erucam
in foliis ſuis. Neque dicant Reges, abs ſe faſ-
ces non exſolvi in Primores, quod eorum nul-
lus deprehendatur in crimine. Unus vel ſe-
mel Oeconomus Imperantium catenetur, &
mox duo * Proceribus prævaricati vincien-
tur. Ita accidit Memphi, & ita ubique con-
tin-

10.
Pl. 90.
10.

ſunmini
P , . 4

cGerunt
nannt, Ne
nnn Reg,
alaG
eſtonen
Clentigg 8

Derwum.
Nii, Nn
Larceniſ.
ad,
m eo. An.
lefh,en
olefb h
täntun r
ervIn. NN
nas in re.
tr, It
uncdl ces,
ndi Ern-
7r lui eier.
G uinm be. i.
Donirref
t, Domimum
Fit eum. 4.
bus allt in
m nolrum e.
lede, Nce.
ſed erades,

reptayens

NSIs.

arent duo
pti

Poſ her eltr n
,& Tiſer De
hec Neunen
lan A1 Negen
Quitel n
nus Impetaln,
eſt, ſenlerece 3
n Magpemm N
apud Phae.
Giacetann
19 Jons et l
1e ſcelera, 1
entut, Adei⸗
ebrarumn eNen.
lapis cunetal,
gel⸗
2baret .
tta leli
OecoNoN
ſau, AVrIG.
ſatueteltli)
. ,

horts Gn,

it plern

trugtioE
cu chidt
lit fuchin on l
pingiuneg

mn /,

he.

Rex non
ſe al cit-
catur.

Cartoer.

Juſtitia.
Se veritas
non Ira.
Suterier
ta dus ad
pœnas ſite
Fiſcus.

Marc 14.
4.

/ in Cap. XL. Geneſis.

tingeret, fi flagitia grandium coccum & byſſus
contra jacula Cenſorum non loricar nt. Ideòô
ſilent Catones „ quia nemo auritus & Regibus
eſt, ad piacula Præfectorum. Una ſi Princi-
pis recludatur Auris, centum mox ora reſera-
buntur, contra Satrapas & Magnates. Tua
ſurditas Provincias fecit elingues. Si vincula
inſiciantur vel uni Conſularium, ſolvetur illi-
cô vinculum linguarum: & regna, quæ Za-
chariam æmulabantur deſperatione Judici,
in ſpem erecta ſupplicii, Joannem repræſen-
tabunt, & vox erunt etiam in Herodes ſono-
ra. Meritô proinde Moyſes, cùm vinctum di-
zviſſet Jolephum expræfectum tantæz domus,
actutum ait: His ita geſtis, accidit, ut pec-
earent duo Eunuchi. Peccavit Frinceps vina-
riorum Kegis Egypti, & Princeps piſtorum
Domiro ſuo Regi Egypti. Ita LXX. Quæ-
roO, cur non erat ſatis dixiſſe illos peccaſſe Re-
gi, led uo prius Domino peccaſſe feruntur
Regi A gypti. Nimirum ultio de iis ſumpta,
non quia in Regem, ſed quia in ſuum Do-
ninum peccavere. Puniuntur enim, non quia
in regnum, ſed quia in domum Regis pecca-
verunt. Securi ſunt de ſupplicio Aulici, ſi pec-
cent in Regem. Si verò Dominum ſuum læſe-
rint, hoc eſt, ſi Pharaonis privata jura;, libi-
dineſque turbarint, contrudentur in vincula.
Nonne vides Joannem in compede? Num I-
thuræos accivit; Num Galilæos ſollicitavit?
Num arces obiedit? Iſta præterüſlet Herodes.
Quid ergo patravit vir tantus, ut raperetur in
carcerem? Inceſtum Regis jactavit illicitum,
& Herodem ab uxore fratris abſterruit. Pecca-
verunt Pincerna Regis Kogybti, & Piſtor Do-
mino ſuo, Revi LEgypti. In Hebræo. Quaàm fe-
licius exerraillent in Regem, quam in-Domi-
num! Reſcire jam libet ſcelus miſerorum. Quæ-
ris flagiti genus? Peccaverunt. Non id, inquies,
quæro. Exquiro, cui ſindb obnoxii flagitio. Pec-
Caverunt. Apud Principes una reorunn cauſa eſt.
Veccaverunt. Aliud nec dici poteſt, nec quæ-

Tri. Si latomias regnantium explores, & ſcil-

Citere de vinctis, uno verbo ommum acta ge-
ſtâque intelliges: Peccaverunt, id eit, non
Peccarunt. Animadverte, ut primâ vinculo-
rum die, necdum inchoato judicio, pecca-
viſſe dicuntur, non criminis accuſati. Quæ
namque vox, abſoluto judicio, poſt quæſtio-
nes, teſtes, tabulas, & conſeſſiones vix ef-
ferri poteſt, ſi læſerint Pharaonem; ante in-
ſtitutum judicium ſine hæſitatione pronuncia-
tur: Peccaverunt. Peccaverunt? Si teſtis non
acceſſit? Si non rapti in jus? Si quæſtio non
habita? Peccaverunt. Cur? Quia ſuo Domino
peccaverunt. Ita agitur, quando peccatur in
Pharaonem, non ut in Regem, ſed ut in Do-
minum Eunuchorum. Proh monſtra! Pronun-
ciatio delicti, poſt Judicium, emergit. Hic
judicium antecedit, diciturque de miſeris ante
cognitam cauſam, Peccaverunt. Et quis Judi-
cum dicere audeat poſt quæſtionem, Non pec-
caverunt; ſi vox & domo Regis exivit, Pecca-
verunt, nec peccaverunt tantùm, ſed ſuo Do-
mino Regique peccaverunt. Nec Lælius abſol-
veretur a Catone, hoc ſi tonitru præceſſiſſet
quæſtionem. Hinc Caiphas, antequam rogaret
ſententias Sacerdotum, reum JESUM pro-
nunciavit. Audiſtis blaſphemiam Quid adbuc
egemus teſtibus 7 Mox omnium conlenſu dam-
natur ad Crucem. Quis Judicum audeat ab-
ſolvere in carceribus vinctos, quos Aula milſit

21I

in carcerem, ed catenis damnandorum inſcul-
Ptà epigraphe, Peccavernnt Regi Agypti Tan-
to præjudicio damnarentur vel flupri Sidrach
& Abdenago, quamvis exſecti, & Eunuchi.
Sed pergamus.

Accidit, ut peccarent duo Eunuchi, Pin-
cerna Regis Egypti, & Piſior Domi-
no ſuo.

In Hebræo. Poſßt hæc peccaverunt Pincerna
Regis Moypti, & Piſtor Domino ſuo Regi TMoy-
Pti. Doleo, quòd Pharao prius inſcribatur Pi-
ſtoris, & Pocillatoris Dominus, quàm Rex
.gypti. Nimirum toti ſunt Principes, ut ſuis
Satrapis conſulant, vix memores regnorum.
Imo plerique meri ſunt Domini Satraparum,
anxii tantùm, quomodo has hirudines Provin-
ciarum ſuctu expleant, ad ſatiem uſque the-
ſaurorum. Ideéque meritò dicitur: Peccave-
runt Domino ſuo, Regi Egypti. Erravi. Gau-
deo, exultéque præ lætitia, Pharaonem ſuo-
rum Principum prius inſcribi Dominum, quam
Regem Ægypti. Quis enim Imperantium Do-
minus eit afleclarum & Miniſtrorum? Quis
regnantium, apud Ethnicos, ſuo ſervo non
ſervit? Peccaverunt Domino ſuo, Regi Kspti.
Dominabatur primum Pharao domui ſuæ, tum
.gypto regnabat. Ideo A.gypti Rex, quia
ſuorum Principum Dominus. Sic Abraham à
filiis Heth dictus eſt Dominus, & Princeps
Dei apud eos, poſtquam & filiis alterum impo-
ſuerat aræ, alterum cum parente eliminarat è
domo. Quin & Jacob, cùm duriſſimè Simeo-
nem, & Levi filios ſuos increpaſſet, ob ſtra-
gem editam Hemoris & Sichemi, tranſivit
tutiſſimus per Chananæos, attonitis populis;
qui quamvis fremerent ob cædem civium, re-
veriti tamen ſunt fræna filiis injicientem. Adeò
pares Regibus ſunt exteri & inviſi, ſi ſuorum
domeſticorum audaciam ferociâmque compeſ-
cant. Benè proinde, ut dici poſſit Pharao Rex
Ægypti, Dominus priùs dicitur Pocillatoris
atque Piſtoris ſui, hoc eſt, Vinariorum, &
Piſtorum ſumma cum poteſtate Principum.
Sequitur. Hratüſque contra eos Pharao (nam
alter Pincernis prxerat, alter Piſtoribus) miſit
eos in carcerem. Notaſtin' quam ob rem indi-
gnatus ſit Pharao in Eunuchos? Regis ira iis
follibus excrevit, ſuccenſaque eſt in ſeptuplum,

Rex fra⸗
net ſisos.

Rex non
uni ivni-
tatar.

Aulici
franandi.

Gen. 23.
5.
Gen. 35.

quibus aut defervere debuit, aut penitus re-

ſtingui. Efferbuit in Eunuchos Pharao. Cur?
Quia peccaverunt? Non quia peccaverunt,
ſed quia Principes peccaverunt. En tabulas a-
pertiſlimas. atuſque contra eos Pharao; nam
alier Pincernis prwkerat, alter Piſtoribus. Cre-
vit enormitas criminis Procerum granditate.
Apud Pharaonem peccatum civis crimen eſt;
crimen verò Prafectorum, ſcelus eſt atque fla-
gitium. Vapor in Palude, fumus eſt. In cœlo

Zuſtitia

vapor, eſt fulgur. Et ſanè prudentiſſimè pec- ſzverior

caſſe Regi feruntur, qui & peccaſſe dicuntur,
& fuiſie perhibentur à Rege pincernis atque
Parificis præſecti. Dedecus enim Regs eſt, ſi
Pravaricentur hi, quos ipſe compeſcendis cæ-
teris impoſuit. Alii ſunt mores noſtri à mo-
ribus Pharaonis. Carcinomata Grandium næ-
vi reputantur à Dominantibus. Vulgi verôò pa-
pulæ habentur pro gangrænis, & igne ſcal-
prôque percurantur. Tanta eſt & feritas in pan-
noſos, & tanta in conchyliatos indulgentia.

8 4 Non

.

in Ma-
gnates.

7.
Ecclefia. Non ita certé edocti ſumus in Academia hu-
Naco, vr⸗ mani corporis, ubi & ungues exſecantur nullo
R,d. manuum periculo, & ſummo diſcrimine fer-
yeccata. Tuin membris admovetur. Imòô cùm poſt pla-

Seniorum gas enormes, exeſäque membra vivamus, ſi
ſcandala. Vel acu cor perſtringatur, interimus. Si ad
femur uſque luto immergamur; emergimus
cum riſu. Hirundinis flüillicidio Tobiæ oculi
caligarunt. Adeò in Magnatibus, qui Cor ſunt
& Oculi Reipublicæ, lethalia ſunt, quæ de-
ridicula ſunt in plebe. Quid levius quam cen-
ſere populum, & ſyllabum conficere ſubjecto-
rum? Attamen, quæ in cive vix vanitas no-
taretur, in Davide plexa eſt ſtragibus popu-
lorum. Adeò Conchylii maculæ fœdiores ha-
Ceufeſſa bentur ulceribus ſagatorum. Qur ergo diſſi-
ri divi. mulantur à nobis, etiam in foro Chrifli, fla-
e gitia opulentorum, cum peccata non coope iat
Byſſus, ſed proſtituat, nec detergat purpura;,
ſed detegat, faciatque ſuo nitore tetriora? Er-
go-ne patientius ſcelera Senatorum Sacerdos
ferat, quàm Pharao? Is excandefſcit in Eunu-
chos, quia Principes erant. Tu refrixifti inter
ſacrilegia „ quia ſpectaſti ſcelus in cocco? Si
cœlum efles, Turres quateres, & montes ful-
minares. Sed quia ſaxum & terra es, abis in
præceps, & deprefliora tuâ es mole oppreflu-
rus. Vide, ut Davidis lapillus collineet in Gi-
gantem, & Goliæ, ſpretis cruribus, frontem
petat, & irrumpat. Blaſphemias emiſere, Opi-
nor, in Arcam phalanges omnes Philiſthino-
rum. Verum in auribus Davidis vox illa tantum
t. Reg. inſonuit, quæ prodibat Gigante. Quis eſt hic
17. 26. Philiſthæus incircumciſus, qui exprobravit acies
. Dei viventis? Cumque à duello eum Saül ab-
Lbid. nu. ſterreret iis vocibus: Won vales reſiſtere Phili-
332 Iſihæo iſti. Vadam, ait, G auferam opprobrium po-
puli. Unde fiducia tanta in puero? Nam LEeo-
nem & Urſiim interfeci ego ſervus tuus. Non Vul-
pes, aut Martetes inſeckatus fuerat in compaſ-
cuis David, ſed Urſos & Leones, non crepi-
taculis deterruerat, ſed ſuis ipſe manibus diſcer-
pfſerat. Sic Jacob ſua fulmina, non in Benjamin
noviſſimum filiorum, ſed in Ruben intorfſit pri-
Gen. 49. mogenitum ſuum. Ruben primogenitas meus, It
3. Jortitudo mea, prior in donis, major in imperio.
Tot renidentem margaritis, & ſideribus co-
ruſcum quis non ſperaflet, etiam ſacrilegum,
oſculo dignatum iri à parente? Libidinis reum,
ſine ſpe reparationis, obtrivit. Effiſus es ſicut
aqua, ne Creſcas. Ita peccata grandium fulmi-
nantur à Patriarchis. Ideéque nocentiores apud
Pharaonem ſunt, qui & præerant, & pecca-
rant. Age, quid levius, quam reputatam ſi-
ne viro ſœminam, non reclamante fratre, in
domum Regis abduci? Nihilo minus, quia id
actum à Rege, audi, quibus ſit cladibus ex-
12. Piata licentia. Flagellavit avtem Dominus Pha-
raonem plagis maximis, & domum ejus, propter
Sarai uxorem Abrahaäm. Ut verô ſciatis, ideò
ſævitum in Pharaonem, quia conſidebat in ſo-
lio. Turpius longè iniquiuſque Sichem egit
cum Dina, quam Virginem rapuit, vique eam
fosdiſſimè compreſſit, nullà è coelo vindice pœ-
nd in oppreſſorem. Intemperantius provolutus
in coœno libidinum Sichem, quam Pharao. Sed
hic Ægypto, ille vix oppidulo dominabatur.
Gen. 34. Quam um vidiſſet Jichem, Rlius Hemor He-
2. væi, Princeps terræ illius, adamavit eam, & ra-
puit. Crevit Pharaonis ſcelus imperii amplitu-
dine; & qui Dynaſta impunè Saram fuiſſet am-
plexatus, tanti Princeps imperii mulierem habe-

Gen.
17.

Oliva

re domi unam, etiam intactam, non potuit,
quin à Deo quaqua verſum proſcinde retur. Adeò
Hlagitia non ſuo atrore, ſed ſplendore Pprævari-
cantis enormia ſunt, & cœlum irritant. Nonne
vides, ut de nocte ne trabes quidem ruderâ-
que videamus. De die verò etiam atomi diſpi-
ciuntur, quà Sol pertranſit. Nocteſcit quotidie
Tellus nullo mortalium incommodo. Sol, ſi,
vel poſt quinquennmium, nocteſcat, imòô cali-
get tantum, quæ funera umbras ejus conſe-
quuntur?

His ita geſtis, accidit ut peccarent duo
Eunuchi Domino ſuo. Iratuſque con-
tra cos Pharao, nam alter Pincernis
praæerat, alter Piſtoribus, miſit eos in
careerem.

Proh Æ gypti felicitatem, ſi à Rege ita pu- Pigeg.
nirentur, qui peccant in Deum, ac plectun- .

tur, qui Regem lædunt! Nec Suſanmis parci-
tur, ſi offenderint Maritos. Caini vivunt, imò Deus no-
& jugulant, quamvis Deo ſint injurii ad aras, bis eſt vi⸗
& inter hoſtias. Tanta eſt & impunitas ſacrile- Rer ulil
giorum, & pœna macularum, ſi non in cœlum, caiur mn
ſed in regiam peccetur. Nimirum torpemus, ſi ſe, ſes
Aſtra diripiantur. Unius verò pomi rapinam PDevinæ
ferro, & ſtigmate vindicamus. Hoc primum in
Pharaone improbo, nempe vinxiſſe eum duos
& primoribus Aulæ, quòd contra ſe peccaſ-
ſent; cùm ne lixam quidem ab illo damnatum
legamus, quòôd religionem, Deumve læſiſſet.
Ahkerum in Rege non probo, quod non Juſti- Severi.
tia, ſed Ira vinxgerit tranſgreſſores. Tratuſque tas, nos
contra eos Pharao, miſit eos in carcerem. Ita-ne? Ira-
Ergo punire non potes, niſi effereris? Vide,
ut Terra aconitum proferat, nullo penitus ſtre-
pito. Si illa peſtem mortalium, ſine indigna-
tione, emittit in lucem: tu duos in tenebras
non conjicies, quin indignere? Dices „neceſla-
riam iram eſſe ſeveritati. Quis enim ſine com-
motione faſces exſolvat in delinquentes? An Aſ-
idem in ſilentio occidentem. Anguis interimit,
ſine ira: & Pharaonis catenæ ſine ira non li-
gant? Non poteſt Rex, quod Anguis poteſt?
Sed cœlum tonat, ut fulminet. Falleris. Aër;,
& quidem vitiatus tomitru fuis fulguribus pro-
ludit, non cœlum. Imô, cùm lues afflatu ſi-
derum immittitur in provincias, nullo funeris
ſenſu proſternimur. Silent Aquilæ, & diſcer-
punt. Si telo feriare, ne ſenties quidem te vul-
neratum. Riſere plerique ad mortem cæſi, &
inſcii ſuæ cædis exſpiravere. Licet, licet ſine
ſtrepitu profligare flagitia. Diu bella confecta
ſunt ſine bombardis; quæ latiùs terrent, quàm
perdunt. Clavo & lacte de Siſara triumpha-
tum. Ut mundus obrueretur, penè cœlum in
imbres eliquatum eſt. Nuſquam tamen aut to-
nuiſſe leges, aut fulguraſſle. Jugulata fuere
primogenita hominum & belluarum in E.gyp-
to, nullo ſonitu armorum. Num efferbuit Pe-
trus cùm aut Malchum cecidit in horto, aut
in Oratorio occidit Ananiam? Si Mare videas,
cùm naufragos offocat, non ſentitur; cùm deſ-
pumat in littus, nullo arenarum incommodo
reſorbet decumanos ſuos. Adeò Elementum
effræne, cùm ſævit immanius, aut ponit iram,
aut eam non profert. Damno proinde indigna-
tionem in Rege, quem ſolii celſitudo aut pa-
rem reddere deberet, aut etiam ſuperiorem
Olympo. Diſpice, & quanto conatu remi
. agant

*

omen
rnl

eti

eclmoon
0 ſe

N

ſomun

NoNu

fucto re
KoruN, G
ſeteltet a
Aleſeens.
et, ſon
Ctelis,
eecloran
i el uahere
ni gretan ſibi
Pber, tum
nn ſr ca

4 Cellu futur
Cekett ent

Nlos un
Elo, nr

4

. hmtur Jo

ait in
. Malt in ma,

eklos, e
en
Müinm accar
Mheri rek
Ulcng etign :
eer setiam
4 olen. Mir
1 atur: Cre
e Dhhnen 8
an (agr
ve otcane
ſehh, nor
⸗ 4
. lgend,
a Räntin
n uam

bbe
6, Meche

= — ——=

n
,

in Cap. XL. Geneſis.

wnd agant quadriremem „ & eam Temo fle⸗ kat, de- nia ferculorum ² Ubi ſqualor, & Pædor, & ſi-
re reyeti. flectatque penè immotus. Vilium eſt furere „ tus ergaſtuli ² Peccaverunt Regi, à Rege ſunt
en Nen ut proſint. Nobiliora ſine ſtrepitu, Præſunt. vincti, & ab irato offenſéque Rege traditi ſunt
eln thders. Et quare putas imtiari Principes oleo ad impe- in carcerem Principis militum, & eis miniſtra-
Aoni h. rium niſi ut Placidiſſimè ſibi regnandum eſle tur? Miror aut Joſephi fortitudinem, qui au-
lct dit⸗ intelligant? Quid potentius Balſamo „ quod ſus eſt non ſævire in eos, in quos Pharao ex-
Go. Al, mortem in ſuo regno compeſcit, & eam ener- canduerar; aut Pharaonis ſtupeo * uitatem,
r i 3 vat in cadavere: Attamen tantum hoſtem fra- ſub quo licuit vincto, infeſtis invisiſque Regi
iRaa grantid & tranquillitate profligat. Antequam proceribus blandiri, vel in catena. Vide, qu

laent On

Itlieue cor. exſoluto furore. Quam verò Pharaonem dam- & Præſules Dioceſium ovibus ſuis, ſicut ſe
ter Eyornir no ad reorum vincula inclinatum ab ira: ita Joſeph exhibuit Leopardis Ægypti. Præerat
,nſte 4 miror magnoperè Judam, qui Nurum ſuam vinétis, ſed catenatus. Miſit eos in carcerem,
Gen. 38. damnavit ad rogum immotus. Fornicata eft in quo erat vinétus & Joſeph. Poſt præfecturam,
24. Thamar Nuris tua. Dixitque JQudas; Producite meminit vinculorum. Tradidit eos Joleph, qui
1Nga. 1 eam, ut comburatur. Quam Pplacidè Judas & O miniſtrabat eis. Tota Præfecturæ Pompa Saperiar
, Küni ſummum familiæ ſuæ dedecus audit, & fupre- famulatu definiebatur. Si ita regnatur in er⸗ miei ſii.
l 8 l mo ignium ſupplicio addicit, quam amaverat;, gaſtulis hoc eſt, in ſentina Immmanitatis: Quis, Alffabils⸗
Ommlan. Nurum! Ergo non eſt furor neceſſarius, ut duo quæſo, non doleat gyptiorum carceribus “
ni uuaun proceres dentur in catenas, cùm Nurus à ſocero Chriſti Eccleſias, quæ humilitatis & charita-
nlrialaai comburatur, ignominioſi comperta flagitii. tis ſunt ſanctuaria, pares non eſſe, quando
Ppuniälnle animarum interdum Paſtores, ſoluti legibus,
nonincrhim,, ,. . ie zi, Populos alligant, nec miniſtrant ſubjectis, ſed
m torſencl, Miſit eos in carcerem Principis militum, contra Petri imperium, imperant, eôſque &
pomimum in quo erat vinétus & Joſeph. decretis, & quæſtionibus, & oneribus impor-
Hochrmmin tabilibus gravant? Mitius in Ergaſtulis regna-
Miſe eumdi Quomodo ibi vinctus Joſeph dicitur, ubi batur, quam in Dicoceſibus regnetur atque
nnak Relcd vinctis præerat, & præfecturam adminiſtrabat -Conobiis. Forma facti gregis ex animo. ui I. Pet. y.
ilocdamunn reorum, & rerum? Niſi fallor, non modoe major eſt in vobis, ſit miniſter veſter. Iſta à Matth
kime kle patienter anguſtias loci patiebatur ſanctiſſimus Petro & Chriſto Præſcripta fuere Præſulibus; „0. 26,
Alnmlifr, Adoleſcens, ſed ſub veſperam pedicas indue- quæ tamen nec audivit Joſeph & implevit, in
res Huſ e bat, ſéque vinciri, reorum cæterorum more, carceris præfectura catenatus & Miniſter vin-
leeten, Irrn catenis, nerviſque mandabat. Quin de die, ita ctorum. .
kerers Nte, præſecturam Carceris exercebat, ut catenam
lopenmft⸗ Dei vo. vVel traheret, vel circumferret. Tum ut de- Aliq antulum temporis fluxerat, & illi
,ſe idig lumtati cretum ſibi adee carcerem non eluderet ſemi- zn en odia tenehantur. Vigerantqa’
lus in kchn cosfer. liber, tum ne concaptivis oſtentatione liber- , agk òòèM
os eeelr. Singala. tatis ſuæ catenas faceret graviores. Quam mo- ambo ſomnium nocte und.
cim neio. „jas. deſtus futurus erat in ſolio, qui, ne cæteris vi- . . .
drened nl Religio deretur extare, dormiebat in compede! Tæ- Mira temporis dimenſio in carceribus. Ali- Carcen
npons menmnd dzet om. dium, non fert, ſed vult catenarum, ne diſ- quantulum temporis. Ubi horæ loco menſium
ſmed . 2a;⸗ ſentiret à ſocis. Sequitur. At cuſtos carceris ſupputari deberent Præ animi corporiſque tor⸗
Angus ckl radidit eos Joſeph, qui & miniſtrabut eis. Si mento, ibi coacervati hebdomadibus menſes
1. Flers Aen- vinctos univerſos tradiderat Cuſtos Carceris Jo- vix dies conficiunt. Quævis dierum multipli-
olonbufte⸗ 6 ſepho „ Cur nunc hi duo Regis Eunuchi fuiſſe Citas aliquantulum temporis appellatur. Ob-
n e Amk. 2a.. 39. dicuntur Joſepho traditi à Præfecto? Qui tra- livioni enim deduntur vincti, tanquam mor-
3yII didit in manu illius univerſos vinblos. Si uni- tui à corde. Videntur enim, in carceribus,
ile, Kl. Renhe verſos, ergo & hos. Potuiſſet ſanè Joſeph ris, Horæ ſuos pati Compedes, & vinctis non ab-
Paikntdl r. ſtatim ac carcerem ſubierunt, imperare. Verùm ſimiles vix poſſe progredi. Itaque quorum
orten el,d⸗ imperii refugus, non rapax, in eo jus exerce- quæ ſtio differtur ad menſes, vix carcerem ſub-
Licet, Ml re cunctabatur ſibi creditæ Ppræfecturæ „ Ieve- iiſſe feruntur à judicibus; apud Juos ſeſquian-
belronke rItus etiam in catenatis priſtinum Muneris ni- nus pro menſe computatur, imo menſes ſolis
3 ta n Rer. coli torem. Mirabatur proinde illos, non iis domi- abſolvuntur hebdomadibus Danielis. En horo-
di uohte⸗ Aebet. nabatur: crediditque præfecturæ ſuæ jura citra logia ergaſtulorum: Aliquantulum temporis
Si w xlnu Honor purpuram & trabeas protendi; nec unquam NRuxerat. Quantum ? Aliquantulum. . Index
P ne etc“”. proceribus imperaflet, niſi ſpeciatim eos ſibi hic unus reorum horas deſignat. Roga judices;
A ſe ſe Nobilitas Quſtos carceris ſubleciſſet. Nos docuit profecté quantum temporis inſumpturi in quæ ſtione ſint,
g Ten an. Joſeph, non proferenda imperii jura, ſed re- aut poſt quantum temporis quæſtionem ſint
un Klutk. ſtringenda; hoc eſt, abſtinentiam docuit, & abſoluturi. IIIicô reſpondebunt aliquantu-
unn ,U Feckeſa- temperantiam dominatus, & reverendos Pro- lum poſt tempus. Carioſo, annoſôque hoc ali-
it in Eiei coli ceres monuit etiam in catena. Videamus au- quantulo etiam IIliades definiuntur. Et illi in
in debent- tem, quam exercuerit poteſtatem Joſeph in caſtodia tenebantur. Si hoc mirati ſumus in
ntit, moh chengg. ſibi ſubjectos Primores. At cuſtos carceris tra- Joſeph ſuſpecto adulterii „ quo modo lenita-
tum nn dus etiam didit eos Joſeph, qui & miniſtrabat eis. Mini- tem iſtam in vinctos Regis irati læſique non
des i miſer. ſtrabat, non inſultabat, aut præcipiebat cis. Mi- revereamur? Non oppreſſi, ſed cuſtoditi dun-
ant hoi ſen Garcer. niſtrahat eis. Ita-ne agitur cum iis, quos iratus taxat deſcribuntur. Carcer enim ad cuſto⸗
preinkenn y Afabili- Pharao conjecit in vincula?-Ubi convicia? Ubi diam, non ad lamienam inſtitutus eſt, quamdiù
lun 766. oppreſſiones? Ubi vincula geminata? Ubi li- quæſtio pendet. Nunc centrum contumelia-
iam cktores ad contumelias adjuncti? Ubi parſimo- rum & gravaminum eſt; & quidquid palam

tonitrua fulmen abortiant, ſolius fulgetræ ſplen-
dore conſternamur. Adeò ſine furore graflari
licet in vitia. Improbo proinde iram in Pharao-
ne, quem decuit prævaricatos alligare, non

ratione ſæviatur in vinctos, quos Ira Principum
carceribus mancipavit. At cuſtos carceris tradi-
dit es Joſeph, qui & miniſtrabat eis. Utinam
ita ſeſe exhiberent & Ceenobiorum Præſecli 3

non

214
non audeét Principum Ira in exoſos, hoc in eos
peragit Judicum alſlentatio clanculum in car-
ceribus. Arena illa eſt adulationis & feritatis,
ubi judices converſi in laniſtas, ut Ilceant
Principes, vinctos diſcruciant. Si ex me duæ-
ras, quid Carcer ſit; aio non Anguem eſſe,
ſed Roſam. Fragrat & vulnerat. Vinctis enim
irrogat quicquid libido imperantis Iræ impe-
trat, non petit. Sed Roſa eſt portentoſa, quæ
ſpinis odora Principibus eſt, non foliis. Ah-
quando enim plus contumeliis vinctorum re-
creantur, quam aſſentationibus judicum. Felicia
tempora, quando carceres meræ erant cuſto-
diæ, & lis quoque vinctis licebat inſervire, qui
& peccarant in Pharaonem, & ab eo irato da-
ti erant in vincula. Videruntque ambo ſomnium
nocte und, juxta interpretationem congruam lihi.
Ad quos cum iniro'ſet Joſeph manè, & vidiſſet
eos triſtes, ſciſcitatus eſt eos, dicens Cur tri-
Ktior eſt hodie ſolito facies veſtra? Qui relponde-
runt, ſomnium vidimus. Nota, ſtatim ac ſurre-
xit Joſeph, inviſit vinctos, quos & ſimul eſſe
patiebatur ad ſolatium, & à cæteris ſegrega-
verat in aliquam ſpeciem dignitatis ſuæ. Ipſe-
met luſtrabat ergaſtula, & ſummo manè luſtra-
bat, nec luſtrabat ut exploraret crates & mœ-
nia, ſed ut vinctis proſpiceret, quos ne triſtes
Echarizas. quidem eſſe volebat. Cur triſtior eſt hodie ſolito

saperior facies veſtra? Quæ mater, in regno moœſtitu-

1. n. dinis, advertere potuiſſet vinctos filios ſolito
ideat. . —
moœſtiores? Advertit Joieph. Quod argumen-
tum eſt attentiſſimæ, amantiſſimæque curæ e-
Si serior

Per jus in vinctos. Nec advertit ſolüum, ſed moœ-
1 mwer. roris cauſas indagavit, medicinam ægritudimi
Allaturus. Quis nunc cuſtodum aut ad vinctos
ingreditur, aut angores eorum obſervat, aut,
ſi notaverit moœſtitudinem reorum, non eam
aut negligit, aut fovet? Tu verò cùm paternam
Joſephi iolicitudinem erga vinctos extuleris,
reorum anxitudinem ridebis. Audi. Cur triſtior
eſt hodie ſolito facies veſtra? Re ponderunt. Quid?
Num lictores vobis iniultarunt? An commea-
tus deficit? An duplicata fucre vincula? An
denique ſupplicüs in quæſtione ceſſiftis? Reſ-
ponderunt „ Jomnium vidimus. Quos caténa
non torſit, inſomma cruciarunt. Adeô nihil
infracti ad dura, frivolis diſtabeſcimus. Noli
tamen mirari; Nam cùm hi ex aula Pharaonis
tranliniſſi fuiſient in carcerem, ſomniis maxi-
mè turbabantur, quèd in nundinis regiarum
unus ſit ſomniorum mercatus. Nihil ibi, niſi
Aule mi. ſopitaâ ratione, peragitur. Omnia ſommiis tran-
ſeria. ſiguntur; &, quod mirere, qui nunquam
quieſcunt, ſomniant ſemper. Vidimus Jom-

nium. Vigilavere hi tamen ex parte, quod

ſomniaſle ſeſe fatentur. Jam verò Aulici, quæ
ſommiavere lethargici, ea ſe vidiſſe, palpaſſé-
que confirmant. Tam tenaces aut ſpei ſuæ ſunt,
aut ſuſpicionis terroriſque ſui. Spectris exagi-
tantur, & catenis expediti, phantaſmnatibus
gravari conqueruntur. Somnium widimits, ρ
non eſt, qui interpretetur nobis. Vox quoque
iſta regiarum eſt, ubi inauditi carpuntur, &
familiæ damnantur ab inſciis. Et non eſt, qui
interpretetur nobis * Exploraſtiſ-ne carcerem
univerſum, & diſquifiſtis, num augur deti-
neatur in vinculis? Nocte ſommiaſtis, & ſum-
mo mane, non exploratis reis, ſine ulla hæ-
ſitatione pronunciatis, adeſſe nullum;, qui ar-
tem percalleat divinandi? Mos is aulicus eſt,
zadican- inexplorata, ignotäque damnare. Debueratis
tes temés-
1r§.

dicere, ſomnium vidimus, & neſcimus, an

Oliva

præſtò ſit Augur in vinctis. Diſquiratur pri⸗
mum Augur, & , eo irreperto, clamate: Er
non eſt, qui interpretetur nobis. Damnatis inau-
ditos. Quamquam modeſtiam miror Procerum, Religioß
qui cùm ſcirent Dis affines eſſe Augures, co- Sonoran-
lIôque Divinos authoratos, ne ſuſpicati quidem di.
ſunt, initiatos aris aſtriſque homines eſſe poſ-
ſe cum reis. Quare deſperavere, à ſe reperien- Eccleſia.
dum in carcere id genus hominum, quos cum fici hono-
Dis commercium immunes facere debuit à fla- randi:
gitiis. Ianta erat, etiam apud Aulicos, Au-
gurum reverentia, tantâque de eorum inno-
cCentia, imp otentiâque peccandi non opinio,
ſed certitudo atque ſcientia. Neiſcitatus eſt eos
dicens: Cur triſtior eſt hodie ſolito facies veſtra?
In Hebræo. Cur facies veſtræ ſunt afflittæ ho- Dei vo-
die* Ergo priùs triſtes non erant? Non ſanè. luntati
Sub Joſepho enim;, vinculorum moderatore, zon†uma
Regni proceres etiam inter catenas eſſe moœſti i:
non poterant. Adeò ſuo exemplo docuerat Jo-
ſeph vinctos pendere a nutu Numinis, arbi-
triéque Divinitatis. Doleo magnoperè abefſe
mororem à carceribus, & adefſſe interdum
coœnobiis, in quibus nulla eſſet ob auſterioris
vitæ ſeveritatem mœſtitudo, ſi vinctis in Chri-
ſto proceribus præeſſet Joſeph. Qui non ſolli-
citus erat, quomodo arctius apprimerentur
reorum cruribus vincula, ſed quâ ratione mo-
ror animi depelleretur à vinctis. Et interrogar
vit Principes Pharaonis, dicens: Quare ſacies
veſiræ triſtes ſunt hodie? In Chaldæo. Non de
néxibus catenarum firmandis præfectus carce-
ri Joſeph ſatagebat, ſed de ſerenandis vincto-
rum mentibus cogitabat. Brontes, aut Tubal
eſt, qui catenas aſtringit. Si Joſeph eſſes, Superior
animos non exagitares, ſed componeres. Vox G uge,
Joſeph eſt, Quare facies veſtræ triſtes ſunt? din n.
vinctos Tubalcaim alloqueretur, proclama“
ret, hæ manicæ debent afſtringi: hi nexus la-
xati ſunt. Totus efſet in recudendis, recon-
cinnandiſque catenis. Joſeph levat vinctos, non
ligat. Sed videamus moœroris cauſam. Som-
nium vidimus, & non eſt, qui interpretetur
nobis. Si Proceres ne ſua quidem inſomnia ſibi Theolagi
auſi ſunt interpretari; neſcio quâ ratione in veri &
ambagibus conſcientiæ, graviſſimiſque ſalutis erd,
ſuæ ænigmatibus, quiſque ſibi ſit Oedipus ete
nullo heologorum conſulto. Hi non modò
ſibi non fidunt, ſed nec fidunt cæteris, deſpe-
rân que in toto eſſe carcere, quem conſulant.
Nobis quivis rabula ſatis eſt, non ſommiis, ſed

ſecretioribus Theologiæ arcanis evolvendis.

Dixitque ad eos Joſeph: Numquid non eſt Dei
interpretatio? referte mihi, quid videritis. Mo-
deſtiam quis non miretur Joſephi, qui non ſe
peritum ſomniorum dicit, nec jactat à ſe re-
tegenda ſecreta viſionum, ſed Deo ſomnio-
rum interpretationem adſcribit? Referte mibi,
quid videritis. Tam Joſeph, quarn Daniel in-
terpretati ſunt ſomnia. Sed ille Eunuchorum
ſomnia neſciebat, quæ ab Eunuchis intelle-
zit. Hic non modò ſomnium ediflermit, ſed,
Regi ejus immemori, quid ſomniaſſet, edixit.
Quod ita contigiſſe crediderim, ut ſua Reges Dan. 2
patere univerſa intelligerent, & ne occulta- 25.
re quidem ſua cæteris iomnia licere ſibi, con- peccats
tentis omnium oculis animiſque in conjectan- Principꝭ
dis imperantium arcanis. Quare à Præfecto latere 1e
vinctorum ſomnia neſciuntur. Regis inſom- dolant
nium, quod ipſemet Nabuchodonoſor igno- Pem
rabat, à captivo reſcitur & explicatur. Deſ- Seandals
perent proinde Reges ſua aut facta, aut dicta, ſeniorun-
aut

WMN Ur
Le wen
nens Plon
1 hller
r al ſun
uln, tin
undiue
Dei

pn 4 1
in. In Nun

I

Deum habe
. ln, D-
Pinctter!
6 Pharwnt, u
Cnns Conkit
Clocn tuo,
ſto, tue me
od in es
tori mine
Cnn Aciret
Molnt Oves
NMntle pat
il, au ſect
to ixſech
eli ſibeecto
Klnes eihi
anl erueret.
Ge els Cil
In Deus re
nſi . id
Imcatione,

illon 60
er op
enmnat
l mneg:
ir erlten

nl

orri ſor
R Uuemt, ſ
te ece
sſlett,

el In oeſ N
e umni kefind
ulros,

. nan.

atur pr.
mate: U
Mtginnn.
Etanm, e.
Sures,k.
es lel.
Peherer⸗ dag
o ui
ebui AArnt
Uicos, A.

aflicke .
NkN 8
eratote ene
ele mefit
ocherit 10.
bulns, albi⸗
opere ddele
Ne mmeräun
Ob auſenons
nctsin.
Qui nmnſll.
pprimaenmn-
Lrationeme-
Et iumgr
Ouure fuit
ldzo. Nnce
lecles carce-
nunds vincto⸗
3, alt Tubel
Doleph les
poneres⸗ n
trier ,it: den
1, Prochan⸗
i: ni teng I.
dendls, k.
vat vinclop hon
caulam. Mn.
Ni marei 8
em ilamnultite
14 krite ii
Aimilgre n .
bi ſt Olhun,

. 1.
Hümn M
be⸗

. Ateiiſeſ
Uemnofſiil

e
non Cnli 1

ns erolielc

guid mn N
Dilalii 1
e chitien⸗
d Deo ſmr
Refete vli

ei .
Panl n
gvanl cMN

Lervet le-

„Fes præde- r.. .
teſorum. Miniſtros, & famulos, & Leges odere vete-

in Cap. XL. Ceneſis.

aut etiam ſomnia latere poſſe. Ideò opera te-
nebrarum devitent, quæ ſciunt quantocyùs in
lucem emerſura.

Referte mihi, quid videritis. Narravit
prior præ poſitus Pincernarum ſomnium

Miror, quòd non recuſaverint impoſito ſuis
vinculis præfecto narrare Eunuchi, & vin-
cti ſuæ mentis arcana, cùm præſertim pars
magna ſomniorum ſpectaret ad Regem, cu-
jus Miniſter tunc erat Joſeph. Quomodo igi-
tur auſi ſunt cuſtodi fuo aperire vincti ſom-
nia ſua, tantis obnoxia ſuſpicionibus, plenaâ-
Eecleßa- que undique Pharaone? Nimirum Joſeph me-
Kica ju. minerat Dei, antequam peteret, ut ſibi ſom-
7WA'Aio nia narrarentur. Dixitque ad eos Joſeph: Num-

6 — . . . . . .
“D 6 quid non Dei eſt interpretatio? Referte mihi,
Deu pra quid videritis. Intento ad Deum Cuſtodi non

ſe ferant, dubitarunt ſua ſomnia aperire: pro certo ha-
non Poli. pentes proditionem ab eo abfuturam, cui me-
zicam. moria Numinis ineſſet. Dixere, opinor, Eu-
nuchi: Regi nos Joſeph ſervat catenatos: ſed
iee, Deum habet in mente. Metueremus Cuſto-
led Sepe- dem, ſed Dei memorem amplexamur. Non
vieri, qui prodet, nec iniquus erit in nos, qui ita militat
Dei ſſe, Pharaoni, ut, non Regem, ſed Deum loqua-
iatuer. tur. Quod ſi in tanto diſcrimine fortunarum &
capitis conſtituti Aulici, adoleſcenti, extero,
cuſtodi ſuo, nullo ſecreti jurejurando interpo-
ſito, ſuæ mentis exta fibraſque depromunt;
quòôd in ejus ore ſonuerit Deus: Quis Cura-
tori animæ ſuæ ſua vulnera non retegeret, ſi
eum audiret Numinis ex corde memorem?
Nolunt Oves revelare Paſtori ſcabiem ſuam?
Non illæ patere recuſant, ſed Paſtor indignus
eſt, cui ſecreta ovium committantur. Vidi
ego Præfectum Cœnobitis, pertentantem viſ-
cera ſubjectorum, horaſque continenter ternas
& ſenas expiſcantem, ſi quid è& ſuis aliquid ar-
cani erueret. Sed incaſſum omnia, quòd in
ore ejus Calliditas atque ſagacitas ſtreperent;,
non Deus reſonaret. Surdis occinitur, Referte
mihi, quid videritis, niſi clavim cordis Dei
invocatione, uſuque extorſeris.

Videbam coram me Vitem, in qua erant
tres propagines, oreſcere paulatim in
gemmas, & poſt fores uvas matu-
reſcere: Calicemque Pharaonis in ma-
nu mea: Tuli ergo uvas, & eapreſſ
in calicem, quem tenebam, & tradi-
di poculum Pharaoni.

Rex non Revera ſomniaſti. Ergo-ne Regi non vina

f-ſtidiet Centenaria, ſed muſtum propinas, in ipſo ca-

Premotos. lice à te recens expreſſum? Verùm, cùm pro-
phetia fuerit, non ſommium, ſperni riderique
non poteſt. Nimirum illud a Pocillatore Pha-
raoni defunditur, quo Reges delectantur. Et

Superior

res; novis ubique lectis ſuffectiſque admini-

uperior ſtris. Libant duntaxat muſtum; quia cariem

2, inno- arbitrantur miniſtri, in anteceſſorum conſe-
4 . et.

nuiſſe famulatu. Quod ſi dicas, muſtum eos
eſſe non deſæcatum, & turbidum, nullius ſci-
licet experientiæ viros, infciôſque regnandi.
Malum craſſamen, ſed à ſe expreſſum, quam

percolata, & penè in aurum eliquata falerna.
Creaturas, facturâſque ſuas eos vocant, quos

Urſarum more, linguà confingunt in Tribu-

nos & Præſides, ſummo provinciarum incom-
modo. Nam ſi errando dicimus; cogitate im-
perandi artem, omniumque difficillimam, quo
regni detrimento perdiſcant rudes adminiſtri;
à balneis ad Senatum tranſducti, & ab haſti-
ludio in imperii partem adſciti. Cur ille tam
charus Regi eſt? Quia muſtum eſt. Nulli un-
quam ſervivit; & quæ vel ſola famulandi im-
peritia arcere illum à Senatu debuit, ipsa po-
tiſſimum ruditate gubernandi inter Satra] as eſt
adlectus. Vox una imperantium: Ecce nova fa-
cio omnia. En inaugurati Salomonis metamor-
phoſim: Et conſtituit Rex Banaiam filium Joia-
dæ, pro eo, ſuper exercitum, & Sadoe Sacerdo-
tem poſuit pro Abiathar. Ut proptereà mirari
ſatis non poſſim uni præ omnibus Dario plus
vinum ſapuiſſe, quàm muſtum. Audi. Placuit
Dario, & conſtituit ſuper regnum datrapas cen-
tum viginti. Et ſuper eos Principes tres, ex qui-
bus Daniel unus erat, ut Satrapæ illis redderent
rationem. Igitur Daniel ſuperabat omnes Princi-
pes, & Salrapas: quia Spiritus Dei amplior erat
in illo. Porrò Daniel Darii antecefloribus in-
ſervierat. Anteceſſoribus aio? Darii hoſtibus non
inſervierat modò, ſed apprimè gratus ſomnia
aperuerat, & clades edixerat, & ab eis trabeâ
cohoneſtatus, inter Regni primores, Provin-
ciis ſupra centum præfuerat. Et tamen tam
gratioſum Nabucho & Balthaſſari infenſiſſimis
æmulis ſuis Darius Concilio ſuo præfecit Prin-
cipem. Ergo & muſto Salomon, & Darius vi-
no delectati, ſuſpicionem faciunt, & Hieroſo-
lymis rudes tantùm placere Satrapas, & Ba-
Pylone antiquiores gratos eſſe Senatores. Quod
utinam luxillémus in Synagoga uſurpatum, &
antiquatum lætaremur in Eccleſia. Verùm
nunc quoque mira aliquando muſti appeten-
tia, & ſummum vini faſtidium. Imòô, quod in-
dignere „Babylone interdum grati, qui præ-
deceſſoribus fuere à Conſilis; Hieroſolymis
verò è& pleriſque nullus non rudis ſublegitur.
Utitur Damielis operà Darius. Sadoc ſufficitur
à Salomone Abiathari. Dicam apertius. In Re-
gum domibus emeriti interdum Satrapæ non
inviſi, ipsôque æo ſervitutis ſuæ gratioſi ſuc-
ceſſoribus. Aſt in ædibus Præſulum, ſi cla-
vum ſub Anteceſſore torſiſti, felix es, ſi non
ablegere ad tranſtra. Quem ſanè morem non
didicere à Chriſto Primores Clericorum, qui
Andream Joannis diſcipulum inter Apoſtolos
cooptavit, & fratrem Andreæ Petrum, pro
ſe, Eccleſiæ præſecit cœli terræque arbitrum.
Vidit duos fratres SZmonem & Andream, &
ait illis: Venite poſt me. Hs vocas, qui tam
dià audiere Joannem, tam tibi & propoſito,
& baptiſmno diſſimilem? Ego, inquit Chriſtus,

Apoc. 214

—

3. Reg.
2 36.

Dan. 6. I.

Matth.4.
18.

aquam in vinum verto, non in muſtum. Quòè

quis plus eſt ab alio dedolatus, eò mihi aptior
eſt perficiundæ ſtructuræ. Age, quid times ?²
Servivit ali; Serviet & tibi. Non, an ſervie-
rit, ſed an benè, maléve ſubſervierit, diſqui-
rendum eſt. Vereris, an tuus futurus ſit, qui
fuit alterius? Vide, ut Arbor tota & ingens, quæ
dudum Amygdalo famulabatur, tenui ſurculo
renovata, in Pyri naturam frugemque commu-
tetur. Tu non facies cum ſervo Princeps, quod
in tanto ſeſe majorem truncum præſtat ſurcu-
lus perexilis? Nullum percunctatur e flumini-

bus Mare, Unde profluxerit, aut qua decurrerit
. 08

2 1I G

Eos recipit ſecurum ſui, conſcidmque in ſuum
illos ſaporem, colorémque tranſituros. Si fo-
res Oceanus, admitteres accurrentem: in tua
eum ſenſa mutaturus. Sed tuâ tenuitate à fi-
ducia abduceris, ut tuum facias granditate
conſilii & liberalitatis tuæ, alterius conſiliis
innutritum. Hinc muſtum tibi attemperet po-
cillator neceſſe eſt, ne, ſi vinum apponatur;
de Te quoque dicatur, Cum guſtaſſet, noluit
bibere. Dices, quo recens eſt teſta imbuta,
odorem retinet. Falleris. Adnata Arieti pellis,
ſi muſco ambrâque deungatur, non hircum o-
let, ſed paſtillos. Tincias videmus lanas ita
purpurâ ſaturari, ut ignem concepiſſe videan-
tur. Potentiori, Non Antiquiori colori cedi-
tur. Sibi ergo parum præfidit, qui imbutum
aliorum conſiliis, in ſua ſenſa deflectendum
deſperat. Abnero ad ſe transfugiente à domo
Saülis uſurus erat David, niſi eum Joab oc-
2. Reg. 3. cidiſſet. Non enim verebatur, ne dudum au-
22. thoratus Saüli Primas antiquioris Domini ve-
ſtigis inſiſteret. Imôò ita ſecum David loque-
batur. Si Abner tam fidus Saüli fuit, Prin-
cipi & ſtolidiſſimo, & perditiſſimo, quam
erit mihi fidelior, quem Deus & victorem
fecit, & non iniquum. Servivit Abner Sau-
li, quem ſpiritus Domini malus exagitabat:
& mihi non ſerviet, quem ſpiritus Domini
verus ita opplevit, ut abigerem Satanam à
Lbid n. Tyrranno? Dixit autem David ad Joab, & ad
51. omnem populum: Seindite veſtimenta veſtia, &
acecingimini ſaccis, & plangite ante exeqias Ah-
ner: porrò Rex David ſequebätur ſeretrum. Ut
vides, non muſto delectabatur David, ſed
Vino. Utebatur non lectis modò à ſe Miniſtris,
ſed hoſtis ſui, & infenſiſſimi ſibi Principis ad-
miniſtros deſtinabat Præfectos ſuæ Regiæ. Sed,
quæſo, expendamus hanc Vitem. Videbam
coram me Vitem creſcere paulatim in gemmas,
& poſt fores Uvas matureſcere. Notaſtin? Vitis
gemmaſcere cunctabatur. Creſcere, inquit,
Ppaulatim in gemmas. Iſtud paulatim quot in
menſes produétum eſt? Nonne infra noctem
„ urunam tota ſcena hujuſce Vitis abſoluta eſt?
Aulieiie- Ergo quod fit intra ſeſquihoram appellatur
expiebiles, entum? Paulatim fertur excreviſſe Vitis, quæ
tempeſtates anni omnes decurrit unam intra
noctem? Nimirum Aulicorum aviditati nihil
properatur. Nox una pro anno eſt ambienti.
Rex eve- Illud quidem in hac Vite laudo, quod non
bat anti- omnia ſimul perfecit, ſed fronduit primum,
Tuioet. tum gemmas emiſit, floribuſque uvas ante-
Dignitas ceſſit. Servatus eſt ordo maturitatis. In quo-

Poſt meri- rumdam Principum Aulis Vitium uvas mira-
44.

Matth.
27. 34.

Vix in familiam adſciti præferuntur cæteris,
de ſterquilinio in ſolium tranſducti. Neſcieban-
tur adſcripti famulis, & mox corregnare ſpe-
Ctantur. Vox una omnium, Unde huic domi-
natus, cùm non ſervierit? Per depreflos Gi-
gantes & Urſos aſcendit David in ſolium. A
conquiſitione aſinarum tranflatus Saül ad reg-
num;, dudum Agaſo, & mox Princeps. Quod
Deus effecit, ne fieret à nobis: cùm feſtinatus
tranſitus & ſtabulo in ſolium, tot cladibus fu-
neſtaverit Regnum. Vitis Pharaonis paulatim
excrevit. Creſcere, inquit, paulatim in gem-
mas. Hoc magnoperè in hac Vite probo. II-

SS Iud improbo maximoperè, quod nulla cullu-
“ 7r S r& mentio fit circa Vitem. Non exputata, nn
Fis impedata, non deligata „ non denique circum-
ſervi. foſſa deſeribitur. Quantus negleétus famulo=-

.

mur, nullo florum gemmarumque tyrocinio.

—

Oliva

rum! Nihil in illis attenditur, niſi ut ſint fru-

giferi. Cæterum laſciviant;, perjurent;, furen- Aulitois

tur, cœlum neſciant, liceat quicquid lubet; oviden-
ſed uvas proferant. Quamquam & culturæ ne- dum.
glectus calamitatem deſignet Aulicorum. Nun-
quam ſervorum neceſſitatibus proſpicitur; ob-
ſequia tantům ab eis & vectigalia exiguntur.
In domo Pharaonis mihil fimi admovetur Vi-
tibus, & uvas coquere debent in nocte una.
Caruit cultura Vitis iſta? Erravi. Imô exculta
diligentiſſimè eſt. Quo modo exculta, ſi non
putata? Non putata, ſed culta. Quo inſtru-
mento? Non ruſtico, ſed politico. En cultu- Epiſtos:
ram! Videbam coram me Vitem. Ligonis vices & reſden.
falcis Præfecti oculus ſupplevit. Satis exculta iia.
Vitis eſt, ſi coram ſuo Principe vireat. Nullus
non effloreret palmes, ſi videretur. Sylveſcunt Super ior
Vites, quia ſuo Domino ſunt inviſæ. Sciant *S.:.
Principes nullum fore ſterilem & civibus, ſi
ſeſe credant populi obſervandos à regnantibus. .
Ut ſe Vitis agnovit coram Principe Pincer- Saberior
narum, fronduit illicò, & uvas exprompfit. au ſog.
Quæ verò Vitis effundatur in uvas, ſi eas vi- m.
deat non videri à Principibus, & ſolis Apris Rex eve-
avibſque parari ad rapinam? Foœcundiſſimi bar di-
almites eſſent uvarum, ſi eas in Pharaonis ca- “ &
licem exprimendas confiderent. Tuli ergo uvas, 1s.
& expreſſ in calicem, quem tenebam, & radi-
di poculum Pharaoni. Quam miror integrita-
tem Pocillatoris! Attende, quæſo te, & obſtu-
peſce. Vitem iſtam viderat quidem Princeps
Pincernarum, ſed non eam aut ſeverat, aut
putaverat. Et tamen nullo ſibi nomine conjun-
Ctam Vitem fovit regiéque poculo adhibuit;
quia ſœtam uvis aſpexit. Non quòd ſua eſſet,
ſed quòd fœcunda eſſet, attendit. Quot negli- Dignitas
guntur Vites uvis excoctiſſimis, optimiſque in- digniz ei⸗
curvatæ, quòd eas non plantaverit Pocillator feraiur.
Quétque ſtolones infocundi labruſcas ſuas gau-
dent Pharaonibus propinari, hoc tantùm ti-
tulo, quòd de iis occinat Pocillator, Hæ Vi-
tes meâ manu ſunt ſatæ? Felix Ægyptus, ubi

vitium merita, non ſationes expenduntur. Non Rex eve-

ibi obſervatum eſt, à quo depacta ſit Vitis, bar zon
ſed, colono præterito, uvarum præſtantid re- aut,
giis poculis eſt deſtinata. Felix, inquam, Kgy- veri ewe⸗
ptus tantà Pocillatorum erga Vites æquitate; hamt etis
& longè quoque felicior, ſi iſta non ſervaren- non de-
tur à Pocillatoribus jura & in ſomniis, & in pendenies
catena. Nimirum Aulicorum probitas ſomnium “7“.
eſt. Imò umbram ipſam ſomniatæ Juſtitiæ
Princeps Pincernarum & in carcere didicit;
& dediſcet in regia: hoc eſt, ibi juſtè merum
diſpenſabit, ubi Regis pocula non tractabat;
ad arbitrii ſui libidinem uvas expreſſurus, ubi
Regi iterum exporriget cyathum. Tuli ergo
uvas, & expreſſi in calicem, quem tenebam, G
tradidi poculum Pharaoni. Et Regi fidus, & Aalie;
cum Vite æquiſſimus Pocillator: qui, ſtatim veri.
ac maturuere uvæ, eas, non veſpis & fucis
diripiendas reliquit, ſed eliquatas defudit in
calicem: ſibique muſtum non paravit, ſed pro-
pinavit Regi. Impoſiti regno Primores, ſi non Rex zpro-
probi ſint, ut probatiſſimi permulti ſunt, neu- vehat di
trum præſtant, quòd & uvas negligant matu- g1⁰ορ.

ratas, & , quas legunt excoctas, ſibi, non

Pharaomi, eliquant. O quanta foret abundan- Rationes
tia vindemiæ defæcatæ, quämque Regum cya- privala.
thi abundarent purgatiſſimo falerno, ſi à Pin-
cernarum Præfectis legerentur uvæ, quæ ma-
turuerunt, & in regium calicem exprimeren-
tur? Sed probatiſſimi civium negliguntur à
Satrapis,

1.

es zla-⸗
4 line

u Tocdl
6 Non licl
larmn

1 Gülinm
Vn

2 Sun. (ua

Adentt

linoere
mmiulte,
EBlre Prne
, Eilet
ſiet, e
d à4 Prin
Unnr, -
Uige ced
Uurn keren
Mat,
Nis ippele
r Nicet
It, uſ
. hegon,
dhen lice
. le Mie

ut, ni
Uchi, ſ
thondrs
nnbotis
nuch Iu

CTtoremn D

K n,
a le conpri

, l

e

lit.
t, ren.
d lbet n
ture e-in
amt;ob.
engunnr.
Vetur N.
nocdte m
ndenk
ti, ſimn
o inttn.
ln Cultr e
i Vces 8
ts ecblta
eat. Nullus
Freſennt N
le. Nint 1
cinihng,
egnantibus.
ipe Dier.
expromgdt. e
8 ſi ens l.,
ſolis Aprann
CecINdiſlmiket
haraotisca-
Gienonnat,
n, Gral.
hr imegtit⸗
te, & obſt⸗
emn Frinceps
ererat, aut
mine corjun-
0 adlübrit,
d ſun elet,
Quot perl hi
dtimiſge i /1
t Pocilatorl
as ſuns garr
c tinnim ti-
or, He V.
gybs, i
duntar. Non
da ſt Vii, 4
drefenti 1e
qbam, or. nt

tes Aquitate; is.

non lanwen. E
Impis, I 8
bitasſommnum
nate Illti⸗
cete lien,
ite Nerumn
on traclabet
preſindui
In. T
n tetelin, O

tendum.

in Cap. XL. Geneſis.

Satrapis, nec ullus & Primoribus inſtructum
bonis artibus Aulicum proponit Principi. Vi-
demus aliquando propterea & inanes Regum
calices, & uvas pendere neglectas & palmiti-
bus. Vox una Principum, Hominem non ha-
beo. Vox viciſſim una Aulicorum, Nemo nos
conduxit. Ita & ſitiunt Imperantes, & putreſ-
cunt uvæ, quia ſupremus Pocillator racemos
aut non obſervat, aut, ſi maturos vidit, deſ-
picit, præteritque. Videbam coram me Vitem.
Vitis iſta tam erat Pharaoni proxima, quaàm
Pocillatori. Nam ſimul ibi Pincernam & Re-
gem fuiſſe inde patet, quòd ſtatim expreſſas
uvas Pocillator tradidit Pharaoni. Quare er-
go non dicit, videbam coram Pharaone Vitem,
Rex re- ſed coram me, ait, videbam Vitem. Nimirum
gat. tanta eſt interdum incuria Præſidentium, ut
Zetere, ne quidem eos norint, qui juxta ſe ſunt, nec
Eitope⸗ videant, quæ eorum ſunt oculis ſubjecta. Ade-
iesris at Pharaoni Vitis, ſed Viti aberat Pharao.
non ſe pe. Quid igitur videt Pharao, ſi propè ſe gemmaſ-

Joan. 5.7.
Matth.
20. 7

nitns de- centem Vitem non videt? Videt Principem
dat. Pincernarum. Regi Ægyptio Primas gratioſus
loco eſt colorum omnium, & objectorum ocu-
Rex Mi- lis ejus. Nihil, & nullum vident Principes, ni-
ikrt ſi quem præfecerint regno. Videbam coram me
utatur.

Vitem. Quamquam non deſidiæ id Pharaonis,
Superior ſed prudentiæ adſcribi poteſt. Placet enim ne-

minor non gligentia iſta in regnante, quæ permittit, ut ſuo

impedia-
tur à ma-
jore.

uiſque munere defungatur. Si eum poculis
præfeciſti, noli tu diſceptare de uvis. Eas Po-
cillator & exploret, & legat. Imo commendo
maximoperé Pharacnem ab hac planè regia
lippitudine, quâ vel ſibi præſentes racemos ne
uno quidem vel furtivo reſpectu dignatus eſt.
Is ſanè Princeps, qui uvas non videt, videt ci-
ves, Videt arces, videt urbes, omnia denique
videt, quæ Regem videre decet. Interdum
veròô à Primoribus diſtinentur Regnatores in
diſquiſitione uvarum, ut, dum racemos in-
tuentur, Provincias non aſpiciant. Ad hortos,
ſaltuſque deducuntur, ut occupati futilibus ar-
borum ſerendarum, & irretiendorum apro-
rum curis, Provinciarum penitus inſci, ad ne-
gotia lippeſcant, & ad nugas ſe præſtent Ar-
gos. Placet proinde Pharao, qui, quid bibat,
neſcit, ut ſeire poſſit quid populis propinetur.
Tuli ergo uvas, & expreſſi in calicem, quem te-
Correctio nebam. Licet, ut vides, etiam ſine violentia,
Wus. ſuppliciôque torcularium exprimere botryones.
Aulicis Nec pede, ſed manu in muſtum uvæ com-
non aba- preſſæ. Miſeri Aulici, quibus Satrapæ uti neſ-
ciunt, niſi iis abutantur. Nec feliciores Mo-
nachi, ſi & in Aulis mitius agitur cum bo-
tryonibus .Æuigypti à Pincerna Pharaonis „quàm
cum botris Engaddi agatur à Sacerdotibus A-
natoth. Tu verò, qui accedentem ad Te pec-
catorem contumeliis, & ſeveritate in lachry-

7

mas eliquas, nonne i iſti cali
corſfaſſa quas, e in Chriſti calicem uvas

ii ta„α Pede comprimis & calcas? Diſce à Pocillato-
Rnr. ribus, quâ lenitate botri exprimantur in cya-
S thos Tyrannorum; ut eorum ſaltem exemplo
Pedes abſtineas, dum, quod à JESU ſiſtitur
vinum, paras in lacu pœnitentiæx. Memineris
vinum illud ſuaviſſimum eſſe atque præcipuum,
quod non exprimitur, ſed aggeſtis in dolium
uvis exſtillat. Nihil iis ficubus inſulſius, quas
friando in maturitatem extraxeris. Qui præci-
pit Soli, & oritur. Non fumibus, aut ergatis
extrahitur Aſtrum, ſed nutu provocatur in fœ-
turam diei. Ita pœnitentia non torcularibus
Unpetratur, ſed blanditiis.
Eihicæ Tom. I. .

217

Videbam coram me Vitem creſcere baau-
latim in gemmas, & poſt fores uvas
matureſoere. Tuli ergo avas, & ew-
preſz in calicem, quem tensbam, &
tradidi poculum Pharaoni.

Vidiſti vitem excreſcere, & coram te flore-
re palmites, coctæque ſunt, te intuente Uvaæ,
& eas non ſpreviſti? cuùm præſertim tempeſta-
tes Vitis hujus nox una confecerit. Audin'? Rexeve-

. . hat etiam
maturatis coram ſe uvis uſus eſt pocillator in Jugun

Principis potionem. Ecquis noſtrum eſt, qui viles, ſ

civem eum non ſpernat, cujus ſpectarit ini- digniſint.
tia, ſeminâque ſeu indolis, ſeu fortunæ? II- Senex non
lum ego proponam Pharaoni, cujus dudum Eernarz
. . jumiores.
palmes ſubaridus vel pampinis mudabatur? Meis Religio
ſub oculis excrevit in gemmas, uvâſque poſt vetus non
flores, me teſte, parturivit. Non id quærit Ppernaz
Pocillator. Unum explorat duntaxat, an ſcili- Tecentio-
cet excoctæ ſint uvæ. Viderat gemmas Po-N
. . . Dignitas
cillator, & dexteram continebat. Viderat flo- „ confe-
res, & diſſimulabat. Uvas viderat prorumpe- renda?
re, & tacebat. Vidit denique rubere racemos,
fœtos uvis excoctiſſimis. Tum enimvero ait,
quid cunctamur? Cur & regio calice fruſtra-
mur uvas, & fraudamus muſto optimo cya-
thum Pharaonis? Exprimantur, & Principi
propinemus. Sed paucis ante horis ne Vitis
quidem extabat. Sed tu teſtis propaginum at-
que gemmarum. lis utéêre racemis, quorum in-
crementa ſpectaſti? Iſta pincernis ſupervacua.
Si uvæ maturuerunt, ſatis id eſt, ut merum
conficiatur. At Vitis dudum depacta. Sed uvæ
maturuere. At gemmæ nuper viſæ, Sed uvæ
maturuere. At nox una interfuit inter Vitem
nullam & fœtam. Sed uvæ maturuere. Quid
intereſt, ævo, an nocte und excoctæ ſint
uvæ, quarum laus una & pretium eſt, ma-
turitas. Natus ille eſt ſtirpe non Conſulari.
Quid tum ſi Conſulatu ſeſe præſtitit dignum?
Uni vix urbi præfuit. Eſto: ſed eàâ celebritate
nominis, quam nemo aflequutus eſt admini-
ſtratione regnorum. Necdum annum explevit
in regia. Num Magiſtratus pares æſtimamus
elephantis, ut tantuùm ſeſquiluſtro parturian-
tur? Miraris, poſt annuam ſervitutem, ap-
tum haberi Aulicum Dignitati? Unius ſpatio
noctis ſuas in Ægypto ita uvas palmes exco-
Xit, ut regiam ſitim expleverit. Si maturita-
tem æο metiare, pro amygdalis, pro prunis;
pro ficubus unas oleas deguſtabis. Fraga & ce-
raſa deſpues „ quia non ſera inter illecebras
menſarum, ſed præcoqua. Nihil in Adamante
inviſius, quàm quod ientiſſimè vibrat. Placet
cryſtallus, quod non ſerius lucet, quaàm fingi-
tur. Placuit Chriſto Zachæus unius diecula
famulatu. Nulla apud Deum cum tyrocinio
ſors. Paulus, ipſo die, ex vaſe iræ vas gratiæ.
Quid plura? Natas adultâſque intra noctem
unam uvas, non repudiavit Pharao, ſed præ-
guſtavit. Proh facinus! Penè mentitus ſum in

caput meum. Id enim dictum à Moyſe dixi,

quod ipſe non dixit. Uvas Pharao præguſtavit?
Non id ſanè leges in Geneſi. Diligentiſſimè
quidem Pocillator Vitem obſervavit, & uvas
legit, expreſsitque. Verùm cùm plenum mu-
ſto calicem exporrexiſſet Pharaoni, an is liba-
rit vinum, neicimus. Tuli ergo uvas, & edpreſſ
in ealicem, & tradidi poculum Pharaoni. Porrò
Pharao quid fecit? Bibit, an verd non bibit? Mi-

Rex re-
gat.

ru

218

Rex uns rum hac de re ſilentium. Quidni 2* cum abundè
nen inni- quid à Rege ſit factum explicuerat Moyſes, cùm
tar, ſcripfit quid factum efſet à Principe pincerna-
rum. Nonne ille poculum tradidit Pharaoni?
Si ille propinavit, hic bibit. Id enim agunt
Principes, quod à Magnatibus proponitur.
Quis, ut David? qui oblatam ſibi à Tribunis
Aquam profudit humi, in lutum paterâ inver-
584² Unus David rejecit, quod illi propinatum
eft. Reliqui oblatum calicem ad ſæcem uſque
exhauriunt. Tot evehunt, & in Senatum co-
optant, quot illis à Principe Satraparum ſug-
geruntur. Vel Nembroth Venatorem ſuffice-
rent Samuëli, & malleatorem Tubalcain præ-
Ricerent altari thymiamatis, ſi id eis ſuggerere-
tur à Procerum Anteſignano. Credidit prop-
terea Moyſes redundaturum, ſi quùm dixiſſet
exporrectum à Pincerna calicem Pharaoni, ſub-
liceret, quod non potuit non conſequi, Pha-
raonem ſcilicet, quod propinatum fuerat, ebi-
biſſe. Olim Reges Satrapis propinabant, quæ
illi recuſare non auderent. Sic enim habemus
in libro Judith, quod evocatis ad ſe Satrapis
Judith.2. Nabuchus dixerit: Cogitationem ſuam in po eſ-
3 Je, ut omnem terram ſuo Iubjugaret inperio.
Quod dictum cum placuiſſet omnibus. Sic Caipha
dicente Senatui: Ecce nunc audiſtis blaſphe-
miam: Quid vobis videtur? At illi dixerunt:
Reus eſt mortis. Saxei olim facti ſunt ex Princi-
pibus nonnulli, ideò, quaſi Echo, voces dun-
taxat remiſere, quas à Satrapis acceperant. Sa-
tis proinde fuit dicere: Et tradidi poculum Pha-

Marth.
26. 66.

raoni. Si enim is tradidit, ille bibit. Agit Pila-
tus JESUM in crucem, emiilo Barrabba?
Tam-ne Chriſto infeſtus Præſes? Scilicet. A
Primoribus Hebræorum id extortum à Pontio.
Quid? Herodes Joannem audit, & jugulat.
Nimirum non a Satrapis tantùm aguntur inter-
dum Imperantes, ſed etiam à Pellicibus. Adeò
non id bibunt, quod itiunt, ſed quod illis à
Principe paterarum propinatur. Horres obje-
ctum Leonibus Danielem? Id actum ſub Da-
Dan.6.6. riO, cui gratiſſimus Vates. Sed enim Satrapis
Dan. 14. auſcultare oportuit. Bibunt non rarò & magni
29. Reges, obductis naribus & oculis, quodvis
craſſamen paterarum, id loco nectaris habentes,
quod eis a Pincerna porrigitur. Quid, quod
aliquando non Satrapa, ſed Ganymedes eſt,
qui Jovibus propinat fel aſpidum inſanabile?
Pudeat palatum nullum eſſe Principibus in ali-
quibus Urbibus, qui id omne, & tantùm glu-
tiunt, quod ipſis à Primoribus exporrigitur.
Non quid bibant, ſed quis propinet, obſer-
vant. Non malè dixeris, ſi dices, regnantium
palatum in dextera reſidere Pocillatoris.

Ita Ter-
tullianus
irridens.

Videbam coram me Vitem creſcere paula-
tim in gemmas, & poſt flores uvas
matureſoeré. Tuli ergo uvas, & ea-
preſſi in calicem, quem tenebam.

Tria obſervavit in Vite Regius Pocillator,
unum non obſervavit. Gemmas, flores, &
racemos exploravit attentiſſimè. Unde tamen
trranſpoſita Vitis eſſet in aulam, non quæſivit.
var irne Nune in Candidatis „ qui Regi proponi de-
aii et, hoc tmmaximè attendit Primas Magnatum,
quod Pocillator Pharaonis in ſua Vite negle-

Rex eve-
hat etiam
ad venas.

non at- . .. .
tenderda Xit: Iis penitus prætermiſſis, quæ ipfe tanti
in promo- fecit in Vite. Vox una fatigat evehendos, Cu-
vendie. jas es? Patrio iolo ſapiunt racemi vel deſipiunt,

Oliva
64
non fſtirpe aut propagine. Optimus ille, ſed 3 ie
exterus. Ille quam aptiſſimus Magiſtratui. Sed uumn
vagivit Peluſn, quæ Urbs, cùm RNilo inter- ne
luatur, ſuſpecta eſt Anieni. De germine, de trene
flore, de ſapore, aut maturitate uvarum quæ- li
ſtio nulla. Non exquiritur, quæ ſuerit adoleſ- l
centia initiandi, quæ juventus, quæ maturioris e
ætatis ſapientia. Si natus eſt Antii, oppido no- / n
bis non ingrato, evehatur. Sciſ-ne quam tem- w
peranter tranſmiſerit annos pubertatis? Amico lcei b⸗
nobis Natus eſt vico. Ecquâà rerum experien- nuͤbe
10 . . ii ue
tiâ cultus eſt? In urbe eſt natus conjunctiſſi- K
ma noſtræ. Proh ſagacitatem pœnitendam rei ſcncng
putidiſſimæ! Proh damnandam incuriam re- ent
rum perneceſſariarum Magiſtratibus! Quod ne-
gligendum eſt obſervatur. Quod obſervandum Alen
eſt, negligitur. Vide, an in deſignatione A- n
poſtolorum ulla Galilæi littoris habeatur men- ſeſhr⸗
tio. Vocavit diſcipulos ſuos, & elegit duodecim Luc.5n3. Enn
ex ipſis, ¶(quos & Apoſtolos nominavit) Rmo-
nem & Andream, Jacobum & Joannem, Phi- 5 Mns
lippum & Bartholomæum.., Et ita decurruntur k iclegn
Apoſtolorum nomina;, nullaà patriæ mentione. Erun,
Nam; ut ait ibi Chriſtus, Unaquæque arbor Marthe i geluo⸗
de fructu ſuo cognoſcitur. Metienda arbor eſt 332 cGirliiſin
à fruge, non à ſolo. Undecunque huc appu- ms gutit
lerit candidatus, ſi præſtat, purpuraſcat. Tu Cübmennn
verò vide, ut Vitem viderit Pocillator. Non inahnetus
modò maturitatem- uvarum attendit, ſed pu- hnn, er
bertatem quoque earum, & exortum expen- nie ⸗
dit. Gemmas icilicet floréſque examinavit. Si Pignitas n in dl
promovendus aliquis eſt a te, non tantùm co- ev' coxfe- ntl Aden
gnoſcere debes, quinam ſit, ſed Poſtvortà“ ⸗ ulttt, &
opus tibi eſt, quæ reſpiciat, qui quoque fuerit Miopen lumtt, un
impubes. Siquidem redit perſæpè ad ingenium ggusatio tinn pod
ſenectus, quam perdita anteceſſit adoleſcen- obſrva- Urcbral
tia. Si mores ſufficerent gravioris ætatis, ma- bur. et Moyſes
turitas duntaxat obſervaretur in uvis. Verùm en kg
quia juventutis infamia redundat in ſenectam, Ammn pro-
conſideravit Pincerna tam flores quàm gem- elinis
mas exprimendorum in regium calicem race- n Arr
morum. Aut enim incurata pueritiæ vitia cor- 6euore ſ
rumpunt ſenectutem; aut, ſi curata ſunt, fœ- ini dc
ditate cicatricis ætatem omnem infamant. Pro- Demn .
inde, ubi Primatum Cyathis deſtinantur uvæ, rrr
& propago, & germen, & flos, non ſola ma- 1 ſum
turitas, examinanda ſunt. Videbam coram me Cnn i
Vitem, in qua erant tres propagines, creſcere lu
Ppaulatim in gemmas, & poſt flores uvas matureſ- H E
cere: Calicétmque Pharaonis in manu mea. Tuli n ſrhn,
ergo uvas, & epreſſ in calicem, quem tenebam, n Hüunn
& tradidi poculum Pharaoni. Videtur-ne tibi u tarn
ſuo munere probè functus Pocillator? Videtur. enhe
Mihi certè improbiſſimè regio calice videtur durn karn
abuſus. Quo modo abuſus, ſi uvarum & con- ſnutrni
ſideravit attentiſſimè germina, & præſtolatus in, me
earum eſt maturitatem? Et iſta ſatis eſſe putas, tine 10
ut in regium calicem deliquentur uvæ? Si flo- larel,
res attendit: Floret & labruſca. Si uvæ matu- 6ner
ruere: ſua quoque ineſt Cicutæ maturitas. .
Num Tu maturatum aconitum Principi propi- eeen nn
nares? Omnia Pocillator exploravit in uvis, Hofen 2“
Præter ſaporem, qui penè ſolus debuerat ex- e uve
Pplorari. Adeò negligentiſſimi ſunt in exploran- tene

dis candidatis ii quoque, qui accuratiſſimi pu-

tantur. Vide, quanta ſit otioſorum deſidia Mag- lagen
natum, ſi tanta eſt vecordia Pincernæ pervi- Elg iii⸗
gilis. In attentiſſima diſquiſitione botryonum Mii S
Regius Pocillator, quod maximè oportuit in ſa Dhcen
uvis exquiri, omninô Præteriit, tum quoque, chen,
cùm officii præſtantia, à vinculis remigrare ſa- d leg 1
tagebat ad trabeas. I nunc, & Imperantes à N
. .
Curis an
e T

k, ſed
. ded
3 inter.
nne, E
umn ve.
t adolel.
turir,
Wa tenn.
8) Amin
ePperien.
nchi.
nden ni
Mum ke.
Qd e.
Gmandum
nanone X.
Eatur men-
1t Auken Iie
it G.
nen, Ni.
lecumnntt
Meltilee
ege an il
a arber t
huc 6ppo⸗
relet, I
ktor. Non
, ed Du.
um exen.
minart Ni
tantönn co.
1 Dofud“
pcneſiit ,,
d ingenuun ,
adolelcel en
Etatis, M
7G. Verun
nlenectim,
guun gen⸗
cem tace-
2 Vita ol⸗
.a lunt, e⸗
Aabt. No-
untur ue,
Ronohe-
n arin e
net, iſen
rtme
u met I
emtetein
etur-le thl
or? Viht.
alice fet
rum &⸗
Preftlun
bs elleſllcn
Ure! Ate.
i uve nin-.
4 ntns ſon
nrhiiln e
zwit n uin,
Gebrelt .
in elen.
rrtmn ,u.
delde
Nenme N
bon,N.
oolunt 1

in Cap. XL. Geneſis.

curis ad nugas avoca, quòd abundè Provinciis
proſpectum per Præfectos ſit. Principi pincer-
narum in Regia Pharaonis, cùm Regi propi-
nandum eſt, pro exſolutione catenarum, om-
nia racemorum explorata, uno penitus inexplo-
rato ſapore, efficaciaque uvarum non perſpe-
Cctà. Quid ſtolidius? Et ais, reclinari à Regi-
bus polle in Subpræfectos & Satrapas curas
omnes imperii? Delirant in racemis; & regna
dirigent ad amuſſim? Ipſi, ipſi tenentur Princi-
plal. 2.9. Pes excubare Provinciis. Dabo tibi Gentes, in-
quit. Reges eos in virga ferrea. Is debet frænare
populos, qui populis eſt impoſitus. Verùm hac
de re & ſæpè alibi, & fuſiùs ediſſeruimus.

Videbam coram me Vitem, in qua erant
tres propagines, oreſcere paulatim in
gemmas.

Auliei Non tres palmites, ſed tres fuiſſe dicit in Vi-
non pro- te propagines. Palmes extenditur: propago
moi. deprimitur, ut humi conſepulta fertilior emer-
Digeinds gat & luto. Sciant proinde Aulici depreſſionem
ade, fore ſibi ſalutarem. Imò & Principes eos ma-
ximè profuturos Reipublicæ intelligant, qui

diù latuerunt. Saul palmes extitit, regno rap-

tim admotus. Propagini propior David, quam
palmiti, exulando, deliteicendo, delirando
denique & ſapere didicit, & regnare. Marga-
rita quam diuturnis abditiſque latebris adoleſ-
cunt! Adamas, etiam poſtquam emerſit, to-
tus latet, & nitorem occulit ſuum. Chriſtus &
Joannes, ut tres annos lucerent, annis ferme
triginta produxere ſuam noctem. Gedeon fru-
menta cribrabat, dum bello præficitur. Exu-
labat Moyſes, cùm in Ægyptum remitteretur,
non tam legatus Dei, quam Deus Pharaonis.
An non propago Joſeph ipſe fuit, de carcere
evectus ad Præfecturam? Certè Abraham pro-
pago in EÆgypto erat, cùm erro & orbus, ips
vel uxore ſpolhiatus, mox camelis auctus & man-
cipis, inde Princeps exivit. Nemo non cupit
triticum ſuum altè infodi, ut computreſcat, è&
funere & vitam recepturum & prolem. Sed ne-
mo fortunam patitur ſuum, more ſeminum,
obrui, ut uberior repullulet. Extare jugiter vo-
lumus, & virere ſemper: & quod agris cave-
remus noſtris, quos ſqualere in fertilitatem vo-
lumus, nolumuſque emaciari feracitate, hoc cu-
pimus ſtatui noſtro, quem effoœtum non cre-
dimus fieri pariendo, & germinando. Quaſi
verò exhauriri felicitas neſciat, quam tamen
uno vix foetui videmus parem, utpote abortire
ſolitam, non eniti. Ergo & dignitati aptiores,

& propiores fortunæ, qui diù latuere, Regiæ

Vitis, hoc eſt, Vitæ aulicæ non palmites, ſed
propagines.

Calicèmque Pharaonis in manu mea. Tu-
li ergo uvas, & eapreſſ in calicem,
quem tenebam.

Aalie? TLenebatur à manicis devinctus Pocillator,
veri & & Regis nihilo minus calicem retinebat, à
Hi. Principe damnatus, & obſequens Principi.
Quanta Pincernæ hujus eſſe debuit diligentia
inter abacos, ſi cyathum tractat in compede?
Si uvas Regi parat in carcere, num potionem
Regis negligebat in Regia? Et ſi ſomnians ſuo
Principi miniſtrat, quam eflſe debuit in eum
Ethicæ Tom. I.

17

219
officioſus experrectus & vigil? Prohiberi à ca-
tena non Potuit, quin ea vinctus impleret, Canfan-
quæ nemo exſolutus exequeretur. Porrò ſi Po- iMas.
cillator nec inter vincula cyathum Pharaonis Tribula-
ponit, & ſuo munere fungitur in latomiis: tio nen
quam nos eſſemus deſides & imbelles, ſi vin- nos iepe-
cti holoſerico Chriſti calicem abjiceremus, Fariat in
noſtri muneris ne memores quidem, non dico, nagen.
carceri immiſſi, ſed emiſſi & regia? A Rege Eeiſiapus
catenatus, ne quidem dum parumper quieſcit, indefeſ-
Regi deſinit famulari Pincerna: & Civis Pa- ſwas.
triæ non inſerviet, durius Paulò tractatus à
Patria? imméè ſtruet inſidias patriæ ſupremis
Magiſtratibus Civis non admotus? Quid ſi ar-
marentur in Eccleſiam Sacerdotes & Præaſu-
les, quòd ſerò Apoſtolicas trabeas aſſequan-
tur: quando non rebellat à Pharaone vinctus
ab illo Pocillator, ſed calicem ipſius procurat Erelehe-
vel in ſomniis? Quale ſpectaculum, rogo, 1 Ze⸗ S
vinciri Procerem, & mimſirare? Guale mon- Spi ea=
ſtrum, inter mura nulas, Dei calicem non re- lia storis
tineri à Sacerdotibus; & Regis calicem à Po- praferen-
cillatore tractari, tenerique inter manicas! Pu- 42
deat à venaturo, ab apricante, ab otioſo Chri- aale-
ſti Myſta projici cyatbum Numinis, Iyranni
calice non abjecto àa catenato. Primus inter-
dum omnium quavis occaſione, ctiam leviſſi-
m, Calix Chriſti faſtiditur a Vittato; cùm
nullà ærumnarum mole è manu mentéque Pin-
cernæ calix excutiatur Pharaonis. Arctari Pin-
cernæ poſſunt in ͦgypto; à procuratione re-
gii calicis arceri non poflunt. Utinam ea nos
Præſtemus Num ini monilibus decorati, quæ Iſuo
Regi detulere Proceres catenis infamati. Tan-
ta eſt & Aulicorum ſedulitas erga Principem:
tantâque eſſe poteſt Sacerdotum in Deum ſo-
cordia. Calicèimque Pharaonis in manu mea.
Nihil ita ſegnitiem noſiram damnaret, ut Ca-
lix iſte, liber in catena, & à vincto non re-
tentus modò, ſed oppletus.

Reſpondit Joſeph, hæc eſt interpretatio
ſomni: Tres propigines, tres auhuc
dies ſunt: poſt quos recordabuur I' ha-
rao miniſterii tui, & reſtituet te in gra-
dum priſtinum: dabiſque ei calicem.
Cur dies, quibus parturitur felicitas Pocil- Die 145
latoris, propaginibus comparantur? Nimirum Sept.
propago humi infodi debet, & luteſcere, ut gan S.
in Vitem aſſurgat. Aulicus item, niſi depri- hryſo-
matur, ſordeſcat, & humilietur, non confur- ſtomi
get in Principem. Propago, niſi magnâ ſui beat ſh-
parte deliteſcat, non foœcundatur, debetque no obitu

fertilitatem ſuam plus latebris, quam luci. Au- ene en
la item eos reddit praæferaces, quos calliditas t 5 f i

abdit in latebras, pateréque non ſinit, niſi mi- Portifi-
nimà ſui parte. Propago denique ſeſe deprimit cius Cé-
ad fibras, quaſi ad Vitis ſuæ pedes, non ut Viti Gionator
inhareſcat, ſed ut alia ſit à Vite, & fiat ipſa aane-
quoque Vitis ex palmite. Ita ſanè captios4 hu- Nofſtro
militate libertus, quò ſe abjectiorem facit, eò Innocen-
celſiorem molitur altioremque conditionem. tio X.
Tres proinde Aulicorum dies tres ſunt propa- hrc dum
gines, luto latebriſque fertilitatem ſibi compa- vem in
raturæ. Poſt quos recordabitur FPharao miniſte- Geneſi ns
rii tui, & reſtituet te in gradum priſtinum. No- Aalici
taſtin' Non Miniſtri catenati, ſed miniſterii re- miſeri.
cordabitur Pharao. Neque enim ſervos diligunt Wolirie.
plerumque Principes, ied ſervitutem; neque Ri Ten
curæ illis eſt, ut libertatem recuperent famuli, mant, ſedd
. 2 ſed ſe.

220

Bei A- ſed ut ſibi famulatus non deſit ſamulorum.
mor in Miniſterii proinde Pharao ſolicitus Pocillato-
Feypre fem educit é carcere; non ut aulæ captivus red-
Deo. datur, ſed ut epulanti patera miniſtretur. Non

Rationes ita Deus! qui non holocauſti ſibi offerendi;
brivata. ſed Noëmi memor aquas terris innatantes ex-
Gen. 8. 1. ſiccavit. Recordatus autem Deus Noë, ounkto⸗
fümque animantium, adduxit ſpiritum ſuper ter-
ram, & imminutæ ſunt aqux. Deerat & Pha-
raoni Pocillator, & Numini Sacerdos. At 1s
recordatur Noëmi, ut illum eximat ex arca,
non ut ille ſibi aram extruat. Pharao verô,
Ut ſibi calix exporrigatur, compedes effringit
Pocillatoris, non Miniſtri memor, ſed mini-
ſteruü. Ut veròô hoc in Pharaone improbarim;
ita illud fſummoperè dilaudaverim, quòd non
ideò obtrivit catenatum, quia eum detriverat.
Non enim, quòd eum vinxiſſet, illum aut ſpe-
cui infodit, aut ſecuri percuſſit. Qui mos uſi-
tatiſſimus Principibus idololatris eſt, ut quem
ſemel læſerint, ſemper lædant, Qui cœpit, ip-
Je me conterat. Non enim ſæviunt, ut puniant;
ſed ſæviunt, quia ſæviere. Feritatem immani-
tate tuentur: tum ne erraſſe putentur, tum
quòd læſum deſperent reconciliandum. Miror
propterea Pharaonem, qui, quem catenave-
rat, ad pateras revocat à catena. Reſtituet te
in gradum priſtinum: dabiſque ei calicem, jux-
ta oſteium tuum, ſicut ante facere conſueveras.
Utinam ſonarent iſta in regis, ſeſéque Chri-
ſtianorum Aulæ Procerum conformarent £Æ-
gyptiæ aulæ. Non lugeremus profectò tot ex-
ciſas jacere Cedros, quas ſecuris ad ſtragem ul-
timam inſecuta eſt, quòd ſemel eas decacumi-
naſſet. Ergo-ne ideò obrui debet, quia miſe-
rum adſperſiſti. Imò, quia incautè eum læſi-
mus, plagam adamante obſtruamus. Debemus
injuriam beneficio compenſare: non autem in-
nocentem perdere, quòd reum fecerimus. Nu-
bem imitamur, quæ, ut fulſit, tonat, quæ-
que ut tonuit, & fulmen jaculatur. Horrorem
fulguris ſtrage ſuffulcit. Numen, non Nubem
*nulemur. En ut non pudeat Deum fſarcire,
qued abruperat. Impleant eas cadaveribus ho-
minum, quos percuſſi in furore meo, abſoondens
Jaciem meam à civitate hacg, propter omnem ma-
litiam eorum. Ecce ego obducam eis cicatricem
& ſaunitatem, & curabo eos: & ædificabo eos, ſi-
cut à principio. Non exæquat ſolo urbem, quam
dejecerat, ſed reponit, & reparat. Quà ſanè
inſtauratione non dedecoratur Deus, ſed cele-
bratur. Pergit enim. Et erit mihi in laudem
cunctis gentibus terræ, quax audierint omnia bo-
na, quæ ego facturus ſum eis. Nec modèò In-
dulgentia exiſtimationem exauxit Dei; verùm
ipſi, qui fuerant obtriti, ut reſpiraverint in mu-
neribus Numinis, Numen excolent cordatiſ-
ſimis victimis. Adhuc andietur in loco iſto,
guem vos dicitis eſſe deſertum, vox dicentium:
Confitemini Domino exercituum, quoniam bonus
Dominus. Adeò, quæ duo incitamenta Princi-
pibus ſunt, ut inchoatam ſævitiem novis cru-
delitatibus cumulent, metus ſcilicet infamiæ,
& deſperata læſorum reconciliatio, Hebræorum
exemplo infirmantur? cùm & ab eis Deus cola-
tur uberius, & hoſtes ipſi plus Deum celebrent
obtritis ſuccurrentem. Ergo aut pudeat Pharao-
ni eos impares eſſe, reſtituenti vincto à ſe Po-
cillatori regium poculum; aut Deo pares eſſe
ambiant „ quem læſis mitigatum intuentur,
tanto laudum foœnore, tantéque incremento ho-
ſtiarum. Recordabitur Pharao miniſterii tui, &

Res reſ.
eindat
acta ſuk.
Carcer.
lob. 6. 9.

Palino-
dia.

Jereèem.
23 . 5*

Abidem.

bidem.

Oliva

reſtituet te in locum priftinum. Placet in Pharao- Perſona⸗
ne reſtitutus calix catenato; placet nec minus, zois-
quòèd libertum ſuo muneri reddat, non ejus, Dite.
ſed miniſterii ejus recordatus. Quidam enim per-
ſonæ reminiſcuntur, & amore ſervi, ſervum
aulæ reſtituunt. Pharao, miniſterii præclarè
obiti recordatione, in commiſerationem infle-
Ctitur ſervi. Ita expenderentur a Dynaſtis vel-
lem, non miniſtri, ſed miniſteria. Quæ ſi uſi-
tatiora Magnatibus eſſent, beatiſſimè regna ad-
miniſtrarentur. Verùm cùm perſonæ attendan-
tur, non præfecturæ, imponitur Aſiæ, qui ma- cui confes
lèe præfuit Iſauriæx. Non enim qui, ſed quis enda?
præfuerit, obſervatur. Diſcant ab Ægyptio
Tyranno miniſterii meminiſſe Principes, non
Miniſtri. Is ſit ad altiora gradus, benè admini-
ſtrata provincia, munuſque præclarè obitum.
Recordabitur Pharao miniſterii tui. In Chaldæo Saperior
habetur: Recordabitur tui Pharao. Ergo idem Iui ſit im-
ſunt Miniſter & miniſterium, idémque eſt Re- vemor.
gem ſervi ac ſervitii meminiſſe. Nimirum ita Dignitas
affici addicique miniſterio ſuo debet ſervus, ut quo mode
in illud totus migret, unumque cum illo ſit. sSer de-⸗
Porrò ſi regio calici ita conjungitur «Ægyptius“t.
Pocillator, ut in illud abierit famulitium: Chri-
ſtianus cur non Sacerdos in ſuam infulam de- ha,,
mutetur, non modèô non abs ſe ſuum gregem inſer.
alienum eſſe ratus, ſed non aliud ſe eſſe profi- viant.
tens quàm gregem ipſum, totus in adminiſtra-
tionem trajectus transfuſuſque Dioœceſis ſuæ?
Dabiſque ei calicem juxta oftcium tunm, ſicut
ante facere conſueveras. Tantum memento mei,
cum bene tibi fuerit. Reſtituetur Pocillator, id-
ue faciet, quod faciebat. Quid de accuſato-
fibus fiet, à quibus fuerat iniquiſſimè delatus?
Quo talione plectentur? Nullo. Pincernæ verò
vincula, ærumnæque quo præmio compenſa-
buntur? Nullo. Mos regiarum is frequenter
eſt, ut nec injuriæ ſarciantur, neque punian-
tur calumniæ. Porrò Joſeph quàm modeſtè
ſuo munere defungitur! Non enim monitis verscun-
Pocillatorem adobruit, ſed, abſolutâ ſomnii dia.
interpretatione, ſuo ſe munere defunctum cre-
didit. Niſi fortè dicamus, cenſuiſſe Joſephum c
Pocillatori Catenam pro Monitore eſſe poſſe, ignha
rumnâmque præteritam ſatis eum in poſte- ti0 vilis
rum cautum prudentéêmque reddidiſſe. Noluit
denique dolentis angorem cumulare exprobra-
tione ſui vitii, ſeu imprudentiæ. Nam quam-
vis calicem prædiceret, catena tamen torque-
bat auditurum. Adeò amara commonitio eſt;,
ut nec ſpe libertatis, nec vaticinati regii po-
culi viciniâ temperetur. Jam hinc intelligant
Cenſores aliorum, quâ parſimoniaâ diſpenſan-
da ſint monita ærumnoſis, quando ſuo vin-
cto Joſeph, cui mella propinabat, cautelam
inſinuare non eſt auſus. Utinamque quàm ſom-
niantem non monuit Joſeph, tam illi non
ſupplicaſſet. Verùm cum revocando ad regias Zelu:
Pateras inſuſurrarit, Memento mei, ſuſpicio- rime
nem aliqualem importavit, ne aucupandæ vo- 4
to gratiæ monere noluerit, quem patronum
optabat. Friget zelus, ubi cupiditas calet. Sed
fortè non cupiditate, ſed innocentiâ reſtincta
eſt in ore Joſeph acrimonia arguendi. Cur
enim moneret, quem Pharao in aulam non re-
traheret, ſi peccaſſet? Quamvis autem illius
Memento voluiſſem Joſephum immemorem,
cujus memorem optaſſem Pincernam: gratu-

Rex quid
attendat
in Auli-
cis 5⁵

Correct's

lor tamen Joſepho modeſtiam poſtulati. Non Verecyn-

enim à Pocillatore, quo de meritus tam be- ¹.
ne fuerat „ memoriam ſui tanquam debitam

benefi-

Dignitag

Wnort.
not;
kd in bo⸗
nl, mei,
. :

Mhund. ſ
mun, fun 14
deſu ane
nunper.
ſernun
Drrclen lereg
en iNle ena
aſisre. N
Ueſiſ.
egnaad.
tenchn. N
ul ma is
ed Glis nni
Koyhto
Aes, on
ne dnin.
1e bium
Eipo en hißi
Ole eſt Re. n
ninmi Dizi
ſerns W n
um Ulo ſt nit
Aoyptuu u,
ium: Chi.
um gin
elle tolr nin
admintlhe.
Ecels ſue!
tum, ſou
emlento mei,
Nilltor, id⸗
e ccalto⸗
Imd elatus!
nCerne vend
) conel.
8 Kegpenter
que punun-
laickh
nim mnits n
hlutt ſonni in
untunn e
Cd
el Clehhun i⸗
elle pole, n
n in dale mni⸗
ile. Moot
te eobtr.
Ninduan-
men torge⸗
mnomito en
gti kegi o⸗
imtelien
1 Cilpeler⸗
do ſuo I
t, cautchan
e quan ſon⸗
amm il
o A ii ,
i, id
cuelce d
unc
u lt
ntil klin
guenc⸗ .
ulamn ton
autell s
mmenonen)
am: All ,
ſtulati. Nn 6
eng ta .
itus 1b 4

4
n den

in Cap. XL. Geneſis.

Aulici beneficiis ſuis repetit, ſed gratuitum quaſi mu-
modeſti. nus petit demiſſillimà oratione. Facias mecum
Beneficia miſericordiam, ut ſuggeras Pharaoni. Ac ſi ni-
Poekirto hil vincto detuliſſet Joſeph, ita ſecum ab eo agi
erin⸗ flagitat. Tum verô quid petit ab illo, cui Re-
exigenda. giam Prænunciat? Non opes, non dignitates,
non in Regiam afſciſci, non cooptari petit in-
Statum ter pincernas Pharaonis. Educi optat è& lacu;
mediocré nihilque præterea. Quin & poſtulati ſui ſub-
Aattei jicit rationem, Quia, inquit, hic innocens in la-
arolelt. cum miſits Sam. Proh continentiam poſtulati!
les diſ- Educat me de iſto carcere. Vide autem, ut ſua
cant. non jactet. Non enim ait, Pharaoni exponas,
quâ ego arte ſomniorum ſolvam ænigmata:
quâ prudentid præſim vinctis: quà probitatis
fam vixerim cum reis: ut imperium ſim nac-
Arrogan- tus in catena. Non genus retexit ſuum, nec
tia præſecturam recenſuit ſuam, non felicitatem
LEingug commmemoravit, quam in domum Putipharis
cura.) invexerat, toti ab eo fatmiliæ impoſitus. His
miſſis, quæ tantà ſui exiſtimatione narrare po-
tuiflet, unam tantùm expoſuit innocentiam;
quam ſolam Pharaoni aut putavit, aut voluit,
ſatis efſe ad exſolutionem vinculorum. Aie-
bat, opinor, intra ſe. Quid enim attinet com-
memorare, quæ nihil habent commune cum
ablolutione à catena? Siquidem emitti non de-
bet aut ſomniorum interpres, aut familiæ fſe-
lix Oeconomus, aut grandis generis adoleſcens.
Solvi debet non reus. Innocentiæ, non expe-
rientiæ libertas debetur. Ergo hanc ſi ſuaſero
Pharaoni, peroravi. Educat me de iſto carce-
re, qitia furtim ſublatus ſum de terra Hebræo-
Dei cure um, & hic innocens in lacum miſſuts Ium. Quam
ſe permit- verò adoranda Divinitas, cujus factum conſilio
tere. eſt, ut quod ſubſtituerat J oſeph, id aliquando
Regi exponeretur: reticeretur verò, quod ipſe
Solieita- Proponi optaret! Nam diwinandorum inſom-
do eraſti: miorum peritiam Pocillator indicavit Pharao-

aine⸗ ni, nullo habito verbo de ejus innocentia. Adeò,
private. quæ nos ſoribimus pro nobis anxii, Deus ex-
pungit; quæ verô prætereuntur aà nobis, ea
Deus in bonum noſtrum evulgat. Tantum me-
mento mei, cum bene tibi fuerit, & facias me-
cum miſericordiam, ut uggeras Pharaoni, ut
Aule educat me de iſto carcere. Audiamus jam, quid

dewna. eſpondit Pocillator benefactori, & oratori

Re- ⸗ ſuo, in ipſo beneficii exortu. Putabitis ſuam 1-
lEd a; demn „ſuam dignitatem, vitam ipſam oppigne-
tudo xi- Taſſe interpreti, & præfecto humaniſſimo ſuo.
vir à Scilicet. Nec verbum reddidit. Supplicavit

viveults. Joſeph: Pocillator conticuit. Adeo vel ſom-
, Aulici niata felicitas tanturn faſtus & inhumanitatis
Hera, infuderat catenato. Quid facict inter aulæa S&
Ingrati- hiuderat catenato. Quid faciet inter au *a
mdo. Pateras trabeatus, qui nec verbo dignatur in-
Dignitas terpretem compedibus oppreſlus? Tumet in
m nervo, lapideſcit in beneficio, audit vaticinia
nutat, felicitatis, nec omen gratiæ proloquitur. Ita-
ne abſorbetur à Regis calice Pocillator, ut ne
digitum quidem unum movere poflit exſol-
vVendis vinculis tum benefactoris, tum inno-
centis? Proh qualem faſtum, inter pedicas ſom-
iuatæ præguſtatione felicitatis, ne unam qui-
dem vocem humanitatis vinctum reddere tan-
tam ſibi vaticinanti Joſepho exſup-rantiam
fauſtitatis! Quis indignetur micas Lazaro de-
negatas ab epulone, cùm pincerna inter race-
mos & regias pateras ne unam quidem exſtil-
let guttam ſummæ nuncio dignitatis? Qui non
reſpondit ei verbum. Quamquam per ſuadere
mihi non poſſum, non ingentibus promiſſis
oneratum à Pocillatore Joſephum. Imo cen-
Ethicæ Tom. I.

221

ſuerim Montes illi maridque pollicitum. Quis
enim credat ſupplicanti pro libertate Adoleſ-
centi optuno;, optimeque de ſe merito aſſue-
tum Regiæ Aulicum non adblanditum, per-
ſplendidàâ verborum, ſpeique ſcend? Plurima Aulies
Pproinde ſpopondit, dixitque permulta, ſed infdi.
quia promiſſa verbâque erant Aulici, ea Deus
inſeri noluit Scripturis ſuis. Non enim nu-
g deſcribuntur a Moy ſe, ſed res; promiſ-
ſaque ſoribuntur, non irriſiones, aſſentationéſ-
que perſtreperæ. Sprevit proinde legiſlator
Prudentiſſimus, quæ profuderat Aulicus: quip-
bpe conſcius, quam rarò promiſſis ſtet, vel
Aulæ innutritus, vel qui a catena migrat ad
torques.

Videns Piſtorum Magiſter, quod pruden-
ter ſomnium diſſolviſſet, ait: & ego
vidi ſomnium.

Placet, quèd Piſtor non felicitatem inter-
pretationis, ſed congruentiam obſervavit; ideéô-
que ſomnium ſuum aperuerit Joſepho, non
aſſentationem, ſed prudentiam miratus inter-
pretis. Videns, quod prudenter ſomnium diſſol-
viſſet. Non attendit regias pateras, quibus re-
ſtituendus prænunciabatur contubernalis, ſed
ſeriem expendit commentarii. Utinam & nos Conſilia⸗
in Conſulente prudentiam, non blanditias ex- Tii boni.
quireremus. Verùm eos conſulimus duntaxat, Confeſſa-
quos locutos ſcimus placentia: eòſque adopta- rii boni.
mus Oedipos arcanorum, quos aſſentatio con-
verterit in Syrenas. Si cæteris univerſa inter- kex quos
pretati fuerint in impendentis vaticinia felici- deligat
tatis, iis mox dicimus: Et ego vidi ſomnium. iniſtron
Videamus nos quoque, quid ſomniaverit Pi-
ſtor. Quod tria caniſtra farinæ haberem ſuper
caput meum, & in uno caniſtro, quod erat ex-
celſius, portare me omnes cibos, qui funt arte
PViſtoria, avéfque comedere ex eo. Nihil ſplen-
didius hoc inſomnio! ſed nihil funeſtius. Quæ
illa erat pompa in turrim afſurgentium cani-
ſtrorum, quæ dehcias Regis omnes oſtenta-
bat, Cœli avibus circa eas volitantibus, iiſ-
que perſplendidè ſaginatis? At quæ illa fuit
cataſtrophe, ubi in capiſtra degeneravere ca-
niſtra! Repondit Joleph: Hæc eſt interpretatio
Jomnii. Tria caniſtra tres adhuc dies ſunt, po
duos auferet Pharao caput iuum, ac ſuſpendet te
in cruce, & lacerabunt volucres carnes tuas. No-
taſtin' diſcrimina ſommorum, actionumque
vinctorum 7 Qui Aulæ redditur, ſuà manu
uvas deliquabat Pharaoni: Qui verò in cru- Aulici
cem agitur, mihil pro Rege agebat; ſed con- la, ir
fecta ab aliis dulciaria propalam geſtabat in erati⸗
capite,; pompam conſectatus, non ſervitium.
Quin ita caniſtra extulerat, ut arcere ab eſu
dapum nec poſſet cœli aves, nec cuperet. Imòô
bellaris illis non tam Regem ſaginare, quam
intuentium explere oculos, & fauces Vultu-
rum ſategit infarcire. Ideôque non immeri-
tò, qui extulerat caniſtra, elatus & ipſe eſt;
ut, qui famulatum ſpectaculum fecerat, ſpec-
taculum ipſe quoque fieret, pompaque ſeve-
ritatis. Tuli ergo uvas, & expreſ in calicen;
quem tenebam, & tradidi poculum Pharaoni.
Quanta præſtitit operoſus Pocillator! Uvas ſuâ

manu legit & palmitibus, eas compreſſit in cy-

athum, ipſum nunquam calicem è ſua manu
depoſuit, ſpumantem eum denique exporre-
xit Pharaoni. Piſtorum è& contrario Princeps,
T 3 otios4

Seyvi
Aulici
uſque ad
zras.
Adulato.
765*

/

222
otiosa penitus languentéque dexterâ, non fa-
rinam commoluit, non ſpicas meſſuerat, non
panem ſubegit, non condiverat offas, dapes
eas tantum extulerat, non Pharaoni prægu-
ſtandas, ſed deripiendas volucribus. Ouod tria
caniſtra farinæ haberem ſuper caput meum. Hic
capite, ille dexterd Pharaoni laborabat. Fa-
mulabatur Pocillator Regi, Piſtor mente ſa-
tagebat. Sed in ſua is comprehenſus aſtutia pœ-
nas dedit; ſui verò operis ille præmium aſſe-
cutus, regiæ iterum pateræ reſtitutus eft.
FHinc ediſcerent vellem Aulici parcendum ca-
piti, & dexteræ non parcendum; quòôd bra-
vium in Aulæ hyppodromo Labor felicius,
quàm Politica conſequatur. Vide autem, quam
Piſtor pompæ tantum famularetur! Non mo-
dô caniſtra vertice deferebat, ſed non velata
proſtituerat accipitribus. Avéſque comedere ex
eo. Quid incogitantius, putidiuſque fieri pe-
tuit? Elementorum omnium injurüs expoſitæ
dapes, & pulvere ſœdabantur, & arroſæ un-
dique rapinæ parabantur, non epulo. Ita nun-
quam Principibus famulantur, qui non opus
ſectantur, ſed pompam; qui non Dominos,
ſed circum ſe ſtantes exſaturant; qui capite abu-
ſi in miniſterio Regiæ, dexterâà non utuntur.
Quid, quod is in crucem agitur;, qui lautius
menſam Regis inſtruxerat? Nam Pocillator
non omnis generis vina compararat, ſed unum
Regi calicem temperarat, ſitim Principis re-
ſtincturus,; non gulam irritaturus varietate
præſtantiâque poculorum. Tuli uvas, expreſ-
Ii in calicem, & tradidi poculum Pharaoni.
Quid temperantius? Et in uno caniſtro, quod
erat excelſius, portare me omnes cibos, qui ſiunt
arte piſtorid. Quid exundantius, aptiuſque pa-
raſitis? Quo enim modo cibos omnes, bella-
riäque unum Regis guttur abſumeret? Depa-
cta proinde Crux exſuperantiæ, & calix red-
ditus temperantiæ. Nec illud omittendum eſt,
quod Pharaoni propinatus calix dicitur à pin-
cerna: plena verò caniſtra dulciarüs illata Re-
gi non feruntur. Neque enim famulatur Prin-
cipi, qui, frugalitate peſſundat „ unis ancil-
latur deliciis imperantis. Quis verò pugnantem
ſecum, ſibique adverſantem Piſtoris molem in-
telligat? Audiamus quid de ſuo pondere di-
cat Piſtor. Ego vidi ſomnium, quod haberem
tria caniſtra ſjarinæ ſuper caput meum, & in
uno caniſtro, quod erat excelſius, portare me
omnes cibos, qui fiunt arte piſtoridâ. Si caniſtra
plena erant farinæ, quo modo ſubactas, con-
ditâſque dapes omnes piſtorias continebant?
Hæreo hic planè mentis oriſque anceps. Di-
cam; quod fortè dici minimè oporteret. Mo-
re aulico Moyſes caniſtrum Aulici deſcripfit.
Nam, cùm in majus efferant Aulici quidquid
geſſere pro Principe; mirum videri non de-
bet, ſi, qui farinam tantum paraverat, viſus
ſibi ipſe ſit, dapes omnes confeciſſe, quæ pa-
rari & farina, fierique conſuevere. Heus tu,
farina non eſt panis, nec offa. Mihi, inquit,
& panis, & dulciariorum omnium illecebra
mera farina eſt. Ago enim in regia, ubi & mi-
nima pro maximis jactantur, ſeminaque ha-
bentur pro meſſibus. Ut enim ſpes pro facto
corripit quicquid fieri poteſt; ita Aulicorum
arrogantia, quæ inchoavit, pro geſtis, abſo-
Iutiſque imputat. Deſinite proinde mirari, ſi
ſolà circumlatà farinâ dapes omnes caniſtro meo
impoſitas afſevero. Turgent umverſa;, augen-
türque in Regia. Porrô præteriri non poteſt,

Oliva

in excelſiori tantùm caniſtro, quod proſtabat,
dabes omnnes conditas, duobus reliquis farind
oppletis. Mos is Regiæ eſt, abſolutiora oſten-
tare, abdere verò imperfecta. Si quid perfe-
cere Liberti, omnium oculis exponunt: pre-
munt infecta. Si quis ſupremi caniſtri dapes
ſpectaſſet, eandem reliquorum opulentiam con-
jecifſet. Sed falſus animi eſſet, merà fartis fa-
rind caniſtris, in illud tantùm camiſtrum deo-
neratâ ciborum illecebra, quod oculis intuen-
tium patebat. At cur erodentes cibaria volu-
cres eas deſignavere aves, quibus cadaver cru-
cifixi erat exedendum? Suſpendet te in cruce,
& lacerabunt volucres carnes tuas. An conditi
in caniſtrum panes membra ſunt Præfecti Pi-
ſtorum? Sunt. Non enim Regi, ſed ſibi panes
Piſtor confecerat. Laborabat, non Pharaoni
conſulturus, ſed proſpecturus ſibi. Nam quam-
vis iis Pharao veſceretur, inde tamen ille in-
crementum ſibi moliebatur. Paſtæ propterea
caniſtri dapibus aves facilè portenderunt, diſ-
cerpendas Piſtoris carnes à vulturibus. Quare
intelligant Principes nullum Principi, nullum-
que non ſibi proſpicere, tum quoque cùm
Principibus ſerviunt. Niſi fortè malimus dice-
re, exſatiandis Regibus tantum laboris exant-
lari, ut quæ ipſis apponuntur illecebræ, non
tam eſcæ, quàm carnes haberi poſſint mini-
ſtrantium. Panes putantur, ſed famulantium
membra ſunt, quæ lguriuntur à Dominis.
Quæ ſanè calamitas non ſolis patinis defini-
tur, ſed totis Aulæ muneribus pervagatur:
cùm ita deſudent aulici univerſi ſuo munere

defungendo, ut cujuſvis opus, non opus, ſed

artus, vitâque ſint famulantis. Quamquam

Bona oe-
cultanda,
Arrogan-
tia.

Aulicà
miſeri,

Gula.

Aulici fi-

meliaàs dicam, ſi dixero ſocordiam famulan- di ſint.

tium Primatibus adeò inviſam Deo, ut ſum-
mo eam (quamvis minima videri poſſit) ſup-
plicio afficiendam ſtatuat. Nam quid levius,
quaàm permiſifſe, ut cœli aves nonnihil fari-
næ libarent & caniſtro Pharaonis? Avéſque co-
medere ex eo. Ita-ne? ait Deus. Voravere Ac-
cipitres Regi dapes deſtinatas? Vorabunt car-
nes quoque tuas volucres cœli. Neque enim
dignus eſt ſepulturà, qui à Rege cæteris ante-
latus annonam Regis neglexit. Ergo ſi à Prin-
cipe elatus rem Principis diſſiparit, elevetur
in crucem, pereâtque, qui beneficium perdi-
dit. Ratio verò, cur tam ſeverè damnetur eve-
Ctus à Rege, illa eſt, quia & rem Principis,
& famam ſimul profligat. Quot enim Pharao-
nem allatrant, cùm Piſtoribus eum Præfectum
intuentur; quem vident annonam regiam tam
vulturibus, quàm Pharaoni comparaſſe? En
quales ſeliguntur in Principes familiæ! qui ut
caniſtra oſtentaverint, nihil penſi habent, ra=
pacibus ea inſerviant, an Regi.

Ewinde dies tertius natalitius Pharaonis
erat: qui faciens grande convivium
Pueris ſuis, recordatus eſt inter epu-
las Magiſtri Pincernarum, & Piſto-
rum Principis. Reſtituitque alterum
in locum ſuum, ut porrigeret ei po-

culum. Alterum ſuſpendit in pati
bulo.

Cum Reges maximi erant imperi amphitu-
dine, minimi erant faſtu. Nunc rêgna decre-

Rex coli

debet.

vere, & tumor excrevit. Olim Afluerus, qui Afalili

centum

tar,

Pmr
ls

s
4d bonmn

Ceterunt,

oaddhnbo
eki rl
miun i

6 P,.
f Nru

gs non e⸗
illinraret .
tn onwerte
N exhorte
warentur.
ut. Hi
Enn epulare
n, cümin
uumducn
Gincecaten
1 E Dharao
nnnd non
alanl, ſed

Kaber,
ſaring
Oſen.
K. unt
. lre. alll
n der
lamn con-
ſarti lr
Uun deo.
intden⸗
tnn volu.
ayer ern⸗
n anee,
inconchi
Alech .
ſbiene
Phanoni
ann am.
en lle in.
Propterez
runt, dl.
1. Qare
„ nulum.
que C
mmns de.
Is ealt niſi
re, mg,
lint minr⸗
mmulantium
Domums.
ini deſnn⸗
eregetu:
o here
10,s, ſed
Quamqwum
1 fümmlmn. 1,
, u n.
1. et
voſſit)i⸗
did jerins,
nnühl ui.
Allſſe r.
orarele A-
orabunt car⸗
Negre enn
Cxteriae-
go ſäir-
1t, Agenn
ciumn et-
mnetut eſe⸗
nim Phuu-
1Præſecdhn
regiam til
lel
lie li
habent, iü.

Pkormna
oruitimn
ium e.
,6.
ue A
Aet e f).
1 in M

eii l
ande

uenu, un,
entuun

Saperbia.

Tituli.

Rex ze-

Judexr
cauſas ex-
pediat.

in Cap. XL. Geneſis.

centum & viginti Provinciis imperabat, epu-
labatur cum Satrapis ſuis, & ſuis convivium
famulis Pharao inſtruxit. Nunc nec Reguli
cum primoribus cibum ſumunt. Nam paulò
majores Reginas vidimus, horruimuſque à ſua
prohibuiſſe menſa, & regnantem fratrem, &£—
regnaturum. Doleo, quod ſub Jove parcius
ſuperbia graſſaretur, quam debacchetur ſub
Chriſto. Horreo, quod natæ ex Evangelio hu-
manitas & demiſſio floruerint cum Idolis &
poſt Apoſtolos defloruerint. Ubi Evangelium
non detonat in faſtum, ibi uni menſæ accum-
bunt Reges & Satrapæ. Vel Herodes cum Mag-
natibus veſcebatur. Ex quo ſe Deus demiſit
ad homines, plerique Principes Deos colere
deſierunt, ſed ipſi facti ſunt Du. Jam ſoli,
tanquam inviſibiles evaſere. Clamabat in co-
lo Michael: Quis ut Deus? Caveat, ne id inci-
nat Aulis. Nam nemo non ut Deus, ſi tantum
terrarum habeat ſub ditione ſua, quantum .-
gyptia Pyramis ſuà umbràâ metitur. Nam, ſi
imperet ab Hevila uſque Dan, paritatem fa-
ſtidit cum Deo. Certè, niſi me puderet puti-
ditatis tam adverſæ Evangelio, evincerem pro-
cul dubio neſcio quid exigere auguſtius atque
divinius ab Aulicis Regulos, quam ab Ange-
lis exigat Deus. Sed pergamus. Quam ſobriè,
regiéque veſcitur Pharao! qui in die tam gran-
Adis convivii de vinctis cogitat, eorumque cog-
nitis cauſis, alterum reſtituit pateræ, alterum
agit in crucem! Quid agebat in throno, qui
in epulo non judicat tantàm, ſed ſuſpendit?
Nimirum hæ dignæ imperantibus epulæ, ubi
nec flagitioſis parcitur, & inſontes exſolvun-
tur. Non otiabatur in Senatu Pharao, qui reo-
rum quæſtiones inter pateras finiebat. Nec il-
li ab affinibus vinctorum per libelles ſupplices
ſuggeſta calamitas Aulicorum. Ipſe, ipie re-
cordatus eſt inter epulas W'agiſtri Fincernarum,
& FPiſtorum PFrincipis. Ut ſcias, id temporis
Reges non eguiſſe Nomenclatore, qui agenda

inſuſurraret, quando ipfſi vel inter epulas men-

Carxcer.
Index.

tem convertebant ad imperii curas, nec carce-
rem exhorrebant tum quoque, cùm a curis
avocarentur. Felicior tunc carcer, quam nunc
Senatus. Siquidem ibi animo aderant Reges,
cum epularentur. Hinc animo Dynaſtæ ab-
ſunt, cùm interſunt. Utinam tam ſeriò de Se-
natoribus cogitarent Chriſtiani Principes, quam
olim de catenatis Reges recogitabant. Iſta por-
1r de Pharaone cum laude. IIlud ſuſpicione
criminis non caret, quod;, non reorum cogni-
tà causâé, ſed eorum recordatus, alterum re-
vocavit ad pateras, alterum patibulo addixit.
Recordatus, inquit, eſt inter epulas Magiſtri
FPincernarum, & Piſtorum Principis. Ergo à
recordatione memoriâque Principis innocentia
Pendet, flagitiumque vinctorum? An Judices
requiſivit? An evolvit acta Judicii? An ipſe
quæſtioni reos ſubjecit? Minimè. Quomodo
ergo exſolvitur alter, alter verò damnatur?
Recordatus eorum eſt. Dices, quæſtionem qui-
dem dudum abſolutam, ſed in diem illam con-
vivii dilatam tum ponam tum coronam vincto-
rum. Id ſi Pharao anteà ſtatuiſſet, non recor-
datus eorum diceretur, ſed impleſſe ferretur,
quod ſtatuerat. Ergo extemporanea fortuitâ-
que fuit cauſæ abſolutio. Addo, ſi innocentia
Pocillatoris in quæſtione eluxerat, cur in vin-
culis detinetur ad diem uſque convivii? Quis
enim, ut epulas faciat ſolemniores, innocen-
tiam compedibus premat? IIlud perplacet in

22 3
Pharaone, quod Pocillatoris prias, quàm Pi-
ſtoris recordatur; ut plus in libertatem inno-
centis propendifſe intelligatur, quaàm in ſontis
ſupplicium. Recordatus eſt Magiſtri Pincerna-
rum, & Fiſtorum Principis. Quæro, cur alter
Magiſter, Princeps alter inſcribatur. Num Pi-
ſtores Pocillatoribus antecellunt? Imèô hi illis
nobiliores. Et quidem priùs ambo Principes di-
cti ſunt. Peccavit Princeps Vinariorum, & Pri -
ceps PFiſtorum. Unde ergo diſparitas iſthæc no-
minum? Nimirum quùm rei putantur, ambo
principes dicuntur. Finitâ quæſtione, is tan-
tùm eſt Princeps, qui reus eſt. Et merito. Una
ſiquidem Aulicorum innocentia eſt, ſi Magi-
ſterio defungantur; & unum eorum ſcelus, ſi
ſe principes inunerum arbitrentur. Hinc enim
faſtus, rapinæ, violentiæ; quæ tandem cru-
cem Magnati depangunt. Nihil ita Primo-
rem, ut modeſtia commendat. Nihil ita Sa-

trapas corrumpit, ut famulatus & præſectura

in Principatum converſa. Ideò, revocato in
Aulam Magiſtro Pincernarum, Piſtorum Prin-
ceps eſt ſuſpenſus. Reſtituitque alterum in locum
uunm, ut porrigeret ei poc-ulun. Duo hic in
Pharaone commendo. Alterum eſt, quod de-
latum quidem Pocillatorem in carcerem tru-
ſerat; at eum, quamdiu quæſt'oni ſubdebatur,
& ſyllabo ſervorum non cxpunxerat, Vinario-
rum principatu alii delato. Alterum eſt, quod
abſolutum ita Regiæ reſtituit, ut ſuo defunge-
retur officio, non ut imperaret. Reſtituit, in-
quit, aut porrigeret ei poculum. Jam quis Pocil-
latorum regiorum contentus eſt ſuo Principi
miniſtrare? Ecquando Pincernæ cyathus Regis
in Pandoræ pyxidem non convertitur, unde
perturbationes regni univerſæ ſcaturiant? Nihil
ninus quiſque Aulicorum agit, quam quod
agit. Reſtituitque alterum in locum ſuum. Ergo
vinctus fuerat ſine crimine. Ergo iniquè accu-
ſatus. Placet ſuſpenſus Piſtorum Princeps. At
cur ſolus jugulatur? Cur cum eo iniquus Po-
cillatoris accuſator non occiditur? Hoc nun-
quam ipectaculum „niſi Romæ, & quidem,
non ſemel, ſed tamen infrequentius, quam
cuperem, datum. Hinc delatorum ea vilitas,
ut Domitiani tempora cum fœnore regreſſa
lugeamus, quando pleriſque ars eſt accuſare.
Palam nundinæ inſtituuntur calumniarum, ubi
de pretio tantuùm lis eſt, unâque quæſtio,
quis vocetur accuſandus, cujuque inſimulan-
dus flagitii ſit. Cæterùm ignotum, innocen-
tem, non inviſum quovis de crimine accu-

ſant. Huc recidimus, ex quo talionem remi-

ſimus ad Rempublicam Hebræorum. Audivi
interdum ego Antiſtites etiam cucullatos, qui
cenſerent inſimulantium diſſimulandas eſſe ca-
lumnias, quòd cum iniquis accuſationibus ve-
ræ interdum miſcerentur: ideéque non eam
obſtrui oportere ſcaturiginem „ unde vera cri-
mina emergerent, quamvis ficta iis adjun-
gantur. Tanti enim eſſe, ajebant, notitiam
Patrati criminis, ut per calcatam non ſemel in-
nocentiam fas eſſet ad obtruncandam culpam
tranſire. Quod ſanè effatum, cùm nec homi-
num;, nec Angelorum ſit, vereor, ne manarit
& cathedra peſtilentiæ, quam Lucifer inſidet.
Nam parſuri vel Sodomis erant Coœlites, ne Ju-
ſti decem ſupplicio iniquorum involverentur.
Imòô, quamdià Lothus Sodomis non exceſſit 3
noluere Angeli conflatum è cœlo ſulphur demit-
tere in nefarios. Adeò innumeros præſtat eva-
dere transgreſſores, quam unum plecti, con-
T 4 tra

—

Clemen-
tia

Gen. 40.

Aulici
frænand'i.

Digr itas
more: non
dnutet.

Accuſa-⸗
tores in-
R
Vidi.

Ingrati-
tuds.

Gratitu-
do.
Procraſti.
natio.
Dignitas
01ρSs
mutat.

Epiſcopi
reſiden-
tia.
Reæx re-

gat.

Superior
invigilet.

3

224

tra jura æquitatis, innocentem. Sequitur.

Et tamen, ſuccedentibus proſperis, præ-
Poſetus Pinoernarum oblatus eſt inter-

pretis ſui.

Id omninô factu credituque incredibile vi-
detur. Quo enim modo carcerem tam citèò eſt
oblitus Pocillator? Si verò memor erat cate-
narum, non potuit non meminiſſe Joſephi;,
interpretis & præfecti ſui. Nam ſi recorda-
tione vinculorum etiamnum conſternatus au-
ſus non eſſet innocentiam Pharaoni repræſen-
tare adoleſcentis, non mirarer. Ecquando
quis credat heſterni carceris non horrorem mo-
dò, ſed memoriam intercidiſſe in animo vin-
dicati Pocillatoris? Crediderim propterea, ini-
tio memorem quidem, ſed cunctatum fuiſſe
Pincernam; qui ſatis erat, ſuam & carcere ex-
traxifle libertatem. Qui, dum occaſionem lo-
quendi pro Joſepho præſtolatur, ita ardorem
in ſe patrocinandi reſtinxit; ut primò atten-
tiſſimus ad omnia officii ſemina, mox frigi-
dior ad ea, tum ſegnis, incogitans tandem;,
& negligens, ac immemor penitus, ne recor-
daretur quidem interpretis. Adeò exequenda
ſtrenuè & ſtatim ſunt, quæ recta ſunt; ne
alacritas in torporem degeneret. Porrò quale
venemum felicitas eſt, ut vel memoriam adob-
ruat, quæ natat in ſtagno quoque ignis ar-
dentis! Fratrum Epulo recordatur in inferno:
& Pocillator in Aula non recordatur Joſephi.
Quis jam neget gehennà Aulam eſſe tetrio-
rem, ſi amicitiam illa fovet in damnato, hæc
in paludato non afflat, ſed perdit? Succeden-
tibus proſperis, Fræpoſitus Pincernarum oblitus
eſt interpretis ſui.

EX CAP. XKLI. GENLSIS.

Poſt duos annos vidit Pharao ſomnium.
Putabat ſo ſtare ſuper fuvium. De
quo aſcendebant ſeptem boves pul-
chræ, & craßæ nimis: & paſce-
bantur in locis paluſtribus. Aliæ quo-
Jue ſeptem emergebant de fumine,
onſectaque macie: O& paſve-
bantur in ipſa amnis ripa in locis vi-
rentibus. Devoraveruntque eas, qua-
rum mira ſpecies, & habitudo cor-
porum erat.

CaA&

Aαιn „

. + . . x*
nemo miraretur. At pro piſcibus in are-

nam enataſſe ex amne vaccas quis non miretur?
Ubique portenta & monſtra abſtruduntur,
quæ tamdiu graſſantur & delitent, quamdi,
qui præeſt, abeſt. Nam, ubi ſupra Nilum ad-
ſtitit Pharao, exceſlere illicò è ſede indebita
Boves, quibus jus nullum in aquas. Quæ nuſ-
quam non ſpectarentur monſtroſæ incredibiléſ-
que eruptiones, ſi, qui imperant;, pauloò fre-
quentiùs ea quoque luſtrarent loca, ubi nulla
ſuſpicio Palterorum. Porzè non urinandum
Regibus eſt, ut & fluvio Vaccas emergant, ex-
trahântque in ripam. Sat eos eſt, ad animi
laxationem, propè amnem ſpatiaxi. Erravi.

S! Crocodili aut Siluri emergerent & Nilo;,

Oliva

Nullo quidem incommodo monſtra recognoſ-
cent; nam in flumen non eſt neceſſe, ut ſeſe
demittant. At morâ opus eſt aliquali imperan-
tis, ut & finibus non ſuis animantes excedant.

Non enim raptim fuvio incubuerat Pharao,

aut exercendi corporis gratia ſpatiabatur in ri-
pa; aut ibi cum Satrapis haſtiludio diſtineba-
tur. Stabat ſuper fluvium. Putabat, inquit,
ſe ſeare ſuper fluvium. Luſtrant ſuas interdum

Provincias, ſeu Cœnobiarchæ, ſeu Epiſcopi,

ſeu Principes, ſed in ſimilitudinem fulguris co-
ruſcantis. Non conſiſtunt, non ſtant; aut, ſi
ſtant, in Provinciis ſtant, non fuper Provin-

cias. Otiantur, & degunt in urbibus, non ex-

cubant, incubaântque urbibus. Ideôque nihil
emergit ex iis, quibus detegendis collineat ur-
bium, regnorumque luſtratio. Putabat ſe ſtare
ſuper fuvium. Quid ibi agebat Pharao? Stabat
ſuper fluvium. Non piſcabatur: Non recrea-
batur: non lavabatur in fluvio: ſed ſuper flu-
vium ſtabat. Porrô ſi piſcaretur, Rhombum

aut Mullum extraxiſſet & Nilo Rex. Non ex-

quot ultrò emerſere è& Nilo pecudes, auguria,
portenta, eventäâque Imperi! Hæ dignæ Re-

piſcando, ſed ſuperſtando flumini Pharao ;„

gibus expiſcationes. Quorum piſcatus ſuperſta-

re eſt, non Oppidis modô, ſed penè elemen-
tis. Ergo, incubante flumini Pharaone, Vaccæ
profugere de Nilo quatuordecim. Quæ, cum
pacatiſſimæ inter ſe fuiſſent in gurgite, ubi ex-
ceſſere & fluvio, non modè diſſenſere compaſ-
Cuis, alis aliò abeuntibus, ſed pulchras & præ-
pingues eæ abſorpſere, quæ macilentiores &

Aulici

franamii.

inwalidiores putabantur. Adeò ad perturban- Ecclaſßa-

da, occupandâque cæterorum loca, jurâque;,
in unum conſpirant, coëuntque etiam hi, qui
infenſiſſini inter ſe ſunt. At, ut latrocinium
abſolverint, qui ſe pediſſequos & obſequentes
ſimulaverant, graſſabuntur in opimos. En bo-
ves adipales antecedunt macilentas. Sed mox
ab his, non oppugnantur ſolum, ſed devo-
rantur. Quis non videat emaciatis Vaccis Re-
gum Miniſtros adumbrari non probos, qui,
quà non licet, cum regnantibus perrumpunt;
obſequuturi, dum prævaricantur;, ſed, exple-
to flagitio, ſævituri in coronatos. Tu verôò ex-
pende, quid exportarint & flumine Boves, qui
ſanè locus ipſis eſſe debuit inaccefſus. Nulla
inde melior exceſſit. Nam ſi primæ regnantes
exprimunt, non potuere non opimæ efle, cum
in flumen ſeſe demiſerunt. Reliquæ, in qui-
bus Aulici colorantur, tam emaciatæ exiere &
vadis, quàm intraverant; nihil ex undis expor-
tantes, niſi rabiem in meliores, quas vorarunt-
Quod ſi tanto incommodo Nilus perrumpitur
à Vaccis, quo damno ab Urfſis Jordanis inva-
detur? Sciant Principes nunquam Eccleſiæ ju-
ra uſurpari, quin raptores, & oppreſſores per-
dantur. Notaſtin? Ex bobus quatuordecim ni-
hil emolumenti acceptum. Nulla earum fœta.
Nulla cum vituls. De ubere, de lacte, de
earum mulctra mentio nulla. Quid igitur ege-
runt? Nilum occupaverant: CGompalſcua inſe-
derant: aliæ alias devoraverunt. Quid Præto-
ribus exprimendis accommodatius? Nil extil-
lant in populos. Uſurpant indebita, & infe-
ſtant. Satiantur, & vorant. Devoraveruntque

Kica Ju-

riſdictios
Aulici

infidi.

Eecleſia-

kica Ju-

riſdictio
oppugna-
ta, non As=
tat, ſe⸗

Poliat.

Alt
frænandii

Iudices.

eas, quarum mira ſpecies, & habitudo corpo-

Tum erat. Quâ rei indignitate Pharao ſaltem
evigilavit. Expergefatctus, inquit, Pharao. No-
ſtri verò Pharaones diriora, acerbiorâque his
vident, & ſtertunt, Id vellem notaretis:

me-⸗

nltiqe
Mant eun

bus, C.

kerdum
Tite, hl
. Dmm tenn
4 Clieſeu,
E welmtem
1 Cüdemn
nörit,
nmn mira
, devoran
einſenel in
iſlſen
N ſgimnt
Uetebantoue
1. Neno⸗
ſobjurgart
erant &
nts Imis
n ſeinnet
neinctero
6 leg

teletn
ſun ſemmn
tantan.
ſeli, 4
N
l .
En diebe
nik. Ur
GN Conbe
Ent

Au.

4

1

1 rnnfl
reſamtin
hn 0, k ile
lle

eern nn
NNR ne
n n

in Cap. XLI. Ceneſis. 225 :

ognol. melioribus compaſcuis ſaginatas, non pinguio- bet: Paſcebamur in ipfſa ammnis ripa in locis vi⸗
t ſelk res factas, ſed macilentiores. De pinguibus ita rentibus, Jejunium præferunt; ſed revera co=-
peren. taleitas cribitur: Paſcebamtur in locis paluſtrihbus. De pioſius, lautiuſque Paſcuntur. Macies imponit
cechin infeliv, emaciatis verò hæc habet. Paſcebantur in ipſa intuentibus,; & ſqualor venerationem extor-
leno, auamnnts ripa in locis virentibus. Adeò felicior & quet. Cumque opimæ in paluſtribus paſcetent;
unn. beatior eſt, qui parciùs mundi bonis abuti- macræ locis virentibus paſcebantur. Quæ ta-
ſtinche. tur. Cui tamen interpretationi Chaldæus Para- men elegantiſſimè dicuntur impaſtæ quòd
inqan, phraſtes repugnat; Qui cùᷣm de Vaccis opimis non olere ſed ſtrage veſcantur. Comedel'äni-
Nerdem præmiſiſſet: Paſoebantur in prato. De macris que alias boves pulchras viſit. Mileret me venu-
biſoopi, iſta ſub'icit: Et ſtabunt, conira boves, in ripa ſtatis veſtræ à qua funeri exponemini. UnA
uris o. Muminis. Ergo, inquies, abſtinebant boves ma- loricari poſſetis ſcabie contra emaciatas, qua-
Nt, ſ cilentæ? Oleribus abſtinebant, ſed livore, diſ- rum fuüror ſpecies veſira eſt. Quæris ſi me-
brorin. cordiaäque ſaginabantur. En pabulum earum! liùs paſtæ ſunt Boves macræ, quam pingues;
naner. Nabant contra boves. Jejunabant ab herbis, ut unde maciem contraxerint. Tu à jejunio pu-
Ine nlil bobus, contra quas ſtabant, veſcerentur. A- tas; ego arbitror à vento. De ſpicis certè de=
lheatu- Religioß pertiſſimè id habetur in Chaldæo . ubi hæc ha- formibus hæc habent LXX.: Et ecce ſeptem ſpi-
tſeſen asxſteri bentur. Nabant contra boves in ripa ſfuminis. caæ graciles, & vento corruptæ pillulabant poſt
0 deedet ſevdi Comedebantque boves deformes viſu, & macilen- eas. Si Septuaginta audis Interpretes;, earum
onteege. But, non tæ carnibus, Jeptem alias boves pulchras viſu, macies Ventus eſt. Quédque plus obſtupeſcas 5
Irrll rter⸗ & pingues. En jejunium emaciatarum! Proh fa- macræ ſunt, quia inflatæ ſunt.
Nuontum inter Re- Cinus! Rejiciunt ea, quibus licitè alerentur, utrt
Mnt Uigine: viſceratione inhumanâ paſcantur. Thymo abſti- Ewpergej altus Pharao; rurſum dormi⸗
Mn; sliguan- nent, & æhulis ſaginantur. Pxclamo iterum: vit, & vidit alterum ſomnium. Sep-
,alglla, dn. P rah ingluviem jejunartium At unde tanta tem ſpicæ pullulabant in culmo uno
Hons e. Reſgi 6 emaciatarum rabies in opimas? An eas arcebant » lena gta, formo ſt. Alic quoque
lupetk non ſper- à paſeuis? An iis maciem exprobrabant? An oricl te zmues . HH. .
d eledher nant, ſed cornibus in eas graſſabantur? En rixarum;, oaom icæ énAcs Perouſæ ur 6.
ſe, ſa l odiorumque incitamenta: Comedebaintque ſep- dine oriebantur. Devorantes omnem
, än k⸗ l- tem alias boves pulchras viſit G& pingues. Ode- briorum pulchritiudinem.
licr. alente. IE macilentæ, non feritatem, ſed venuſtatem ..ê ”
R virm, ſo. Sociarum. Utinam id ſemel „ & in Ægypto, Monſtrosâà boum ingluvie evigilaverat Pha- Superioy
⸗r lida. acciderit, & Vaccis tantùm evenerit. Vidi- rao ſed iterum tantæ ſtragi, tantéque omini invigiles

“ elus in- mus interdum, quamvis rarifſime, & vix no- indormivit. Tanta Ægyptios Reges invaſit dif-
entlore diſcretus.

e. Ner ſirà ætate, has quoque rixas in iis, qui jugum ficultas vigilandi. Quod ſi, ſomniatis vVaccis 5
Pertordan Ei Eccleſia-

1 ne,taue Eteihone. Domini trahunt; quorum cuùm macilentiam quæ vaccas devorabant, excitatus à ſomno no-
igbe,

iſs randi. obſtupeſcas, plus tamen horreas & lanienam turno eſt Pharao, quantò magis à diurno le-
nhi, gi & ingluviem. Non paſcuntur, ut jugulent. thargo evigilarent Principes, ſi Urſos immiſſos
atoönin , Et quidem vulgata editio ſtatim ſcenat ſerita- intuerentur in homines; imò ſi ab hominibus
blenend tis abſolvit, inquiens: Devoraverüuntque eags, homines, urbes „ Provincias vorari paſſim;
D darum mira ſpecies. Chaldæus verò habet „ non ſommarent, Ed viderent „ Palparéntque?
dech d⸗

e non, devoraverunt, ſed comedebant. Neque Rara Mundi Plaga eſt, quæ id genus plagis
le ero⸗

enim ſemel in præpingues ſævitum ab emacia- non conficiatur. Quam ſingularis regio eſt »
Veoiil- tis, ſed ſemp& & ſæpius. Uno ſcilicet hoc pa- in qua non glutiantur à Prætoribus oppida „
ſObos, , bulo ſaginantur, qui non ſanctè jejunant. Co- Populique? Quas inter ſtrages da vel unum,
errunpum ; medebantque boves deformes viſu, & macilen- qui tantiſper expergifcatur, ex imperantibus.
led, e tg.: Nemo prohibuit lanienam, nemo lanan- Pharao in ſuo ſtrato evigilat, bobus abſump-
Tuted. tes objurgavit, aut ſubmovit. Nimirum defor- tis à bobus: & in throno Chriſtiam Joſiæ
Dores,n mes erant & macilentæ. His palliata integu- non excitantur ligurientibus Proconſulibus vi-
A. M mentis Invidentia ſævire poteſt impunè ; & ritim Pagos, regnaque? Quamquam nec ſor- Aaulies
er legalie dum jejunet à paſcuis macies „ viſceribus exa- tè Pharao evigilaſſet ad hominum viſceratio- ileri.
nzeler oan. turetur cæterorum, ſecura ſupplici, & laudem nem, qui lanienam boum expavit. Nam thro-= Aulicis
ne, nli⸗ ſtrage relatura. Rogo; ut jejunio non ſemper no Numinis illud Pauli adſcriptum. Numquid eonſulen⸗
zate eiek fidatis. Jejunabat Eliſæus, & mortuos revoca- de bobus cura eſt Deo? Principum verô foliis dear
Undseie- vit ad vitam. Jejunavere in Evangelio Scribæ illud poteſt adſculpi: Numquid de viris cura .
usvo. ſubpallidi, & à Chriſto reprehenſi; Vitam eſt Regi? Miraris? Non ſatyr4, ſed hiſtori
etrunſil , omnium addixere Cruci. Benè Moyſes qua- epigraphem comprobemus. Hc eos ſemper
tdanssiner i N draginta diebus Jejunavit cum Deo, qui cla- Imperantes excipiO:, qui perſanctè regnant;
Poclleſe i 2n. 11. mabat: Quis det, ut omnes Propheient? Et jam attentifſimi in publicam ſolidimque ſubjecto-
reſins , qui in domibus Regum ſunt, etſi lejunare vi- rum felicitatem. Quorum optimè regnantium
orcerilli⸗ 8 deantur ab herbis nil repetentes à Principe, non brevis, noſtro hoc ſæculo, in Eccleſia
earutn aeH vitas, ſortunãſque ſociorum eſuriunt. Paſcun- elenchus. Eos tantùm damno, quos ſocor=
e Ecte, ℳ tur Præſtantium everſione, & his ferculis in- dia vigilare non ſinit. Quod à me dictum ſe-
Ligetn g ⸗ hiando;, facilè ſeſe ſportulis abſtinent. Quæ vo- mel, ſemper toto hoc libro & dictum, & af-
lcun n. randorum rabies æmulorum & aulas obſidet, firmatum velim. Redeamus ad Præſidentes ſe-
5 il Ne? & ſylvis non parcit. Suſpectum proinde ſit fa- miſomnes. A tribus jam annis Samaria nullis
ilet⸗ ſtidium alimenti, quo incitatæ ſunt in boves imbribus rigabatur. Paſſim populi annonæ ino- 3. Keg
, vaccæ. Quamquam, quid aio? Macilentæ qui- piꝗ expirabant. Dixit ergo Achab ad Abdiam: 1. K g
, ſhte dem erant & terræ boves, jejunæ verè non Vade in terram ad univerſos fontes aquarum, & , .
HM nr erant: imôò melioribus ſeſe Paſcuis ingurgita- in cunttas valles, ſi forte poſtimus invenire ber-
ler verant. Nam ubi eas quaſi jejunas Chaldæus re- bam, & ſalvare ecquos, & mulos, & on peni-
ne⸗ eelentat „ nihil de pabulo commentus: Na- tus jumenta intereant. Diwiſeruntque ſibi regio- .½
1 ede 5 bant contra boves in ripa fluminis. Vulgata ha- nes, ut circumirent eas: Achab ibat per Viam
ioage. . unam,
nrlen, 5
⸗

22 6G Oliva

unam, & Abdias per viam alteram ſeorſum. An
iſta quis de Rege ſuperbiſſimo ſuſpicaretur,
quæ tamen impleta eſſe fateri cogimur? Nulla
de ſervis, de ancillis, de ephebis, de militi-
bus, déque pellicibus regiæ anxitudo. T'an-
tùm pro jumentis ſatagitur. Et quidem ipſimet
regiæ domus Præfectus, & Princeps ipſe exie-
re pabulatum, hordeâque & olera non fepe-
tebantur, ſed explorabantur à Rege pro mulis
& mannis. Fameſcentium interim & occum-
bentium populorum neglecta calamitas. Adeò
proniores Regum tunc anirni in animantes,
quàm in homines erant. Vide, quà diligentia
canes nutriantur, & Aulici poſt ſtipendia ſe-
Xaginta in ædibus imperantium diftabeſcant.
Verùm revertamur ad ſtratum ſomniantis. Evi-
gilaverat Pharao ad vaccarum ingluviem. Ve-
rüùm, cùm non exiliiſſet & lecto, ſomnum ite-
rum repetivit. Quo ita opprimitur, ut porten-
ta, ſed mitiora, eodem tamen propendentia in-
tueretur. Vidit enim ſpicas ſeptem perpulchras,
ſed uno & culmo prorumpentes. Quæ fertiles
erant agminatim prodibant. Steriles verò ſpar-
ſim pullulabant. Adeò felicitati quoque olerum
& ariſtarum concordia obſtetricatur. JNeptem:,
inquit, ſpicæ pullulabant in culmo uno plenæ,
proeraſti. Atque formoſæ. Hilararis ad aſpectum ſpicarum
natiopru Præpinguium? Non diù gaudebis. Enatæ ſiqui-
dens. dem ſunt, adultæque unam intra noctem. Non
fido tam feſtinanti fertilitati. Parturienda feli-
citas eſt, non parienda tantum, ut conſeneſ-
Dignitas cat. Nam ſi caruerit infantiâ, ævo quoque ca-
ales ritura eſt. Erepſere ſpicas inter electas ſpicæ to-
tigdem elanguidæ. Devorantes, inquit, omnem
priorum pulchritudinem. Adnaſcitur feſtinatæ
felicitati calamitas, quæ illam depaſcatur. Mi-
tiùs tamen à ſpicis ſævitum in ſpicas, quaàm à
bobus in boves. Nam vaccæ vaccas devorarunt.
Devoraveruntque eas, Tuatuimn mira Pecies. At
ſpicis lectioribus parſum à ſpicis tenuibus, quæ
venuſtatem iis tantum ademerunt. Devorantes
Invidis. omnem earum pulchritudinem. Quamquam fœ-
dius mihi, improbiuſque grafſſatæ videntur in
æmulas ſpicæ, quàm vaccæ. Hæ ſiquidem vo-
ravere, ut comederent. Illæ devoravere, ut
ſævirent. Nam quæ vaccas liguriunt, fami
proſpexiſſe videri poſſunt. Uni autem conſu-
luiſſe livori putandæ ſunt, quæ ſpicas meliores
non abſumplſere, ſed deflorarunt, rapinâ con-
tentæ pulchritudinis. Devorantes omnem prio-
rum pulchritudinem. In ſtragem ſociorum agun-
tur plerique, non egeſtate ſuà, ſed alienâ opu-
lentià. Torquentur non fame, ſed pulchritu-
dine. Huic me tamen inhærentem ſenſui Scrip-
turarum Chaldæus Paraphraſtes abducit, qui
non ſolam pulchritudinem, ſed ipſas à ſpicis
ſpicas exeſas profitetur. Et devorabant ſpicæ
concuſſæ ſeptem ſpicas pingues & plenas. Cui
Hebræa verſio concordat, inquiens: Et deglu-
tiverunt ſpicæ tenues ſeptem ſpicas pingues &
MModag:s plenas. Tam-ne à ſe ipſis Scripturæ diſſentiunt?
e,tor. Oola-ne pulchritudo ſpicarum intercicit, an
Famæ cu-⸗ ſpicæ quoque ipſæ interierunt? Ego ſanè ſen-
ra. tio cum vulgata, quæ pulchritudinem tantum
Eceleſia- intercidiſſe ſpicarum aſlerit. Quâ tamen deper-
Ee Rer. dità ,elegantilſime Chaldæa, Hebræäque ver-
Roligioſo- ſio ſpicas 1Pas abſorptas penitus atteſtatur. Ni-
yum ſcan. Wirum frumenta Chriſti Præſules ſunt & Co-

Oecaſio
mala.

Vnio.

delu. nobitæ, quibus extima ſanctimoniæ ſpecies
decreſcat, ipſos o penitus infamatos. Quo-
. ties enim de Præſule vel de igi ici
Ilai.6.1. Religioſo dici non

poteſt: Mte formoſus in ſtola ſua: ita ſpernitur,

ut nec præeſſe, ac ne eſſe quidem putetur.
Quare bacchantur ſpicæ emaciatæ in venuſta-
tem electarum, haud veritæ profligatione ſpe-
ciei autoritatem funditus perituram ſpicarum ⸗
imperantium. Tu verò diſpice, ut nunquam Rex eve-
meliores tum ſpicæ, tum boves heluentur eas, bart nobi-
quæ langtundiores ſunt & tenuiores. Noli pro- liores
inde præſtantiores, probatioréſque putare illos, widis.
quos ſenſeris invehi in collegas. Argumentum Concio-
maciei voracitas eſt. Liceat autem mihi in de- vazeves
vorantibus ſpicis exprimere Detractores, qui rer.
„ „» . 1 ormu⸗
ſanè ſociorum famam abſumunt. Et deglutie- „atsres &
runt ſpicæ tenues, ſeptem ſpicas pingues & ple- Cenſores
nas. Ex Hebræo. Quod ſi quæras ex me, quo- aliornm.
modo immotæ ſpicæ fibriſque terræ inhæren-
tes abſorbere potuerint ſpicas à ſe disjunctas:
En heluantes. Aliæ quoque ſpicæ tenues, & per-
cußæ uredine oriebantur, Devorantes omnem
priorum pulchritudinem. Ita habet vulgata. Ergo
non voraſſe credendæ ſunt, ſed afflaſſe ſpicas
meliores; quæ, venuſtate deperdità, dilpa-
ruiſſe, abſorptæque putatæ ſunt. Nam explan-
taſti profectò, quem defloraſti. Ut quid enim
terram occupat ſpica emuncta, niſi ut maledi-
Ctis proſcindatur, & laceretur à Colono?: Fa-
mà ſiquidem denigratâ, ad probra tantum pro-
ſtat, quem infamaſti. Devorantes omnem prio-
rum pulchritudinem. Et quàâà ratione potuere ſpi-
cæ pertenues ſcrutari quaqua verſum amœni-
tatem ceſpitis lectoris, eamque funditùs cor-
rumpere? Vel in incendio pars aliqua fumat
ſemiuſta. Nulla ita urbs fatiſcit, atque quaſſa-
tur, ut ruinæ pinna non ſuperſit. At hic omnis
pulchritudo fertur abſorpta. Devorantes om-
nem priorum pulehbritudinem. Ea famæ natura

Aulici
invidie

eſt, ut, ſi pars ejus affletur, tota intereat. Ut

enim corporis pulchritudo tota intercidit, ſi na-
ſi, labiive pars minima detruncetur: ita famæ
concinnitas nulla ſupereſt, ubi eam vel modi-
Cè& læieris. Uno vincta ungue Aquila nec vola-
re poteſt „ & captiva undique, & tota eſt. Sic
ammi elegantia aut nuſquam, aut funditus de-
voratur. Devorantes omnem priorum pulchritu-
dinem. Hc examinatâ pulchrarum calamitate,
quam eis ſpicæ intulere pertenues, indagemus,
unde in has irrepſerit macies. Aliæ quoque to-
tidem ſpicæ tenues, & percuſſæ uredine orieban-
mur, Ergo uredini debuere ſpicæ ærumnam ſuam.
Porrò ſi ſpicas haſce ambuſſit uredo, cur eâdem Seniori-
non elanguere carbunculatæ pinguiores? Et ne bus ale-
diceres ſeptenis tantůùm uredinem inſediſſe po- Piitas
ſtremis, eas ex Hebræo habemus, non tam Zyro non
uredine quam vento confectas. Et ece ſeptem ſuperbiat
Picæ tenues, & arefactæ Euro oriebantur poſt eas.
Quis verò non videat latè Eurum graſſari, ideô-
que primas æquè ſpicas ac poſtremas afflaſſe?
Nam quis ita furentem Eurum circumſcripfſit,
ut uno in agro alias perflarit ſpicas, alias non
afflarit? Si verò peræquè omnes concuſſit, cur
primas non corrupit, tam fœdè poſtremis vi-
tiatis? Auſim dicere priores jam adultas, ſuo
ſucco corticéque loricatas potuiſſe luctari cum
Euro. Poſteriores verò ſpicæ quâdam quaſi in-
fantiæ teneritudine patuere incurſibus, incom-
modiſque Euri perfurentis. Quare animæ mol-
liores inde interitum ſibi ſuſpicentur, unde
animæ magnæ materiem ſibi comparant trium-
phorum. Cuùm verô videamus nunquam aut
in unis compaſcuis vaccas diſſimiles, aut in
agro ſpicas diverſas ſtare poſſe, quin ſeſe de-
vorent & abſumant, ab emaciatis tum bobus;
tum ariſtis iis deglpatitis, quæ formoſiores
erant:

Non om=
nia licent

omnibut.

t:
b jelli
li
,mſat⸗
Cn
1 M
(en
fii
vicghit
r fal
4 M M

lenk, 1

an nio
inubhar⸗
Cjeten un
17 Aezinnnu

1 Crantu,b⸗

uinlel
ea iIl, nllo
dn i
¹ ct coh
Drimma nirl
umchan
lkuao, bo
eglſcitur
Katut
Nei ubli
ur. Be
lr, inter
g nſize
en, lm
entis odtl
ab alimu
lſgtiyers

Utetor.
enbſe. 4l
e he ini
Mcarum
ndum Nan
tur ea, it 3
li Pro⸗ lune
e llor, lmnide
Uhentunn igie
hlin de- um
leg, Ili ni
5 un “M

e, I. Nun
inbeten-
lehnnck:
, dher.
tes onnnen
Nat Ego
ſe hici
u, le.
nerhenr⸗
Clidetim
ut maledi.
lono? F-.
tunpro.
nſen ri.
dotlete hhi⸗
mn ammrni⸗
nchtis cor
con fumet
ne quell⸗
hic omnis
Graltes on⸗
Ammz nutal
nterezt. Ut
cidit, A⸗
1: 1a knt
n vel mod-
la rer vol
tota el⸗ N
Cunchtusce⸗
1 Plekfin⸗
cklatdtate, n⸗
indegennn,u
ie l irn⸗
Aie ctenti.
ImnamHId.

inſechlle ⸗
d; Don tan
eeu iis ⸗
tir d
raſlini,er
mas
rculerhin
18, T5 n
onculit/
okren
litu, ſb

*

in Cap. XLI. Ceneſis.

Religio erant: exæquandos civibus cives Reſpublicæ
42quet em- intelligant, procuréntque; erectaâ, ſi opus ſit,

nsé. Tarquinii virgà, quæ capita altiora decacumi-
Unio. net. Quæ ſanè exæquatio celſioribus inviſa eſſe
Eccleſa- non poteſt, quando eò tandem res devenit, ut
Riei edi à deformibus ſpecioſæ glutiantur. Evigilans
„ Pbarao poſt quietem. Qui à bobus fuerat ex-
meguge, citatus, dum boves pulchras ligurirent, viſis
ſpicis, quæ ſpicas meliores voraverunt, non
evigilat, ſed requietis ſuæ tempus pleniſſimè
ZgZelus ob. éxplevit. Si rei indignitate excitabatur Pharao:

Ervan- cuùm par ubique graſſatio ſit, cur ſpicarum la-
tie. nienæ indormit, & boum ſtrage concutitur?
Iaftitia Vereor, ne ſuſpicionem faciat Pharao, Ethni-
& Seve. Corum Regum animos non tam ſcelere, quaàm
rias non incommodo excandeſcere. Manipuli jactura le-

e uen vis: at armenti grave diſpendium. Hinc in
Fiſeu: tanta paritate flagitii tanta in Pharaone diver-

ſitas, ut voratis bubus inquietetur, ſpicis verò
devoratis tranquilliſſimè dormiat. Evigilans
Pharao poſt quietem. Et verò, ſi rei ſpectetur
indignitas, atrocius à ſpicis, quàm a vaccis pec-
catum. Nam Vaccæ, licèt carnibus abſtineant,
dentes & guttur, & ventrem habent. Unde
verò in ſpicis ingluvies, quéve ore ſpicas æmu-
las ſpicæ abliguriere emaciatæ? Quot mon-
ſtra in viſceratione manipuli! Stertit mihilo
minus Pharao; ne mirere in poſterum, ſi tam
Seanda. ſeverè in fures, in monetarios, in pecudum rap-
la u tores animadvertatur, ferè impunitis, ne dicam

Ter 71. coronatis, blaſphemis, adulteris, ſynaxis & ex-
KRa. — .
Supepie homologeſis, non annum, ſed Olympiadas ex-

pius curet Pertibus, Nimirum non criminis, ſed incom-
Biri ua- modi magnitudo Conſulum faſces exſolvit, im-
„ Pingjtque ſecures in ſontes. Seſe ſpicæ dilace-
rent, nullo metu ſupplicii. Stertit enim Pha-
rao, dum inter ariſtas concurritur. Seſe boves
à lucta cohibeant; ad earum ſtragem, vel in
prima vigilia noctis, actutum Rege excitando.
Quamquam laudandus, non improbandus eſt
Pharao, boum fſceleri advigilans, & in crimi-
Tauis ne ſpicarum non vigil. Siquidem apud eum
e "a cenſura non ſpicas vexat, ſed boves. Ibi ex-
Pergiſcitur Pharao, non ubi grandiùs, ſed ubi
Peccatur a Grandibus. Nec immeritò; nam ſi-
ne Reipublicaæ detrimento inter ſe vernæ luc-
tantur. Ecquando autem, ſine imperii ever-
ſione, inter ſe Conſulares, aut etiam Senato-
res conflixere? Nunc verò Accipitribus omnia
licent; cùm Paſſerculis dies dicatur, ſi pPaulò
licentius Obſirepucrint. Rubeni inceſtus a Ja-
cob diſſimulatur, ad diem uſque obitus ſui.
Joſephi verò aſtra ipſa ſomniata culpantur. II-
le enim Primogenitus erat, hic penè noviſſi-
mus. Laudaverim propterea Petrum, qui fer-
rum non in lixam, aut lictorem, ſed in ſervum
Pontificis ſtrinxit: nec Malchi calcaneum, ſed
caput invaſit, illi aure exſciſsâ. Ita ſæviendum
in perduelles. A majlore ordiamur vindictam.
Babylone mos lapidum eſt, ut ſimulachri fa-
ſtum everſuri, pedes petant, & teſtam ſtatuæ
labefactent. Utinam par eſſet vigilia Principum
ſomno Pharaonis experrecti ad boum ſcelus ,
& crimini ſpicarum penè indulgentis.

Evigilans Pharao poſt quietem. Et ſacto
mane, pavote perterrtus, miſit ad
omnes oonσT+Dà8ôt.ο Lo.ypti.
Severitas

non Fiſ-
us.

Antequam diſcutiamus pavorem Regis, ani-
madverteres vellem, quantum diſcriminis in-

.*

227
terfuerit inter ſpicas Ægyptias & Lapidem Ba-
bylonium. Is, everſo ſimulachro, excrevit in
montem magnum: hæ, voratis ſeptem ſpicis
Præpinguibus, non poſuere maciem, ſed Re-
gem gracilitate, tabéque ſuâ conſternarunt.
Nimirum Lapis irruit in Coloſſum, ut faſtum
plecteret & everteret. Spicæ invaſere ſpicas,
ut iis ſaginarentur. Harum ſcopus ingluvies:
illius finis ſeveritas. Lapis ſæviit: ſpicæ heluan-
tur. Ideôque abſtinentià everſi ſimulachri ita
ſaginatus eſt Lapis, ut in Montem aſſurrexe-
rit. Liguritione verò ſpicarum ita funt ſpicæ
emaciatæ, ut epulis ſamem tabémque & au-
xerint, & nutrierint. Ut ſcilicet doceantur
Principes, reorum non patrimonio, ſed ſupph-
cio amplificari regna, & imperia dilatari. Non
vorando, ſed puniendo Regum throni elevan-
tur. Tridentina propterea Synodus ab haſta
damnatorum virgas Præſulum pepulit, ubi ie-
Verè cavit, ne reorum æs ad ſe derivarent E. Piſ-
copi, quod unis vel ſarciendis Templis, vel le-
vandis inopibus impenſum voluit. Sciebat enim
Eccleſiam & exaugendam iniquorum Pœinis »
& imminuendam latifundiis perditorum. Quam
ob cauſam, ante ſe quidem expirare cos it Pe-
trus Sapphiram & Ananiam, non tamen ex eo-
rum domo fraudatam pecuniæ partem expor-
tari ad ſe curavit, ſupplicii expetens, non pa-
trimonii perduellium. Inde & ipſe coruſcare
ſignis, & in immenſum augeri credentium coœ-
tus occœpit. Ecce pedes eorum, qui ſepelierunt Act. 5. 103
virum tuum, ad oſtium, & efferent te. Per ma- 12. 14.
nus autem Apoſtolorum fiebant ſigna & Prodigia

multa in plebe. Magis autem augebatur creden-
9

Rernatus eſt Wiritus ejus. Ex Hebræo.

tium multitudo virorum ac mulierum. En ut
Petrus, quaſi lapis Babylonicus, fulminatis reis,
& reorum ne afflatà quidem pecuniâ, Eccle-
ſiam auxit, & ex lapillo factus eſt Mons. Hoc
raptim expenſo, videamus pavorem Regis per-
vigilis, qui, cùm dormiret, portenta vidit, ſed
intrepidus. Experrectus vero portenta non vi-
det, & timet. Et facto mane pavore perterri-
tus. Ergo non viſio, ſed vigilia pavoris eſt ob-
ſtetrix. Recogitata, non reſcita nos monſtra
conterrent. Quare non ſatis eſt innotuiſſe reg-
nantibus flagitia, incommodâque regnorum,
niſi, quæ quaſi ſciere per ſomnium, iecum ipſi
mecditentur experrecti. LXX. pavorem Regis
expreſſere felicius: Factum eſt autem mane, &
turhata eſt anima ejus. Quales habuit antiqui-
tas Imperantes, quorum ita animi in regnorum 4
curam inclinabant, ut vel ſomniatis ærumna-
rum hieroglyphicis eorum animæ quaſſarentur:
cum hoc tempore Dynaſtæ veras ſuarum ur-
bium calamitates ſpectent impavidi, ne dicam
læti intueantur illatas, inferântque, nullo com-
miſerationis ſenſu erga populos molliendi. Tur-
bata eſt anima ejus. Armentis tantùm & ſege- Rer ames
tibus calamitas portendebatur. Nulla urbium ſuos.
everſio, nulla hoſtium incurſio, nulla civium Rationes
funera, ſacrorum injuria nulla iis ſomniis de-“ vegente,
ſignabantur. Et tamen Pharao fluctuatur. Con- ſus ſii im-
Pharao m mor.
conſternatus? an in ſuas ædes inſilire & Nilo Sare ior
ſomniaverat Crocodilos? an in ſe viderat diſtor- uns ud-
ta fulgura? Num excuſſum & ſuo capite ſenſe-?:oi.
rat diadema? Intacta penitus regia, & Regis
jura omnia in tuto. Prædicta ad ſummum fa-
mes; quæ calamitas, ut vulgus maximée perdit,
ita Reges ne perſtringit quidem. Nulla ærum-
narum adumbrari potunt, quæ minus in Pha-
raonis caput redundaret. Imo non rarò Rabu-
r

Rex ree-
gat.

228
lorum fame in ærarii publici mercimonium
conversâà, inde Principes opimantur, unde plebs
conficitur. Quare ergo conſternatio tanta Pha-
raonis in tanta ſecuritate ſui? Quia Regem ſe
ſciebat, non Tyrannum Ægypti. Suis metue-
bat, non ſibi. Nec deſes ac ſegnis timor. Pa-
vore perterritus miſit ad omnes conjectores W-
gypti, cunctoſque ſapientes. Duo in Pharaone
laudarim. Alterum, quod prænunciatam ſub-
jectis calamitatem, quaſi ad ſe parum attine-
Affabili- ret, non neglexit. Alterum, quod non per edi-
ai. tum accivit conjectores, ſed;, nunciis ad eos
ſubmiſſis, perhonorificè evocavit in regiam.
Honer Nec, cùm de plebe ageretur, uno alterôve con-
mutuns. tentus fuit interprete, ſed omnium conſilio oc-
currendum duxit ærumnæ impendenti. Miſit
ad omnes conjectores Egypti. Illud doleo, quòd,
cum domus regia tantis & pocillatoribus & pi-
ſtoribus exundaret, ut iis duos imponi Princi-
Luxas in pes oportuerit, nullus in ea præſto fuerit Sa-
numereß- piens, ſed procul diſſiti per Legatos accerſen-
ate man- di fuerint Interpretes univerſi. Miſit ad omnes
cip orium⸗ . . , . .
ervi. conjectores Eoypti, cunctöſque ſapientes. Una
Rex deli- enimverò ſapientia eſt, quam abs ſe fruſtra ali,
gat Auli- excolique arbitrentur interdum & Reges & Re-
c05. guli. Obtruduntur paſſim ſportulæ Pocillato-
ribus, Sectoribus, Pediſſequis, Morionibus &
Paraſitis: Sapientibus pernegantur. Diſpice,
an inſeſſis Proconſulum ædibus à fucis, ulla cel-
la Apes admittat. Upupæ & Accipitres ſtabu-
lantur ubique, expullis undique, pulsiſque
Pa ,, „ι TLurturibus. Miſit proinde Pharao ad cunc-
Win: plenz. t08 ſapientes. Placet, quòd non gratiores e
Seientis conjectoribus accerſantur? aut lii evocentur dun-
negledta. taxat, quos ſibi blandituros non dubitaret Pha-
D gnitm rao. Cunctos invitavit, nullo perſonarum, &
in indig- ſummo ſapientiæ reſpectu. Cupiebat enim non
, YLsi ſuam confirmari de inſomnio interpretationem,
& Conſi- ſed veram ſomnii interpretationem exponi. Et
liarii, accerſitis narravit ſomnium. Non ſommii par-
quinam tem aliam quidem propoſuit, aliam verô re-
asudiendi. ticuit. Non præoccupavit interpretum eflfata.
Non què ipſe propenderet, ſigmſicavit. Quid
vidiſſeét, exprompſit. Narravit ſomnium. Por-
rò nec ſpebus inflavit, nec promiſſis inflexit,
nec minis abſterruit pronunciaturos. Vaccas
& ſpicas à ſe viſas deſcripſit, conticuitque.
Hac ſi moderatione uterentur Principes in diſ-
quirendis ſententiis ſapientium, perbeatè pre-
cul dubio viveretur. Verùm ſubſcriptores, non
interpretes exquirunt, qui cogunt Theologo-
rum, Primorumque Senatum. Et accerſitis
narravit ſomninum nec erat qui interpretaretur.
Theologi Et quid facilius divinari potuit, ubi omnia
venales. tam ſibi in inſomnio concinebant? A vaccis
vaccæ devoratæ, glutitæ ſpicæ à ſpicis, & gra-
cilium par utrobique ſeu victoria, ſeu voraci-
Adalatio. tas. Quid non pronum hic, obviumque in-
terpretationi? Attamen non erat, qui inter-
pretaretur. Nimirum & aderat Rex, cui cala-
mitas denuncianda erat, & nihil niſi ærumno-
ſum in ſomnio. Si ſpicæ ſpicas protuliſſent:
& armenta propagarentur & vaccis, nullus con-
jectorum filuiſſet. Ubi verò malè, non benè
ominandum erat, nemo non ſiluit. Tanta eſt,

Eeccleſia-
Kico rium
aulæ non

ſervis .

in apertiſſimis quoque calamitatibus, interpre-

tum aſſentatio, ſi præſertim conſultationi Prin-
ceps interſit. At erravi. Illi enim ſiluere, quia
ighorabant arcana: nos tacemus amara, non
imperitià, ſed aſſentatione: Narravit ſomnium.
nec erat, qui interpretaretur. E tot divinis nul-
lus malè ominari Pharaoni eſt auſus. Porrò

Oliva

ego non tam ſtupeo adulationem conjectorum,
quam Regis patientiam. Non enim Pharao
mortem illis interminatus eſt,; niſi ſomnium
enodarent, aut, ſi ænigmata ejus diſſolviſſent,
honores illis exhibuit. Quæ duo Ariolis ſuis Dan. 2.
Nabuchus edixit, cùm eos ad ſomnii ſui non 12.
interpretationem modò, ſed etiam narratio-
nem compelleret. Cur ergo tam negligens
Pharao interpretationis, cujus tam fuit anxius
cupidſque Nabuchus? Enimverèô perſplendi-
da ſibi objecta reminiſcebatur utcumque Ba-
Pylonius: triſtia verò moeſtâque ſibi oſtenſa
ſciebat Æ gyptius. IIIi Lapis in Montem ex-
creverat: huic ſpicæ meliores à vitiatis ab-
ſorptæ. Ad pompam proinde, ne putaretur Theologi
improvidus, vocaverat Pharao conjectores, à an, ag.
quibus quùm non niſi infauſta expectaret, pitentsr
non ægrè ſilentium eorum, & diſſimulationem
tulit. Videri volumus exquiſüſſe ſententias ſa-
pientium, quos tamen tacere malumus, quaàm
docere, ubi funeſta denunciare tantùm, ſi ſa-
piunt, poſlunt. Miſit ad omnes conjectores Kr-
gypti, cunctöſque ſapientes. In eo à Nabucho
non diſſenſit Pharao, quod ambo eos advoca-
vere Sapientes, qui interpretari ſua ſomnia non
poſſent, eos verò neglexere, qui ſoh futura
erant expoſituri. Et quidem Pharao excuſari
utcumque potuit, quòd neſciret in ſuo regno
Hebræum eſſe, qui divinaret. Quis verò Na-
buchum excuſet, qui, cùm imbui omni ſapien-
tià Chaldæorum juſſiſſet Danielem & ſocios, Dan. I. 4.
eos tamen licet obvios, & in ipſis regiis ædi- 1777
bus diverſantes, ad interpretationem non adhi-
buit, quos tamen, ut Ariolos, jubebat inter-
fici? Quærebänturque Daniel & v Socii ejus, ut Dan. 2.
perirent. Si quærebatur, ergo cum cæteris non 13.
adfuerat Regi, porrèò ſi ſapiens non erat, cur
occiditur? Si veròô è& ſapientibus erat, cur non
accitur, quò cuncti ſapientes accerſuntur? En
ſolutionem ænigmatis. Sapiens erat Daniel, Theologs
ſed Juſtus. Reliqui ſapientes erant, ſed Chal- venalei
dæi. Placet ſapientia, ſed in Babylonio. Sper-
nêre, ſi ita ſis ſapiens, ut & ſapiens ſis, &
Ifraëlita. Mori debet Daniel, quia eruditus:
audiri non debet, ubi ſapientes omnes audie-
bantur. Non ergo accerſitus à Rege fuerat.
Num Regi ignotus? Atqui menſæ ejus mini-
ſtraverat. Num procul aberat? In palatio mo-
rabatur. Carebat fortè ſapientiâ? Erat doctiſſi- Dan. l.
mus divinorum. An id ignorabatur à Chaldæis? 17.
Ab eis potiſſimum fuerat inſtitutus. Sed Regi
ſapientia ejus non innotuerat? At Regis impe-
rio eam addidicerat. Cur ergo cum ſapientibus
ad interpretationem ſomnii non advocatur Da-
niel, ſi illi ſapientia non deerat? Quia illi Re-
ligio aderat, & deerat aſſentatio. Coœtus infe-
lix, ubi ii omnes coguntur, qui nihil dicturi
ſunt; & is tantùm excluditur, qui unus inter-
pretari poteſt arcana Divinitatis. Quod ut Ba-
bylone, ita etiamn contigit in Ægypto. Ideô-
que hinc illo revertamur.

Miſit ad omnes conjectores Tgypti, cun-

SIgſqae Japientes: Et accerſitis narra-
vit ſomnium: nec erat, qui interpre-
taretur.

Cunctos-ne conjectores advocaverat Rex? Theologi
Cur ergô interpretatio non emergit? Timeo, & Conſis
ne à Pharaone ſapientum aliquis ſit præteri- lieri⸗
tus. Malè dubitas, inquies. Ait enim. Miſit ad brobi.
omnes

temnt, un
t temn
gelmge
ro Kl neu
ikre w
Cnue, ili
W lun er
cbarctor
cimne e

llti aten
I luus co
Ii comtden
, hon
an Ian
1 jmn, renp
Mrcdum M.
4 lam
e)
in tn
EuNes Ire
n tin Mete
Ln lef
nr in
mihitri
Anmment
nle,
nche Aenn
n nfinit

too, lru

eont
Wl n

ru .
1 . 0 . on nego conjec-
har omnes Conjectores Roypti. N ego conj

tores adfuiſſe Ægypti. Nego conjectores, qui

un in Ægypto erant, ſed .gypti non erant,
ls ſi⸗ Pharaoni adfuiſſe. Nec modè deerat aliquis,
– ſed optimus deerat; ſed is tantùm accerſitus
i⸗ 11. non erat, qui tantum accerſiri debuit Cæteris
HMl non accerſitis. Solus enim interpretaturus .-
Eigen gyptio erat inſomnium, quia non .gyptius
ed⸗ erat, ſed Hebræus. Tanti eſt, probum à cœtu
lend. ſapientium excludere, ut nullum evocaſſe pu-
e Ba- tandus ſit, qui cunctos advocavit, & unum
olenl duntaxat non accerſivit Joſephum. Miſit ad
eruer omnes conjectores Egypti: nec erat, qui inter-
s i pretaretur. Adeſt interpres, ſed non adeſt in Re-
annnu⸗ gia. Ubi ergo eſt, qui optimus eſt, ſi non in
tores, 1 8 Regia eſt? Eſt in carcere. Exhorreſcamus. Cun-
elint,ii &Citi penitus conjectores, qui inepti ſunt, non in
ltünen Regia, ſed in cubiculo Regis ſunt. Is, qui ſolus
entigſ. evolvet ænigma, non extra Regiam tantùm,
, quim ſed intra latomias eſt. Quid iniquius agi potuit
mylk. contra ſapientiam ſanctimoniæ ſœderatam? Diſ-
lire . cant Principes nullas negligendas eſſe latebras,
Nebucho ubi diſquiſitio ſapientium fit. Imò ſi veros op-
adrcr⸗ tant interpretes, non eos in coronis & torqui-
mris mn bus, ſed in nervo exquirant & compede. Iſt-
oh Krun huc enim tandem appellere conſuevit ſapientia,
detaltti Dei gro- quæ cum improbitate luctatur. Nec erat, qui
o tegno videntia. interpretaretur. Tunc demum reminiſcens Pincer-
verd Ne- narum magiſter, ait: Confiteor peccatum meum.
niſapier Septem Vaccas opimas emaciatzæ Vaccæ glu-
X ſorios, Dinn tierunt, ut unus evomeretur agnus à carcere,
gis edl. n quaſi è terreſtri Ceto præcoquus Jonas in Re-
non adli. giæ littus ejectus. Quis verò non miretur, ul-
bat inter⸗ trò ſeſe incuſantis, ingenuitatem pocillatoris?
eits, 1DnI Qui ſanè poterat Joſephum abiolvere, nec ſe
Xteri noN damnare, illius divinationem commemorando,
etat, ln non ſuam exponendo oblivionem. Verùm ut
t, Cul non vincto auctoritatem conciliaret „ ejus merita à
ntur? En ſuo crimine exorditur. Duo enim ſibi præfixe-
t Dnel, N4O rat optimus Pocillator, Libertatem benefacto-
d Chil- Ae ris, & inſomnii interpretationem. Ut autem
no. Yer⸗ Joſephi artem teſtatiorem faceret, non eſt ve-
18, & ritus ſuas compedes recantare, & Regi ſuas
eruding: iras commemorare, quæ omnia ſepelienda e-
nes audie⸗ rant, non refodienda ad pateras & catena re-
ggeai. azt vocato. Iratus Rex ſervis ſuis, me & magiſtrum
n nii⸗ 5 a: Piſtorum retrudi Juſſit in carcerem. Utinam ſuis
ehion. interdum Magnatibus iraſcerentur Reges. Vix
atdollleu abuis alii Pharaonem leges iratum, niſi Primoribus
CAzln gus m. Aulæ ſuæ. Nos quidem, ſi quid in piſtoria,
Sd ei aite.. aut in pateris peccatum eſſet, plexiſſemus mi-
ine . Deveriras nores ſervos. Pharao, his miſſis, amimadver-
degs us "fiams in tit in Præfectos, magno Principum documen-
ſgrane nobiles. to, qui niſi ſecurim impingant in truncum,
* Re⸗ rami fruſtrà exſecantur. Amputanda Nequitia
n if. eſt, non exputanda. Nec Regis ira aut infoœ-
Ge 4 cunda, aut effera; quæ Primores vinxit, & &
ini d 1 vinctis alterum ſuſpendit, alteri priſtinum lo-
umng. cum reſtituit. Tria proinde in Pharaone de-
Mod “ prædico, Iratum eum ſervis ſuis, non ſegni-
po. ter iratum, ſed iratum uſque ad vincula; nec

promiſcuèê, ſed cum ratione iratum, alterius
flagitio depactâ Cruce, alterius inmocentiæ Pa-
“ terà reſtitutàa. Erat ibi puer Hebræus, oui nar-
rantes ſomnia, audivimus qui- quid poſtea rei
Pprobavit eventus. Miror, quòd pocillator nul-
lam de innocentia Joſephi mentionem fece-
II, quam tamen unam optaverat Joſeph de-
Rerle Gen. 40. Mnciandam, per eum, Regi. Nugeg ras Pharao-
verat K- 0ℳ 14. nui, ut educat me, quia innocens in lacum miſſus

. ti, Ul.

4 inlerple

t! n en e Politicz. Jim. Sciebat emimverò peritiſſimus Aulicus, a-
ſit gre⸗ er. Garcer. Pud Reges, in ͤÆAgypto exſolvendis vinctis non
m. e, Ethicæ Tom. I.
n

in Cap. XL. Ceneſis.

4 .

229

innocentiam opportunam efſe, ſed ſperatum ex
eis conmunodum. Propterea non eum pudicum
fuiſſe aſſerit, ſed interpretem fore affirmat tam
involuti inſomnii, ut à nullo evolvi poſſet.
Cauſa altera ſuppreſſæ innocentiæ fuit, ne, ſi
Joſephum pudicum diceret, improbitatis obli-
què ſaltem argueret Dominum, qui è primo-
ribus Aulæ habebatur. Erat ibi puer Hebræus,
ejuſdem Ducis militum famuluss cui narrantes
Jomnia, audivimus quicquid poſtea rei probavit
eVentus. Honorant ſeſe Primores, non dam-
nant. Quamvis autem ſis Joſeph, & tibi gra- Humans
tificari cupiat Regius Pocillator, ſi à Duce mi- Spestus
litum abſtruſus in carcerem ſis, nullam inno- HHeie-
centiæ tuæ mentionem apud Regem ſperes. A- jaſorame
liundè fortaſſe ſpes affulſura eſt libertati tuæ. 3
Divinatio te fortè exſolvet, non Pudor. Apta-
ri non poteſt in ſecurim Lilium, ut compedes
effringat: quod non rarò in catenam reconcin-
natur. Cuditur aliquando in clavim Lilium »,
ſed quæ oſtium carceris ingreſſuræ innocentiæ;,
non egrefſſuræ recludat. Cui narrantes ſomnia,
audivimus. Vide in re tam gravi, quæque
tanti intererat Regis, quàm parcè loquatur Au-
licus, quämque in epitomen racemos & cani-
ſtra redegerit. Sanè, ſi ita cum Regibus agere-
tur, negotia omnia regni expedirentur, ſum-
m populorum acclamatione. Si verô nee ſeria
narrabantur ad ſatiem à Primoribus Aulæ, quis
putet nugas fabulaſque Pharaoni per Decades
effutitas? Hoc tandem regnare eſt, ita cauſas Rex aus
audire, ut parerga non audias, adeò ut nullus dias.
aut illecebræ, aut loquacitati ſit locus, rerum
geſtarum ut medullis appetitis, ita phaleris
Practeiſque rejectis. Habemus & nos Pharao-
nes noſtros, quos nemo poſſit, niſi per com-
pendia de imperii curis edocere. At his, ut ne-
gotiorum tantùm libatio lubet, ita ſaties nulla
fabularum. In ſeriis ubique epitome. In nugis
Iliades tantum & Decades ſapiunt.

Protinus ad Regis imperium eduötum de
carcere Lſeph totonderunt: ac, veſte
mutatäâ, obtulerunt ei.

Placet libertas pudiciſſimi juvenis, ſed mo- Carec.
dus libertatis non placet. Non enim in mores Fudex.
ejus inquiſitum eſt, non crimen eraſum, ars
tantùm ejus divinandi probata vinctum toton-
dit, & phaleravit. Igitur & truſus in carce- 7Zuffitia,
rem eſt Joſeph ad libidinem Dominæ, & ad
Regis commodum extruſus & carcere. Ut pro- Severitas
pterea addubitem, vinétuſ-ne ſit improbiùs,
an exſolutus. Perinde eſt, pudicum damnare,
& reum abſolvere non ſuffragio innocentiæ,
ſed patrocinio vaticimii. Illud quidem in Pha-
raone plurimi fecerim, quòd Hebræum nec
ſpreverit, nec horruerit, ſervum præſertim,
& ſervum non gratum, ſed inviſum Domino nio in⸗
ſuo. Erat ibi puer Hebræus, ejuſdem Ducis Mi- ter adve-
litum famulus. Quam eſſe potuit vel ſuſpecta nas.
Religio, vel ſervitus deſpecta, vel peregrini-
tas inviſa! Præpolluit his tamen Virtus. Divi-
nat? Advocetur, Hebræus licet & famulus.
Quàm ſeriò apud Egy ptios cuncta ger eban- Rex quos
tur! Tarditatem ſuam Pocillator non excuſat: made,
beneficia ſua Præfectus carceris non comme- Adulatisi
morat: catenarum injuriam Dux militum non
deprecatur: nemo ſtaturo coram Krge K
Regi pro interpretatione placituro adblandi-

ſtitur. Cui Pharao. Vidi
tur. Tondetur, & veſti an a,

Rer eve-
has etiana
exteros.

230

Jomnium , nec eſt qui ediſerat quæz audivi te
Manſue- ſapientiſſiné conjicere. Non ſugillat, carpitque

zudo. Pharao hebetudinem conjectorum, tantùm ait
ar. Sacramentum eos non aſſequutos inſomnii. Qui
Rex lau- tamen non arguit imperitos, peritum laudat.
det. Ut ſcias regium eſſe, proniorem præ ſe ferre

Congra- ad præconia animum, quàm ad maledicéa. Nec
mulatio. laus aut proſuſa, aut vilis. Non enim ait ſcio
es. õ —;R— .
, Te, ſed audivi te ſapientiſſime conjicere. Keſpon-

Affabili- † .
. d, dit Joſeph Abſque me, Deus reſpondebit proſpe-
BErabeſ- ra Pharaoni. Non obliquè, aut ſerò Dei memi-

sentia E- nit Joſeph; ſed ſtatim idololatræ Deum obji-
Pavgelii. cit, nulla aut Aulæ reverentia, aut reminiſcen-
ese tià carceris. Unum de ſuo in Deum cultu pr o-
cCmium: cui vaticinia tribuenda, non ſibi eſſe
confirmat. Vide autem, ut ad negotia ſtatim
ſeſe Joſeph addixerit, ne gratiis quidem Regi
actis pro libertate. Exulabat procul dubio ab ea
tum Regia adulatio, in quam nec ipſa audebat
irrumpere Gratitudo. Apud Regem enim una
officia ſunt, neglectis officiis, in rem regmi in-
cumbere. Abſque me Deus reſpondebit proſpera
Pharaoni. Seſe deprimit Joſeph, ut Deum effe-
rat. Utque in Deum Regem inclinet, à ſeſe
Regem abducit. Abſque me Deus reſpondebit.
Quid verô reſpondebit? Proſpera, inquit. Au-
ſteritatem & ruſticitatem declinavit, quam a-
Religioß: lius affectaſſlet. Potuiſſet enim dicere, Enun-
außeri. ciabit Deus, quæ futura ſunt, ſeu ſecunda illa
Theologi tſa. Nolo? ectes, Phara
ſubruſtici. ſint, ſeu adverſa. Nolo à me expectes, Pharao,
Correctio aſſentationes atque blanditias: vera audies ex
wodeſta. Mme, quæcumque illa tandem ſint. Ego enim is
augur ſim, ut etiam catenatus primoribus aulæ
tuæ tam Crucem prænunciaverim, quam cali-
cem. Humaniſſimè præfatus eſt, nullo ſuper-
cilio & conſternatione Regis ſurrecto. Omnem
Numini reverentiam conciliare ſtuduit, nul-
lam ſibi. Abſque me Deus reſpondebit proſpera
Dignitas Pharaoni. Pharaoni maluit dicere, quam Re-
in digno. gi. Beata Aula ea eſt, ubi ſuæ præcellit digni-
tati, qui regnat. Felix propterea Ægyptus, ubi
plus eſt Pharaonem efle, quàm Regem. Et
Reme, quidem, ſuperiori ſæculo, nmullus niſi
de nomine Princeps ſalutabatur, paſſimque Vir-
ginios, Jordanos, Fabritios, Paulos & Anto-
nios circumferebamus, oppidorum titulis cal-
catis. Suâ enim notari indole Heroës optabant.
Quaâ effeminatàâ, nemo à fuo ſeſe vico non in-
ſcribit. Abundamus propterea Ducibus, ſed
Imperatoribus planè caremus. Ita Reges no-
minari cœpere, ex quo nihil in Regibus, aut
plus regno ſuſpicimus, aut aſpicimus, quod
miremur, præter regnum. Abſque me Deus
eſpondebit proſpera Pharaoni. Quomodo pro-
ſpera, ſi fames portendebatur in ſommo? Aſ-
ſentatur-ne Joſeph, an ignorat? Divinat. Sed
enim impendente Ægypto fame, proſpera va-
ticinatur. Et ideò divinat. Non enim ait „Reſ-

Aulici
veri.
Rex re-
Zat,
Vrbanita-
zes nimiaæ.

pondebit Deus proſpera; ſed, Reſpondebit pro-

Avari- WPera Pharaoni. Apud Tigyptios enim populo-
zia. rum calamitas in Regum lucra ſuccedit. Quod
Fames. enim vulgo fel eſt, id imperantibus in nectar
Fiſeus, Percolatur. Fiunt enim ⁶ principibus inſtitores,
plurimique frumenta diſtrahunt, quæ emerint
mimmi;, in ſubjectorum vitas fame, in eorum-
dem fortunas graſſante tritico; quo ita alun-
tur, ut necemtur. Horrea proinde publica in
conditiva vertuntur privati patrimonii: & ,
miro cupiditatis artificio, Regum ſeges lati-
fundia devorat, unde pullularat. Ut mirari
non debeas, ſi naſcituræ viperæ parentem con-
ſcerpant, quando enatæ ſpicæ agros abſorbent,

Oliva

ex quibus emerſere. Id ita cum Ægyptis ge-
ſtum à Pharaone intelligemus, ubi graſſantem
ſamem expendemus. Meritô proinde ait J oſeph:
Deus reſpondebit proſpera Pharaoni. Qui mos
licitandi patrimonia populorum, non ad haſtam
triumvirum, ſed ad regnantium ariſtas Uti-
nam reſtagnarit in Nilo; quem timeo fuvium
paradiſi fontem imitatum, in multa ſectum ca-
pita, univerſæ terræ faciem non tam rigaſle,
quàm æſtu altiſſimo, & nunquam recefſuro,
merſiſſe. Proh mores ipſis vel feris, belluiſque
ignotos! Occidunt illæ, ut paſcantur. Reges
Mempheos paſcunt, & jugulant. Quis foœdiora
timuiſſet naufragia in campis, quàm in æquo-
re? Et tamen pars aliqua in mari perit pecu-
niarum & mercium. In frumento patrimonium
penitus interit, & fundi ipſi demerguntur. Hic
ſanè panis doloris manditur, & mors populos
paſcit. An non in olla mors? quam farina non
mitiget, ſed exagitet. Stimulus enim mortis a-
riſta eſt. Et ubi mors non eſt, ſi frumenta;
ſegetéſque jugulatis?

Narravit ergo Pharao , quod viderat. .

Putabam me ſtare ſuper ripam flumi-
nis.

Quandoquidem de ſomniatis vaccis & ſpicis
ſatis ſcripſimus; illud duntaxat expendam, quod
ſuprà viſa hic in narratione de ſuo addidit Pha-
rao. Et de vaccis quidem pinguibus eadem pe-
nitus refert Pharao, quæ vidit. Graciles verò
tetrius, quàm viderat, pingit. Hic enim non
ait eas paſtas in locis virentibus. Ait gracilio-
res nuſquam à ſe iis in .gypto viſas. Affir-
mat tandem, ſaturitatis nullum eas præbuiſſe
argumentum. Et ecce, has ſequebantur aliæ ſep-
tem boves in tantum deſormes, & macilentæ, ut
nunquam tales in terra Woypti viderim. Qug,
devoratis, & conſumptis prioribus, nullum ſa-
turitatis dedere veſtigium ſed ſimili macie G
qualore torpebant. De his ita priùs legeramus
num. 3. Aliæ quoque ſeptem emergebent de flu-
mine, fœdæ, confettæque macie: & paſcebantur
in ipſa amnis ripa in locis virentibus. Devora-
veruntque eas, quarum mira ſpecies, & habitu-
do corporum erat. Viden', ut hic & uberius
earum paſcua, & parciùs viſcerationem maciémn-
que deſcribat Moyſes, quàm poſtea narrando

expreſlſerit Pharao. Qui nihil de paſcuis boum Compati.

agit, & tanta dicit de earum infaturata inglu-
vie, & macie inexplebili. Nimirum calamita- Pauperes
tem alienam Moyſes; ſuam ſuiſque impenden- juvandi.
tem deſcripſit Pharao. Non ergo mirum, ſi Superior
exaggeratior experturo viſa fames, quàm ſcri- eredat a-
benti. Miſereat proinde nos miſerorum, quo- rumnoſis.
rum ærumnas experientia meliùs, quàm com-
miſeratio comprehendit. Calamitoſi verò à ſe parien-
quoque ſolatia multa non expendi ſciant: diſ- zia.
caântque videri ſibi putas purâſque ærumnas TWikala-
ſuas eſſe, quibus tamen intermiſceri levamina tio feren.
ſolent plura. Nam boves, quas Pharao ne pa- cn⸗ Peien.
ſtas quidem commemorat, Moyſes ait in opi- i c,e
mis locatas compaſcuis, iiſque fartas. Paſce- rienda,
bantur in locis virentibus. Ergo maciem vacca- qudd no-
rum Moyſes extenuavit, earum Pharao deli- Zis inßs
cias prætérivit. Ille minus dixit de fame graci- Sdere ne-
lium; is de paſtura, non parum, ſed mihil di- kammus
Xit. Adeò in ſuis quiſque rebus turpiùs, quàm ognitie
in alienis, lippimus. Audi quàm diſſimiliter de ſui.
ſterilitate Helcana, Annâque loquantur, IIIe
ait:

lt

Eu; am

0 Kaoltus

rkius d
Ulri ilufun

Elmni zr de
tznon din
.c
telechrun,

M diei. Vy

leitſepul
B Progn
anes n a
rdramn
rbin i ſ.
hen Pig
Aunn nhi
5 edrum
6
y e ete
1 Drpou

nf

Cle

ence.

ncdmlfi
Fhtmtinn
Nun m
. l

An

hüig g.
aeinten
lerkr
i InOS
lläg, U.
imin
ectun .
n rieile,
receſſu,
ellitge
iur. Reger
Us ediot,
nin Ago⸗
Pent Pech⸗
Ctrimonimm
Cuntor ie
ors poprloe
nfnmnnon
inmorts
Kuena,

1vileng
nn funi.

is E hhic
Ndatherod
dciclt Dhe-
Beidempe-
Tacles verd
ic erim non
Ait graclio⸗
jiſas. Af.
2s prabuile
tur alie
ucilente,
rin. e,
, pullun ſt.
ili macie
5 legelams
baſt ⸗
ptlelauun
ie Deuont.
6, C hthiir
wberin
Nemn Nariei
hea ntrandh
paſous boln c
uen ihl⸗
Um lunm /
einlellen ⸗
, dhun nuf
orumn, Od.
oli vend le
iſin ,,

e 2
ei erannn

Sait 1 4
Aet:
rul 3
Gen e. 65
ana0 C,
ſane
d ninn.
9
hi,
lüiilten ,

n r
Phiro r N NS

ait: Anna cur ſles ?* & quam ob rem aſſigitur

embpati. cor tuutm * Numquid non eg melior tibi ſum,

I1. Reg. I.

3.

uam decem filii? Unam miratur Helcana ex-
tillare potuiſſe lachrymam ab Anna ob infœ-
cunditatem. Audiamus jam, quid illa de ſe ſen-

1. Reg. e ſerit? Mulier infelix nimis ego ſum, vimimque

13

Rex re⸗
961.

non bibi. Ita ipſa objurganti ſeſe Heli reſpon-

dit. Tam levis eſt etiam uxoris ærumna mari-

to diligenti. Tämque gravis calamitas propria
O⏑ .

eſt Annæ quoque ſancétiſſimæ fœminæ. Non
ergo miremur, ſi turpior ſcena viſa eſt Pha-
raoni, quem viſio petebat, quàm Moyſi qui
eam tantum narrabat. IIli impendebat futura;,
ideéque metus univerſa penſitabat. Huic ob-
verſabatur præterita, quam eruditio poſteris
conſignaret. Has ſequebantur aliæ ſeptem bo-
ves in tantum deformes & macilentæ, ut nun-
quam tales in terra Tagypti viderim. . ue
puto à Deo benè boves confictas, quæ inſo-
litam ubertatem, quàm quæ ſterilitatem de-
ſignabant. Quare ergo non id dixit de pin-
guibus Pharao, quod dicit de emaciatis „ Pa-
res nempe tam obeſis nuſquam ſibi in ¶4gyp-

Rer au- to Viſas? An ſine exemplo macies fami pro-

diat &

inquirat.

ludentium, & pinguedo minimeè ſingularis,
quâ ubertas par fami adumbrabatur à In ſuo
æ& uè genere tam pingues præcelluiſſe credi-
derim boves, quam graciles. Sed Pharao e-
maciatas primum vidit in ſomnis. Eccui Prin-
cipum deformitates imperii patent? Benè ge-
ſta Regibus nunciantur: pravè corruptéque
acta ſilentio integuntur. Si enim rogent, num
Urbs flagitiis fozdetur? Nullis, illico reſpon-
detur; quamvis omnia ſceleribus conſtupren-
tur. In ſumma Romæ caritate, quoties tran-
ſiturus per Urbem è& Quirinali in Vaticanum
collem Gregorius Pontifex erat, præfecti a-
ſtu is panis venalis exponebatur in publicis of-
ficinis, qui ſuaderet ubertatem omni voto ma-
orem. Ita totius anni extrema inopia unius,
aut alterius diei copià velabatur. Quàâ din im-
poſturâ illuſum regnanti eſſet, niſi cæmentarii
domeſtici obvium caſu panem nigrore avena-
que famem Urbis pradicantem expaviſſet Gre-
gorius, populi non Princeps ſolum, ſed Pater
amantiſſimus. Non ergo mirum, ſi regnantium

oculi perſplendidis tantùm aſſueti, iſque aut

deliniti aut deluſi, ut primum incurrerint in
boves non pingues, exclament attoniti novita-
te ſpectaculi, His ego deformiores in Woypto
non vidi. Vidiſſes tu ſanè macilentiores in E-
gypto, ſi .Ægyptum vidiſſes. Sed hortis, Xy-
ſtiſque inſepultus, ſi quando erumpis, è tuo
thalamo progrederis ut Sol, cujus adventu &
bubones in ſuas ſpecus abſtruduntur, & luſ-
Ciniz auroram conſaiutant. Ut repurgatæ ru-

deribus viæ floribus conſternuntur ad illece-

bram eas Principis calcaturi: ita regnantium
animis nihil niſi floridum repræſentatur, pro-
cul ab eorum & mente & aulæo iis ſubmo-
tis, quæ Præſectorum arguere ſegnitiem poſ-
ſent. Ergo ut Fax nihil circum ſe videt, quod
non ſplendeat; putarétque mentiri eum, qui
noctis maleficio umbras offundi teſtaretur: ita
adventantium ſtrepitu Principum ſarctis ut-

cumque Reipublicæ parietinis, & maculis in-

cruſtatis, miuil ſub ſe illi, niſi optimum, agi
putant, quòd nihil coram ſe aut non medica-
tum videant, aut non bracteatum. Clamat
Proinde Pharao: Neptem boves in tantum defor-
mes & macilentæ, ut nunquam tales in terra K-
Oppti viderim. Nec has vidiſſes, niſi tuis eas ocu-
Ethicæ Tom. I.

in Cap. XI.

I. Geneſis.

lis Cœlum ingeſſiſſet. Quid vagamur? Ipſe-
met Joſeph, quam a ſe ipſo alius, quâmque
mutatus à ſe oblatus eſt
Regis imperium eductum de carcere Joſeph to-
tonderunt, ac, veſte mutatd, obtulerunt. Opor-
tuiſſet in ſua illuvie, ipſôque pædore catenarum
Præſentari Pharaoni adoleſcentem ; quò intel-
ligeret Rex, quid in carcere etiam innocentia
pateretur. At juvenem accitum è& latomiis ut
renidentem aſpexit & phaleratum, cincinnis
floridum, & cChlamyde paludatum, credidit .
opinor, non diſparem convivali cubiculo car-
cerem eſſe, ex quo pigmentati, poſt quinquen-
mum, emergerent adoleſcentes. Vide, an ema-
Ciatas boves videre ſoleant Imperantes, quan-
do agnus exſanguis & exſuccus ſqualore com-
pedum diuturno, non ante Pharaoni ſiſtitur »
quam obeſis adjungatur, cultu veſtium, & cul-
turâà corporis exquiſitiſſimà. Exinde tantâ Pha-
rao facilitate credendus eſt relegaſſe in carcerem
delatos, quantà ablegaſſet in rus. Siquidem e
Joſephum elegantia oris poſt carcerem vidit,

231

quâ nemo fortè Conſularium è Provincia eſt

regreſſus in Regiam. Hæc raptim a me effuſa
velim occaſione exaggeratæ, ſupra obeſitatem
pecudum formoſarum, gracilium maciei. De-
Jormes & macilentæ, ut nunquam tales viderim.
Non minus formoſæ renituerant, quàm ſqua-
lerent deformes. Sed mens hominum tam pro-
na fertur in ſua commoda, ut felicia infra
mediocritatem ſtatuat, calamitoſa ſupra fidem,
menſuràmque attollat. Pingues proinde bo-
ves, quamvis pinguiſſimis meliores, non mi-
ratur Pharao; obſtupeſcit graciles. Et mira-
mur beneficia etiam maxima deputari inter
conſueta: injurias verò ſemper inſolitas concla-
mari; ſi gracilitas monſtrum Pharaoni eſt »
formoſitas mos? Videamus, quid egerint ma-
cilentæ. Quæ devoratis & conſumptis prioribus,
nullum ſaturitatis dedere veſtigium. Quænam

hæ tam inexplebiles boves, quibus nulla ſa- nimis vi⸗

ties, poſt ſocias omnes depaſtas? Quæ & Nilo
emerſerant ſcabræ & macilentæ. Intelligis, o-

Ppinor. Subrechi & luto ignobiles nullâ opum Rer quos

honorumque ingeſtione ſatis farciuntur. Defor-
mitatis enim & vilitatis ſuæ conſcii, niſi om-
nia occupent, ſuum ſemper ſibi obtrudendum
eſſe nihil arbitrantur. Tum vorago illa obſcu-
riſſimi generis, & ſordidiſſimæ paupertatis,
oppleri nec aureis Alpibus poſlet. Hinc eſt,

quod in locis virentibus paſtæ boves, ne qui-

dem aut paſtæ, aut immoratæ iiſdem compaſ-
cuis à Pharaone feruntur. Eam enim e fluvio
vorandi rabiem neceſſitatémque avexere, ut
totâ pratorum ubertate ac amplitudine earum
macies non levaretur. Quæ macies inde potiſ-
ſimum augebatur, quòd poſteriores ſe aſcen-
diſſe viderent; quôdque boves alias ante ſe
intuerentur aſcendiſſe meliores, lectioréſque,
quam ſe. Et ecce has ſequebantur aliæ ſeptem
boves in tantum deformes & macilentæ. Quæris,
cur nulla ſatie compeſcantur? Aſcendère poſt

14

Patien-
tia.
Tribulas
rio feren-
da.

Aulici
ingratig

Aulics

les.

evehat.

alias, & emersére macilentæ. Quàm verò ii Aulici
aberrant Principes, qui poſtremis à ſe lectis Iavidig

Primoribus nobiliores & antiquiores Magna-
tes glutiendos dedunt, ſpe illos explendi:
quùm, bobus voratis ſeptem, nullum ſaturi-
tatis ſignum boves dederint emaciatæ. Si non
mihi, experientiæ certè credatur: Strigoſis
vaccis fuſte ſaties, non optimorum lanienâ D
conciliabitur. Compeſci macilentia poteſt, ex-

pleri non poteſt. Et ecce, bas Jequebantur
V 2 alia

Pharaoni! Protinus ad Gen. 41=

232
aliæ ſeptem boves, quæ, devoratis prioribus, E-
mili qualore torpebant. Proverbium vulgare
eſt, minutiores piſces a grandibus deglutiri.
Rex non At in bobus, à debilioribus fortiores, melio-
Iaſtidiat réſque abſorbentur. Sumus enim in Aula, ubi

Frometo non modèò ab improbis optimi ſupplantantur,
ſed & beneficia Regum immenſa, apud infi-
dos libertos, minimis contumeliis non corrum-
Aulici puntur tantum, ſed funditùs eraduntur. Nul-
miſeri. la proinde in eum te congeſſiſſe munera pu-

. X
tes, quem adipatum favoribus poſtremò læ-
ſeris. Anteriorem enim gratiam, quamvis im-
menſam, quævis ſubſequuta injuria extinguet.
Ut enim dilutam ambroſià potionem ſi vel
und cicutæ ſiillà inſperſeris, gratiam ejus om-
nem corrupiſti: ita poſtremis contumeliis prio-
ra officia venenantur. Quod ſi ex aula in Coœ-
nobia, Templâve immigremus, facinorum
Ppræſtantiam corruptum iri non dubites conſe-
cuti ſqualore flagitii. Nullæ tam formoſæ o-
perum ſtellæ, quas caligo degener actionum
non infuſcet, Pinguiſſimæ boves à gracilibus
devoratæ nos docent, quà diligentià præca-
veri debeat improbitas, ne vitæ ſuperioris me-
rita proſliget. Profligabit autem;, ſi ea ſubſe-
quatur. Etenim in caſtris ſapientiæ, non ro-
rarii victoriam referunt, ſed hi tantùm tro-
phæa figunt, qui ommium poſtremi agmen ita
claudunt, ut coronent. Saulis in fronte vita
tam innocens, ut coronam afſlequeretur: in
extremo tam perdita, ut gladium non evaſe-
rit. Ad Salomonem pubeſcentem Divinitas ſe-
ſe demiſit. Seneſcentem riſere monſtra ſuis fo-
cis advolutum. Abraſit utriuſque improbitas
primævæ ætatis elogia.

Tepiditas
pols fer-

Vorem.

Perſæ ve⸗-
zantia.
Fnifor-
wmitas.

Aliæ quoque ſeptem tenues & perouſſæ
uredine oriebantur é ſtipula: quæ prio-
rum pulchritudinem devorarunt.

Parva De bubus ad longum Pharao ediſſeruit, de
non negli- ſpicis vix aliqua poſtfatus. Et tamen res tota
genaa. non in bubus, ſed in ſpicis tranſigebatur. A-
gebatur enim de impendente ſeu inopia, ſeu
copia frumenti. Adeò granditate utilitatem
metientes, ea plurimi facimus, quæ ad rem
vix faciunt, negligimus verò ea, unde even-
ta rerum dependent. Nam Pharao hinc ar-
mentis, inde ſpicis conſternatus, has, ut mi-
nimas, vix perſtrinxit; in illis infortunii ſui
momenta putavit repoſita. Quaſi verò perden-
dæ .gypti aliquid intereſſet, boſ-ne, an verò
ſpica ſit, quæ aut adumbret, aut pariat exter-
minium. Nihil proinde Principi negligendum,
quod regno officere poſſit, cui clades à mini-
mis afferuntur frequentins quàm à maximis.
Hæc enim extimentur ideéque propelluntur:
illa, quia negliguntur, non arcentur. Irrepunt
Parva, magna irrumpunt. IIIa ſilentio fallunt
excubias, hæc ſtrepitu excitant præſidia. Te-
nuitate quoque ſuâ quaquà penetrant minima.
Su mole ingredi, prohibentur enormia, gran-
diaque. Nemo irruentem in ſtatuam Montem
non repreſſiſſet Babylone. Nemo lapidem ve-
tuit, cum teſta præſertim congreſſurum. Et is
—–nas propugnaſſet, clamaſsétque cum Sponſa;
Cant. 2. Capite nobis vulpes. Ab ea vermiculum dilu-
a5. culi non ſubmovit, & arroſa exaruit. Rari flu-
mine merguntur. Apoplexiæ ſtillicidio necan-
tur innurneri. Nemo enim guttam aut ſenſit

Oliva

ſtatuam evertit. Suam à vulpibus hederam Jo-

defluentem, aut expavit defluæuram. Vaccas
reformidas emaciatas, 6 Pharao! Spicis confi-

cieris exſuccis. Has extime, quæ horrea exhau-

rient, & famem nutrient, quia Ægyptios non
enutrient. Eas verò non formidatas Pharaoni
wel inde patet, quod de iis non id dicit, quod
dixerat de bubus. nunquam tales in terra
KEgypti viderim. Verùm ſpicas perinde ac Vac-
cas ominoſas ͤÆgypto eſſe, & peræquè expa-
veſcendas Joſeph affirmavit, cùm dixit: Jom-
nium Regis unum eſt: quod facturus eſt Deus

oſtendit Pharaoni. Tu duo fuiſſe putas Ariſtas Severitas
& Boves. Jungenda anxitudine tuâ ſunt, quæ tur. laſſe⸗

graſſatione jungentur. Duplicavit imagines Deus
impendentis ærumnæ, quòd nemo uno tonitru
excitetur. Inſiſtendum eſt, & , niſi terror re-
plicetur, vix ſurgimus.

Narravi conjectoribus ſomnium, & ne-
mo eſt, qui ediſſerat. Reſpondit Jo-
ſeph: Quæ faäcturus eſt Deus, oſtendit

Pharaoni.

Proh effeminatam Conjectorum trepidatio- Therlagi
nem! In re tam clara, accitis & tota Æ gypto venales.
Conjectoribus univerſis, ne unus quidem omi-
noſam famem auſus eſt nunciare Pharaoni. Ne- Correctie
mo eſt, qui ediſerat. Unus, tacentibus cæte- dard .
ris, Joſeph veritatem exprompſit, ne catenis ,i: veri.
exſolutus alligare videretur verbum Dei, ve-
ritatem in iniquitate detinendo. Nec tantùm Theologi
ſolus ſommium ediſſerit, quod ſcit Regi, re- veri.
gnéque inviſum fore; ſed contra ſe loquitur. balino-
Nam cùm dixiſlet Regi: Abſque me, Deus reſ- Gen 1.
pondebit proſpera Pharaoni. Nunc ad improſpe- 1.
ra nuncianda ſeſe parat. Quæ etiam non for-
tuita eſſe dixit, ſed indeclinabilia, quia divi-
na. Non enim dixit, Tibi innotuere incommo-
da, quæ Nilus non inundans profundet in .-
gyptum, quam merget, non mergendo. Tri-
buit Numini aquarum ſegetümque inopiam.
Quc facturus eſt Deus, oſtendit Pharaoni. Mox
per ordinem ſomnium digeſſit, in plemis ſpicis
ubertatem, famem in exſuccis interpretatus.
Nunc ergo provideat Rex virum ſapientem & in-
duſtrium, & præficiat eum terræ gypti. An Pignitas
putamus non fuiſſe in provincia tam frumen- u onfe
taria Præfectum annonæ, triticôque? Si ade- rehdat
rat, cur non dixit; Imperet Rex Præfecto
horreorum, ut quintam ſegetum partem ſepo-
nat, condâtque: Sed novum præficiendum
ſuadet, non ſine veteris nota? Expers aſſenta-
tionis Joſeph probè intelligebat, eos ſæpenu-
merô renunciari honorarios à Regibus Magi-
ſtratus, qui ſecundis regnorum temporibus im-
perii clavum tractare utcumque poſſint, ad-
verſis verò nullà eum arte torquere adverſus
decumanos poſſent : Ideéôque novum creari
Præfectum monet, non infeſto modò, ſed
fortè eo præſente cum Rege Præfecto, quem
ſeu proſapiæ claritas, ſeu aulæ frequentata li-=
mina, ſeu redempta ſuffragia Satraparum à
Regni tranſtris in puppim Præfecturæ tranſtu-
lerant, trabeatum quidem, ſed truncum. Duas
porròô dotes in ſublegendo requirit Divinator,
Sapientiam & Indufſtriam, quarum neutra, ſi
ab altera diſiungatur, Rebuſpublicis conſu-
lere poteſt. Quid enim non uſurpet, inva-
dâtque Induſtria, ſi jurium inſcia, unam
præ oculis habeat neceſſitatis publicæ medici-
nam? Quam verô afferat laboranti Provinciæ

opem

noxce
in⸗
n N

e Clpim
4 Annmid
Mn en
Miue
in Mune
Monmmodi
pnandi
rCrinn
Eu,gi rem
Enlins e
un, in
tinem n

ln
lere 4

Uen dint
Mr. in
lt⸗ co
eun r
be ine
Larſhg
kkan
igo Pretec

opem Sapientia, ſi iners & hebes ſit? Ergo
Ahan. utramque adeſſe Præfecto vult Joſeph, ne
d non aut Lyrannus creetur, aut inſtituatur Oracu-
daraon lum: hoc inwalidum depellendæ fami per ef-
,od ſata: ille calamitati per ærumnas proſpecturus.
beni Nunc ergo provideat Rex virum ſapientem &
c V. induſtrium. Quæ duo cùm exigit, indicat ſa-
ene. nè Joleph alteram ſejungi ab altera poſſe, nec
t: Nmn. eſſe continuèò ſapientem „ qui eſt induſtrius »
el Den aut induſtrid valiturum, quem ſapientia exor-
Aricig dng narit. Rideo, quoties ſpecto imponi urbibus,
* n & Senatui adſeribi ignaviſſimos quòd Jura,
1aDen legéſque percalleant. Ideò-ne Præeſſe Provin-
dtminn e ciis poteſt, quia interpretari Juſtimanum po-
Gnc teſt? Lugeo & contrario, cùm tam ſæpè indo-
ctiſſimos cooptari audio inter Primores, quòd
callidi ſint, verſatiléque. Ergo non ſepare-
mus in Præſule, quæ Joſeph conjunxit in Sa-
& . trapa. Induſtrius & ſapiens pariter infuletur.
dit h. Virum ſapientem & induftrium. Nobilis an ig-
Nen di nobilis, conterraneus an exterus, charus an
ignotus, grandævus an juvenis, ſagatus an tra-

beatus ſit præficiendus, parem Reipublicæ in-
terfuturum Joſeph edixit. Quamvis nullum o-

ehictio. bierit Magiſtratum, ſi ſapientiâ induſtriaque

Aeypto me præpolleat, feliciſſimè præerit. Senatorum &
dem omi- Centumvirüm Neſtor perdet Ægyptum, ſi
aoni. Ne- Ond aut induſtrius non ſit, aut non ſit ſapiens. Ergo
bis ete. ,1 provideat Rex virum ſapientem & induſtrium.
ne ttens, KRexre⸗ Quod primum ſuadet Joſeph ad avertendam
Dei, ve⸗ gat. famem illud eſt, ut à Rege Præfectus deliga-
e tantum M tur. Non enim dicit, provideatur vir ſapiens,

egi, re⸗ ſed, Provideat Rex virum ſapientem & indu-
loqvitor kie Rrium. Nunquam aut favoris, aut venalitatis,
Deu teſ aut commodi ſuſpicione carent nominati per Sa-

improßze trapas candidati. Rex verò, cui Deus adeſt, &
n non kor⸗ cujus cor in manu Dei eſt, ut ait Spiritus ſan-
qlia ni⸗ ctus, qui rem ſuam agit, quique nullum timet,
incommo- & nullius eget, deſignationem promet incor-
Eet in A. ruptam, in bonum tantüm regmi, & in remu-
do. Tn- nerationem meritorum propendentem.
inopiam.
mi Mor Nunc ergo provideat Rex virum ſapien-
kan tem & induſtrium, & præficiat eum
terpretand⸗ ,;
i Gir⸗ 1 terræ gypti. .
. . .
Dlirr, Non dixit , imperet Rex „ ut in horrea ſe-
E Kak. ponatur quinta pars tritici, ſed, Virum deli-
zon en 10 gat, qui complendis horreis præſit. Nihil
mir ees enim agitur, ubi à Regibus aguntur omnia.
Urten m Debet Princeps omnia icire, audire omnes,
ii & eos ſublegere, qui Rempublicam ſunt ad-
elsallen Superior miniſtraturi. Reliqua perfici ſinat ab iis, quos
enſenenn edee regno præfecit. Cis dum non ipſe aſinas pro-
ibis Mg⸗ Seperto,e fugas quærit, ſed per filium vernàmque re-
porbum minores. quirit, regnum ſuæ domui conquiſivit. Adeò
olint, 4 deleganda pleraque ſunt etiam à Patribusfami-
ete Adell lias, quæ ii ipſi agerent, plus damni familiæ,
un e quaàm commodi, afferrent. Irriſus propterea is
mol, eſt à Poësta, qui transfugam filium, relict4
Co, guen domo, conjugéque, quæſiturus, ut caveret
belttti ſubmonitus eſt, ne, dum tertium fſoris filium
reennmn 6 explorat, quartum domi reperiat, Matre cer-
ue tabliu. ta, non Patre. Ut enim caput non ambu-
monn Dus lat, nec pingit, ad manus pedéſque iis mu-
tDicnnor, neribus delegatis: quibus ei fungi non liceret,
n nelt, quin deridendum pro homine monſtrum ur-
lics me⸗ bibus exhiberet. Ita ſanè degeneraret in mon-
rpet ne ſtrum Principatus, ſi Princeps popinis ſeſe
ſeu, W inferret, ſi telonia excuteret, ſi dolia liba-
lce ned ret, ſi luſtraret officinas. Quamvis enim mul-
i Dovin Ethicæ Tom. I.
oel

in Cap. XLI. Geneſis. 2 33

ta emendaret adventu ſuo; tamen non eſt
tanti compleri urceos, & merces exponi non
medicatas, ut iis componendis fœdari debeat
Majeſtas imperii. Ergo Pharao Præfectum
conſtituat terræ gypti, qui conſtituat Fræpo-
litos per cunétas regiones. A Rege ſupremum
Præſidem renunciari vult Joſeph: minores ve-
r Præfeclos, non à Rege, ſed à Prorege
vult legi. Inſoleſcerent enim ſubpræfecti, ſi
dignitatem ſuam uni deberent Pharaoni, vix-
que Præſidi ſubderentur. Ab Anima manus
impellitur; ſed ſi calamus à manu regi, du-
cique pertæſus, imperium animæ præſtolare-
tur, nulla exarata hactenus eſſet aut ab Ho-
mhero Ilias, aut à Cicerone Philippica. Sub-
ſint animæ membra: ſed membris inſtrumen-
ta ſubdantur. Hoc fiet ordine, ut nihil negli-
gatur ab his, qui ſe ſublectos norunt à Præ-
fecto, Rege inconſulto, quo inſcio, exau-
thorari ſe quoque poſſe & ſciant, & refor-

mident. A conſtituat Præpoſitos per ſingulas
regiones: & quintam partem fructuum per ſep-

tem annos fertilitatis, congreget in horrea. To-
ta, quanta quanta eſt Natura, hujus providen-
tiæ doctrina, & palæſtra eſt. Legimus æſtate,
quibus per hyemem veſcamur. Pleræque fru-
ges edi non poſſunt, cùm decerpuntur. Quid
muſto ingratius? cui & ſenium, & penè ca-
ries pretium facit. Et tamen Aulicorum, Præ-
torumque improvida natio tempore fertilitatis
nihil ſeponit, quod ſubſecuturam ſterilitatem
levet. Sciunt & proſperitate prolem unicam
naſci, calumniam, ærumnâmve. Nullum ſibi
tamen aut amicum, aut patronum conciliant,
ad quem confugiant. Nulli favent, calcant
univerſos. Inde, Sole tumulato, nox tanta
ingruit, ut Orientis & Meridiei non ſplendo-
res modò, ſed vel memoriam obliteret. Eoce
Jeptem anni venient fertilitatis magnæ. Quos ſe- Honor
quentur ſeptem anni alii tantæ ſterilitatis, ut ob- mutuus.
livioni tradatur cuncta retrè abundantia. Vides Saperbis.
copiam? Prævide ſterilitatem. Si illa te erigit;
hæc te compeſcat. O Anni ali, ſi ante oculos
Magnatum adeſletis, quam eos cogeretis detu-
mere! Verùm felicitate ita ſeſe ingurgitant,
ac ſi Autumno Hyems non jungeretur; quæ
pompam arborum, opéſque omnes ita diripit,
ut eas emortuas credéremus ipfis vel frondibus
orbatas, niſi vere reparandas ſperaremus. At
Aulæ hyems ita graſlatur, ut non deſpohiet ar-
bores, ſed exhauriat, omni ſpe penitus repu-
beſcendi intercisaâ. Claudit enim agmen cala-
mitas, quæ Aulicos ita difflat, ut exſufflet.

Affalbili.-
15.
Dignitas
mores noꝝ
miutete

Feliritas
a.

Placuit Pharaoni conſilium, & cunktis
miniſtris ejus. Locutuſque eſt ad eos:
Num invenire poterimus talem virum,
qui Spiritu Dei plenus ſit?! Diæxit er-
g0 ad Joſeph: Quia oſtendit Tibi Deus

Omniae:

Nihil Rex in interprete obſervavit, præter
ſapientiam. Si Pharaoni uxor Putipharis fuiſ-
ſet conſimilis in æſtimatione Joſephi, nec ſe
ipſam adulterio, nec adoleſcentem infami vio-
laſſet. Sed illa ſapientiam ſprevit Joſephi»
faciem adamavit, unum Pharaone in Hebræo
interprete conſilium approbante, ſummo for-
mæ neglectu. Utinam Principes unmiverſi ſo-
lam mirentur in iis quoque prudentiam, quo-
rum elegantia faſcinaverit Principes fœminas
3 Ægypti.

Aukicè
snde a⸗
mands

Rer gquos W. gypti. Platuit Pharaoni conſilium. Nec ipſi
evehat, & tantum, ſed & Satrapis conſulentis perplacuit

gay: ſapientia. Placuit, inquit, Pharaoni conſilium,
lin & cunbtis miniſtris ejus. Hactenus ſeſe Regi
Srig; conformavere Primores. Res enim encomii fi-
5 8

nes non excedebat. At ubi Pharao commen-
dationi Præfecturam adjungendam decrevit;,
vox nulla, & nullus non modè conſenſus;
ſed nec ſenſus in Satrapis. Locuiltſque eſt ad
eos: Num invenire poterimus talem virum, ti
Wiritu Dei plenus 1t. Siluere univerſi, utgque
repugnare non ſunt auſi Pharaoni, ita exte-
rum efferre recuſarunt, ſilentio, tanquam gla-
dio uſi bicipiti, quo nec Regem læderent
diſſentiendo, & læderent Joſephum, Præfe-
cturæ, ad quam deſignabatur, non ſubſcri-
bendo. Dices, ideè ſiluiſſe Satrapas, quòd co-
ram Regibus loqui non ſoleant. Scilicet. Di-
Judith. cente Nabucho, Cogitationem ſuam in eo eſſe,
2. 3. ut omnem terram ſuo ſubjiugaret imperio. Quod
dictum, inquit, cum placuiſſet omnibus. Sub-
ſcripſere rapacitati Satrapæ Aſſyrii: .gyptiüi
Senatores juſtitiæ non ſubſcribunt. Elingues
ſunt Aulici, cùm unus advenarum evehi de-
bet; eloquentes ſunt, cùm exteri umiverſi pre-
Rex eve- mi debent, & opprimi. Et quidem ubique
bat exte- terrarum Senatores £Æ gyptii ſedent in Curu-
vos. libus, qui dignitati adverſentur exterorum,
quamvis Spiritu Dei ſint pleni: At ubi .£-
gyptius Pharao, qui in ſuffragia ire recuſan-
tes Satrapas deludat, ſapientem Provinciis im-
ponendo, cunctabundi Senatus rogatâà quidem,
ſed minimè expectatâ, expetitäâque ſententia?
Nam Pharao, ubi ſenſit rem, non æquitate,
judiciéque agi, ſed invidiàâ, ideôque diſtur-
bari, coquentes ſententiam Senatores deipuit,
Res vegar Converſúſque ad Joſephum ait: Quia oſtendit
& nullis tibi Deus omnia, quæ locutus es, nunquid ſa-
Sanitatur. pientiorem, & conſimilem tui invenire potero?
Tu eris ſuper domum meam. Ita renunciando
Præfectum, irriſit Pharao ſilentium Satrapa-
rum; qui cunctando parturire ſimulabant Pro-
regem, non ut meliorem parerent, ſed ut op-
timum abortirent. Neque enim meditatione;,
ſilentiéque formabatur Joſeph in mente Sena-
torum, ſed difflabatur: quùm id molirentur
cunctatione ſuffragi, ut favor Regis erga in-
terpretem dilatione frigeret. Porròô ſi Aulico-
rum vel ſilentium molitur innocentiæ exter-
minium, quam eorum graſſatura ſunt convi-
cia, Maledicta, & tela accuſationum? Quam-
quam in Æ gypti regia malignitas Satraparum
ita ſævit, ut modeſtiam non funditus exuat.
Nam, quum Senatoribus & conſilium Joſephi
placuiſſet, & Prafectura non placeret; ut ni-
hil pro deſignato dixere, ita nihil objecere in-
fulando. Da noſtiràâ ætate Aulam, in qua tranſ-

ducatur à manicis ad ſceptrum advena, & in

morem Nili proruentem ſenties per cataractas
invidentiæ eam conviciorum proluviem, ut per
oſtia ne ſeptuagies ſeptem quidem evolvi poſſit
in mare; quod, quaquà defluit copia calum-
niarum, non mare ſit, ſed imago cataclyſini,
imoô ipfiſſima Mundi eluvio, non aquis, ſed
accuſationibus colo, orcéôque deductis do-
mum, ſtirpem, patrimonium, patriam, provin-
ciam, nationem Inaugurandi demerſura. Ex-
terum, imperitum, mancipium, reum, à Diis
alienum præficies regno, quod prodat, non ſer-
vet? quod opprimat fame, non ſublevet? .Æ-
gy ptii nec pro Joſepho dixere, nec in Joſephum.
Sed, qui animi præſentiam mirati ſumus in Pha-

Oliva

—
8

raone, ſine ſuorum aſſenſu exterum evehente,
ſtupeamus modò, quibus ille permotus ſit cau-
ſis, ut in ignotum ſibi juvenem imperii ſum-
mam declinaret.

Locutuſque eſt ad eos: Num invenire po-
terimus talem virum, qui Spirita Dei

plenus ſit

Continere me ipſum nequeo, quin excla-
mem: Fuimus hactenus in ͤÆgypto, ubinam
modò gentium ſumus? Lingua iſta, non .-
gyptia, ſed Iſraélitica eſt: nec mihi in Aula
Pharao deſignare Annonæ Præfectum, ſed in
Monte Chriſtus renunciaturus videtur, poſt
orationem, duodenos, quos Apoſtolos nomi-
navit, imò in campeſtribus Cæſareæ daturus
credetur Eccleſiæ ſuæ Principem, & penè
ſibi Pontificem parem. En verba: Num inve-
nire poterimus talem virum, qui Spiritu Dei
plenus ſit? Ah, pudeat his inclinare Ægyp-
tium Regem in deſignationem Præfecli, qui-
bus perrari é nobis in nuncupando Pontifice
inclinarentur. Ergone, in Ægypto, is à Pha-
raone præficitur horreis, qui Spiritu Dei ple-
nus ſit: & imponendus Dicœceſibus is aliquan-
do à Chriſtianis Principibus proponitur Pon-
tifici maximo, qui plenus eſt Spiritu mundi,
& expers penitus divini ſpiritus? Ergo con-
ſuletur ſanctius Ægyptiacis horreis, quam a-
ris Chriſtianis? & quam præferre divinitatem
vult Pharao Oeconomum regni, eꝗ carere
patietur interdum Eccleſiarum Epiſcopos ſum-
mus Præſulum Præſes? Rogo, ne pauperio-
res ſint Dei ſpiritu Antiſtites apud nos, quàm
apud Ægyptios Promocondi. Vehementius au-
tem excandeſcerem, ſi in Comitis Religio-
ſorum, iis regendis ſanctorum familiis impo-
nerentur, quos favor Equitum, non jurium
Æquitas commendavit, non ſolùm non ple-
nos Dei Spiritu, ſed an ſit Spiritus Dei ne-
ſcientes. Ergo in Coœnobiis is leges dabit om-
nibus, qui leges nullas ſervavit? is erit pri-
mus in imperio, qui ambitiom, qui deſidiæ;,
qui ingluviei ſervivit diuù, & ſervit. Domus
ergo Dei domui cedet Pharaonum? Ibi Opti-
mus, hic maculoſus anteferetur Optimis? Num
invenire poterimus talem virum, qui dpiritu
Dei plenus ſit ? En parium lapidem Pharao-
num, ad quem explorabantur Oeconomi. Non
inquirit Pharao in genus Joſeph: Non opes
indagat: Non verſutiam obſervat: Non expe-
tit munera: Non compendiorum decumas pa-
ciſcitur. Spiritui Dei detulit Præfecturam. Di-
xit ergo ad Joſeph: Quia oſtendit tibi Deus om-
nia, quæ locutus es, numquid ſapientiorem, &
conſimilem tui invenire potero ?* Tu eris ſuper
domum meam, & ad oris tui imperium cunklus
populus obediet. Nihil hic benevolentiæ datum,
ſed una tantùm deſignati merita coronata. Nul-
lus propterea & Satrapis conſilio Regis interceſ-
ſit, aut Joſephi Præfecturam improbavit. Red-
didit enim rationem Pharao, cur exterum præ-
ficeret regno. Ait enim: Num invenire pote-
rimus talem virum, qui Wiritu Dei plenus ſit
Hæc quùm jactari poſſunt de candidatis, ne-
mo eis purpuram negat: nemo delatam conſ-
cerpit. Sapientiſſimè verò Rex, quùm Joſepho
teſtatur eum à ſe, ob ſapientiam & Dei Spi-
ritum, imponi Ægypto; monet profectò e-
undem, Ut eas dotes tueatur & ſervet, quibus
ſe

Dignitas
eui eonfe=
renda

Luc. 60
13.

eltas
an 60
66 leu
t uan

uu A
4 po
mdie
tich V
r, ere
Cente l⸗

Diinee
ußi

nn

I n
l mod
i tmuhu
hi
gi uen nanun
8 e, g
ylnelp
Hholiben
men enn
a ninie ten
yrlandun
Pütndum,
6 Eennreto
umnulinpe
Mermndi
n eteek
Gacgil
Ende⸗ Ui
at 1

le inn

in Cap. XLI. Ceneſis. 2 35

Fehente,
sſitca Dignitat ſe intelligit Principi
tean- igit Principi placuiſſe
ern mores non pi 4 1 Piäacuilie. Uni in
ninr mulet⸗ is te n & und ſapienti in ſolium Mrn merces erant. Sacrilegia
durn etinerudutn ſcias, illicò deturban tiolun muneramur gis wturpavimus; aſſen⸗
„ ubi aut ſapientiam, al — riorum menſas, led iis ol ertimus nun
. . . 1 „aut Deur . enſas, ſed ErTires nummula-
lnine h. r Un verò conjecit Pharao an agtes ſecimus. Innocentius DbEdnetmiun ſavos ſuf-
ore yptios edictis, 1i 4 atos Ci auth non dignias; ti
ta Dei 2)P edictis, iInperio . . orantur. Dixi Shius;, trun-
4 Et ad tui oris imperi riéque Joſephi? Ego ſur ixit Juoque Rer ad fephe
7. i oris imperium cuné go ſum Phar 4704 ex ad Joſeph
e:. Subjeclione 81 . tus populus obe- bit quifquan rao; abſque tuo imperio n Joſeph.
erga peregrinum? S erat, ſperas in populo ei 1 mannm, aut pedem in o i on
² Sperat, ſpondétque. Nimi Wi. u præeris gyptii mni terra
Guin enh rum ſubdiderat Joſeph que. Nimi- Præmittit eni gyptiis, ſed j
8 0 Rex domnut ſi ittit enim poteſtati ſubj' „ ſed ego tibi⸗
1o, bbin e E Præfecto oht . um ſuam. orſus initiati Poteitati ſubjectio
n n btemperante; de : . Lre; initiationem; nem;, ind
lig . . „ de re I . eE
4) non Kn 4 “ obedientiâque non dubitavit, hanl. Releci motueikäum ſae⸗ Nihil à Aulis
n n A uper domum meam; “ er ex. Porròô i um; ubi ab his metuitur Irsn 1s,
i Aulic: cunttus populus ale, oris imperium ut præſidere ira Rraronibus utebatur etchrue⸗ agg
etut, t I Franandi. quamn Magiſtratibus teſtageretur: ſi & uſ- deòô inauguraturus idenn „non regnarent 1
ſtoles uni Rle an obedirent. Sed en egum Raunn Primati annulunn Jolephum, nof Ma-
fee Snnge lege Primoribus, paſſi utis omni iuo ipſe digi etraxit, ſed
Rer lgi. i dus, pPaſſim populi deſciſcunt, & gito exemit, ut ille eum
& e gi in apertas ſeditiones D ecicunt; tor ornaret SKenit; Ur 1 0 novus aà ſée Præ-
hn a eh cium à clomib erumpunt. Incipiat judi- & dedi ur. Tulitque annulum de ma kæ
lin in 4, mibus Magnat 6dit eim , e mänu ſua
M ine. atur. (Ris . gnatum, & nemo Præfe- hun in manit ejus. E .
linnu Ne lerſe repugnabit. Et in gypto quidem i e- phum, nullus pro Rege „. rgo, ante jJoſe-
ate Dey-. xner ſuos · hara nis domus ſubjicitur Mphe Abud i ſa ſine dominantibus regbabat Syhtüs pfæerat. Ita
c Plecade nutla domus ſecuræ ſunt à ſechribus; adla⸗ in Regione ſius apud t W Rune
do Dontiic- ſe nulla, ne domi quidem ſi 5 i non annulum modéò cire es Regulus ;
3 à ſicariis. Vel ſi ni quidem ſuæ ſecuritas ſed de . circumferat Prikeibis,
o, 8 4 e. . . Vel ſub Davide incendiarii exteram circ tat rinelpis„
ddiiu⸗ 1len nec Amnoni parſum filio Re immiſſis: deris radiis, nubis liniven obnubit, ut pro ſi-
honinn m à populo contra Reget gis, & pa- enim Prætor, què getræ intermicent. Plu
Chunct kar Quamdia effræni ra Regem rebellatum. enim n ,„quam Princeps, formidatu
iritu mund, x, null rænis fuerit domus regia, & ex⸗ rem rniemo in cœlo Solem ſormichut⸗ Ut
5 a le r. — Em . 2 nemo C
1 ien on. tura eſt. Ut nſ reverentia apud populos fu- grati non obſervat: ita Pfimoris favo “
en, vin e diet antecocdat. ie c, Cunctus populus obe- ſine præfertur, quòd lhiæc Dne mio inaaenn a
e Cwinitaten dier 1 ,»Eris ſuper domum meam . ac verô non valeat ill ” .
i, e ntiæ palæſtra, non taberna, ſed Obe- valeat. Obfuit perſæpè e tartum, ſed plus m.
G rna, ſe Aula eſt. 1, Primore nan dalri gratioſum fuiſſe Re
Plcopos fum⸗ Diæi . “ . : n delinito. Nu .
aitque rut, it, Conciliato Pri unquam exitio
ld cauia 6 us Pharao ad Joſeph: Ecce glexiſſe. In exlcindendis: Regis gratiam ne-
ſtitui te ſuper univerſam t. gendis vitibus, i lis arboribus, in depan- Auliei
Eienthide gypti erram 1 us, in unionum piſe depan- Aulici
etmeinn . univerſim agror Plicatu, in tota Franandis
itis Religo⸗ tatione Plus ne cultura, littorumque ſce
unilig inpo Id jam ſemel Phar . que, quam Soli incrementa, decrementâ-
in pu quod mods icpetit erae edixerat Joſepho , tur. Pendet à aee Ans, regreſſũſque notan
lum won e. tus populu it, & tertiò inculcabit. Cun- que, ole Luna: ſed olera .
Ting Dei ne⸗ o9) 1. c, H . ,, te ſuper terram Aucur. (nidh quod . ſed viciniam Hiente-
h dc : 7 erio non movebit qui . „quod Lunæ ad nos i S
ges Cchiron⸗ Dienites Oam manum in omni ebit qitiſ⸗ quam int .. ad nos influxu
. ni terra Egypti . . ercipiuntur à S s eun
en fi. eceſen. ſtupeas, qui . gypti. Quéôdque Solis intercipi à Sole? A Luna verô lux
geit v „qui ter denunciat Joſeph 5 olis intercipitur: & quò a verô lux
gli eſlle, . ret, ſemel populo Jolepho, ut impe- niſſime, qua Cœ quùm obverſa Soli ple-
lemmit Doms ſepho übcdau Saht⸗ æconem edicit, ut Jo- tur, nunc & 1 n patet, Aſtri radiis Amni⸗
umnd lit- ram eo e præcone, ut omnes co- Solis eripi Pſa nobis vix lucet, & aſpe
uun lul DD eoο genu RKiecterent, & præpoſi . olis eripit nobis. Quò ccE, aſpectum
Opin in Ambitis. univerſæ terræ gypti A epoſitum eſſe ſeirent peés perſundetur, eò 3⁶ plemius à Rege Satra-
, gi hini . imperandum cinelontior ntiquitus nimirum ad buntur à Satra . P arcius regna colluſtra-
igen Hui- parendum, erant. Vix artler „quàm ad lem intercipit 1 Mubes Luna rard nobis do-
erammi Nen Aenunciationibus inflectebat ege ipſo repetitis quem à Sole falgorein ſemper. Luna item,
h: Non s ad Præfecturam. Una præ Cnn exterus, & reus, dit. At Nubes ita rripi doe ,terræ defun-
mn Gecumase⸗ imperandi libido evaſit, ut ne ebat. Nunc ed verò nigricet, null . e abwertitur, nabie
lecluan. D⸗ n detrectet, nemo non zva obedientiam tionéque fulgoris. Tchn uſione „ communica-
lieuen. lim Saül delatum à Deo regn n imperium. Et quum ſe quiſque ſat 5 6 fulgurat , fulminat.
giing, c linabar. Wtinam nulſi e es nn ntebrie de- contra nubium cladem 0 e unbell tueatur5
Tu oi ſr . uerue , irrumpant in ſan HKWMl ue es, Deo cruces, & vix Coœlo accerſimnus ex Hiſpaniâ
peiin alii fulas. An non corruptiora Eccleſi ula in- Obſequendo Regem mitigamus Dri murnnur.
Pentir lnn, efe nundinas, ubi Columba vern æcula hor- ignéſque vix Hermo rettirdn Primoris iras,
cororat M. . patur nummulariis, & venum expone- net in E£Ægypto Ph inguimus. Ergo reg-
N Dignisss loniu ariis, & cavea divini Spiritus te- 3 arao, cum quo regn
Negeiteen aet. la ſi m kiar plus offerentium Abiere au 81. n tunc quoque quùm Ann m Joſe irn mna⸗
Re. .. ld ſecula ſe rea il- et efabi um Joſepho tra-
robeart Red. A „quæ ferrea fu „ Ppræfabitur Plio tfa
6 —R „ perdurat nihilo mint is „quia fuere aurea: rao; hoc eſt d Præfectum, Ego ſum Pha-
te e e. quidem ſacrilega, ſe 4 itis imperandi, minùs conſules, Non tu, ſed ego tegnapo- Iu
i en explebilis, an ut 7 H minus rabida & in- imperio e ntera .gyptiis. Abſiue tuo
ei gle⸗ . . ordanem Pact movehit quiſpi⸗ n,
, taminat actolo non con- d. . TuiſPiam manu .
. ita totr . con em. Etiam . rn*. m, aut pe-
ndidats,1 Aat, um exhaurire . lam, qui m. .
erſteh e pretii refuga, ne peccet ſe fluvium ſtudet, hibere pedem aut ntade inhipent, perflape co. Eelcge
un ſolſt, ga, ut imperet. Succelſere n obſequu prodi- jores miniſtros ar belceluur aur nolunt. Ma- Kiea Za-
4 Hei ⸗ lata, & candidati ſi ere mercimomiis poſtu- luctationem, ibent, minores laxant in col- iſa Gioe
. roleche⸗ Quod dabatur olletenti ger⸗ erant inſtitores. ptui Eccleſiæ btgiletnti intenti, ſed contem- le-
t Pro, congiari „aſlentanti defe . cEI¹. ignerati. Prorex obedi .
. s giarium Præfect 8 ertur: & luctatur Epiſe ex obedit, Ter Antici
rret ⸗ ecturæ Infulæque ſi Epiſcopo auditor. Manus ſubdi ei
ue ſunt, quæ mata, ſed pes lu nus itur gem- frænandè
5 1 6
pes lueus rebellat. inferio⸗
V 4 Veriitque

236

Vertitque nomen ejus, & vocavit eum
lingud ZEgyptiaca, Salvatorem Muan-
di. Deditque illi uxorem Aſeneth fi-
liam Putiphare Sacerdotis Heliopo-

leos. Egreſſus eſt itaque Joſeph ad ter-

ram Kgypti, & circuivit omnes re-
giones Agypti.

Joſeph Salvator Mundi, ſi unam tantum
ſervat Æigyptum? Mos imperantium 18 eſt,
Saperbia, Uut nihil in pretio habeant, Præter ſua. Mun-
dum Pharao Nilo putat circumſcribi, regiones
reliquas quaſi inane & vacuum;, ſi Æigypto
conferrentur, arbitratus. Vel ita ſe ipſos ſuâ-
que diligunt, æſtimaântque Dynaſtæ, ut, ſi re-
bus ſuis proſpectum fuerit, Mundo abundéè
conſultum putent. Vocavit eum Salvatorem
Mundi. Fgyptum ſervabit, non Mundum.
Sed tu Te, Pharao, Mundo parem exiſtimas.
vnio inter Quamquam non ventosè præloquutum credi-
sdwvwenas., derim Pharaonem, qui tam prudenter hacte-
Charitas. nus egit cum Joſeph. Crediderim potius ſta-
tuiſſe tunc apud ſe Pharaonem, Joſephi con-
ſilia communicare cum Mundi regionibus uni-
verſis, quò ſequuturæ poſt ubertatem fami
urbs quæque mederetur. Noluit unam intra
Ægyptum tantam Numinis providentiam, ſa-
pientiàmque Joſephi concludi, quam Amor
hominum protendendam ſuadebat, quaqua
terrarum Orbis incolitur. Ergo cogitavit illi-
cò humaniſſimus Princeps fortunam ſuam com-
municare cum cæteris. Ideò ſapientiſſime Jo-
ſephum Mundi Salvatorem denominavit. Et
illud dixerim, ſervatorem ſcilicet Æ gypti
Mundi poſſe dici Salvatorem; quòd ita inter
ſe nexæ ſint Mundi Provinciæ, ut unius in-
tegritas incolumitas omnium ſit, uti unius in-
teritus cladem reliquis importat. Collaborent
neceſſe eſt magni corporis membra, quoties
ex iis pars aliqua ægreſcit; nec poteſt aut
ſtare, aut florere Mundus, Æägypto relan-
guente. Quam ſi mortales noſſent regnorum
affinitatem, non ita profectò ca committe-
rent, nec Mundi artus abjungerent, quaſi
unius exterminio alter eſſet ſurrecturus. Por-
rò Pharao, poſt præfecturam, ſtatim Joſe-
phum urſit ad nuptias. Sciebat enim pruden-
tiſſimus Princeps frequenter coœlibatum &
Præfecturam coire non pofle. Non enim pu-
dicitia in cœlibe regnat, ſi regnet, ſed ſer-
vVit, libidinibus obnoxia monſtrofis. Charyb-
dis temperantiæ thronus eſt, ii thoro non ful-
ciatur. Siquidem dominatus non modò impu-
nitatem, ſed laudem ſperat ex crimine. Ne
igitur Joſephi pudor ſerviret in corona; qui
in catena regnaverat, uxorem illi Pharao ad-
jungit; ne, ſi nullius fuiſſet mulieris vir,
omnium fieret. Jam verò illigatus & conjugi
Joſeph & Præfecturæ, hujus labores illius il-
lecebris antetulit. Nam ſtatim luſtrare regio-
nes tgypti tam proximas, quàm diſſitas,
Coœpit. Magno ſanè documento Præfectorum;
quos docuit Joſeph, chariorem ipsa vel ſpon-
sa eſſe debere Proconſulibus deſtinatam ſibi
Provinciam, quam ut explorent, Alexium
imitati, nocte nuptiarum primâ profugiant
à lecto. Quod ſi luſtratio regionum prima
eſſe debet Proconſulis cura, nuptiarum non
abdicatis modò, ſed ne delibatis quidem ille-

Vnio.

Recx re-
Las.

Epiſcoptas
in vViſat
digceſim.

Oliva

cebris, quàm ii putandi deſides, inertéſque Saperior
Prælati ſunt, quos nec poſt decennium pagus inwigilet.
ullus, ullaque urbs vidit commiſſæ ſibi, deſ- 5
ponſæque diœceſeos? Joſeph uxorem ducit; ,Wiari.
ſed eam ne vidiſſe quidem fertur, quum ſta⸗
tim regiones Ægypti omnes luſtraſſe deſcri-
batur. Deditque illi uxorem Aſeneth. Egreſus
eſt itaque Joſeph ad terram Wgypti, & circui-
vit omnes regiones. Quaſi diceret Pharaoni Jo-
ſeph; Hæ Aſeneth, quam mihi deſpondes,
nuptiæ ſecundæ ſunt: Me primum Præſecturæ
junxiſti. Ex hac Tibi primum urbes, ex ea
deinceps mihi poſteros ſuſcipiam. Quare non
ingrediar ad Sponſam, ſed egrediar ad Pro-
vincias, mei muneris memor, & conjugis
immemor.

Cœæ=
nobiis ſa
lutares,

Egreſſus eſt itaque JLoſeph ad terram A.-
gypti, & circuivit omnes regiones E-
gypti. Venitque fertilitas ſeptem an-
norum.

Pens tken
1
Ihote 1.
1,1 it,

Vox nulla in Scripturis, quæ vox mera ſit, Eypiſcepi
& non magis arca ſit oraculis farta. Jungun- reſidentis
tur iſta duo, Luſtratio Præfecti, & fertilitas & ie. 6 nupel
regni. Ut moneamur fehicitatem pendere re- Vißtatir icen
gnhorum ab una imperantium præſentia „ quo- nes Cœnoe n Ut
rum ad regiones acceſſus id præſtat urbibus, biorum. “D
quod progreſſu ſuo Sol agris importat. Mox gzyerior
ut Joſeph explorare Ægyptum dicitur, illicò invigilet
exuberaſſe ſcribuntur regiones, ab eo luſtra-
tæ. Et ſanè nulla Provinciarum ſqualeret, ſi Rex re-
imperantium oculis fœcundarentur. Porrò ip- gat.
ſe nullam non inviſit. Omnes, inquit, omnes Tuxs.
circuivit. Quâà pompàâ inceſſerit, quo appara- Eccleſia⸗
tu exceptus ſit, quæ munera extorſerit, neſ- ſicerum
cimus: & ideò neſcimus, quia luſtravit .Æ-= bompe
mumera.

gyptum, non ad oſtentationem potentiæ, ſed v“lioré,
ad utilitatem populorum. Quæ verò fertilitas Ar bher
fuerit, Moyſes elegantiſſimè ſcribit, inquiens: MW; m
Tantdque ſuit abundantia tritici, ut arenæ tn I
maris cocquaretur, & copia menſuram excede- eüflin
ret. Quæro, cur non comparetur abundantia mumten
tritici aut arborum foliis, aut fluminum gut- “
tis, tranſductâà ſimilitudine arenarum è littore 4 Tuntnte
maris ad horrea Ægypti? Et quidem abſona ſt;a
videri poteſt arenæ & tritici comparatio. Ni- kitn
hil enim illa ſterilius: hoc nihil uberius. Col- mnn ,
latam crediderim littoribus ubertatem, ut ſcia- lunit ne
mus copiam omnem, ubertatémque morta-
lium obnoxiam eſſe proximaâmque tempeſtati- d hbo
bus. Ut enim Oceani rabies in arenam deſi- p,lieitas Knerert ſol
dit, inſaniâmque fluctuum vomit in littus, miſers. genllti
quod nunquam, aut vix reſpirat à procellis: Status Emniten
ita exagitatur calamitatibus proſperitas, cui wedio. anellii
induciæ nullæ ab invidentia, ab oppreſſione," Piltinr
à calumniis, à ſuſpicionibus ſeu potentiorum, einn l,
ſeu æqualium. Vel arenæ ubertas collata eſt, TFierns ſlirt in
quo moneamur infrugiferam æternitati eile fru- anthm, m n

gem, copiamque terrenorum. Quid enim no- Tempora-
biſcum avehemus ex univerſa alluvione copia- lium inaz
rum? Ergo arenam coacervamus, quicumque itas.
pecunias, frugéſque perquirimus. Tantdque
Juit abundantia tritici, ut arenæ maris coæqua-
retur, & copia menſaram ecederet. Nati ſunt
autem Joſeph filii duo, antequam veniret fa-
mes. Proles jungitur copiæ, quòd ubertas nun- Gala.
quam ab illecebra ſejungatur, Et quamvis li- Laxuriae
cité, tamen Joſeph ipſe in amplexus conjugis
ruit, dum tritico areæ redundarent. Adeò vel PFelicitas
Lilia à luto non reſiliunt, ſi mampulis ſepian- otia
tur.

arn n, tur. Miror ſtoliditatem Poëtarum, qui è& ma-
di, E. ri ſatam Venerem confinxere, quùm eam melius
neit, Ihe aut & Triptolemo ſatam, aut editam à Cerere
ümn ſe ul teſtari poſſent. Nulla ſiquidem Lilio umbra no-
deſen. nin centior, quam ſpicarum. Quo enim nos vivi-
Lyeſe mus tritico, eo Pudicitia interit; quæ, vivax
eifeii. in macie, & debilitate valida,, ſi fameſcit, ru-
taorn ſo bet, ſi epuletur, eas inter Prophetarum vo-
Ppondet, ces exſpirat, Mors in olla. Quam ſimillimus
teſeclore *. Res Pudor eſt Eſau, ſi ligurit „ profligat primoge-
3) ex e Ilal. 35. nita. Hinc clamat Eſaias: Lætabitur deſerta G.
Uure non 1. invia, & exultabit ſolitudo, & florebit quaſi Li-
ad br. lium. Ubi nulla ſeges, ibi flos: & ibi Pudici-
conili Cant..2. tia, ubi fames. En pudoris culturam: Scut Li-
lium inter ſpinas. Nam inter ſpicas in Vepres
Lilium efferatur. Eſt enim Pudor, ut vitis; am-
putatione ſuccreſcit, ſaneſcit vulnere, vivit ob-
Nan truncatione. In ubertate & deliciis poſſunt am-
net . plexus eſſe non illiciti, procul fieri ab ample-
Ptenn on⸗ xibus nec Joſeph poteſt. Nati ſunt autem Jo-
Jeph, inquit, flii duo antequam veniret fames.
Quamquam ipſæ Joſephi deliciæ non caruere
Y menſt,l pudicitia. Nam, cuùm annos non minus ſep-
Inglh. tem expleverit abundantia, quo ille tempore
S filios tantum duos ſuſcepit, teſtatus profectò
X fertltas S erit
elce it⸗ , eſt, plus ſe Præfecturæ quàm proli ſtuduiſſe,
e. d & CGurulem diuturniùs inſediſſe, quàm Tho-
nnt, d n jtati kogtu duphici proſbexi
N wiidi,in rum. Ut poſteritati fœtu duplici proſpexit,
ottet. Mr , totus horreis incubuit, unam ratus Proregis
lar, lich e Rexve. illecebram, attentionem in gyptum. Novus
Rm. Far enimn quaſi Jacob duas ſe duxiſſe Sponſas eſt
“ Eeice arbitratus, Præfecturam & Aſeneth. Hanc
alret; 7iten. Lian illam verò Rachelem deputavit. Ex

dih⸗ 14 . 1 — .
Nendid illa filios, ex hac horrea ſuſcepit. Sed Joſepho

6t. miee ͤ . lapts . 1.
Me; Aer verz imn & pulchrior & fœcundior Rachel extitit, quàm
uno appure e? perartis Lia. Huic bis junctus duos liberos ſuſtulit. Ab
feit, kſn Preeſe. illa nunquam abjunctus areas, horreâque edi-
Krani 1i dit innumera. Hæ ſunt illecebræ Præfectorum,
tenie, lil qui ne ubertatis quidem tempore meminiſſe
3o ſenlin conjugis, niſi temperantiſſime, debent. Ut
t, Muem: propterea ii infames cenſeri debeant Præfecti,
, A Ae qui perditiſſimis regnorum temporibus & ſcor-
ar n auaua circumducunt, & mimas.
Aondaltla
mand ocavitque nomen Primogeniti Manaſ-
dken alin lVs, dicens: Obliviſci me ſecit Leas
perth N. Ooymnium laborum meorum, & domus
berin . Patris mei.
temn, Rlr⸗ H D .
hge mant. Quòd laborum ſuorum recordationem ob-

e temheſt⸗ Hteraverit Joſeph primogeniti ex uxore ſuſce-
Trenatn, le ga Pti gratulatione, non miror. Obruit enim

t in mld,n,t calamitatem felicitas, ſi & illa abierit, &
roelti 6 iſta acceſſerit. Quo verò modo, præ filio,
eriti, e, obliviſcitur Patris? Non ille patrem expunxit
opprelice, .V in ortu fili, ſed domus Patris oblitus eſt.
otentiolI Dignitas Scilicet injuriarum livorumque oblitus eſt fra-

une on trum. Cümque nos felicitate in ultionem exſti-
. mulemur, quaàm calamitoſi diſſimulaveramus:
Iimici Joſeph proſperitate exarmatur, &, quia omnia

oole, ℳ
. ti elſe u. m
Itatl e 6

ricneclir dileczio. poteſt, nil poteſt. Ecquis tunc ſtare profluen-
imgt⸗ tem vidit, cum, effracétis aggeribus, alveo
Tat intumeret? Debuerat Joſeph tunc fratrum ob-
vurie Atli liviſci, cùm jaceret in compede. Stirpe fultus
. Nui ſceptro injurias penſet, & in æmulos ex -
venine candeſcat. Id nos ſanè præſtaremus, qui va-
aberts n , 1 porum inſtar, cœlum petimus, ut demutemur
qumml. in fulgura. Imitatur ar bores Joſeph, quæ,
us conileid quamdid parvæ humiléique ſunt „ & ſteriles
. 1e N ſunt, & dumis pleræque earum inhorreſcunt;
olin ommes certè ſylveicunt impuberes. Ut adole-
fuk.

in Cap. XLI. Geneſis.

237
vere, & cCitiſſimè miteſcunt, & celſitudine
Proficiunt ad frugem. Proceritate Joſeph ſpi-
nas abjecit, incommodorum & injuriarum ob-
litus. Obliviſci me ſecit Deus omnium laborum
meorum, & domus Patris mei. Nota mode-
ſtiam „ Verämque manſuetudinem. Noluit enim
injurias nominare, ſed verbo abſtinens, quo
Ira incendi poſſet, nuditatem, venditionem,
accuſationem, ciſternam & carcerem alieniſſi-
mo ab indignatione verbo complexus, labo-
res dixit, non injurias. Et revera oblitus erat
contumelias; quas ne nomine ſuo quidem com-
pellare ſciebat. Id tandem eſt & fdelia chari-
tatis candorem injuriis induxifſe. Quid, quod
Patris meminit, cui amorem debebat, fra-
trum non meminit, quos norat in ſe graſſatos?
Adeòô ea retinebat in animo, quibus ad amo-
rem excitaretur, ea ex animo truſerat, qui-
bus in ultionem concitaretur. Porrò cur obli- v; gi
tum potius ſe dicit domus Jacob, in qua ven- inie, .
ditus, quàm domus Putipharis, ex qua datus perarios.
fuerat in catenas? Nimirum id ponit, quod
eum acerbiùs, duriuſque momorderat. Gra- Vnio læſz.
vius enim eſt, à fratribus vendi, præ livore Perſecu-
ſomniatæ felicitatis, quam à Domina, in o- „„““ go⸗
dium repulſæ, catenari. Hic corond non cares ust
in catena, & Martyr es. Ibi & libertate cares pene
& laureâ, non victor, ſed miſer. Adde, quod Mariyri-
domeſticis difficilius reconciliamur, quàm ex- 66.
teris; ideôque, cùm ſe Joſeph immemorem ait Rrtien-
illatæ ſibi à fratribus contumeliæ, oblitum ſe
quoque teſtatur conflatæ ſibi calumniæ per a-
dulteram. Illud autem divinare non auſim,
cur domus patris, laborumque non ſit oblitus
Joſeph, quùm in regiam rhédam illatus renun-
ciatus eſt ſecundus a Rege, ſed cùm natus illi
eſt Primoôgenitus. Proles præpolluit imperio
apud eum, qui pluris faciebat, quod Dei po-
pulus augebatur, quam quod ipſe inter £tgy-
ptios magni fieret poteſtate. Perinde à me Deus Zelus a-
colebatur, inquiebat Joſeph, ſeu compedito, azimaru.
ſeu coronato. At domi meæ enato filio, duo Gloria
aderunt Divinitati adoratores Manaſſes & Jo- En
ſeph. Felicior propterea ſum cunis hæredis jor gac⸗
mei, quam curru honoris mei. In hoc nihil ratur.
Numini, in illis adorator accrevit Divinita- Intentio
ti. Tunc ergo laborum obliviſcor, cùm com- recka.
militonem nactus ſum pietatis in Deum. Quod e
ſi à cœlo in cœnum labi non pudet, dicamus ,is ante-
eam eſiſe inclinationem parentum in liberos, ferenda,
ut pluris fieret à Joſepho Manailes, quàm
Præfectura. Cavenda proinde Sacerdotibus af- Parentü
fectio iſta in conſanguineos eſt; ne, ut Joſeph obélivioe
Præfecturam filio, ita ipſi affinibus poſtha-
beant Epiſcopatus. Quam porròô ſapientiùs kgeeleſis-
ſud matre locutus eſt Joſeph in exortu filii ! Kici aff-
Rachel enim, quùm peperiilet Joſephum, ex- ves Hane
clamavit: Abſtulit Deus opprobrium meum. Et Gen 37.
vocavit nomen ejus Joſeph, dicens: Addat mi-2 3. S
hi Dominus filium alterum. Improbanda ſanè
fœminæ aviditas, quæ uno beneficio non ſa-
tura, mox novis inhiavit. Nam inſperato tot
poſt annos cohoneſtata partu, filium alterum
in alterius enixu poſtulavit. Non ita Joſeph
qui nihil à Deo aut petit; aut ſperat in exor-
tu primogeniti ſui. Ipſa Lia aliquid ſpera-
vit præter Ruben in ejus exortu dicens: Vi- Gen. 22.:
dit Dominus humilitatem meam, nune ama- 33
bit me vir meus. Gratulabatur ſibi Joſeph tan-
tùm præteritæ calamitatis oblivionem, futu-
rorum penitùs incogitans. Nomen quoqe le-

cundi appellavit Ephraim, dicens . W

238

me feeit Deus in terra paupertatis meæ. Ubique
meminit Dei, & nulquam meminit Pharao-
nis; in cujus aula morabatur, & à quo illatus
fuerat in curulem Principatus. Quis noſtrum,
ſi & ſervo renunciaretur à Rege Primas impe-
rii, non ubique nomen Regis inſculperet;,
nullà Numimis mentione? Joſeph non ita, qui
Confiden. exterus, ideéque ſuſpectus; vindicatus in li-
zia in bertatem, & regno impoſitus, ideéque ob-
Denum. ſtrictiſſimus Pharaoni, & Aulieis inviſus, nul-
Nil pra- lo metu delatorum, nullo Regis reſpectu, non

zer Dei. modò ab ignoto Ægyptüs Deo filum deno-
Agdalatio minat, ſed dignitatem ipſam, quam à Rege
Jaſet. "*acceperat;, Deo imputat, acceptâmque fert
Deus vi- Numini. Cyeſcere me fecit Deus. Nonne Pha-
lis nokis, rao Te regno impoſuit? Vel in ſecundo & fi-
non Zoſe- liis, aſſentare beneſactori. Jam Deo in primo-
Wor genito feciſti ſatis, ubi affirmaſti, per eum ab-
d, „ ſterſas è mente tua fuiſſe calamitates inunda-
Deum. tione tantæ fortunæ. Eſto, libuerit tibi Regi
Dienitas Deum anteferre, beneficia Numinis imprimen-
*⁹ Deo. do Manaſli. In Ephraim ſaltem Te Regis me-

morem teſtator. Memineris in ͤÆgypto Te
efle, & primum à Rege, nullumque non in
tuos mores excubare. Quid dicturus eſt Pha-
rao, ſi reſcierit Satrapem ſuum tam in pri-
mo, quam in ſecundo filio, nuſquam men-
tionem feciſſe ſii, ipſaſque à ſe Tibi delatas
infulas uni coœlo adſcriptas; & , ſi non inviſi,
ignoti certè ſibi, Numinis Te tantùm jacta-
re gratias & nomen? Certè hoc penè plus
ſtupeo in Joſepho, quàm ſervatam olim tan-
tà fortitudine Pudicitiam. Ibi enim ab ample-
Xibus Dominæ abſcedendo, pudicus, hic à

Regis commemoratione recedendo, haberi
potuit ingratus. Plus eſt, Regem contempſiſ-

ſe beneficum, quaàm fœminam horruiſſe pec-
caturam. Quando & Deum & Regem cole-
ure licuiſlet, Deo & Dominæ adhærere non
licuit, ab alterutro avellebatur alterutrius
amplexu. Sed is, qui incrementa ſua cœlo aſ-
lignat „ non Regi, Regem ita colit, ut hor-
rea univerſa compleverit, ut regiones luſtra-
verit omnes, ut mhil ſibi, Pharaoni omnia ſe-
poſuerit, parum blandus, ſed fidiſſimus ſuo
Principi Satrapes. Creſcere me ſecit Deus in
erra paupertatis meæ. Quàm verò Joſephum
laudo;, qui iſta auſus eſt, regnante Pharaone,
tam Pharaonem ipfum demiror, ſub quo im-
punè licuit Dei meminiſſe, & Regis obliviſci,
in commemorando ſupremæ Dignitatis autho-
re. Magnus ſanè Princeps, qui ſe nulli poſtha-
beri credidit, quum Deum ſibi antelatum in-
tellexit. Creſcere me fecit Deus in terra pauper-
tatis mekx. Cur .gyptus terra dicitur pauper-
tatis ſuæ, in qua opulentiſſimè & degebat &
vixerat Joſeph, dudum magnæ domui, nu-
per veròô toti regno præfectus? Terra erat o-
Lihertas. Pum ejus, non paupertatis. Ditatus ſanè in E.-
Tribula- gypto Joſeph, ſed tantas inter opes viſa eſt
zio vera. adoleſcenti Terra paupertatis, vel quòd Li-
Fides ve- bertate careret, qui Imperio non carebat: vel

Aulicus
Vorus.

ra eſt Fe- § .
d quòd nullum Decultum cerneret in Egyp-
vera. to; ſine quo omnmis copia inopia eſt. Ergo nul-

Witerna li faſces componi poſſunt cum Libertate, quA
sentkm. ſi careas, ut regno præiis, & primus à Re-
ge ſis, pauperrimus mortalium es. Quam er-
go intentæ in ſuam Libertatem eſſe deberent
Reſpublicæ; quæ ſuas ſi noſſent opes, in qua-
vVis opum egeſtate locupletiſſimas ſe eſſe ſci-
rent. Nam ut Subditæ Principibus urbes ſi-
ne ſcelere aſpirare ad Libertatem non poſ-

Oliva

ſunt, cùm omnmis poteſtas à Deo ſit : nec libi- ,l
do libertatis in ſubjectis votum eſt libertatis,

ſed licentiæ & rebellionis appetitio perditiſſi- ealm
ma: Ita eæ ignaviſſimæ putari debent Regio- loner)
nes, quibus indulta à Deo Libertas aut patri- Al
monio vilior, aut vitâ fortuniſque non eſt cha- t,an
rior. Joſeph certé coronatus exclamat: Creſ- ne len
cere me fecit Deus in terra paupertatis meæ. ynn

Jubeo, lſed ſervus. Impero, ſed captivus. Ca-
tena nec diademate compenſatur. Quod ſi Re- Haretico
ligionis improbitate viſa eſt Ægyptus impe- wum fæ.
ranti Judæo terra, non opulentiæ, ſed pau- dera.
pertatis, quo modo tam ſe beatos putant, ſeu
Monachi in aulis, ſeu Eccleſiæ filii in regio-
nibus incircumciſorum? Quid, quod apud eos
ſtipendia faciunt, pro eis pugnant, iis vin-
cunt, & dum ipſi Centuriones evadant & Pri-
mipili, non horrent Chriſtianas Provincias ſub
jugum mittere Hæreticorum? Proh Joſephi
ſtomachum, vel imperium indignantis, ubi
deerat Fides! Ille inopiam credidit, imperare
idololatris. Nos feſtis adſeribimus familiæ, in-
ſerviſſe profanis, & Eccleſiæ hoſtibus militaſ-
ſe. Quàm Joſepho ſimilis Jacob, qui, cùm
videret familiam ſuam bonis omnibus cumu-
latam in Ægypto florere, inde tamen, cor-
pus ſuum aſportari voluit, ne, vel mortuus,
conviveret Ethnicis. Facies mihi miſericordiam Gen: 47.
& veritatem, ut non ſepelias me in Kgypto, 30.
Jed dormiam cum patribus meis. Cui reſpondit
Joſeph: Ego faciam, quod juſſiſti. Et ille: Jura
ergo, inqutit, mihi. Is adoleſcebat in ſenibus,
& is vivebat in morientibus amor in Deum,
ut nil à regnantibus filis efflagitarent, niſi ne
ibi putreſcerent eorum ofla, ubi ſuperſtitione
religio premebatur. Et ſanè non mirum, ſi gararte:
adeò abhorrerent à provinciis Ethnicorum He- Figm.
bræi, quando Deus ipſe tanta Populo in ta- . Inr Mrkſid
bulis lapideis præcepturus, non eis plagas in- Uurg gran
Hictas hoſtibus, non mare in duas partes didu- , grod
ctum, non confectum in cœlo manna comme- Wlec ſ
morat; ſed ait tantum, ſe Deum efle, qui eos dt Uod il
abſtraxiſſet & terra profanorum. Ego ſum Do- Exod2: (haullet
minus Deus tuus, qui eduxi te de terra Wgyp- . umlle
ti. Non bhabebis coram me Deos alienos. Certè Amnu,1
apud Abrahamum Deus hoc tantùm exaggerat ( Rimn
beneficentiæ ſuæ argumentum, quòd eum ſci- untee kdli
licet & ſolo Chaldæorum liberaſſet. Ego Domi- Gen. 15. tcr

intant
nus, qui eduxi te de Ur Chaldæorum. Pudeat 7 uinmni i
igitur alumnos Evangelii ibi eſſe cum gaudio, un ic⸗
ubi Patriarchæ ne ſua quidem oſſa in metallo (n ſlas
& porphyrite jacere voluerunt. ano

öcewomim

Igitur tranſactis ſeptem ubertatis annis,

qui fuerant in Egypto, cœperunt ve- 5
nire ſeptem anni inopiæ, quos prædi- tGNR.N
xerat Joſepk: & in univerſo orbe fa. (ſn
mes prævaluit, in cunéta autem terra “ dNien
KTLgypti banis erat. ebdler
Tandem omnis copia finitur. Felicitati por-
rò ſecus accidit ac Malis punicis. Hæc pri- Felicitss N dr
mùm immitia & incocta, ſi admordeantur, Nuxas. Wme e
remordent, & raptorem torquent amaritte ymn ker⸗
ſua: quam brevi in illecebram ſaporis exco- Auine,
quent, comedoni blanditura. Felicitas, & con- rc,
trario, primuùm lenocinatur & ſapit, mox on
illudit & cruciat. Roſa eſt, ſed quæ fſolia pri- nen⸗
muùm, mox dumos promit. Pomum eſt, queccd. le
diuturnitate acerbum fit & immite. Horreis
proinde ie

nee Hb.
tbenti,
Derdidiſ.
ent Repo.
dat zan.
noneſt che.
mnt: n
etalit e
Ptinn r.
Cd INe. U
PPtos nge.
, ſed Par. 1
bornt 1
li in 1eg
nodalen
Ant, rin.
adlant E.
rovinciasſib
h llzii
DMalts, Ibi
it, inherre
kibus wültil.
nibus cunm
tamen, Cr.
vel moruus,
niſeniorlian ,
in Aoypo,
Ci reſmit
Et ile: Jyt
in ſenubue,
r in Deum,
ent, nil ne
ſuperkttige
mimum, 11
Populoint.
eis Plge
ettesid
anna conme-
eſle, guiens
Ey ſin Dr
eterre Lyy⸗
lienot, Cett:
nn engggend
ndd eun ſi.

Ns

e. Ho Dn

run. Duden'

CcuN indi⸗
ſſa in Nerlo

tatis nit 4
perune
gun el

ſo olejr.

guten iin

Pehcitti n 4
a hl⸗
65. Hxclii,

ordentue
ett Mene

ſiporß NN.
etis en
. ſaptt . l⸗
ge ſolir
u l,
Holes

m grunk

coperibus.

d. Eucha-

Dignitas ſi
in digno.

NOMO

iin Cap. XLI. Ceneſis. 239

proinde Egyptiacis prudentiſſimé Joſeph in-
Gen. 41. ſculpſit: Ubertatis magnitudinem Perditura eſt
31. inopiæ magnitudo. Impletumque vaticinantis
oraculum eſt, Mundum fame opprimente. II-
lud miror, in annis ſeptem ubertatis tria tan-
tum egiſſe Joſephum, nempe .Ægyptum lu-
ſtravit, annonam urbibus intulit, duos ex u-
Xore liberos ſuſcepit. Non oraſſe fertur, non
litaſſe, non jejunaſſe, non filios dicitur cir-
cumcidiſſe. Ergone ita Joſephum nova digni-
tas conſopivit, ut, .Æggyptiorum more Arato-
Rex re- Ium, Colum nunquam intueretur? Quis id
gat. opinetur de viro numeris omnibus abſoluto?
Nimirum imperantis jejunium & contemplatio
ſunt, præeſſe populis, & ſuo benè defungi
munere. Quare illa Moyſes commemorat de
Superior Præecto, quæ ſervari à Præfectis debent. Ara

invigilet, enim Proregis thronus eſt, & victima præſtan-

tiſſima expeditæ populorum cauſæ, abſoluta-
Er ſzopi ue judicia. Quare cùm Præfecturæ ſatis fe-
vißient. Ciſſe ſuæ feratur Joſeph, ſat quoque & jejunaſ-
ſe fertur, & oraſſe. Hæ enim repoſcuntur ab
imperantibus hoſtiæ, qui ſat litant, ſi urbes lu-
Dignitas ſtrant, & horrea complent. Niſi forte mavis
noxiga. dicere, ita Joſephum à Moyſe deſcribi impe-
rantem, uti efſe conſuevere, qui imperant.
Nam ita, non rarò, abſorbentur à Magiſtratu
qui præſunt, ut urbes tantùm horreâque me-
ditentur, a ſuo corde extorres, cœlique, ſi
non transfugæ, mole certè negotiorum, imme-
Pelicitas hores. Ideò nihil in Joſepho Prorege aut divi-
noxia, num, aut ſanctum toto ſeptennio ubertatis deſ-
cripſit Moyſes, quòd Felicitas divina expun-
gat. Non ergo altare Joieph extruxit, non Deum

aut exoravit, aut vidit, non denique aliquid

tot annos egit, ſi ſtemus annalibus, quod ani-
mi, familiæque curam ſpectaret, curis regni
mente Præſidis adobrutâ. Illud tamen Hebræo
Proregi gratulor, quod ſi Deo aram non exci-
tavit, quod illi in regione extera fortè non li-
Digaitas cuit, nec ſibi, ſuiſque domum hortôſque para-
c, . vVit, quod illi in ſumma regni totius Præfetu-
Manera. Ià & licuiſſet, & verò fuiſſet facillimum. Qua-
Rationes fe prudentiæ fuit, inviſis populo aris tantiſper
rivata. diflimulatis, ſine oſtentatione Divinitatem in-
e a⸗ ſtillare Primoribus, quam inundatione iis im-
raders. Mittere nequiiſſet: fuitque modeſtiæ, ſua com-
moda in tanta opportunitate amplificandi pa-
trimonii pemitus neglexifle. Quns erim putet
in ſuo conclavi non ſæpè orafle Joſephum?
Quis filios ab eo non exiſtimet circumciſos,
quos ambos à congeſtis in ſe Numinis beneſi-
ciis denominavit? Præſtitit ſanè ommia Joſeph,
Eirubeſeè. Guæ verum Ifraélitam, germanumque Abra-
ti, gvan. hatmni pronepotem decuerunt; ſed domi geſſit

Selii tollit ea, confecitque quaſi occultè, ideéqueà Moy-
ſe ſeu neglecta, quia non publica; ſeu præter-

pretium

miſſa, quia in Principe minus obſervata. Er-
So Religio clandeſtina, ſi lucem refugit, lu-
ce quoque carebit hiſtoriæ & dignitatis. In u-
niverſo orbe fames prævaluit, in cuncta autem
terra gypti erat panis. Doleo, nec fertilio-
rem, nec prudentiorem fuiſſe in toto terra-
rum orbe Provinciam .gypto. Quæ ſanè re-

riſtia in

alluvione, ſed Proregis ſui providentiâ, con-
liòque calamitatem tantam eluſit. Adeò unus
ſat homo eſt avertendæ ærumnæ, locupletan-
déque regno, ipſis maximè inopiæ inſtrumen-
tis. Pudeat autem Mundum, unam abundare
Egyptum in ſumma tritici penuria. Ideéôque
abundavit, quia exterum, captivum, & vin-

gio, non feracitate ſoli ſui, aut iui fluminis

ctum;, innocentiâ prudentiâque florentem, ſins
& Civibus & Satrapis anteponi, ſibique im-
poni non recuſavit. Utinam & modèò non fe-
liciuùs adminiſtrentur à barbaris & profanis Ur-
bes, regionéſque, quam ab Optimis & Opti-
matibus. Certè non ſemel muſſatum eſt , le-
viora eſſe populorum onera ſub Ethnicis, quàm
ſub religioſis Proconſulibus.

In univerſo orbe fames prævaluit, in
ounöta autem terra Zgypti panis e-
rat. Qudâ eſuriente, elamavit popu-
Ius ad Pharaonem, alimenta petens.
Quibus ille reſpondit: Ite ad Joſeph:
Oquicquid ipſe vobis dixerit, faci-
te.

An non Chimæra, In cundta autem terra
Egypti panis erat, quâ eſuriente? Si ſuppetit Avari-
panis quomodo fameſcit? Mirum id „ & 'ia.

monſtrum eſt, ſed ſui frequentiâ tam uſita- ker r.
tum;, ut jam haberi pro Monſtro poſſet, ſi monia in

duo iſta abjungerentur Fames & Panis. Naſ- meſſibus.
citur, proh ſcelus! annonæ charitas & Copia,
& pariunt frumenta egeſtatem, penuriamque

alimentorum. Nam, præ copia, plebs deſes

facta triticum projicit, quod à fœneratoribus
ereptum, in nundinas ferales reſervatur. Et
olim quidem humanæ vitæ inſtitores pannoſi
erant & ignobiles; jam veròô, pleriſque pro-
vinciis, a Primoribus atque Dynaſtis ſævitur
in populos, iis tritico pro latromibus expoſi-
to, à quo fortunis ommibus ſpolientur, caro

ementes, quod minimi vendidere, utque vi-

vant, morituri. Inventum eſt, quomodo aco-
nito nocentius ſit triticum. Quod enim virus
patrimonium tabefecit? Frumento patrimonia
perduntur, utque vivant, cives expirant. In
terra Wgypti panis erat; quâ eſuriente. Eſu-
ries & pane. Nam horrea, & in Charybdes
fortunarum dehiſcunt, & in ſepulchra fameſ-
centium, quos paſcunt, ut perdant. ITu veròô
nota, quà humanitate Pharao clamantem po-
pulum non repreſſerit, aut arguerit, quèd ſi-

bi alimenta non comparaſſet, quùm triticum

redundaret in areis. Clamavit populus ad Phas
raonem. Pro ſeditione is nunc clamor habere-
tur. Tunc populi audiebantur etiam vocife-
rantes, & poſtulantes. Quibus reſpondit, Re
ad Joſeph. Placet reſcriptum, quùm Pharaoni Rexau-
Joſeph ſufficitur. At ubi Joſeph, qui fœminas iars
neſciat, qui regnum luſtraverit, qui ſibi nihil,
omnia Provinciæ comparaverit, qui nullum
accerſierit è ſuis in Æggyptum, qui Præfectu-
ræ nullum acciverit ſocium, qui denique hor-
rea reſeraverit, populo fameſcente? Creſce-
bat autem quotidie fjames in omni terra, ape-
ruitque Joſeph univerſa horrea. Ad hoſce benè Pytege⸗
populi ablegantur Prætores. Tunc cives que- ett-
runtur, quùm à Rege ad Præfectum miſſi, gionum id
ab eo ad Libertos remittuntur, tranſmittendi caveante
ad mancipia, ut tandem in forenſes graſſato- Saperior
res incurrant bonis omnibus ſpoliandi. Ipſe, 'nvigilet,

ipie Joſeph & horrea reſeravit, & frumenta

vendebat, ne latrocinium nundinæ eflent ;
quod fit, quùm ſuo defungi munere aut piget .
Præfectos, aut pudet. Porrò Joſeph duos & ſua Combati:=
conjuge ſuſcepit libeross tempore ubertatis. Ex kex ſuos
qua nullos penitùs ſuſtulifſe filios fertur, to- diligas
to famis ſeptenmio. Neque enim Vacändun bopulos.
ibi

240

Kecleſia- ſibi voluptati eſſe duxit Joſeph, quum annonæ

Niei aſi- Caritate Ægyptus conflictaretur. Quot jam Ne-
iviſ . rones horremus, & patimur, qui, Mundo de-
zur. flagrante, non urbe, & ludunt, & fidibus,
naturæ, Religioniſque buſto inſultant? Has ego
Parentum Salamandras, quas regnorum incendia recre-
Trnte⸗ ant, in Nilo mergerem, ut, viſo Joſeph, ſan-
lics. ctiori quaſi Gorgone ſtupefactæ, torperent ad
Superior lyras, & vel invitæ rigerent, in tanto torpore

nil agat, nationum. Quid igitur faciebat Joſeph Ægyp-

niß Pra- to fameſcente? Horreis incubabat; & thoro
Wig as abftinebat. Aperiebat horrea, ut viverent ci-
indigna Ves; conclave occludebat, ne ipſe, conjuxve

gubernan. laſcivirent. Creſcebat autem fames in omni ter-
te. ra aperuitque Joſeph univerſa horrea. Quanta
Caſtitas Caſtitas, quæ vel à conjuge abſtinet! Quan-
tus Proconſul, qui nec domus meminit ſuæ,
& horreis publicis excubat! Utram verò tem-
perantiam plus mirer, neſcio, Uriæ an Joſe-
phi? Uxorem ille non adit, quam vel David
adierat, inter patinas regias. Ab uxore ſeſe ab-
ſtinet Joſeph, in ſame Ægyptiorum. Facilior
in fame Pudor, quaàm in regio cibo. Sed U-
riam compeſcebat ab illecebra hoſti arca ex-
poſita in tentorüs. Arcebatur ab amplexu Jo-
ieph, commiſeratione tantùm inopiæ popula-

FJugum ris. Pudicifſimus ſanè uterque, quando ambo
Ciriſti docuere temperantia ſuà Pudicitiam triumpha-
ſuave. re poſle in milite, & in Prorege regnare. Ubi
SS ſunt; qui cenſuere honeſtatem & Corondâ cate-
Facin. nari, & telo interire? Vivit in milite, & Præ-
Gratiæ fecto imperat. Ergo nullus prætextus laſciviæ

cooperan- ſupereſt, quando Pudicitia & Roſa eſt, quam
dumw. ſpinæ non lacerant licentiæ militaris; & Iris
Zagi . eſt, quæ in nubibus potentiæ vividiùs coloratur.
perantur
in bennm. Omnéſque Provinciæ veniebant in Egy-
prtium, ut emerent eſcas, ut malum
inopiæ temperarent.

vnio in. Una gyptus habebat eſcas, ſed non una
eer adve- eſcis fruebatur. Mundi ſeſe horreum credidit:
v6. Et quamvis fame ipſa quoque premeretur,
nulli tamen exterorum frumenta ſubtraxit. A-
deò ſub Jove, diſcordiarum authore, ea flo-
ruit in mundo concordia, quam, ſub Chri-
ſto pacis Principe, ſuadere ſuis civibus Eccle-
ſia non poteſt. Olim patebant exteris horrea,
quùm nune conterraneis nec piſcinæ pateant.
Saginatum Abrahamus Vitulum, quo nun-
quam inter ſuos veſci ſolitus fuerat, ignotis
ſibi advems coxit. Adeò indulgentiores fuere
Patriarchæ in exteros, quàm in ſuos. Dome-
ticos circumcidit, alienigenas refecit. Quid?
Nonne Lothus Sodomorum intemperantiæ fi-
lias objecit, ut eo aggere pudorem hoſpitum
tueretur ab eluvione impurorum? Jam adve-
nas horremus, ut feras, odimuſque vel opti-
mos, hoc tantùm nomine exoſos, quod trans
Rhenum, vel citra Pyrenæos ad Tagi ripas
adoleverint. Quem Tiberis non abluit, pleriſ-
que Æthiops putatur: éſtque incircumciſis
cordibus ſicut Ethnicus & Publicanus, non
qui animi circumciſione caret, ſed quem Pa-
tria eadem non peperit. Nullum Nilus exclu-
debat; ſed referebat ex Æ gypto frumentum

quiſquis illuc cum pretio accefſſiſſet. Sol om-

mbus opitulatur, & penè exteros liberalius
Rex eve- Juvat. Nihil in cœlo producit, quùm tam mul-
hat exte- ta in terris agat. Imò obviam humum ſegetibus
ro. Hloribuſque conveſtit. Terrarum viſcera, pro-

Oliva

cul à ſe ſubmota, metallis locupletat, & gem-
mis cohoneſtat. Adeò beneficentiora ſunt Aſtra
in exteros, quàm in cives. Nilus ipſe, ubi ori-
tur, non inutilis modò, ſed ignotus fluit. Poſt-
quam fines patrios exceſſit, ſeſéque per ſcopu⸗
los è ſuo ſolo evolverit, quaſi ruinâ liberta-
tem pactus, peregrinos ſibi agros inundat, &
opimat. Denique majores auctioréſque ſunt
Amnes, quò longias, à ſuo fonte proceſſere.
Imô, ſi Poëtis credimus vulgéque, Coralia
ſuam purpuram peregrinationi debent. In aquis
enim ramalia ſunt, & virent ut gramen; Auëri
objecta gemmaſcunt. Ut fateri cogamur, gem-
mas non tam naſci, quàm fieri; quando ea;,
quæ in ſuo elemento ab algis nec colore, nec
pretio ſecernuntur, ut emerſerint, lapillis ac-
cenſentur, & ſola è& ſaxis muricem præ ſe fe-
runt. Quin & Sol, quùm proximis ſibi .thio-
pibus & Indis noctem offundat; procul à ſe
poſitis Britannis & Dacis miſtam lacte purpu-
ram colorat in genis. Quid? Nonne ſalſugo ma-
ris terræ venis inguſa, exilio, fugâque littoris
miteſcit? Sola tubera, & umi bulbi conſidunt
humi, cœlum pertæſi. Olera verò omnia, ar-
boréſque univerſæ fibras tantàùm, fœdiſſimam
ſcilicet ſui partem, miniméque veſcam, pa-
triæ, parentique ſolo dimittentes, poma, flo-
réſque Aëri proferunt; ibi beneficæ & ornatæ,
ubi peregrinæ ſunt. Joſeph ipſe in domo Ja-
cob ſomniare potuit, divinare non potuit.
Quique è ſomnio Pharaonis tantum commodo-
rum invexit .Ægypto, ut Mundi ſervator di-
ceretur: & ſuo ſomnio ærumnas ſibi, patri, fra-
tribus effudit innumeras, parenti luctum, ſibi
ſervitutem, fratribus odia, & peneè parrici-
dium ſuis ſideribus ingeſturus. Sed Abraham
Ppro Nepote pugnavit. Sanè, ſed à ſe abjun-
Cto, & planè extero. Ipſe certè, quamdià egit
in patria, gregarius civis extitit. Peregrinatio-
ne principatum fidei impetravit. Quin & opes
conſequutus errando eſt, nuſquam fortunatior
quàm in ͤÆgypto, non Sarã modò receptà;
ſed armentis, mancipiiſque auctus.

EX CAP. XLII. GENESIS.

Audiens autem Jacob, quòd alimema
venderentur in Zgypto, diwit filiis
Juis: Quare negligitis! Audivi, quod
triticum venundetur in Egypto; Deſ-
cendite, & emite nobis neceſſaria, ut
Poſimus vivere, & non conſumamur
inopid.

M Iror, quòd grandævi Patriarchæ filii nil Parentes
ſine parente tentarent, & ſupremâ con- colendi.
flictati annonæ caritate ne de coëmendis qui-
dem eſcis inter ſe, Patre inconſulto, agita-
rent. Quis modò Parentis præſtolatur oracu- Gala.

lum pro deliciis, cùm filii Jacob nec de amo- Qering
4

liendo funere deliberarent, antequam à ſene ad v.

monerentur. Eam apud ſuos centenarius Pa- Oobedien-
terfamilias authoritatem retinebat, & eam u- ia.
Xorati filii parenti ſemivivo reverentiam præ-
ſtabant. Nullus filiorum de inopia queri- Pauper-
tur, nullus de comparando tritico ſermonem ta
inſtituit. Fameſcebant, & ſilebant „mori ma- Obedien-

.— . . . *
lentes, quam patris imperium aut conſilio ante- .

Vertere; tere.

iercht
t,ſed
te d
coN
numn oe
omur,
adhr
Pum

111
Dotiel41

m! as
XCIrnun

NWtes
uche.

EENorte
u erant

iomn

,chpl n
umm fceb
Inenni

gem
t Aſt
i 0ri⸗
t. Dof.
ſcop⸗
lident
it, &
be ſut
celſere,
Coral
In qus
en; Ani
, Leln⸗
do e,
re, e
l A⸗
Nreſ k.
i Athio
roell ſ
ſe Pupu⸗
Anugom.
be lnond
Conſicdunt
mtia, a.
Ediilinam
ſan, e.
nmn, fo⸗
Korrute,
domo J
n potuit
commodo-
trator di-
Patri, ſta-
tum, ſbi
ne particr⸗
Abraham
ſe dbon
vamatdegt
eregnimd.
Ain ots
n forumtot
keent,
6

Haæretico⸗
rum ſæde-
ra.

Luxas.
Gula.

Moriißca.
io corpo⸗
ras.

—

NNs.

9s aliment
Aut flii
divi,
oe
eanin 1
nſuncnn.

nrche fl i 7 Er egar.

N W
ſuptemic Servi impi⸗
Oetmends ⸗ tdlerumque
ſulo, 4Nin Genee Junt.
, bemnr n e e
ſoen Vor deli.
b er gar mini.l
eun le⸗ Eror.
ertentis DrN een
41 G ne ⸗ rtas
e
etentinn . 1
nopin 9 „e, wraruia:
co L
t, Mie
al lour⸗
eltehenii .

in Cap. XLII. Geneſis.

vertere, aut prævertere contumacia. Vel certè
ita à commercio profanorum abhorruere Pa-
triarchæ, ut mori mallent, quam fſœdari. Ne-
que enim veroſimile eſt, reſciſſe ſenem, quòd
triticum in .gypto venderetur, id filiis neſ-
cientibus. Norant procul dubio Provinciæ ſi-
bi proximæ abundantiam Patriarchæ; ſed eò

deſcendere non audebant. Denique nec illuc

ipſi conceſſere, nec id eis Jacob imperavit, ni-
ſi quùm in ſummum vitæ diſcrimen adducti vi-
tàâ periclitarentur. Adeò inacceſſa tibi eſſe de-
bet Æ gyptus, ſi es Iſraëlita. Nam tritico abun-
dat, ſed ſuperſtitione maceſcit. Quare, ſi co-

pia te allicit, ſcelus abſterreat. Hæc Chri-

ſtianum alienatio decet ab impiis. Jam hæreti-
corum oræ, littorãque proborum veſtigiis con-
ſignantur, quos non fames, ſed illecebra vi-
dendi, & vagandi inſaties in fines incircumci-
ſorum ultimos immittit. Et quas, Deus im-
mortalis! Alpes tranſmittunt! quæ maria tra-
nant! quas opes profundunt, ut Lutherum
& Calvinum gentium mores, fidémque de-
populantes ſtupeant verius, quàm videant!
Nec morte agi poterant in Eägyptum Judæi,
quam erant adituri regionem & nullo via-
rum incommodo, & tanto commodo com-
meatuum. Et nos in Britannos & Dacos per
cete grandia tranſmittimus, ſolum Eccleſiæ con-
temptum, è& cœtu profanorum, relaturi. Videa-
mus modo familiæ ſanctæ parſimoniam. Deſcen-
dite, G emite nobis neceſſaria, ut poſſimus vivere.
Non ut nundinemur, non ut epulemur, non ut
in annos plurimos condamus annonam, ſed
ut vivamus, frumenta coëmite. Vividis id
expreſſere LXX. Deſcendite illuu, & emite
nobis puſillas eſcas, ut vivamus, & non mo-
riamur. Tantùm mors arcebatur à domo Pa-
triarcheæ, non modò non ſtudentis volupta-
ti, ſed famem, inopiamque non recuſantis.
U vivamas, inquit; nihilque præterea. Cer-
te plus miror Patriarcharum epulas, quam

lejunium noſtrum. Id enim in eorum menſis

duntayat agebatur, ut non irrumperet Mors.
Quæ non illecebræ in jejunio glicunt, in-
gluvie regnante in faba; nec jam Eſaü, ſed
Jacob primogenita licitante pro lente! En
Judæorum nundinas, en ingluviem: Emite no-
bis puſillas eſcas, ut vivamus. Et ideò fortè
Jacob non vernas aut ſervos emiſit in Eägyp-
tum, ſed eò filios ſubmiſit, ut frugalitatem,
quam non ſperabat à mancipiis, quorum
Deus venter eſt, impetraret à ſuis. Dixit ſi-
liis ſuis deſcendite, & emite nobis neceſſaria.
Seu, ut apud LXX. puſillas eſcas. Ablegavit fi-
lios, non tam ut frumenta ex Egypto aſporta-
rentur, quàm ne frugalitas amandaretur è do-
mo, copià tritici uberiore. Fidebat natis, ver-
nis non fidebat ſenex; ſolicitior de retinenda
temperantia, quàm de fame propellenda. Eant
li mei emptum eſcas, quos Abrabami genus
monet frugalitatis. Suo Vernæ abdomini na-

ti modum neſciunt in nundinis. Exundare vo-

lunt, non vivere, qui ides vivunt, ut ligu-
riant. Unum famulis guttur pro corpore, pro
theatro, pro patrimonio, pro bravio, pro
Deo eſt. Male ergo iis committerem penu,
quod in domo Patriarchæ plus copia, quaàm
inopia ſuffodit. Timet Jacob, quod nos opta-
mus; quod formidamus, exoptat. Proh vocem
inculcandam Eccleſiæ primoribus, quos Chri-
ſtus in ſpem evexit Apoſtolicæ parſimoniæ! Emi-

te nobis puſillas eſcas, ut vivamus, & non mo-

Ethicæ Tom. I.

R

241

Tiamur. Quanta frugralitas! Plus quid tamen Erelehtaki.

in Chaldæo habemus, quod nobis ſobrietatem
Iſraslis eæponat. Emite nobie inde & vivemius,
& non moriemur. Ne quidem eſcas nominare
auſus eſt Jacob, tantinn filiis edixit,

2 ut eine-
rent, unde viverent. Norat enim Wir ſapien-
tiſſimus ſubire cum copia tritici virtutum

inopiam. Siquidem, ut in herba anguis latet,
ita libido frumento abſtruditur, quùm Sodo-

mæ, non paleis, ſed pane deflagraverint. Ab-

horruiſſe ideò quoque crediderim in uberta-
te Jacob, quòd Deo nollet adverſari. Ajebat,
opinor, Patriarcha; ſi Deus famem immiſit,
quis ſum ego, ut iram Numinis eludam uber-
tate? Puſillis eſcis ero contentus, ut dom
meæ calamitas excipiatur, quàâ nos divinitas aut
punit, aut probat. Penuriam proinde, quam
ſciebat mortalibus à Deo decretam, non modo
non pepulit, ſed pretio avexit ex Ægypto. U.
vivamus, & non moriamur. Nunquam tam cu-
Pidus vitæ extitit Jacob, quàm quùm vitæ
eſſe debuit prodigus. Cur enim lenex cen-
tenarius non libentiſſimè moreretur, cùm ſolis
ærumnis ſibi vivendum eſſe non dubitaret,
in tanta mundi totius calamitate. Imoò ideò mo-
ri timuit Jacob, ne coronis fraudaretur. Nunc,
ajebat, vivendum eſt, quùm frumentariæ
rei penuria me adegit ad emiſſionem famu
lorum, adeè ut ipfi fili mei agaſones eſſe de-
beant, ex gypto triticum avecturi. Tunc
mori poteram, cùm hæres domus locupletis,
ſervis opibuſque abundabam. Jam mori no-
lo, quia pati poſſũm. Elias tunc petivit amimhæ
ſuæ, ut moreretur, quum rebus omnibus de-
ſtitutus ſubtus unam juniperum ſe projeciſ-
ſſet. Jacob, è& contrario, monet filios, ut,
graſſante ærumnâ, vitam tueantur; tot è ſame,
inopiâque relaturi trophæa, quot paſſuri quo-
tidie efſent incommoda. Ergo vitæ avidus ex-
clamat: Quare negligitis? Deſcendite, & emite no-
bis neceſaria, ut vivere poſimus. Seu ut ha-
bent Chaldæus & LXX. Ui vivamus, & non
moriamur. Quæ illa ærumnarum ſitis & avidi-
tas fuit, cùm vitæ cæteroquin contemptor Iſ-
rael, mori timuit, ne tunc è mundo abiret, quuùm
abierat felicitas & mundo! Sciebat naâmque Ja-
cob ideò vivendum Patriarchæ, non ut viveret,
ſed ut è vita coronas ſecum in æternitatem ave-
heret, quas una calamitas texit. Quam con-
trarius ſerpenti Jacob! Latet ille ſepultus, quam-
diù rigent omnia, & nihil vernat in campis.
Tepente cœlo, & agris effloreſcentibus emer-
git & latebris, teſtatus ideò ſe vivere, ut mun-
do lenocinante fruatur. Reformidat Jacob ſub-
ridens Ver, & unam ſibi ærumnarum hye-

ci awari
non ſint.

Dei volun-
tati co nfore
miarz.

Tribulatis
lerenda.

Derſecut io
toleranda;
ut famet.

Pauspertas
amanaa.

Moriifeca⸗
tionum
amor.

Lbes bræ-
mii.

Tribulatis
opianda.

mem gratam eſſe teſtatur; dum mori tunc ti-

met; quůùm, præ pondere infelicitatis, mors
aut antidotum, aut ſolatium videbatur. U
vivamius, & non moriamur. Videre mihi videor
Patriarcham ad id uſque temporis incogitan-
tem vitæ ſuæ, nullas cœli tempeſtates, nulla
ciborum pericula obſervantem, exinde metuen-
tiſſimum ſui, non dio exponi, non Solem pa-
ti, non frigus tolerare, non maturè ſurgere,
non olere veſci obvio, ſed exquiſitiſſimo ſtu-
dio curare corpus , & valetudinem tueri
ſuam. Eſlet enim gravis, & non ferenda, in-
quiebat, jactura, nunc vitam finire, cuùm fini-
tis vitæ commodis, tam multa nos mala undi-
que obſedere, inopia, fames, anxitudo, labor,
fuga ſervorum, fihorum peregrintio „ Morbi
& funera, quæ à fame abefle, abjungive non
X ſolent.

242
ſolent. Si expiraſſem, futurum poſt me diſqui-
rerem Thaumaturgum aliquem, qui me ad to-
lerantiam ærumnarum è ſepulchro vel revoca-
ret, vel extraheret. Hi erant Heroum de calami-
tatum pretio ſenſus, ea in ipſis reverentia ærum-
narum. Ut enim ſine valido vento Naves non
velificant; ita Juſti in malacia fortunæ torpere
ſeſe arbitrantur. Sineigne aurum aut terra eſt,
aut ſqualet cum terra. Tormentis nitorem debet.
Ita Heroas a vulgo ſejungit adverſitas. Sunt
enim filii Abraham ut Stellæ; quæ tunc lu-
cent maximnè, quum ne Luna quidem cœ-
lum irradiat. Sugunt ipſi de ſaxo duriſſimo
oleum meritorum, nec è& favis, ſed de petra
mel exſugunt gratiarum. Si Vites ſunt, expe-
tunt putari. Plus ferrum & priùs cupiunt, quam
rorem. Aut, ſi grana frumenti ſunt, niſi per-
dantur, & corrumpantur, non pullulant. Nimi-
rum innocentia Nix eſt, quæ concreſcit in nu-
bilo, quæ luce ſolvitur, quæ, niſi ſepeliatur,
non vivit. Bombyx quamdiù heluatur, vermis
& iners eſt. Jejunio, faméque fit artiſex, nec
ſericum fundit, niſi penurià torqueatur, futu-
rus & verme ales, ſi ærumna duplicetur, & fa-
mi carcer adjungatur.

Deſcendentes igitur fratres Jſeph decem,
ut emerent frumenta in Tgypto, Ben-
jamin domi retento à Jucob, qui dixe-
rat fratribus ejus, ne forté in itinere
quidquam patiatur mali, ingreſſi ſunt
terram Kgypli cum aliis, qui perge-
bant ad emendum. Erat autem fames
in terra Chanaan.

Miror, cur, cum decem Patriarchæ dicti ſint
paulò antè fili Jacob, nunc appellentur non
filii Jacob, ſed fratres Joſeph. Audiens autem
Gen. 42.r, Jacob, quod frumenta venderentur in Kgypto,
dixit filiis ſuis.. Deſcendentes igitur fratres Jo-
ſeph decem. Nimirum ideò fame oppreſſi deſ-
cendebant, quia vendiderant fratrem. Eô ergo
cogebantur ire, quò abire coëgerant Joſephum.
Ideò in ſupplicio titulum criminis deferebant,
vocanturque non filii Jacob, ſed fratres Jo-
ſeph. Deſcendentes igitur fratres Joſeph decem.
Cur decem?: Ne rixæ occaſio præberetur, ſi
alicujus Patriarchæ familia parcius frumento
: expleretur. Omnes eant, ait Jacob, ut uxori

Beccati
damna.

Bar filisque quiſque ſuis comparet neceſſaria. Unus
conſatat domi retineatur Benjamin, Ne forte, inquit
omnibus. Jacob , in itinere quidquam patiatur mali.
Quanta tunc erat ſecuritas urbium, quando
ſiniſtra in itinere dumtaxat formidabantur à
Homici. Jacob! ſi eæ fuiſſent cædes in Eͤgyptiorum

dia. urbibus ſub Pharaone, quas frequentiſſimas
exhorremus in urbibus Italiæ, non in itinere
modò, ſed Memphi extimuiſſet Jacob inſi-
dias, diſcriminâque Benjamino, filio ſuo.
Proh dolor! Tutiores jam viæ, quam Urbes
ſunt. Fodiores patrantur in compitis ſtrages,

Severitas.

Rex invi-

gilet comra quam in ſylvis: & ſpurcius humano ſanguine

gralſata forum ſcatet, quàm pomœrium. Domi truci-

ese dantur in oculis conjugum mariti, & nuſquam
ſecuritas vel in templis. Ipsâ ſacrificii horà
cæſi ſunt à civibus cives, incruentãâ Domi-
ni hoſtià audacifſimè cruentatd. Vel Cain ſe-
vocavit in agrum fratrem, propè hominum
tentoria cædem patrare non auſus. Leo ipſe à
Deo in Prophetam immiſſus, redeuntem ador-

Oliva

tus in via eſt ibique eum jugulavit. Apud nos Hmzidia.
Feritas & feras anteceſſit & Cainos, in media ur-
be lanienam non verita. Ne forte in itinere quid- Severitas
quam patiatur mali. Ergo antiquitus tamdin nereßſaria.
pericula timebantur, quamdiu deveniretur in
Urbes. Ibi tuta omnia, & ibi ſtatio fidiſſi-
ma exteris quoque;, in via tantùm ſyrtibus for-
midatis. Quamquam aà ſicariis tutiſſima tunc
quoque fuiſſe itinera, ex eo conficere licet,
quod, quæ Jacob in via expavit;, juniori &
tenello Benjamino extimuit, non veròô filiis
cæteris robuſtioribus, & jam viris. Ergo non
latrones in peregrinatione;, ſed elementa me-
tuebat Jacob: Nam illis etiam decem expoſi-
ti erant, his tenerior objacebat. Nihil proinde
Senex reformidavit, niſi incommoda aut coli,
aut fluminum, quibus magis obnoxia vide-
batur ætas fili imbecilla. Ut proinde nulla de
armis & ſtipatoribus mentio facta ſit, nullæ
pecuniis latebræ conquiſitæ, nulla monita à
Sene data de conficiendo itinere; adultà jam
die. tas illa ſane aurea, quando ſola aëris in-
clementia in itineribus timebatur. Nunc ſicæ
metuuntur, non fulgura; nec torrentes exti-
mentur, ſed ſylvæ formidantur. Cogimur ex-
ſcindere nemora, non ne Urſi erumpant è late-
bris, ſed ne homines prorumpant é ſylvis. A-
pros & Urſos ad illecebram nutrimus in ſaltu.
Unus metuitur in nemoribus homo, qui ſolus
optari debuit, quaſi itineris cynoſura peregri-
nanti. Et tunc quidem, quando Jacob decem
filios ſuos in ͤÆgyptum emiſit, fames graſſa-
batur intolerabilis, quà ſæviente, nihil apud
nos tutum, nec domi quidem. Ipſe verò nihil
adultis filis pertimuit, quòd latrocinii ſcelus ne
reſciretur quidem. Id ſanè regnare eſt, tantam
in ſuis Provincis ſecuritatem facere, ut onuſti
argento advenæ, fame gliſcente non pecunias
abſtrudant, non hetores trahant, non, tene-
brarum metu, in Sole peregrinentur, non ad
propulſandam injuriam, viæ comites adſciſ-
cant, ut Aggreſſores multitudine terreant.
Nullis eos haſtis Pater inſtruxit, mullis famu-
lis ſtipavit, nullis monitis fecit cautiores. En
totam inſtructionis ſeriem: Deſcendite, & emite
nobis neceſſaria. An parcius monere filios poſ-
ſemus, ſi eos demitteremus e Xyſto in im-
pluvium? Miror regnantium patientiam, quos
non pudet, nullum, ipſis rerum Dominis, ſecu-
rum eſſe aut ruri, aut in foro, aut domi, aut
denique in ſtrato ſuo, auſim dicere, ne in
Templo quidem Dei vivi, ipfſsâque in ara
præſentis. Conſulatur, oro, civium ſecuritati,
& retundatur aliquando audacia acinacis re-
giæ virgæ majeſtate. Samſoni, non latro, ſed
Leo occurrit in via; imò non in via, ſed in invia
eum bellua invaſit. Exorbitaverat enim, defle-
xerâtque Samſon de via publica, cùm in il-
lum Leunculus itruit. Adeò à belluis quoque
erant viæ ipſæ ſecuræ. Sed pergamus.

Ingreſſ ſunt terram Wgypti oum alis, qui
pergebant ad emendum. Erat autem fa-
mes in terra Chanaan. Et Joſeph erat
Princeps in terra Egypti, atque ad ejus
nutum frumenta populis vendebantur.
Cumque adoraſſent eum fratres ejus, &
agnoviſſet eos, Juaſi ad alienos durins lo-
quebatur, intertogans eos: Unde veniſtis!

Hic

Im n A

nWunn alte
berne, I
I6, n Ipp
nmz an ſe
erolcen
Ammorem,
tigbe hen
1 Cnolcen
Ollnnn aci⸗

klent,
Klellt, ie

ibugtor.
me tune
lct,
nior &
e kllis
I9 non
enta me.
n expol
proinde
atel,
Dula wide.
de nnlace
lt, mle
olin
Adlali n
hairsin
Nunc ſce
ntes ext
ögimurer.
Pantelit.
ehlin A.
Us In laltu.
, Ci ſolis
na eregti.
cob Gecem
es grali⸗
nihtl epod
e verd nulil
nniſcelusne
elt, taltan
e, Ut Ohuli
onn pecliu
non, tene-
ut, N
nites allel.
ine tetteant.
nulls kamn-
Autoes El
Cite, enit:
le ſlios lo.
entian, uos
Olnini,ern.
t Goni, a
cete, e n
bigwen
mn ſecultan,
cinech ſe
on lauo, 1
lelin D
enim, dl
„ chm 1.
Nns gunnue
mus.

Nisy

Itom 19
t lel)

delutl,

uu /,
rejun
li,
Ve 1
M

charitas.

Vnio inier

ad venas,

Dignitas

in Cap. XLII. Geneſis.

Hic multa miranda. Et prunò quidem fru-
menta extrahi ex .Æagypto patiebatur Pha-
rao, quamvis fames futura eſſet im jam
eſſet in regno ſuo. Non enim putavit ſuis tan-
tum populis abundantiam tritici à Deo fuiſle
indultam, quam naſci quidem voluerat in W-
9 pto, ſed toti Aſiæ profuturam. Ideò ex He-
Pbræo legimus: Ipfe vendere faciebat ommi Ppopulo
terræ. Vide, Chriſtiani Principes an 1 permit-
tant, quod Rex Egyptius indulgebat. Quam
ſumus in exteros duri, ac pene ſævi! Vel
Sodomis excipiebantur hoſpites à Lotho, re-
creabantur epulis, filiabus Præferebantur , quas
civium libidini proſtituere cupiebat, ut ad-
miſſos domi hoſpites ab improborum laſcivia

tueretur. Vix invenies in tota Scripturarum

ſerie non civibus tantùm, ſed vel liberis poſt.
habitos peregrinos. Quoôt in tentorio Abra-
hami nutriebantur ancillæ! Delecta ex omni-
bus Agar eſt;, quam ſibi Sara in arcano tha-

lami ſubrogaret, non probitatis titulo, quâ ca-

riuit, ſed nomine, ut puto peregrinitatis. Erat

enim Ægyptia. De ſua certè menſa Nabuchodo-
noſor patinas ſubmittebat Ananiæ, Miſaëli, A-
zariæ & Danieli; quos inter ephebos Aulæ re-
giæ non ſolos fuiſſe arbitror proſapiæ corona-
tæ, ſed ſolos ſeimus Hieroiolymis abductos
Babylonem. Nunc inviſa adeòè eſt peregrinitas,
ut gratiorem habeamus domeſticum Therſi-

tem, quam externum ſen Numam, ſeu The-

non mutet

mores.

ta.

vultu habituque mutatum.

»

miſtoclem. Supereſt, ut veſci jam libeat avi-
dius ſtelliomibus & araneis, quos domi vidi-
mus efformatos, quam Oſtreis Tarentinis, &
Acipenſere, avecto ex .tÆgæo. Si ita eſt, A-
ſtra deſpuamus, & Solem pertæſi, lucernam
cum Diogene circumferamus in meridie, quan-
do cœli lumina à nobis quam longiſlimè ab-
ſunt, è& foco flagrante lampade contubernali.
Porrò in FÆgypto id contigit, quod neſcio an
uſquam terrarum, regnorümque evenerit. Jo-
ſeph in ſolio purpuratus fratres agnovit;, quem
fratres minimè cognovere. Ecquis Magnatum,
ſi & loco humiliori in primos accubitus ſeſe ex-

traxerit, quotquot humi habuit agnatos, non

deſpicit, ignotéſque non finxit? Quis verô
plebejorum non indigitat, jactatque libi tir⸗
pe conjunéctum, quem decorum honorumque
inſitione disjunctum abs ſe videt, mutatumque
in virum alterum? Fateor incertum animi pen-
dere me, pluſ-ne mirer humanitatem regnan-

tis, non lippientem ad pannos, ſordéſque fra-

trum; an fratrum modeſtiam ſuſcipientium,
nec agnoſcentium conſidentem in throno na-
tu minorem, olimque contemptum Joſephum.
Utraque heroica eſt; & lippitudo non pro
ſuo dignoſcens imperantem, & tam perſpicax
oculorum acies in dominante, ut tenebras aſ-
pexerit, dignoveritque eas ex immenſa prolu-
vie radiorum, quibus ſedes regni ambieba-
tur. Quamquam illi non agnoverunt fratrem
Nos, nos verô
radiantem divinaremus fratrem quamvis to-
to eſſet corpore immutatus. Adeò ſagax mens
eſt ad faſtum aſciſcendum, etiam cum frons
hebeſcit, ſi nobis fulgor accedat refulgentis.
Noſtra penitus caligat acies, ſi vel raptim So-
lem inſpexerit; nullaque tam felix oculorum
acies eſt, ut à luce mer diana in cavernam
progrefſla, ibi vel Rhodium Coloſſum intueri
poſſit. Joſeph (cujus in Sole Pharao tabernacu-
lum collocaverat) fratrum vidit illuviem, ſqua-
lorémque perſpexit. Nimirum Pudor innocen-

Ethicæ Tom. I.

243
tiſlimi Principis, qui Dominam non vidit,
ut peccaret, fratres vidit, ut diligeret. Proh
Temperantiæ oculos, quibus gemmæ ſcorti
non effulgurant, & fordes elucent conjuncto-
rum! Utinam is pro Sole oculus oriretur in au-
lis, ne faſtus evectorum caligaret in ſuos. Verùm
eſt quod Joſephi oculo præferatur, ipſa ſcilicet
Lingua Joſephi. Audi: Cumque adoraſen
Fratres efus, & agnoviſſet &os, quuſi ad alie-
nos durias loqtiebatur. Unum mirabatnur in
Canticis Sponſum, cujus extillarent labia myr-
rham;, condito ſub ejus lingua;, abditéque mel-
le. Mel & Lac ſub lingua ejus. Labia ejus Lilia.
diſtillantia myrrham primam. Habet & Mem-

Cant. 5. 130

phis Salomonem ſuum, ipſo antiquiorem Sa-

lomone. Nam Joſeph, cùm meditaretur in par-
tem fortunæ ſuæ adſciſcere fratres, dure il-
los alloquebatur; & mella conficiens, fel ſi-

mulat, & éxponit. Novus, inaudituſque agen-
di mos hic Aulæ eſt, in qua lacte toxica li-

niuntur, præfantibus Satrapis blanda, & Tan-
talos ubique ſtatuentibus, quos ludant ho-
norum ſpe, & fruſtratione crucient dignita-
tum. Unus in ea Joſeph profluentem & im-
mittit ſitientibus, & aliò avertiſſe ſimulat, fictè
ſævUIs, & verè prodigus, larguſque gratia-
rum. Imitatus pictores eſt, qui perſæpe in ex-
planata parietum ſuperficie remotiflimas ſylvas,
abruptäque montium adumbrant, pomariis
ita fallentis artincio penicili ſubmotis, ut,
quos manu tangimus, ad multa abeſſe ſtadia
exiſtimemus. Ita humanitatem ſuam fratrum
oculis ſubduxit Joſeph, itaque prominere duri-
tiem fecit, ut hæc incurreret in obſequentes;
illa vero refugeret miſeros. Alid ſané arte
ſuas vel iras, vel blanditiss noſtri in Aula Sa-
trapæ colorant. Abſcedunt ab oculis odia,
& remotiſſima confinguntur, nulla ut ſuſpi-
cio eſle poſſit inſidiarum. Amor autem & A-
micitia & muro fubſiliunt, & tantùm non infi-
liunt in amplexum Spectatorum. Denique un-
dat in labiis lac, ſed fauces coquunt venena,
quibus ſemiſomnis opprimatur. In Chaldæo
ita habemus. Viditque Joſeph fratres ſuos, &
agnovit eos, & cogitabat quid loqueretir cum
eis; & locittus eſt eis dura: dixitque eis, unde ve-
niſtis? Nota, ut ſolio durè loqueretur .Ægypti
Prorex, dià ſecum meditari verba debuit, & ea
quaſi emendicare. Non enim regnantis eſt;,

in promptu habere verba, quibus ad ſe acce- Rex mitis
„J

dentes offendat. Obvia eſle debet in impe-
rante humanitas, aſperitas accerſita. Illa pro-
fluat ſine ſtudio, etiam ab incogitante, ut inna-
ta: hæc vix meditatione paretur, & quaſi exte-
ra, non tam ſonet, quam ſtrepat. Eloquatur
Princeps beneficia, balbutiat ad injurias. Et co-
gitabat, qitid loqueretur cum eis- & locutis eſt cum
eis dura. Oolum mens Joſeph erat, non Tel-
lus. Hæc inarata erumpit in urticas; triticum
verò exarata, conſitâque vix germinat; noxio-
rum parens, ſegetum nutrig. Cœlum, con-
tra, ſtellas explicat ſuo nutu, cum fulgura, non-
niſi immiſſis ſibi nubibus, diuque ſtipatis ,
collisiſque, jaculetur. Habet à terra; que fe-
riat: quo recreet; promit ex ſeſe. Cogitatio-
ne Joſeph duriora confinxit. Audiamus ver;
quæ iſta ſit inhumanitas, quam tanto ſiudio in
eos chlamydatus comparavit, quorum invidlia
mancipatus exteris, exulaverat. Dixitqaé eis :
Unde veniſlis? Audin'? Nihil durius acer biſſi=
m iſta voce, Unde. E percelluntur ingenii;
2 qu⸗

ℳ

Promii
Mundi &
Aal.

Confidentia
in homini-

bus.

Aisla fale

lag.

aſralili-

tag.

7

.

2 Oliv
44 va
Enin inter quorum præterimus indolem, mores, ſtirpem, re? Sed pergamus. Recordatuſque ſomniorum;
aavenas. & geſta, unius patriæ novitate invidiam illis quaæ aliquando viderat, ait ad eos: Eaplorato-
Holpitoli. conflaturi. Unde veniſtis? Deum colimus, ge- ves ſtis ut videatis infer. miora terræ, veniſtis. Mi-
zu5. nus Abrahæ ſumus, circumcilſione ſignamur, ror nunc primum recoluiſſe Joſephum ſomnia Arologi.
,B parenti huc venimus obſequuti, fame premi- ſua, quæ, cùm fauſtiſſima eſſent, nunquam ab
Titenta mur, fide ſublevamur, leges ſervamus incor- ejus mente abfuiſſe putaſſem. Nos certè vel ſom-

. . . . . .. Dignitas
veriora . . at⸗ 2 —
diſzuiran. Tuptas, colo exulamus obnoxii: & , miſſis niata ab Aſtrologis ludibria felicitatis ita ſem morasnon
tur: calamitatibus, quarum non Te miſeret, & ſpre- per præ oculis habemus, ut Aſtris intenti nun- matavir.

tis dotibus, etiam orituri è nobis numinis, quam coœlum aſpiciamus. Vel morituri prænun- 2
nie as Te decuit in nobis ſuſpicere, tota quæ- ciata non deſperamus decora, & Solem JES UM ag
enis ons à. . . . . 1 7
fit acs, ſtio de finibus eſt, ut ſpernamur exteri, quos videre nolumus, ut ſtellas videamus noſtro fa- iemptus in

Nuwini anthoratos non poſſes non vereri. VUnde
veniſtis? Id ſemel auditum in domo Pharao-
nis, quod in Regum domibus jam penè ſolùm
auditur. Prima, & fortè una, in candidatis
indagatur Patria, quâà vel cooptetur, vel repu-
dietur, qui ſupplicat. Ergo-ne vox una inſulas
ſeu diſpenſat, ſeu denegat; Unde veniſtis? Quid
ſi, ut Lazarus, venirem è ſepulchro, Chriſti
voce inde excitus, ideéône arceri epulo, &
Bethania excludi deberem, odio ſepulturæ ?
Redivivo Lazaro Lazarus putidior ulceroſus;
quamvis hic è limine vemiret aureæ domus,
in qua quotidie in Apolline cœnabatur, emer-
ſiſſet verò ille à ſpelunca, mortuorum civis,
& funeris ad ſaniem uſque pædorémque capti-
vus. Quis tam hebes & truncus eſt, ut florem
ſpernat „ quod è radice progrediatur lutulen-
ta? Spernes & aurum, quod concreſcit in lu-
to, & altiſſima è terra, imò ipſis, ut ajebant
extrahitur & Manibus. An non granum, quo
vivimus eximitur paleis, & & palea ſurgit? Mit-

tamus proinde patriæ diſquiſitionem, & ſola

in homine merita conquiramus. Vox iſta Unde
eliminetur ex Eccleſia, in qua non eſt diſtinctio
Judæi & Græci.

Unde veniſtis? Qui reſponderunt: De
terra Chanaan, ut emamus victui ne-

ceſaria.

Uberiùs reſpondent, quàm rogantur. Nam
de loco tantum, unde venirent, interrogati,
& fines patrios exponunt, & cauſam expo-
nunt ſui in ͤÆgyptum adventus. Utinam ita
cum Sacerdotibus ageremus, quùm fſcelerum
apud eos farcinam ponimus. Verùm non pau-
ci ſenſus ibi animi retinent, ubi eos propalaſ-
ſe, diſcrimen capitis arcet, non arceſſit. Et ta-

ſtui per mendacia Aſtronomiæ eblanditas. Quàm oſephe.

aliena mens illa fuit à cupidine terrenorum,
quæ fauſtiſſimi vaticinii nec miſera, nec felix
libavit nectar, cujus nos diu noctuque & exor-
beremus calicem, & hauſtum lamberemus, ad
ultimas fortunæ ſtillas exſugendas. Miror au-
tem, cur Joſeph non tunc ſomniorum impleta
putaverit auguria, cùm aut magnæ domui præfe-
Ctus eſt à Putiphare, aut toti regno impoſitus à
Pharaone: quæ nunc cenſet expleta, quùm à pau-
cis, pannosiſque fratribus adoratur. Nimirum
externorum dominatui præferenda eſt ſubje-
ctio domeſticorum. Seu id contingat noſtro-
rum livore, quos niſi premamus, regnare nos
non credimus, quamvis Provinciis ampliſſi-
mis imperemus: ſeu ita ſors ferat principatus,
qui fibras non egit, in ampliſſima licèt domina-
tione populorum, niſi imperet ſuis. Quo ſa-
nè monemur, nullum efle imperium, ſi na-
tionibus præſis, & animi perturbationes non
regas: uti nullus eſt Eccleſiæ dominatus, ſi, im-
pacatis Sacerdotibus, & jugum excutientibus
Infulatis, jura Regibus, populiſque præſcribat.
Tunc ſe putavit Joſeph evectum, & cæteris ex-
tare, in morem manipuli conſurgentis, quan-
do ſibi fratres provolutos aſpexit. Quem ſi mo-
rem ſervarent omnes, uti ſervant plerique op-
timique Primores Eccleſiæ, vehementiori ſa-
nè ſtudio in demulcendos inflectendéſque in-
cumberent Clericos, & in Tonſuratis, quàm
in edomandis Dynaſtis, ſuæque Infulæ Prin-
cipibus ſubjugandis majorem operam pone-
rent. Plus quoque curarent, uti paſſim percu-

rant Primores Eccleſiæ prudentiſſimi, ut ſibi

Monachi benevolentià acclinarentur; ſfine qui-
bus nunquam ſanè eorum Manipulus aut con-
ſurget, aut ſtabit, quam, horum ſeu ſpreto ob-
ſequio, ſeu irritatà, calcatâque patientià, Lai-
cis inniti Magnatibus, qui non Manipuli ad

e n tan

UNN, ledh

E re ellis
Uune ſerato

tendo ſcdler

lel 1
lln, Pr

men fratres ipſe cognoſcens, non eſt cognitus ab frugem ſunt, ſed arundinei bacilli ad ruinam H
eis. Si fratres Majeſtas principatus ita perſtrin- & vulnus. Ait ad eos; Exploratores eſtis: ut Ginue
git, percellitque, ut exterum reformident, videatis infirmiora terræ veniſtis. Ex Hebræo. demde
quem tam arcto Natura eis vinculo ſociavit; Ad videndum exinanitionem terræ veniſtis. Quæ nndre 4
quam eos perturbabit, quos à regnantibus Na- tunc eſſe poterat aut infirmitas, aut exinanitio Nno
tura penitus divulſit? Suum proinde jubar hi Æ gypti, cum ſola ipſa frumento, opibuſque N
temperent, quos fortuna tam invidendo nitore, abundaret, Provinciis cæteris, ut annonam ex Dunn non
ſplendoréque vallavit. Alioquin ſi faſtus impe- ea eveherent, deonerantibus in ipſam & inſtito- drcangef
rio addatur, nemo & conſpectu Principis non res & Thefſauros ſuos? Nimirum mos is feli- pelzrus tenzmis
abibit fulguritus. Intuere conſternatos in cium eſt, ut ſe nunquam felices putent, & ſuſpi= miſers Ebunk,
Thabore Apoſtolos candore, lucéque mitiſſi- cionibus inquieti undique ſe peti arbitrentur. Ki s lneh in

mi Domini, refulgentis Eliam inter & Moy-
ſem. Quod ſi Petrus, qui cohortem non for-
midat in horto, balbutit, & exanimatur paludati
Domini Majeſtate: Si Joannes, qui recumbit
in Chrifſti pectore, fulgore ejus reſupinatur in
Monte: Si Jacobus, qui flammas devocabat è&
coœlo in Samaritas, expalleſcit repentino Ma-
giſtri nitore: quid iis fiet, quibus nulla cum
Dominantibus conſuetudo interceſſit, ubi eos
viderint, & tumere indignatione mortalium,
& Numinis afflari tum poteſtate, tum juba-

Loquitur proinde Joſeph more Principum, qui-

bus ubertas, non ſatietatem, ſed anxitudinem
affert. Niſi malimus dicere, ſcire Magnates non
minimam apud ſe eſſe exinanitionem in ea,
quæ nobis videtur copia, redundantiâque bo-
norum: ideéque nulli eam non patere cre-
dunt, quam ipſi unam & odere, & præ oculis
habent. Non enim quantum ipſis fortunarum
redundat, obſervant; ſed, ſi una ultimâque
Oceano non ſubſit guttula, eàâ Tantali inex-
Plebiles diu noctuque cruciantur. Hinc inter

hor-

tn

len horrea, quæ toti Orienti laglicieant excla-
M. matur à Joſeph Ad videndum ex'nanitionem
des terræ veniſtis. Qui dixerunt, Non ita eſt, Domi-
nolmnm h ne, ſed ſervi tut venerunt, ut emerent cibos. Om-
Nend nes Filii unius viri ſuzmns paciſici venimus.
ntinin n memoria. 1 1 . 5 0 3t0 at Srce 1 18 NR
Pann nuns Tntorir ie; Kinnus enim erlnes n 3. d nun
4 entatte kratres elle non pollunt explioratores? Et uni
4ni ſuæ . qub ſlurn habebant in corde Unita-
eorum, tem neinpe & Patrem. Proditores eſtis &
nec klir Ppiyentes ſceleſti. Nequaquam. Cur? Parens noſter eſt
Ken. coli deben. Jacob. Sub tanto Patre quis degeneret? Nec
Ennm, ad proditores eſſe poſſunt, qui unum duntazxat,
Cnor ⸗ & norunt, & colunt, & nominant genito-
ninpletn rem. Tantæ aut in parentem reverentiæ,
muüpreke. aut fratrum ſimplicitati affricari ſcelus, pro-
Mhoftwi ditio ſociari non poteſt. Quamdin pectus li-
ümapen. berorum occupat Pater, nullum illuc fla-
Nimmum u gitium penetrat. Excubias iſtas nullum aut
eſt ſiye. fallit crimen, aut flectit. Utindmque totus
at noſto. Jacob filiorum animis infediſſet, cùm in Jo-
egrure no ſephum conſpiravere, haud illi ſanè tanto ſeſe
8 anlll. ſcelere fœdailent. Unus propterea Ruben,
fineſun, qui Patrem retinebat in corde, fratrem nite-
t Cotnunn- batur ſubducere fratribus, inquiens: Non in-
Quo l Sn. 37 terficiatis animam ts; ſed proſicite eum in ci-
m, ſi m. Rernam hanc. Hoc autem dicehat, volens eripere
tiones non eum de manibus eorum, & reqdere Patri ſuo. En
ts,ſ, in⸗ quomodo in Rubenum non irrupit Invidia, à
Cltientidus quo Patris memoria non abierat. Retardaba-
Prelerndet. tur Ruben a cæde Joſephi, non pudore ado-
cetergel⸗ leicentis, non metu legum, non terrore ſup-
is, guen. plicii, non atrocitate facinoris, non N uminis
gem ſimo⸗ ſeu oblequio, ſen pavore; una eum compel-
lerigeop⸗ cebat Parentis injuria, quem mærere nole-
hetoti a⸗ bat interitu adoleſcentis. Et reddere Patri ſii
Nogei Adeò in tanto livoris incencdio non flag
ts, gein modòô, ſed ne aduri quidem potuit is, cui Pa-
abale Ptn- ter præ oculis erat, &Wι ni catis Cleli8 5 6
nan pr. ſatore ſervator inviſi, ingratique ſomn
lin ven. ris. Amor in parentem, ſeu mx Exa ſtuantem
ni,in ſhi furoris Ttnam extinxit in Rubeno Prunäique
r; egu iracundiæ in Irides vertit hatrocimii. Adeòô
Iuan en. ſedando ſceleri potior, fortiòrque fuit Pater .
ſnevo. quam cœlum, quam fulmen, quam Deus.
ennt, Li. fainn Ira, præſtitiſti quæ, ut Jolephum jugu-
lainli ares, à domo, a famulis, a turba ſeduxiſti juſ-

A ninn que, affinitatem, & leges expunxiſti: nam unus,

qui in Rubeno ſupereſt, Jacob tela retundet,
1 “ furentéſque compeſcet. Quamdin Pater vivit in
65 e 69 filio, nemo è fratribus fratrem occidit. Nec
eniti “ mirum ſi hoc potuit Parentis recordatio in
Rubeno non immiti, quando Iſaaci reſpectu
ogbin retardatus eſt à cæde Jacobi efferatus Eſau ip-
mone ſo temporis puncto, quo ſe ſpoliatum lugebat,
n ni 6 fremebatque, auſpicio, juréque Principatus.
1 , Gen. 27. Oderat ergo ſemper Eſaii Jacob pro benedibtione:
en, er Dixitque in corde: Venient dies luttus Patris
biten “ mei, & occidam Jacob Fratrem menm. Ergo
winc inſanientis Oceani fluctus, furoréſque parentis
mumnlien reverentia, tanquam arena ſolvebat. Sariſſas
laguneind tam multas, armâque omnia commoti Eſau
—“ Preaculus repellebat lippientis Iſaaci; cujus re-
ntiiql⸗ Cordatione Arcus, & ſagittæ indignantis relan-
Patele 6 guere. Quem phalanges innumeræ non propu-
N re Cl gnaſſent ab haſtis Eſau, ſenex eum lippuſque
ſortu defendit inermis, ſed Pater. Miraris inacceſ-
ind ſum Adæ paradiſum, quem Angelus ſervat
annali ne telo, ignéque obarmatus? Deſertum enſibus
Hin Ethicæ Tom. I.

in Cap. XLII. Geneſis.

24

conſitum à ſtrage retrahit luſcioſus. Furit E- Tasmit: d.
ſau, luget, infremitque, nec jugulat. An tela lectio re-
deerant? Suppetebant vel ad venatum. An lo- r artem
ricatum Jacob adoriri metuebat? Hædinis Cbriſt ef-
vix ille pellibus colli nuda protexerat. Jactu- Horeſcat.
ræ fortè illum tenuitas retardabat à cæde? Prin- ⸗
cipatu eum Jacob per dolum exuerat. Cur er- ride
go inviſum, inermem, injurium non trucidat læſa ear-
homo ferus, piloſus, furibundus, ferro conve- SS. eeg,
ſtitus, & exutus primogenitur? Parentis memi- ornn, me.
nit. Vivit Jacob, quia Iſaac non expirat. Pe- morid
rierat, ſi ille periiſſet. Plus detulit Iſaac Eſau,
quàm Jacobo: hunc frumento, illum innocen-
tià ſtabilivit: effecit, ut Jacob Princeps deſi-
gnaretur; fecit ne Eſau fratris eflet parricida.
Satins autem eſt, Patris beneficio, evadere
flagitium, quàm invadere Principatum. Tu
quidem, Jacob, parentis benedictione à Tur-
ture factus es Aquila: ſed Eſaü Patris reve-
rentià Vuhtur efle deſit. Plus miror ab irato
fratris viſcera non diſcerpi, quàm'ſubdolum me-
dulla Cedri ſaginari. Alter familiæ, furori alter
imperabat: tu ſceptrum Patris lippitudine tene-
bis, ille intuitu Parentis gladium ponet: ira-
tus erit ille & incruentus, tu fraudulentus &
felix. Utrius cumulatior fortuna; ignoſcen-
tis rapinæ in gratiam genitoris, an genitoris
ignoratione in poſſeſſionem immiſſi agrorum
& gregis? Viden ut ſolo Patris reſpectu Ba-
bylonica Iræ fornax in æſtuante Eſau non re-
ſtinguatur ſolum, ſed in ventum roris flan-
tem convertatur? Ideò, reſtincturi ſcintillam
penitus omnem injuriæ, dixere Patriarchæ Jo-
ſepho. Pater tuus pracepit nobis, antetam mo- Gen ge
reretur ut hac tibi verba diceremus.: Obſecro, ut 16:
obliviſearis ſceleris fratrum tuorum, & peccati,
atité malitiæ, qitam exercuerunt in te. Tanto in-
cendio cinis Patris inſpergitur, ut flammas
commutet in Roſas. Quibus auditis, inquit,
Nevit Joſeph. En] achry marum margaritas in igne
Cconcretas. Pudit lachrymas Joſeph, non ful-
men, coronatus & læſus. Nimirum Patrem
audierat;, quem ne læderet vel defunctum vitâ,
ignovit mangonibus ſuis. Ecquid à cœno libidi-
nis adolefcentem Prodigum extraxit, niſi ob-
jecta menti ejus Parentis recordatio? Sur-
gam, & ibo ad Fatrem menm. Ut primum Pa-
ter regreflus eſt in decoctorem, ſcelus illicò ab
eo profugit. Suam proinde abs ſe probatam efle
innocentiam credidere fratres, qui Patris tam
e memores oſtendére, ut nihil, præter eum
aut loqui poſſent, aut promendum arbitraren-
tur in argumentum ſinceritatis & fidei. Om-
us unitts Viri ſilii ſumus pacifici venimue, nec
uicguam famuli tni machinantur mali. Quaſi
verò & diſcordia tantum prodire flagitium poſ-
ſet, ubi ſe ramos Pprobavere unius ſtirpis, im-
munes ſe clamavere à proditione. Si porro, pi⸗ præ-
ut vidimus, Parentis recordatio compeſcit à ſentia.
crimine; quis peccaret, ſi Numinis meminiſ- , „gg.
ſet? Nemo foœdaretur, ſi Coœlum reſpiceret. dium.
Statuerunt oculos ſuos declinare in terram. Suſ-
ceperunt me ſicut Leo partus aq prædam. CCli
tædio efferati ſunt in Leones. Nulla tam vene-
fica Circe, ut Dei oblivio. Exarſere vel Senes
ad concupiſcentiam, ubi cœlum intueri deſie-
runt. Exarlerunt in concupiſcentiam ejus; & de- Dan. 13. 7.
clinaverunt oculos ſuos, ne viderent Cælum. En
ut averſos à ſideribus oblivio Numinis in car-
bones refinxit deſolatorios & alieni pudoris,
& propriæ innocentiæ. Sed pergamuis.

X 3

Luc. 15.
20.

Unio.

Pſ. I16. 1

—,———

Immu-

2

246

Immunita terræ ujus conſiderare veni-
ſtis. At iälli: Duodecim, inquiunt,
Jeorvi tut Ffatres ſumus, Filii viri unius
in terra Chanaan: minimus oum patre
noſtro eſt, alius non eſt ſuper. Hoc
eſt, aut, quod locutus ſum: Eapioia-

tores ſtis.

*

Pkl Benjamin, cui profuit minimum eſſe
fratrum. Quia enim poſtremus omnium erat,
Agyptum non inviſit, patriam non reliquit,
nundinas non exercuit, Proreges non adiit,
Staius Me- altercationes non pertulit, vinculis caruit; quéêd-
diocris. . . .. „ 2 ⸗
que apex felicitatis eſt, non caruit Patre, ſed
ab eo cæteris exulantibus pro frumento, ipſe,
Prærogativâ poſtremæ prolis, cum parente reſe-
dit. Nummos ipſe non poſledit; ſed Patrem
Paxentes habuit. Verſuras neſciit; ſed Patri convixit. Pa-
coli desnt. tre utebatur pro Gazis. Aulas perrumpenti-
Pus fratribus, latebat Benjamin in Mapali. At
Patre amœnabatur in Tentorio. Oſtendére ſe
Mundo reliqui, uno latebris involuto Benjami-
no. Verùm pugnant pro libertate, qui ſe in Re-
giam penetraverant: natu minimus delteſce-
bat in Tentorio, ſed nullis quæſtionibus fati-
gatus, ſed genitoris eruditus monitis, & oracu-
Talems lis recreatus. Minimus cum Patre noſtro eſt.
mediocria. Abeant primores auro, argentéque onuſti ad
Pharaones, nec nummos erogaturi, & rela-
turi ex Ægypto frumenta: Mihi non ingratum

Nil prater

Deism.

Religionis 1 4
munia vi. relinqui in angulo paternæ caſæ, dum de me
liora. quoque dici poilit, Minimus cum Patre noſero eſt.
Glirzs I Franciſeus expertus Aſſiſias, qui ſapientiæ
won promo Opes Cum aliis dimiſiſſet, theatro quidem caruit,
ſed Chriſto non caruit. Apud Patrem erat, qui

dus.
cum Proregibus non erat. Quamquam & ab his
S r. plus cæteris mox expetitus eſt; uti commorans
ta. cum Patre Benjamin accerfſitus eſt in Regiam
à Joſepho, qui minimum maximis antetulit.
Hanizr Adeò Pater radix eſt, quâ ſi non careas, quam-
vis ratnis careas univerſis, iis illicò abunda-
Gratiz bis, nullo labore excultis, uno Numinis juſſu
ſun tißcans effloreſcentibus ſimul & poma expromentibus.
Har Dum de Te dicatur, cum Patre, id eſt;, cum
Deo eſt; noli faſtidire, quòd minimus & ha-
beare, & prædicere. Emerges honoratior cun-
Ctis, & , beato foenore, à latebris in ſinum Prin-
cipis immigrabis. Quamquam, quid aio? Pro-
digo filio ſuſficit Pater; & tibi non ſufficit Deus?
Duodecim ſratres ſu us. Minimus cum Patre no-
Reſurre. Nro eſt, alius non eſt ſitper. Nota, quem vità fun-
&io. ctum exiſtimabant, non periiſſe cenſuerunt,
ſed emigraſſe. Non enim dixere, Fuimus, ſed,

Avima n. ſumus duodecim fratres. Alius non eſt ſuper.

mortali-

* Eſt ille quidem;, ſed hic non eſt. Porro ipfi,

non greges, non conjuges, non liberos, non
vernas, quibus abundabant, jactavere, uno tan-
tùm Parente commemorato. Is enim bonis l-
eris, & veris Patriarchis, loco omnium eſt;
uütque Patrem protulere, omnia abs ſe pu-
tant exprompta. Attamen, his auditis, tamn
innocenter, ſinceréque prolatis, ac ſi ſceleri ſe
obnoxios faſii eſſent Patriarchæ, Joſeph eos ar-
guit crimimis, juſtiſſimæ defenſionis lacte in
aconitum verio iniquiſlimæ criminationis. Hoc
eſt, ait, quod locutus ſum : Ewploratores eſtis.
Quandoquidem ludit, quaſi in ſcena, Joſeph,
Perfectiffimè Principem agit. Quia enim ex-
Ploratores decem fratres primum dixerat, ſem-
per dicet, & dicit. Nolunt emm erraſle Prin-

Palinodia
Janbta ub
aiala exis-

Oliva

—

. nd
cipes, & palinodiam, quaſi funus av erſantur. . k
Exploratores vos Joſeph dixit? Quidquid di- n al
geritis, quamvis alieniſſimum à ſuſpicione 13 4
. 9

flagitii, & innocentiæ veſtræ evidentiſſi- ner
NN,.

mè argumentum , in corroborationem à D
. . . . . . . . 2 c
ſe denunciati criminis non inclinabit, ſed ueg
detorquebit. Hoc eſt, ait, quod locutus ſum. uen

Evploratores eſtis. Riſum quis teneat? Si dixiſ-
ſet ſuis fratribus Joſeph; veſtris dictis haud
fido, ideéque, quod dixeram, repeto; mi-
rarer ſtoliditatem non attendentis ad ea, qui-
bus objectum crimen refellebatur. At affirma-
re inde ſcelus probari, unde apertiſſimè con-
futatur, quis non videat dotem eſſe eorum
Magnatum, qui, ne aliquando exerraſſe videan-
tur, errant ſemper. Vel à natura edocemur,
mutare ſententiam. Arbor ſiquidem, quam-
vis ſua poma protulerit, ſi alienæ plantæ in
ea ſurculus inſeratur, mox parere deſinit
ſuos, & in externos fœtus inditi rami exu-
berat. Alienæ accedendum ſententiæ eſt, ubi
ſententis noſtris firmiores, validioréſque ra-
tiones expromuntur. Vel Chriſtus à Chana-
næa ſe revinci paſſus eſt, & miraculorum fſi-
liginem, quam prodigendam negaverat cani=
bus eſſe, catellis erogavit, iis in Syrophoeniſ-
ſam profuſis beneficciis, quæ unis Hebræis
deſtinata, reſervatâque affirmaverat. Non eſt Matth. 15.
bonum ſumere panem ſiliorum, & mittere cani- 26.
bus. Mox tamen pane gratiæ ſupplicantem re-
fecit. Non dixit Chriſtus, auditàâ confuta-
tione mulieris: Hoc eſt;, quod dixi: unis ovi-
bus gratiarum paſcua conceduntur, quibus
immitti canes non debent. Laudavit artificium
refutantis, ſéque libentiſſimè ſuſtinuit abduci à
ſuo conſilio, ultrôque in alienigenæ opinio-
nem conceſſit. O malier, magna eſt ſides tua,
Kat tibi, ſicut vis. Quanquam & Joſeph ab iis,
quæ ſtatuerat, ne convictus quidem, diſ-

ii fili
1 Duum
1ut. Hn

Otan At

ceſſit. Nam, cuùm dixiſſet, unum ex ipfis
reinittendum in patriam, ut inde ad ſe Ben-
jaminum adduceret, novem interim in carce- len i
re , tanquam defenſionis obſidibus vinctis: i c
mox in mitiorem ſententiam inclinatus, uno . minm

contentus obſide, quem ligavit, novem exſol-
vit, liberoique remiſit. Die autem tertio edu- Gen. 4 2

&tis de carcere, ait: Facite, qux dixi, G& vi- 19. ſagune
vetis Deum enim timeo. di pacifici eſtis, frater N
veſter unus ligetur in carcere: wos autem abi- da n
te, & ſerte frumenta, quaæ emiſtis, in domos ttos
veſtras, & fratrem veſirum minimum ad me ,lren d
adducite, ut poſſim veſtros probare ſermones, ſtni I
non zmoriamini. Miraris non reformidatam lelenid
à Joſepho palinodiam? Non timet palinodiam, knplien
quia extimet Deum. Deum enim timeo. En te- Arnclem!
lIum, quo nodi pluſquam Gordii, quod Ita- Aelnrentu
licè dicitur, dell Impegno, implicatiſſimæ ſpi- Aanuret no
ræ , nexuſque nulli penitus ſolubiles, ſol- nhfihhll
vuntur: Deum enim timeo. Hoc nunquam gla= ſisconlli
dio quivis nodus non inciditur; ſine quo qui- e in
vis nexus plus Gordio implicatur. Multa hic mmt 1
Prætoribus documenta traduntur. Et primô Cnanr Po
quidem, cùm toto triduo vinctos fratres Jo- duibig
ſeph detinuiſſet in carcere, denunciatam Po= War
nam magna ex parte remiſit. Nam, cum u- . ernit⸗
nus ante remittendus eſſet ad Patrem, no- MNN
ver catenatis; uno vinéto, novem emittuntur. e l
Vide, quanti fecerit Joſeph triduanam car-= it
ceris ærumnam, quà remollitus tantum pœ- Nni
næ remiſit. Nimirum vinctus ipſe din ta- czpar t
buerat in catena; quam ſi Principes cala- cn
mitatem experti eſſent, procul dubio tam in- clememis, uall
humanos d
. 0:

etlannur,
ridci.
ſicin
ldenrick.
tonen
bit,l
tus ſn
Kdii
nchi⸗ Nuul
heto; mi.
dea, Gi.
Atatkrme.
fllmecon,
Efle eorun
llerigen.
eCNen,
n, Glam⸗
2 Plte n
rere (elnit
i mmien.
tie dl
Creſge ir
à Cham-
Achlotun .
avert ani⸗
Syrophont.
Hbre
rat. Mn A, u
ittere il.
Nicanente.
Utt conite
II: son,
ur, Onins
it ahcnum
nlit ddndt
ene opini-

E la nh

iden, 0l.
umn i
ad E Nr.
im in e.
bus WNs:
natue,
govenn endl⸗

alltenl Au-
, Anmn

palwwcin,
ner Ente-
tillme i
nqun e
ne gnoel
.MIula
Et Prmd
ſtaties lo
atan :
1, UI l⸗
rem, .
enittunn.
anin .
2
ntn en
S
. (4 . 4
cies , Gtd
10 tann

Iuumano-

in Cap. XLII. Geneſis.

humanos non ſe præberent iis, quos ad an-
nos, luſtrâque latomiis infodiunt. Die autem
tertio edutctis de carcere ait. Pudet audire exa-
ctas à vinctis Iliadas, nullà miſerorum aut
commiſeratione, aut etiam recordatione. Pu-
det vix criminis ſuſpectos conſeneſcere in cate-
na, poſt Danielis hebdomadas in quæſtionem
evocatos. Ergone in ägypto proditionis in-
ſimulatos catenis eximi gratulabimur, poſt tri-
duum, exteros; quùm in Italia leviſſimas ob
noxas ſqualere cives honeſtiſſimos horreamus
menſes, annoſque in compede? Hic quoque
intra triduum expedirentur, ſi reorum acta
Prætor cognoſceret, uti fratrum quæſtioni
Joſeph interfuit. Alterum Proregibus docu-
mentum hinc eruitur, miram ſcilicet gyp-
tiaci Fiſci abſtinentiam, quàâ permiſſi ſunt abi-
re Patriarcheæ cum frumento, quod coëme-

rant. Frater veſter unus ligetur in carcere; vos

autem abite, & ferte Frumenta, quaæ emiſtis,
in domos veſtras. Catenantur tanti ſceleris
ſuſpecti fratres, arguuntur, triduumque mo-
rantur in carcere, ſed non ſpoliantur, quam-
wis ſuſpicionem criminis non eluiſſent. Unus
ligetur: vos autem abite, & ferte frumenta.
Hanc probo ſeveritatem, quæ vincit, non vo-
rat. Amo ſecures, ſed ſanguinis, non auri ſi-
tientes. Torqueamus maleficos, non nude-
mus; ne rapina videri poſſit, quæ juſtitia eſt.
Quod primum apud nos fieret erga obnoxios
tantæ quæſtioni, illud eilet, ut ſupellex uni-
verſa religiosè deſcripta, ablatâque reis ſepo-
neretur, ut ſemiprobato flagitio, Fiſco addica-
tur. Non ita Joſeph, qui non rapit, ſed ligat.
Joſephum nomino, Prætorem æ uiſſimumz Non
ita Leo, immaniſlima bellua, qui Prophetam re-
bellem Numini ſtrangulat, ne uno quidem va-
tis digito commorſo, Aſinôque occiſi à ſe rei
non infeſtus, Pprædam non ligurivit, ſed ſerva-
vit. Inenit eum Ley in via, & occidit: A ſinus
autem ſtabat juxta iltum, & Leo ſtabat juxta ca-
daver. Diſcite juſtitiam, qui judicatis terram:
occidendi ſunt criminoſi, ſed abſtinendum eo-

Fiſcuc.

3. Reg. 13.
24.

Apoc.4.6. Ium & ſpoliis & jumentis eſt. Et in conſpectu

lJedis tanquam mare vitreum. Tam mare interſi-
cit, quam gladius. Verùm haurit cruorem gla-
Avaritia. Gius, quo ſe cruore abſtinet mare. Eflocat equi-
dem reum, ſed nihil eripit reo, quem putrem
ejicit in littus, ac ſi judicibus inclamaret: Oc-
cidi, quem damnaſtis, nihil de illo, niſi ponam
ſumpfi. Ideò ut eum vitâ, ita me illo diſpolio, non
Prædæ avidus, ſed ſceleris vindex. Unutn flagi-
tioſi ſupplicium expetii, quo inflicto, reddo exan-
guem, quem ſpirantem merſeratis. Pœnas ſi ita
exequerentur judices, nemo damnatorum ex-
clamaret, non reum ſe, ſed ſpongiam eſle, quam
premerent, ut exprimerent. Summa ubique ſup-
pliciis conflatur invidia, quod uno, eodémque
laqueo & inſimulati fauces adſtringantur, &
damnati al judicem ſupellex pertrahatur.
Clamant populi paſſim, nundinas eſſe judicia,
in quibus 1s ſceleſtior, qui ditior. Tam Judex,
quam ſecuris hirudo ſunt; hæc non miſſura
cutem, niſi cruorem hauſerit; ille non remiſ-
ſurus crumenam, donec æs omne abſorpſerit.
Itaque Crux reo deſtinatur, ut Arcæ prædam-
nati ſit Aries. Quoties audivimus raptos ad la-
queum miſeros ſuſurrare, perimus, ut Midas,
auro tantum noſtro ſuffocati? Cantaret va-
cuus coram Prætore Sicarius: nos expiramus,
non quòd perfidid pares ſimus Catilinæ, ſed
quia Craſſo æquamur opulentiàa. Ut video,

*

247
Syrenes ſunt judices, ſed ſine cantu „non autem
ſine unguibus: garriunt, ut jugulent, jugulant, ut
exſugant. Non ita J oſeph, qui ait, Unuus ligetur,
vos abite cum frumento. Reos teneo, nan rem:
punio, non rapio: Zizanium perſequor, non
ſequor frumenta: ſi carueritis Proditionis pa-
leâ, non carebitis tritico: illam exuro, hoc me

abſtineo, ſum enim Prætor, non heluo. Ahi-

te, & ſerte frumenta, quæ émiſtis, in domos ve-

Nras, & fratrem veſtrum minimum adducite, ut
Poſſim veſtros probare ſermones, & non moriami-
ni. Quid, rogo, adductus Benjaminus ad pro-
ditionem detergendam facit? Ideòône Prodi-
tores non ſunt, quia inſcium conſiliorum ado-
leſcentem deducunt in ͤÆgyptum. Inepta iſt-
hæc videri poteſt innocentiæ conjectura, ſed
aptiſſima eſt. Nam, cùm jactaſſent Patriarchæ
unum ſe domi fratrem reliquiſſe ut eos prodi-
tores crederet Joſeph, ſi mentirentur; ita, viſo
Benjamino, innocentes approbabit, ſi menda-
cio non ſenſerit obnoxios. Ergo immunes re- Menda
Putat Judex ſapientiſſimus ab omni flagitio, ismn.
quos videt mentiri ne tum quidem auſos, quùm
Capite perichtantur. Mentiri neſciſtis? ergo
inſtitores eſtis, non exploratores. Adeſt inno-
centia, ſi veritas non abeſt.

Teerunt, ut dixerat, & locuti ſunt ad
invicem: Meritò hæc patimur, quia
Peceavimus in fratrem noſtrum, vi-
dentes anguſtiam animæ ejus, dum
deprecaretur nos, & non audivimus
eum : idcireò venit ſuper nos iſta tri-
bualatio.

Objurgati acerrimè fuerant à Joſepho, in- io &
ſimulati fuerant iniquiſſimi criminis, dati fue- Chbaritas.
rant in catenas, vincti perduraverant in carcere r,izulatis
dies ſolidos continentéſque tres, inde iterum vers.
ad quæſtionem eos Joſeph evocaverat: nec crzeckio
talnen tot confecti ærumnis, periculiſque ob- mitis po-
jecti, aut ſe miſeros putavere, aut in poœznam a geiar.
divenditi a ſe fratris Cœlo ſeſe obnoxios credi- Compati.
derunt. Tunc ſe miſeros queruntur, cùm reſ- Cn eſſaris
pirant ab ærumnis, quum emiſſi è carcere & a ſeretn.
libertatem, & frumenta recuperant, ad Patrem Suterior
redire permiſſi. Lachrymantur ad fauſta, qui arſn.
perſtitere inter calamitates inconcuſſi. Imò nunc dtificat.
primum, inquiunt, miſeri ſumus. Quo modo mi- Fiicira⸗
leri, ſi & carcere abitis ad patriam cum frumen- ad Dinm
to?â Ita; ſed abjungimur. En animi cruciamenta: nos duczat.
Frater veſter unus ligetur in carcere vos autem
abite, & ferte frumenta in domos veſtras. Nunc
periimus, quando dividimur. Catenas pertuli-
mus, ſed univerſi. Gratiora hbertate ſunt vin-
cula, ſi catenatis nullus è fratribus aberitzemiſſis
verò & carcere frumenta quidem redduntur,
frater verò eripitur. Malumus frumento carere,
quàm fratre. Quæ iſta libertas eſt, quæ non om-
nes exſolvit? Decimamur, non dimittimur; &
quos non oppreſſere catenæ, quibus calamitati
jungebamur univerſi, libertas cruciat, quæ
fratres abjungit à fratre. Adeò Patriarchas
disjunctio torquet ſæviùs, quàm catena. Ne-
quimus aut liberi, aut felices eſſe, ſi noſtrum
vel unus nec feliz, nec liber ſit. Quoties pedem
proferemus, toties vinctus frater recurret, cu-
Jus vinculis, illi quidem pes, cor verò nobis ad-
ſtringetur. Ecquando aut triticum ſapiat, aut arri-
deat libertas, aut placeat Eatri . 2 in
S vinz

damna.

248

vinculis fratre? Sine fratre triticum zizanium
eſt, & ſervitus regnum, nedum libertas. Aut
omnes redeamus, aut nullus. Satius erat, novem
catenatis, unum abire ad parentem, quam to-
tidem exſolutis, unum ſine ſolatio fratrem in
compede diſtabeſcere, & libertate orbatum;, &
fratribus. Tunc enim novem uno caruiflemus,
nunc, proh dolor & orbitas! unus omnibus
deſtituitur. Planè .ͤgyptiorum in Iſraëlitas no-
centior commiſeratio, quam crudelitas eſt.
Audiamus jam, quibus verbis ſuam ſortem la-
mententur. Meritò hæc pvatinur, quia péccavi-
Peccati mus in fratrem noſtrum. Probo, quòd iſta non
putaverint fortuita, & caſu eveniſſe; quòd non
,bu atio. Caà imputaverint improbitati, ſeun immanitati ex-
num fons, teri, ut putabant, barbarique Proregis. Nos
illicò calumniarum procellam tribuifſemus feri-
tati Ethnicæ nationis, cupiditatique imperantis,
qui, ut pecuniam corraderet tritico deſtinatam,
nodum fingeret in ſcirpo, & proditionem ſuſ-
picaretur in nundinis. Fratres illicô ad fontem
confugere calamitatis, ſcelus nempe ſuum au-
thorem ſontémque credidere Profluentis funium
atque ſpinarum. Porrô, quum Judas cum Tha-
mare coliſſet, & Ruben Balam conſtupraſſet,
fœdatique eſſent cæteri contagione peſtimi cri-
minis, non tamen hiſce & flagitis eluviem illam
accuſationum atque diſceriminum manaviſſe pu-
taverunt, quam ab illata Joſepho injuria pro-
fluere opinati ſunt. Meritò haæc patimur, qitia
Veccavimus in fratrém? Am, » 7 bntés anglt-
Ini mici di⸗ ſtiam animæ ejus. Nimirum, ut iniqua opera Car-
ectò. mis ſint, enormius eſt fratrem oppreſliſe. Et nos
U:io laſa. Guidem vehem entiùs de libidine angimur, non
Judex. tam gravitate, quam propudio, dedecoréque
ſceleris pudefacti, quam doleamus de damno
civibus inflicto, de quo perſæpe gloriamur.
At Patriarchas plus odii ponitet, quam laſci-
viæ; & faſcem myrrhæ tam grandem punlul le
autumant, non & voluptate, quâ ſe polluerant,
ſed ex ira, quâ exarſerant in fratrem. Quod ſa-
nè flagitium non tam horruere atrocitate ſer-
vitutis, cui Joſephum addivxerant, quam con-
temptu ſupplicantis, deſpicientiâque deprecan-
tis ultionem. Videntes angitſtiam animæ ejus, dum
deprecaretur nos, & non audivimus eum.: idcirco
Rex com- venit ſuper nos iſta tribulatio. Nihil durius;,
pati debet. quàm hominem homini ſubmitti: duriſſimum
autem deſpici ſupplicantem, ſi præſertim æqua
poſtulentur; aut infontes à ſe precibus iniqua
amoliantur. Viderint Principbum adminiſtri,
quo ſe flagitio obſtringunt, furdis auribus po-
Hulata, votâque miſerorum negligentes. Hoc
crediderim ſcelere ſubverti fundamenta eéxcelſa-
rum familiarum, quas ſolo exæquant ſpretæ
olim preces ærumnoſi. Et non audivimus eum.

Eæ quibus unus Ruben ait: nunquid non
dixz vobis: nolite peocare in puerum:
O. non audiſtis me n ſanguis ejus
Xαgrιiu. .

8

—

Exerrare videtur Ruben, non una ratione.
Nam nec ipſe edixerat, ut non peccaretur in

Gen. 33. puerum, ſed tantùm, ne necaretur: & ejus con-
2. ſilio auſcultavere fratres, a cæde in ciſternam
tranſduéto Joſepho. Quomodo ergo, aut non
ſibi ait auſcultatum, aut abs ſe ea dicit pro-
Srgan. nunciata, quæ fratribus non luaſerat? Nimirum

& jactamus noſtra liberaliter præclarè geſta,
dictaâve: & liberalius quoque calamitoſis obji-

Oliva

cimus crimina; quæ eventuum infelieitate gran-
deſcunt. Quis verò percipiat dolere Rubenutn caerer.
de fuſo cruore Joſephi, quem ſciebat à fratri-
bus divenditum quidem Iſmaeélitis, non occiſume H
En ſangnis elus exquiritur. Atqui nuſquam ſan- e.
guis ejus effuſus. Imo proſuſus & immaniſſi. vipe,tas.
mè, nec ſemel. Pejor enim occidione ſervitus
eſt: illa namque ſemel jugulat; hæc ingenuum R gdoni
toties conficit, quoties is emptori famul
Meritô proinde parricidii inſimulantur, qui Obedien.
fratrem barbaris vendiderunt. Hinc aut impie- zie.
tatem eorum conjicite, qui alienam opprimunt
libertatem; aut pietatem eorum;, qui propriam
in cœnobiis devovent cœlo. Neque enim du-
rior mors eſle poteſt, quam ſui juris hominem
addici extero, ſubdique aut pari, aut impari.
En Jangitis ejus exquiritur. Neſciebant autem,
qetddt intelligeret Joleph. & quéd per interpre-
teni loqueretur ad eos. Avertitque ſe parumper,
& ſlevit: & reverſus locutus eſt ad eos. Nunc
primum Joſeph flevit. Si amore fratrum re-
mollitus in lachrymas eſt, cur non tunc eſt la-
Cchrymatus, quùm eos primèô vidit ſibi procli-
nari? Quod ſi fraternæ calamitatis commiſera- Tribalati
tione lugere cœpit, tunc illi emittendæ fuere Nea.
lachrymæ, quùm eos conjecit in vincula, bie
duéque catenis excruciavit. Cur igitur eas beceaz,
tandin diſtulit, priméque nunc lachrymatur? , ba,
Niſi fallor, quia fratrum nunc ſcelus comme-
moratur. Ergo qui fraternam calamitatem vi-
dere, & exaugere, ſiccis oculis, potuit, audire
flagitium fratrum, abſque lachrymis, non po-
tuit. Vera enim calamitas, non fames, & cate-
& ſunt;, livor ſunt & improbitas. Exundavere
lachrymæ, ubi ferrea ſceleris virga exerta eſt,
coram corde, ad flagitia, plus quàm ſihiceo.
Quanquam & inde cieri potuifle Joſephi lachry-
mas crediderim, quod in tot anguſtias incidiſſe
fratres intelligit, quòd in ſe conſpiraſſent. Me-
ritò hæc patimur, quia peccavimus in fratrem
noſtrum. En ſanguis ejus exquiritur. Quandiu Iaim e Ai
credidit exerceri fratres calamitatibus ad coro- teszio,

nam, luſit Joſeph: ubi verò catenas ſuas vindi-

cari ſenſit ærumnis illis, tunc enimverò luſum
mutavit in luctum. Unde nos lætaremur, inde
Joſeph ægreſcit: quique calamitatem, quaſi ſor-
nacem ad expolienda fratrum corda, dilexiflet,
eam expavit, ut ſui causâ incenſam efle perce-
pit, &, in ultionem irrogatæ ſibi olim injuriæ,
æſtuare. Adeò mitiſſimus Prætor à quavis re-
cordatione aberat contumeliæ; ut vel flagitii
purgationem horruerit, quòd vindictæ ſpeciem
quamdam præferret impoſitæ ſibi ſervitutis.
Placet, inquit, ærumna, quæ & fratres expiat,
& Deum habet authorem. At nollem illatam
mihi à fratribus injuriam follem eſſe incendi.
Flante Deo, non me ſuſſtante, fratrum ſcoria
exuratur. Meas nollem compedes eſſe, quibus
flamma nutritur ad poœnam. Ligentur fratres,
ſed non meis vinculis. Serviant, ſed non talio-
ne ſervitutis meæ. Id Joſeph deploravit, qui
tamen ita Deo cohæſit, ut lugeret & plecte-
ret, & ea ipſe injiceret vincula, quibus mollie-
batur in lachrymas. Sequitur enim. Tollenſque
Dimeon, & ligans, illis præſentibus. . Lachry-

tr. r 1,r . —G
matur, & ligat. Forma iſthæc eſt probi, con- geveritas,

ſtantiſque judicis. Qui tam abeſt ab ira, ut æ-
rumnoſo illachrymetur; tàmque amans eſt æqui- Tei a⸗
tatis, ut vinciat, quem luget. Fratri lachrymas, aſ.
reo manicas detulit; amori juſtitiæque ritè ſa-
crificaturus, quando humanitati luctum, ſeve-
ritati fratrem immolavit. Quis autem noſtrum,

aut

atur. perfectio 0
Jer vitttem

Afertch
o⸗ 1—
6 kihe
umm
1 Cyrth
conun Aler⸗
4 it,
ltin ſiatr
ell e hl
Parclcus
Snn Mi
, Ere
eugree
Genſetnno
Ekent.
ettku.
Mgrit lol
7bin, Mnenn
ior an er
Eemnputenn

ipinuetn
mi,b kernn
Mhemn à
unm, Cum
Idhe,
n an iſe ir⸗
lumn Cur,
SKt! Libich
In imheren
Elei, nol⸗

Eins, aNtſic

Cilimnu

Pki nins
Ntanmn
Ekentin ſl
tn abitn
n, an be
1 finenum .
ai ere eni
iumn, Gnn
trcheg, n,
dridifen⸗

den
denon en
tratn.
Ciunn hi
n ſin
Narid
ſerding
Sennum ii
hblatur
⸗ Gul
t unpie. ..
Pprimon
Propriam
emm du-
hominen
tltinhan,
nt auen,

tunceſh.
ſbi rodr.
Olmmniſera Niu
ende fueke
nohla, bi

igitur ein en

brymawur!“
s Cormine-

mitatem vr.

I, nonpo-

nes, & Ei
Exundarere
exerta el,
.
eplilachn.
ſtias inc
. ,,
Mallent. Me-
6 in fianen

bis ad o.
8 ſunriN-
rerd Hün

, Gknilen
n ele kere.
olim inotie,
ruani
. 7el lhgti
lckeſheenn
bi kinmm
ttes eilel
lem NMhan
elle inennli
atrom nn
8elle, gudn
emnl hintc,
ſed nonti
Plorayn, I
& hetr⸗
nibistule

1 Nile
Lach.

Co⸗N

I
. „ .
kprobi,

in Cap. X LII. Geneſis.

aut ligaret qvem diligit, aut illachrymaretur
æmulo, à quo fuiſſet iniquiſſimæ haſtæ ſubje-
Etus, & à Patris ſinn in pedicas tranſductus
barbarorum? Videtur inihi Joſeph, animata
quaſi Corinthus, quam mare geminum alluat;
quorum alterum tam pacatum eſt, ut lachry-
mas fundat, alterum adeò furit, ut catenas ef-
fundat in fratrem. Lilium hactenus Joſephum
credidi præ pudore: jam eum Roſam eſſe dixe-
rim, quæ fragrat, & pungit. An ipſe ſponſus
eſt, candidus & rubicundus, dum amat; &
graſſatur? Mirari deſino & albere in Elephanto
ebur, & cruentari. Quo maximè bellua renidet,
eo quoque deſævit. Adeò coire poſſunt in Prin-
cipe miſeratio & ſeveritas. Sic fulmen & ſplen-
det, & ferit. Tollénſque Simeon, & ligans, illis
præſentibus. Quæro, cur Simeonem præ cæteris
alligaverit Joſeph. An ipſe author fuerat fra-
tribus, ut in eum conſpirarent? An reliquis im-
manior talari eum tunicâ exuerat, cùm demit-
teretur in puteum? Non injurià ſui, ſed flagi-
tio fratris, extimulabatur ad Pœnam. Atqui
nemo é fratribus immunis à ſcelere. Cur ergo
unum ſeligit Simeonem, quem vinciat. Coie-
rat cum nuru Judas: luat ergo intemperan-
tiam compede. At aberat Joſeph, quum Ju-
das inquinaretur. Siquidem poſt captivitatem
fratris, is ſervus eſſe copit libidinis. Liget
Rubenum, à quo Bala compreſſa Id ſceleris
atratum, dum Joſeph eſſet impubes. E filiis
Paler & Zelphæ improbiorem det in catenas,
cùm eos ipſe accuſaverit peſſimi criminis apud
Patrem. Cur, his præteritis, Simeoni vincula
injecit? Libidini ſuccubuere cæteri: ſtrictis
telis, irrupere in Hemorem & Sichem Simeon
& Levi, nullo reſpectu aut affinitatis, aut re-
ligionis, aut fidei. Luxuriæ parcitur, homici-
Gen. 34. dio, proditionique non parcitur. Jimeon &
26, Levi fratres ingreſſi ſunt urbem confidenter, in-
terfelliſque omnibus maſculis, Hemor & Sichem
Pariter necaverunt. Adeò vel quuùm luget Jo-
ſeph, flagellat homicidas, qui livorem, qui
ſtuprum, qui inceſtum, qui deditionem lui
Iſinaêlitis diſſimulat. Porrò & geminis graſlato-
ribus, miſſo Levi, Simeon catenatur ; vel
H is primus telum evaginavit, vel quod
ille Levitarum parens deſignatus, Sacerdotii
reverentia ſupplicium eluſit. Conjicite hinc,
rerum arbitri & Judices, nullis minus parcen-
dum, quàm homicidis; nulliuſque ita vincu-
lis abſtinendum, quàm vel adumbrati Sacer-
eeleſafi dotis. Parés enim ſtrage Levi & Simeon non
c2 34 /. Pares ſupplicio ſunt. Ab hoc enim duces ſpe-
dio., rabantur; daturus ille erat Judæis Levitas &
Sacerdotes, quod ſi tot tantéôſque poſt annos
futura in poſteris Infula pro galea fuit Levi,
quem peœena ſubduxit, quaſi ſanguine, quo ſe
imbuerat, abſterſo per chriſma: quis ſævire
audeat in Chriſtum Domini, ſtolæ vinculis
immiſtis? Puniantur præ omnibus ſceleroſis
homicidæ: at Levitæ, etiam cruentati „nequa-
quam ſanguis effundatur. Si énim in ¶ͤtgypto
futura Synagogæ Cidaris non initiaturm Levi
catenis exemit, quem ruptum fœdus, quem
des violata, quem læſa circumciſio, quem
religio ad facinus adhibita „poſcebant ad ſup-
plicium : periclitabuntur capite, aut libertate
P. ontifices apud Chriſtianos, quos ſeu ſuſpicio
Prinis, ſeu ira judicis rapuit in judicium?
ergamus.

Homici.
ism.

Tollènſque Simeon, & ligans, illis
Praſentibas, jaſſit miniſtris, ut im-
plerent eorum ſaccos tritico, & re-
Ponerent pecunias ſingulorum in ſac-
culis ſuis, datis ſupra oibarüs in viam.

Qui Jfecerunt.

Simeonem alligavit, ſed non nudavit, vin- Hſeus.
culâque injecit, non togam abſtulit: quin
fratribus pecunias regeſſit, & cibaria con- Severitar.
tulit, ut intelligerent ſeveritatem in judicio,
non nundinas, apud Æ gyptios exerceri.
Porrò Joſeph maleficia palam ingerit, vi Rerkeete
dentibus enim aliis, Simeonem vinxit: ſed .
beneficia clandeſtina eſſe ſanxit, clam num-
mis in ſaccos conditis cum frumento. Ni-
mirum terrere voluit tranſgreſſores, benefi-
cus noluit proclamari. Nos veroô graſſamur
clanculum, propalam dilargimur. Perlſica
enim vero imitamur, foris carne oſtentatâ,
ligno intus abſtruſo. Joſeph nuæ eſt prædura,
quà patet: qua latet, edulis: catenas profert;
aurum reddit, ſed condit. Unus eſt Sol, qui
fruges, metallâque coquat, & arceat ſpe-
ctatorem Iucere vult, ſpectari non vult.
Sic ſpica ariſtis inhorreſcit & paleis, abdito
introrſus frumento. Tellus contra renidet in
olere, fartis ferro viſceribus. Utinam ſibi
Principes ad exemplar imperandi Joſephum
appingerent: à quo catenæ, coram omnibus;,
expromuntur, clam ommibus, pecunia ſac-
cis refunditur. At cur ſacci, quùm triti-
cum infunditur, dicuntur ſacci, appellantur
verò ſacculi, ubi nummis opplentur? Juſſt
miniſtris, ut implerent eorum ſfaccos tritico,
& reponerent pecunias Jinoulorum in ſacculis

ſuis. Exclamo: ſatiem novit ingluvies, ſa- Ramsl
. . . . . =- 2 — . . 10
tiem neicit avaritia, ad cibos ſacci ſunt ſacci, 16.

videntur iidem ſacculi, ſi nummis hient infu-
ſis. Duo hoc loco demiror in miniſ,tris; alte- Regibus
rum quod tam à ſe diſlentienti, Joſepho ne- Peaistur.
mo aut reluctetur, aut obtrectet: alterum,
quod actutum imperata compleverint. Neque detet.
enim dixerunt; ſi rei ſunt, cur novem di-
tantur; ſi ſunt inſontes, cur unus alligatur?
aut ſæviatur in omnes, aut univerſi dimittan-
tur. Tum Joſephum arguere potuiflent, quod
Regi decoquerét, ut exteris mumficus appa-
reret, frumento publico pretiéque Iſraëlitis *
exhibito. Atqui muſſavit nemo. Ait enim:
Qui fecerunt ita. Quod expreflere felicihs
LXX. dicentes: Et Pracepit Joſeph. Ert im-
Pleverunt vaſa eorum frumento. Quod dubius
animi ſum, probem, an improbem in mini-
ſtris. Cur enim tam ſervilis ſunt mentis „ ut Adulatlo.
dilapidanti frumentum Regis obtemperent:
Quâ verô ratione tam obſequentes ſunt
Prætori, ut indiſcuſſum edictum exe-
quantur? Qui fecerunt ita. Vide, an ſicubi
Prætorum foribus iſthæc adſculpi poſſit epi- superier
graphe, qui obſequentiſſimos ſuis quidem di- iinor oler
Ctis ſervos eſſe cogunt, Regum ipſi edictis jori.
quaàm maxime contumaces. Imperant Reges,
ſed Amanuenſibus, qui edicta conſcribunt.
Nam interdum Proreges juſſa Regum vix ex-
plicant, ridéntque mandata. Ecquando de
Prætoribus perſcribetur, ubi à Rege impe-
rata pecunia fuerit: Qui fecerunt ia? Por-
rò ubi Vulgata ait; Qui fecerunt ita, in Hie⸗

Rex coli

Aulici fra⸗
nandi.

diat ma-

Rex reg. aAte

Servi.

Rex deli-
Lat mini-
ſnros.
Fawicæ Gia-
va.

Saßeriny

in vigitet in mihi injicit

Eæ T u⸗

tionem le-

gum.

250

bræo habétur; Et fecit eis ſic. Audin? Quod
implevere miniſtri, completum fertur à Do-
mino, & imputantur Joſepho refuſæ per ſer-
vos pecuniæ in vaſa fratrum. Hinc ediicalt
Primores, lelect

§ fa-

X
qguantus eſle debeat delectus ia
mulorum, quamque attentè eorum ſit mori-
bus excubandum, quando res ipiorum gelte
tribuendæ ſunt imperantibus. Et fecerunt ita.
Et ſecit eis ſic. famati paſlim Princi-

Hinc infamæ
pes traducélique, quamvis inſontes, ſolo viti0
famulorum. Nec immerito. Nam quidquid
exequuti ſunt .Ætgyptii, id planè præceperat

Joſeph. Ab eo enim audierant, Ue implerent
eprum ſaccos tritico. Ergo, ut vides , ſervi
ſunt proſluentes, ſed Dominus ſcaturigo eſt

beneficentiæ. Et ſecit eis Zc. Suſpicionem
modus iſte ſcribendi, poſt im-
peratam reſtitutionem pecuniæ, adfuiſſe Jo-
ſephum miniſtris, & ſuis ipfum manibus na-
vaſſe operatn operi imperato. Dicitur propter-
ea, Et ſecit eis ſic. Nimirum fruſtrà imperant
Domini, niſi, quod præcepere, perficiant: ſi
præſertim beneficentiam ſervis Præſcripferint.
Nam famuli, ut ad irroganda ſupplicia paratiſſi-
mi eſſe ſolent, etiam injuſſi; ita ad erogan-
da frumenta tardi eſſe conſueverunt, impe-
rantium juſſis vel ſpretis, vel immimmis, vel

ad minimum dilatis. Quare ſi largitionibus tuis

Gen. 34.
38.

ſucceſſum optas, age;, quod juſſiſti. Fecerunt

enim ita .Ægyptii, quia Joſeph fratribus ſuis fe-

cit ſic. Mirum dictu eſt, quàm facile impona-
tur Dominis à ſervis, niſi ipſimet executioni
inſtiterint actionum. Nuptiæ conſilio, manda-
téque Jacob inter Chananæos filiéſque fir-
mantur. Ideò ab eo Hemori plebique Sichar
imperata Circumciſio. Verùm dum ſenex pa-
rari epulas, annuléſque expromi ſperat per fi-
lios, qui id muneris in ſe ſuſceperant, ſtra-
gem illi ſuffecere convivio, & feretra thala-
nis ſubrogarunt. Adeò diſſentiunt à ſeſe, quæ
præſcribuntur; quæque implentur. Quis enim
& connubio ſtabilito per Parentem erupturam
crederet cædem, aſtu, doléque filiorum? Quod
ſi filii tam dillimilia factitant præcepto gratiſ-
ſimi ſibi genitoris;, ſtaturos autumas famulos
juſſis Dominorum, quos oderunt? Quam
multi exclamare poſſent cum Jacob deluſi è
Miniſtris, ITurbaſtis me, & odioſum me ſeciſtis
Chananckis & Phereſæis. Quid? Nonne Sa-
muel, quùm edixiſſet Sauli, ut nulli omnino
parceret Amalecitarum, ommiâque funditus de-
leret eorum armenta, ſervatum ab eo Regem,
& reſervata opima hoſtium expavit? Sanè
Pontifex haud dubitabat de futura internecione
incircumciſorum, cùm Sauli objeciſſet pri-
mum coronam illi à Deo delatam, tum verò
flagitia recenſuiſſet Amalecitarum, mandatum

denique expoſuiſſet Dei, qui legem tulerat

de omnimoda excidione perfidorum. Quæ
juſtior lex, quam quæ ſtragem imperat fla-
gitioſorum? quæ gratior, quàm quæ adver-
Tariorum præſcribit ſupplicium? Quæ gravior;

D⸗

Oliva

quàm ea, cujus & Deus author, & præco
Pontiſex mazximus? Nihilo minus licet divina-
re contemptum latæ à Deo legis per Samue-
lem ad virum, ex Agalone Regem crea-
tum; quamvis, & victorias portenderet, &
necem hoſtibus praciperet. Quæro enim,
an abierit cum Sa
weniret imperatæ internecionis. Subſtitit in
Tabernaculo Pontifex, ut arcæ, victimiſque
inſerviret, Rege ad bellum profecto. Si ita
eſt, Agag vivet, gemmæ rapientur, valſa ſer-
vabuntur, abducentur armenta. Atqui Sa-
muel edixit. Demolire unzverſa. Ita eſt: verum,
quia lege contentus, non interfuit demolitioni,
audiet expoſtulantem Deum Pœnitet me;
quod conſtituerim Saul Kegem: quia verba men
opere non implevit. Tandiu Amalecitarum
Princeps contra mandatum Domini fuper-
fuit, quandiu Samuel ſuis eum manibus non
confodit; a de miniſtris ſcribi non poteſt,
fecerunt ita, niſi de imperante ſcribatur, Et fe-
cit eis ſic. Sapienter preinde Abrahamus, qui

02

4

deô

2
8 1
excepturus convivio Angelos „ cucurrit ad ar-
menta, indéque vitulum opimum extraxit.
ITpſe, inquit, ad armentum cucurrit, & inde iu-
lit vitulum tenerrimum & optimum. Emaciatum
& deterrimum paraſſet hoſpitibus, ſi vituli de-
lectum famulis demandafſſet: dixifſent enim:
Quid nobis enim exteris & ignotis? Cur Do-
mino obſecundemus adeò in advenas profuſo,
ut eis apparet, quæ nec ſibi, nec filio, nec nobis
apponit? Ecquando familiæ ſaginatum vitulum

1e Reg. I5.
ile Samuel, ut in partem z.
Etiſcopi
reſitentia.

Gen. 18.7.

exhibuit, qui peregrinis tenerrimum præde-

ſtinat? Parcamus ipſi nos; quando ille ſuo
gregi non parcit. Hæc profecto quia Abra-
hamus metuebat à Vernulis, ideô liberalitatis
ſuæ & author eſſe voluit & miniſter. Quin in-
terefle ipſemet ſtatuit excoquendo; condien-
déque vitulo. Tulit inde vitulum, deditque
puero, qui feſtinavit, & coxit illum. Hæc dum
ſcribo, ab Innocentio X. Pontifice maximo
rapior ad Conciones Vaticanas Palatii Apoſto-
lici: quæ me cura operoſiſſima abrumpere co-
git inchoatas Commentationes in Joſephi vi-

tam, & mortem Jacob. Eas veròô, toties; &

domeſticis, & publicis oneribus meis interru-
Pptas reſumere tandem cupientem, nova per
annos prohibuit à quatuor Summis Pontificibus
mihi & imperata, & producta ſervitus concio-
nandi. Denique ſcribendi deſiderium ſuſtule-
re penitus generalis totius ſocietatis Præſectu-
ra, & longæva ætas, funeri propior, quàm
ſcriptioni. Quare dum me paro ſupremo Ju-
dici, accuratius comparare compellor opera,
quam opuſcula. Quæ mihi mens à Deo in-
dita facit, ut reliquorum voluminum idem ſit
exitus, telæ nempe ſucciſæ, quam ſubinde
redordiebar; quòd Conditorii plus memoris,
quam Muſæi, mors impendens proximo ci-
nere manum , mentémque gravet, ne ſcri⸗
bam; ſed lachrymer. .

INDEX

Ibidem-

7

gag nn e
„,.
ſuche ilii
mii ei gieen

Alic ne,
Verba niet
leciunn
II Uper.
anibis wn
on potet,
atur, E ſe⸗
lamh, gii
n extrant.
Ginden. &
Eimaciatun
ſivitul de.
lent emim.
Cur Do-
ns pkofulo,
io, nec nobs
toln vitulum
mnum pede-
Ando Ule dio
un Abr
liberaltits
er. Qunir⸗
0 , COldler⸗
1, Ctie ir
m. Herdum
ſve maxime
Aeti Aoſo⸗
brunmmete .
0 Dolepirr.
1d, tolei,
es Utenn
n, WOi N
8 Pomifbbi
1S N
erium Alnde
atis lelr-
ropiot, uin
ſuprem.
Pellot gen,
ns 1Den I
inunm ent
Vanm ſbin⸗
lus pemms
8 rorin⸗ ⸗

t⸗
et;

oil

LOCORU M SACR E
S C RIPTU R K.:

Quæ in Commentationibus in Geneſim
Paſſim leguntur.

E X GENEYI.

XCAP. I. Et ſpiritus Domini ſere-
N batur ſuper aquas. pag. I. & 18
Er vidit Deus lucem quod eſſet bona;

6er diviſit lucem à tenebris. 2
Factumque eſt veſpere & mane dies
unus. Ibid.
Cujus ſemen, in ſemetipi, ſit Luper terram. 3
Ei volatile ſuper terram Iub firmamento cœli. 4
Fiant luminaria in firmamento cœli. Ibid.
Fecitque Deus duo luminaria magna. bid.

Dixit etiam Deus: Producant aquæ reptile animæ
viventis. Ibid.
Creavitque Deus rete grandia. Ibid.
Et omnem animam viventem, atque motabilem. Ibid.
Producat terra animam viventem. Ibid.
Et fecit Deus beſtias terræ. Ibid.
Fecitque Deus duo Luminaria magna, luminare ma-
jus, ut praeſſet diei“ luminare minus, ut praeſſet
nocti: & ſtellas. Ibid.
Ex CAP. II. Omne enim, quod vocavit Adam ani-
mæ viventis, ipſum eſt nomen ejus.
Vidit quod bonum eſſet lignum ad veſcendum, & tu-
lit de fructu illius. 6
Præcepitque ei dicene: Ex omni ligno Paradiſi co-
mede: De ligno autem ſcientiæ boni & mali ne co-
medas. 91
Ex CAP. III. Vidit mulier quod bonum eſſet ad veſ-
6

cendum.

Adam ubi es II
In dolore paries ſilios, & ſub poteſtate viri eris, &
ipſe dominabitur tui. 7
Ne fortè ſumat etiam de ligno vitæ. 8
Et collocavit ante Paradilum Cherubim ad cuſto-
diendam viam ligni vitæ. 9
Nequaquam moriemini. 15
Cum audiſſet vocem Domini Dei ſui deambulantis in
Paradiſo, ad auram poſt meridiem. 188

X CAF. IV Adam vero cognovit uxorem ſuam
am quæ ooncepit & peperit Cain, dicens & .

9
Feccatum aderit in foribus. 10
Ubi eſt Abel⸗ 144

Weſcio: Nunquid cuſtos fratris mei ſum? Ibid-
Dixitque ad eum: QOuid feciſti? vox languinis fratris
tit clamat ad me de terra: Nunc igitur maledi-
tus eris. Ibid.
Omnis, qui occiderit Cain, ſeptuplum punietur. Ibid.
Septuplum ultio dabitur de Cain: de Lamech vers
ſepiuagies ſepties. Ibid.
Poſſedi hominem per Deum. 12
Polnit mihi Deus ſemen aliud pro Abel. Ibid.
Cognovit quoque adbuc Adam uxorem ſuam. Ibid.
Cognovit auténm Lain AXorem ſuam, giul« oncepit Wσ
PVeperit Henoch. 146
Ex CAP. V. Vivxit quoque Jeth centum & quinque

annis, & genuit Enos. Ibid.
Genuit dem, Cham & Japhet. 13
EX CA P. VI. Et fil'as procreaſſent. 14

Videntes filii Dei filias hominum, quod eſſent pul-
Inrg, deceperunt ſibi uxores ex omnibus quas ele-
gerant. Ibid.
Non permanebit ſpiritus meus in homine in æternum.
Ibid. & 145
Deus ergo præcavens in futurum, & talctus dolore
cordis intrinſecus: Delebo, inquit, hominem quem
oIedan1. 15
Ex CAAP. VII. Rupti ſunt omnes fontes abyſſt ma-
gnæ. 18
Et ingreſus eſt Noz, & filii ejus, uxor ejus, & uxo-
ret ſliorum elus. 24. & 2 5
Duo & duo ingreſſa ſunt ad Noz in arcam, maſcu-
lus & fſœmina. . 25
Whi, & omne animal ſecundum genus ſunm, univer-
säaque jumenta, in genere ſuo, & omme quod mo-
vetur uper terram in genere ſuo, cunttämque Vo-

latile ſeundum genus uum. 2
Septimo decimo die menſis rupti ſunt omnes fontes
abyſſi magnæ, & Cataractæ cœli apertæ. 19
Ex CAP. VIII. Extenditque manum, & apprehen-
ſam intulit in arcam. 21

Quæ cum non inveniſet, ubi reguieſceret pes ejus, Te-
verſa eſt ad eum in Arcam. Ibid. &- 22
Expeclatis autem ultra ſeptem diebus aliis rur ſim
dimiſit columbam. 24
Aquæ enim erant ſuper univerſam terram. Ilbid.
Adduxit ſpiritum ſuper terran, & imminutk« ſant
aquc.

Index Locorum

A c. pag. 18. & 19
Recordatus autem Deus Noé. 19
At ila venit ad eum ad veſperam portans tamum
olivæ virentibus foliis in ore ſuo. 23
Eit aperiens Noë teltum Arcæ, aſpexit, viditque,
duod exſiccata eſſet ſuperficies terræ. 24
Eg'edere de Arca tu, & uxor tua, ſilii tui, G& uxo-
res ſiliorum tuorum. Ibid.
Tam in volatilibus, quàm in beſtiis, & univerſis rep-
tilibus. 25
Recordatus autem Noë, cunttorumque animantium,
adduxit ſpiritum ſuper terram, & imminutæ ſunt
aqu. 22
Locutus eſt avutem Deus ad Nozë, dicens. Eoredere.
de Arca, tu & Uxor tua, ſlii tui, & uAxores ſilio-
ruüum tuorlm tecum. 25°
Et tulit ex omnibus animalibus miündis, & ex omni-
hus volucribus mundis, & obtulit holocauſtum ſu-
per altare. 2
Et tollens de cunctis pecoribus & volucribus mundis,
obtulit holocauſta ſuper altare. Ibid.
Odoratuſque eſt Dominus odorem ſuavitatis. Ibid. &
27
Nequaquam ultrà maledicam terræ propter homines.
. 27
JSenſus enim & cogitatio humani cordis in malum
prona ſunt, ab adoleſcentia ſua. Ibid.
Non igitur ultrà percutiam omnem animam viven-
tem, ſicut feci. Ibid.
Ex CAF. IX. Egreſſi ſuni de Arca dem, Cham &
Japhet. 28
Plantazvit vineam: Inebriatus eſt, & nudatus in ta-
bernaculo ſuo. 202
Bibénſque vinum inebriatus eſt, & nudatus eſt in ta-
bernaculo ſuo. Quod cuùm vidiſet Cham, FPater

Chanaan. 28
Sem & Japhet pallium impoſuerunt bumeris ſitis.
Ibid.

Et ineedentes retrorſum operuerunt. Ibid.
Evigilans autem Noz ex vino, cum didiciſſet quæ
fecerat ei filius ſuus minor. Ibid. & 29
Ait: Maledictus Chanaan, ſervus ſervorum erit fra-
tribus ſais. 2
Benedibtus Dominus Deus Nem. Ibid.
Dilatet Deus Juphet, & habitet in tabernaculis Sem,
sitque Chanaan ſorvus ejus. Ibid.

Ex CAP. N. Ipſe cæpit eſſe potens in terra, & erat

robuſtus Venator coram Domino. 30

Ex CAP. XI. Celebremus nomen noſtrum, ante-
quam dividamur in univerſas terras. 31
Häabueruntque lateres pro ſaxis, & bitumen pro cæ-
mento. Ibid.
Deſcendit autem Dominus, ut videret civitatem, &
turrem, quam ædificabant filii Adam, & dixit:
Venite igitur, deſcendamus, & confundamus ibi
linguam eorum. Ibid.
Tulit itaque Thare Abram, & c. Et eduxit eos de Ur
Chaldkorum. 36
Ex CAbP. XII. Nunc igitur ecce conjux tua, accipe
eam, & vade. Præcepitque Pharao ſuper Abram
viris, & deduxerunt eum. 59
Flagellavit autem Dominus Pharaonem plagis maxi
mis, & domum ejus propter Sarai uxoremͤ Ahbra-
ham. Ibid. & 212
In te benedicentur univerſæ cognationes terre. 94.
Faciämque te in Gentem magnam, & benedicam ii,
& magnificabo nomen tuum, eriſque benedittus. 31
Benedicam benedicentibus tibi, & maledicam male-
dicentibus tibi. 32
Et ivit cum eo Loth. IPid.
Et ædificavit ibi altare Domino, qui apparuerat ei.
Ibid.

Semini tuo dabo terram hanc. Ibid.
Cumque prope eſſet, ut ingrederetur Eovptum, dixit
Narai uxori ſuxk. Novi quod pulchra ſis mulier.
Ibid.
Et nuntiaverunt Principes Pharaoni, & laudaverunt
eam apud illam. Ibid.
Et ſublata eſt milier in domum Pharaonis, Abram
verò bene uſi ſunt propter illam. 33
Fueruntque ei oves & boves. Ibid.
Nune igitur ecce uxor tua; accipe eam & vade.
Præcepit Pharao ſuper Abram viris: & dedukxernnt

eum. Ibid.
Ex CAP. XIII. Recede à me, obſecros ſi tu ad ſi-
niſtram ieris, ego dexteram tenebo. 18
Ex CAP. XIV. Et ecce unus qui evaſerat, nuntiavit
Abram Hebræo. 136
Et, diviſis ſociis, irruit ſuper eos notte, & percuſit
α. 34. & 35

Numeravit expeditos vernaculos ſuos trecentos decem

& obto. 35
Reduxitque omnem ſubſtantiam, & Loth fratrem
ſnum cum ſubſtantia illius. Ibid.
Non accipiam ex omnibus quæ tua ſunt; ne dicas;
Ego ditavi Abram. Ibid.
Dixit autem Rex Sodomorum ad Abram: Da mihi
animas, cæœtera tolle tibi. Ibid.
At verò Melchiſedech Rex Hieruſalem proferens pa-
nem & vinum benedixit ei,; & ait:- Benediltus
Abram Deo excelſo, qui creavit cœlum, & ter-
ram. Et benedictus Deus excelſus, quo protegente,
hoſtes in manibus tuis ſunt. Ibid.
Levo manum meam ad Dominum Deum excelſum,
poſſeſſorem cœli & terræ, quod à plo ſubtegminis
uſque ad corrigiam caligæ, non aecipiam de omni-
bus, quæ tua ſient. M 36
Ex CAP. XV. Juſpice cœlum, & ſtellas numera. 79
Ego protelctor tuus ſum, & merces tua magna nimis.
2
6
Ego vadam abſque liberis, & filius procuratoris our
mec iſte Damaſcus Eliezer. lbid.
Statimque ſermo Domini factus eſt ad eum, dicens:
Non erit hic bares tuus, ſed, qui egredietur de
utero tuo, ipsumque habebis hæredem. Ibid.
Domine Deus, unde ſcire poſum, quod poſſeſurus
ſim eam? Ibid.
Diviſit armenta per medium, aves autem non diviſit.
Deſcenderuntque volucres ſuper cadavera, & abige-
bat eas Abram. 37
Cumque Sol occumberet, ſopor irruit ſuper Abram.
Dictumque eſt ad eum: ſcito prænoſcens, quod pe-
regrinum futurum ſit ſemen tuum in terra non ſua.
lbid.
Generatione autem quartâ revertentur huc: necdum
enim completæ ſunt iniquitates Amorrhæorum uſque
ad præſens tempus. Ibid.
Cum ergo deeegee Jol, falta eſt caligo tenebroſa,
& apparuit clibanus fjumans, & lampas ignis tran-
ſiens inter diviſiones illas. 3
Ex CAP. XVI. Concluſit me Dominus. Ingredere ad
ancillam meam, ſi forte ſaltem ex illa ſuſcipiam
lios. Ibid. & 39.
Divitque Sarai ad Abram.: Iiqus agis contra me.
ego dedi ancillam meam in ſinum tunm, quæ vi-
dens quòd conceperit, deſpectui me habet. Judicet
Dominus inter me & te. 40⁰
Ecce, ait, ancilla tua in manu tua eſt, utere eâ, ut
libet. Ibid.
Afſigente igitur eam Sarai, fugam iniit. Ibid.
Agar, ancilla Sarai, unde venis? aut quò vadiss 41
Quaæ reſpondit: à facie Sarai Dominæ meæ ego ge
Ibid.
Cumgque inveniſſet eam Angelus Domini juxta fontem
aquaæ

1 llicgua
1 n e eulen
lltt ſara P⸗
Sl lan ilimn

un hag, ie

, I1
ſen
ANA
nn, Al,
C Gatgen
4
o:
0. 1
ſeret )unie

E

elent n

un; ult
1
bran: N
len ſen
At:
it elin,
, Mflunt
Deun auaſe
erne
eeigicn hemn

Selgumn
nia nl

rtauni
D
1dan, Al
3
i Alel⸗
felen.

Adauere,
,enelen, ;
nin MM
1

ſets

ann hu
Aumim

ole alil
G npuii

19
1

n nit.
9
, nt

Sacræ Scripturæ.

aquæ in ſolitudine, gui eſt in via dur in deſerto. 41
Ecce concepiſti, & parikgs klium vocabiſque nomen
jus Vmael, eo quod audierit Dominus afflictio-
nem tuam. Ibid.
Hie erit fſerus homo, manus ejus contra omnes, &
manus omnium contra eum. 42
Muluiplicans multiplicabo ſemen tuum, & non nu-
merabitur præ multitudine. lbid.
Propterea appellavit puteum illum, Puteum viventis
& videntis me. Ibid.
A facie Sarai Dominæ meæ ego fugio. 43
Revertere ad Dominam tuam, & humiliare ſub ma-
nihus ejus. Ibid.
Peperitzue Agar Abræ ſilium. lbid.
Et multiplicabo ſemen tuum ſicut ſtellas cœli. 93
Ex CAP. XVII. Ambula coram me & eſto per felctus.

. 43. & 44
Multiplicabo te vebementer nimis. 44
Cireumcidetur ex vobis omne maſculinum. 61
Delebitur anima illa de populo ſuo. Ibid.

Ex illà dabo tibi flium. Et Reges populorum orientur

6X 60. 44
Dabézue tibi, & ſemini tuo terram peregrinationis
tuc. Ibid.

Tutaſ-ne centenario naſcetur filius. Ibid.
Ponamque fœdus meum inter me, & te, & multipli-
cabo te vehementer nimis, (& implebo te valde.)
Cecidit Abram pronits in ſaciem. Ibid.
Uinam Itmazl vivat coräm te. Ibid.
Vocabiſzue nomen ejus Iaao, & conſtituam pactum
meum illi in fœxdus ſempiternum, & ſemini ejus
poſt eum. Super Iimasl quoque exaudivi te. Ecce
benedicam ei, & augebo, & multiplicabo eum val-
de, duodecim duces generabit, & faciam illum in

Gentem magnam. 45
Ucor tua pariet tibi filium, & conſtituam paétum
meum illi. ⸗ Ibid.

Ex CAP. XVIII. Quos cùm vidiſet, cucurrit in oc-
curſum eorum de oſtio tabernaculi, & adoravit in
terram. 456
Tſe ad armentum cucurrit, & inde tulit vitulum te-
nerrimum & optimum, deditque puero, qui feſti-
navit & ooxit illum. 250

Aſeram vpauxillum aqux, & lavate pedes veſiros,

requieſcite ſub arbore. Pondmue buccellam panis,
G confortate cor veſtrum, poſßtea tranſibitis. 46
Toe verò ſtabat. Ibid.
Tulit quoque butyrum, & lac & vitulum.

Dinit auDvem Dominus ad Abraham: quare riſit Sa-

as Ibid.

Nunquid Deo quicquam eſt diſicile juxta condictum

revertar hoc eodem tempore, vita comite, & ba-
bebit Sara filium. Ibid.
Negavit Jara, dicens, Non riſi: timore perterrita..
Ibid.
Dominus autem: Non eſt, inquit, ita: ſed riſiſti.
Cum ergo ſurrexiſſeni inde viri. Ibid. & 48
Ert Abrahbam ſimul gradiebatur, deducens eos. Ibid.
Nio enim quod præcepturus ſit filiis ſuis, & domui
Jug poſt ſe, ut cuſtodiant viam Domini, & faciant
Judicium & juſtitiam. Ibid. & 49
Clamor Sodomorum, & Gomorrhæ multiplicatus eſt,
G beccatum eorum aggravatum eſt nimis. 49
Numquid perzes juſtum oum impio, ſi fuerint quinqua-
ginta juſti in civitate, peribunt ſimul? Ibid. & 172
Quia ſemel œpi, loquar ad Dominum meum, cum ſim
pulvie & cinis. 9
Erant autem amho ſenes. Ibid.
Et dixit non deleho propter decem. Ibid.
Ex CAL. X I X. Venerunt duo Angeli Sodomam
ve pere, & edente Loth in foribus civitatis. Qui
cum vidiſet eos, ſurrexit & zvit obviam eis: ado-
Ethicæ Tom. I.

ravitque pronus in terram. 50
Compulit illos oppidò, ut diverterent ad eum. Ibid.
Qui dixerunt: minime ſed in platea manebimus. Ib.
Nolite, quæſo, fratres mei, nolite malum boc Facere.
Ibid. & 53
Habeo duas ſilias: educam eas ad vos. 50
Recede illuc. Ingreſſus es ut advena, nunquid ut judi-
ces? Te ergo ipſum magis udm bos affligemus. 51
Eos, qui foris erunt, percuſſerunt cæcitate à minimo
uſque ad maximum. Ibid.
Coxit az yma, & comederunt. Prius autem quàm irent
cubitum, viri civitatis vällaverunt domum. Ibid.
Et ecce miſerunt manum viri. Ibid.
Egreſus itaque Loth, locutus eſt ad generos ſuos,
qui accepturi erant filias ejus, & dixit: ſurgite,
egredimini de loco iſto quia delebit Dominus ci-
vitatem hanc. Et viſus eſt eis quaſi ludens loqui.

2. G&
Diſſimulante illo. 73
Nec poſſum in monte ſalvari, ne fortè apprehendat
me malum, & moriar. Eſt civitas hæc juxta, ſal-
vabor in ea. Ibid.
Eduxeräntque eum, & poſuerunt extra civitatem.
Ibid.
Cogebant eum Angeli. Ipſe verò diſimulabat. Ibid.
In monte ſalvum te fac. 54. & 56
Ecce etiam in hoc ſuſcepi preces tuas, ut non ſubver-
tam urhem „ PTr9 g16 locutus 6s. 49 8 56
Loitur Dominus pluit ſuper Sodomam & Gomorrham

Iulphur & ignem à Domino de cœlo. 64
Veni inebriemus eum vino, dormiamuſque cum eo.

Dederunt itaque Patri ſuo bibere vinum nocte illa.
Et ingreſſa eſt major, dormivitque cum Patre. 25
Nullus virorum remanſit in terra,; qui poſſit ingredi
ad nos juxta morem univerſæ terræ, veni inebrie-
mus eum vino, dormiamuſque cum eo, ut ſervare
poſſimus ex Patre noſtro ſemen. 196
Nullus virorum remanſit in terra. Veni, dormiamus
cum eo, ut ſervare poſſimus ex Patre noſtro ſemen.
127
Ex CAP. XKRX. Et peregrinatus eſt in Geraris. 57
In ſimplicitate cordis mei, & munditia manuum mea-
rum feci hoc. Dixitque ad eum Deus Et ego
ſcio quod ſimplici corde feceris, & iqeo cuſtodivi
te, ne peccares in me, & non dimiſi ut tangeres
eam. ILbid.
En morieris propter uxorem quam tuliſti. 58. & 59
Nunc ergo redde viro ſuo uxorem, quia PFropheta
eſt: & orabit pro te, & vives: ſi autem nolueris
reddere, ſeito quod morte morieris tu,; & omnia,
quæ tua ſunt. 8
Statimque de nocte conſurgens Abimelech, vocavit
omnes ſervos ſuos . & locutus eſt univerſa verba
hæc in auribus eorum, timueruntque omnes viri
valde.
Quid peccavimus in te, quia induxiſti ſuper me, &
ſuper regnum meum peccatum grande? Ibid.
Tum Abrahaæ dedit munera ampliſſima, & ait: Ter-
ra coram vobis eſt, ubicumque tibi placuerit, ba-
bita. Ibid. & 61
Venit autem Deus ad Abimelech per ſomnium nobte.

Orante autem Abraham, ſanavit Deus Abimelech,
& uxorem, ancilläloue ejus, & pepererunt. Con-
luſerat enim Dominus omnem vulvam domus
Abimelech, propter Saram uxorem Abraha. Ibid.

& 60
EX CAP. XXI. Riſum fecit mihi Deus LQuicum-
que audierit, corridebit mihi. 62
Fecitque Abrabam grande convivium in die ablatcta-
tionis éαρ. Tbid.
V Ejice
—

Index Locorum

Hjice ancillam hang, & fliun ejus. Ibid. 63. &
64. & 66
Won enim erit hæres filius ancillæ cum filio meo Iſa .
Ibid.
& 68
Non tibi videatur aſperum ſuper puero, & ſuper an-
cilla tua: Omnia quæ dixerit tibi Sara audi vocem
eus: quia in Iaac vocabitur tibi ſemen. 63
Cüumque vidiſſet Gara filium Agar Wigyptiæ luden-
tem cum Iſaac filio ſuo. Ibid.
Levavit vocem ſuam & flevit. Exaudivit autem Deus
vocem pueri. 64. & 65
Surge tolle puerum, & tene manum illius - quia in

Durè accepit hoc Abraham pro filio ſuo.

Gentem magnam faciam eum. 64
Exaudivit enim Deus vocem pueri de loco in quo
eſt. Ibid. & 65

Aperuitque oculos ejus Deus : quæ videns puteumn
aquæ, abiit, & implevit utrem, deditque puero
bibere. 6 65
Et fuit cum eo: qui crevit, & moratus eſt in ſolitu-
dine, factuſque eſt juvenis ſagittarius. Ibid.
Habitavitque in deſerto Pharan, & accepit illi ma-
ter ſua uxorem de terra Wogypti. Ibid.
Eodem tempore dixit Abimelech, G Phicol Princeps
exercitus ejus. 66
Jura per Deum, ne noceas mihi. Ibid.
Deus tecum eſt in univerſis quæ agis. Ibid.
Dixitque Abraham: ego jurabo. Et increpavit Abi-
melech propter puteum aquæ, quem vi abſtulerant
ſervi ejus. Ibid.
Reſpondit Abimelech: Neſeivi, quis fecerit hanc
rem ⸗ ſed & tu non indicaſti mihi, & ego non au-
divi, præter bodie.
Surrexit autem Abimelech, & Phicol Princeps exer-
citus ejus, reverſique ſunt in terram Palæſtino-
rum. Abraham verò plantavit nemus in Berſa-
bee, & invocavit ibi nomen Domini Dei aterni.

bid.
Et fuit colonus terræ Palæſtinorum diebus multis.
Ibid.
Filium ancillæ faciam in Gentem magnam. 68
Ex CAP. XXII. Quæ poſtquam geſta ſunt. Ibid.

At ille relpondit Adum. Ait illi: Tolle ſilium
tuum unigenitum, quem diligis, Iaac, & vade in
terram viſionis. Ibid. & 70
Igitur Abrabam de nocte oonfurgens. 6
Cimque concidiſſet ligna in holocauſtum, abiit ad lo-
cum, quem præceperat ei Deus. Ibid.
Expetctate hic cum aſino- ego & puer illuc uſque pro-
perantet.“. Ibid.
Tulit quoque liona holocauſti, & impoſuit ſuger Iaac,
Rklium ſuum. Ibid.
Ipſe vero portabat in manibus ignem' & gladium.
Ibid.
Wdificavit altare, & deſuper ligna compoſuit: cüum-
que alligaſet Iaaz ſilium ſuum, poſuit eum in al-
tare. lbid.
Extenditque manum ſuam, & arripuit gladium ut im-
molaret filium ſuum. Ibid.
Kt ecce Angelus Domini de cœlo clamavit, dicens;
Abraham, Abraham, qui reſpondit, Adſum. Ibid.
Ne exten las manum tuam Juper puerum, neque fa-
cias illi quicquam. 70
Nunc cognovi quod timeas Deum, & non peperciſti
unigenito filio propter me. Ibid.
Levavit Abraham oculos ſuos, viditque poſt tergum
arietem inter vepres hærentem cornibus: quem aſſu-
mens obtulit holocauſtum pro filio. IDid.
Appellavitque nomen loci illius, Dominus videt.
Ibid.
Per me metipfſum juravi, dicit Dominus: quia feciſti

hanc rem, & non peperciſti filio tuo unigenito,
Propter mé. 71
Et benedicentur in ſemine tuo omnes Gentes terræ,
quia obediſti voci meæ. 71
Ex CA P. XXIII. Cümque ſurrexiſſet ab offcio fu-
nérIs. 72
Ut plangeret & fleret eam. Ibid.
Reſponderunt filii Heth, dicentes: Audi nos, Do-
mine, Princeps Dei es apud nos: in electis ſepul-
echris noſtris ſepeli mortuum tuum. Ibid.
Surrexit Abrabam, & adoravit populum terræ. In-
tercedite pro me apud Ephron. Ibid.
Terram quam poſtulas, quadringentis ſiclis valet.
Quod ecum audiſſet Abraham, appendit pecuniam,

Juam Ephron poſtulaverat. Ibid.
Ex CAP. XXIV. Reſpondit ſervus, ſi noluerit mu-
lier venire mecum. 3

Cave ne quando reducas filium meum illuc. Dominus
Deus oœli, qui tulit me de domo Patris mei: ipſe
mittet Angelum ſuum coram te, & accipies inde
uxr⁸m filio meo. Ibid.
Sin autem mulier noluerit ſequi te, non teneberis jura-
mento: filium meum tantum ne reducas illuc. Ibid.
Dominus Deus cœli ipſe mittet Angelum ſunm coram
te. Ibid.
Domine Deus Domini mei Abraham occurre, oble-
cro, mihi bodie: & fac miſericordiam cum Do-
mino meo Abraham. Igitur puella, cui ego dixe-
ro, Inclina hydriam tuam.. Ibid.
Deſcenderat autem ad fontem, & impleverat hy-
driam, ac revertebatur.
Quin & camelis tuis hauriam aquam effundenſque
aquam in canalibus recurrit ad puteum, & hau-
ſKum omnibus camelis dedit. Ibid.
Inelinavit ſe bhomo & adoravit Dominum, dicens:
Benedittus Dominus Domini mei Abrabam, qui
non abſtulit miſericordiam, & veritatem ſuam à

Domino meo. Ibid. & 75
Quod cum audiſſet puer Abraham, procidens adora-
vit in terram Dominum. 74
Veni, & dixi: Domine Deus. 75

Wolite ait, me retinere, guia Dominus direxit
viam meamdimittite me, ut pergam ad Dominum
meum. Ibid.
En Rebecca coram te eſt: tolle eam, & proficiſcere.

Ibid.
Prolatiſque vaſis argenteis, & aureis ac veſtibus.
Ibid.
Vidit camelos venienies procul. 76

Quis eſt ilie hbomo, qui venit per agrum in occu-
ſum nobis. Ibid.
Rebecca quoque, conſpecto Iaac, deſcendit de Came-
lo, & ait ad puerum. Quis eſt ille homo. Ibid.
Dixitque ei : ipſe eſt Dominus meus. 77
At illa tollens citè pallium, operuit ſe; ſervus autem
cuncta, quæ geſſerat, narravit Ilaac. Ibid.
Ex CAP. XXV. Provectæque ætatis, & plenus die-
rum. 78
Et ſepelierunt eum Iſ-aac & Iſmas! filii ſui. 79. & 82
Et, poſt obitum illius, benedixit Deus IHaac ſilio
ejus. 79
Agar Mgyptia.
ded collidebantur in utero ejus parvuli, quæ ait:
Rie mihi futurum erat, quid neceſſe fuit concipere.
Ibid. & 80
Perrexitque ut conſilleret Dominum. 80
dexagenarius erat Iſaac quando nati ſunt ei parvuli. b.
Haac amabat Eſal, es quòd de venationibus ilius

veſceretur. Ibid.
Et Rebecca diligebat Jacob. Ibid.
En morior, quid mihi proderunt primogenita. 381
uravit ei Eſaä z & vendidit Primogenita. Et

ruen. 1

Eten n

le in ten

luacraxe
1 Hethei,
Le anle,

tin ea.
ler he.
Ulautime

bulimn in
glik lelle

enus tuit ,
Clicent

le ne Nej
ih „ 3

Animn
„, nna
SeTYA lgiſer

aeee en
Utntenn o,.
. cLci u .
Aen, Cmn
aelle
ſeſ ⸗ tne

Annin
UI
, ſnelienin
Un illee. DMn
Latft nie
l
Non tetehejiin.
edtcar iliu N
geſumn ſun nn
I
hamn ortume, i,
ienrdien aun)
lla, aui 1
G ingbumek

Demninmn, A

nei Archin,6

7 veritten a
bid
n, mnultn

4 Domitt
pergen d Dni
4

7 aureit 4 Ne

per An

ſenlteC
,ſanh
, ile hen .
us.
mit ſ. ſnuen
.
tatit, im,

Sacræ Scripturæ.

ſie accepto pane, & lentis edulio, comedit, & bi-
bit, & abiit; parvi pendens quod primogenita ven-
didiſſet. pag. 81

Ne deſcendas in Egyptum. 82
◻ .
Ero tecum. Ibid. & 84.
Benedicentur in ſemine tuo omnes gentes terræ, e
quòc obedierit A brabam voci mex, & euſtodierit
præcepta, & mandata men, & ceremonias legéſ-

que ſervaverit. 83
Doror mea eſt. 84
Perſpicuum eſt quod ſoror tua ſit. Ibid.

Quare impoſuiſti nobis * potuit coire quiſpiam de po-

pulo cum uxore tuag, & induxeras ſuper nos gran-

de peccatum. Pracepitque omni populo, dicens:
Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte morie-
tur. Ibid.
devit autem Iſaac in terra illa. 8 5

Ob hoc invidentes ei Palæſtini, omnes puteos, quos
foderant ſervi patris illius Abraham, illo tempore
obſtruxerunt implentes humo. Ibid.
Recede à nobis, quoniam potentior nobis fabtus es
valde. Ibid.
PFrofectus inde, fodit alium puteum, pro quo non
contenderunt: Itaque vocavit nomen ejus, Lati-
tudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, &
Jecit ereſcere ſuper terraæn.
illo loco in Berſabee, ubi apparuit Dominus in
ipsd nocte. Ibid. & 86. & 87
Ideirco vocatus eſt locus ille Berſabee: quia ibi uter-
que juravit. Et inierunt fſœdus pro puteo juramen-
ti. 86
Itaque ædificavit ibi altare: & invocato nomine Do-
mini, extendit tabernaculum: præcepitque ſervis
Iatis, ut foderent puteum. Ibid.
Cum enim Iſaac dixiſſet eis: Quid veniſtis ad me,
bominem quem odiſtis, & expuliſtis à vobis..
Reſponderunt: Vidimus tecum eſſe Dominum, &
ideirco nos diximus JNit juramentum inter nos, &
ineamus fadus. 87
Cum pace dimiſimus auttum benediétione Domini.
Ibid.
Foderuntque in torrente, & repererunt aquam vi-
vam. Ibid.
Eſaü verò quadragenarius duxit uxores, Judith fliam
Beeri Hethæai, & Baſemath ſiliam Elon ejuſädem
loci. Quæ ambæ offenderant ani mum Maac & Re-

becce. 88
Peregrinare in en: Tibi enim dabo univerſas regio-
nes has. 94

Et benedicentur in ſemine tuo omnes gentes terræ,
eò quòd obedierit Abraham voci meæ- Ibid.
Et multiplicabo ſemen tuum ſicut ſtellas cœli: dabö-
que poſteris tuis univerſas regiones has. Ibid.
Et benedicentur in ſemine tuo omnes gentes. 86
Ex CAP. XXVII. Fac mihi inde pulmentum, ſicut
velle me noſti, & affer ut comedam, & benedi-
cat tibi anima mea, antequam moriar. 88
Quod cum audiſſet Rebecca , dixit filio ſuo Jacob.
Audivi Patrem tuum loquentem cum fratre tuo,
& dicentem ei⸗ Affer mihi de venatione tua, &
Fac cibos, ut comedam, & benedicam tibi coram
Domino. Ibid.
di attrebtaverit me Pater meus. 89
Acceſſit G& oſculatus eſt eum, ſtatimque ut ſenſit ve-
NRimentorum illius fragrantiam, benedicens illi
ait. Ibid.
Det tibi Deus de rore cœli, & de pinguedine terræ
abundantiam Frumenti, & vini: & ſerviant tibi

bopuli. Ibid. & 90
In pinguedine terræ, & in rore cœli deſuper erit
benedictio tua. 90

Ethicæ Tom. I.

Ex CAP. XXVI. Apparuit ei Dominus, & ait.

Aſcendit autem ex

Vives in gladio, & fratri tuo ſervies. 89
Noſti quod kſau frater meus homo piloſus ſit. 90
Aunditis Eſau ſermonibus Patris, irrugiit clamore
magno, & conſternatus, ait: Benedic etiam &
mihi, Pater mi. Ibid.
Nunquid non reſervaſti & mihbi beneditctionem.
Ibid.
Dominum tuum illum conſtitui. Ibid.
Nuntiata ſunt bæc Rebeccæ, quck mittens & vooans
Jacob. Ibid.
Venient dies luttus Patris mei, & oocidam Jacob
fratrem meum. Ibid. & 123. & 147. & 245

Conſurgens fuge ad Laban fratrem meum.. Cur utro-

que orbabor filio in uno die 90
Venit germanus tuus fraudulenter, & accepit bene-
dictionem tuam. 1

Si acceperit Jacob uxorem de Rirpe terræ hujus, nolo
vivere. Ibid.
Ecce odor filii mei, ſicut odor agri pleni. 13 1
Senuit autem Naac, & caligaverunt oculi ejus.
146
Vocavit itaque Ijaac Jacob, & benedixit eum: Præ-
cepitque ei dicens: Noli accipere conjugem. 91
ded vade: Deus autem omnipotens. Ibid.
U poſſideas terram peregrinationis tux, quam polli-
citus eſt Avo tuo. 1bid.
Cüumque dimiſiſet eum Iſaac, profectus venit in Me-

Jopotamiam Syriæ. 92
Et ſupponens capiti ſuo dormivit in eodem loco.
Ibid.

Viditque in ſomnis Nalam. Ibid. & 93
Angelos quoque Dei aſcendentes, & deſcendentes per
eam. 92
Et Dominum innixum Scalæ, dicentem ſibi: Ego
Jum Dominus Deus Abrabam Patris tui, & Deus
Haa: Terram, in qua dormis, tibi dabo, & ſe-
mini tuo. 93. 94
Apparuit autem z Dominus in convalle Mambre
Jedenti in oſtio tabernaculi ſui in ipſo fervore
diei. 8 5
Eritque ſemen tuum quaſi pulvis terræ. 93
Eruque ſemen iunm quaſi pulvis terræ: dilataberis
ad Occidentem, & Orientem, & Deptentrionem &
Meridiem. 94. & 132. & 140. & I41
Et benedicentur in te, & in ſemine tuo cunétæ Tri-
bus terræ. 94
Det tibi benedictiones Abrahæ. 90. & 91
Et ero cuſtos tuls, quocunque perrexeris. 96. 8 98
&W& 109. & 113. & 140. & 147
Surgens ergo Jacob manè, tulit lapidem, quem ſup-
Poſuerat capiti ſuo, & erexit in titulun, fun-
dens oleum deſuper. Votum etiam vovit, dicens..
Et lapis iſte quem erexi in titulum, vocabitur do-
mus Dei: cunttorumque, quæ dederis mihi, deci-
mas Offeram tibi. 96. & 97. & 98
Qudm terribilis eſt locus iſte: non eſt hic aliud, niſi
domus Dei, & porta c&li. 96. & 98. & 99
Et dederit mihi panem ad veſeendum, & veſtimen-
tum ad induendum. 97. & 93. & 132
Froficiſcere in Meſopotamiam, & accipe tibi inde

uxorem de ſiliabus Laban. 99
Di fuerit Deus mecum, & cuſtodierit me in via, bper
quzæimn ego ambulo. 134

Vaqe, & proſiciſcere in Meſopotamiam Spric. Ibid.
Ex CAP. XXIX. Et os ejus grandi lapide claude-

batur. 99
Tres quoque greges ovium accubantes juxta eume.
100

Saniuſne eſt Ibid.
Adhuc loquebatur, & ecce Rachel veniebat æaum
ovibus Patris ſui :⸗ nam gregem ipſa paſcebat.
Ibid. & 101

V 2 Nunc

—

Index Locorum

Nunc amabit me vir mess. pag. 100
Quam cum vidiſet Jacob, & ſciret conſobrinam
ſuanm, oveſque aban avunculi ſui⸗ amovit la-
pidem, quo puteus claudebatur. Et adaquato gre-
ge, Oſculatus eſt euam, &, elevatâ voce, flevit.
Et indicavit ei, quod frater eſſet Patris ſui, &
klius Rebeccæ: at illa feſtinans nuntiavit Patri
ſito.
Lui, um audiſſet veniſſe Jacob filium ſororis ſux,

cucurrit. 101
Et in oſcula ruens, duxit in domum ſuam. 102
Oe meum es, & caro mea. Ibid.

Et poſtquam impleti ſunt dies menſis unius, dixit ei:
WNDüum, quia frater meus es, gratis ſervies mihi?
Die, quid mercedis accipias? Ibid.
Lui, vocatis multis amicorum turbis ad convivium,
fecit nuptias. Ibid.
Et veſpere Liam filiam ſuam introduxit ad eum, dans
ancillam filiæz Zelpham nomine. Ibid.
Hebdomada tranſatta Rachel duxit uxorem, cui
Pater ſervam Balam tradiderat. Ibid.
Tandémque potitus optatis nuptiis, amorem ſequentis
priori prætulit, ſerviens apud eum ſeptem aliis
annis. 103
Audivit me Dominus haberi contemptui.. Copula-
bitur mihi maritus meus. . Quarto concepit, &
peperit filium, & ait: Modo confitebor Domino:
Et ob hoc vocavit eum Judam: ceſſavitque parere.
104
Vidit Dominus humilitatem meam, nunc amavit me
vir meus. Ibid. & 106. & 237
Ex CAP. XXX. Cernens autem Rachel quod inſæ-
cunda eſſet, invidit ſorori ſux, & ait marito ſuo.
Da mihi liberos. 105
Cui iratus reſpondens Jacob: Num pro Deo ego ſum,
qui privavit te fructu ventris tui? Ibid.
Häabeo famulam Balam: ingredere ad illam, ut
pariat ſuper genua mea, & babeam ex illa ſilios.
Ibid. & 144.
Dixitque Rachel: Judicavit mihi Dominus, & exau-
divit vocem meam, dans mihi filiun & idcirco
appellavit nomen ejus Dan. 106
Comparavit me Dominus cum ſorore mea, & invalui,
vocavitque eum Nephtali. Ibid.
dentiens Lia quod parere deſiiſſet, Zelpham ancil-
lam ſuam marito tradidit. Ibid. & 107
Feliciter: & idcirco vocavit nomen ejus Gad. Pepe-
rit quoque Zelpha alterum: Dixitque Lia Hoc
pro Beatitudine mea: Beatam quippe me di-
cent mulieres propterea appellavit eum Aſer.
106. & 107
Dedit Deus mercedem mihi, quia dedi ancillam
meam viro meo. 107
Rurſum Lia concipiens, peperit ſextum filium, &
ait“ Dotavit me Deus dote bona: etiam häc vi-
ce mecum erit maritus meus, es quòd genuerim ei
ſex ſilios: & idcirco appellavit nomen ejus Zabu-
lon.
Recordatus quoque, Dominus Rachelis, exaudivit
eam, & aperuit vulvam ejus. Ibid.
PFactum eſt autem, uat peperit Rachel Joſeph, dixit
Jacob ad Laban:⸗ Dimitte me ut adeam in locum
meum & in terram meam. 108
Da mihi uxores, & liberos meos, pro quibus ſervivi
tibi. Ibid.
Experimento didici, quia benedixerit mihi Deus pro-
Ppter te. . Ibid.
Dives effetus es. Ibid.
Benedixitque tibi Dominus ad introitum meum. Ju-
Rum eſt igitur, ut aliquando etiam provideam do-
mui mec. Ibid. & 109
Iterum paſcam & cuſtodiam pecora tna. 109

Ibid. & 101

Ibid.

Da mihi liberos, alioquin moriar. 197
Abſtulit Deus opprobrium meum. Et vocavit nomen
ejus Joſeph, dicens. Addat mihi Dominus lium
alterum. 237
Ex CAP. XXXI. Animadvertit quoque faciem La-
ban, quod non eſſet erga ſe ſicuu heri, & nudius

tertilts. 10
Vocavit Rachel & Liam in agrum, ubi paſcebat gre-
6*. 1I10
Deus autem Patris mei fuit mecum. Ibid.
Vidi quæ fecit tibi Laban. lbid.

Ego ſum Deus Bethel, ubi unxiſti lapidem, & votum

voviſti mihi. Ibid.
Tulit Deus ſubſtantiam patris veſtri, & dedit mihi.
Ibid.

Ingreſſus itaque Liaban tabernaculum Jacob & Liæ,
& utriuſque famulæ, non invenit. Cumque in-
traſſet tentorium Rachelis. . 1II1
Ex CAP. XXXII. Miſit autem & nuncios ante ſe
ad Eſau ſfratrem ſunum. Ibid.
Nic loquimini Domino meo Eſau : Hac dicit frater
tuus Jacob. Habeo boves & aſinos, & oves, &
Jervos, & ancillas mittoque nunc legationem ad
Dominum meum, ut inveniam gratiain in conſpe-
&lu tuo. Ibid. & 112
In baculo meo tranſivi Jordanem iſtum: & nunc
duabus turmis regredior. 112
Minor ſum cunttis miſerationibus tuis, & veritate
tudâ, quam expleviſti ſervo tuo. Erue me de manu
Iratris mei Eſaii. Ibid. & 113
Domine qui dixiſti mihi, Revertere in terram tuam.

112
We forteé veniens percutiat matrem cum filiis. 113
Cüumque dormiſſet ibi nocte illa. Ibid.

Traduktiſque omnibus, quæ ad ſe pertinebant, man-
Iit ſolus. Et ecce vir luctabatur cum eo uſque ma-
ne. 93. & I13. & II4
Non dimittam te, niſi benedixeris mihi. 113. & 18 5
Wequaquam Jacob appellabitur nomen tuum . ſed
Wael : quoniam ſi contra Deum fortis fuiſti, quan-
140 magis contra homines prævalebis * 113. & 114
& 126. & 13 I. & 132. & 185
Dic mibi, quo appellaris nomine? Reſpondit, cur
quæœris nomen meum * Et benedixit ei in eodem
loco. 114
Qui cuùm videret, quod eum ſuperare non poſſet. Ibid.
& 120
Vidi Deum facie ad Jfaciem, & ſalva facta eſt ani-
Mma Mméea. 114
Ortiſque eſt ei ſtatim l, poſtquam tranſoreſus eſt
Phanuel: ipſe verò claudicabat pede. Ibid. & 141
Ex CAP. XXXIII. Elevans autem Jacob oculos
Juos, vidit venientem Eſaii. 115
Levatiſque oculis vidit mulieres & parvulos earum.
Ibid. & 116
Et poſuit utramque ancillam, & liberos earum in
Principios Liam verò & filios ejus in ſecundo lo-
Rachel autem & Joſeph noviſſimos. Et ipſe
Pprogrediens adoravit pronus in terram ſepties.
115
Parvuli ſum, quos donavit mihi Deus ſervo tuo.
116
Habeo plurima, frater mi, ſint tua tibi. Ibid. & 118
Dixitque Jaucob: Noli ita: ſed accipe munuſculum de
manibus meis : ſic enim vidi faciem tuam, quaſi
viderim vultum Dei. 117. & 118
Et ſicſcipe benedittionem quam attuli tibi. 117
PFracedat Dominus meus ante ſervum ſuum : Et epo
„uar panlatim veſtigia ejus, ſicut videro barvu-
los meos poſſe. 118
Reſpondit Eſaiie Oro te, ut de populo qui mecum eſt,
Jaltem ſocii remaneant viæ tuc«. Non eſt, inquit
neceſſe:

ſen 4
u Emor

1 M

iigineu .

e e n,
Hd, en in

le katueritig
te, & il
ie nihi
illloſen
muplert.

=

lahe ſant omn
ihiaifei er

in ennn ripienn
Vi , 7
. lun gu⸗

tenn naſeul

le,
ſooge
i alta

D

9
eavit nn
Onninur tr
e ſatien 1
i, 6 ule

ideſcl,
len, Gu
6 doli: l
U
Nolb F l
. (Mnnei.
II
ulſcins ante
I
ler iit in
, G Mer,
e ſeygiſſen
Etiamn in inſe
lbid.&n
II
ue mne ben
lbid &n
in krran tua
II
n fliin. I
D
rtitebant, nu
eo Enen.
& I) E
ibi II E
mer tuun,
hti ftiki,
it? I1),Kll
1. An
epunait. 4
irit ei in l
II

1
4

, ſi
e ſon l e IN
EI

s ſNle
I
alſree
de. Ibid l
tem Nh a
1

porolln in
lihemn

it in ſuni,

. terran 4

Donn lin 7

neceſſe: boc mno tantum indigeo, ut inveniam gra-
tiam in conſpelctu tuo, Domine mi. pag. 118
. ppellavit nomen loci illius Socoth, id eſt, Taber-
nacula. 120
Emitque partem agri, in qua ſixerat tabernacula,
à kliis Hemor patris Sichem, centum agnis.
Ibid.
Et, eretto ibi altari, invocavit ſuper illud fortiſi-
mum Deum Iſrazl. Ibid. & 121
Ex CAP. N XXIV. Eoreſſa eſt autem Dina filia Liæ;
ut videret mulieres regionis illius. 121. & 122
Quam cum vidiſſet Sichem Princeps terræ illius,
adamavit ezdm: & rapuit, & dormivit cum illa;
vi opprimens virginem. 122. & 212
Vi opprimens virginem; triſtémque delinivit blandi-
tiis. 181
Et pergens ad Hemor patrem ſuum: Accipe, inquit,
mibi puellam hanc conjugem. Quod cum audiſſet
Jacob, abſentibus filiis, & in Paſtu pecorum occu-
patis, ſiluit, donec redirent. 122
Eoreſo autem Hemor patre Sichem, ut loqueretur
ad Jacob, Ecce filii ejus veniebant de agro : au-
ditéque quod acciderat, irati ſunt valdd, e qudd
fædam fem operatus eſſet in Iſrazël, & , violata fi-
liâ JDucob, rem illicitam perpetraſſet. 123. & 124
& 125. &C 126. & 143
Jungamus viciſim connubia: hilias veſtras tradite no-
bix, & flias noſtras accipite. Et habitate nobiſ-
cum: Terra in poteſtate veſtra eſt, exercete, ne-
otiamini, & poſſidete eaum. 124
85 & Sichem ad Patrem, & fratres ejus : Inve-
niam gratiam coram vobis: & quaæcumque ſtatue-
ritis dabo. 125
Reſponderunt filii Jacob Sichem, & petri ejus in dolo,
Jaævientes ob ſtuprum ſororis: Non poſſumus facere
quod petitis, nec dare ſororem noſiram homini in-
circumciſo. Ibid. & 126
QOuæcunque ſtatueritis dabo- Augete dotem, & mune-
Ta poſtulate, & libenter tribuam, quod petieritis:

tantùm date mihi puellam hanc uxorem. 12
Nec diſtulit adoleſcens, quin Ratim, quod peteba-
tur, expleret. 12

Subſtantia eorum, & becora, & cuncta quæ poſſident,
noſtra erunt. 130
Alſensique ſunt omnes, circumciſis cunctis maribus.
Ibid.
Viri iſti pacifici ſunt, & volunt bhabitare nobiſcum.
D Ibid.
Filias eorum accipiemus uxores, & noſtras illis dabi-
mus. Unum eſt quo differtur tantum bonum: ſi cir-
umcidamus maſeulos noſtros, ritum gentis imi-
tantés. Ibid.
Nepotientur in terra noſtra, quæ eultoribus indiggt:

Rlias eorum accipiemus uxores, & noſtras 17
dabimus. Ibi
Tollentes Dinam, de domo Sichem ſororem ſua
131

Ex CaAr. XXXIV. Seon & Levi fratres ingreſ

Junt urbem confidenter, interfecliſque omnibus

maſculis, Hemor & Sichem pariter necaverunt.
249
Turbaſtis me, & odioſum me Jeciſtis Chananæis, &
Phereſeis. 150. & 250
Odioſum me feciſtis Cpananæis, 13 I. & 150
Jacob dixit ad Simeon & Levi. 131

Nos bauci ſumus: illi congregati percutient me⸗ &

delebor ego, & domus meaz. Ibid. & 1 32. & 13 5

Reſponderunt: Nunquid ut ſcorto abuti debuére Jo-

ſore noſtrd. 13 1. & 1232. & 138
Ex CA. XXXV. Surge & aſcende Bethel, & ha-
ia ibi : facque altave Deo, qui apparuit tibi,
uando fugiebas Hau fratrem tuum. 133. & 134.
Ethicæ Tom. I.

Sacræ Scripturæ.

Porrò Jacob, convocat omni domo ſuds,, ait: Abjicite
Deos alienos. 134. & 135. & 136. & 137
Surgite, & aſcendamus in Bethel, at faciamus ibi
altare Deo. 13 5
Dederunt ergo ei omnes Deos alienos; quos habebant:
& inaures, quæ erant in auribus eorum. I 37 & 138
At ille infodit ea ſubter terebinthum, guæ eſt poſt ur-
bem Sochem. 137
Abjicite Deos alienos, qui in medio veſtri ſunt, &
miundamini, & mutate veſtimenta veſtra. Ibid.
Venit igitur Jaucob Luzam: ipſe & omnis populus cum
eo. MWdiſicavitque ibi altare, & appellavit nomen
loci ilius, Domus Dei. 138. & 139
Aſcendamus in Bethel, ut faciamus ibi altare Deo. I 38
Wdiſicavitque ibi altare, & appellavit nomen loci
ĩllius, Domus Dei : ibi enim apparuit ei Deus, cum
fugeret fratrem ſuum. = 139
Non vocaberis ultra Jacob, ſed Iſrael erit nomen
tuum. Ibid. & 141. & 145. & 149
Divxitque ei- Ego Deus omnipotens, creſce, & multi-
Plicare: Gentes & populi nationum ex te erunt.
Reges de lumbis tuis egredientur. 139. & 140. &
141
Et recelſit ab o. 140
Ille verò erexit titulum lapideum in loco quo locutus
Ffuerat ei Deus : libans ſuper eum libamina, &
éffundens oleum; vocdnſque nomen loci illius Bethel.
140. & 142
Ouod illum minimè latuit. 14
Erant autem filii Jacob duodecim⸗ Filii Liæ⸗ Pri-
mogenitus Ruben, & Simeon, & Levi, & Judas.

Ibid. & 145
Quia & bunco habebis flium. 145
Vocavit nomen filii ſui Benoni, id eſt filius doloris
mei. Ibid.
Conſumptuſque ætate mortuus eſt. Ibid.

Et appoſitus eft populo ſuo Senex, & plenus dierum.
LVroſnus eſt populo ſi Abid. g 145
Ex CAP. XXXVI. FHlæ ſunt generationes Eſai:
ippſe eſt Edom. 146. & 147. & 150
Tulit filios, & omnem animam, & ſubſtantiam. 146
Hali nvitque Eſaiu in monte Seir, ipſe eſt Edom.
147
Et abiit in regionem alteram, receßitque à fratre
ſuo Jacob. Ibid.
Wec ſuſtinebat eos terra peregrinationis esrum, præ

multitudine gregum. Ibid.
Et ſepelierunt eum Eſau & Jacob' filii ſui. Ibid.
Mi ſunt filii Elau, ipſe eſt Edom. 148

Divites enim erant valde, & ſimul habitare non po-
terant: Nec ſuſtinebat eos terra peregrinationis
eorum, præ multitudine gregum. 149
Ex CAP. XXXVII. Häabitavit autem Jacob in ter-
ra Chanaan, in qua pater ſuus peregrinatus eſt.
148. & 149
Haæ ſunt generationes eju. 150
Puer n n comparet, & ego qus ibo? 556
Accuſavitque fratres ſuos apud Patrem, crimine peſſi-

mnmeo. Iſraöël autem diligebat Joſeph ſuper omnes filios

fſuos fecitque ei tunicam polymitam. 151. & 152
Eo quod in ſeneæctute genuiſſet illum. 151
Fecitque ei tunicam polymitam. 152
Videntes autem fratres ejus, quod à Patre plus cunctis
Ailiis amaretur, oderant eum, nec poterant ei quid-
dquam pacificé loqui, Ibid.
Putabam nos ligare manipulos in agro, & quaſi con-
Jurgere manipulum meum & ſtate, veſtröſque ma-
nipulos circumſtantes adorare manipulum meum.
”M Ibid. & 153. & 1 544
Reſponderunt fratres ejus: Nunquid Rex noſter eriss

Vidi per ſomnium, quaſi Wn 5 Lunam, , akeees

Index Locorum

undecim adorare me. pag. 153
Reſponderunt fratres ejus: Nunquid Rex noſter eris?
Increpavit eum Pater ſuus, & dixit: Num ego,
& mater tun, & fratres tui adonabimus te ſuper
terram? 154
PFratres tui paſeunt oves in Rchimis. 158
Vade, & vide, ſi cunéta ſint proſpera erga fratres
tuos, & pecora. 155. & 156
Miſus de valle Hebron, venit in Sichen. 156
Fratres meos quæro, indica mihi ubi paſcant greges.

Ibid.
Receſerunt: audivi eos dicentes; Eamus in Dothaim.
Ibid.
Antequam accederet, cogitaverunt illum occidere.
157
Dicemuſque fera peſſimaæ devoravit eum. Ibid.

Audiens autem hoc Ruben, nitebatur liberare eum.
1 158
Ecce ſomniator venit, venite occidamus eum. 204
Venite, occidamus eum, & videamus, quid illi pro-
ſint ſomnia ſua. 160
Manus veſtras ſervate innoxias. Quid nobis prodeſt,
ſi occiderimus fratrem noſtrum?“ frater enim &
caro noſtra eſt. 158
Non interſiciatis animam ejus; ſed projicite eum in
ciſternam hanc. Hoc autem dicebat, volens eripere
eum de manibus eorum, & reddere Patri ſuo.
. 2 45
Confeſtim igitur, ut pervenit ad fratres ſuos, nuda-
verunt eum tunicâ talari & polymitäâ: miſeruntque
eum in ciſternam veterem, quæ non habebat aquam.
159
Et ſedentes ut comederent. 1
Viderunt Imazlitas viatores venire de Galaad, &
Camelos eorum partantes aromata & reſinam, &
ſtacten in Kgyptum. Ibid.
Quid nobis prodeſt, ſi occiderimut fratrem noſtrum?
Melius eſt, ut venundetur UImaslitis, & manus
noſtræ non polluantur. Ibid. & 160. & 186
Acquieverunt fratres ſermonibus illius. 160
Extrahentes eum de ciſterna, vendiderunt eum I-
malitis viginti argenteis: qui duxerunt eum in M-

yptum. Ibid.
Noluit conſolationem accipere. Ibid.
Beſtia devoravit Joſeph. 161

dciſſſque veſtibus, indutus eſt cilicio, lugens ſilium
ſuum multo tempore. Ibid.
Iio perſeverante in ſletu » Madianitæ vendiderunt
Joſeph. Ibid. & 162
Ex CAP. XXXVIII. Quod rem deteſtabilem face-
ret. 14
Ingrediéênſque ad eam, ait; Dimitte me, ut cosam
tecum: neſciebat enim, quod nurus ſua eſet. 123
& 162
Viditque ibi filiam bominis Chananæi, vocabulo Sue:
& acceptà uxore, ingreſſus eſt ad eam. 162
Dedit autem Judas uxorem primogenito ſuo Her, no-
mine Thamar. Fuit quoque Her primogenitus Ju-

dæ, nequam in conſpectu Domini: & ab eo occi-
163. & 164. & 171

Ule ſoiens non ſibi naſci filios, introiens ad uxorem
Fratris ſui, ſemen fundebat in terram, ne liber?
fratris nomine naſcerentun. Et ideireo percuſſit
eum Dominus, quòd rem deteſtabilem faceret. 164
& 171
Quam ob rem dixit Judas Thamar nurui ſux : Eſto
vidua in domo patris tui, donec creſcat Sela filius
meus: Timebat enim, næ & ipſe moreretur, ſicut
frater ejus. . 164
Quid tibi vis pro arrbabone dari à Reſpondit an-
nulum tuum, & armillam, & baculum, quem ma-
un tenes. 165

Ecce autem poſt tres menſes, nuntiaverunt Judæ di-
centes; Fornicata eſt Thamar nurus tua, & vide-
tur uterus ejus intumeſcere. Ibid. & 174. & 207
& 21
Miſit autem Judas hædum per paſtorem ſuum Odol-
lamitem, ut reciperet pienus, quod dederat mu-
lieri. Qui cum non inveniſſet eam; interrogavit
homines loci illius: Ubi eſt mulier, quæ ſedebat
in bivio? Reſpondentibus cunctis: Non fuit in loco
iſto meretrix. Reverſus eſt ad Judam. 166
Induta eſt viduitatis veſtibus. Ibid.
Häabeat ſibi, mendacii arguere nos non poterit. Ego
miſi hædum quem promiſeram, & tu non inveniſti

eam. 167
Producite ean ut comburatur. 168. & 174. & 179
. & 213
Ad nunum igitur coitum mulier concepit. 1

Quæ cùm duceretur ad peynam, miſit ad Socerum
Juum dicens: De viro, cujus hæc ſunt, concepi:
cognoſce cujus ſit annulus, armilla, & baculus.

1
Qui, agnitis muneribus, ait: Juſtior me eſt. Ilbid.
& 176. & 177. & 178. & 179. & 180
Attamen ultra non cognovit eam. 180. & 181
Protulit manum, in qua ligavit obſtetrix coccinum,
dicens: Mte egredietur prior. 182
Me egredietur prior. Illo verò retrahente manum,
egreſſus eſt alter. 183. & 184
Dixitque mulier, Quare propter te diviſa eſt mace-
ria. Ibid.
Ex CAP. NXXIX. Fuit autem Dominus cum Joſeph,
& miſertus illius, dedit ei gratiam in conſpettu
Principis carceris. 19
Ecce Dominus meus, omnibus mihi traditis, ignorat
quid habeat in domo ſua. Quomodo ergo poſum
boc malum facere. 181
Madianitæ vendiderunt Joſeph in Wgypto Putiphari,
Eunucho Pharaonis, Magiſtro militum. 186
Fuitque Dominus cum eo, & erat vir in cunclis proſ-
perè agens. 188. & 189. & 190
Et erat vir in cunctis proſperé agens: babitzvitque
in domo Domini ſui. Qui optime noverat Domi-
num eſſe cum eo, & omnia, quæ gereret, ab eo
dirigi in mani illius. 190
Invenitque Joſeph gratiam coram Domino ſuo, & mi-
niſtrabat ei, à quo præpoſitus omnibus gubernabat
creditam ſibi domum. Ibid. & 181
Gubernabat creditam ſibi domum. Benedixitque Do-
minus domui Mgyptii propter Joſeph. 181
Nec quidquam aliud noverat, niſi panem quo veſce-
batur. 192
Injecit oculos ſuos Domina ſua in Joſeph, & ait 3
Dormi mecum. 194
Quomodo poſſum hoc malum facere, & peccare in
Deum. 194. & 195. & 196. & 197
Hujuſcemodi verbis per ſingulos dies mulier moleſta
erat adoleſcenti, & ille recuſabat ſtuprum. 197
20

&
Operis quidpiam abſque arbitris faceret. 195
Et illa, apprehensâ lacinid veſtimenti ejus, diceret;
Dormi mecum. Ibid. & 200
Qui, relicto in manu ejus pallio, fugit, & egreſus ℳ
foras. 202. & 20
Cümque vidiſſet mulier veſtem in manibus ſuis, & N
eſe contemptam. 203
Vocavit ad ſe homines domus ſuæ, & ait ad eos. En
introduxit virum Hebræum, ut illuderet nobis. Er-

greſus eſt ad me , ut coiret mecum. 204. & 205.

20
Erat ibi claufus. Fuit autem Dominus cum Joſeph⸗
G& miſertus illius, dedit ei gratiam in conſpetctu Frin-
cipis carceris. 207. & 208. & 209

e.

Kti,

lun nenentn ne
nemmn niſri
tillur ne ce i
n c ihnn

iimn Hilram

nulente

ſumiun.
en ſhr in t/
lelelſun, gon
(ſe n ly
ina, iſu

dlr
n
AUll mmmn
lthſt go .

e 4
llg⸗
Ig.
“Rl ten
mannimnit
la, AMu
gcſe llelte.
ini

n un
Gelene N
) iltmee
7 e eii
Mn kitin 6
n
’
n polerit
1n non ing
1,
anetn

4
0r.

. W
niſt A Nin

erſit, Clg
li, iat
4
in ne e.
t
1N
Metti agein,
1
fabeite num
1T
eniſreen
mina ann
timn in ne
i weciti, in
onodn
1
Eyytn ufti
Niimn. I
Oritcnlkißf
1,n
Anr: Nbipmt,
i ngit 1
.ſet, u
lue en i

7
Duminn il, e
tibun Plen⸗
.
uelzun,
ern.
i derenct
1

7
i Mhb/

, 6 uu

Sacræ Scripturæ.

Qui tadidit in manu illius univerſos vinctos, qui in
cuſtodia tenebantur. 209. & 213
Nec noverat aliquid cunbtis ei creditis: Dominus
enim erat cum illo, & omnia opera ejus dirigebat.
209
Ex CAP. XL. Peccaverunt Pincerna Regis Kgyp-
ti, & Piſtor Domino ſuo, Regi Egypti. 211. &
, 223
Iratäſque contra eos Pharao (-nam alter Pincernis
præerat, alter Piſtoribus,) miſit eos in carcerem.
211. & z212
At cuſtos carceris tradidit eos Joſeph, qui & mini-
ſtrabat eis. 213
Aliquantulum temporis fluxerat & illi in cuſtodia te-
nebantur. Ibid.
Videruntque ambo ſomnium nocte und, juxta inter-
pretationem congruam ſibi. Ad quos cum introiſſet
Joſeph mane, & vidiſſet eos triſtes, ſeiſcitatus eſt
eos, dicens: Cur triſtior eſt hodie ſolito facies ve-
Kra? Qui retponderunt; ſomnium vidimus. 214
Somnium vidimus, & non eſt qui interpretetur nobis.

Ibid.
Dixit ad eos Joſeph. Nunquid non eſt Dei interpre-
tatio ? teferte mihi quid videritis. Ibid.
& 215

Videbam coram me vitem creſcere paulatim in gem-
mas, & poſt fores uvas matureſcere. 216. & 217
& 218
Tuli ergo Uvas, & evpreſſi in calicem, quem tene-
bam, & tradidi poculum Pharaoni. 216. & 217
& 218. & 221. & 222
Poſt quos recordabitur Pharao miniſterii tui, & re-
Rituet te in gradum priſtinum : dabiſque ei cali-
cem juxta offtcium tuum, ſicut ante facere conſue-

veras. 219. &£ J220
Suggeras Pharaoni, ut educat me de iſto carcere.
182

Tantum memento mei, cùm bene tibi fuerit, & fa-
cias mecum miſericordiam, ut Juggeras Pharaoni,
ut educat me de iſto carcere. 220. & 221
Educat me de iſto carcere, quia ſurtii ſublatus ſum
de terra Hebræorum, & bio innocens in lacum
miſſus ſum. 221. & 229
Videns quod prudenter ſomnium diſſolviſſet. 221
Et ego vidi ſomnium. Quod tria caniſtra farinæ ha-
berem Juper caput meum, & in uno caniſtro, quod
erat excelſius, portare me omnes cibos, qui funt
arte piſtoriâä, avéſque comedere er eo. Ibid. &

222

Reſpondit Joſeph: Haæc eſt interpretatio ſomnii. Tria

caniſtra tres adbhuc dies ſunt, poſt quos auferet
PFharao caput tuum, ac Juſpendet te in cruce, &
lacerabunt volucres carnes tuas. Ibid.
Recordatus eſt inter epulas Magiſtri Pincernarum;
O& Piſtorum Principis. 223
Reſtituitque alterum in locum Jſuum, ut porrigeret ei
poculum. Ibid.
dNuccedentibus proſperis, Præpoſitus Pincernarum obli-
ius eſt interpretis ſui. 224
Ex CAP. X LI. Putabat ſe ſtare ſuper fluvium.
id.
FPaſcebantur in locis paluſtribus. 22
Taſcebantur in ipſaæ amnis ripa, in locis virentibus.
Ibid.
Devoraveruntque eas, quarum mira ſpecies, & ba-
bitudo corporum erat. 224. & 225. & 230

deptem ſpicæ pullulabant in culmo uno plenæ, atque

Formoſe. 226

oſe perterritus miſit ad omnes Conjectores Egypti,
cunctéſque ſapientes. 228

Et accerſitis narravit Jomnium, nec erat qui inter-

orantes omnem priorum pulchritudinem. Ibid.

Pretaretur. Ibid. & 229
Nec erat qui interpretaretur. Tunc demum reminiſ-
cens Pincernarum Magiſter, ait: Confiteor pecca-
tum melm. 229
Tratus Rex ſervis ſitis, me & Magiſtrum Fiſtorunt
retrudi juſſit in carcerem. Ibid.
Erat ibi puer Hebræus, cui narrantes ſomnia, au-
divimus quicquid poſtea rei probav it eventus.
Ibid.
Protinus ad Regis imperium eduätum de carcere Jo-
Jeph totonderunt, ag, veſte mutatâ, obtulerunt.
231
Vidi ſomnium, nec eſt qui ediſſerat: quæ audivi te
Jſapientiſſim conjicere. . 229. & 230
Reſpondit Joſeph. Abſque me Deus reſpondebit prof-
pera Pharaoni. 230. & 23 1. & 232
Et ecce has ſequebantur aliæ ſeptem boves in tanium
deformes, & macilentæ, ut nunquam tales in terra
KRgypti viderim. Quaæ, devoratis, & conſumptis
Prioribus, mullum ſaturitatis dedere veſtigium: ſed
lRmili macie & ſqualore torpebant. 230. & 231
& 232
Somnium Regis unum eſt: quod facturus eſt Deus
oſtendit Pharaoni. 232
Nunc ergo provideat Rex virum ſapientem & indu-
Rrium, & præficiat eum terræ .gypti. 233
Qui conſtituat præpoſitos per ſingulas regiones &
Tuintam partem früctuum, per ſeptem annos ſertili-
tatis, congreget in horrea. Ibid.
Eece ſeptem anni venient fertilitatis magnæ. Quos
ſequentur ſeptem anni alii tantæ ſterilitatis, ut ob-
livioni tradatur cuncta reiròè abundantia. Ilbid.
Placuit Pharaoni conſilium, & cunétis miniſtris ejus.
224
Locutuſque eſt ad eos: Num invenire poterimus ta-
lem virum, qui ſpiritu Dei plenus ſu? Ibid.
Quia oſtendit tibi Deus, omnia, quæ locutus es, nun-
quid ſapientiorem, & conſimilem ii invenire po-

tero? Tu eris ſuper domum meam. Ibid.
Tu eris ſuper domum meam, & ad tui oris imperium
ounätus populus obediet. Ibid. & 235

Clamante præcone, ut omnes coram eo genu ftectereut,
& præpoſitum eſſe ſcirent univerſæ terræ Wgypti.

235
Dixit quoque Rex ad Joſeph Ego ſum Pharao; abſque
tuo imperio non movehit quiſquam manum aut pes

dem in omni terra Egyptt. Ibid.
Tulitque annulum de manu ſua & dedit eum in ma-
nu ejus. Ibid.

Deditque illi uxorem Aſeneth. Egreſſus eſt itaque Jo-
Jeph ad terram Kgybpti, & circuivit omnes regio-
nes. 236
Tantäque fuit abundantia tritici,; ut arenæ maris
coæquaretur, & copia menſuram excederet; nati
Junt autem Joſeph filii duo, antequam veniret fa-

mes. Ibid. & 237
Obliviſci me fecit Deus omnium laborum meorum, &
domiüs patris mei. 2

Nomen quoque ſecundi appellavit Ephraim, dicens.
Creſcere me fecit Deus in terra paupertatis meæ.
. Ibid. & 238
In univerſo orbe fames prævaluit: in cuncta autem
terra Mgypti erat panis. 239
49 . . D
Qua eſuriente, clamavit populus ad Pharaonem.

Quibus reſpondit; ite ad Joſeph. Ibid.

2

Creſcebat autem quotidie fumes in omni terra : ape-

ruitque Joſeph univerſa horreau. Ilbid. & 240

Ex CAP. XLII. Deſcendite & emite nobis neceſas

ria, ut poſſimus vivere. 241. & 242
Deſcendentes igitur fratres Joſeph decem. 42
Ne forte in itinere quidquam patiatur mali. Ibid.
Lpſe vendere faciebat omni populo terre. 243
X 24 Aumaué

Index Locorum

Cumque adoràſent eum fratres ejus, & agnoviſſet
eos, quaſi ad alienos durius loquebatur. pag. 243
Viditque Joſeph ſratres ſuos, & agnovit eos, & co-
gitabat quid loqueretur cum eis, & locutus eſt eis,
unde veniſtis? Ibid. & 244
Et tamen Fratres ipfe agnoſcens, non eſt cognitus ab
is. 244
Recordailſque ſomniorum, quæ aliquando viderat,
ait ad eos: exploratores eſtis: ut videatis infir-
miora terræ veniſtis. Ibid.
Ad videndum exinanitionem terræ veniſtis. Qui di-
xerunt, Non ita eſt, Domine, ſed ſervi tui vene-
unt, ut emenent cibos. Omnes lii unius viri
umus: pacifici venimus.
T'ater tutts Pracepit nobis, antequam moreretur, ut
baæc tibi verba diceremus: Obſecro, ut obliviſca-
ris ſcæleris fratrum tuorum, & peccati, atque

malitic, quam exercuerunt in te. Ibid.
Quibus auditis, ſlevit Joſeph. Ibid.
Minimus cum Patre noſtro eſt. 246
Hoc eſt, ait, quod locutus ſum : Exploratores Eie
lbid.

Die autem tertio eduétis de carcere ait: Facite, quæ
dixi, & vivetis⸗ Denm enim timeo. Si paciftci
eſtis, frater veſter unus ligetur in carcere. Vos
autem abite, & ſerte frumenta, quæ emiſtis, in
domos veſtras, & fratrem veſtrum minimum ad
me adducite ut poſſim veſtros probare ſermones,
& non moriamini. Ibid. & 247
Meritò bac patimur, quia peccavimus in fratrem
noſtrum. 248
Videntes anguſtiam animæ ejus, dum deprecaretur
nos, & non audivimus eum: idcirco venit ſuper
nos iſta tribulatio. Ibid.
En ſanguis ejus exquiritur. Neſciebant avutem, quod
religene⸗ Joſeph eò quòd per interpretem loque-
retur ad eos. Avertitque ſe parumper & flevit:

& reverſus locutus eſt ad eos. Ibid.
Tollenſque Simeon & ligans, illis præſentibus. Ibid.
. & 249

Ex CApP. XLIII. Juſſit miniſtris, ut implerent eo-
rum ſaccos tritico, & reponerent pecunias ſingulo-
rum in ſacculis ſitis. 249
Qui fecerunt ita. Ibid.
Ex CAP. XLVII. Facies mihi miſericordiam & ve-
ritatem, ut non ſepelias me in Wgypto, ſed dor-
miam cum patribus meis. Cui te vondit Joſeph.
Ego faciam, quod juſſiſti. Et ille: Jura ergo, in-
guit» Mihi.. 238
Ex CAP. XKXLIX. Effuſus es ſicut aqua, ne creſcas.
144. & 173. & 212

Catulus Leonis J-uda. 191
Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, prior
in donis, major in imperio. 212
Ex Exodo.

Ex CAP. III. Vadam, & videbo viſionem banc
magnam, quare non comburatur rubus. 189
Moyſes autem paſcebat oves Jethro ſoceri ſui: cum-
gue minaſſet gregem ad interiora deſerti, venlt ad
montem Dei Horeb; apparuitque ei Dominus in

Namma ignis de medio rubi. 199
Videbat quod rubus arderet, & non combureretur.
202
Ex CAP. X. Uhicumque autem habitabant fili I-
raël, lIux erat. 189
Ex CAP. KV. Dividam ſpolia, implebitur anima
Ex CAP. XVII. Jume tecum de ſenioribus Iſrasl.
182

Ex CAF. XX. Ego ſum Dominus Deus tuus, qui

245

eduxi te de terra oypti. Non habebis coram me
Deos alienos. 238
Ex CAP. X. XIV. Aſcende ad Dominum Tu & Aa-
ron, Nadab & Abju, & ſeptuaginta ſenes ex W
rabl. 182
Ex CAP. XXXII. Cras ſolemnitas Domini eſt. 127

Ex Libro Numerorum.

Ex CAP. XI. Quis det ut omnes prophetent? 225
Ex CAP. XIII. Detraxeruntque terræ, gtam inſpe-
e eee S 2
zerant, apud ſilios Iſrael, dicentes: Terra quam
luſtravimus devorat habitatores ſuos. 33
Ex CAP. XX. Num de petra hac vobis aquam po-
terimus ejicere?

Ex CAP. XXIV. Recv'ertere ad locum tuum.
Ex Deuteronomio.

Ex CAP. XXXII. Mel de petra; oleumque de
ſaxo duriſſimo. 24
Di aouero ut fulgur gladium meunm; & arripuerit ju-
dicium manus meg.
Inebriabo ſagittas meas Janguine: & gladius meus de-

vorabit carnes. Ibid.
Vidit Dominus, & ad iracundiam concitatus eſt.
Ibid.
Novi recentéſque venerunt: quos non coluerunt Patret
eorum. 143

Ex Libro Judicum.

Ex CA P. VI. Cümque Gedeon excuteret triticum,
apparlit ei Angelus Domini. 20⁰
Ex CAP. IK. Dixeruntque ligna ad arborem ficum:
Veni, & ſuper nos regnum accipe. Quæ reſpondit
. . — 4 — 1.
eis, Nunquid poſſum deſerere dulcedinem meam,
frucluſque ſuaviſſimos? 192
Ex CAP. XIV. Locutus eſt mulieri quæ placuerat
oculis ejus. 203
Ex CAP. XVI. Dic mihi in quo ſit tua waxima
Fortitudo, & quid ſit, quo ligatus erumpere ne-

queas. 198

3 Ex Libro primo Regum.

Ex CA P. I. Anna cur fles 2 & quamobrem affigitur
cor tuum * Nunquid non ego melior tibi ſum quàm

decem filii 5 231
Mulier infelix nimis ego ſum, vinumque non bibi.
Ibid.

Ex CAP. II. Nunc autem dicit Dominus: Quicun-
due honoraverit me, glorificabo eum: dui autein
contemnunt me, erunt ignobiles. 118
Ex CAP. II. Dixitque Daviq ad iwenem : unde
es tu? Qui reſpondit: Filius hominis advenæzx A-
malecitæ ego ſum. 12⁰
Et ait ad eum David- Janguis taitzts ſaper ocaput tuum.
°C enim tuum locutum eſt adverſum te, dicens:
Ego interſeci Chriſeum Domini. 129
Ex CAP. I¶ I. Hæc dicit Dominus: Nunquid non
apertè revelatus ſum domiti patris tui 7 Et elegi
eum e omnibus tribubus Iſrazël mihi in Sacerdo-
tem? Quare calce abjeciſti victimam meam? 196

Ex CAP. II I. Et Addidit Dominns , ut aprpareret

in Silo: quoniam revelatis fuerat Dominus Ga-

mueli in Silo, juxta vorbum Domini. 1570
Ex C AP. IX. Cümque eſcenderent in extrema par-
te civitatis. 190

Ex CA P. K. Eece unxit te Dominus in Frincipem,
G. liberabis Populum ſuum de manibus inimico um
elus. 191
Ex

e hinmiet
,Eenmalue!

liun ai ſien
inum bej

Er libro

UCin Il. Mun.
Minn beiut e

nii mei hi/

i Cplt anit
ejali teenin ni
ni. ſe
.
kanen Dmid,

ſeinlie veſi

bebi⸗ nn

inun Tus,
ſie

N. . .
Dmni

8
8
4

In.

e nhitagn,

huun Uun. .
0.

a, lelnge

3 anmnei
D
lamn clnuitattei
1
on oolteniit e

1
II

m.

exeuteret trinnn

1

Ad
Gulcecitenn nen
N

lien l l it

l ſt tuu Mtn
geig nnhttt

heg⸗ mn

Krr
uenlten cf
melir tihi

0 eui!:

1
m:
enen:
d Nh
AAeint/

ponnitit i

, mii 4
,,A MeMN.
Hi N
, A ſ
Dymi
AI D

ni.
, in nafſmnl 4
ent R

Sacræ Scripturæ.

Ex CAP. XII. Ecce præſto ſum. Loquimini de me
coram Domino, & coram Chriſto ejus, ſi quem-
piam calumniatus ſum, oppreſſi aliquem, ſi de

manu cujuſquam munus accepi. pag. 176

Ex CAP. XIV. Et conſuluit Saul Dominum: Num

perſequar Philiſthæos * Et non reſpondit ei in die
illa. Dixitque Sauül Applicate buc univerſos angu-
los populi Et ſcitote & videte per duem acciderit

eccatum hoc hodie. 127
Ex CAP. XIV. Et illuminati ſunt oculi ejus. 140
OQui ait: Fravaricati eſtis. 167

Ex CAP. XV. Nunc ergo vade, & percute Ama-
lec, & demolire univerſa ejus: non parcas ei, &
non concupiſcas eéX rebus ipfius aliquids ſed inter-
fice à viro uſque ad mulierem, & parvulum atque
lactentem, Bovem & Ovem, Camelum & A ſinum.

78
Nonne cùm parvulus eſes in oculis tuis, caput in
tribubus Iſrazl factus &&s 196

Pænitet me quod conſtituerim Saul Regem, quia ver-

ba mea opere non implevit. 250
9 õä HS ,, „
Ex CAP. XVI. Paciſicusne eſt ingreſſus tuus ? 155
Deus autem intuetur cor. 15
Eoce vidi filium Iſai, ſcientem pſallere, virum belli-
coſum, & wudentem in verbis, & virum pul-

ebrum. 188
Ex CAF. XVII. Ego novi ſuperbiam tuam, & ne-
quitiam cordis tui. 37

Non vales reſiſßtere Philiſthæo iſti, nec pugnare ad-
verſus eum; quia puer es. Ibid. & 107
Quis eſt hic Philiſthæus incircumciſus, qui exprobra-
vit acies Dei viventis? 212
Non vales teſiſtere Philiſthæo iſti. Vadam & aufe-
ram opprobrium populi. Nam Leonem & Urſum

interfeci ego ſervus taus. Ibid.
Ex CAP. XVIII. David percuſſit decem millia.
151

Vidi fllium Ijai ſcientem pſallere, & fortiſſimum ro-
bore, & virum bellicoſiun, & prudentem in ver-
bis. & Dominus eſt cum eo. 210
Ex CAP. XIX. Dixitque Saul ad Michol: Luare
Re illuſiſti mihi, & dimiſiſti inimicum meum, ut

Fugeret. 20⁰
Ex Libro Secundo Regum.

Ex CAP. III. NWunc ergo facite, quemadmodum
Dominus locutus eſt ad David, dicens- In manu
Jervi mei David Falvabo populum meum Iſrasël.
12
Nunquid caput canie ego ſum adverſum Judam heo-
die, qui fecerim miſericordiam ſuper domum Sauül
Patris tui: & tu requiſiſti in me quod argueres pro
muliere hodie? Ibid.
Dixit autem David ad Joab, & ad omnem popu-
lum: ſeindite veſtimenta veſtra, & aceingimini
ſaccis, & plangite amte X˖ααας Ahner: porrô
Rex David ſequebatur feretrum. 216
Ex CAP. VI. Ludam & vilior fiam, plus quàm fa-
Clus ſum. 197
Ex CAP. XI. Miſit ergo Rex, & requiſivit, quæ
eſſet mulier. Nuntiatumque eſt ei, quod ipſa eſſet
Bethſabee, filia Eliam, uxor Uriæ Hethai: Miſſis

itaque nunciis tulit eam. 180
Ex CAP. XII. Accidit autem die Jeptimdâ, ut mo-
reretur iufans. 95
Peccavi Domino. 1

79
Ex CAP. XIII. Woluit tontriſtare ſpiritum Amnon

Rklii ſui, uoniam diligebat eum, quia primogeni-
tiis erat ei. 1

44
durge & vade: Reſpondit ei: Majus eſt hoc malum,

quod nunc agis adverſum me, qum quod ante fe-
ciſti, expellens me. 180
Woli facere ſtultitiam hanc. Ego enim ferre non pote-
7o opprobrium meum: & tu eris quaſi unus de in-
Ripientibus in Irasl. 197
Ex CAP. XIV. Scitis agrum Joab juxta agrum
meum, habentem meſem bhordei: Iie igitur, &
Jſuccendite eam igni. 124
Cäümque immolaret viétimas, fabta eſt conjuratio va-
lida, populuſque concurrens augebatur cum Abſa-
lom. 130
Ex CAP. XV. Dixit Ahſalom ad Regem Dwid. Va-
dam, & reddam vota mea, quæ voον Domino.
12
Ex CAF. XVI. Quid mihi, & vobis, filii Mervig.
198
Ex CAFP. XVIII. Jervate mihi puerum Abſalom. 16
& 118. & 130

Ex Libro Tertio Regum.
Ex CAP. I I. Effudit ſanguinem belli in pace. 12 5

Habes quoque apud te Semei klium Gera, qui ma-
ledixit mihi malediétione peſſimu... Jed quia deſ-
cendit mibi in occurſum cum tranſirem Jordanem,
Juravi ei per Dominum, dicens: Non te interfi-
ciam gladio Tu noli pati eum eſſe innoxium:
vir autem ſapiens es, ut ſcias quæ facias ei, de-
ducéſque canos ejus cum ſanguine ad inferos. 124
Et conſtituit Rex Benaiam filium Joiadæ, pro eo, ſu-
per exercitum, &v Sadoc ſacerdotem poſuit pro

Abiathar. 215
Ex CA P. III. Prophetas tuos occiderunt. 41

Tu feciſti cum ſervo tuo David Patre meo, miſeri-
cordiam magnam , ſicut ambulavit in conſpectu
tuo in veritate & juſtitia, & recto corde tecum.
199
Quia poſtulaſti tibi ſapientiam ad diſcernendum ju-
dicium, dedi tibi cor ſapiens: ſed & hac, quia
non poſtulaſti, dedi tibi. 200⁰
Audivit itaque omnis Iirazl judicium, quod judicaſſet
Rex, & timuerunt Regem. Ibid.
Ex CAP. IX. Et egreſſus eſt Hiram de Lyro, ut
videret oppida, quæ dederat ei Salomon, & non
Placuerunt ei, & ait. Haæc-cine ſunt civitates quas
dediſti mihi, frater ?* Et appellavit eas Terram

Chabul, uſque in diem banc. 176
Ex CA P. XII. Imminue bpaululum de imperio Pa-
tris tui duriſſimno, & ſerviemus tibi. 45

Minimus digiius meus groſtor eſt dorſo patris mei.
FPater meus cecidit vos ſflagellis, ego autem cædam
vos ſcorpionibus. Ibid.
Ex CAP. XIII. Invenit eum Leo in via, & occi-
dit: Aſinus autem ſtabat juxta illum, & Leo ſta-
bat juxta cadaver. 24447
Ex CAP. XKVIII. Neque enim melior ſum, quàm
patres mei. 148
Dixit ergo Achab ad Abdiam: Vade in terram ad
univerſos fontes aquarum, & in cunctas valles, ſi
Forte poſſimus invenire herbam, & ſalvare equos
& mulos, & non penituùs jumenta intereant. Di-
viſeruntque ſibi regiones ut circumirent eas. Achahb
ibat per viam unam, & Abdias per viam alte-
ram ſeorſum. 225
Ex CAP. XIX. Et ego derelictus ſum ſolus. 105
Non in ſpiritu Dominus, non in igne Dominut. 188
Ex CAP. XX. Hac dicit Dominus : Quia dimiſiſti
virum dignum morte de manu tua, erit anima Wua
pro anima ejus, & populus iuus pro populo ejus.
Reverfus eſt igitur Rex Iſrazl in domum ſaam, audire
contemnens, & furibundus venit in Samariaze. 3

Index Locorum

Ex CAP. KXI. Quia humiliatus eſt mei causd, non
inducam wialum in diebus ejus. pag. 95
TLitterärum äutem hac erat ſententia. Prædicate je-
juninm, & ſodere facite Naboth inter primos po-
puli, & ſubmittite duos viros flios Belial contra
lim, & ſa Benedixit

„ & falſum teſtimonium dicant:
Denn Reogem: & educite eum, & lapidate,
sicque moriatur. 117
Ex Libro Quarto Regum.
Ex CAp. IV. Mors in olla. 237

Ex CAP. V. Cum ergo vertiſſet ſe, & abiret indi-
gnans, acceſſerunt ad eum ſervi ſui, & locuti ſunt
ei: Pater, &' ſi rem grandem dixiſſet tibi Prophe-
ta, certè facere debueras: quantò magis quia nunc
dicit tibi, lavare, & mundaberis * Deſcendit &

Iavit. 186
Ex CA P. VI. Donec venundaretur caput aſini ollo-
ginta argenteis. 196

Coximus filium meum, & comedimus. Dixitque ei
die alterd:⸗ Da ſlium tuum, ut medamus eum.
Quæ abſcondit filium ſuum. Salva me, Domine
mi, Rew. Ibid.
Ex CAP. XIII. Et miſertus eſt Dominus eorum. 19
Ex CAP. XIX. Profectus ergo inde Elias reperit
Eliſæum, arantem in duodecim jugis boum. 200
Ex CA P. X N. Haæc dicit Dominus: pracipe domui
α morieris enim tu, & non vives. 199
Ex CAP. XXIV. Undecim annis regnavit in Jerur
ſalem. Nomen matris ejus erat Amital, filia Jere-

mic. 63
Ex Libro Tobiæ.

Ex CAP. II. Videte, ne fortè furtivus ſit, reddite

eum Dominis ſuis, quia non licet nobis aut edere
Arto, aäaut contingere. 178
Ex CAT. VI. Hi namque, qui conjugium ita ſuſci-
iunt, ut Deum à ſe, & à ſua mente excludant,
& ſuæ libidini vacent, ſicut equus & mulus, qui-
bus non eſt intellettus: habet poteſtatem Dæmonium

Jſuper eos. 173
Ex Libro Judith.

Ex CApP. M. Dixit ad Vagao Eunuchum ſuum, va-
de & ſuade Hebraam illam, ut ſponte conſentiat
habitare mecum. Tunc introivit Vagao ad Judith,
& dixit: Non vereatur bona puella introire ad
Dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus.
195

Cogitationem ſuam in eo eſſe, ut

Ex CAP. XVI.

omnem terram ſuo ſubjugaret imperio. Quod di-

Stum cum placuiſſet omnibus. 218. & 234

Ex Libro Eſther.

Ex CAP. V. Regina Eſther nullum alium invitavit
ad convivium cum Rege, præter me. 40
Ex CAP. VI. Nic honorabitur, quemcunque voluerit
Rex honorare. 118
Ex CꝓAXP. VII. Suſpenſius itaqite eſt Aman in patibu-
lo, quod paraverat Mardochæo. 40

Ex Libro Job.

Ex CAP. I I. Pellem pro pelle, & cuntta, quæ ha-
bet homo, dabit pro anima ſua. Alioquin mitte
manum tnam, & tange os ejus & carnem, & tunc
videbis, qidd in faciem benedicat tibi. 129
Benedie Deo & morere. Qui ait ad illam; Quaſi una

de ſtultis mulieribus locuta es. 197
Ex CAP. VI. Qui .“pit, ipfe me conterat. 220
Ex CAP. NXVI. Qui timent pruinam, uürnet ſuper
eos Ni. 7

Ex Libro Pſalmorum.

Ex PSAL. II. Erudimini, qui judicatis terram. 192
Dabo tibi gentes, reges eos in virga ferrea. 219
Ex PSAL. IV. Iraſcimini, & nolite peccare. 1671
In pace in id ipſum dormiam, & requieſeam. 18
Ex PSAL. IX. Paravit in judicio thronum ſuum. Et
ipſe judicabit orbem terræ. 31
Ex PsAL. K. Dominus interrogat juſtum & impium.
Pluet ſuper peccatores laqueos. Ibid.
Ex PSAL. XVI. Jaturati ſunt filiis „ & dimiſerunt

reliquias ſuas parvulis ſuis. 1
IStatuerunt oculos ſuos declinare in terram. Suſcepe-
runt me ſicut Leo paratus ad prædam. 245

Ex PSAL. MXVIII. Dies diei eructat verbum. 146
Ex PSAL. XXVI. Dominus illuminatio mea, & ſa-
lus mea, quem timebo. 189
Ex PSAL. XXX. In te, Domine, ſperavi, non
confundar in æternum. . 1
Ex PsAL. XXXIII. Oculi Domini ſuper juſtos. I5
Ex PsAL. XXXIV. Obliviſcere populum tuum, &
domum patris tui⸗ & concupiſcet Rex ſpeciem
tuam. 48. & 116. &ẽ 118
Ex PsAL. XXXVIII. Concaluit cor meum intra, &

in meditatione mea. 136. & 137
Ex PsAL. XLIV. Aſtitit Regina à dextris tuis, in
veſtitu deaurato. 66
Ex PSAL. L. Tunc imponent ſuper altare tuum vi-
tulos. 10
Ex PSAL. LIV. Quis dabit mihi pennas ſicut Co-
lumbæ, & volabo, & requieſcam. 21

Tu verò Deus deduces eos in puteum interitus. 31
Ex PSAL. LVIII. Ecce loquentur in ore ſuo, & gla-
dius in labiis eorum: quoniam quis audivit? 63
Ex PsAL. LXVII. Pennæ Columbaæ deargentatæ, &
poſteriora dorſi ejus in pallore a-uri. 23. & 203
Ex PSAL. LXXII. U jumentum factus ſum apud

e. 2 5
Ex PSAL. XC. Qui habitat in Adjutorio Altiſimi,
in protectione Dei cœli oconmorabitur. 16
Super Aſpidem & Baſiliſeum ambulabis: & concul-
cabis Leonem & Draconem. 128
Non accedet ad te malum, & flagellum non appro-
inquabit tabernaculo tuo. 21¹⁰

Ex PSAL. XKCIV. Ex hoc in boc. 133
Ex PsAL. C. In matutino interficiebam omnes pec-
catores terræ: ut diſperderem de Civitate Domi-

ni omnes operantes iniquitatem. 12 5
Ex PSAL. CXIII. NRmulachra gentium argentum G
aurum. 157

Ex PsAL. CXVIII. Averte oculos meos, ne videant
vanitätem. 8
Beati immaculati in via. 54
Vidi prævaricantes, & tabeſeebam. 63
Ex PsAL. CXXII. Jicut unguentum in capite, guod
deſcendit in oram veſtimenti ejus, ſicut ros Her-

mon. . 97
Ex PsAL. CXLIII. Filiæ eorum compoſitæ, ut Rmi-
litudo templi. 124

Ex Libro Proverbiorum.

Ex CAP. VIII. Per me Reges regnant. 6
Ex COAA P. XXI. Cor Regis in manu Domini. 147

Ex CAP. XXII. We tranſorediaris terminos anii-

T0S, quos poſuerunt Patres tui. 148

Ex

—

4
eie ln
hers us
19
uj l t
m. Ceunef

lerat. 7

, ine i,

gtihtertmn
ſenee. 1
ercaje.
e, 1
Cieſcan, 4
ynun N

l

teran. in
Clat terlunn
iunid et, E
ſe, enmi,

ni ſhr n

Popnlun tun

Hiſeet her en
48. & Cl

or Men

Hor
1à Geunit mi

er altane tumn:

i henni /iel
n.
Aumn interit.

AMunit ℳ

orabinn.
Inbulcr:

1

iglin t 4

Sacræ Scripturæ.

Ex Cantico Canticorum.

Ex CAP. I. Botrus Cybri dilettus meus mihi. pag-

, 54. & 199
Oſeuletur me oſculo oris ſui. 55
Lectulus noſter foridus. 84
Ubi paſcas, ubi oubes? . 86

Indica mihi, ubi paſcas, ubi cubes in meridie ?* Ji
ignoras te, pulcherrima inter mulieres, egredere,
6 abi poſt veſtigia gregum. 94
Dum eſet Kex in accubitu ſuo, Wardus mea dedit
odorem ſuum. Faſciculus Myrrhbaæ dilettus mens
mihi, inter ubera mea commorabitur. 105
Meliora ubera tua vino. Introduxit me KRex in cel-
laria ſua. Ibid.
Trabe me, poſt te curremus in odorem unguentorum
morum. Oleum effuſum nomen tuum - ideò adoleſ-

1
centule dilexerunt te. 114
Filii matris meag pugnaverunt contra me. 33

Imtroduxit me Rex in cellaria ſua. Capite nobis 1.
pes parvulas. 134
Oculi tui Columbarum. 156
Lectulus noſter floridus. Laqnearia ejus opreſſina,
& trabes cedrinæ. 189
Ex CAP. II. Rcut Lilium inter ſpinas. 237
Capite nobis vulpes barvulas, quæ demoliuntur vi-

neass. 8. & 129
Imber abiit & receſſtt. Sdrge amica mea, & veni.
20

Jam hyems tranſiit, imber abiit & receſit: flores
apparuerunt in terra noſtra. 23. & 188
cut maliss inter ligna ſylvarum Dilectus. 66
En ipſe ſtat poſt parietem noſtrum : En Dilettus

meus loquitur mihi. 188
Quuram qutemz diligit anima mea. 189

Introduxit me in cellam vinariam, ordinavit me in
charitatem.

10
Columba mea in foraminibus petræ, in caverna
Ceric. 202
Et Lilium convallium. Sicut Lilium inter Pinas.
= 201
Ex CAP. III. Num quem diligit anima mea,
vidiſtis 33

Eoredimini, & videte „Kliæ Rion, Nalomonem in dia-
ematé, quo coronavit eum Mater ſita. 105
Ferculum Iibi fecit Rex Salomon, de lignis Libanti.
191. & 200
Ex CAP. IV. Hortus coneluſus ſoror mea ſponſa,
bortus concluſus, fons lignatus. 58
Emiſſiones miæ paradiſus malorum punicorum, cum
Pomorum fructihus. lbid.
Tota pulehra es amica moa. Veni de Libano, veni.
coronaberis de capite Amana. 94
Veni de Libano, veni: coronaberis de capite Ama-

na, de vertice Sanir & Hermon, de cubilibus
Leonum. Ibid.

Vitta coccinea labia tua.
Rcut vitta coccinea labia tua, & eloquium tuum dul-

bé. 100
durge, Aquilo, veni Auſer, perſla hortum meum,
& fluent aromata illius. 11
Coronaberis de montihbus Pardorum, de cubilibus Leo-
num. 18 4
* * 77.
Ex CA P. V. Crura illius columnæ marmorecx, quæ
Jundatæ ſunt lſuper baſes aureas. 54

Labia ejus Lilia.
Surrexi, ut aperirem Dilebto meo. Manus meg Nilla-

verunt myrrham. dr
Comedite umici, & bibite, & inebriamini, ohariſſ-
mi

u. 140
Muis Meæ ſtillaverunt myrrham. Digiti mei pleni

myrrhà probatiſimdâ. Aperui diletto meo: at ille
declinaverat, & wanſierat. 184
Mel & Lac ſub lingua ejus. Labia ejus Lilia diſtil-
lantia myrrham primam. 243
Ex CA P. VI. Dilectus meus deſcendit in hortum
ſuum; ad areolam aromatum, ut Ppaſcatur in hor-
tis, & lilia colligat. 151
Däleétus meus deſcendit in hortum ſuum. 199
Ex CAbP. VII. N Roruerunt mala Punica. 33
Venter tuus ſicut acervus tritici, vallatus Liliis. 85
Ex CAbP. VIII. Quaæ hahitas in hortis, amici auß
cultant, fac me audire vocem tuam. 5

104
Ex Libro Sapientiæ.
Ex CAP. II. Coronemus nos roſis. 30
Filium Dei ſe nominat. Videamus ergo, i ſermones
illius veri ſint. 12

Coronemus non roſis. Venite ergo; & fruamur bonis,
quæ ſunt, & utamur Creaturd. Ubique relinquamus

Jigna lætitiæ. 194. & 195
Ex Libro Eccleſiaſtici.

Ex CAP. VII. Memorare noviſima tua, & in ater-
num non peccabis. 16
Ex CAP. XXIX. Aperiet os ſuum in oratione. 99
Ex CA P. KXXI. Qui potuit tranſoeredi, & non
eſt man greſus. Poſt aurum non abiit, nec ſperavit
in pecuniæ theſauris. 19 5

Ex Iſaia.

Ex CAP. I. Filios enutrivi, & exaltavi, ipfi autem
Preverunt me. 196
Ex CAP. III Er Korebit quafi Lilium. Ipſi videbunt
gloriam Domini, & decorem Dei noſtri. 101
Ex CAA F. V. Non putabitur, & non fodietur, & af-
cendent vepres & ſpinæ. 95

4 2

Ex CAP. VI. Vidi Dominum ſedentem Juper ſolium

excelſum, & elevatum. 149
Ecce ego, mitte me. 153

Ex CA P. IX. Multiplicaſti gentem, & non magni-
Ncaſti lætitiam. 14
Ex CAP. KI. Eoredietur virga de radice Jeſe, &
Ros Ae radice ejus aſcendet, & requieſcet ſuper eum
Wiritus Domini. 75. & 118
Ex CAP. XIV. Super aſtra Dei ponam ſolium meum,
ſimilis ero Altiſſimo. . 127

Ex CAP. XXI. Cuſtos, quid de nocte? Venit ma-

nè, & nox. 170
Ex CP. XXKVIII. Modicum ibi, modicum ibi.
expela, reexpecta. 6

Ex CAP. XXKV. Et horebit quaſi Lilium. Gloria
Libani data eſt ei; decor Carmeli & Saron. Orie-
tur viror calami & junci. 54
Laætabitur deſerta, & invia, & exultabit ſolitudo, &
florebit quaſi lilium.23. & 84. & IO5. & 201. & 237

Ex CAP. XL. Clama, ne ceſſes. Et dixi quid
8

clamabo ? omnis caro fœnum. 7
Ex CAP. LIII. Et aſcendet ſicut virgultum coram
eο, & ſicut radix de terra ſitienti. 95

Ex CAP. LV. Pro Saliuncula aſcendet Abies, .
ro Urtica corelcet Myrtus. Ibid.

Ex CAP. LVIII. Frange eſurienti panem tuum. T7

Ex CAP. LX. Super te orietur Dominus, G gloria
ejus in te videbitur. Ambulabunt gentes in lumi-
ne tuo, & Reges in ſplendore ortus tui. 87
Leva oculos tuos & vide: ommnes iſti congregati ſunt,
venerunt tibi. Inundatio Camelorum operiet te.

Videbis, & afues.. èſr””M Ibid.
Ex CAP. LXIII. Me formoſus in ſtola ſus. as

—

Index Locorum

Ex Jeremia.

Ex CAP. I. U evellas, & deſtruas, & diſperdas,
& diſſipes. pag. 5I. & 78
Quid tu vides Jeremia? Et dixi: Virgam vigilaa-
tem ego video. 140
Ex CAP. XI. Olivam uberem, pulchram, fructi-
feram, ſpecioſam vocavit Dominus nomen tuum.
Exarſit ignis in ea, & oombuſta ſunt fruteta ejus.
Ex CAP. XIII. N Eithiops mutare poteſt pellem
ſuam. 132
Ex CAP. XIX. Et erunt domus Jeruſalem, & do-
mus Kegum Juda, ſicut locus Tophet, immundæ.
196
Ex CAP. XXXIII. Adhuc audietur in loco iſio,
quem vos dicitis eſe deſertum, vox dicentium:
Confitemini Domino exercituum, quoniam bonus
Denzinus. 220
Impleant eas cadaveribus hominum, quos percuſſi in
furore meo, abſcondens faciem meam à civitate
ha, propter omnem malitiam eorum. Ecce ego
obducam eis cicatricem & ſanitatem, & curabo
eos, ſicut à principix. Et erit mibi in laudem
cunctis gentibus terræ, quæ audierint omnia bona,
quæ ego facturus ſum eis. Ibid.

Ex Ezechiele.

Ex CAP. I. Unumquodque eorum coram facie ſua
ambulabat.
Ibant & revertebantur, in ſimilitudinem fulguris
corulcantis. 18
Ex CAP. XIV. U non erret ultra domus Irasl à
me, neque polluatur in univerſis prævaricationi-
bus ſuis .. . Extendam manum meam ſuper eam,
& conteram virgam panis ejus. 202
Ex CAP. XVI. Hac fuit iniquitas Sodomæ, ſatu-
ritas panis, abundantia, otium ipſius, & filiarum
eus. 202
Ex CAP. XIX. Fruäélus ejus & frondes ejus creve-

runt ex aquis multis. 95
Ex Daniele.

Ex CAP. II. Tunc Rex Nabuchodonoſor cecidit in
faciem ſuam, & Danielem adoravit. Tunc Rex
Danielem in ſublime tulit, & munera multa &
magna dedit ei: & conſtituit eum principem ſuper
omines pro incias Babylonis: & Præſeltunin Magi-
ſtratuum ſuper cunétos ſabientes. 141
dit nomen Domini benediltum à ſæculo & uſque in
ſoæculum. Ibid.
Quærebantirque Daniel & ſocii ejus, ut perirent.
228
Ex CAP. III. Tunc Rex promovit Sidrach, Mi-
ſach, & Ahbdenago in Frovincia Babylonis. 142
Ex CAb. VI. Deus tuus, quem colis ſemper, ipſe
liberabit te. 771
Deus tuus cui tu ſervis ſemper, putaſne valuit te li-
berare à Leonibus? Ibid.
Porro Rex cogitabat conſtituere eum ſuper omne re-
gnum. . 11
Tunc Rex pracepit, & adduxerunt Danielem, &
miſerunt eum in lacum Leonim. Ibid.
Jubente autem Rege addutti ſunt viri illi, qui accu-
Javerunt Danielem, & in lacum Leonum miſſ
fſunt ipſi, & ſilii, & uxores eorum. Ibid.
Placuit Dario, & conſtituit ſuper regnum Sdatrapas
centum viginti. Et ſuper eos Principes tres, ev qiti-
bus Daniel unus erat, ut Satrapæ illis redderent
rationem. Iaitur Daniel ſuperabat omnes Princi-

pes, & Satrapas: quia Spiritus Dei amplior erat
in illo. 21 5
Ex CAP. VIII. Hircus autem Caprarum magnus fa-
tus eſt nimis, ocumque cε*rſſet. 95
Ex CAbP. XIII. Imerfecerunt eos, & ſalvatus eſt
ſanguis innoxius in die illa. 175
Exarſerunt in concupiſcentiam ejus; & declinave-
runt oculos ſuos, ne viderent cœlum. 245
A boc egero, mors mihi eſt. 206
Ex CAP. XKIV. Recordatus es enim mei Deus, &

non dereliquiſti diligentes te. 19
Ex Oſea.
Ex CAP. X. Lappa & Tribulus aſcendet ſuper aras
eorum. 95
Ex CA P. XIV. Germinabit ſicut Lilium, G& erum-
pet radix ejus, ut Libani. 8
Ex Jona.

Ex CAP. II. Et oravit Jonas ad Dominum Deum

ſuum, de ventre piſcis. 40⁰
Ex Michæa.

Ex CAP. V. Et tu Bethlehem terra Juda, nequa-
quam minima es in Principibus Juda. Ex te enim
exiet Dux, qui regat populum meum Iſraell. 87
Ex CA P. VII. Et detraham in vallem lapides ejus,
& fundamenta ejus revelabo. 33

Ex Libro primo Machabæorum.

Ex CAP. IX. Et diviſi ſunt equites in duas partes
& Fundibularii, & Jagittarii præibant exercè

tum. 16
Ex CAP. XII. Timuit, & excepit eum cum ho-
nore. 59

Ex Libro Secundo.

Ex CAP. IV. Apparuerunt duo Juvenes virtute de-
cori, optimi glorlà, ſpeciosique amibtu, qui cir-
cumſteterunt eum, & ex utraque parte flagellabant.
31
Ex Matthæo.

Ex CA P. II. Et tu Bethlehem terra Juda, nequa-
quam minima es in Principibus Juda, ex te enim
exiet dux qui regat populum meum Iſrasl. 87
Vidimus ſtellam ejus in oriente, & venimus. Ibid.
Ex CA P. III. Omnis arbor, quæ non facit fructum

bonum, excidetur. 210
Ex CAP. IV. Erant enim piſcatores. 199
Vidit duos fratres Simonem & Andream, & ait illis:
Venite poſt me. 215

Ex CAP. V. JNic luceat lux veſtra coram hominibus,
ut videant.. & glorificent. 3
Vos eſtis lux Mundi. Ibid.
Beati mundo corde, quoniam ipfi Deum videbunt.
113
Beati mundo corde. 201
Ex CA P. VI. Quaærite primum regnum Dei, & Iu-
Ritiam ejus, & hæc omnia adjicientur vobis. 77
Ex CAP. VIII. JNed tantům dic verbo, & ſanabitur
Ppuer meus. 1
Ego veniam & curabo eum. Ibid.
Ex CA P. XII. Arundinem quaſſatam non confrin-

Let, . lignum fumigans non einguet. 4 5
Eoce plus quàm Jonas hic. 129
Quæ eſt Mater men e aut qui ſunt fratres mei? 142
. Ex

%

Slemniye:
ei ne, Ata

en ,erenien
TCYNIII
hu, ua
am ir mmei

Pſid

me⸗
WI. Nia

U

e i apti
Call, Ba
Aulft ſene
lneiiſr,

119 unen „
ien Venni ſall
Fenm

. en.
i,;

e⸗
i z,,
4 Finien

1.

41.
31 E bei,
Ne lten zen

alie⸗

n megn
ahan
o . . 1
Rait,
.

l

ei Denr 4

benle ſe

Aumn, Gen

D

Doninun Da

ra Nd, len

Nlen piatr

beorum.

6s in Ae
Preitat D
1
Oit nn an 8

l.

ſvener lltl

afnicte, A

rer.
., m. 94.
Greſy

nhni

OANN.

De?

1 ℳ

,
rel in Ni
ientu ite
gerho,

ſaum l
er

em

Sacræ Scripturæ.

Ex CAF. XIII. dinite utraque creſcere. pag. 95
Ex CAFP. XIV. Domine, ſi tu es, jube me ad te
venire ſuper aquas At ipfſe ait, veni. 71
Domine, ſalvum me fac. 147

Ex CAFP. XV. Non eſt bonum ſumere panem filio-
rum, & mittere canibus. 246
O mulier, magna eſt fides tua, fiat tibi ſicut vis. Ibid.
Ex CAP. XVI. Quodcunque ſolveris ſuper terram,

erit ſolutum & in cœlo. 91
Ahbſit à te Domine: non erit tibi hoc. 132
Vade poſt me, JGatana, ſcandalum es mihi. 137
Tu es Chriſtus filius Dei vivi. 154

Alii dixerunt Joannem Baptiſtam, alii autem Eliam,

alii vers Jeremiam, aut unum ex Prophetis. 185
Ex CAP. XVIII. Iratus Dominus ejus tradidit eum
tortoribus, quoad iſque redderet univerſum debi-

tum. 207
Miſit eum in carcerem. Ibid.

Ex CAP. KX. Dic, ut hi duo filii mei ſedeant....

79
Gui major eſt in vobis, ſit miniſter veſter. 213
Quid hie ſtatis tota die otioſi? 198
Nemo nos conduxit. 217

Ex CAP. XXII. Tunc dixit Rex miniſtris“ Ligatis
manibus & pedibus ejus, mittite eum in tenobras
exteriores. 207
Vi erit fletus & ſtridor dentium. Ibid.
Ex CAP. XXIII. Circuitis mare „ & aridam, ut
faciatis unum proſelytum. 129
Ex CAP. XXVI. Videntes autem diſcipuli, indignati
Iunt, dicentes. Ut quid perditio hæc. 23
Reus eſt mortis, crucifigatur. 30
Eecce nunc audiſtis bl. Slemiam LQuid vobis vide-
tur? At illi dixerunt: Reus eſt mortis. 218
Ex CA P. NX XVII. Jeſus autem iterum clamans
voce magna, emiſit ſpiritum. Et ecce velum tem-

Pli ſeiſum eſt in duas Ppartes, à ſummo uſque deor-

Jum

. . 127
Veré Filius Dei erat iſte. 206
Id ipfum autem & Latrones improperabant ei. 208
Cum guſtaſſet noluit bibere. 216

Ex Marco.

5

Ex CAP. VI. Volo, ut protinus des mihi in diſco
caput Joannis Baptiſtiæ. 123

Ex CAP. XIV. Erant autem Juidam indigne ſeren-

tes intra ſemetipſos, & dicentes: U guid perdi-
tio iſta unguenti facta eſt 2³
Et fremebant in eam. Ibid.

dimon dormis⸗ 137
A hir blaſphemiam : Quid adhuc egemus teſti-
114s. 211

Ex Luca.

Ex CAP. I. Et beata, quæ credidiſti. 71

aclum eſt autem, cim ſacerdotio fungeretur in ordi-
ne Vicis ſick... 199
— . —„
Ex CAP. III. Qui habet duas tunicas, det non bä-
benti. 168
Ex CAP. V. Nemo miitit vinumn novum in utres ve-
teres. . 133
Ex CA P. VI. Beati Pauperes Beati, qui fletis.
Beati, qui eſuritis: Beati, cum vos oderint. 201
Vocavit diſcipulos ſuos , & elegit duodecim ex ipſis,
uos & Apoſtolos nominavit, Rimonem & Andream,
Jacobum & Joannem Philippum & Bartholo-
mæum. 218
Ex CApP. IX. Nequere me. Ille autem dixit: Domi-
e, permitte mihi primum ire, & ſepelire patrem
meum. 116
Ethicæ Tom. I.

enerunt ad Jeſum, & invenerunt hominem Jeden-
tem, à quo Dæmonia exierant , veſtitum ac ſan
mente ad pedes ejus, & timuerunt. Et rogabat il-
lum vir, à quo Dæmonia exierant ut cum eo eſſet.
Ibid.
Ex CAP. X. Magiſter, duid faciendo vitam æter-
nam poſſidebo? 34
Samaritanus autem quidam venit Jecus eum. Et ap-
Propians alligavit vulnera ejus. 6
Videbam Satanam, ſicut Julgur de cœlo cadentem.

175
Ex CAP. XII. Hac nocte auferent animam mam
à te. Ibid.

Jed & capilli capitis veſtri omnes numerati ſunt. 188
Non laborant neque nent. 198
Ex CAF. XIII. Crevit & factum eſt in arborem ma-
gnam. 95
Contendite intrare Pper anguſtam portam. 169
Ex CAF. XIV. Qui non odit Patrem ſuum, non

Poteſt meus eſſe diſcipulus. 142
Amice, aſcende Juperids. 153
Eo probare illa. 16 5
Ex CAP. XV. Pater, da mihi portionem ſubſtantiæ;
Juaæ me contingit. 202
Et ipſe cœpit egere. Ibid.
Durgam & ibo ad patrem meum. 245
Ex CAF. XVI. Redde rationem villicationis tuc.
148
Ex CAP. XXII. Facta eſt contentio inter eos, quis
eov*uν videretur eſſe major. 128
Ex CAP. XXIII. Memento mei, cùm veneris in
Tegnum tuum. 43
Ex Joanne.
Ex CA P. I. Ego vox olamantis in deſerto. 61

Ex CAP. II. Quis peccavit, bic, an parentes ejus?

ut cραο naſceretur. 172
Ex CAP. IV. Domine deſcende. Vade. 87
Mirabantur, quia cum muliere loquebatur. 196

Ex CAP. V. Non poſſum ego à me ipſo facere quic-
Tuam. Sicut audio, judico : & judicium meum
Iuſtum eſt quia non quæro voluntatem meam, ſed
voluntatem ejus, qui miſit me. 172
Hominem non babeo. 21
Ex CAP. X I. Lazarus amicus noſter dormit. 63¾
MWundus totus poſt eum abiit. 124
Non es amicus Cæſaris, ſi hunc dimittis. Ibid.
Dixit ergo unus ex diſcipulis ejus Judas Hcariotes,
Tui erat eum traditurus: quare hoc unguentum
non veniit trecentis denariis, & datum eſt egenis5
23. & 127
Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad
eum, ſed quia fur erat, & loculos habens, ea,
Tu« mittebantur, portabat. 127
Ex CFP. XV. Ego ſum Vitis, vos palmites. 201
Ex CAP. XVIII. Wohis non licet interficere quem-

quam. ⸗ Ibid.
Ex CAP. X X I. Alius cinget te, & ducet te quò
tu non vis. 91. & 132
FPaſce oves meas. 100. & 109

Ex Actibus Apoſtolorum.

Ex CAP. V. Ibant gaudentes à conſpectu Concilii,
quoniam digni habiti ſunt, pro nomine JESUcon-
tumeliam pati. 17
Per manus autem Apoſtolorum fiebant ſigna & pro-
digia multa in plebe. Magis autem augebatur cre-

dentium multitudo virorum ac mulierum. 227
Ex CAP. IX. Domine quid me vis facere. 34
Ecce enim orat. ,95

Index Locorum Sacræ Scripturæ.

U, ſi quos inveniſſet hujus viæ viros ac mulieres,
vinctos perduceret in Jeruſalem. pag. 183
Ex CAP. XV. Barnabas autem volebat ſecum aſſu-
mere & Joannem. Paulus autem rogabat eum, non
debere recipi. Facta eſt autem diſſenſio, ita ut diſ-
cederent ab invicem. 186
Ex CAP. XVI. ti homines ſervi Dei Excelſi ſunt,
qui annuntiant vobis viam ſalutis. Ibid.
Ex CAP. XXV. Nemo poteſt me illis donare; Cæ-
ſarem appello. 176
Tune Feſtus reſpondit: Cæſarem appellaſti, ad Cæſa-
rem ibis. 177
Cæſarem appello. 183

Videtis bune, de quo ommnis multitudo Judakxorum in-

terpellavit me Hieroſolymis, petentes, & accla-

mꝛa tes non oportere eum vivere amplius. Ego ve-
1ro comperi, nihbil dignum morte eum admiſiſſe.
Ibid.
Produxi eum ad vos, & maximé ad te, Rex A-
grippa, ut interrogatione facta, babeam quid
ſeribam. JGine ratione enim mihi videtur mit-
tere vinctum, & cauſas ejus non ſignificare.
Ibid.

Ex Epiſtolà ad Romanos.
Ex CAP. IV. Contra ſpem in ſpem credidit. 70
Ex Epiſtolà primâ ad Corinthios.

Ex CAF. I. Ego quidem ſum Pauli, Ego autem
Apollo, Ego verò Cephæ, Ego autem Chriſti.
18 ⁵
In omnibus divites facti eſtis in illo, in omni verbo,
& in omni ſcientia, ita ut nihil vobis deſit in ulla
gratia. Ibid.
Ex CAP. III. Cum ſint in vobis ſchiſmata, nome
carnales eſtis 5 186
Ex CA P. IV. Maledicimnur & benedicimus; perſe-
cutiones patimur, & ſuſtinemus. 17
Ex CAP. V. Expurgate vetus fermentum, ut ſitis
nova conſperſio.
Ex CAP. VII. Qui utuntur hoc mundo, ſint tan-

quam non utentes. Qui bhabent uxores tanquam non

O

bhabentes. 17
Ur ſit ſancta corpore & ſpiritu. 21
Tribulationem carnis habebunt hujuſmodi. 14

Melius eſt nubere quàm uri. 123. & 163
Ex CAP. IX. Nunquid de bobus cura eſt Deo? 225
Ex CAP. X. Petra autem erat Chriſtus. 99. & 100

Ex Epiſtolà Secundà ad Corinthios.

Ex CAP. XI. Pericula in falſis fratribus. 16
Ex CAP. XII. Datus eſt mihi ſtimulus carnis meæ. 198

Ex Epiſtola ad Galatas.

Ex CAP. II. Cùm autem veniſet Cephas Antiochiam,
in faciem ei reſtiti, quia reprebenſibilis erat. 186

Ex Epiſtolà ad Epheſios.

Ex CAP. IV. Jol non occidat ſuper iracundiam ve-
Rram. 161

Ex Epiſtola ad Philippenſes.
Ex CAP. III. Noſtra autem converſatio in cœlis eſt.
17
Ex Epiſtolà Primâ ad Timotheum.

Ex CAP. VI. Habentes quibus tegamur, his con-
tenti ſimus.

Ex Epiſtolà ad Philemonem.
Paulus vinctus JESU-CHRISTI. 18
Ex D. Jacobo.
Ex CAP. I. Beatus vir qui ſuffert tentationem. 80
Ex Epiſtola I. B. Petri.
Ex CAP. II. Qui peccatum non fecit: nec inventus
eſt dolus in ore ejus. 157
Ex CAP. V. Forma facti gregis ex animo. 213

Ex Epiſtolà prima D. Joannis.

Ex CAP. II. Qui dicit ſe in luce eſe, & fratem

ſuum odit, in tenebris eſt uſque adhuc. 131
Ex CAP. IV. Qui non diligit, non novit Deum:
Quoniam Deus Charitas eſt. Ibid.

Ex Apocalypſi.
Ex CAP. IV. Et in conſpectu ſedis tanquam mare vi-

treum. 247
Ex CAP. XXI. Ecce nova facio omnia. 215

INDEX

168. & 192

nezen ſane

Annes & iri
nes imwide
Unnes er ſine
ltaes inric

Nms Mn ſan
.
hahentt
cͤ, Aanha de
n .l. 6

5
6

rinttü

ribiss.
carnit etlg

tas.

bas Atike
enſbilig eg, 16

lo

r iraclncien,
1

penles.
ſati in erle

imotheun.

lepenur, in

10 n

onen.

.
t tentaniten
Petn.
Fetit: e inn
1
ex Aimn. 1
. Noanns
ſ e
ce eſe, in
te Adt.

, mn ni k

.

i tenhmn N

in mni

— S

B

SEA

NOTABILIUM.

QUAE IN COMMENTATIONIBUS IN GENESIM

Continentur.

PRIOK NUM ERUS PAGINAM. POSTERIOR COLUMNAM SIG NIFEFIGAT.

A.

BRAHAM occidens pluris fit,
= quain Iſaac occidendus. pag. 71. 2
Abram a Deo tantùm dependere

voluit. 35. 1
Abſalon ad buccinæ clangorem Re-
gem ſe futurum ſperavit. 44. 2
Abuſus. 135. I
Acceptio perſonarum. 18. 1. & 25. 2. & 43. 1. &
FI. I. & 67. I. & 183. I. & 208. I. & 220. 2
Accuſationes ex invidia. J. I
Accuſationes ex zelo juſto. 28. 2

Accuſationes ex ſancto zelo. II. I. & 30. 2. G

90. 2. & I49. 2. & 150. 2. & 151. I. & 152. 2
& 158. 2
Accuſationes & invidi tolerandi. 92. 2
Accuſationes invidæ. 15 1. I
Accuſatores. 174. 2. & 202. 2
Accuſatores ex ſancto zelo. 11. 2

Accuſatores invidi. 23. I. & 156. I. & 203. I. &
204. I. & 206. 1I. & 207. I. & 223. 2

Accuſatores non ſemper invidi. 1II. 2
Adam. 197. 1
Adam paupertate ornatus, Deo diſſimilis dici non
potuit, quando pellibus tectus eſt. 8. 1

Adulatio. 44. 1. & 67. I. & 83. I. & 112. I. &

I17. I. X 160. 2. & 228. I. & 229. 2. & 249. 2
Adulatio vilis.

1I17. 2
Adulationum expers Joſeph. 238. I
Adulatores. 60. 2. & 95. 2. & 222. I
Adulterium. 163. I
MKidificiorum luxus. 26. 1. & 68. 2. & 86. 2
Etas allegoricè. 28. 2
Eitas non attendenda. 49. 2. & 61. 2. & 73. I. &
101. 2
Mterna tantm. 82. 2. & 236. 2. & 238. 1
terna tantùm in felicitate. 67. 2
terna ſine ullo ſenſu ſpreta. 81. 1
Eternorum memoria. 73: 1
ternorum cura. 70. I
ternorum obliti. 114.2

ternorum oblivio. 54. I. & 62. 2. & 69. I. &
90. I. & III. 2. & 129. I. & 135. 2. & 139. 2
. && 158. 2. & 165. I. & 186. 2
iernorum oblivio, & Fides mortua, etiam in iis
Ethicæ Tom. I.

qui de gehenna loquuntur. 53. 2
Affabilitas. 48. I. & 74. 2. & 109. 2. & 1II4. 2
& 123. 2. & 205. 1. & 213. I. & 2. & 222. 2
& 228. I. & 230. I. & 233. 2. & 243. I. & 2

& 244.
Affabilitas, ſed ſerietatis memor. 48.
ffabilitas erga inopes. 67.
Affabiltas, ſed gravis. 117.

Aflectus, non effectus. 23. 2. & 27. I. & 58.
& 79. I. & 1 5.
Affectus non ſufficit. 71.
Affectus non ſufficit ſine effectu. 139.
Ambitio. 31. I. & 73. I. & 89. 2. & 90. I. & 109.
& II7. 2. & I41. I. & 153. 2. & 23 5.

Ambitio & ſfuperbia ſine ſatie. 3.
Ambitio titulorum.
Ambitio Titulorum à Deo confunditur. 12.
Ambitio ubique & undique pullulat. 30.
Ambitio infelix. 32. 2. & 37.
Ambitio non prævidet dura. 32.
Ambitio & v dignitas chariora prole. 36.
Ambitio credula eſt. 44.
Ambitio diſcat. 67.
Ambitio æternorum oblita. 90.
Ambitioni ſacerdocium ſubſervit. 104.
Ambitio vel ſolitarios tranſverſum agit. 105.
Ambitioni ſalutare officium divinum. 141.
Ambitio ſancta quænam ſit? 141.
Ambitio mater hypocriſis. 141I.
Ambitioſi. 63. I. & 78.
Ambitioſi diſcant ab Iſaaco. 94.

Amici veri.

204.
Amici impii.

2. I. & I5. IT. & 85. 2. & I19.
& 149. & 186. 2. & 202.
Amici ficti. 102.
Amici infidi. 160.
Amicitia vera. 3 5.
Amicitia impiorum. 53. I. & 57. I. & 80. 1. &
III. 2. & 118. 1. & 106. 1

— D d N e e e e e iee e ie e e e de e e e aee ee e de e eee e e e

Amicitia impiorum vitanda. 119. 2
Amicitia pravorum. 50. 2
Amicitia noxia. 95. 1
Amicitiæ. 201. 1
Amicitiæ non fundentur in pulchritudine. . 1I
2 AHE-

Index

Amicitiolæ. 152. I. & 197. I. & 200. 2. & 203. 2
Amicorum iniquitas, orationis donum, & Dei præ-

ſentiam impediunt. 82. I
Amor ſui. 61. 2. & 120. 1I
Amor ſui rerumque propriarum. 28. 1
Amor patriæ exuendus. 63. 1
Amor Patriæ nimius. 148. 1
Amor Mundi & Aulæ. 65. 2
Amor Eccleſiaſticorum in nepotes. 57. 1
Amor in Deum purus. 20.2
Amor Dei in nos. 220. 1
Amor parentum. 76. 1I. & 93. 2
Amor nimius Parentum. 29. I. & 32. 2
Amor parentum, ſed non cura de opibus eorum.
100. 2
Amor Parentum & Propinquorum. 57. 2

Amor parentum & propinquorum frænandus. 43. 2
Amor parentum exuendus. 68. 2. & 69. 2
Amor in Deum verus. 70. 2. & 108.2
Amore duci. 59. I. & 73. 2. & 80. I. & 197. 1
Amore, non metu duci. 61. 2. & 69. 2. & 134. 1
& 137. I
Amore duci, non imperio trahi. 80. 2
Anaxagoras certior factus de funere fili, ſciebam,

inquit, me genuiſſe mortalem. 142. 2
Sancti Angeli. 114. 1
Animæ immortalitas. 246. 1
Animarum zelus erga peccatores. 1. 2
Animarum zelus ubique. 3. 1
Animarum zelus Talenta mediocria, efficit nobilio-
ra maximis. 3.2

Animarum zelus nihil quærat in mundo. S. I. & 47. 1
Animarum zelus ſine fructu non ſpernendus. 13. 1.
Animarum zelus ſine fructu fructum dabit. 13. 2
Animarum zelus in eo qui animas perdebat. 18. 2
Vide Zelus.

Apoſtaſiæ fons. 82. 2
Apoſtata. . 10. 2
Apoſtata non diſcedat ob Mortificationum penu-
riam. 72.
Apoſtata ob tentationes evitandas. 113.
Apoſtata, quod non ardua peragat. 154.
Apoſtatæ. 10. 2. & 21. I. & 64. I. & 65. 2. & 82.
Apoſtatæ ſtatim peſſimi. 31.
Apoſtatæ pœna. 10.
Apoſtatæ derelinquentes Deum. 41.
Apoſtatæ promoti. 64.
Apoſtatis nihil prodeſt. 65.
Apoſtatæ ob ſpem melioris vitæ. 66. 1
Arbitrii hbertas. 122. 1
Ariditas. 85. 1

Arma Eccleſiaſticorum. 115. 1
Arma allegor. Ibid. & 135. 2
Arrogantia. 72. 2. & 73. I. & 76. 2. & 77. 2. &
91. 2. & 97. 2. & I00. 2. & 107. 2. & 108. 2
& 1I12. I. & 136. I. & 221. 1. & 222. 2. G

248. 2
Arrogantia modeſtiam diſcat. 70. 2
Arrogantiam odit humilitas. 203. I
Aſtrologi. 244. 2
Athei. 108. 2
Avaritia. I08. I. & III. I. & 2. & 116. 2. &

130. I. & 132. 2. & 13 5. 2. & 139. 2. & 146. 2
& 160. 1. & 166. 1. & 192. 2. & 230. 1. & 239. 2
& 24I. 1. & 247. 1
Avaritia & Gula. 33.2
Avaritia eorum, qui litigantibus opem ferunt. 35. 1
Avaritia inexplebilis. 47. 1. & 108. 2. & 244. 2
. & 249. 2
Avaritia Eccleſiaſticorum. 80. 2. & 97. I. & 116. 2
Avaritia quid à Jacob diſcat. 81. 1
Avari. 111. 1I

N — àN — à — 1

Audaces non imitandi. 28. 1
Aula. 102. I. & 117. 2
Aula & Patria non repetendæ. 24. 2
Aula & Mundus. 28. 1
Aula vera in Chriſti domo. 70. 1
Aula noxia. 95. 1

Aula vitulum ſpondet, & fruſtulum paris exhibet.

46. 1
Aula fallax. 243. 2
Aulæ damna.

Aulæz damna. Non Innocentia, ſed aptitudo eximit

vinculis. 221. 1
Aulæ & Mundi promiſſa. 243. 2
Aulæ & Mundi Amor. 65. 2
Aulæ illecebra. 24. 2
Aulæ imago. 102. 1
Aulæ miſeria. 214. 1

In Aula & in Parentum domo oratione Religioſi
frui non pofſſunt. 34. 2
Aulici. 80. I. & 82. 2. & 1006. 2. & 118. 1
Aulici infidi. 4. I. & 35. I. & 41. 2. & 43. 1. &
4 4. I. & 90. 2. & 108. 2. &G 148. 2. & 152. 2
& 189. 2. &ũ 20 5. 2. & 221. 2. 224. 2
Aulici & Regum Miniſtri deligantur. 32. 2
Aulici cur aliquando dimiſſi.
Aulici non citò exauthorandi. 38. 1
Aulici viles ſi erigantur, inſoleſcunt, niſi virtus
eos erexerit. 39. 2
Aulicorum & ſervorum petulantia imputatur Do-
minis. 40. 2
Aulici non ita efferendi, ut filios, aut uxorem ſper-
nant. Ibid.
Aulici murmurantes de Dominis & Epiſcopis. 41. 2

Aulicorum ceremoniæ & urbanitates. 44. 1

Aulici veri. 47. I. & 60. 2. & 74. I. & 75. I. &
188. I. & 20 5. I. & 221I. 2. & 230. I
Aulici veri quinam. 189. 2
Aulici veri libertatem non vendunt. 182. 2
Aulici veri Dominos etiam dejectos non deſerunt.
D 4.1
Aulici in felicitate ſuà miſerorum meminerint. 49. 1
Aulici, cùm in Deum peccant, dimittendi. 58. 1
Aulici frenandi. 45. 2. & 59. I. & 63. I. & 66. 2
&& 67. I. & 79. 2. & 84. 2. & 117. 2. & 190. 1
193. 2. & 209. I. & 2. & 210. I. & 2. & 211. 2
& 223. 2. & 224. 2. & 229. I. & 23 F. I. & 2

& 249. 2
Aulici frænandi inferiores. 235. 2
Auhici non promoti. 62. 2
Aulici tepidi. 64. 1
Aulici quinam promovendi. 73. 1
Aulici & ſervi fideles ſint. 74. I
Aulici fidi. Ibid.
Aulici veri gratiſſimi. 74. 2

Aulici & Rehgioſi ob intentionem rectam ſua non
quærant. 75. 1
Aulici rarò perſeverant fideles. 77. 1
Aulici remunerandi. 70. 1

Aulicis non fidendum. Ibid. & 81. 2
Aulici ingrati. 78. 1
Aulici diſcant ab Iſaaco. 80. 1
Aulici deſtituti Regis gratiâ. 81.2
Aulici & ſervi fideles. 84. 1
Aulicis conſulendum. 93. 2. & 225. 2
Aulici Dei curæ ſe permittant. 94. 1
Aulici propiores, iidem clariores. 103. 1

Aulici miſeri. 108. 2. & 120. I. & 142. 2. & 151,2
& 153: I. & 204. I. & 219. 2. & 222. 2. & 225.
. 2. & 232. 1
Aulici viles. 117. 2
Aulici invidi. 66. 2. & 141. I. & 153. 2. & 158.2
& 204. I. & 226. 2. & 231. 2. & 234. 1
Aulici

32. 2. & 33. I. & 204. I

Pe erehen

Sn Cbnen
innn prono

Qums pomon
u non Promon
Eihtum pandi
Uumon proror

l. I
1
N

„
o
ſAl

Fl
1pans erdde

aPttlihet
AI
A
4
HD””V
ttion Nehe
1
100,2 8
1.2 E.
12 Ki
& Al. A
to. 4

91

2

unt, nii in
a inpmnemr ,
6
alt luckenig
E Lionis
7†.1. El
221.2 Eel
unt. !
Gtos won ekr
n menitert /
Giünitend
&m1
0.1. Na AN

Qò afſequenda, ſed & ſervanda ſunt.

.: Borgia orans prope feretrum.

Rerum Notabilium.

Aulici inexplebiles. Pag. 153. I. & 216. 1I
Aulici boni non ſplendidiores curas, ſed gnavi ſtu-

dent eſſe in uſitatis. 154. 1
Aulici rapaces. 190. 2
Aulici evecti pulchriores. 193. 1
Aulici ingrati. 182. I. & 221. I. & 23 I. 2
Aulici ſeniores promovendi. 182. 1I
Aulici & ſervi humaniter tractandi. 205. 1
Aulici invidi diſcant. IDid.
Aulici impii ſine excuſatione. 210. 1I

Aulicis providendum. 216. 2. & 22 5. 2
Aulici veri evehant etiam non dependentes à ſe.

216. 2
Aulicis non abutendum. 217. 1
Aulici non promoti. 219. 1
Aulici veri & fidi. Ibid.
Aulici modeſti. 221. 1

Aulici inexplebiles ſtatum mediocrem optare diſ-

cant. . Ibid.
Aulici improbi. 221. 2
Aulici uſque ad aras. 222. 1
Auhici fidi ſint. 222. 2
Aulici modeſti ſint. 49. 1
Aulici nimis viles. 23 I. 2
Aulici unde amandi. 233. 2
Auhcorum ſuperbia ob ſpem. 40. 1
Aulicorum ingratitudo. 47. I
Aulicorum mors. 80. 1
Aulicorum defunctorum filios Rex muneretur. 83. 2
Aulicus fidus ſit, & adulatione careat. 73. 1
Aulicus fidus. 75. 1

Aulicus rationes privatas negligat. Ibid.
Aulicus merita, non dignitatem curet. 88.2
Aulicus excluſus, vel operarius impeditus. 106. 2
Aulicus verus. 1I41. I. & 2. & 23 8. 1
Aulicus non promotus. 153. I. & 2. && 246. I
Aulicus non promotus non invidià, ſed beneficiis
ſibi aditum pandat. 107. 1
Aulicus non promotus, facilius Dei meminit. 110. 1

Axiomata. 98. 1
B.
Acchanalia. 17. 2
Baculus Judæ Patriarche. 175. 2
Bellum. II5. 1. & 135. 2
Beneficentia. 74. I
Beneficia ſine exprobratione occulta ſint. 65. 1
Beneficia ſine ulla ſpe. 74. 2
Beneficia non exprobranda. 108. 2

Beneficia Religionis recolenda in nos ab eâ collata,
non ita à nobis collata in illam.

112. 2
Beneficia clam conferenda. 1II4. I
Beneficia gratis præſtanda. 180. 2
Beneficia ſine fœnore ſint. 221. 1
Beneficia occultanda. 249: 2

Beneficium vocatiomis. 73. I. & 87. 1. & 238. 2
Beneficium Vocationis & Religionis perfectio ob
cognitionem ſui. 104. 2
eneficium vocationis, quod nos obedire cogat,
longè præſtantior eſt obedientia, quàm ea, quàâ
Parentibus obtemperabamus, ſi tamen obtempe-
ramus. 83. 1
Beneficium vocationis & orationis donum „ non mo-

103. 1
Vide Vocatio.
Bethſabea cur peccavit. 180. 2
Bona occulenda. 71. 2
Sona occultanda. 107. 2. & 114. I. & 222. 2

8. Borgia ad ſocietatem tunc ignotam accedens. 99. I
Ethicæ Tom. I.

C.

Ain, ne ira miteſceret, non hortum, ſed de-
ſertum locum ehgit. 110. I
Carcer. 207. I. & 2. & 211I. 1. & 213. I. & 2. &
220. I. & 223. I. & 229. I. & 2. & 246. 2. &
248. 2
Carcer & Judex. 179. 2. & I82. 2. & 208. I
Caſtitas. 74. 2. & 84. I. &ũ 92. 2. & 93. I. & 98. 2
& 99. 2. & I00O. 2. & IOT. I. & 1I06. I. & 113. I
& 2. & 115. I. & 146. I. & 166. 2. & 206. I. &

208. 1. & 240. 1
Caſtitas in ſermone. 12. 2
Caſtitas facilis. 27. 2
Caſtitas Eccleſiaſticorum quanta eſſe debeat. 26. I
Caſtitas Eccleſiaſticis neceſſaria. 49. 2
Caſtitatis cura fons tentationum. 5 1. 1
Caſtitas omnia eſt. 91. 2

Caſtitatis cura. 6. 2. & 9. 2. & 14. I. & 15.2. & 40. 1
& 57. 2. & 58. 2. & 76. 2. & 77. I. & 93. 2. G&
108. I. & II5. 2. & I1I6. 2. & 180. 2. & 198. 1
Caſtitatis & Virginitatis fœcunditas.

„ — b ESNNLEN –

13. 2
Caſtitas verecunda. 49. 1
Caſtitas & Modeſtia. 101.
Caſtitas & Luxuria. 84.
Caſtitas Contemplatione & oratione nutritur. I01.
Caſtitas eget mortificatione & perſecutione. 108.
Caſtitatis cura oratio. 113.
Caſtitas rara. 120.
Caſtitatis fons. 150.
Caſtitas vera. 200.
Cella. 113. I. & 2. & 114.
Cellæ amor perdifficilis. 21.
Cenſores aliorum murmuratorum. 23.
Cenſores aliorum. 155.
Ceremoniæ. 105.
Ceremoniæ veriores. 75.
Charitas. II. I. & 42. I. & 49. I. & 214. I. & 236. 1
& 243. I
Charitas & Unio. 247. 2
Charitas reperit aliquid boni in auro. 23. I
Charitas fraterna. 35. I. & 156. 2
Charitatis indices non ſunt Urbanitates. 101. 1
Chorus Eccleſiaſticorum. 104. 1
Chori Eccleſiaſtici obſervent ritus. 26. I
Chriſti jugum ſuave. 4. 2. & 27. 2
Chriſti jugum non omnibus ſuave. 21. I

Chriſti jugum & Religio non omnibus placent;

etiam juſtis. Ibid.
Chriſti jugum cui grave. 6 5. 1I
Chriſtiani viri perfectio. 98.2
Chriſtus in Aula Herodis. 20. I.
Chriſtus ubi non habitat, ibi luxuria. 49. 2
Chriſti Incarnatio vicinior quando utilis. 9 5. I
Nihil præter Chriſtum. 91. 2. & 104. 2
Chriſti Paſſio. 161. 1
Chriſti opprobrium. 203. 2
Chriſtus ubi habitet. 86. 2
Chriſti recordatione inimici dilectio effloreſcat.
245. 2
Circumſpectio. I5. 2. & 21. I. & 25. 2. & 58. 2
& 77. I. & I21. 2. & 162. 2. & I64. 2. & 192. 2
& 201. I
Circumſpectio ubique. 16. 1
Circumſpectio ubique & ſemper. 34. 2
Circumſpectio poſt victoriam. 24. 2. & 35. 2
Circumſpectio perfectis neceſſaria. 84. I. & 109. 2
Circumſpectio perfectis magis neceſſaria. 25. I
Circumſpectio perfectis & ubique. 98. 2
Clementia. 19. 2. & 50. I. & 1I14. 2. & 120. 2

& 144. I. & 223. 2. & 246. 2
144 4 2 Cle-

Confeſſarii non evocentur in domos.

Clementia, non ſeveritas alas parat.

pag. 3. 2
Clementia in ſuperiore. 15. I. & 18. 1
Clementiæ mater eſt oratio. 137. I
Cæcitas amimæ ex loco provenit. 53. 2
Gæcitas allegoricè. 86. 2
Coœnobiorum Viſitationes. 236. 2
Gonobiis viſitationes ſalutares. Ibid.

Cognitio ſui. 2. I. & 44. 2. & 73. I. & 77. 2. &
85. 2. & I07. 2. & II2. 2. & II4. I. 153: T
& 230., 2
Cognitio ſui rara, etiam in aperto ſcelere. 52: 2
Cognitio ſui, Humilitas, atque lachrymæ pariunt
contemplationem & oratiônem. 85. 2
Cogmtio ſui valdè difficilis. 104. 2
Cognitio ſui ex oratione & cognitione Dei. 103. 1
Cognitio ſui⸗ Hutnilitas & Gratitudo in Deum expiſ-
cantur & rimantur, unde Deum efferant. 107. 1
Cogtuitio ſui difficilis. 134. 1
Comodiæ vitandæ Eccleſiaſticis modeſtis. 21: I
Compati. Af. 2: & 47. 2. & 116. I. & 230. 2. G£
„231. I. & 239. 2. & 247. 2

Gompati. tepidis. 23. 2
Compati non feſtinantibus. 95-2
Compati imperfectis. 97. 1
Compati lapſis. 27.: I
Compati mileris. 42. 1

Compati neſcientes. 18. 1. & 27. I. & 50. I. & 50. 1
& II.I. & 143. 2. S 164. I. & 174. I
Concio ex oratione. 134. 2. G& 138. 2

Concio ex oratione, non ex libris. 99. 2
Concio ex corde. 160. 2
Concio ſeria. T5O. 2
Concio cauta in verbis ſit. 206. I
Concionatores indocti. 31. I
Concionatores varii. Ibid.

Concionatores vani, licèt Eccleſias compleant audi-

toribus, non tolerentur. 42. 2
Concionatores blandi. 21. T. & 52. 2. & 1II4. 1
Concionatores pudicè corrigant. 49. 1

Concionatores blandi dumtaxat ſeriò & ſapienter
loqui putantur, cæteri inſani videntur. 52. I. & 2

Concionatoris exempla. 52. 2
Concionatores delicias oderint. 75. 1
Concionatoris ſanctitas. 99. 2
Concionatores ambitioſi. 107. 2
Concionatores invidi. 226. 2
Confeflarii clementes ſint. 16. 2

Confeſlarii compati debent Recidivis, non enim
ſtatim poteſt exhauriri fons & palus flagitii.

20. I
Confeſſarii ſint mites. 21. 2
Confeſſarii & Superiores diſcreti ſint. 23.2
Confeſſarii blandientes. 52. 2
Conleflarii nihil, niſi flagitia accedentium ſciant.
. „2 84. 1
Confeſſarii non evocandi domum. 87.2

Confeſſarii diſcretio attendat in accedentibus, unde
emerſerint, & ubi vivant. 95. 2
100. 1
Confeſſarii blandi. 85. 2. & IO4. 2. & 196.1
Confefſlarii & Conſiliarii boni audiendi.

120. 2
Confeflarii nihil niſi divina tractent. 1III.) 2
Confeftarii indiſcreti. 247. 2
Confeflarii ſibi nolint adhærere poænitentes. 114. 1
Confeſlarii divitibus blandi. 212. 1
Confellarii blandi fint. 217. 1I
Conſeſſarii boni. 221.2
Confeſio. 244. 1

*Cohfidentia in Deum 2

Confidentia in Deum. 58. 2. & 75. I. &z 79. 2
& 103. 2. & 238. 1
cùᷣm omnia malè cadunt.

—

Contemptus

Converſio ſera optima Patrabit.

Confidentia in Deum; licèt tardet
Confidentia in Deum ſpreta. 90. J.
Confidentia in Deum ardua. 132.: I
Confidentia in Deum rara. 4 4. 2
Confidentia in Deum non omnibus facilis. 56. H
Confidentis in. Deoz ſed tcumipecis quoque.
16. 1
18. 70. 2. & 13 32. I.
Confidentia in Deo. 79. 2. & 105. 2. & 106. 1. & 208. 1.
Gonfidentia in Deo, non in homimibus. 73.2: & 79. 1
Gonfidentia in hominibus. A. I. & 35: 2 &7. I
& 51.2 & 80. I. & 81. 2. & 87. 2. & 90. 2. &
102. I. & 103, fI. & 2. &108. 1. & 142. 2. &
15 1I.2. & 160. 2. & 166. I. & 167. 1. & 243. 2
Conſidentia i in hominibus, ac eorum protectiones
vitandæ. 35: 1
Confidentia in hominibus vana. 16. I
Confidentia in homine. 13. 2. & 38. 1. & 57. 2
Congratulatiognes. a g (83⸗ I. & 106. 2. & 230. I

CO E

Congratulationis litis. 61. 2. & 106.2
Congratulationum odium. 83. 2
Congratulationibus abſtinendum. Ibid.

Conſcientia aperiendr. I. 2. & 2. I. & 2. & 30. 2
& 59. 2. & 64. 2. & 159. I

Conſcientia aperienda non omnibus. 42. 1
Conſcientiam aperiri ſuperiori ſatagant. 58. I
Conſcientia aperietur, ſed ſuperiori, qui Dei eſſe
ſciatur. 215. 1
Conſcientia aperienda, quod nobis ipſi fidere ne-
„queamus. 230. 2
Conſideratio. 184.2
Conſilia à Deo expetenda. 73, 2
Conſilia media. 186. 1
Conſilia media inviſiſſima. 186. 2
Conſiliarii boni. 59. I. & 230. 1. & 221. 2
Conſiliarii & Theologi probi. 228. 2
Conſiliarii & Theologi quinam audiendi. 228. 1
Conſiliarii boni audiendi. 33.2

Conſiliarii boni obedientiam ſuadeant, Talentis ſine
ſpiritu inſtructis. 41. 2
Conſiliarii impii. 5. 2. & 85.2. & 98. 1. & 201. 1I
Conſiliarii impii refellendi. 200. 2
Conſiliarii impii à vocatione abducentes, vel à fer-

vore, orationiſque ſtudio. 102. 2
Conſiliarii & Confeſſarii boni audiendi. 120. 2
Conſiliarii veri. 232. 2

Conſiliari veri repugnent illicitis. 203. 2. & 204. 1
Conſolationes Dei quibus dentur. 36. 1
Conſolationes Dei uberiores ſunt promiſſis Ve.
46. 1
Conſolationes Dei quibus copioſiùs influant. 93. 1
Conſtantia. 70. I. & 219. 2
Contemplatio. 113. 2
Contemplatio & fſcientia „Sgenr directore: ideò
conſcientiam aperiant, & Correctionis ſint pa-
tientes. 101. 2
Contemplativi conſcientiam aperiant, & correctio-
ne ſe ſciant indigere. Ibid.
Contemptus patriæ. 3.2
Contemptus temporalium. 98. 2. & 108. I. & 147.1
& 148. 1
temporalium mortis recogdatne
I. 1

Contemptus temporalium ex Eternorum medita-

tione & oratione. 98. 1
Contemptus temporalium in Joſepho. 244. 2
Contemptus Mundi. 17. 1
Converſio perfecta ſit vel initio. 11
Converſio in ſenectute Deo grata quoque eſt.
10: P

Converſio ſummi pretii apud Deum. RM

tor Z “
Sko, von Al
“M Per I

vev, donmun
(mcrnihuti

le in oe
Kchr 1 .

Mlnts bontes
A homims
Nien Dir
Cnlclere
Rbernil
keihttn deß

lel
E drn

i, gi Dais

ig ihl dkren
U!
N
230.1. 11
A
diend. W

ant, Taeltin
4
nE
0.
diend.
.
.2 un
orii
nt . 4

4

s ſee
7
recln
otrections n
I

riant, un
3
,00.1E

onis 6

.

Suumm 4
. en
glat⸗ .

Rerum Noôotabilium.

Converſio & renowatio difficilis. pag. 19. 2
Converſionis ſanctioris fontes ſunt Exercitia ſpiri-
tualia & Oratio. .V K
Comerſio & Tyrocinium olim fervens ſemper pro-

deſt. 87. 2
Converſio vera. 92. 1
Converſio rara eſt. 126. 2
Conwerſio difficillima. D 132. 2
Convivia. 46. 2
Cor durum. 12. 2
Cor durum & ſtolidum. 81. I
Cor innocens nihil timet. 56. 1
Cor Dei vulnerat Luxuria. 14. 2. & I5. 1
Correctio honeſtatem ſervat. 12. 2
Correctio reddit venerabiles. 42. 2
Correctionis impatientes. 43. I. & 5I. 1
Correctio neglecta. 42. 2. & 149. 2
Correctio, non adulatio. MUD 47. 1
Correctio libera. Ibid. & 5I. I. & 57. 2. & 158. 2
r & 160. I. & 232. 2
Correctio, non murmuratio. 47. 1
Correctionis impatiens diſcat à Sara. 47. 2
Correctio amanda. . 48.2

Correctio libera ſit & ſevera. 50. 2
Correctio, ſed ſolas rationes æternas commemo-

4 rans. 58. 2
Correctio adhibenda. 59. I. & 186. 2
Correctio vera. 59. 2
Correctio ſecreta & mitis. Ibid.

Correctio ſit mitis. 28. 2. & 37. 2. & 41. I. &
A. 2. & 59. 2. & 100. I. & II3. 2. & II4. 2
& 116. I. & 136. 2. & 137. I. & 139. 1I. & 150.
„ = I. & 160. 1. & 201. I. & 217. I
Correctionis impatiens. 41. 2. & 43. 1. & 52. 2. &
II4. 2. & 154. 2. & 173. 1

Correctio prudens. 113. 2
Correctio umiverſim adhibeatur. 136. 2
Correctio opportuna. 154. 2
Correctio adhibenda. 150. I. & 186. 2
Correctio adhibenda etiam à Regibus. 167. 2

Correctio ex oratione. 137. I. & 138. 2
Correctio non utatur humanis rationibus, ſed divi-

nis. 158. 2
Correctio nulla. e 1 204. 1
Correclio neceflari. = H 155. I
Correctio à juſto ſit. — 155. 2
Correctio modeſta. 230. I
Correctio mitis potentior. 247. 2
Correctio rara ſit. 220. 2
Grucis humilitas. ð 2 48. 1
Orudelitatis fontes ſunt Luxuria, & voluptas. 11. 2

Crudelitas hominis invidiâ laborantis coëgit inter
tot pignora Divinæ Providentiæ, adhuc timere
¹ & ſibi conſulere Patriarcham Jacob. 112. 2
Cultus Beatiſſimæ Virginis Mariæ. 95.
Curæ ſuperfluæ. 27. I. & 115.

Curæ ſuperfluæ orationis impedimenta ſunt. 142.

d = — —

Curioſitas. 159.
S. Avid. 180. 2
Belſerendi à nobis etiam qui nobis pro-
Dehicati in veſtibus. 6. 2

Delolationes. 65. I. & 85. 1. & 114. 1
1 Delolationes tutiores ſunt, quàm Conſolationes

1 66. 1
Deſperatio. II. 2. & 134.: I
Delperatio deponatur. 146. 1
eſperatio abjiciatur etiam à ſene. 10. 1

Deſperatio nec eum invadat, qui vitiis inſenuit.
lIpbid.
Deſperati ſperent. 85 1
Dei miſericordia. 7. I. & 15. I. & 2. & 16. 2. & 18. 1
Dei miſericordia, & clementia. 10. I. & 2. & 16,TI
” 32. 1. & 37. 2.
Dei miſericordia erga lapſos. 27. 1f
Dei ira. 7. 2. & 19. 2. & 58. 2

Dei amor in nos ſacit, ut ſuam non doleat injuriam;

& noſtram ulciſcatur. 58. 1
Dei amor in nos. I5. I. & 58. 2. 220. I
Dei voluntati obſequi. 68. 1
Dei cura in quos. 36. 1

Dei cura erga ſuos. 38. I. & 69. 2. & 58. 1. & 2
& 98. 2. & 147. 2
Dei curæ ſe permittere. 13. I. & 24. 2. & 32. I
& 36. I. & 37. 2. & 60. I. & 2. & 70. 2. & 79. 2
S&& 80. 2. & 85. I. & 88. 2. & 105. 2. & 106. 2
& II0O. 2. & 1II2. I. & 113. 1. & IIS. 2. &
208. 2. & 22I. I
Dei curæ ſe, non alios committere arduum eſt.
106. 1
Dei curæ ſe committere in Tentatiomibus atque Tri-
bulationibus.

19. 1
Dei curæ quomodo ſe quiſque permittere debeat.
. 73˙2
Dei curæ ſe permittant aulici. 94. 1

Dei curæ ſeſe non permittere. 90. 1
Dei præſentia. 26. 2. & 44. I. & 66. 1I. & 98. 2
& 1II3. 2. & 110. 2. G& 245. 2
Dei præſentia vera & mutua. 66. 1
Dei præſentia in mente. 44. 2
Dei præſentia, & oratio poſt Conciones, & Zelum

animarum ſitienda. 75. I. & 2
Dei præſentia ubique. 76. I
Dei præſentia, & oratio neglecta. 81. 2

Dei præſentiam obtinet parentum oblivio. 82. I
Dei præſentiam, & oratiarmis donum impediunt fa-
Wiliaritas cum ſæcularibus non piis, & amico-
rum iniquitas. Ibid.
Dei præſentia, & Dei cura erga ſuos, fons felici-

tatis veræ. 82.2
Dei clementia. 37. 2. &t 41. 1
Dei ſeveritas. 19. 2

Dei liberalitas. 36. I. & 2. & 65. I. & 70. 1. & 75.2
79. 2. & 112.2
Dei providentia. 30. I. & 38. I. & I12. I. & 229. I
Dei laus, ſeu gratiarum actio. 104. I
Dei recordatione inimici dilectio effloreſcat. 245. 2
Dei voluntati conformari. 19. 1. & 2. & 37. 2. &
38. 2. & 60. 2. & 65. 2. & 68. 2. & 79. 2. &
86. I. & I07. 2. & I42. I. & 101. 2. & 208. 2
& 213. I. & 214. 2. & 241. 2
Dei voluntati conformari non poteſt, qui alhiquid
amat. 68.2
Deo ſervire felix eſt. 4. I. & 27. I. & 377. I. & 46. 1
& 58. 2. & 65. I. & 70. I. & 73. I. & 207. 2
Deo tam bono quàm felix ſervire! 58. 1

Deo dare. 26. I. & 36. 2. & 69. I. & 70. 2. & 74. 1

Deo dare neſcimus. 68. 1
Deo dare & accipere. 98. 1
Deo dare eſt accipere. 139:2
Deo optima dare. 26. 1
Deo fidere valde rarum. 70. 2

A Deo pendere, & omnia illi accepta referre. 75. 1
Nil præter Deum. 20. 2. & 27. 1. & 32. 2. & 68. 2
70. 2. & 86. 2. & 108. 2. & 147. 1I. & 148. 1. & 2
& 238. I. & 246. I

Nil in Deo præter Deum diligendum. 80. 1
Nil præter Deum in opere pro Deo. 75. I
Nil præter Deum, vel à Deo. 98. 1
Nihil præter Deum curare. 27. 1
Deus vilis. 37. 1
Z 4 Deus

Index

Deus vilis eſt nobis. 58. I. & 69. I. & 86. 2. &
& 1106. 2. & 123.2. & 129. 2
160. 1. & 2. & 171I. 2. &
173. I. & 212. 2
Deus nobis vilis eſt, pro quo pati nolumus, quæ

Deus vilis eſt nobis.

patimur pro humanis affectionibus. 144. 1
Deus vilis eſt nobis ob rationes privatas. 158. 2
Deus vilis nobis non Joſepho. 238. 1
Deus omnia videt. 157. 2
Deus felicem reperit in Tribulatione. 19. 1

Deus adeſt in funere, cùm homines deſunt. 79. 1
Deus, non amari, ſanis oculis, &c. curat; ſed
curat amare: ideéque vult cor ſanum. 15. I
Deus fons felicitatis. 189. 2
Deum derelinquentes. 87. 1. & 188. 1

Dicteria nec licita Principi in ſubjectos. 5. 1
Dies pleni. 13. I. & 49. 2. & 77. 2. & 145. 2
& 146. 1
Diffidentia ſui. 73. I. & 2
Dignitas. 75. 2
Dignitas cautè conferatur. 2. I

Dignitas mores mutat. 4. I. & 40. 2. & 60. 1I. &
1I21I. I. & 142. 2. & 221. I. & 224. I
Dignitas non mutet mores. 35. I. & 40. 1. & 74:. 2
& 112. 2. & I18. I. & 153:. I. & 223. 2. & 233. 2
& 235. I. & 237. I. & 239. I. & 243. 1

Dignitas mores mutet in melius. 2. 2
Dignitas mores non mutavit in Joſepho. 244. 2
Dignitas non rapienda. 29. 2

Dignitas ſervitus eſt. 30. 1

Dignitates noxiæ. Ibid.
Dignitas quibus defertur. Ibid.
Dignitas in digno. 230. I
Dignitas confertur indignis. Ibid.
Dignitas infelix. 204. 1

Dignitas noxia. 44. I. & 62. 2. & 87. 2. & 94. 1
& 122. I. & I40. L. & 142. 2. & 147. 2. & 153*
2. & 158. I. & 239. 1
Dignitas noxia, ubi de hâc agitur, qui ſidera erant,
pulvis fiunt. 94. 1
Dignitas quibus deferatur à malis Principibus. 33. 1I
Dignitas relinquenda iis ,„ qui eam adminiſtrare

queunt. 38.2
Ad Dignitates etiam viles evehendi. 39. 1
Dignitas in indigno, cur. 39. 2

Dignitas quibus conferenda. 9. 2. & 20. I. & 25. 2
& 33. 2. & 36. I. & 49. 2. & 61. 2. & 89. 2. &
99. I. & 107. 1
Dignitas cui conferenda. 33. 2. & 74. I. & 89. 2
&⁊ III. 2. & 141. 2. & I5I. 2. & 152. I. & 191. I
& 205. I. & 217. 2. & 218.2. & 219. I. & 220. 2
& 232. 2. & 23 4. 2
Dignitas cui deferenda. 73. I. & 152. 2. & 141. 2
& I54. I. & 182. I. G& 208. I
Dignitas quibus, & quomodo deferenda. 37. 2
Dignitas quomodo deferenda. 38. I. & 118.2
Dignitas quibus deferenda. 97. 2

Dignitas conferenda non iis tantum qui juſti, ſed &

1is, qui ſimplices ſunt. 9. 1
Dignitas recuſanda. 77. 2. & 23 5. I
Dignitas dignis conferenda. 244. I
Dignitas dignis conferatur. 216. 2

Dignitas, T'alenta & felicitas, in morte nec obſunt,

nec proſunt. 78. 1
Dignitates quibus artibus parari debeant. 94. 1
Dignitas dignis, non beneficis deferenda. 35.2

Dignitas in indignis. 40.2. & 35.1. & 228.1I. & 23 5. 1
Dignitas collata indignis, ſed perpulchris. 193. 1
Dignitas indigmis collata. 80. 2
Digaitas in indigno. 28. 2. & 3I. I. & 89. 2. &
148. I. & 158. I. & 239. 1

Dignitas à Deo. 238. 1

Dignitas à Deo, ſed in non hærentes Regibus. 36. 1
Dignitas à Deo pendet. I41. 1. & 148. I. & 154. 1

& 210. 1
Dignitas & Felicitas mores mutat. 24. 1
Dignitas permagni ſtat. 32.2

Dignitas etiam vilibus. 39. 1
Ad Dignitates non Politici, ſed ſanctiores, ſic
ſimpliciores evehantur. 20. 1
Ad dignitates quinam provehendi. 48. 2
Ad Dignitates viliores, niſi id merita depoſcant,
non evehendi. 40. 2

et

Dignitas non inducat oblivionem miſererum. 49. 1.

Dignitas delata carni & ſanguini. 76. 1
Dignitas conferenda pro meritis , non obſequiis.

80. 1
Dignitas vera. 87. 1
Dignitas vana eſt. 153. I
Dignitas quomodo ſit miniſtranda. 192. 1
Dignitas conferenda dignis. 191. 1
Dignitas ob merita, non ob affinitatem. 102. 1
Dignitas poſt merita. 216. 1
Dignitas & Regum gratia pluris conſtant aflecu-
tis, quam optantibus. 103. 1
Dignitas poſt orationem conferenda. 97.2
Dignitas liberè conferatur. 182. 2
Dignitas Nobilibus deferenda. 107. 1
Dignitas ſine meritis ingratum reddet. 182. 1
Dignitas Deo eget. 209. 2
Dignitas quo modo geri debeat. 220. 2
Dignitas deproperata. 226. 1
Dilectio inimici. II. 2

Vide Inimici dilectio.
Diſcretio. 360. 2. & 92. 2. & 93. 2
Diſcretio erga lapſos. 21.2
Diſcretio in Superiore. 2. 2
Vide duperior.

Diſcretio in fervore & Electione ſtatůs, & Voca-

tione. 67. 2
Divitiæ Religioſorum veræ. 29. 2
Divitiæ indifferentes. 149. 1

E
8. Eeſe protegenda.

Eccleſiaſtica bona.
Eccleſiaſtica Juriſdictio.

98.2
67. 1
66. 2. & 91. 2. & 96. 2
& 224. 2. & 249. 1
Eccleſiaſtica Juriſdictio viluit, ex quo Præſules non
omnes ſancti ſunt. 4. 1
Eccleſiaſtica Juriſdictio impotens reducendis hære-
ticis ſine Eccleſiaſticorum exemplis. 22. 1
Eccleſiaſtica Juriſdictio ſancta ſit. 30.2
Eccleſiaſtica Juriſdictio ſervet ſuum cuique jus. 60. 2
Eccleſiaſtica Juriſdictio non opibus, ſed ſanctitate

venerationi erit. 87. 1
Vide Juriſdictio.
Eccleſiaſtici majora edant. 2.2

Eccleſiaſticis reditus neceſſarii, ſed non immodici.

. Ibid.
Eccleſiaſtici reditus. 86. 2. & 94. 2. & 138. 2
& 227. 1
Eccleſiaſtici reditibus inſtrui poſſunt. 149. 1
Eccleſiaſtici in Aula. 21.2

Eccleſiaſtici ſupremi ipſimet Ordines ſacros confe-
rant, non verò per ſuffraganeos. 61. I. & 2
Eccleſiaſtici veri & Religioſi Parentes non ament.

68. 2
Eccleſiaſtici non ditent affines. 20. 1
Eccleſiaſtici nimium agnatis addicti. 29. I. & 2
Eccleſiaſtici non promoveant affines. 29. 2

Eccleſiaſtici affines ad ſpiritualia, non ad tempora-
lia promoveant. 32. 1

Eccleſia-

Aa, lett
nas, Ed
.Z Ne onnmdl
Ntoli
ſr ar

gini, ut!

ſeiſolas⸗
la m. 3.

Nilktianti, ti
Ulliinti pare

Iiibrdent.
Urlkei non

Colltat Aen
N
1C
det. W
Y!
A
II

92 2 Eg
1

1
1

ſtatls, A u
h

Kgl. 1
242 6411

Meiien .

7
8lelnrenli
mne
uncligeſt
bus, l 4

4
imn

k
& 9. EZ

4
ſſuor

tis len
. l. .
les⸗
IN,
Parentes 6
di. 1,
ſines ,
At
3, Mn ,

4

Eccleſiaſticorum chorus.

Rerum Notabilium.

Eccleſiaſtici affines nimium amantes.
Ecelefiaſtici non ditent nimium affines.
E leſiaſticorum amor in nepotes.
Eccleſiaſtici affines non evehant.

Pag. 32.

36.

140. I. & 237.
Eccleſiaſtici affines non ament. 96.
Eccleſiaſtici affines negligant. 43. 2. & 192.
Eccleſiaſtici affinium obliviſcantur. 142. 2. & 240.
Eccleſiaſtici honorandi. 43. 2. & 76. 2. & 214. 3 &
22 5. I
Eccleſiaſtici honorandi quamvis peccarent. 203. 1
Eccleſiaſticicolendi. . 120. 2
Eccleſiaſtici tuéantur Superiores, non Tepidos. 82. 1
Eccleſiaſtici vigilent in opus Dei. 75. I
Eccleſiaſtici ſpirituales ſint. 115. 2
Eccleſiaſtici, licèt ſint nobiles, agant quod ſunt,
nec pompas, ſed labores & animas nunc ſecten-

2
1
1
62. 2. & 93. 2
2
2
1
1

tur, atque contradictiones. 48. 1
Eccleſiaſtici ambitioſi. 104. 2. & 132. 2
Eccleſiaſtici ſi ſint ambitioſi. 36. 2
Eccleſiaſtici humiles ſint. 150. 2
Eccleſiaſtici veri. 48. I. & 49. 2. & 74. I. & 109. 1
„Se 20 5. I
Eccleſiaſtici veri, ut proſint, præſunt, non ut am-
pullaſcant. . 146. 1
Eccleſiaſtici veri ſolas amimas expetant. 108. 1
Eccleſiaſtici avari. 35. I. & 2. & III. I. & 142. I
&ι 190. 2. & 192. I
Eccleſiaſtici avari, otioſi, &c. 96. 1
Eccleſiaſtici avari pares Labano. 108. 1
Eccleſiaſtici avari non ſint. 24I. 2
Eccleſiaſtici ſcandaloſi. 226. I
Eccleſiaſtici non veri. 61.2
Eccleſiaſtici coli debent. 213. I
Eccleſiaſtici decreta condentes. 115. 2

Eccleſiaſtici decreta condant, non ut imperent, ſed

ut benedicant. 91: 2
Eccleſiaſtici ſi non ſint ſancti, ut ſunt permulti.
138. 2
Eccleſiaſtici choro adſint. 219. 2
Eccleſiaſtici chori obſervent ritus. 26. 1
Eccleſiaſtici in choro. 26. 2
Eccleſiaſtici choro inſerviant. 220. 2

Eccleſiaſtici choro interſint, & Deus eos promove-
bit. 141. 1
104. 1
Eccleſiaſticorum veriores reditus intentio recta. 30. I
Eecleſiaſticorum pompæ. 67. 1. & 13 5. I
Eccleſiaſticorum pompæ veriores. 87. I. & 94. 2.
& 236. 2
Eccleſiaſticorum apparatus immodici in Principum
cornis, Ec.

35. 2
Eccleſiaſticorum huxus. 46. 2. & I 35. 1
Eccleſiaſticorum decreta. 53. 2
Ecclelaſtici ſi ſint nimis temporales. Ibid.
Eccleſiaſticorum villæ. 67. 2

Eccleſiaſticorum avaritia. 67.2. & 80. 2. & 977. I. &

116. 2
Eccleſiaſticorum reditus. 98. 1
Eccleſiaſticorum Caſtitas. 115. 1
Ecchſiaſticis Caſtitas neceſſaria. 49. 2
Eccleſiaſticorum quanta debeat eſſe caſtitas. 26. 1
Eccleſiaſticorum exempla. 84. 2

Eccleſiaſticorum & Superiorum peccata. 212. 1
Eccleſiaſticorum aulæ non ſervis, ſed ſapientibus
ſint plenæ. 228. 1
Eccleſiaſticis, Religioſis, & vocatis multa non l-
cent, quæ licent aliis. 21. 1
Educatio fliorum. 49. 1. & 2. & 76. 1. & 80. I. &
84. I. & 88. I. & 2. & 89. 2. & 108. 1. & 111.2
& 142. I. & 144. 2. & 146. 2. & 152. I. & 155.
I. & 2. & 156. 2. & 160. 2. & 162. 1. & 163.2
& 164. I. & 2. & 186.2

Educatio filiorum doceat eos plus ſcelus horrere
quam funus. 90.
Educatio Tyronum. 83.
Electio ſtatus. 2. I. & 2. & 28. I. & 32.2 & 62.
& 2. & 63. I. & 67. 2. & 69. I. & 75. 2. & 81.
82. 2. & 87. I. & 92. 2. & 93. I. & 99.
Electio ſtatus, & Ordines ſacri ob Avaritiam. 98.
Electio ſtatus propri non permittenda alis, ſed à
nobis ſtatuenda. 102. 2
Vide Itatus.
Eleemoſyna. 47. I. & 74. I. & 1677. 1
Eleemoſyna & zelus indifferens. 46. 1
Eleemoſyna neglecta. 166. 2
Elias Religioſos, Jacob ſæculares bonos, & bene-
dictos ſignificat. 92. 2
Epiſcopus, Superior, & Rex prudentes & dochi
ſint, non ſolum juſti. 8.2
Epiſcopi reſidentia. 34.2 & 72. 2. & 110. I. & 122. 2
& 171. 1. & 216. 2. & 224. I. & 237. 1. & 250. 2
Epiſcopi reſidentia quam necefſaria Eccleſiæ. 144. 1I
Epiſcopi reſidentia & viſitatio. 236. 2
Epiſcopi & Reges reſidere & viſitare debent. 34. 2
Epiſcoporum viſitationes. 67. 1
Epiſcopi viſitent. 239. 1
Epiſcopi Animarum curam negligentes, & curan-
tes annuos reditus. 3 5. I. & 2
Epiſcopus concionetur. 48. 2. & 109. 2
Epiſcopi munus. 61. I. & 190. 2
Epiſcopi ipſi invigilent. 72.
Epiſcopi benigni ſint in benè affectos Eccleſiæ. 128.2
Epiſcopus indefeſſus.

— —d

219. 2
Epiſcopo neceſſaria ſcientia. 109. 2
Piſcopus avarus. 192. 1
Epiſcopus Vicariis non ſe penitùs dedat. 217. I
Epiſcopus inviſat diœceſim. 236. 1
Erubeſcentia Evangelii. 2. I. & 190. I. & 203. 2. G
230. 1
Eſto quod factus es. 48. 1
Evangelii erubeſcentia domanda. 17. 1

Evangeli erubeſcentia tollit pretium operibus. 239. 1
Sanctiſſima Euchariſtia. 86. 2
S. Euchariſtia in Bacchanalibus. 239. 1
ExcCommunicatio. 59. 2. & 114. 2. & 128. 2
Excommunicatio rara ſit. 16. 2 8& 21. 2. & 59. 2
& 96. 2. & 139. 1
Excommunicatio caveat in ſeveritate privatam ul-
tionem.

144. 1
Excuſationes. 41. 2. 8 5J7. 2
Excuſationes audiendæ. 155. 2
Excuſationes frivolæ. 6. 2. & 7. I. & 47. 2
Excuſationibus abſtinendum. 38. 2
Exempla Regum & Superiorum. 4 5. 2
Exempla bona. Ibid. & 105. I. & 186. 1
Exempla majorum. 164. 1
Exempla Seniorum. 45. 2. & I48. 2
Exempla Seniorum mala. 8. 2
Exempla Parentum. 84. 1
Exemplum Regis. 84. 2
Exemplorum vox. Ibid.
Exempla Eccleſiaſticorum. Ibid.
Exemplo efſe Seniorum exempla. 25. 1
Exercitia ſpiritualia. 113. 1I. & 2

Exercitia ſpiritualia & oratio fontes ſunt converſio-
nis ſanctioris. 59. 2
F

146. 1. & 149. 1
& 1I54. 1. & 158. 1
Fabricarum luxus. 60238. 2
Fama, ut Virginitas, ſi amittatur, non ſarcitur. 8. 2
Famæ cura. 8. 2. & 10. 2. & 12. 2. & 5§7. 2 & 87. 1I
& 126. I. & 138. 1I. & 157. 2. & 192. 2. & 204.2
& 214. 2. & 220. I. & 250. I
Famæ

PFber quiſque fortunæ ſuæ.

Index

Famæ cura, Dignitas & Ordines ſacri. pag. 36. 2
Famæ comparandæ vera ratio. 42. 2
Famæ incrementum ex operibus. 48. 1
Famæ pudor. 94. 1
Famam ſocietatis tuebuntur Oratio & ſpiritualia,
non Talenta. 87. 1
Fames. 230. 1
Familiaritas cum ſæcularibus. 47. I. & 67. 1. &
87. 2. & 99. 2. & 109. I. & 11I. 2. & 114. 1
Familiaritas cum ſæcularibus nimia- 100. 1
Familiaritas cum ſæcularibus ſeria ſit & ſancta. 3. 1.
Familiaritas cum ſæcularibus non ſerit vocationem,
ſed exempla bona. . 21. 2
Familiaritas cum ſæcularibus non piis, & amico-
rum iniquitas orationis donum, & Dei præſen-
tiam impediunt. 82. 1
Familiaritas cum mulieribus. 25. I. & 47. 2. & 84.
I. & 99. 2. & 100. 2. & 101. I. & 102. I. & I1 5. 1
& 116.2. & 162. 2. & 164. 2. & 193. 2. & 206. I
Familiaritas Mulierum noxia non ſoli Caſtitati. 9. 2
Familiaritas cum mulieribus vitanda. 24. 2. & 26. 1

Familiaritas cum pueris nimia. 188. 1
Faſtus titulorum. 76. 2
Felices non admirandi. 26. 2. & III. 2. & 148. 1
Felices non admirandi, nec colendi. 67. 1
Felices non admirabimur, ſi orationi vacaverimus.
98. 1
Felices non ſuperbiant. 153. 1

Felicitas ſolitudinis. 2. 1

Felicitas, ſed moderata. 2. 2
Felicitas mater ingratitudinis. 12. 1
Felicitas & voluptas miſeræ. 2. 1
Felicitas non admiranda. 30. I

Felicitas æterna tantùm vera. 32. 2. & 3 §. 2
Felicitas miſera. 37. 2. & 40. I. & 236. 2

Felicitas miſera & ſuſpicax. 244. 2
Felicitas evertit cor. 56. 2
Felicitas vana. 76. 1
Felicitas non optanda. 153. I
Felicitas infelix. 142. I. & 153. 2. & 225. 1
Felicitas infelix & noxia. 956. 1
Felicitas fluxa. 139. 2. & 153. I. & 233.2. & 238.2
Felicitas fluxa & inanis. 8. 2

Felicitas, Dignitas, Lalenta, & ſcientia formidini
ſint, non gaudio. 62. 1
Felicitas, Dignitas & Talenta, in morte nec obſunt,

nec proſunt. 78. 1
Felicitas & labor ſæculi non extinguant ſpiritualia.
67. 2

Felicitas & Dignitas noxiæ. 44. I. & 62. 2
Felicitas noxia. 2. I. & 10. 1. & 24. 2. & 34.2. & 35.
2. & 40. 1. & 44. I. & 2. & 60. I. & 62. I. & 2

& 79. 2. & 80. 1. & 82. I. & 80. 2. & 87. 2. &&
89. 2. & 90. 2. & 94. I. & 2. & 108. 2. & 110. I
& 122. 1. 8& 140. I. & 145. 2. & 146. 2. & 147.
2.8& 148. I. & 149. I. & 153. 2. & 236. 2. & 239. 1I
Felicitas ſemper noxia- 64. 2
Felicitas & voluptas fontes peccati. 31. I
Felicitas vera in Deo. 87. 1
PFelicitas à Deo. 1I10. 2
Felicitas à Deo eſt. 210. 2
Felicitas à Deo ſit. 29. 2
Felicitas à Deo ſperanda. 86. 2

Felicitas vera tribulatio, Tentatio atque Perſecutio
eſt. 79. 1I
Felicitas vera. 56. I. & 73. I. & 89. 2. & 9I. 2
Felicitas vera ſervire Deao.

1
Felicitas vera Religioſorum. 4 . 2
Eelicitas ducat ad Deum. 195. 2. & 247. 2
Fehcitatis fons. 188. 1
Felicitas fons Deus. 189.2

Felicitatis veræ fons, Dei præſentia, & Dei cura
erga ſuos. 82. 2

Felicitatis inſolentiam frænat mortis memoria. 140. r

Felicium mors. 147. 2
Fervor. 38. 2. & 44. 2. & 7I. 2. & 139. 2
Fervor vel in incunabulis converſionis. I. I
Fervor verus. 110. 2
Fervor verus Patientia eſt. 139. 2
Fervor valde arduus eſt. 54.
Fervor, & liberalitas cum Deo. 36.2
Fervor ultra Regulas. Ibid.
Fervor varius. 199. 1
Fervor unde attendendus. 9 5⁵.2
Fides mortua. 108. 2
Fides vera, felicitas eſt vera. 238. I
Filii non poſcendi. 36. 1

Filiorum educatio apud Parentes. 10.2
Filiorum educatio doceat eos plus ſcelus horrere
quaàm funus. 90. 2
Filiorum is charior ſit, qui ſanctior. 9. 2
Filiorum incerta indoles.

13.2
Filiorum educatio & primogenituræ. Ibid.
Filiorum educatio obſervabitur. 218. 2

Fiſcus. 67. 2. & 135. I. & 156. 2. & 192. 2. &
21I. I. & 230. I. & 247. I. & 249. 2
Fiſcus non ditatur, cùm rapto ditatur. 60.2
Flores in terra aquæ pariebant, in Coœlo aſtra riga-
vêre.

2. 2
Foœcunditas Caſtitatis & Virginitatis. 13.2
Foœdera hæreticorum. 80. I1I. & 149. 2. & 238. 2
& 241. 1
Fons orationis. 85. 2
Fons tentationum. IPid. & 194. 2. & 19 5. 1
Fons felicitatis. 188. 1

Fons felicitatis Deus. 189. 2
Fons felicitatis veræ, Dei præſentia,; & Dei cura

erga ſuos. 82. 2
S. Franciſci ſtigmata. 246. 1

G

Loria vana. 61. 2. & 70. 2. & 97. 2. & 105. 1
G & 106.2. & I07.2. & I14.I. & 167. I. & I71. 2

Gloria vana Tituli. 7. I
Gloria vana facit ut Docti, carentes ſpiritu, non
plectantur. 42. 2
Gloria vana, & ambitio. 105. 2
Gloriæ vanæ cupiditas. 31I. 1
Gloriæ vanæ odium. II14. I
Gloriæ vanæ expers ſit Religioſus. 5. 2
Gloriæ vanæ & Congratulationum odium. 83. 2

Gloria æterna, ac prædeſtinatio labore ac conatu

conſequenda in executione. 92.2
Gloria Dei tantùm. 98. 1
Gloria tantum Dei major quæratur. 237. 2
Gloria Dei major. 30. 1

Gloria Dei, non noſtra quærenda eſt. 70. 2. & 74. 1
Gloria vera. 87. 1. & 150. 2
Gloriæ ſitis.

173. 1
Gloriæ odium. 203. 1
Gratia ſanctificans. 45. 1
Gratia ſanctificans fons eſt felicitatis. 246. 1
Gratia & liberum arbitrium. 94. 2

Gratiarum actio in felicitate. 74. 2
Gratiæ neceſſitas. 8I. 2. & I03. I. & 106.2. & 209.2
Gratiæ omnia tribuenda. 29: 2. & 36. 1
Gratiæ non cooperantes. 29. 2
Gratiæ cooperandum. 16. I. & 36. I. & 6 5. I. &
66. 1. Se 73. 2. & 94. 2. & 98. I. & 103. 2. &
1I10. 2. & 129. 2. & 132. I. & 146. I. & 149. 1
Gratiæ cooperandum, ne paſſiones efferveſcant. 110.1

Gratitudo. 47. I. & 74. 2. & 139: 1. & 22 4. 1
Gratitudo in aulâ rara. FI. 1
Gratitudo, non Munera. 75. 2
Gratitudo

inorie

bis uln.
Ekmumtl.

In tlnick
Wn fiden

lcele.
buon plal
ttrmumg. 35

ld nod
tira Corech
Ua nemnhernt
unitnors in
NE Timnr.
n. .2,5
NN1&

Uniinr et ,⸗
nitu ld

da!
4

c.

1
8!
2 Kn.
Al Ku
I. (1.
Cole Alunn
.V 1
tls.
1r Ky
AA
N
19 2 E hjl
1
1G
a, & Deai a

S

101E

ntes ſpitt,n

Gratitudo erga Deum.
Gratitudo in Deum.
Gratitudo erga Deum in Felicitate. 60. 1
Gratitudo in benefactores vera. 60.2
Gula. 25. I. & 46. 2. & 75. I. & 80. 2. & 81. 1
& 2. & 88. 1. & 159. 2. & 166. 2. & 192. 2. G&G
222. 2. & 236. 2. & 241. I

Pag. 91. 2
238. 1

Gula, Paupertas. 35. 2
Gula fomes luxuriæ. 27. 2
Gula, & Avaritia. 33. 2
Gula mater luxuriæ. 106. 2
Gula luxuriæ parens indubitata. 56. 2
Gula fons tentationum. 5I. I
Gulæ damna. 80. 1
Gulæ querimoniæ de Victu. 240. 2

H.

58. 2. & 148. 2
III. I. & 1I18. I. & 132. 2
772. 2. & 142. I. & 145. 2
80. I. & 149. 2. & 238. 2

Abitus malus.
Habitus mali.
Hæredes.
Hæreticorum fœdera.

241. I
Homicida. 1I. I. & 90. 2
Homicidæ. 42. 2
Homicidia. 242. 1.
Homicidium. 27. 2. & 248. 2. S 249. 1
Homicidiorum ſcelus immane. 12.

Homines non timendi. 5I. I. & 103.
Homines non timidi. 114.
Hominibus non fidendum. 16.
Hominibus non placendum, nam una vice perficies,

— =

quicquid multis vicibus non feciſſes. 100. 2
Homines ſuſpicioſi, non timidi. III. 2
Hominum dicta. 109. 2

Hominibus placere. 103. 2

Hominibus non placendum. 157. I. & 2. & 204. I
Hodor mutuus. 35. I. & 70. 2. & 89. I. & 95. 2
II7. I. & 1306. I. & 178. I. Gc 196. 2. & 213. I
& 227. I. & 228. I. & 233. 2
Honor mutuus ſervetur. 25. 2. S6 30. I
. . . 2
Honor ſervis deferendus, ſi more ingenuorum
operantur. 34. 2. & 3 5. 1

Honor non mutet mores.

F. 1
Hoſpitalitas. 15. 2. & 46. I. & 2. & 50. I. & . 1
& 244. I
Hoſpitalitas ſed modeſta. 35.2
Hoſpitalitas Correctionis patiens. 8. 2
Hoſpites meminerint paupertatis & modeſtiæ. 46. 1
Humani timores vincendi. 16. 2

Vide Timor.
Humilitas. 29. 2. & 48. 1. & 72. 2. & 74. 1. &
2. & 76. 2. & 806. 2. & 77. 2. & 88. 2. & II2.

2. & 150. 2
Humilitas eſt vera ſublimitas. 25. 2
Humilitas ſublimis. 114. 1
Humilitas ſublimatur. 80. 2. & 94. 1
Humilitas imperſectionis. 2. I
Humilitas Crucis. 48. 1
Humilitas in perſecutione. 60. 1
Humilitas à Religiofis retinenda & tegenda. 51. 2
Humihitas mihil repoſcit a Domino. 74. I
Humilitas exaltatur. 246. 1
Humilitas vera. 83. 2. & 112. I
Humilitas vera nihil ſibi deberi putet. 73. I
Humilitas in perfectis. 66. 1. & 106. 2. & 107. 2
Humilitas in Dignitate. 72. 2
Humilis timores neſciat. 96. 2
Humilitas linguæ. 91. 2
Humilitas in lingua. 100. 2

Humilitas in ſermone. 71.
Humilitas perit nini familiaritate cum ſæcularibus.
109. 1

„

Rerum Notabilium.

Humilitas, cognitio ſui, atque lachrymæ, pariunt
contemplationem & orationem. 85. 2
Humilitas arrogantiam odit. 203. 1
Hypocriſis. 130. 2. & 157. 2. & 158. 1. & 159. 2
& 166. 2. & 167. 1. & 2

Hypocriſis mater ambitio. 141. I
Hypocriſis ſtatuæ perſimilis. 158. 1
Hypocriſis luxuriam obvelat. 165. 2
Hy pocriſis palliata. 53. 2
I.
8. 2

Acob ſemper fratri ſuſpectus.
Jacob etiam poſt promiſſa regna hoſtes timet. Ib.
Jactura Temporalium & paupertas, Dei conſola-
tiones & præſentiam merentur. 81. 2
Jejunium. 167. 2
S. Ignatius, penè major Jacob, qui ſua omnia Dei
curæ permiſit, quamvis licitè poſſet ſibi proſpi-

cere. 112. I. & 2
S. Ignatius accuſatus Compluti Advocatos recuſat.
112. 2
Imitandi optimi. 95. 1. & 105. 1
Imitandi non omnes ſunt. 34. 2
Imitandi pauci. 95. 1. & 184. 2
Imitatio Fundatoris. 148. 2
Impiis omnia nocent. 158. 1

Impœnitentes. 52. 2
Incarnatio Chriſti vicinior quando utilis. 5. 1
Ingratitudo. 103. 2. & 22 I. I. & 224. I
Inmmici amandi. 2. I
Inimici dilectio. II. 2. & 86. 1. & 106. 2. & 123. 1
& 128. 1. & 13 1. I. & 138. 2. & 143. 2. & 144.
1. & 2. G& I45. 2. & I)5 I. I. & 178. 1. & 183. 2
& 185. I. & 237. I. & 248. I. & 2
Inimici dilectio recordatione Dei, vel Chriſti efflo-
reſcat. 245. 1
Injuriæ ferendæ. 52. I. & 123. I. & 143. 2. 8
144. 2. & I5I. I. & 178. I
Injuriæ tolerandæ. 92. 2
Injuriæ habeantur duntaxat ex, quibus Deus of-
fenditur. 58. 1
Inſtitutio prava in ſtudiis. 31. I
Intentio recta. 58. 2. & 70. 2. & 71I. I. & 73. I. &
74. I. & 75. I. & 80. 2. & 104. I. & 107. 2. 8&
134. I. & 2. & 138. I. & 146. I. Gσ 1 54. I. & 2
& 156. 2. G 192. I. & 237. 2. & 202. 2
Intentio recta nihil præter Deum optans. 35. 2
Intentio recta Eccleſiaſticorum veriores reditus. 30. I

Intentio recta in Eleemoſyna. 47. 1
Intentio non recta. 61.2
Intentio bona. 58. I
Intentio mala. 132 2

Intentio prava. 79. I. & 104. I. & 105. 2. & 141.
I. 105. 2. G& 1077. I
Intentio prava unde pateat? 41. 2
Intentio prava in zelo animarum. 106. 1
Invidia. 72. 2. & 79. 2. & 85. I. & 120. 2. & 152. 1
& 2. & 1I57. I. & 158. 1. & 2. & 159. 1. & 2
& 164. 1. & 171. 2. & 203. 2. & J220. 1. & 2
& 244. 2
Invidia inter operarios. 39. I. & 60. 2. & 105. I. &
2. & 106. I. & 107. I. & 164. I. & 205. I. & 227.2
Invidia inter Operarios & Aulicos. 107. 1
Invidia inter æquales. 92. I. & 121. 1
Invidia inter æquales tum in Aula, tum in Cœno-

biis. 66. 2
Invidia inter æquales zelum animarum ſterilem effi-
cit. 107. 1
Invidia inter fratres. 109. 2
Invidia in Aula. 66. 2
Invidia viles attingit. 158. 2
Invidia inter Religioſos. 153. 2
Invidia

Index

Invidia inter Religiones. pag. 39. I. & 185. 1
Invidia inter Religiones aliquando erumpit. 225. 1

Invidia pellatur. 39. 1
Invidia ceſſet. 153. I
Invidia ſibi nocet. 90. 2

Invidia operariorum ab agendo, plus aget. 106. 2
Ab Invidia nemo tutus. 10. 2
Invidia, ira, unio læſa exarmentur Sanctorum fun-
datorum memoriâ. 245. 2
Invidi nec faciunt, nec facere ſinunt. 107. 1

Jonas. 40. 2
Joſeph expers adulationum. 238. 1
Ira. 79. 2. & 90. 2
Ira Dei. 7. 2. & 19. 2. & 58. 2
Ira coërcenda. 40. I. & 48. 2
Ira palliata. 128. 1
Irriſores. 37. I. & 59. I. & 109. 2
Irriſores & murmuratores. 5. 1
Iter ad Indos proludat hic &c. 69. 1
Judæ Patriarchæ baculus. 175. 2
Judex. 49. I. & 50. 2. & 125. 2. & 172. 1. & 174. I

—

& 207. I. & 223. I. & 229. 2. & 24”8.
Judex ſui ſuorumque operum nemo ſit. 2.
Judex juſtitià oppreſſis ſubveniat. 11.

——

Judex ſeſe damnet, ut abſolvat. 179. 1
Judex cauſas expediat. 223. I
Judex & Carcer. 179. 2. & 182. 2

Judex & fiſcus.
Judicantes temerè. 11I. 1. & 23. I. & 29. 1. & 37.
& 46. I. & 50. I. & 74. 2. & 84. 2. & 90. 2.
99. 1. & 117. I. & 156. 2. & 16I. I. & 174. 2.

ι ☚ b d

196.2. & 202.2. & 214. I
Judices. 224. 2
Judices munera neſciant. 50. 2
Judicia hominum deridenda. 30. 1
Judicum judices atque Cenſores deligantur. 21. 1
Judicum Commiſſarii infidi. Ibid.
Judith non monetur coire, ſed bibere. 57. 1

Jugum Chriſti. 129. 2
Jugum Chriſti ſuave. 4. 2. & 27. 2. & 240. I
Jugum Chriſti non omnibus ſuave. 21. 1
Jugum Chriſti ſuave amarum reddit tepiditas. 37. 2
Jugum Chriſti & Religio non omnibus placent,
etiam juſtis. 21.
Jugum Chriſti cui grave. 65.
Juramenta. 81
Juriſdictio Eccleſiaſtica. 66. 2. & 91. 2. & 99.
& I14. I. & 2. & I28. 2. & TI3 I. 2. & 134.
& 135. 2. & 1I 37. 2. & 138. I. & 143. 2. & 154.
2. & 150. 2. & 191I. I. & 213. I. & 224. 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica viluit, ex quo Præſules non
omnes ſancti ſunt. 4. 1I
Juriſdictio Eccleſiaſtica impotens reducendis hære-
ticis, ſine Eccleſiaſticorum exemplis. 22. 1
Juriſdiétio Eccleſiaſtica ſervet ſuum cuique jus. 60.2
Juüriſdictio Eccleſiaſtica non opibus, ſed ſanctitate
venerationi erit. 87. 1
Juriſdictio Eccleſiaſtica unde floreat. 89. 2
Juriſdictioni Eccleſiaſticæ perſecutio utilis. 94. I
Juriſdictio Eccleſiaſtica non luxu, ſed adverſis &
perſecutionibus florebit. 94. I. & 2
Juriſdictio Eecleſiaſtica conſtantia & fortitudine in-

„ — — —

diget. 96. I1. & 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica clementi viget. 89. 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica cur perit? III. I

Juriſdictio Eccleſiaſtica ſi fuerit ſancta, erit omni-
otens. 115. 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica, & ſeveritas, nihil in rem
ſuam agant. 15 5. 1
Juriſdictio Eccleſiaſtica roboratur Oratione. 139. I
Juriſdictio Eccleſiaſtica impug ata à Politicis. 160. 2
Juciſdictio Eccleſiaſtica, & Saperiores Deum præ
ſe ferant, non Politicom. 215. 1

Juriſdictio Eccleſiaſtica oppugnata, non ditat, ſed

ſpoliat. 224. 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica coneulcata. 235. 2
Juſtitia. 49. I. & 174. 1. & 211. I. & 229. 2
Juſtitia æqua in omnes. 57. 2
Juſtitia munera neſciat. 50. 2
Juſtitia vera. . 52. 1
Juſtitia nec perſonas, nec munera reſpicit. 52. 2
Juſtitia & ſeveritas æqua in omnes. 54. 2
Juſtitia in libidinoſos. 55. I
Juſtitia & ſeveritas. 124.2
Juſtitia & ſeveritas etiam in Affines. 29. 1

Juſtitia æqua omnibus. 5I. I. & 57. 2. & 84. 2. &
174. I. & 227. I. & 229. I. & 24”8. 2
Juſtitia æqua omnibus ſit. 38. 1. & 128. 2. & 171. 1
& 174. 1. & 176. I. & 178. I. & 183. I. & 195. 2
Juſtitia ſeverior in Magnates. 211. 2
Juſtitia & ſeveritas non tantum fiſcus. 227. 1
Juſtis etiam neceſſaria mundi fuga. 2. 1
Juſtis omnia cooperantur in bonum. 149. I. & 240. 1

Juſtorum perſecutores. 2023. 2
. L.
LA optimi poſſunt. 24. 2. & 54. 1
Labor manuum. 74. I. & 80.2. &ũ 150.2. & 198.1
Labor manuum utilis Pudori. 9.2
Labor utilis. 95. 1
Lac modeſtiæ, oratio. 76. 2

Lachrymarum præſtantia. 2.2
Lachrymæ, Humilitas, & cognitio ſui, pariunt

contemplationem & orationem. 8 5. 2
Lætitia ſpiritualis. 65. 1
Lætitia jugis. 142. 2. & 161I. 2
Laici Religioſi contenti ſint gradu ſuo. 6. 1

Lapſi erigendi. I. 2. & 59. 2. & 85. 1

Lapſi blandè erigendi. 22. I. & 41. I. & 59. 2. &

I13. 2. & 1I10. I. & 13 I. I

Lapſi & vocati juvandi. 21. 2

Lapfſi optimi fiunt. 13. 2. & 18. 2. & 24. 1. & 27. 2

& 38. 1. & 85. I. & 107. 1. & 13 I. 1

Lapſi clam juvandi. 65. 1
Lapſi blandè recipiendi. 95. 2
Lapſis clanculum opitulandum. 114. 1
Lapſis indulgendum. „15. 1
Lapſis non deneganda munera. 47. 2
Lapſis manus porrigenda. 21. 1I
Laus Virginitatis. 92. 2
Lectio Sacra, neceſſaria Caſtitati. 101. 1
Legum, & Regularum multiplicitas. 9. 1
Liberalitas. 74. 2
Liberalitas cum Deo. 26. 2. & 36. 2
Liberalitas Dei. 75. 2. &ũ 79. 2. & 112. 2
Liberalitas in Eleemoſyna. 47. 1
Libertas. 238. 1. & 248. 2

Libertas arbitrii.
Libido ſeu Luxuria impunita. 173. 1
Libri profani. 4. 2
Lingua. 88. 2. & I12. I. & I10.2. & 136. 1. & 160.2

29. 2. & 122. 1

Lingua arrogans. 71.2
Lingua non arrogans. 72²2. 2
Lingua mendax. 81. 1
Lingua modeſta. 89. 1
Lingua humilis. 108.2
Lingua cauta. 90. 2
Linguæ verecundia. 113. 1

Linguæ cura. 40. 1. & 49. 1. & 97. 2. & 156. 2. G
& 157. I. & 166.2. & 19;.2. & oo. I. & 221I. J

Linguæ cura & ſerietas.

Lingua ſervet ſecretum. 8. 1—
Lingua prudens unionem ſervat. 90.2
Lités. 175. 1
Locus prodeſt. 2.2
Locus obeſt. 53.2
Locus

Glrile ii
lbige⸗
i olnts
ilnpunmna
lumua klatate
lauila kentäti

Cpp

n Afchk enun
unl n lt

unn uge eſt.
uni geotimum
in ten kedit.
lmin uponti.
luni moblitrur.
Inerkttend.
lumn gul zatetun

lrarat oſſtnata
WNat Gelltnata!

lumn Ebacchatut
LurtCNI.
Uun cor Dei vul
muannes ſolin
lnme nuter. gul.
le ni.

m .2 K.2

meifconn.
Wln.
Uubklaftcru
ullgnumn .
Emmmmmun i
l i iner,
Winuneraſtet.

tun
Kaia g
Erentie drat
woele Anb
nl

1. G.

11 E.
R

1
3

29. l AA!

129. En
ra

2II
ls.

1
149,l E

I

244.2., &
K 1502

—= —
E ☛

=

ito fui, Mn
14. 2. & M
fo. (1
2E
41. 1. rl
116. 1.El
111
1An
X 101

4

Locorum indifferentia perdifficilis.

Matrimonium.

Rerum Notabilium.

L.o us Sanctos non facit. pag. 66. 1
Locus orationis ſecretus eſſe debet & ſolitarius. 76.2

Locus non obeſt ſanctitati. 92.2
Locus Sanctos non reddit. 158. 1
Loci ſanctitas non favet improbis. 34. 2

Locorum indifferentia. 56. 2. & 92. 2. & 99. 1. &

147. I. & 148. 1

3. 1
Loth quia duci ſe non lcivit ab Angelo, ſed petit
aliquid, ideò perit in pudore. 56. 2
Luxuria. 6. 2. & 14. 1I. & 33. I. & 34. I. & 50. 2.
& 56. 2. & 57. 2. & 59. I. & 74. 2. & 84. 1. &
3.2. & 102. 2. & 122. 2. & 123. 2. & 124. 1
& 126. I. & 2. & 129. I. & 143. I. & 144. 1. &

146. 1I. & 150. I. & 162. 1. & 163. I. & 16 5. 1

171. 2. & 173. 2. & 180. 1. & 2

& 166. 2. &
& 201. I. & 206. 1. & 236. 2

Luxuria ubique ſævit. 16. 1
Luxuria ubique. ILbid.
Luxuria & Voluptas fontes Crudelitatis ſunt. I1. 2
Luxuria ſanguinaria eſt. 34. 1
Luxuria ex felicitate & Dignitate. 44. 1
Luxuria fons tentationum. . 51. 2
Luxuria expers ſupplicii. Fz. 1
Luxuria non leve ſcelus. 57. 2
Luxuria difficilè exuitur. 58. 2

Luxuria ſi non olet juſtis, aliquando nec putet.

. 53. 1
Luxuria prodiga eſt. 125. 2
Luxuria graviſſimum ſcelus. 126. 2
Luxuria vilem reddit. 145. 1
Luxuria impunita. 173. I
Luxuria nobilitatur. 194. 2
Luxuria exterrenda. 200. 2

Luxuria quid patietur, ſi patiatur caſtitas, futuro

duntaxat deſtinata matrimonio. 93. I
Luxuria debacchatur & in matrimonio. 14. 2
Luxuriæ dammna. Ibid.
Luxuria Cor Dei vulnerat. Ibid. & 15. 1
Luxuria omnes ſolicitat. 25⁵. 1
Luxuriæ mater gula. 106.

Luxuriæ vis. 163.

Luxus. 35. 2. & 67. 2. & 98. 2. & 135. I. & 137.
&& 236. 2. & 241.

2
1
1
1
Luxus ædificiorum. 26. 1. & 68. 2
Luxus villarum. 45. 2
Luxus Eccleſiaſticorum. 46. 2
Luxus Inſignium in Templis. 70. 2
Luxus fœminarum in tuncis. 167. 2
Luxus in funere. 72. 1
Luxus in numeroſitate mancipiorum. 228. 1
M.
Anſuetudo. 42. I. & 230. 1
S. Maria Magdalena. 23. 1
Materfamilias. 66. 1
Ml rer lementi oratio eſt. 137. 1
later hypocriſis ambitio. 141. 1

Matrimomia. 66. 1. & 74. I. & 76. 2. & 77. 1. &
92. 2. & 93. 2. & 98. 2. & 99. I. & 2. & 106. 1

& 107. 2. & 110.2. & 146. I. & 163. 2. &

206. 1
Matrimonia & Amicitiæ non fundentur in pulchri-
tudine. ðJU 77. 1
Matrimonia , ſed cum caſtitate. 102. 1
Matrimoniorum modeſtia. 2322. 2
atrima . 93. I. & 104. I. & 110. 1
emoria mortis. 2. I. & 139. 2. & 143. I
emoria mortis, inimici dilectionem, & Tempo-
ralium contemptum parit. 147. I. & 2
Memoria mortis felicitatis frænat inſolentiam. 140. 1
demoria mortis vicaria Viſionum Dei. 149. 2

Ethicæ Tom. 1.

Memoria mortis perutilis. 72. 1
Memoria parentum, tentationum remedium eſt.
& 4. 1
47. 2. & 157. I. & 247. 2
Miſla. 70. 2. & 1g. 2. & 141. 2
Miſla celebranda. 74. I. & 134. 2. & 219. 2
Miſſa celebretur ab Eccleſiaſticis etiam regnantibus.
140. 2
Miſſa, oratio, & ſpiritualia, ob negotia non Krer
mittenda, ſed multiplicanda. 73. 2
Miracula veriora. 110. 2
Modeſtia. 76. 2. & 84. I. & 106. I. & I1I5. 1. &
122. I. & 13 5. 2. & 162. I. & 162. 2
Modeſtia ſine ſpiritu. 13 5. 2. & 139. 2. & 157. 2
& 158. 1. & 167. 2. & 16 5.2. & 166.2. & 206. 1
Modeſtiæ ſine ſpiritu non fidendum. 34.2. & 111.1

Mendacium.

Modeſtia nunquam abjicienda. 15. 2
Modeſtia oculorum. 46. I. & 76. 1
Modeſtia oculorum ſpreta. 159: 2
Modeſtia affectata. 44. 1
Modeſtia & verecundia. 89. 1
Modeſtia & Caſtitas. 101. 1
Modeſtia exterior. 226. 1
Modeſtiæ lac, Oratio. 76. 2
Moniales. 74. 2

Moniales à Confeſſariis non interrogentur de ge-
nere. 84. 1
Mores dignitas mutet in melius. 2. 2
Mores mutat dignitas. 4. I. & 40. 2. & 60. 1
Vide Dign tas.

Mors alleg. 90. 2. & 105. 2
Mors ſemper cogitetur. 47. 2
Mors damno peccati allegatur. 58. 2
Mors optanda. 78. 1
Mors Aulicorum. 80. 1
Mors ſæcularium. 64. 2
Mors felicium. 147. 2
Mors juſtorum. 145. 2. & 146. 1. & 199. 2
Mors cogitanda, non eludenda. 16 5. 1
Mortis oblivio. 7. 2. & 12. 2
Mortis memoria. 2. I. & 67. 2. &ũ 139. 2. & 143. 1
Mortis memoria perutilis. 72. I
Mortis memoria vicaria Viſionum Dei. 149. 2

Mortis memoria felicitatis fienat inſolentiam. 140. 1,
Mortis memoria, inimici dilectionem, & Tempo-
ralium contemptum parit. 147. 1I. & 2
Mortis meditatio utilis. 23. 1
In morte Felicitas & Dignitas & Talenta nec ob-
ſunt, nec proſunt. 78. 1
Ad mortem parari. 72. 1. & 145. 2
Mortui non plangendi. 139. 2. & 161. 2. & 16 5. 1

Mortificatio tutior. 2. 1
Mortificçatio necefſaria felicibus. 44. 1
Mortificatio paſſionum. 76. I. & 9 5. 2. & 105,2. G&
123. 1. & 134. 1. & 135: I. & 142. 2. G 167. 2
Mortificatio paſſionum omnimoda. 34.2. & 644. I. &
69. 1. & 78.I. & I11. I. & 2. G& 13 I. I. & 138. 1
& 167. 2
Mortificatio illata à Superiore. 38.2
Mortificatio paſſionum, non ſopor. 106. 1
Mortificatio paſſionum radices petat. 29. 2

Mortiſicatio paſſionum, non extinctio; hinc diſce

Jugum Chriſti ſuave. 161.2
Mortificatio addit pretium obedientiæ. 71I. I
Mortificatio & paupertas. 92. 2
Mortificatio & obedientia atque Caſtitas, orationis
fontes. . 101. 1
Mortificatio externa necefſaria. 165. 1

Mortificatio & Paupertas in hoſpitalitate paſſiv.
93. 2
241. 1
6.2. & 37. 2. & 40. 2. &
45. 2. & 80. 2
Morti=

Mortificatio corporis.
Mortificationis odium.

A a

—ʒ—

2

—

Ihndex

Mortificationis odium evadit mortiferum. pag. 7. 2
Mortificationis amor. 13. I. & 241. 2

Mortificationis ſitis. 19. 1
Mortificationis ardor. 69. 2
Mortificatio vera quæ ſit. 26. 2
Mulier viro obediat. 7. 1. & 9. 2
Mulier domi ſit. 74. 2. & 84. 2. & 121. 2. & 164.2
. & 166. 2
Mulier non imperet, ſed marito ſublit. 66. 1
Mulier colat verecundiam. 74. I

14. I. & 26. 1

Mulierum familiaritas vitanda.

Mulierum familiaritas noxia non ſoli Caſtitati. 9. 2

Mulierum familiaritas. Abſtineant à negotiis. 13. 1
Vide Familiaritas.
Mundi contemptus. 17. 1
Mundi domicilium intutum. 50. 1
Mundi fuga etiam juſtis neceſſaria. 2. 1

Mundi & Aulæ amor. 65. 2
Mundi & Aulæ promiſſa. 243. 2
Mundus & Aula. 28. 1

Munera. 89. I. & 97. 2. & 116. 2. & 192. 2. &

239. 1
Munera reſpuenda. 22. 2. & 72. 2
Munera exigenda. 221. 1
Munera Judices, & Juſtitia neſciant. 50. 2
Non Munera, ſed Gratitudo. 75. 2
Munus Epiſcopi. 190. 2
Vigde Epiſcopus.
Murmurandi occaſio tollatur. 204. 2

Murmuratio. 23. I. S 28. I. & 2. & 113. I. &
I5I. I. & 156. 2. & I74. 2. & 178. I. & 2. &
202. 2. & 204. I. & 206. 2. & 230. I

Murmuratio ſcelus graviſſimum. 5.I
Murmuratio grande peccatum. 10.2
Murmuratio de Superiore. 28. 2
Murmurationes. 109. 2. & 174. 2
Murmurationes de Superioribus. 41. 2
Murmurationes in Superiorem ob regularum ob-
ſervationem. 43. 1
Murmuratores. 5. 2. & 23. 1. & 183. 2
Murmuratores graviter lædunt. 10. 2
Murmuratores & Irriſores. 5. 1. & 2
Murmuratores & Cenſores aliorum. 226. 2
N.
Egociatores. 72. 2
Nobilitas non nimium exquirenda in operariis.
Nobilitas ſeu ſcientia inter opprobria. F I. 2
Nobilitas vera. 74. I. & 150. I
Nobilitas occultanda. 1I12. 1
Nobilitatis jactantia. 97. 2
Nobilitas non jactanda. 86.2. & 100. 2
Nobilitas honoranda. 213. 1
Nuntii, &c. Sedi Apoſtolicæ, non ſibi conſulant.
100. 2
R .

Bedientia. 21. 2. & 41. 2. & 45. 2. & 56. 2. &
70. 1. & 71. 2. & 72. I. & 89. I. & 91. 2. &
92. 2. & 110.2. & 112. 2. & 134. I. & 2. & 136. 1
& 148. 2. & 198. 1. & 240. 2
Obedientia dulceſcit.

jenti 4.2
Obedientia ſolatia parit. Ibid.
Obedientia ſuavis eſt. 4. 1
Obedientia diſcreta. 45. 1

Obedientia diſcreta ſit, ut tollat inobediendi diſcri-
men. 5. 2
Obedientia quàm arduum ſacrificium, ſiquidem pec-
canti Hevæ pro ſummo ſupplicio imponitur ut
Adæ ſubſit, hoc eſt, ut patri penè & viro, &
homini pareat. 7. 1
Obedientia ea deſtruit, quæ olim exſtruxerat. 18. 2

Obedientia alacris. „ 19. 2
Obedientia præſtanda cuilibet. 43. I. & 93. I. & 1 50.2
Obedientia cum zelo animæ, & Talentis. 65. I
Obedientia tanta, & tanta cum Superiore unio eſſe

debet, ut nequidem à Deo aliquid velimus ſine

eo. . 65. 2
Obedientia perfecta. 68. I. & 2
Obedientia cùm floremus, &c. 68. 2
Obedientia præcidat affectus omnes. 69. 2
Obedientia pura. 71.2
Obedientia poſt zelum animarum. 75. 2
Obedientia vera. 83. 1

Obedientia, non verò Virginitas hominem ſervat.

De Obedientia non murmurent Obſcrvantiores , 4
ſuâꝗ utantur liberius operâ Superiores. 26. 2
Obedientia ſpreta. 26. 2. & 28. 1. & 2. & 43. 1
& 56. 2. & 68. I. & 156. 2
Obedientia & Parentum odium. 68. 1
Obedientia utatur diſcretione.
Obedientla etiam Orationi præſtanda. 99. 1
Obedientia neglecta. 68. 1. & 154. 2. & 156. 2
Obedientia cœca. 92. I. & 155. 1

Obedientia quam ardua. 155. 2
Obedientia ex Intentione omninò pura. 83. 1
Obedientia Religioſa præſtantiſſima. Ibid.
Obedientia ex ſolo Dei amore. 71. I
Obedientia in arduis. Ibid.

Obedientia perſeverans. Ideo ſenes, qui diù paruê-
re, Tyroni venerationi eſſe debent, licèt excel-
lentius obedire inceperint. 83. 1
Obedientia ſimplex. 91. 1
Obedientia etiam in ſpiritualibus. 154. 1
Obedientia & Mortificatio atque Caſtitas, Oratio-
nis fontes.

101. 1
Obedientia prompta. 87. 1. & 88. 2. & 116. 1
Obedientiæ. 248. 2

Obedientiæ ſeſe permittere. 80. 2. & 87. I. &
88. 2. & II5. 2. & 240. 2

Obedientiæ & Dei curæ ſe ſe permittere. 86. 1
Obedientiæ uti veſtibus, paupertas vera. 7. 2
Obedientiæ fidere. 560. 2
Obedientiæ ſitis. 70. 2

Oblivio Mortis. 7. 2. & 12. 2
Oblivio Æternorum, & Fides mortua, etiam in
iis qui de gehenna loquuntur. 53. 2
Oblivio æternorum. 54. I. & 62. 69. I. & 1III.
2. &ũ 129. I. & ö 135. 2. & 139. 2
Oblivio parentum. 8. 1. & 49. I. & 2. & 71. 2. &
72. I. & 96. I. & 2. & 142. I. & 2

Oblivio parentum Orationem & Dei præſentiam

obtinet. 82. 1
Oblivio Evangelica parentum. 240. 1
Obſtinati. 30. 2. & 52. 2. & 61I. I. & 171. 2

Occaſio fugienda. 2. I. & 9. I. & 16. I. & 25. 1I
Occaſio ſemimala. 21. 2
Occaſio mala. 34. 2. & 5I. I. & 52. 2. & 53.:2. & 57. I
& 78. 2. & 92. I. & 119.2. & 162. 2. & 164. 2. &
186. 2. & 193. 2. & 20I. 2. & 204. 2. & 226. 1

Occaſio mala cautiùs evitanda Religioſis. 84. 1
Occaſio tollatur criminis. 13 1. 1
Occaſio murmurandi tollatur. 204.2
Odium gloriæ. 203. 1
Odium vanæ gloriæ. 114. 1
Odium gloriæ vanæ & congratulationum. 83.:2

Odium Parentum. 34. 2. & 36. I. & 57. I. & 79. 1
Odium parentum ſanctum. 62. 2. & 82. 1. & 140.
I. & 142. 1

Odium Mortificationis. 6.2. & 37.2. 8& 45.2. & 30.,2

Odium mortificationis evadit mortiferum. 7. 2
Odor. 89. 2

Officium divinum. 60. . & 74. I. & 104. 1. G&
106. 2. & 140.2

45. 1

tän No C

GEN. 2

ebellnckio
unnKhirurn
ein

eſtir lar
ultibolatio
& Dei

n.

nuum im
tummn piis,
Pttt etamn
ſanmm ſacll e
umellinn.
utelari Eee
r eſ de

ech
Run ancinr.
bi Preſe
1 E bhintwah

lclenta.

ſer. d.
Ut

en. „.
eriore e
eriote de
itin

Ere

t.

l.
1

hominnin.

6

Oenning
erlor.

Gre
8
4

Anda. 8
A ſtrk
92. 1 E
n.
nes, uidi
Gebent,lckten
. i
ne Caſing, 0
I
& N.2 Ell
d.2. Gl!
& 1I2 u
ermnitele. 1
nas ven.

1
12 El.
es moltun eu
1. 1
2,2 )1
era
&n Eltl
E Dei Pkt⸗
6

1 Kbrrin
r

A
o
216. rie
GOla 1
Re 15
11

gelatioon.
atulet 11

ra,
2 1 E

B

Rerum Notabilium.

Officium divinum Ambitioni ſalutare. pag. 141. I

Omnia Juſtis cooperantur in bonum. 149. 1
Omnia nocent Impiis. 158. 1
Non omnia decent omnes. 199. 1

Non omnia licent omnibus. 6. 1. & 21I. I. & 25. 1
& 73 2. & 84. 1. & 146. 1. & 149. 1. & 183. 1
& 226. 2
Non omnia æquè licent omnibus. 150. 2
Non omnibus omnia licent, & diſpar ſimilium

eventus. 11 2
Opera bona occultanda. 10. 2
Operarius ſtrenuus obedire non recuſet. 22. 2

Operarius præ numero Pœnitentium, inobediens.

28. 1
Operarius invidiam pellat: aliis permittat, quod
ipſe præſtare nequit. 38. 2
Opprobrium pro Chriſto. 48. 1
Opprobrium Chriſti. 203. 2
28. 1. & 80. 1

Optimi imitandi.
Oratio. 44. 2. & 60. I. & 79. 2. & 85. I. & 92. 2
& 96. 2. & 101. 2. & 106. 2. & 108. 1. & 114. 2
& 139. I. & 140. 2. & 142. 2
Oratio, Victima. 27. I
Oratio non ſufficit. 30.2
Oratio & obedientia verior Gloria, & Fama. 32. 1
Oratio ſine diſtractione, inter duos ſcopulos Gra-

tiarum & Injuriarum Regiarum. 60. 1
Oratio non exaudita. 65. 2
Oratio non negligatur. 67. 2

Oratio non negligenda. 76. 1
Oratiomis locus ſecretus eſſe debet & ſolitarius. 76. 2
Oratio Modeſtiæ lac. Ibid.
Oratio in Tribulatione. 80. 1
Orationem & Dei præſentiam obtinet parentum
oblivio. 82. 1
Orationis donum impediunt familiaritas cum ſæcu-

laribus non piis, & amicorum iniquitas. Ibid.
Oratio petat etiam certa. 98. 1
Oratio non facilè deſerenda. 99. 1
Oratio noceſſaria. 103. 2. & 115. 2
Oratio neceſſaria Eccleſiaſticis. 134. 2
Oratio mater eſt clementiæ. 137. 1
Oratio frequentanda. 113. 2
Orationmis fons. 8 5. 2. & 113. 2
Oratio quamvis deſolatiomibus obruatur, proficit.
. 114. 1
Oratio & gratitudo in felicitate. 74. 2
Oratio perſecutionis remedium. 115. 1

Oratio neglecta & impedita non contriſtat. 142. 1
Oratio neglecta. 1I15. I. & 143. 1
Oratio cui detur. 86. 1
Oratio & Dei præſentia poſt Conciones, & zelum
animarum ſitienda. 75. I. & 2
Oratio & ſpiritualia ſocietatis Famam tuebuntur,

non Talenta. 87. 1
Oratio non refuga laboris. 101. 1
Oratio vera curat Caſtitatem quàm manimè. lbid.

Oratio verior patientia eſt, & Dei voluntati con-
formari. 139. 2
Oratio detegit tentationes, fugâtque.- 1I15. I
Orationis donum & vocatiornis beneficium non mo-
4d aſſequenda, ſed & ſervanda ſunt. 103. 1
Orationis fontes. 102.2
ieni⸗ fontes Mortificatio, & obedientia atque
altitas.

aſtitas. V 1I01. I
Orationis impedimenta. 126. 2
Orationis impedimentum. 149. 1

Orationibus ſe commendare Sanctorum vitæ emen-
datione. 60. 1
Ordines ſacri. 97. 2
Ordines ſacri numero perſonarum non nimium am-
plificandi. 104. 2
Ordo ſervandus. 16. 1
Ethicæ Tom. I.

Ornatus verus.
Ornatus templorum.
Ornatus vanus.
Otium.

87. 1
Ibid.
165. I. & 124. I. & 167. 2
74. I. & 165.2. & 198. 1

Alinodia.
Palinodia quæ digna.
Palinodia ſancta, ſed difficillima. 208. 2
Palinodia ſancta ab Aula exulat. 246. 1
Parens vocati. 37. I. & 69. I. & 70. 1. & 2. &
73. I. & 93. 2
Parentes quò viliores, eò gratiores ſint. 35. 1
Parentes colendi. 10. 2. & 65. I. & 2. & 82. I. &
88.2. & 90. 2. & 93. 2. & 98. 2. & 145. 2. &
240. 2. & 245. I
Parentes coli debent. 65. I. & 2. & 145. 2. & 245.
1. & 2460. 1
Parentes colendi etiam pauperes. 101. 2
Parentes colendi, & Superiores honorandi, etiamſi

220. 1. & 232. 2
178. 2

nos execrentur. 104. 1I
Parentes non amandi ſupra Chriſtum. 64. 2
Parentes, &c. non nimium amandi. 101. 2
Parentes nimiùm amati. 29. 1

Parentes deſerendi pro Chriſto, non enim nos, ſed
ſua diligunt. 108. 1
Parentes & cognati præferendi amicis. 102. 1I
Parentum obhivio. S8. I. & 49. I. & 2. & 71. 2. &
72.1. & 96. I. & 2. & I07. I. & 116. I. & 118. 1
& 142. 1. & 2. & I45. 2. & 277. 2. & 192. f
Parentum oblivio mortificatione corporis durior.
Nam pluris fit occidens Abraham quaàm Iſaac oc-
cidendus. 71. 2
Parentum oblivio orationem & Dei præſentiam
obtinet. 82. 2
Parentum oblivio, quòd nos non ament. 102. 1
Parentum oblivio, & Religioſi pro affinibus habean-

tur à nobis. 145. 2
Parentum oblivio Evangelica. 240. 1
Parentum exempla. 63. 1. & 84. I
Parentum viſitationes. 2

Parentum amor.
Parentum nimius Amor.
Parentum amor non verus. 102. 1
Parentum amor exuendus. 68. 2. & 69. 2
Parentum & propinquorum amor exuendus. 52. 1
Parentum & propinquorum amor frænandus. 43. 2
Parentum amor, ſed non cura de opibus eoerum.
100. 2
Parentum odium. 34.2. & 36. I. & 7. I. & 68. I. & 79. 1
Parentum odium ſanctum. 32. I. & 62. 2. & 65. 2
& 83. I. & 140. 1. & 142. 1
Parentum odium ſanctum rarô fleret. 32. 2
Parentum beatum odium. 55. 2
Parentum memoria tentationum remedium eſt. 245. 1
Parva. I5.2. & 34.2. & 69. 2. & 138. 1I. & 154. 2. &
201. 1
Parva in bono. 23.2. & 24.2. &ũ 30. I. & 89. 1. & 146. 1

76. 1. 8 93. 2
29. 1. & 32. 2

Parva in malo. 13 5. I
Parva in Eccleſiaſtica juriſdictione. 67. 1
Parva non negligenda. 232. I.
Paſſio Chriſti. 161. 1.
Paſſionum mortificatio. 40. I. & 64. I
Paſſionum omnimoda mortificatio. 50. 2. & 6. 1
G 78. I

Paſſionum mortificatio. Nam vivunt etiam, cùm
putantur extinctæ. 55. 2
Vide Mortificatio.
Paterfamilias. 46 2. & 49. I. & 61. 1. & 80.1. & 88.1
& 89.2. & 104.2. & 108. I. & 111.2. & 149.2. &
162. 1I. & 164. 2. & 166.2. & 110. I. & 190. 1I
& 206. I. & 208. 1

Patrisfamilias & Superioris exemplum. 25⁵5: 1
Aa 2 Pate

.

Index .

Paterfamilias caveat à filorum amore. pag. 44. 1
Paterſamilias ſervorum quoque ſaluti proſpiciat.
Paterſamilias invigilet. Ibid.
Paterfamilias & Rex ſuis adhibeant Correctionem.
. 59. 1
Paterfamilias ſcandaloſos domi non admittat. 57. 2
Paterfamilias Aulam viſat. 67. 2
Patresfamilias & Teſtamenta. . 77. 2
Paterfamilias careat perſonarum acceptione. 146. 2
Paterfamilias non negligat ſuos. 216 ; I
Paterfamilias æquè conſulat omnibus. 242. I
Patientia. 80. I. & 93: 2. & 144. 2. & 208. 2. &
230. 2. & 231. 2. & 237. 2
Patientia & Dei voluntati conformari, verior oratio

eſt. 139. 2
Patria. W 19. 1
Patria non attendenda in promovendis. 218. 1
Patriæ contemptus. 3. 2
Patriæ odium. 31. 2. & 22. 2
Patriæ amor exuendus. 63. 1
Patriæ amor. B 52. 2
Patriæ oblivio. 49. 2. & 55. 2. & 73. 1
Patriæ amor vix exuitur. 53. 1I
Patriæ amor nimius. 148. 1

Patriæ & parentum calamitates probant, an era-
dicata ſit in eis cordis affectio.

55. 2
Paupertas. 8. 1. & 92. 2. & 98. 2. & 240. 2
& 241. I
Paupertas vera, obedientiæ uti veſtibus. 2. 2
Paupertas in menſis. 46. 2
Paupertas amanda. 241. 2
Paupertas & mortificatio. 92. 2

Paupertas læſa. 119. 2. & 241I. I
Paupertas, Dei conſolationes, & præſentiam me-
retur. . . 81. 2
Paupertate ornatus Adam, Deo diſſimilis dici non
potuit, quando pellibus tectus eſt. 8. 1
Paupertas & Mortificatio in hoſpitalitate paſſivà.
. . : 93. 2
Paupertatis & modeſtiæ meminerint Hoſpites. 46. 1
Pauperes non ſpernendi.

25. 2
Pauperes oppreſſi. 33. 1
Pauperes juvandi. 230. 2

Pauperum oppreſſores. 60. 2. & 81. 1. & 167. 1
Pauperum oppreſſores reprimantur à Regibus. 58. 1
Pax cordis. 27. I. & II3. I1
Peccatum nocet etiam innocentibus. 15. 2
Peccatum eſt tribulatio vera. 57. 2
Peccati damna. 3. 2. & 19. 2. & 59. I. & 81. I. &
84. 2. & 90. 2. 148. I. & 2. & I60. 2. & 164.
1I. & 2. & 126. 2. & 182. I. & 200. I. & 242. I

& 248. 1. & 2
Peccati damna in decora commutata. 195. 1
Peccati damno mors allegatur. 58. 2

Peccata ſubjectorum imputantur ſuperioribus &
Regibus. 8. 1. S& 2
Peccata latere nequeunt. 6. 2. & 10. 2. & 11. I. &
28. I. & 84. 2. & 90. 2. & 123. 2. & 144. I. &

166. 1
Peccata Eccleſiaſticorum & Superiorum. 212. 1
Peccata Principum latere non poſſunt. 214.2
Peccator hoſtis ſui. II. 2
Peccator bellua eft. 42. 2
Peccatori nulla res ſuffragatur. 1I. 2
Peccatorum coœcitas & audacia. 30. 2

Peregrinatio.
Peregrinus alleg.
Perfectio Religionis.

92. 2. & 93. 1
67. 2. & 83. 1
96. I. & II3. I. & 182. 2
& 18 5. 1
Perfectio Religionis Lyroni non ſtatim paret. Ubi
vix ſe à Mundi labore quieturum putat, mira
ſpectabit, & edet. Aras eriget , vota offeret,

Deum alloquetur, Pater electus renuntiabitur.

98. 2
Vide Religio.
Omnes perfecti ſumus ex parte. T. 2
Perfectio Chriſtiani viri. 98. 2

Perſecutio utilis. 38. 2. & 41. 2. & 42. 2. & 85. 1
& 95. 1. & 110. 2. & 140. 2

Perſecutio utilis Eccleſiaſticæ juriſdictioni. 94. 1.
Perſecutio non nocet. 32. 1
Perſecutio ferenda. 112. 2
Perſecutio eſt felicitas vera. 79. 1

Perſecutio ſignum perfectionis.
Perſecutio toleranda.

Perſecutio toleranda ut fames. 241. 2

Perſecutionis remedium. 116. 1. & 135. 2. & 137. 2

Perſecutionis remedium, non fons eſt, ſeveritas in

tepidos. 66. 1
Ferſecutionis remedium, oratio. 115. 1
Berſecutionum fons & origo. 137. 2. & 138. 1
Perſecutionis bona. . 237. 2
Perſecutio æquat penè Mart yribus. Ibid.
Perſecutiones non nocent. 12.2
Perſecutiones cur à Deo permittantur. 8. 1
Perſecutores. 183. 2
Perſecutores evadunt protectores. 18.2
Perſecutores armat unio inter nos læſa. 34. 1
Perſecutores Juſtorum. 203. 2

Perſeverantia. 32. 2. & 73. I. & 82. 2. & 121. 1

& 146. 1I. & 232. I
Perſeverantia etiamſi Deſolationes urgeant. 82. 2
Perſonarum acceptio. I18. 1. & 25. 2. & 42. I. &
43. I. & 5I. 2. & 67. 1
Placere hominibus. 44. 2
Poœna par culpæ. 12. 2. & 40. 2. & 80. I. & 81. 2
& 173. 1
Poœnitentia vera. 52. 2. & 60. I. & 78. 1. & 118. 1
& 161. 1
Poœnitentia vera ob ſceleris turpitudinem. 59. 1
Pœnitentia ubique facilis. 240. 1
Poœnitentia & Converſio ſummi pretii apud Deum.
10. 1
Poœnitentia nunquam ſera. Ibid.
Pœnitentiam inflictam ægrè ferens. 40. 2
Politica. 58. I. & 81. 1. & 126. 2. & 130. 2. &
163. 2. & 186. 1. & 219. 2. & 229. 1
Politica ſtulta. 6. 2. & 130. 1
Politica vera. 66. 2. & 74. I. & 85. I. & 141. 1

& 205. 1
Politica vera & falſa. 89. 2
Politica verior. 141. 2
Politica infelix. 80. 1
Politica in minimis anxia. 167. 2
Politici. 108. 2
Pompæ veriores Eccleſiaſticorum. 94. 2

Prædeſtinatio. 94. 2. & 79. 2. & 146. 2. & 148. 1
Prædeſtinatio non debet reprobos ad querimonias
excitare. 103. 1

Præfecti rerum ſpiritualium, ſuperiorum cauſam

tueantur apud ſubjectos. 4². 1
Præmii ſpes. 2.2. & 13. 1
Præſentia Dei. 113. 2. & 116. 2
Principis obſta. 122. I. & 132. 2. & 159. I. &
1080. 2
Principiis obſtandum. 58. 2. & 198. 1
Principiis obſtet ſuperior. 9. 1
Principi nec licita dicteria in ſubjectos. 5. 1
Principum peccata latere non poſſunt. 214. 2
Procraſtinatio. I. I. & 10. I. & 16. 2. & 52. 2. &

—

. I. & 183.2. & 224 .
Procraſtinatio ſancta. 32 15. 2. & 121. 1

Procraſtinatio prudens. 67. 2. & 184. 2. & 226. 1

Prodigalitas. 67. 1. & 166. 2
Promifla Dei. 767 . 91. 2
Promilis

26. 2. & 79. 1
144. 2

Z

1 iml⸗
lutn .
alu tuen
rrum
thns houi

ne leſil
nelne Adic
eEes Reli⸗
naniuceii
Hiktil Dei
entie Dei
Etn oei ,
aru human.
Mmmes

ine, 0id

AAleinmie gll
e⸗ (elle,

i inate
I1 & 100
(G2 K 220
lim nalas
lumn.
lanroti ſe ſt⸗
lurto, ſed mo
utto Tuſclan
litio Aoels.
untio heita.
lumtores
Uumtes ninin
Enmttare
itnint & nu
Sabyitonir
eion ſiod an
alenplon.
n impotanti
u echatar.
iön andalz.
n melorum
n & Ienn
n gratia, &
t,guin oren
In kleiun ſ
ice Ner.
e non l

ürum odln

Anmn Oblerye
U.
Ram Olerr 4
obiery⸗

mil

„,

Atüqu n

Etam
tuponnn

25,2 Kllll
l. 61 Kh
6
2 & LN
1. 1E
E
Pitudiuen
i pretiſ ht

I

fen”s.

126.2. Kln.
& 219
62A
1. & A

= ==

S
S.
S

=

Rerum Notabilium.

Promiſſis Dei uberiores ſunt Conſolationes Dei.

. pag. 46. 1
Promiſſa mundi, & Aulæ. 243.2
Propoſita retinenda. . 25. 2. & 54. 1
Propoſita retinenda inter Tepidos. 9 5. 1
Protectio juſtorum neceſſaria. 186.2
Protectiones. 39. 2

Protectiones noxiæ. 46. 2. & 82. 1. & 87. 2
Protectores impiorum. 21. 1. & 172. I
Protectores haberi & eſſe cupientes in Religione.

42. 1
Protectores Tepidorum. 58. 1
Protectores abdicandi 79. 1
Protectores Religionum caveant in fame. 239. 2
Protectoribus deſtituti à Deo erigentur. 103. 2
Providentia Dei. 30. I. & 229. 1
Providentiæ & Dei curæ cooperandum. 84. 1
Prudentia omnes veretur. 89. 1
Prudentia humana. 186. 2
Puſillanimes. 56. I. & 114. 1
Puſillanimes, quòd non ita profecerint. 95. 2
Q
Uerimoniæ gulæ de victu. 240. 2
Quies Cellæ, Unio. 27. I
R
Rrione privatæ. 35. I. & 60. 2. & 75. I. &
1I04. I. & 106.1. & 156. 2. & 180.2. & 205. 1

& 216. 2. & 220. I. & 221. I. & 227.2. & 23 9. I

Rationes privatas Aulicus negligat. 75. 1
Recidivi. 118. 1I. & 180. 2
Recidivi votis ſe frænent. 69. 2
Recreatio, ſed modeſta. 45. 2
Recreatio Tuſculana, Villæ, Oratio. 76. 1
Recreatio aliqualis. 93. 2
Recreatio lhcita. 50. I
Reformatores. 155. 2
Reformatores nimium rigidi. 30. 2
Ad Reformatores. 9. 1
Reformatores & nunci. 20. 1I

Reges & Epiſcopi reſidere, & viſitare debent. 34. 2
Reges non ſuos amant, ſed ſe. 219. 2
Regis exemplum. 84. 2
Regibus imputantur ſubjectorum peccata. 8. 1. & 2

Regibus obediatur. 249. 2
Regum ſcandala. 60. 1
egum malorum peccata & violentiæ. 33:. 1
Regum & Superiorum exempla. 45. 2
Regum gratia, & dignitas pluris conſtant aſſecu-
tis, quaàm optantibus. 102. 1
Regum felicium ſcelera graviora. 195. 2
Vide Rex.
Regulæ non multiplicandæ. 133. 2
Regularum obſervantia. 45. 2. & 61. 2. & 83. 2
& 183. 2

Regularum obſervantia etiam inter hoſpites & tu-

multus. 15. 2
Regularum obſervantia Felicem reddit. 37. 2
Regularum obſervantia, vel inter curas maximas.
69. 2
Regularum multiplicitas. 9. I. & 148.2. & 182.2
Religio antiqua non ſpernat recentiores. 10. 1. &

. 217. 2
Religio lapſa. 4 5½. 1
Religio amanda cùm nos deprimit. 41. 2
Religio cur etiam ſapit Apoſtaſiam meditantibus.
Religio defendatur ab Eccleſiaſticis. 82. 1

Religio vilis putatur, ſed theatrü eſt Angeloru. 99. 1
Religio non æquet omnes. 115. 2
Ethicæ Tom. I.

Religio nova honoret antiquiores. 117. 1
Religio miſta malis, ut optimorum virtus grandioris
ſit pretii.

t 95. 1
Religio ob unum non ſpernatur. 2. 1
Religio ob unum infamis. 94. 1
Religio ob unum non infamis. 49. 1

Religio ob unum periclitari poteſt. 34. 2

Religio ob unum, etiam non verè peccantem, ſed

apparenter, infamatur. 126. 1
Religio ob unum aliquando infamatur. 144. 2
Religio ob unum ſervatur. 186. 1

Religio æquet omnes. 213. I. & 227. I
Religio non debet infamis eſſe ob unius impruden-
tiam. 18.2
Religio nova non ſpernatur. 14. 1
Religionis perfectio. 21. 1. & 49. 2. & 96. 1
& 1II3. I. & 182. 2. & 185. 1
Religionis perfectio ob vota. 69. 2
Religionis perfectio, & vocationis beneficium ob
cognitionem ſui. 104. 2
Religionis perfectio ob ſervitutem. 248. 2
Religionis perfectionem diſce, vide tamen diſcri-
men. 92. 2
Religionis perfectio Tironi non ſtatim paret. Ubi
vix ſe à mundi labore quietum putat, mira ſpe-
ctabit, & edet. Aras eriget, vota offeret, Deum

alloquetur, Pater electus renunciabitur. 99. 1
Religionis excellentia. 7. 2
Religionis felicitas. 65. 1
Religionis munia. 80. 2
Religionis munia viliora. 41. 2. & 71. I. & 77. 2
& 80. 2. & 88. 2. & 103. 2. & 150. 2. & 153. I.
& 246. 1
Religionis munia viliora appetantur. 29. 2
Religionis munia viliora beatiora ſunt. 37. 2
Religionis munia viliora non recuſanda poſt exedras.
108. 1
Religionis munera humilia. 36. 2

Religionis munia illa optima; quæ Orationem, &

Dei præſentiam nutriunt. 87. 1
Religionis crimina evulgantes. 28. 1
Religionis ſecreta non evulganda. 206. 2

Religionis munera clariora occupata à viris medio-
crium Talentorum. 31. 1
Religionis munera ſplendidiora. 141. 1
Religionis munia ſplendida à quovis putantur ſibi
apta, ideò Humilitas rara. 44. 2
Religionis uſus retinendi. 135. 1. & 148. 2
Religionis beneficia recolenda in nos ab ea collata,
non itaà à nobis collata in illam. 112. 2
Religionis crimina non evulganda. 144. 1
Religiones nove. 133. 2
Religiones non nimium multiplicandæ numero ſo-
ciorum. 93. 2
In Religione varia munera. 6. 1
In Religione quis verè minimus ſit. 28. 2
In Religione omnes æquales ſint. 25. 2
Religiones ſacræ numero perſonarum non nimium
amplificandæ. 146. 1
Religionus ſacræ numero perſonarum, & locorum
non amplificandæ. 14. I. & 150. 2
In Religione non omnes pari omnino ratione mor-

tificandi. 36. 2
Religionum Proditores ipſimet Religioſi. 16. 2
Religioſus Gloriæ vanæ expers ſit. 5. 2

Religioſus Aulas, & Qurioſa refugiat. 21. 1

Religioſus Aulas, & Dignitates declinet, iis adhæ-
103. I

ſurus, licet prius humilitati adhæſerit.
Religioſus odiſſe debet, quæ reliquit.
Religioſus in Aula. 2. I. & 2. & 21. 1. &
47. 1. & 50. I. & 60. I.

Religioſus ſemiſæcularis.
Religioſus corde ſæcularis.

Ihndex

Religioſus in Aula memor ſit Regularum Obſer-
vantiæ. . pag. 48. 2
Religioſus in Aula liberè loquatur. 36. 1
Religioſus in Aula, & zelus animarum poſt miſſio-
nes ſitiant reditum ad ſuos. 98. 2
Religioſus ſuperbus titulis & ſalutationibus gau-

dens. 48. 1
Religioſi ſanctificent ſæculares. 3 1
Religioſi humiles ſint. 5. 2
Religioſi hoſtes Religionis ſuæ. 16. I. & 53. 2
Religioſi de perſeverantia ſint ſoliciti. 24. 2
Religioſi rarò aulas ſubeant. 81. 2
Religioſi cœtus non multiplicandi. 27. 2

Religioſi ex Aula, & Parentum domo amici impi.
Religioſi non laici magis probandi. 36. 2
Religioſis evectis ad dignitatem non invidendum.
37. 2
Religioſi æternorum obliti vocatos abducentes. 37. I
Religioſi vel cùm nihil putantur agere agunt ſum-

ma. 37. 2
Religioſi in Aulis haud adorantur, adorant. 46. 2
Religioſi olim nobiles. 48. 1
oſi olim nobiles, humiles nunc ſint. Ibid.
Religioſi nobiles non ſe prodant. 51. 2
Religioſi ignobiles non ſpernendi. 39. 1
Religioſi perſecutores Religionis ſuæ. lbid.
Religioſi laici non repellendi à muneribus. Ibid.

In Religionem non nobiles, ſed apti admittendi. 39.2
Religioſi retinentur ab iis, quibuſcum loquitur
Deus. S 59. 2
Religioſi non debent onerari tricis, & nunciis à
parentibus. .. 111. 2
Religioſi Procuratores, & Religioſi Laici, oratio-

nem non negligant. 113. 1
Religioſi reditus habere poſſunt. 149. 1
Religioſi non jactent nobilitatem. 150. 1

Religioſi Procuratores propinquorum non ſint. 192. 1
Rehgioſi non ſpernant, ſed honorent Eccleſiaſticos
etiam opulentos. 225. I
Religioſi honorandi. 46. 2. & 214. 2
Religioſi honorandi, ſed non protectionibus ſæcula-
rium infatuandi, nec in Aulas evocandi. 46. I. & 2
Religioſi honorantur à Dominis, deſpiciuntur à ſer-
vis. 67. 1
Religioſi improbi ejliciendi. 66. 1
Religioſi uſque ad aras obſequantur Principibus.66.2
Religioſi non curent negotia ſuorum. 116. 1
Rehgioſi tepidi. 54. I. & 78. I. & III. I. & 138. I. & 2
Religioſi in Aulis degenerant. 125. 2
Religioſi auſteri. I49. I. & I 544. 2. & 230. I
Religioſi auſteri non ſpernant obedientes, licèt mi-
nus inopes. 7. 2. & 8, I
Religioſi auſteri, Societatem Jeſu peregrinantem à
ſuis, eoſque odiſſe juſſam non ſpernant, qui ſac-
cum geſtant, ſed a ſuis avelli nequeunt, eorum
quotidie atria terentes. 71. 2. & 72. I
Religioſi auſteri non ſpernant cæteros. 95. 2
Religioſi auſteri ſancti fint, non invidi. 225. I
Religioſi auſteri Contemplationi vacantes, aliquan-
do plus labuntur. III. I

Religioſi clam puniendi. 144. 1

Religioſi clam puniendi, ob tuendam Religionis fa-

mam. 29. 1
Rehgioſi clam emendandi. 155. 2
Religioſi exhæredati. I45. 2

Religiofi in ædibus propinquorum vix ſalutant. Ibid.
Religioſi non ſpernant ſæculares. 95. 2

Religioſis, Eccleſiaſlicis, & Vocatis multa non li-

cent, quæ licent aliis. 21. 1I
Religioſis non permittatur uti donis ab affinibus
tanIiſſis. 8. 1
igioſorum crimina;, vix crimina ſunt. 40. I

Religioſorum Reformatores. 46. 2
Religioſorum paupertas violata. Ibid.
Religioſorum ſervanda Privilegia- 60. 2
Religioſorum Parentes. 71. 2

Religioſorum cœtuum numerus ne nimium excreſ-

Cat. 144. 2
Religioforum peccata. 165. 2
Religioſorum ſcandala. 226. 1
Religioſi Laici Sacerdotes honore afficiant. 25. 2

Religioſi Laici contenti ſint gradu ſuo. 6. 1
Religioſi Laici non ſpernendi. 29. 2. & 76. 2

Religioſi Laici aliquando ſuperbi. 76. 2
Religioſi licèt viles honorandi. Ibid.
Religioſi Laici humiles ſint. 36. 2. & 74. I

Religioſi Laici humiles ſint, etiamſi eis blandia-

mur. 118. 1
Renovatio difficilis. 52. 2
Renovatio & Fervor verus in paucis. 33. 2

Reſidentia Epiſcopi. II0O. I. & I22. 2. & 155. 1
& 171I. I. & 210. 2. & 224. I. & 297. I
Reſidentia Epiſcopi, quam neceſſaria Eccleſiæ. 144. I
Vide Epiſcopus.
Reſpectus humani. 186. 2. & 198. 1
Reſpectus humani in Protectoribus Juſtorum. 229.2
Reſurrectio. 246. 1
Rex dignos illicò ad ſumma provehat. 1. I
Rex miſeros audiat.

2. 1
Rex, & ſuperior minima curans, & maxima negli-
gens. 9. 2
Rex ipſe gubernet. 34. 1
Rex favorem præſtet, ſed ſine injuſtitia. 37. 2

Rex Aulicos frænet. 49. I. & 118. 2
Rex Aulicos frænet, quamvis de Regno bene meri-
tos.
Rex, & Epiſcopus regant ipſimet. 13. I. & 51. 2
Rex amet, fuperior diligat. 165. I
Rex, & ſuperior ex ratione, non ex benevolentia
moveantur. 27. 1
Rex non nimium foveat promotos ſi degenerant. 28. I

Rex audiat & judicet. 31. 1
Rex audiat omnes. 41. 2

Rex deligat Miniſtros. 33. I. & 241. I. & 250. 1
Rex non faſtidiat promotos. 44. 2. & 133. 2. & 152.
I. & 215. I. & 232. I
Rex non facile Aulicos faſtidiat.

Rex quibus favere debet. 48. 2
Rex affabilis non nimis ſit. 49. 1

Rex ſicut Deus putet ſua probra injurias ſubditorum.

8. 1
Rex ſcandala & peccata non toleret. i4.
Rex miſeros tueatur. Ibid.
Rex Aulicos non revereatur. 59. I
Rex puniat, ſuperior non timeat impios. Ibid.
Regum ſcelera graviora. Ibid.
Rex reddat rationem ſuæ ſeveritatis. 59. 2
Rex regat ipſe & faciat. 61. 1

Rex, paterfamilias, & ſuperior invigilent, ac per
ſe regant. 63. 2
Rex & Paterfamilias ſuis adhibeant correctionem.

.I
Rex non evehat viles. S. 1
Rex evehat etiam viles. 99. I. & 107. 1
Rex evehat antiquiores. 216. 1
Rex evehat dignos, & laborantes. 216.2
Rex evehat non ſuos. 216.2
Rex provehat dignos. lbid.
Rex provehat digniores, non feliciores. 1I10. 1
Rex evehat etiam advenas. 218. 1

Rex evehat etiam dudum viles, ſi digni ſint. 217.2.
Rex quos evehat. I51. I. & 208. I. G& 229. 2. & 231. 2
Rex quos evehat, & cur? 234. 1
Rex evehat exteros.

Rex evehat nobiles. 226. 2

Rex

9. 2

ANN
„ (erlor

olcktel Gj⸗

1.A 2171
11 6
eegt A

werehis
dlt, &Enen
n btann.

unſe Meilſtatn

229. 2. & 234. I. & 240. I

Allibmnr non
Imn Il achete
Annn ninnttn

224.1. 13
4 Teclie 1

186,2. E
8 Juſtorun n

„

hat. 1

min
biucttig:
el. Eun
Regno benr

1.

Ul a

N

iner ha

ſide rmni
1

4
AAl INN
.&

Suün

himaibii

eret. 4
t inpics

. 6
atls.
la 1

.mwiglerye
inwg. 3

eant anelie⸗
1K1
Dh
.

Rex quos deligat miniſtros.

Rerum Notabilium.

Rex egat, & nullis innitatur. pag. 234. I
Rex legibus ſubdatur. 23 5. 1
Rex, & Superior non invideant ſuorum fortunis.66.2

Rex, affabilis ſit & humilis. Ibid.
Rex Aulicos non ſequatur, ſed regat ipſe. 66. 2
Rex Aulicis non fidat. 67. 1
Rex miniſtros coërceat. IDid.
Rex „ & Superior regant, & duriora perficiant.
69.2. & 70. 2
Ren coli debet. 67.1 I. & 74. I. & 213. I. & 222. 2
& 249. 2
Rex col debet etiam impius. 203. 1

Rex regat. 34. 2. & 63. 2. & 66. 2. & 67. I. 118.

2. & 142. 2. & 17I. I. & 206. I. & 209. 2.
210. I. S 210. I. & 2. & 223. I. & 224. I. *
227. 2. & 230. I. & 23 I. I. & 233. I. & 236. 1
& 2. & 237. 1. & 239. I. & 241. I. G 249. 2
Rex ipſe regat. 20. I. & 1I7. 2. & IIG. 2. & 1 5 5. I1
& 156. I. & 190. I. & 199. 1

Rex regat, non oret tantum. 191. 2
Rex regat etiam minima. 209. 2
Rex regat & audiat. 72. 2
Rex oratiom vacet. 140. 2
Rex oret. 1I15. I

Rex Aulicorum defunctorum fiRos muneretur. 83.2
Rex non præferat Auhcis veteranis recentiores. 103. 1
Rex ſibi contradici patiatur.
Rex ſibi Patiatur & contradici, & lites indici. 120. 2

175. 1

Rex Eccleſiæ ſeſe ſubdat. Ildbid.
Rex diligat ſibi contradicentes. 203. 2
Rex ſervet juramenta & pacta. 92. 2
Rex ſeſe damnet cùm reus eſt. 176. I
Rex znopes tueatur. 178. 1

Rex Aukcos digniores deligat accuratiùs quàm ſer-
VOSs. 36. 2
Rex deligat Aulicos. 228. 1
221. 2

190. I. & 191. 1

Rex ipſe deligat miniſtros.

Rex diligat tantum innocentes. 208. 1

Acerdotes.
Sacerdotes timendi.

97. 2. & 1006. 2

114. 2
Sacerdotium ſublervit ambitioni. 104 2
Samion. 198. 1

Servi impii.

Sanctitas Concionatoris. 99. 2
Scandala Superiorum & Regum. 6. 1
Scandala Majorum. 8. 2
Scandala non permittat Rex. 84. 2. & 167. 2
Scandala Potentum. 195. 2
Scandala Seniorum. 164. I. & 185. 1. & 212. 1I
214. 2
Scandala Religioſorum. 226. 1
Scandala tollenda. 134. 2. & 135. 2. & 136. 2. &
166. 2. & 171. 2
Scandala non permittenda. 135. 2. & 166. 2. &
171. 2. & 227. I

Scandalizari non debemus de Religioſis paulò deli-

catioribus. 6. 2
Scandalizari non debemus, ſi perfecti aliquando
dormire videantur. 37. 2
Scandalizari non debemus ob minima de iis, qui
magna præarſtiterunt. 44. 2
Scandalizari faciles. 45. 2. & 46. I. & 49. 2. & 117.
I. & 149, I. & 185. 2. & 196. 2
Scandaligari faciles, & compati neſcientes, ſi Tiro
vel pœnitens initio converſionis non patrent ſum-
ma. 23. 2
Scandalizari ſoliti, & juchicantes temerariö. 28. 2
Scandalofi. 260. 2
Scandaloſi d ſuperiorem deferendi, ne rei ſimus.

1I. 1
Scandaloſi omninò comprimendi. 50. 2
Scandaloſi puniendi ſeverè, licèt chari ſint. 68. 1
Scandaloſi ejiciendi. 149. 2
Scientia neglecta. 228. 1
Scientia neceflaria Epiſcopis. 9. I. & 109. 2

Scientia eget oratione. 101. I. & 103. 2
Scientia & Talenta lnobedientiam pariunt. 42. 1

Scientia & Concio ex Mortificatione paſſionum, 8&

oratione. 101. 1
Scientis & CGontemplatio egent directore: ideò
conſcientiam aperiant & Correctiomis ſint pa-
tientes. 101. 2

Rex non permittat ſcandala. 167. 2 Scripturæ ſacræ puteus oratione recluditur. 101. 1
Rex Dei legem tueatur. Ibid. Scrupuli utiles ſunt. 37. 2
Rex frænet Miniſtros. 193.2 Scrupuloſi. 38. 2. & 56. I. & 122. I. & 134. I. &
Rex non debet parcere impiis. 172 167. I. & 2
Rex audiat. 59. 2. & 200. 2. & 229. 2. & 23 9. 2 Senectus allegorica. 49. 2
Rex audiat omnes. III. 2. & 174. 2 Senex verus. 1bid.
Rex audiat querelas contra Præfectos. 210. 2 Senex laudator ſui. 91. 2
Bex audiat, & inquirat. 231. I Senex gloriofus. 107. 2
Rex miniſtris utatur. D 217. 1 Senex evehi ſinat juniores. 107. 1
Rex quid attendat in Aulicis. 220. 2 Senex non ſpernat juniores. 217.2
Rex reſcindat acta ſua. 2290. I Sehes honorandi, etſi quieſcant. 37. 2
Rex reſcindat acta ſua ſi opus ſit. 208. 2 Senes continendi ſunt in officio. 43. 2
Rex non ſe ulciſcatur. 211. I Senex ferveat. Ibid. & 45. 2. & 88. 1
Rex ulciſcatur non ſe, ſed divina. 212.: 2 Senes tolerandi. 44. 2
Rex non uni adhæreat. IIO. I Senes ferveant. .— 78. 1
Rex uni non innitatur. 209. 2. &211. 2. & 218. 1. Benes coli debent; quamvis imperfecti. 1 117. 1
& 23 5. 2 Senes quò Provectiores in Religione, eò minus ſibi
Rex frænet ſos 21I. 2. & 235. I licere credant in Religione. 49. 1
Rex amet ſuos, 227. 2 Seniorum exempla. 4 5. 2
Rex laudet. 230. 1 Seniorum exempla mala. 8. 2
Rex non omnia agat. . 233. I Senioribus aliqua permittenda. 226. 2
Rex vetet mercimonia in meſſibus. 239. 2 Serietas. 0. I. & 100. I
Rex ſuos diligat populos. Ibid. Serietas linguæ. F. 1
Rex invigilet contra graſlatores. 242. 1I Serietas in Religioſis. 80. 1I
Rex mitis ſit. 243. 2 Sermo ſpiritualis. 89. I. & 111.2
Rex compati debet. 248. 1 Sermo ſpiritualis ſit. 3. I. & 30. 1
ex ſcandala non permittat. 84. 2 Zermo ſpiritualis, & Verbum Domini. 82. 2

Sermo etiam ſpiritualis aqua eſt, quà juſtus dita-
tur, quâmque cupit maximè. 8 5⁵. 2
Sermo vanus. 109. 1
Servi. 74. I. & 120. 1. & 136. 1. & 146. 2. & 15 1.2
& 152. 2. & 188. I. & 192. 2. & 204. I. & 208. 1
& 216. I. & 228.1I. & 250. 1
1. I. & 53. I
. A a 4 Servi

—

Index

Servi impii evertunt domos. pag. 60. 2
Servi impii plerumque ſunt. 241. 1
Servi remunerandi. 36. 1
Servi infidi & impii. 53.I
Servi frænandi. 79. 2
Servi humaniter tractandi. 93. 2
Servi veri. 77. I. & 198. I. & 205. 1
Servi improbi. 189. 2
Servi improbi gratiores. 204. 1
Servi & Aulici deligendi. 120. 1
Servi à Dominis honorandi. 136. 1
Servi & Aulici rarò perſeverant fideles. 77. I
Servi & Aulici humaniter tractandi. 205. 1
Servi nimis dilecti, vel ſervi præferendi etiam affi-
nibus. 142. 1
Servi & Aulici uſque ad aras. 222. 1

Servis honor deferendus, ſi more ingenuorum

operantur. 34. 2. & 35. 1
Servis benè providendum. 120. 1
Servis providendum. 192. 2

In ſervis & filiis mala bonâque expendenda. 47. 2

Servorum innocentia curetur. 45. 2
Servorum vitiis invigiletur. 136. 2
Servus & Aulicus Domino laboret. 74. 1

Servire Deo. 75. 2. & 112. 2. & 220. 1
Servire Deo felix. 71. 2. & 79. I. & 83. 2. & 93. 2
S II2. 2. & 207. 2
Servire Deo felix, ob ejus liberalitatem minimè
pigram. 31.2
Servire Deo felix eſt. 4. 1. & 36. I. & 46. I. &
58. 2. & 6 5. 1
Servire duobus. 64. 1. & 159. 2. & 186. 1. & 2
Severitas. 19. I. & 21. I. & 27. I. & 28. 2. & 3 1. 2
& 49. I. & 2. & 50. 2. & 58. 2. & 63. 2 & 67. 1
S& 68. I. & 96. 2. & 125.2. & 133. 1. & 134. 2
& I44. I. & I45. I. & I48. I. & 150. I. & I5I. I
& 159. I. & 160. I. &ũ 164. I. & 171. 2. & 172. 2
& 210. 2. & 229. 2. & 242. I. & 248. 2. & 249. 2
Severitas non alas parat, ſed clementia. 3. 2
Severitas, etiamſi ſuperior ſuum quoque piaculum

publicare cogatur. 29. 1
Severitas & juſtitia etiam in Affines. Ibid.
Severitas radicem feriat vitiorum. 29. 2
Severitas ſed juſta. 38. 1.
Severitas ſit lenta. Ibid.

Severitas in iis, qui ſcientiâ pollent & eloquentiâ,

ſed ſpiritu crent. 42. 2
Severitas, ſed non iracunda, aut inurbana. 48. 2
Severitas & Juſtitia in primarios. 51. 1
Severitas & Juſtitia æqua in omnes. 54. 2
Severitas non odio ſit. 56. 1

Severitas neceſſaria. 57. 1. & 242. 2
Severitas in Tepidos, & in Talenta ſine ſpiritu. 66. 1
Severitas in Magnetes 84. 2. & 171. 1

Severitas fons felicitatis. 84. 2
Severitas in ſcandaloſos. 94. 1
Severitas, ſed non Ira. 105. 2

Severitas etiam in pollentes talentis, nam ſi operari
noluerint, alii à Deo excitabuntur ad opus. 107. 2

Severitas, ſed mitis. 113. 2
Seveéritas, non ira. 172. I. & 21I. I. & 212. 2
Severitas verior. 151. 2
Severitas ſtatim. 159. 1
Severitas non fiſcus. 227. I
Severitas etiam in nobiles. 229. 1
Severitas non laſſetur. 232. 2
Silentium. 156. 2. & 202. 2
Simonia olim. 285. 1
Simplicitas. 81. 1. & 85. 1. & 156. 2
Simplicitas exoſa eſt. 20. 2
Singularitas. 213. 1
Singularitates. 105. 2
Societas JESU. 142. 1

Societatis Magiſtri. 142. 1

Societatis Magiſtri juvent debiliores.

non Talenta. 87. 1
Solitudinis felicitas. 2. 1
Solicitudo craſtini. 132. I. & 221. 1

Somnus delicatorum. 92. 2
Spes præmji. 2. 2. & 13. I. & 241. 2
Spiritualia Temporalibus poſthabita. 37. 1

Spiritualia ſtudiis, & multiplicitati præferenda. 45.1
Spiritualia neglecta. 81. 1
Spiritualia neglecta, æternâque ſine ullo ſenſu ne-
glecta. Ibid.
Spiritualia neglecta ab Eccleſiaſticis. 130. 1
Spiritualia cæteris poſthabita. 69. I. & 111. 2. &
129. 1. & 139. 2. & 142. 1
Spiritualia cæteris præferenda. 32. 2. & 61. 2. &

74. 1. & 89. 2. & I15. 1. & 2. & 219. 2

Spiritualia ſtudiis præferenda. 63. 1
Spiritualia cæteris anteponenda. 77.2
Spiritualia cæteris anteferenda. 237. 2
Spiritualia nunquam negligennaa. 140. 2
Spiritus vocationmis antecedat reliqua. 77.2
Statuæ in Villis. 67. 2
Statuæ perſimilis hypocriſis. 158. 1

Status mediocris. 70. 2. & 74. 2. & 93.2. & 94., 1

& 98. 2. & 146. 2. & 148. 1. & 153. 2. & 224.2

& 236. 2. & 246. 1

Status mediocris attentius curatur a Deo. 25. 2
Status mediocris aptior coronis. 29. 2
Status mediocris facilior.

Statum mediocrem optare Aulici inexplebiles diſ-
cant. 221. 1

Statũs electio. 2. I. & 2. &f 28. I. & 32. 2. & 62. 1

& 2. & 63. I. & 75. 2. & 81. I. & 82. 2. & 87. 1
& 93. 1. & 99.

Studia poſthabita pietati.
Studia vel Dignitas orationem ſi proffigant, dum
parantur, eam perdent etiam parata.
Superbia. 48. 1. & 105. 2. & 112. 1I. & 223. I. &
233: 2. 8& 236. 1I

Superbia & ambitio ſine ſatie. 3. 2
Superbia ubique floret. 7. 1
Superbia ob Deum non ponitur; deponitur ob vi-
tia. 123. 2
Superior lapſis incubet. 2.] 1
Superioris diſcretio. 2. 2
Superioris exempla. 115. 2

Superior invigilet, ſed non indiſcretè. 2.2
Superior colendus, non ſola Religio. 21.2
Superior invigilet. 58. 2. & 63. 2. & 72. 2. & 109.
I. & III. I. & II5. I. & 126. 2. & 155. I. & 2
& 162. I. & 236. 2. & 239. 1. & 2

Superior invigilet, & Principiis obſtet. 9. 1
Superior invigilet viris magmis. 9. 2
Superior invigilet circa ellentialia. 136.2
Superior invigilet etiam in minimis. 137. 2

Superior temporalia providere debet, ut mundus
nobis odio ſit. 8. 1
Superior lapſos, ſi laudandi ſint aliquando, & pra-
ferendi, præferat & commendet. 9. 2. & 10. 1

Superior quæ jubet exequatur.

Superior lapſos maximè foveat. 29. 1

Ad Superiorem deferendi ſcandaloſi, ne rei ſimus.

1II. 1

Superior amet ſubditos. 15. I. & 2714. I. & 227. 2
Superior idem ſit omnibus. 18. 1. & 25. 2

Superior, & Rex ipſimet regant. 18. 1
Superior ſerviat, ut imperet & exequatur. 20. 1
Superior ſeſe demittat ſubdito meticuloſo. 22. 1

Superiores, & Reges operariorum fidem atque in-
duſtriam non metiantur ex effectu. 22. I. & 2
Superior

TI. 2
Societatis Famam tuebuntur Oratio, & Spiritualia,

80. 2

Statu ſuo quiĩſque contentus ſit. 6. 1
3. 1

Tbid.

rmitoſt 1)

rllnchs,
Firwon telnele
SrAenem
peor u! 1l
Fitz annin
el chenbis

hetitate
uineglig

irmm omnes u

4
1

panlenenes,
Pen t ummos
Peir amm pun
Penn goebet onn
nduſt er
1CNentor

4 7 .
Err nmnoreit 1

ie, non den

Bitnlich ekt.

Ern i contrach
Perlck ametr

uumts aun l—
innbar
Pirll äbet
ur Clgi ſii

fir tnälſt
fi Rerinn,
kir Neer le
ültg ſgeni int

um miglet, ſe
c ltenti
ühr nnn ,
onmn i
In neit,
Kr nore n
Ekor ſe ge⸗
4 fſtätran
Cn.

R.
urclne mel

B kn necellt

Rerum Notabilium.

S Superior non damnandus, ſi perfectis aliqua per-

in mittit. Pag. 25. 1
ain Superiores tolerent Epicheias. 25. 2
Superior, & Rex promoveant viros, qui videntur
Ar en iles. . . 27. 2
l Superior alloquatur ſubditos. Ibid.
j.1 Superior pro ſe duriora deligat. 28.1
a Superior nulli here˖et. Ibid.
dre Ad Superiorem deferendi criminoſi. 28. 2
ginh Superioris labeculas diffamantes. 28. 1
pil d Superioris non inveſtiganda crimina. 28. 2
elloſin Superior ut coli poſſit, non judicetur temerè. Ibid.
””MD Superior corrigendus, ſed modeſtiſſimè. Ibid.
. ⸗ Superior colendus. Ibid. & 41. 2
rmn Superior colendus, non ſola Religio. 21. 2
139,2 E Superior non temerè reos pronuntiet. 29. 1
22 E Superior ad ponam tardus ſit. Ibid.
1En A Superiore qui promovendi. Ibid.
Superiores attendant vires, & metiantur opera,
non ex operibus, ſed ex imbecillitate operan-
m tium. . 29. 2
16SH Superior invigilet, nec miniſtris ſuis omnia dele-
. get, ſed ſeveritatem ipſe exerceat. 3I. 2
4 Superier amari negligat. lbid.

4BSuperior non omnes und ducat vig. 36. 2. & 73. 2

15,,2 e Superior non omnes ſibi ſimiles velit. 73. 2
126,2 A Superior Ferventes provehat, non obſequentes. 39.2
Do uperior vel minimos maximè curet. I. 1
„GSuhperior vel dum punit, colendus. 41. 2
Superior protegat omnes etiam fſilentes. 42. I
Superior blandus ſit erga diffidentes. Ibid.
Superior Coneionatores frænet. 42. 2
Superior promoveat ferventes. Ibid. & 151. 1
1.d. Superior colendus dum coërcet. 43. I

uperiore, non genus, non ſcientia, ſed pote-

ſt.s attendenda eſt. Ibid.
Zuperior coli debet. 43. 2
molem, A Quperior ſibi contradici ſuſtineat. 44. 2
n Wdubperior licèt ametur & colatur moneat, corrigât-
1 „ que. 477. 1
Ald Superiorem deferendi qui? Ibid.
5. zuperior mitis cum probis, etiam cùm puniturus
eſt improbos. . 8. 2
Piu Suhperior coli debet cùm punit. Tbid.
1, E „ Superior Collegii ſui prodi crimina non ægrè ferat.
1 Superior tardus ſit ad pœnas. 50. 1
duperior „& Rex inwigilent. 45. 2
hBGBuperior ipſe per ſe opem ferat. 51. 2
ſe Superiores ſeveri ſint, ſed non ob privatas injurias.
2 nal Superior invigilet, ſed in interiora. 18. 1
. 2 Superiores conſcientiam aperiri ſatagant. Ibid.
6,2, 819911 Superior ſuorum injuriarum obliviſcatur. Ibid.
obſer Superior non timeat, Rex puniat impios. 59. 1
4 DKZ Superior ſuos amore non metu trahat. Ibid.
l 3U uperior ſit diſcretus. 3. 1. & 37. 2. & 45. I. & 95.
itis 1 2. & 97. 2. & 1I18. I. & 155. 2. & 201. I
gebet, un Superior diſcretus melius ſanclificat. 247. 2

Superior mitis ſit. 19. 2. & 37. 2. & 91. I. & 109.2
. 113. 2. & 213. 2
erior ſuas neceſſitates poſthabeat neceſſitatibus
uorum. 65. 1
Duperior amore & Religione ſuos trahat. 66.2
Superiores nihil permittant. 67. 1
Superior cùm punit, in Superiores majores non re-
ufundat culpam. 68. 1
Superior amari negligat, & ſeveritatem ipſemet in
ile exerceat. 69. 2
Superior, & Rex regant, & duriora perficiant.
ä Ibid. & 70. 1
Superior, & Rex ſibi cõtradici patiatur. 73.2. & 155:2

& 103. 2. & 155. 2

Superior amore ducat.

Superior audiat objecta. 73. 2
Superioris ſeveritas non ſibi conſtans. 8 5. 1
Superior tepidos alloquatur, & conſcientiam ape-
riri curet. Ibid.
Superior curet diligentiùs ſpiritualia, quàm tem-

poralia. = 61. 1
Superior quos evehat. 25. 2. & 61. 2. & 155. 2
Superior evehat ferventes. 74. 1
Superior non amet blandientes ſibi. 88. 1

Superior Talentis ſuorum utatur. Nam qui in uno
deficit, non idcirco ad omnmia ineptus eſt, & ſper-
ni debet. 89. 1
Superior eligi non debet, qui multum laborat, ſed
qui ſanctè loquitur. Ibid.
Ad Superiores deferendæ ſubjectorum rixæ. 90. 2
Superior frigidus ad pœnas. 63. 2. & 66. 1
Superior tardus ad poenas. 90. 2. & 66. I. & 174. 2
Superior tardus ad ponam ſit. 156. I. & 21I. 1
A Superiore negligi. 103.2
Superior etiam tacentes audiat. Ibid.
Superior coli debet, licèt non nos diligat. 104. 1

Superior novus. 104. 2
Superior non invigilans, & nimis blandus. Ibid.
Superior Virtutes æſtimet, non Talenta. 112.1
Superior audiat repugnantes ſibi. 114. 1
Superiores parvifaciant Talenta ſine virtute. 62. 2
Superior conſulendus. 65. 1
Superior amandus cùm punit. 1I13. 2. & 114.2
Superior colendus etiam cùm torquet. 113. 2
Superior coli debet. 82. 1. & 178. 2
Superior colatur licèt non bonus. 203. 1
Superior decreta ſua reſcindi patiatur. 184. 1

59. 2. & 114. 2. & 182.2

Superior ſpiritualis ſit. 1I15. 2
Superiorum exempla. 151. I
Superior exemplo ſit. 144. 2
Superior non ſit omnibus idem. 95. 2
Superior idem omnibus. 25. 2. & 110. 1. & 146. 2
& 152. 1
Superior idem omnibus ſit & oret. 115. 2

Superior orationi vacet. 100.2. & 115. I. & 126. 2
134. 2. &ũ - 135. 2. & 145. 2
Superior per ſe regat. 118. 2
Superior non ſe ulciſcatur. 124. 2. & 125. 2. &
143. 2. & 172. 1. & 184. 1
Superior nullum timeat. 97. I. & 128. 2
Superior nihil timeat. 135. 2
Superior tacentes & modeſtos non proterat. 128. 2
Superior minutus. 136. 2
Superior minutus & indiſcretus. 214 2
Superior amari negligat. 89. I. & 91. 1. & 173. 1
Superior amari negligat, & ſimpliciter imperet. 91.2
Superior quos, & quando promovere debeat. 89. 2
Superior duntaxat bono ſubjectorum proſpiciat,
dum imperat. 91. 2
Superior provehat obedientes. 92. 1
Superior provideat temporalia. 109. 2. & 112. 1
Superior temporalia prius provideat, tum ad ob-
ſervantiam cogat. 109. 1
Superior temporalia provideat, ſed ſine ſolicitudine

nimia. 113. I
Superior ſuis provideat. 214. I
Superior ametur, dum punit, quia plus ipſe punie-
tur. 83. 1
Superior amandus ſupra Protectores. 98.2
Superior amari debet, licèt non amet. 1I45. 2
Superior ſuos amet. 214. 1
Superior audiat. 11II. 2
Superior audiat excuſantes. . 175. 1
Superior major non diſturbet ſuperioges minores.
233. I
Superior minor nolit omnia regere. 191. 1
Superior minor non impediatur à majore. 217. 1
M Superior

Index

Superior minor obediat majori. pag. 249. 2
Superior de nullo deſperet. 24. 1
Superior blandus ſit. 91. 1

Superior non eadem ab omnibus exigat.
Superior honorandus etiam miſer. 213. 1
Superior invigilet in executionem legum. 250. 1
Superior vigilet. 216. 2. & 217. 1. & 224. I. &
225. 2. & 230. 2

95. 2

Superior utatur Talentis ſuorum. 216. 2
Superior quos provehat. 25. 2
Superior provehat digniores. 89. 2

Superior non promoveat Talenta, ſed ſpiritum. 30. 1
Superior præſit, non tantum contempletur. 145. 1

Superior quos amet. 208. 1
Superior iervet leges Prædeceſſorum. 215. 1
Superior non innovet. Ibid.
A Superiore dilecti, negliguntur à Deo. 103.2
Superior in minimis maximus. 149. 1
Superior ſui ſit memor. 220. 2. & 227. 2
Superior nimis exactus & ſagax. 156. 1
Superior plus curet ſpiritualia. 227. 1
Superior credat ærumnoſis. 230. 2
Superior nihil agat niſi præeſſe. 240. 1

Superiores nihil permittant Protectoribus ſæculari-
bus Religioſorum. 67. 1
Superiores ſupremi tueantur ſuperiores inferiores.

91. 1
Superiores Deum præ ſe ferant, non Politicam.
215. I
Superioribus & Regibus imputantur ſubjectorum
peccata. 8. 1. & 2
Superiorum & Regum ſcandala. 6. 1
Superiorum Viſitatio, & Correctio mitis. 155. 2
Suſurrones. 41I. 2. & 90. 2

Suſurrones dum aliorum verba referunt, videant
quomodo extenuari debeant vitia. 88. 2

T.

Alenta varia. 6. 1. & 154. 2. & 199. f
T'alenta dià lateant. 13. 2
Talenta ſine ſpiritu. 28. 1. & 2. &f 42. 2. & 62. 1
& 2. & 63. I. & 103. 2
Talenta ſine ſpiritu formidentur. 37. 1
Talenta ſine ſpiritu non ita ſentiunt. 75. 2
Talenta ſine ſpiritu ſciant Deum uſurum Talentis

mediocribus ad ſumma. 107. 2
Talenta ſuperbiæ, & ambitionis ſemina. 30. 1
Talenta & ſcientia Inobedientiam pariunt. 42. 1
Talenta ſine virtute Superiores parvifaciant. 62. 2

Talenta veriora. 74. I. & 99. I. & 111. 2. & 154. 2
Talenta mediocria. 27. 2. & 183. I. & 246. 1
Talenta mediocria efficit nobiliora maximis zelus
animarum. 3.2
Talenta ſine virtute ſuperiores parvifaciant. 62. 2
Talenta mediocria patienter ferenda. 38. 2
Talenta mediocria ſi magna audeant, prodigium
eſt. 70. 2
Talenta mediocria Religioni infeſta, quod Religio-
nis munia ſuprema ambiant. 78. 1
Talenta mediocria cum Virtute plus proſunt, quam
Talenta ſumma ſine virtute. 97. 2
Talenta mediocria, ſed ingens ſpiritus. 99. 1
Talenta mediocria, ſeu eventus mediocres æquo
animo ferendi. 107. 2
Talenta ſine humilitate. 22. 2. & T7. I
Talenta, Felicitas & Dignitas, in morte nec ob-
ſunt, nec proſunt. 78. 1
Non Talenta, ſed Oratio, & ſpiritualia, ſocietatis

Famam tuebuntur. 87. 1
Talenta veriora diſquirantur. 244. 1
Talenta lateant. 103. 2
Talentis inflati.

40. 1

Talentis etiam mediocribus, & ſorte vili conten-
tum eſſe. 74. 1

Talentorum mediocrium Viri pluris faciendi. 25. 2

Talentorum uſus. . 165. 2
Templa profanata aſpectibus impudicis. 25. 1
Templa frequentanda. 98. 2
Templa ornata, ſed nugis. 139.2

Templorum ornatus. 15. 2. & 86.2. & 87.1. & 110.2

Templorum ornatus verus.

135. 2
Templorum cultus.

26. 1. & 27. 1

Templorum cultus, & Ceremoniæ ſacræ ubique

ſervandæ. 26. 1
In Templis optima reponenda. Ibid.
Templorum profanationes. 74. 2
Templorum Fundatores. 98. 1. & 110.2
Templorum Inſtauratores. 133.1
Temporalia ſpiritualibus præhabita. 37. 1
Temporalia non explent. 108. 1. & 2
Temporalium inanitas. 236. 2

Temporalium jacturàâ oppreſſi non ſpernantur. 35. I.
Temporalium contemptus. 98. 2. & 108. 1. & 120.
I. & I47. I. & 148. 1
Temporalium contemptus ex æternorum medita-
tione, & Oratione.
Temporalium contéptus ex mortis recordatione. 81. 1

Tentatio Deum habet. 1.2. & 32. 1
Tentatio poſt converſionem noſtram. 10. 1
Tentatio & Scrupuli utiles ſunt. 37.2

Tentatio utilis eſt. 19. I. & 38. 2

Tentationum ac tribulationum remedium eſt non

optare earum finem. 19. 1
Tentatio, Tribulatio & Perſecutio non nocent. 27. 2
Tentatio & Dæmon non incuſandi. 29. 2
Tentationum fons. 85. 2. & 106. 2. & 121. 2. &
143.I. & 163.2. & 162. I. & 2. & 194.2. & 195.1I
Tentationum fons Gula, Luxuria, Gaſtitatis cura.
I. 1
Tentatio, ſignum perfeétionis. 85. I. & 102, 2. &
2. 103. 1. & 114. 1
Tentatio non timenda. 112. 2. & 122. 1
Tentationum remedium. 27. 2. & 58. 2. & 59. 1
& 109. I. & II3. 2. & 115. I. & 158. 2. & 180.2
& 197.1. & 198.1. & 200. 2. & 201. I. & 204. 2
& 245. 2
Tepiditas. 107. 2. & 158. 1. & 159. 2
Tepiditas palliata unionis nomine.
Tepiditas jugum Chriſti ſuave amarum reddit. 37.2
Tepiditas in Religione facilè irrepit. 54. 1
Tepiditas poſt fervorem. 40. 2. & 54. I. & 88. 1
& 165. I. & 197. 1. & 232. 1

Tepiditatis poſt fervorem origo quæxnam? 38. 2
Tepidi &ũ audaces non imitandi. 28. 1
Tepidi Aulici. 64. 1
Tepidorum Protectores. 58. 1
Teſtamenta. 73. 1. & 89. 2. & 142. 1
Teſtamenta ad pios uſus. 37. 1
Teſtamenta & Patresfamilias. 77 2
Theologi ad pompam conſuluntur. 108. 2
Theologi veri. 232. 2
Theologi veri & Religioſi adeundi. 214.2
Theologi & Conſiliari quinam audiendi. 228. 1
Theologi & Conſiliarii probi. 228.2
Theologi ad pompam adhibentur. Ibid.
Theologi venales. 228. I. & 2. & 232. 2
Theologi ſubruſtici. 230. 1

Timor Dei. 52. 2. & 73. 2. & 171. 2

Timor Dei major in perfectioribus. 49. 1
Timor Dei in mundo vix permanet. 53.2
Timor Dei rarus. Ibid.
Timor Dei nihil timet. 56. 1
Timor Dei perfectorum eſt. 103. 1

Timor Dei ſufficeret ad tentationum remedium.
158. 2
Timores

98. 1

30.2

gluumn

ſcs mnnn
iCetu iun
a. U 5
olett. A
Ne,„
AES
octor
1

4 legotinn
lulenlu
.

gitt exelce⸗
1 1 ſhetbit 4

4
6

.
—

heti
unſerbit:
ſininn in Tl
lerol 3.
86.2
eRetmdls, &
Iutkundls, ſu

mni elet

ermr knr.

uminettus exi

uumn eis exſe
um elccatio.

ervun
unn terti a
u Tropolte.

ſhenmmn ,
KN1EN
1147.1 Kg
tetnorum medt
N
recordttinedt
1. Kn
W.
N
19 1
remedium An
O Don Ne

.

6.2. E Wll
14
i, CAtmman

8,.1 SN

103. 1El
IEu
.E
E ⸗ 1 K

& l NNM

A
rE
ne. .9
Ahatun tit i
Tagett
A nd
Jvanm

=☛ =

12, Kd
hn
0

Fimores humani in converſione.
Tiro qui videtur nihil acturus, maxima aget: &

pag. 66. 2. & 103. 2. & 122.2
& 154. 2. & 180. 2. & 190. 1

59. I

Timores humani.

pro quo nullæ Deo referuntur grates, Deo ſtre-
nuè militabit. Sic lapſi optimi erunt. 12. 1I
Tiro licèt ſenior omnia impleat. . 32. I
Tiro quò doctior & nobilior; eò ſeveriùs excolen-
dus. . 37. 1
Tiro laicus negotium non faceſſit. Ibid.
Tiro exercendus. l 38. 2
Tiro ſuaviter exercendus. D 37. 2
Tiro non ſuperbiat. 42. I. & 54. I. & 61. 2. & 60. 1
MM 2 & 226. 2
Tiro ſuperbus. 40. 1
Tiro non ſuperbiat: degenerare enim facile, niſi
Tirocinium ſit valde ſerium. 78. 2
Tiro tolerandus. 23.’2. & 38. I. & 44. 2. & 47. 2
Sc 61I. 2. & 99. I. & II8. I. & 184. I
Tiro tolerandus, & ſi hæreat non obruendus. 4 5. 1I
Tiro tolerandus, nam fortè attentâ naturâ ejus &

educatione, plus profecit, qui minus, quam qui

magis profecit. 95. 1
Tiro degener. 40. I. & 42. I. & 54 . I
Tiro degener, cui nihil ſatis eſt, cùm prius mhil
non mimis eſſet.

Tiro degener non proficiet adultus. 63. 1
Tiro degener non mutabitur. 148. 2
Tiro & Religioſi vix aſcendunt. 54. 1
Tiro exercendus quoad maturuerit. 61.2
Tiro aſſueſcat mortificationi. 69. 1
IIiro non ſerius. H 80. 1
Tiro tepidus nunquam ferveſcet. 132. 2
Tironi non fidendum. 62. I. & 184. I
Tironum in ertus exitus. 13. 2
Tirônum exitus exſpectandus. 62. 1
Tironum educatio. 83. 2
Tirocinium. 148. 2
Tirocinium ſtrenuum ſit. 1. 1
Tirocinium tertii anni. 36.2
Tirocinii propoſita. 3 4. 2
Tituli. 123. 2. & 228. I
IIituli gloria vana. 7. 1
Titulorum ambitio. Ibid.
Titulorum ambitio à Deo confunditur. 12. 2
Iribulatio. 26. 1. S 207. 2
Tribulatio & tentatio Deum habent. I. 2

Tribulatio utilis. 12. I. & 17. I. & 38. 2. & 42. 1
& 79. I. & 86. 2. & 95. I. & 139. 2. & 140. 2

⸗ && 220. 2
Tribulatio & tentatio poſt converſionem noſtram.
.“ 10. 1
Tribulatio cuinam noceat. 17. 1

T ribulatio amanda. 19.
TIribulatio & tentatio utiles ſunt. Ibid.
Tribulatio atque tentatio. 20.2
Tribulatio ducit ad Deum. 23. I. & 27. 2. & 108. 2

9. 1

.. & 110. 1I
Tribulatio ducit ad Deum, & vocationem ſerit.
HUW 70. 2
Tribulatio quos vexat. 26. 2
Tribulatio utilior quam Felicitas. 37. 2
Tribulatio à Deo excipi debet. 38. 2

Tribulatio ferenda. 60. I. & 2. & 68. 2. & 230. 2
MVã & 23 I. 2. & 241.2
Tribulatio, tentatio atque perſecutio eſt felicitas
„ Vera. . 79. 1
Tribulatio oratio eſt. L 64. 2
ribulatio jactura temporalium & paupertas,
Dei conſolationes & præſentiam merentur. 81. 2
Tribulatioeis & famis fons, & remedium tum Lu-
Xuria, tum Caſtitas. 84. 2
Tribulatio fons felicitatis. 8 5⁵. 1

Virtus ſolida rara eſt.

R .

Rerum Notabilium.

Tribulatio & Felicitas. 86. 2
Tribulatio Deum habet. 188. 1
Tribulatio non nos tepefaciat in munere noſtro.
219. 2
Tribulatio vera. 186.2. & 238. J. & 247. 2. & 2 46.2
Tribulatio vera peccatum eft.

. 27. 2
Tribulatio vera ſcelus. 60. 1
Tribulatio optanda. 241. 2

Tribulationum remedium eſt non optare earum fi-
nem. 19. 1
Tribulationis remedium. 65. 2. & 84. 2. & 115. 1
& 1I42. 2. & 164. 2. & 188. I. & 208. 2
Tribulationum fons. 161. 2. & 164. 2. & 187. 2
& 24”8. 1I
Tunicis durius eſt ab alio confectis, quàm à ſe in-

textis foliis circumtegi. 7. 2
V
Enatio. 171. 1
Verbum Domini, & ſermo ſpiritualis. 82.2
& 109. 1
Verbi Dei concurſus in mundo. 53. 2
Verecundia. 6. 2. & 49. I. & 80.I. & mI13. 1. & 156.
2. & 220. 2
Verecundia in lingua. 49.2

Verecundia & Modeſtia etiam in iis, qui naturâ læ-
tiores ſunt.

tiores 7.2
Via ſalutis arcta. 96. 1
Villarum luxus. 45. 2
Vir ginitas. 94. 2
Virginitatis & Caſtitatis fœcunditas. 13.2
B. Virgo Maria. 27. 2
Viri à ſœminis in Templis ſejungantur. 25. I
Viri talentorum mediocrium pluris faciendi. 25. 2
Viſitatio Superiorum mitis. 155. 2
Viſitatio Epiſcopi & reſidentia. 236. 2
Viſitationes. 25: 1. & 67. 1. & 87. 2. & 155. 2. &
156. 2
Viſitationes parentum. 99. 2
Viſitationes cœnobiis ſalutares. 236. 2
Viſitationes Cœnobiorum. Ibid.

Vigde Epiſcopus, & Reſidentia.
Virtus ſolida. 66. I. & 70. I. & I10. 2. & 225. 1

41. 2
Virtus non ſolida. 158. 1
Virtus vera. 98.2
Vita mixta. . 2
Vita contemplativa quo careat periculo. 109. 1
Vitæ uniformitas ubique. 15. 2
Vitia palliata. 30. 2. & 53. 2. & 102. 2. & 106. 1I
& 126. 2. &f 130.2. & 134. 1. & 2. & 158. 1. &
195. 1
Vitia honorata. 194. 2

Uniformitas. 11. 2. & 48. I. & 167. I. & 2. &
227. I. & 232. 1
Unio. 86. 1. & 98. 2. & 100. 2. & 107. 2. & 117. 1
& 185. I. & 220. I. & 227. I. & 236. I. & 24 4. 2
& 245. 2
Unio læſa. 27. 2. & 79. 2. & 90. 2. & 92. & 109.
2. & IIO. I. & II7. I. & 121. I. & 133. I. &

138. 2. & 152. 2. & 153. 2. 157. I. & 18 5. 1. &

237. 2. & 248. 1

88.2
89. 2

Unio læſa per ſuſurro.
Unio læſa ob invidiam inter æquales.

Unio læſa inter Religiones, non ſemper mala. 18 5.2

Unio cum Superiore. 18. 1
Unio, Cellæ quies. 27. 1
Unio Imperii nutrix. 29. 2
Unio vel otioſa, vel factioſa. 30. 2

Unio inter nos læſa perſecutores armat. 34.: 1. & 2
Unio Superiorem inter & ſubjectos conſervanda-

41. 2
Unio

—

Index

Umo & inimici dilectio. pag. 87. 2
Urio inter advenas. 204. 2. & 218. 1. & 239. 2. G&
236. I. & 240. I. & 243. I. & 24 4: 1
Unio exultet in aliorum triumphis, quos ſuos pu-

tet. 39. I
Unio & Charitas. 247. 2
Unio cum ſuo capite. . 21. 2
Vocati pelliciendi Exemplorum manu. Ibid.

Vocati parens. 37. I. & 69. I. & 2. & 70. I. & 2
& 73. I. & 104. I. & 160. 2

Vocati parens diſcat. 68. 2
Vocati explorandi. 218. 2
Vocati & lapſi juvandi. 21. 2
Vocati diù explorandi. 69. 1
Vocatio in quavis ætate. SW 32. 1
Vocatio ſpreta. 34. I. & 102.2
Vocatio quanti facienda. 73. 1

Vocationis beneficium. 49. 2. & 50. I. & 73. I. &
& 87. I1. & 23 8. 2
Vocationis Beneficium, quod nos obedire cogat,
longè præſtantior eſt obedientia; quàm ea quàâ
parentibus obtemperabamus, ſi tamen obtempe-
rammus. 83. 1

Vocationis beneficium & orationis donum, non mo-

dèò aſſequenda, fed & ſervanda ſunt. 103. 1
Vocationis ſpiritus antecedat reliqua. 77. 2
Vocationi rebelles. 61. I. & 64. 2
Vocationi rebelles, & diù conſultantes. 69. 1
Vocationi rebelles quid diſcant. 87. 1
Vocationi reluctans. 56. 2. & 183. 2
A Vocatione abducuntur Deo ſervituri. 37. 1

A Vocatione interdum abducuntur adoleſcentes per

ipſos Religioſos. 53. 2
Voluntaria. 80. 2
Voluptas. 6. 2
Voluptas & felicitas miſeræ. 2. I

Voluptas & Luxuria fontes ſunt crudelitatis. 11. 2

Voluptas vera imperantium præeſſe. 237. I
Voluptas indigna gubernante. 240. 1
Vox operum. 45. 2. & 53. 2. & 144. 2
Vox Exemplorum. 84. 2. & 1I15. 2
Vox exemplorum Superiorum exempla. 22. 1
Urbanitates non ſunt Charitatis indices. 101. 1
Urbanitates nimiæ.

230. 1
2.

28. 1. & 143. 2. & 156. 1
& 164. I. & 174. 2
15 5. 2
Zelus obſervandus. 11. I
Zelus obſervantiæ. 58. I. & 2. & 90. 2. & 95. 1
& 132. 1. & 133. I. & 148. I. & 149.2. & 152. 2
& 212. 2. & 227. 1

Z nre indiſcreti.

Zelus.

Zelus obſervantiæ neceſſarius.

11. 1
Zelus obſervantiæ rarus. 3. I
Zelus obſervantiæ audiatur, etiam cùm de Rachele
obloquitur. 111. 2
Zelus indiſcretus. 225. 1
Zelus animarum. 51. 2. & 237.2
Zelus ammarum erga peccatores. I. 2

Zelus animarum ubique. 3. 1
Zelus animarum Talenta mediocria efficit nobiliora
maximis. 3.2
Zelus animarum nihil quærat in mmundo. S. 1. & 47. 1

Zelus animarum cautus ſit.

Zelus animarum ſine fructu non ſpernendus. 13. 4

Zelus amimarum ſine fructu, fructum dabit. 13.2

Zelus indiſcretus. 18. I. & 30. 2. & 207. 1. & 22 5. 1
Zelus animarum in eo qui animas perdebat.: 18. 2

Zelus animarum blandus.
Zelus animarum exemplo utatur.
Zelus animarum humilitatem ſervet, ac obedien-
tiam poſt frugem. 22. 2
Zelus animarum nihil petat. 23. 1
Zelus animarum cum obſervantia Regularum.
22. 2
Zelus animarum eò redeat, ubi ſine fructu labora-

21. 2. & 97. 2

vrt. . 24. 1. & 2
Zelus animarum ex illecebra. Ibid.
Zelus animarum ex obedientia. 24. 2
Zelus animarum excolat impios. 27. 2

Zelus animarum mhil quærat. 35. 1. & 74. 2. &
100. 1. & 104. 1. & 105. 2. & 114. 1. & 138. 1
& 156. 2. & 192. I. & 220. 2

Zelus nihil quærat præter animas. 108. 1
Zelus animarum indifferens. 43. 1
Zelus animarum indifferens ad omnes. 100. 1I
Zelus animarum ſit indifferens. 136. 2

Zelus animarum erga pauperes non indiligens. 41. 1
Zelus animarum pronior erga miſeros. 42. 1
Zelus nihil quærat, & nulli blandiatur. 42. 2
Zelus animarum erga miſeros & pauperes. 43. 1
Zelus animarum promptus. 50. 1. & 99. 2
51. 1. & 99. 2
Zelus animarum erga Perſecutores. 52. I. & 116. 1
Zelus animarum Eccleſiaſticis deerit, ſi affines ama-
rint. 57. 2
Zelus divinæ gloriæ. 58. 1
Zelus animarum per præſtantiam, non per cenſuras.
Zelus animarum ex obedientia ubique tutus. 6I. 1
Zelus animarum ſine obedientia. 62. 2
Zelus pericula ſpernit. 70. 2
Zelus animarum miſericors erga imperfectos. 73. 2
Zelus animarum nihil potius habeat. 75. 1
Poſt Zelum animarum & Conciones Dei præſentia

& oratio ſitienda. 75. 1. & 2
Poſt Lelum animarum obedientia. 75. 2
Zelus animarum etiam ubi nullus fructus. 85. 1
Zelus animarum erga obſtinatos. Ibid.

Zelus animarum ſerius. 99. 2. & 100. I. & 111.2

&£ II4. I. & 150. 2

Zelus animarum ſerius, non familiaritas nimia cum
ſæcularibus.
Zelus animarum, ſed non familiaritas cum ſæcula-

ribus. 99. 2
Zelus animarum eget oratione. 100. 2
Zelus animarum clientes ſuos & aſſeclas non ſibi,
ſed ſocietati agglutinet. 100.2
Zelus animarum parit orationem. 101. I. & 2

Zelus animarum ut Chriſtum ſeverit, non aliud

præterea curet in pœnitentibus. 104. 2
Zelus animarum non ambiat pœnitentes. 105. 2
Zelus animarum ob gloriam vanam. 106. 1
Zelus animarum inter perſecutiones. 106. 2
Zelus animarum neglectus. 107. 2
Zelus animarum indefefſſus. 108. 1

Zelus animarum ſibi hærere non ſinat poenitentes.

182.2
2391

Zelus animarum prudens.

FE TIS N IS. .

JOANNIS

22. 1

100.1

Cneretumn e
enin (uce .
1 ſe mar
l mi ſinmn
n kiirdad
Ehir,ſe C
Anikit verbor
Ennlliaäſi
lnCe K
lunkr N
le de

Sſetleir

dd

l

ru
11,E
lebet ni
AI. ann

A
1 Grl
1
1 1

. 1

1 Negl

11
elnchle
441
Fl Nt
rE
192,1. Ern

=
nincligeng

.
liatur. 61
aupere
on⸗
F.r y!
8. 2 L Ell
erit, ſiallnan
nnel EX CAPD. I.
irtn CANTICI CANTICORUM.
1
Pl. E E AUDATUR US Hi-
j 1 B larionem Hieronymus
imnpetſls S S IOXNN.
beit. ND ½ habitatorem ejus Spiri-
ones Deſ tum Sanctum invocat:
F1E Cujus ego reptabundus
. inſiſtens veſtigiis, Sponſi
RK hortum ingreſſurus, cu-
u nmn ſtodem ejus, & Do-
1L El minam imploro MA-
&n RIAM. Per, ego te precor, Cor fili, quod
lunin tuo concretum cruore caſtiſſimo, noſtro verò

ſcelere in cruce confoſſum, Eccleſiam ſine ru-
ga, & ſine macula parturivit, & peperit; ut
fiyli mei ſpinam intra flores deliciarum tua-
rum patiaris admitti. Siquidem ſicut Lilium in-

aſperitates verborum meorum ſpirabunt; ſi ta-
men mihi adſpiraveris Tu; Auſter amoris, Pa-
rens Dei, Coœli Sidus, Arca divinitatis, redemp-
tionis per IESUM peractæ Nummus, in quo
& ſculpta & nata in carne eſt imago Patris.

Oſculetur me oſoulo oris ſui.

er Ubi excubant Cherubim, Gladius terret,
9rat. ubi MARIA præeſt, oſculum allicit. Inde pel-
on lune⸗, imur inobedientid, huc charitate advocamur.

Clemen. L/ .
N nas Sue. Diſcant Superiores, & animarum Duces ante

nieri⸗ & fores Eccleſiæ non arma, ſed oſcula collocare,
BEoecleſig. Quatenus peccator non diſcedat conterritus,
Corrvecio ſed delinitus accedat. Ubi ſunt, qui dicunt
mis, ſeverius agendum cum peccatoribus? Ubi ci-
nis? ubi lachrymæ? ubi compedes? ubi ſac-
cus? ubi cilicia? Intus fortè latent in horto,
ubi tempus putationis dicitur adveniſſe & falx
Ethieæ Tom. I. Pars II.

ter ſpinas, ſic Canticorum verba puriſſima inter

NNIS P AUIL. I

E. SOCIETATE JESU-
IN SELECIASCRIPDIURELOCA

ETHICE COMMENTATIONES.
IN CANTICNNM CANTICORUM.

exeritur: cæterùm in veſtibulo ſola charitas
excubat, ſola blandiuntur oſcula charitatis.
Vix lego prodigum filium reverſum ad Patrem,
cùm Patris audio oſcula ſuper collum filii re-
ſonantia. Nimirum ità homo renaſcitur Deo, ,
quemadmodum in mundo naſcitur. Natum in-
fantem toleramus vagientem, ſordentem pati- .
mur, alimus eſurientem non cinere, ſed lacte. Sin, Con-
At, inquis, agi hac ratione debet cum filio, verſis.
non cum hoſte; cum amico, non cum trans-
fugâ. Quid diſcriminis inter hæc nomina inter-
ſit, non benè novi: illud ſcio, in lmine horti
ſola oſcula audiri, ſola quæri; neminique pa-
tere aditum, niſi per blandimenta charitatis.
At unus verborum cortex in Canticis Cantico-
rum, ſed ſenſuum medulla multiplex. COſeu-
letur me oſculo oris ſui. Cur non ore, ſed oſcu-
lo, debet Dilectam Sponſus oſculari? Nimi-
rum in limine adhuc horti conſiſtimus, in quo
tantâ debent accedentes humanitate excipi, te-
neritudine allici, ut minuùs delicatè videatur
Sponſus oſculatus, ſi ore fuerit oſculatus. Ipſa
labiorum teneritudo aſpera eſt redeunti pec-
catori, vel Tyroni accedenti ad hortum: ori Correctis
oſcula ſupponi debent, ut delicatius & molliùs mui.
& Tyro & Peccator tractentur. Quod ſi labia
ipſa aſpera putantur, & Pater debet filium,
Deus veròô vult animam non ore, ſed oſculo
oſculari; quid, rogo dicemus illis, qui animas
raſtro, eôque ferreo, trahendas ducunt ad
Sponſum? Reſpexit JESUS Petrum lapſum,
quem ne verbo quidem cenſuit ad poœnitentiam
revocandum. Vocavit Lazarum è ſepulchro;,
quem ſatius duxit ex antro voce, quàm ma-
nu, extrahere. Adeò periculoſum eſt, vel tan-
gere duntaxat, quem ſuſcitas. Quod præſtare
manus deberet, vox præſtet, & munus oſcu-
landi, quod ſpectat labia, oſcula ipſa præſtent.
Denique non ore, ſed oſculo, animam Spon-
ſus oſculatur: puto, ut clanculum & ſine e⸗
rur. . pitu,

Idem.

2
pitu, Peccator ad meliorem frugem reducatur.
Oris oſculum delicatè quidem blanditur, ſed
perſtrepit. Nolo oſculum, quod ab alio ſen-
titur, quàm ab eo;, quem oſcularis. Parcunt
aliqui, ſed ita publicè, ut dignoſcatur erraſſe,
Ladpſi oc- in quem ſe humaniſſimum ſuperior oſtentat.
eulte per- Oſculare, rogo te, peccatorem, ſed oſculo,
enrandi, non ore. Solus peccator oſculantem ſentiat: er-
ravi; ne ipſe quidem ſentire debet oſculantem,
Corveszi, Qui oſculum non oris cupit, ſed oſculi. Sciat
mitis. e in gratiam rediiſſe, ſciat ſe adſcriptum fi-
lis, ab albo exulum ſe norit expunctum; ſed
neſciat, cui debeat gratiam, ſed authorem ig-
noret beneficii. Breviter; oſculum ofculi perci-
piat, at labia neſciat oſculantis. Hinc videant,
an Sponſum æmulentur tam tacitè percuran-
tem vulnera noſtra, qui erecturi prolapſum
tubâà camunt, ut omnibus pateat, quam dili-
genter ſuis ovibus excubent. Id vetitum, cum
aurum erogas; & id licebit, cum emplaſtra
ſuperponis ulceroſo? Hic lituus, non amo-
ris concentum emittit, ſed ſtrepitum edit ja-
Ctantiæ cœlis, terræque ingratum. Oſculetur
me oſculo oris ſui. Haud dubiè verba Virgi-
Izvidisg, nis iſta ſunt, adventum Domini, Verbique
Incarnationem ſuſpirantis. At quo modo di-
Xit, ut ſe oſculetur, quæ mirata vehementer
eſt, cùm ab Angelo Dei Mater ſalutata eſt?
An ſe parentem Verbi futuram credidit, quæ
humilitate Mater Verbi fieri meruit? Quo au-
tem modo humilis, ſi præſumpfſit optare, quod
nefas creditur cogitaſſe? Oſculetur me oſculo
oris ſui. Puto, non ſe credidit ante ſalutatio-
nem Matrem, quæ ancillam ſe nominavit poſt
Talentis legationem Gabrielis. Sed, quæ charitate ple-
& digni- niſſima fuit, ſuum credidit bonum alterius
rate alio- J. . . .
rum lara. dignitatem. Senſus ergo verborum eſt: Eli-
ri. gatur Verbi Mater, virum Virgo ex filiabus
Sion circumdet, & mihi data ofcula æſtima-
bo. Sat me felicem putabo, ſi aliam videro
electam ex millibus. Oſculetur me Deus,
alii favendo: ſiquidem mea ſunt oſcula, quæ
alius imprimuntur labis, quippe quæ in om-
nium vivo vita, exulto gaudio, elevor digni-
Invidia, tate. O rara virtus! ſibi data oſcula credere,
Oratio Cùm alius ad honores evehitur. Quanquam ſe-
pro aliis cretius hic quoque myſterium tegi arbitror.
1 l i Oſculetur me oſculo oris ſui. Non ità locuta Vir-
mis. go eſt, ſed vox ejus ita ſonuit apud Deum. Si-
Charitas quidem, dum precaretur ipſa, ut Deus ali-
ſzi impe- quam ex filiabus Sion oſcularetur oſculo oris
trat, fui, id eſt, Verbi Matrem efficeret, oravit,
d,. ut ipſa fieret Mater Dei, Oratio ejus in ſinum
rat, feli- Elus converſa eſt: quæque fortè dicebat, Oſcu-
zitatem. letur aliquam oſculo oris ſui, deprehenditur
dixiſſe, Oſeuletur me oſculo oris ſui. Adeò, quæ
pro aliis petimus, nobis impetramus. Verùm,
Eypocri- proh abyſſum divinorum verborum! ſcaturiunt
ſßts. adhuc ex hoc fonte latices arcanorum uberri=
Bona og mi. Oſculetur me oſculo oris Jui. Cupit Virgo
eultanda. 4
à Patre oſculum; ſed, ne deprehendatur à Pa-
tre præ alis dilecta; oſculum non oris petit
perſtrepentis, ſed oſculum oſculi tacitè, & ſi-
lenter oſculantis. Ubi ſunt;, qui ſtillas divinæ
dulcedinis & palàm infundi poſtulant, & ſine
ipſorum merito infuſas ad oſtentationem effun-
dunt? Planè hi oſculum oris deſiderant, non
Amor in verò oſculum oſculi. Et fortèé Virgo ita pre-
Deum cata eſt, tum ut minùs ipſa æſtimaretur, dum
vera. Dei in ſe collata dona non perciperentur, tum
ne minuùs amaretur Deus ab aliis filiabus Sion,
ſi una ipſa præ aliis viſa fuiſſet à Deo oſculum

Oliva

oris promerita. Nimirum arduum eſt, illum
amare præ omnibus & ſuper omnia, à quo te
videas infra aliam adamari. Minus proinde cu-
pit Virgo videri exaltata, ut magis diligatur
Deus; qui cæteras minus videri poterat dile-
ziſſe. Hanc, puto, ob cauſam, de Virgine di-
xit ſponſus: Sicut Lilium inter ſpinas, ſic ami-
ca mea inter filias. Quaſi diceret, Quæ Lilium
eſt, florum pulcherrimus, dum inter filias ver-
ſatur, ne invidiam excitet, tegit folia ſpinis;,
involvit venuſtatem ſuam aſperitate dumorum.
Veretur enim, ne minus diligar à filiabus, ſi
tanto ipſa appareat à me decore conveſtita.
Nos verò, cum ſimus ſpinæ, videri volumus
Lilia; cumque ne reſpicere quidem nos Prin-
ceps dignetur, amicitiam ejus & gratiam ven-
ditamus. Si Principem gratum omnibus fore
optas, non modò præ reliquis non te debes ef-=
ferre, ſed gratiam ejus, ſi tamen inveniſti eam,
ità debes temperare, ut minimè appareas ama-
ri, æſtimarique præ cæteris. Si Lilium es,
ſpinas tibi circumda; ne ſi Tu charior Prin-
cipi videaris, minus ille charus eſſe incipiat.
Rarus Aulicus, qui oſculum oris non cupiat;,
& oſculo oſculi contentus ſit, occultè diligi
cupiens, ne invidiam in Principem excitet.
Rogo etiam Religioſos, ut contenti ſint oſcu- *"elr.
lo, non oris, ſed oſculi; ut videlicet palaàm .
cum cæteris, clam præ cæteris à ſuperioribus Auliei
diligantur: alioquin illi odium conflas, à quo vani.
ſingulariter vis amari. Sequitur.

Oſeuletur me oſculo oris ſui:

ra ſunt ubera tua vino.

Cant. 2.

Singnla.
ritates.
Arrogan-⸗
tia.
Auslicus
benevo-
lentiam
in ſe Prin-

quia melio-

Jam experta erat dulcedinem uberum, quæ Rex libe-
ideo petit oſculum, quia meliora fatetur ube- 7alior e-
ra, præ vini ſuavitate. Oſculetur me oſculo m ſe,
oris ſuis quia meliora ſunt ubera tua vino. Ex- Saign.
perta uber, expetit labia; lacte paſta, ſitit Superin
oſcula; à pectore gradum facit ad'os. Ut vi- quoque.
deo, ante illi ſponſus lac immulſerat, quàm oſ-
cula: ubere prius ſolata eſt eam, quàm ore-
Quam rarus imitator ſponſi inter ſodales ſpon-
ſi! Verba & verba proferuntur, ſed ubera
nequaquam producuntur. Lactea verba ex ore
fluunt, ſed lac ex ubere non profertur. Ideô-
que faſtidimus jam noſtros audire Paſtores, quia
ſola verba accipimus excluſi ab ubere. Vis
os tuum expeti? expandito ubera. Qui te
ſenſerit lacteum in mammillis, non ſola cen-
ſebit oſcula in labiis reſidere. Nota: Melio-
ra, inquit, ſunt ubera tua vino. Non dixit Lae,
ſed ubera dixit vino dulciora. Nimirum plus
ubera placent, quàm lac; cumque ſolum lac
æſtimetur in ubere, magis tamen prædicatur
uber, quàm lac. Intelligis credo: non debet
lac propinari, ſugi debet. Non in epiſtol ſi-
bi vult ſolatium præberi miſer ille ærumnis
confectus, ad alloquium tuum admitti cupit.
Non ſat eſt, ut cubiculo tuo Præfectus ex tuis
verbis ſalutem illi reddat; abs Te eam haurire
optat, qui fortè ex ultimis Terræ finibus, ex-
tremiſque Italiæ confiniis tuas ad aures acceſſit.
Caprearum lac in poculo bibimus; at Matris
lac haurimus ex ubere. Lac poculum dedigna-
tur: ex ubere inſtillari debet in fauces. Ideo Superin
vino præſtantiora ubera, quia illud dolia tranſ- audis:
mittunt, iſta verò lac præbent. Denique dum- Prom/
modò admoveatur uberibus, ſatis ſe paſtum , anman.
credit, qui non lac, ſed ubera meliora eſſe vi= en.
no affirmat. Non lac cupit, ſed pectus; frui te,
1. non

Rex au⸗
diat po⸗
pulos, nos
mittat ad
miniſiros⸗

—

Z

i hed
öhem petie
onun, A
En Leckeſi
eent:
iten erun
honins es,
ulltla celi
in,
melioor
6 optims
eſ. Ut
n memunt
Puimorkr
Wktintunn
igatan
teik, ni
lananin
nn neti
Döpendom
rouet, Bon

Ugomum.
1

3 ln
bot non ſe optat expleri. Oſeuletur me oſculo oris
nce l ſui: quia meliora ſunt ubera tua vino. Abſalom
ger receptus in urbem, excluſus aulà, cœpit ſe exu-
etit dle lem credere in Patriâ, quia à vultu Patris exu-
teec labat. Jacob accepit à filiis, J. oſephum regna-
emni lt re: ſed felicem ſe minus credidit, niſi videret
deliin in ſolio, quem intellexerat imperare. Nimirum
fliuve. lac placet, ſed in ubere: filius vivit, ſed vi-
luſin, deatur: Pater ignovit, ſed me audiat. Si me
ononmn. cupis ſolari, loquere mihi, non ſcribe: porri-
llibiu, ge ſolatium, non mitte: gratiora poma, quæ
Corweſita. ex arboribus legimus. Quamquam uberum
fi vohun præfſiantiam non in uberibus ſenſit, ſed in ore,
no Dn. quæ;, dum de oſculo oris loqueretur, ubera
tatamen. uzerier prædicavit. Oſeuletur me oſculo oris JRuir quia
idmn on awes ſub- meliora Eint ubera tua vino. Non ſuſtimnit be-
te ebeze, ditos, nighitas & humanitas Salvatoris noſtri Dei ſolo
Verifier. e in pectore ubera reſidere, erun en in os fan⸗
ueg ir. e ende. ſtulit; ut videlicet loqui non poſſet, quin paſ-
Lilin 6,dg Kerleſa- Ceret, S& dum putatur dare verba, det mam-
nir ir i Fires de- WMas. Mel & lac Jub lingun tua. Et occultius
initir 6 cr Cle. & promptius nutriunt ubera, quæ latent ſub
en ahit, Cant, 4. lingua, quam quæ proſtant in pectore. Eru-
delktt Uii . beſcet lac haurire ex ubere, qui lac optabit
enn eiihee Correckio & lingud. Remuit enim videri infans, etiam qui
ſmrolnri Heretr. nec ſolido cibo aptum ſe eſſe novi. In ver-
leet An: . bo fugere lac cupit, non & pectore: ori ad-
lpeinke aem moveri tanquam amicus, non pectori affigi
eme tum ad. tanquam puer centum annorum deſiderat. Ni-
, 1lne hitestur. Miæ oſtentationis ac pubhcationis negotium
eſt, expectorare mammas, nudare pectus, ube-
Uhelr ra exprimere, ut infans nutriatur. Rogo te, ſi
Tanee potes, lac mihi in verbo propina, ſin, lac tuum
ſit tibi: neque enim tantà pompâ cibum mi-
hi parari patiar. O temporum felicitatem no-
berum, gul ſtrorum, ſi Paſtores animarum & in Coenobiis,
en , & in Eccleſià lac ovibus minori pompa im-
ur ne al e mulgerent: & dum ſimulant loqui, clam eſu-
uA in D , Tiehfem enutrirent! Mel & lac ſub linguâ,
e peli, ii ſi ſponſus es, continebis; ut & promptius &
d0s. Uß occultiùs calamitati meæ ſubvenias. Putas hoc
rat, dumdd. Corredio fuiſſe ſponſæ ſatis? Erras. Meliora ſunt abe-
a, Gbimd Rene. ra tua vino, fragrantia unguentis optimis. Non
odlsehe. i, „ee dixit meliora unguenta tua unguemtis optimis,
1, d tei egſes, ſed optimis unguentis ipſa melior fragrantia
a Vverbaer tua eſt. Ut vides: non meminit unguenti,
olerut. IEr quæ meminit fragrantiæ; ideôque, cum ad-
Palotengi hiberi unguentum debet, non tam illud quam
b wbere odor tantum illius admoveatur. Nihilo minus
bera. t fragrantiam adhibet ſolam, ut lenilimé me-
non deatur „ qui & delicatus & occultus cupit eſſe
Non: Mr. medicus animorum. Non ſufficit abſtinere fer-
☛ ro in curatione vulnerum „ unguento etiam
Mäninm ,. abſtinendum eſt, ut ſolus, ſi licet, odor vulnus
e ſchum N„ percuret. Bonus Chrifſi odor Paulus erat, non
n ct⸗ unguentum. Nimirum tam delicaté curanda
uade funt animi vulnera, ut blandities ipſa atque
do: niſei mollities unguentorum durior videatur eſſle me-
a elem iicina. Siquidem ut unguentum adhibueris,
d ⸗ adhibendæ ſunt & faſciæ; quæ vulneratum
adn . ſtringunt, & vulnera, dum tegunt, produnt.
eiman llai. 1. 6. Vulnus, & livor, & plaga tumens non eſt cir-
e dcumligata, nec curata medicamine, neque fo-
ne nnbu ta oleg. Porrô quamvis illa vulnera ligata non
dauns ſint, audeo dicere; ſolo nihilo minus odore
; 4 h fſanari poſſent. Et oleum, & malagma, & li-
aulmnc NNH gaturas recuſavit, quæ ſciebat ſponſi fragran-
in etn , Hiam efficaciorem eſſe unguentis optimis. Op-
Nude üia unguenta ſunt; ſed 1ponſi, hoc eſt, ejus,
Dene eherio à quo me amari puto, fragrantia melior. Sa-
lis b li dare “ lubrius amantis verbum eſt, quam medentis
nelne “ pPulvis, & ferrum, & oleum. Diligat Superior,

Etihicæ Tom. I. Pars 11.,

modo ſuſtinet.

in Cap. I. Cant. Canticorum. 3

S& ſolo odore medicinam parabit vulnerato.
Vel ſi unguentum adhibere cupit illud effun-
dat, de quo ſtatim eſt ſermo: Oleum effufum
nomen tunm. Quod nomen iſtud tam mirabile Lapg
eſt, quod vice olei infunditur vulneri: Quod? lands
Nomen dilecti, vocabulum ſponſi. O vis mag- dserſe.
na charitatis! Ipſum nomen ſuperioris mede- „, 5
tur, ſi tamen Dilectus magis appelletur, quàm ſeveri,
aut Dux, aut Princeps. Vix audit ſuperioris
ſui nomen reſonare, cùm illico vel erratura,
vel lapfa Ovis reſipiſcit. Anima mea lique- Cante 5
Faéta eſt, ut loquutus eſt. Legunt ali: Ut di-
leäëtus locutus eſt. Et lanè appoſitè: ſiquidem
non ad vocem ſimpliciter, ſed ad vocem dilecti
anima liqueſcere conſuevit. Oleum effuſum no-
men ſponſi, ad cujus ſonum durities animæ
colliqueſcit. Cognoſcitur dilectus, dum audi-
tur loquens; & mentior, niſi ſaxeum quoque
cor emolliat. At quomodo nomen illud eſt
oleum effuſum, quod tantis includitur teſtis
vaſiſque, ut ne odor quidem ejus ſentiri poſſit?

Non ſufficit Oleum eſle, niſi oleum effuſum ſit. Epiſropi

Tot Præfecti cubiculis, tot receſſus, tot vela audiant.
pendentia, tot excubitores, tam arduus ad 18 ſet-
Principem aditus, planè nomen Principis in- ece ſa.
viſum reddunt, & quamquam oleum fortè ſit, ibo.
effuſum haudquaquam eſt. Fallor, n ſæpe no-
nen, quod in ſe oleum eſt, quia effuſum mi-
nimè eſt, ſaxum putatur. Non ſatis eſt oleum
eſſe, niſi effuſum ſit. Humanus Princeps, ſed
ſi aulicis ita valletur, ut ad eum accedere non
liceat, inhumanus prædicabitur. Utque à prin-
cipibus ad nos ſermonem convertamus. Ex Seientia
nobis plerique oleum ſunt, ſed quia oleum ſunt Iine Zelos
in vaſis, & rarò effuſum, venenum putan- an.
tur. Sacerdos, qui rogatus non ſtatim ad pec- „id hu
catorem accedit, quamquam tibi oleum ſit, manus c
quia tamen effundi remit, fel eſt, fex eſt, promptus.
virus eſt, venenum ſi non eſt, efle creditur, Telus
quia & lucem odit. Quaàm vereor, ne Oleum mliſere-
nominis noſtri ejuſmodi ſit, quod in ſolis lam- M
padibus lucere nôrit, prodeſſe veròô neſciat ef- Superies
fuſione ſui. Planè ardere ac conſumi debet amari
Oleum, quod lucere duntaxat patitur; & , W.
dummodè ſplendeat, incendia non recuſat; at e
inſtillari vulneribus confoſſi Samaritani nullo ,,orpiur
Quot labores exantlamus, ut ſir.
concinna habeatur in publica panegyri oratio!
Noctes ducuntur inſomnes, dies traducuntur
in tenébris, ſine cibo menſæ accumbitur, ſi-
ne quiete in thoris decumbitur. Exhomolo-
geſi verò animam expiare vel per horam, la-
bor creditur non ferendus. Memineris incen-
dia pati oleum, ut luceat. Ubi verô vino per- Räligionis
mixtum Samaritani vulneribus infundi ſuſti- manera.
nuit, non uritur: in luce ſupplicia patitur, læ- viliors.
titiam in vulnere: ibi perit, hic medetur; vi-
tam, quam in lychno perdit;, ſibi ſervat, &
alii reddit in ulcere. Ergo in ulcere tenebricoſo,
mortis nidulo, vitam parit, inter ſplendores,
radioſque lucis, lucem perdit. Evaneſcit in lu-
ce, operatur in vulnere: ibi extinguitur, hic
triumphat. O nos miſeros, qui ambitionis itaà
confinia tranſcurrimus, ut dummodèò ſplendea-
mus, amare ſupplicia non vereamur! Oleum
eſfuſum nomen tuum. Nota: non ſufficit ex cor-
de oleum ſuavitatis effundere: ipfum debet no-
men Superioris, ac Religioſi oleum eſſe diffu-
ſum. Scio aliquos melleos eſſe erga eos, qui-
buſcum verſantur: at ignotis ſaxei ſunt. Quid Sauperior
prodeſt, tam dulcem te exhibere domeſti- Nan ue
cis, ſi hoſpiti lapideſcis? Qua, rogo, duritie „„
* 4 2 declinas

Oliva

Onio in- declinas accedentem ad Te domi advenam, ho-
ver adve minem in album tuarum ovium nondum rela-
Bage tum? Nolo oleum ſugatur de ſaxo duriſſimo.
Primo ſtatim occurſu molleſcas in oleum: Væ
nobis, ſi tamdi ſaxei erimus, quoad virga
familiaritatis diuturnæ venam dulcedinis & cor-
Cbar:tas de deduxerit. Vix tuum vocetur nomen, &
& unio ſtatim in nomine oleum ſentiatur. Advena te
erga Hoſ- Patrem, te fratrem nequeat nominare, quin
Pites. oleum agnoſcat in nomine. Superior, vel cum
appellatur, appareat dulcis. Peccator ſi ad
Te acceſſerit, recognoſcat oleum effuſum no-
men tuum, hoc eſt, benignitatem videat in
molli reſponſo, in oculorum lætitiâ, in hila-
ritate frontis. Antequam ad colloquium intro-
ducatur, charitatem tuam experiatur. Verbo;
nec advena è noſtris aliquem, nec aliquis e
noſtris Superiorem, nec ex ſæcularibus quem-
piam noſtrorum quiſlibet nominet, appellet,
aut invocet, quin in ipſa nominis compellatio-
ne latices olei ſuaviſſimos lætetur fluere, gau-
deatque, non vana eſſle nomina, vocabula Pa-
trum, Superiorum, ac FPratrum.

Sand ſi Oleum eſfzuſum nomen tuum: UMWeo ado-

a Eu- .
zhariſtia,: leſcentulæ diüexerunt Te.
Sacerdo- Suffecit ad excitandum incendium charita-

tes. tis in corde adoleſcentularum ſolum nomen;
effuſum in oleum, & ego ſenior, ac Presby-
ter adhuc frigeo, profuſo à Chriſto toto cor-
pore in cruorem? Veteris inſtrumenti Patres
dilexere nomen in Deo, & ego ſanguinem
non diligo? Verùm;, ne effundar plus juſto
in laudes amantium effuſum nomen: Nota,
has, quibus placet nomen effuſum ſponſi, ut
oleum, etſi diligant, adoleſcentulas nominari.
Charitas ſenectus quodammodè virtutum eſt,
perfectiéôque ætatis plenitudinis Chriſti. Nihi-
lo minus canæ charitate animæ, quia adhuc
complacent in blanditie nominis, adoleſcentu-
larum vocabulo prænotantur. Quamquam di-
ligas, ſi vel Deum tibi in oratione, vel in ſer-
mone Superiorem blandiri cupis, canus es
charitate, puer deſiderio. Debes & fel opta-
re & cœlo, & duros tibi in Terra Paſtores ap-
precari.

Trahe me: poſt Te curremus in odorem
ungut ntotuam tTaorum.

Nec Paſtor de claudicante ove deſperet,
nec ovis ipſa deſperet, ſi tamen pede capta,
capiatur & corde, trahaturque, quòô illam de-
bilitas propria properare non ſinit. Siquidem
quæ rogat trahi, curſuram ſe ſperat poſt ſpon-
ſum. Ubi ſunt nunc voces ill?, omni hu-
Superior Manitatis ſpecie deſtitutæ? Deſeratur, ſuoque
zsavigilet, Felinquatur in fimo, ſiquidem moveri neſcit,
& Tepi- niſi trahatur. Funes nobis non adſunt: ſi po-
dos curet. teſt, ſequatur currentes: ſin funibus eget,
abeat ubi funes feruntur; ſocietas enim amo-
Lapſi ja- rem novit, non vincula. O amorem, ideo dig-
vandi. niſſimum vinculis, quia ſine vincuhis præeit!
Ego quoque renuo vincula, quæ vinciant, ut
plectamur; ſed amo vincula; quæ amore con-
texta trahant, ut curramus. Qui modé trahi
debet;, citò curret. En ſponſa, Trahe me, in-
quit; ſed tracta currit, non in violentià cate-
Clemi- Narum, ſed in ſuaveolentià unguentorum. Cur-
zia non ret, qui moveri neſcit, niſi trahatur. An non
ſeveritas, trahi debuit Gentilitas, quæ ſimilis effecta fi-

Lapſi ſpe-

rent.

mulachris à ſe cultis, ſine ſenſu, & ſine motu,
obriguerat in ſaxum, ante lapides miſerè pro-
voluta? Vix tamen trahi cœpit, cùm tantâ ve-
locitate currere cœpit, ut Synagogam anteceſ-
ſerit, &, Gigantum more, currentis ſponſi
velocitatem exæquaverit. Quis unquam tan-
tum ſanguinis pro Chriſto emiſſuram Gentili-
tatem credidiſſet, quæ paulò ante cruoris pate-
ras diis manibus, hoc eſt, infernis monſtris im-
molabat? Quid Paulus? Trahi certè debuit,
dum ſæviret in Eccleſiam. Quo tamen cucur-
rerit impetu, nemo non novit. ITrabe me: poſt
Te curremus. Curremus, inquit; ſed quo mo-
do? Poſt te. Antecedat ſponſus, & ſponſa ſe- Eremils
quetur. Exemplum præcedentis Superioris Superie-
facit, ut is etiam, qui debuit trahi, non ſequa- “:
tur, ſed currat, ſed præcurrat, ſed evolet. Suf-
ficitne, ſi ſolum præcedat ſponſus? Minimè.
Poſt Te curremus, ait, in odorem unguentorum
tuorum. Et præcedere debet curſurum Superior,
& currentem ſuavitate unguenti debet animare.
Minus curreret, ſi unguentorum non ſemtiret

odorem. Vis poſt Te tuos alacriter currere? Saperie-

Intelligant tibi unguenta non deeſle. Hoc eſt, ,
diſcant non defuturam medicinam, ſi fortè of- Miuse, ſs
fendentes in curſu inceperint claudicare. Non foveant
recuſabunt diſcriminibus ſe mille objicere, qui ſenes vel
tuo ducuntur imperio, reguntur arbitrio; ſi infirmus.
tamen viderint eum, qui & vires conſumpfit,
& ætatem, ex imperio tuo domi diligenter
foveri, fatigatamque laboribus valetudinem Infrmis

non inviſam tibi eſſe, ſed pretioſam; quippe conſuls-

qui non perpendas, quid nunc non agat, ſed "".
quid egerit, valetudine laboribus labefactatà. Rex mu-
Lætus hoſtium mœnia miles conſcendet; ſi ta- neretur
men ſciat, occumbentium pro Republica fi- e ane
lios ſortitos fuiſſe, pro defuncto parente, opu- lic.
lentiorem Matrem Rempublicam. In odore
unguentorum curritur. Neque enim timen-
tur vulnera,; ubi præſtoò noſcitur eſſe Medi-
cina: faciliſque jactura ſepulchri eſt, ſi ſpe-
retur ſine Rege non futuros liberos, ſi fue-
rint ſine Patre. Studis me abdieabo non in- Saperior
vitus, ne deſit ſuſceptæ expeditioni Sacerdos: Fervenle,
ſed inglorius, rogo, domi non ſit, qui labo-
ribus lauream immolavit. Non videatur pon-
dus inutile ſenex nonagenarius, qui pondus
ſuſtinuit diei & æſtus. Curremus in odorem Saperior
unguentorum tuorum. Unguentorum, inquit, ſeren⸗⸗
non unguenti. O addiſcendam Paſtoribus um- von gin
verſis doctrinam! Nihil ità currendi ardorem
labefactat in animis ſubjectorum, quàm ino-
pia unguentorum, uno, ad omnium vulnera
curanda, unguento præfinito. Hoc enimveròô
curare debemus maximè, ut quando morbi di-
verſi ſunt, diverſa quoque ſint pharmaca in-
firmitatum. Auſteriori hic pulvere, ſuaviori
ille opobalſamo curandus eſt. Et quamquam dis Gen
conditio corporum eadem foret, diverſis ta- Ge.
men membris excepta vulnera diſſimili foven-
da ſunt curàa. An Tu idem ſuperpones malag-
ma oculo ſauciato, quod cruri confracto? De-
licatior pars illa corporis, licèt acrius læſa, le-
nius tamen dulciuſque expoſcit ſolatium. Jk-
SUS animarum cordatus Medicus, immèò ſalus
verius & Medicina, quaàm Medicus, Magda-
lenam ſuos ad pedes jacere pertult; Thomam
introduxit in latus, ut Apoſtoli vulnus Domi-
ni cicatrice curaretur; Petrum non tetigit;
ſed reſpexit. Quò major & dignior eſt, qui
deliquerat, eò delicatior ejus vulneri confecta
eſt medicina. Saulum verò conterruit, dejecit,
alliſit;

Superierp

ir, Uter Gel
3 Pute mens
aluinss,
1Nun vus,

tekuitique,
e ſolupttis

dri Hoct

Cmrum Cor,

eg ugir.
Anmnfatget
Ur 4 Tulo
eent Verin
Uifran, l
Im onmuum
olkte hehn
übngebet
in Gomo

nn.

le noen,
fere.
tantive.
antecel.
t Porl
lam tar.
1 Centl.
oist.
Onlkrgin.
t Eebui,
hen chon.
Iuo mo⸗
ſpenlb i
peninigte
MOnſedhr¹
volet. Sl.
81 Mun
gnentmn
n Arnn
bet aninge,
nonn ſenitet
ter Cuntee!

le. Hocdl,

licare. NMne.
bjicete, i
arbitrio; 1
Cohlumit,
ni ilgent
Valetudinen
lum; oten
n egt, l
8 lapeleati
cendet; Itr n
Repubiut. 8
arente, er .
m. In
eninm ter
elle Ma.
eros, ſ⸗
ieabo non tr N
oni Gli ,,
ſt, aulke
Videatu or
i Hondn
s il nn
Nun, Ilt,,
Paftorbis U. „
rench alden
n, Cem n.
mmium Illnn
Hoc ciichen
n0 otti
. Phumdan, 5
ere, ſunmi
Erune⸗
t nen⸗ 1/
Winin ſe

Ode

in Cap. I. Cant. Canticorum.

alliſit; & , quia ſpirabat minas, minis convertit.

Rer afa- Introduxit me Reæ in cellaria ſua, exul-
is, ſDahimus & lætabimur in Te, memo-

Aulicus .
ven ke- res uberum tuorum ſuper vinum.
gem ve-

eretur. 1 . . . .
1 Certant amico prælio, inter ſe blandè in-

feſta Regis Animæque officia, & utrius trium-
phet humanitas, incertumn eſt. Quid enim
humanius excogitari poteſt, quam quòd Rex,
poſità Majeſtate, ſitientem amimam ipfe in
Aulico. Cellaria introducat? Quid ſponſæ benevolen-
rum in. tiæ reperiii poteſt magis accommodatum, quam
ratitu- ut, inter delicias vinariæ cellæ, non in vo-
5. luptate mens humana, ſed in Rege lætetur 2
PExultabimus, & lætabimur in Te, inquit.
Amor in Rara virtus, deliciis circumfuſam animam,

Deum non in muneribus exultare, ſed in Largitore.
,„e. Aulam Romanam hujus rei imploro teſtem.
rer . Ecquis non aliquando exultavit in benefacto-
§. Tho- re, ſi fortè beneficia conſecutus eſt, quæ cu-
ma A- piebat? At non diu perſtitit in præcomio Lar-
e e⸗. gientis. Nam plerique, benefactori hærent,
igant quandid felix & coronatus imperat: ubi verô
nil qua- adversd Confiictatus ſortunâ fuerit; ab eo re-
rat. ſiliunt, occiduntque Promotori, ſi ei occide-

rit regnuum. Quin & ſine imperii occaſu ad-
eſle deſinunt Patronis optimis, ipſa Cathedræ
conſequutione perdocti fugam turpiſſimam ab
evehente, quamvis regnante. Audi regnan-
tem Moyſem, tantæ perfidiæ frequentiſſimè
iniquiſſiméque à deſertoribus iui lolii expoſi-
Deut.32, tum. Incraſſatus dilectus recalcitravit. Una
15. ſponſa, ſponſæque alumnæ mentes, introduc-
tæ aà Rege in cellaria ejus, in eo malunt exul-
tare lætarique, quam in calicibus, blanditiiſ-
que voluptatis. Et fortè ideo in cellà vinari
exultant in Rege, quia non tam gratum eis fuit
in cellaria duci, quam in ea ab ipſo Rege in-
troduci. Hoc tandem eſt, quod demeretur ſub-
ditorum Cor, illudque arctiſſimis benevolen-
superior tiæ funmibus Superiori devincit. Minus vina ſi-
ipſe ali- tit, quæ ne bibiſſe quidemn dicitur, unam præ-
deando ſentiam Regis vehementer demerita; quæque
acd t à Rege ſe in cellaria introductam gloriatur.
Rede Gratiora beneficia, quæ ſuis ipſe manibus Prin-
Sus. ceps largitur. An grande beneficium, curſu
animam fatigatam introduci in cellam vinariam?
Prlanè & vulgo quilibet non parcius laſſam re-
Kfceret. Verùm à Rege id officiorum huma-
niter curari, beneficium eſt menſuram gratia-
rum omnium ſupergreffum. Sic Chriſto plus
placuere lachrymæ poœnitentis Magdalenæ,
quam opulenti fercula Phariſæi. Sic Martha
ipfa ſatagebat circa frequens miniſterium, li-
Cét in domo locuplete ancillarum ſtiparetur
Heßita- obſequiis. Placuit Angelis properantibus So-
it, 16. domam, magis Abrahæ obſequium, quàm con-
Bupe,to, iVium. Puto hoſpitibus, & languentibus in
adſßn mi- oſtris domibus gratior foret buccella ſicca à
niſteriis, Superiore, lætàâ fronte, promptoque mini-
& infr- ſterio, exhibita, quam ferculorum copia, ideo

nmaßin⸗ inops, quèòd, reſidente ſuis in receſſibus Præ-
“ ule, videantur potiùs refici, quaàm excipi.

Quid verò miramur potuiſſe currere ſponſam
poſt ſponſum? Nimirum cucurrit, ſed laſſi-
tudo ejus dulcedine vinariæ cellæ ſublevata eſt.
Introducitur à Rege in cellaria poſi curſum. In-
troduxit me Rex in cellaria ua. Dixerat an-
pramium . .
labosi, tea: Poſt Te curremus, in odorem unguentorum
ſi, nen tuorum. Planè currerent non pauci, ſi poſt cur-
Ethicæ Tom. I. Pars II.

Dignita⸗

7

ſum cella vinaria, & in curſu odor unguento-
rum eos alliceret. Nota ſponſa modeſtiam:
Introduxit me Rex in cellaria ſua, inq it. Re-
gem dixit, etiam poſtquam introducta fuit in
cellaria. Abſtinuit familiari vocabulo ſponſi,
familiariter habita à ſponſo. Crevit apud ip-
ſam reverentia nominis Dei, quò magis erga
eam crevere beneficia illius. Documentum ſa-
nè grande, nunquam excedendorum apud Re-
ges finium, quos venerari debes eò cumula-
tiùs, quò familiariùs ſeſe tibi præbent. Poriò
quàm apud nos infolitum, quod in ore ſpon-
ſæ reſonat! Introduxit me Rex in cellaria ſua,
exultabimus & lIætabimur in Te. Vel ſola ſine
ſodalibus admiſla eſt in cellaria, & mira vir-
tus ſodalium exultantium in introductione ſo-
dahs, licèt ipſæ excluſæ ſint. Quis, non di-
co in Aula, ubi interdum charitatis barbara
lingua eſt, ſed in Religione exultat; alio in-
troducto in cellaria, ſi contigerit ipſum inde
excludi? aut quis bonorum ſocios cupit habe-
re, quos collegas habuit calamitatum? Nul-
lus lætatur excluſus: nullus introductus alios
optat admitti. Quod ſi ſecus vel domi noſtræ,
vel in Præſulum aulâ contingit, miraculum
interpretare rariſſimæ charitatis. Id ſi vides,

benedic Deo, & morere, exclamando cum

Simeone; Nunc dimittis ſervum tuum Domi-
ne; quia vidimus mirabilia hodie. Memores
uberum tuorum ſuper vinum. In Scripturis vi-
num aliquando auſteritatem ſonat Paſtorum.
Unde miſta Clementiæ ſeveritas in vulneribus
Samaritæ adumbrata eſt. Ecquis, rogo, ſu-
per vinum, uberum recordetur? Quis, ſi vel
leviter ſemel verberetur, non illico & lactis,
& mellis obliviſcitur. Memor uberum ſuper
vinum vix ſponſa eſt. Nemo, dum a Paſtore
virgâ tangitur, meminit, quàm ſæpè, qui ver-
bera ſemel infligit, produxerit ubera. Una vi-
ni ſtilla amplifſimos inficit ex lacte latices. An
non Populus Hebræorum, tam ſæpè à Deo
paſtus, murmurare de Deo coœpit, ut primum
ad experimentum fidei, annonâ eſt deſtitutus?
Amici Dei uſque ad mammas ſumus; illicò diſ-
ceſſuri ſi pro lacte auſterius aliquid propina-
verit. Sequitur. Recti diligunt Te, ac ſi dice-
ret: Auſterum vinum, quod vulneribus inſtil-
las; ſed, qui lacte recordantur ſe refectos dum
valerent, diligunt punientem, quem ſciunt ali-
quando paviſſe. Qui recti ſunt, diligent coeër-
centem; quem ſciunt ad ſupp icia, non ſuâ na-
turâ, ſed noſtrâ culpâ, deſcendiſſe. Qui recti
non ſunt, murmurabunt. Sed locus iſte ſeor-
ſim examinandus eſt.

Recti diligunt Te.

Væ mihi, ſi Deum non amavero. Habet
enim ille, me infeſto, à quibus diligatur: ſed
non ego rectitudinem habebo, ſi illum ode-
ro. Recti diligunt eum, dum ego illum a-
verſor. Non ergo caret ille amore, dum non

diligitur à me, ſed careo ego rectitudine, dum

illum non amo. Reæcti diligunt Te. Quid an-
geris vanis conſcientiæ ſtimulis exagitatus?
Neſcio, inquis, amore an odio dignus ſim, &
hæc me cogitatio vehementer ſollicitat. Amas
Deum, an odiſti? Amo, inquis. Si diligis, di-
ligeris; amaris, ſi amas. Recti, ait, quæ à ſe-
cretis ſponſi eſt, diligunt Te. Rectus & Juſtus
es, ſi diligis. Non enim fieri poteſt, ut vitæ
hæres non ſit, qui mori mavult quam peccare.
3—— Verùm

ſor tis 0
r: m.
A lious
nu⸗Jn a m
abut atur
Regis fa-
m liari-
1ale.
Auli à*
boni cuy
rari?

Rex cols
debet.
Arrogan-
tia Auli=
cos pro-
motos ine
fatuat.
Aulicus
in Digni⸗
tate noen
obleviſ-
catur
amicoril.
Charitas
vera.
Invidiae
Autlicus
ſine livo-
re rarus.

Invi-
diam pel=
lit unie
Ver.

Severitas
amanda,

Soauperioy
ℳman
dus, duns
punit.
Tribulas
110 feren-
daæ.
Dei vo=
luntati
confor-
mari.
Gratitu⸗
do.
Religio
amandag
R aliquu⸗-
do depri-
mit.

Amor in
Deum.

Serupislos
ſt.
Amore
duci erga
Deum.

6

Verùm amor iſte non tam parabilis eſt, ut ali-
quibus fortè videri poteſt perfacilis. Recti di-
Tntentio ligunt ITe, Te, inquit, non Tua. Facile eſt bo-
e nil na Domini amare, ſed ipſum amare Domi-
Pac num difficile. Ex Domini imperio hortum
querit. Curat aliquis, alius populum docet. Hi, quan-
Matth. quam Dominum Dominum congeminent,
o.7. non Dominum, ſed bona Domimi diligere
asen Probantur. Etenim ſi Deus ſolus amatur, cur
bia. vVel ille evocatus à Præſule „ vel alius ab obe-
dientid revocatus, non illicè & docere deſi-
nit, & fodere? Tun eget Deus in foro, quò
deducere debes obſonatorem: Te vocat Do-
minus ad moriturum, qui concionari cras po-
teris, quamnquam hodie avellaris à ſtudio Enim
vero & ligonem Tu diligis in horto, non
Deum; tu verô verba amas, non verbum in
eloquentià tuà. Si enim Deum amaretis, non
Porna Dei, ad ejus vocem & ille ex horto, &
Tu profilires è cubiculo. At, inquis, bona
Domimi ſunt, negligi non poſſunt. Immè de-
bent, ſi Deus jubeat. An non bona Domini
in vita Iiac repo ita fierant, in cujus lumbis
ipſe Dominus continebatur, & in quo benedi-
cendæ Gehtes omnes ſervabantur? Nihilo mi-
nus; non negligere modò, ſed & immolare
illum paratus Abraham, ſummæ fidei com-
mendatur. Noli fidere amori iſti tuo erga bo-
na Domini. Nam & vinitores Domini vineam
ardentiſſimè dilexerumt; à quibus tamen & vi-
nea diligenter defoſſa eſt, & immani crudeli-
tate hæres vineæ confoſfus. Amavere vineam,
interfecere filium. Valeat amor iſte degener,
Hyrcanis non mitior Feris, Anguibus & Af-
Ppidibus concolor. Si dilgis Deum, vocem
Dei non contemnes, ut Palmites cures. Vinea
namque patrimonium Dei eſt, ſed vox proles
eſt Dei. Verbum genuit, vineam plantavit.
Haud dubium proinde eſt, unigenito Dei,
Dei opus poſthabendum, ſi & recti & rectè
diligimus eum.

Nigra ſum, ſed ſormoſa, ſiliæz Hieruſa-
lem, ſicut tabernacula Cedar, ſicut pel-
les Salomonis. Nolite me conſiderare.

Imientio Non diſplicet quodcumque nigricat, nec in
reâta in ſolo candore floret pulchritudo. Et nigra eſt

Religi- & formoſa ſponſa: immèò nigra primuùm di-
der vi, citur, & deinde formoſa, quaſi omnis ex ni-
nies vilio- . 4 211. . .
i, gredine venuſtas illi promanarit. Ubi ergo

Opprobriü ſunt, qui inter- Tentationum atras fumoſaſque
pro Chri. caligines periclitari autumant ſui Cordis pul-
o. chruriuudinem? Panlus pulchrior in infirmitate
Tentatio apparuit. Jobi formoſitas in fimo reluxit. A-
Fang z brahæ candicavit Fides in Probatione. De-
z2, nique, quem ſpecioſum formâ præ filiis ho-
minum David prædicavit, probatum per om-
nia Apoſtolus exhibuit. Rurſum nigrefcit, quiſ-
quis, ex zelo animarum, minus Deo vacat,
minuſque in latibulis latitat oraturus. Verum
nigredo iſta pulchritudo eſt; nigricat enim, ut
Bernardus ait, candoris zelo, deſiderio pulchri-
Talenia tudinis. Denique nigra eſt mens, doctrind,
loquendique peritià deſtituta: at formoſa Deo
eſt, ſi in ipſa ſibi complaceat nigritudine, hoc
eſt talentorum ſeu obfſcuritate, ſeu inopia.
Verm, ne quis blandiretur ſibi nimium de ni-
glredine, non quoquo modo formoſa eſt, quæ
nigra eſt; ſed ea tantum quæ nigreſcit, inſtar

medlio⸗
gria.

Tabernaculorum Cedar, & pellium Salomo-

Oliva

humilis in vilitate ſis, theſauros recondis ſub

nis. Etenim ſqualent Regum tentoria foris,
intus verô refecta ſunt opibus. Si in Tenta-
tione ſolicitus, ſi in labore præfervidus, ſi

pelle; ideéque & niger & pulcher es. Pau-
perem verò ſuperbum, deſidem operarium,
militem ſocordem faſtidit Dominus, nos verò
& nigrum prædicamus, & turpem. Etiam
Saül tentatus eſt, ſed victus: etiam Arius la-
boravit, ſed tumore erroreque tumidus: ipſe
Magus Simon caruit dono miraculorum, ſed n
ſuperbiit. Ideôque & nigri fuere, nec fuere 1, Mlepent
formoſi. Quanquam nec ſufficit, quod dixi- emmnce
mus. Neque enim quæcumque migredo à pul- Em myenn
chritudine non diſſentit. Sed ſola à ſole in- Alun ek
ducta nigredo pulchra eſt. Nolite me conſide- tnei ⸗
rare, quòd fuſca ſim, quia decoloravit me ſol. n, d ke
En quæ ſit tandem turpitudo non turpis, quæ-
ve nigredo ea ſit, quæ & infuſcat ſponſam,
& ornat. Et Sol, & carbones deſolatorii vul- Humili,
tum inficiunt. Solius tamen ſolis nigredo ni- 2as, &
torem addit, dum candorem adimit. Qui ex berſeve-
Igne niger eſt, tam facile aquæ beneficio can- Pi, ts .
dorem recuperat, quam vicinia flammarum aa.
candorem amiſerat. At à Sole nigredo mutua- berſeve-
ta agglutinatur cuti, inhæret carni, miſce- rantia.
tur vultui, à quo cruorem faciliùs extrahes, «AAmore
quàm colorem. Intelligis, credo. Citô elui- cWn,z,
tur nigredo, quam fumus pinxit in genis: Ti- Deum.
mor citô coëréet, nec tardius ſolvit. Ex igne Propoſßts
enim eſt nigredo, hoc eſt humilitas ex Ti- vetinen-
more gehennæ. Verum uti Parentis non diu- d“.
turna vita eſt, ità fœturæ minimè tardus in-
teritus. Brevi flamma extinguitur;, pabulo de-
ſtituta: & citò Poœnitentiæ ac mortificationis
nigredo ex camino timoris inhalata evaneſ-
cit: quaque ratione eget lignis Ignis, ut vi-
vat, ità igne eget nigredo iſta, ne pereat.
Obliteratur Timor ille gehennalis; & pec-
catorum memoria, quæ cilicium induxerat;,
oculoſque demiſerat, inter cineres conſopitur; 5.
detergitur perſæpe nigredinis fucus omnis &
pompa, ipſæque lachrymæ, quæ candidatæ
nigredinis videbantur, migredinem eluunt;,
candorem reſtituunt.

Utprim
ini dehe
ceepi eg
Ropo

ArNSaNiiönde
n penolt, n
e ü atio Ilrd
khorir ereln

Ubi enim ſatis ſibi ani-
mus peccata fleviſſe viſus fuerit, nigredinera
pertæſus, ad candoris iterum confugit orna-
menta. Ipſe Achab aliquando niger apparuit

demiſſo capite, inflexiſque præ timore in ter- nnr ocdlo

ram oculis: qui an diù carere potuerit can- aelrhii
dore purpuræ, viderit is, quem divina non nn ettehe
fallunt oracula. At Sole ſata nigredo, & tar- n Meid
diùs in vultum adoleſcit, & rarò abſcedit. ne l hale
Quis enim ex diuturna meditationis Luce atra- ennwitin
tus eſt, quem candoris iterum cupiditas ti- n uilne le
tillaverit? Quis divini amoris Sole miger ef- Kürnn
fectus ad priſtinum fucum revolavit? Quare Preeraſtv nteen cu
timeo vehementer iis, quos una penè dies om- “ Täkinnt,
nibus phaleris omnique colore ſpoliavit. Ni- r. euli Pen
gredo iſthæc ex Igne eſt; nam tardius à So- Fervor welläiienci

le decoloramur. Iilis gaudeo, quos ad nigre- trefra:e⸗ ningel

dinem lentè feſtinare intueor. Citò nigri citiuus . uſt Glech
candicabunt: candicabunt aut nunquam, aut

rarò, qui tardiùs in nigredinem profecere. fün
Filii Matris meæ bugnaverunt contra me; i dien
Poſuerunt me cuſtodem in vineis, vi- aunlen i
ê AAli
neam meam non cuſtodivi. Indica mli. Nlnc e
hi, quem diligit anima mea, ubi paſ- Nin in
cas, ubi cubes in meridie, ne vaga. anun
„ QOE. Aaanen
. e e . Ale
Riden Mügilale

dit,
Tenn.
icu,
Oucde
Din.
deruim,
N ed
nn Eüin
Annh.
Orun ſel
e eene
Gvol din.
telall.
e.
Ne Colſe.
wit ne 6.
rpi, .
t tonn,
Nlawti l
igtecd Ir in,
it. Qüare
efieio in⸗
femmnmi,
edo mmtu. „.
ni, Me.n
8 extiis, 4
n genb: Ir
1t. Hige N
ltas ex Ir-

Nth non i”

1, Peblloce⸗
nortiheatons
Alita eranf.
lgnis, un.
, I ſeleil.
s; & ſe⸗
mn indutent,
8 CoNliin;
cus old 6
dæe candite
nem t,
ſats Inini
t, nigetien
nlugt un⸗
niger Apun
timnote ⸗
potueit l
m Cinin in
gteco, rr
rand DDel⸗
onis Le
S
vole Ulpel
Nlarit! ,
ſpohumit N 5
tatcik:N
ngie
nunqua,
Poſett

t oti 6
1.

. inei⸗
.lilint.
el, i,

ecleſia-

in Cap. I. Cant. Canticorum.

Perſeca- Ridenda pugna, in qua ſi vinceris, regnas.
zio aiilae Amanda fratrum in fratrem, in ſervum Do-
minæ invidia, per quam Joſeph & Dominæ
Dominus, & fratrum Princeps, & à Rege
ſecundus, in £Ægypto imperavit. En Matris
filu contra Sponſam pugnaverunt, ſed pug-
næ exitus imperinm oppugnatæ fuit. Pugnave-
runt contra me, poſuerunt me cuſtodem in vi-
neig. Sic Chriſtus Rex & ſcriptus & habitus
eſt, ex quo illum Judæi in Crucem egerunt.
Quamquam invertendum fortaſsè ſenſum du-
co, inſequentium conſideratione verborum.
Non enim in coronam pugna profecit, ſed in
luctam imperium degeneravit. Nec tam gra-
tulandum eſt, quod ab oppugnantibus ſe fue-
rit vineis præfecta ſponſa, quam deploran-
dum, quòd re verd expugnata inveniatur ab
Dienitas iis, a quibus prælata credebatur. Siquidem
Soια. , cum præfecta alienis vineis, neglexerit ſuam,
filii matris ejus contra eam pugnaſſe depre-
henduntur, dum cuſtodem eam in vineis con-
ſtituerunt. Filii Matris meæ pugnaverunt contra
me. Cur? Audi: Poſuerunt me cuſtodem in vineis;
vinenm meam non cuſtodivi. Purpuram, qua me
circumfuſam gratulamini, meus verius cruor,
quam ſamies oſtreorum, infecit. Corona iſ-
thæc, quæ caput ornat, ab hoſtibus, id eſt,
à meis cupiditatibus mihi extracta eſt; qua ſer-
vire in corde meo deſierunt, ex quo impe-
rare ego cœpi in alieno regno. Nolite mirari
quòôd ſceptro potiar; nam regnare in animo
deſtiti, ut primum præeſſe cœpi animabus. .-
què mihi delatum ſentio imperium 8 vitiis
meis: coepi ego regnare, incœperunt illa non
ſervire. Rogo, quid mihi praodeſt externum
regnum ſi internum perdidi? Imperavit Ifras-
li David; at Davidi nequaquam paruere in
vide Si. ſolio crudelitas, & libido. Felicius domui Saul
don. dApol- ſerviviſſet, cupiditatibus ſuis imperaturus. In-
in.l. zep. ſeliciter regnare cœpit in domo Juda, regnum
. cordis amiſſurus. Quam ſæpè quod Polonorum
Rex pertult, mortales perferunt. Exutus ille
Et de eſt patrio Sueciæ regne per fraudem, ubi ad
vinculis Poloniæ evectus eſt ſolium. Utinam nobis quo-

Dignitas
mores
mistat.

plicaſti que non confletur corona ex vinculis hoftium.
mihi co- Mihi crede, rarò in corde regnat, qui regnat
ronam . 2 4

8. in ſolio. Denique ipſe Joſeph, quem gratu-
in Plai. labamur odio fratrum amabili, amore Do-
minæ execrabili promotum ad infulas, ſi ſeriò
exitum attendamus, ſolam ſervitutem nactus
eſt in imperio. Quadringentorum fermè anno-
rum, miſi fallor, ſervitutem brevis temporis
proſeminavit imperium. Utinam Prælati quam-
vis rariſſimé Eccleſüs non canant his contra-
ria: Poſuerunt me cuſtodem in vineis? Vi-
neam meam cuſtodivi. Hoc eſt; Eccleſus me
Ppræfecerunt, ego paternam domum curavi
& extuli. Verùm, ne deterreantur ab ovium
curà ſuſcipiendà Paſtores optimi, ſciant ità ab
ſponſa neglectam vineam, ut neglectus nequa-
quam ſit dilectus. Etenim quæ vineam ſuam
non cuſtodiſſe fatetur, ſponſum alloquitur,
ejuſque fruitur alloquio, à quo ſciſcitatur,
ubi cubet in meridie. Poſuerunt me cuſtodem in
vineis, vineam meam non cuſtodivi. Indica mi-
hi, quem diligit anima mea, ubi paſcas, ubi
Dignitas Aubes in ierich. Facilis ſanè jactura vineæ, ſi
nen veu- Botrum Cypri neglecta vinea tibi parit. Diſ-
ſanda. Pendium iſtud tuum, 6 ſponſa, compendium
„ ⸗ laeiura lurtunn. Adhuc diligis . & adhuc
iuza k eris cum dilecto, & quereris de vinea tua.

Rogo, quid culta protuliſſet, ſi neglecta Flo-

Kicorum
svaritia.

rem campi tibi germinat, & Charitatem Pro- orationi
fert, florum Principem . Reginam roſarum, militat.
decus vineæ, ſiderum gemmam? At, cur ità
ſollicita interrogat ſponſum, ubi cubet in me-
ridie? Fateor, ebullit neſcio quid in pectore
fervetque, quod an ſatis expoſiturus ſim, Do-
minus novit. Meridies felicitas eſt, in quo uber- Felieitas
tatis pleno jubare, fuſiſque opum radis, ſol Tal,:
emicat humanæ fortunæ. At enim, in hac tan- ſenma,
ta bonorum luce, Lux illa non cernitur, quæ & cum
lucet in tenebris, & ſub meridiem occidit. Ip- plauſu.
ſe David, qui nec in tenebris cæcutire didice-
rat, Deum perdidit in meridie Regiæ felici- Lar allag.
tatis. Audi: Accidit, ut Jurgeret David de Rra- Noxalleg-
to ſuo, poſt meridiem, & deambulatet in ſola- Davidis
rio domus egiæ, viditque mulierem ſe lavan- peceazum.
tem. & ejus fœdatus lotione, inquinatus pu- 1 Keg.
ritate, formoſitate deformatus, ſerò didicit, Moegia.
mulierem vel in lavacro inquinare, ſi ame- Luxuria.
tur. Didicit miſer non minori prodigio, dum
Fœmina aſpicitur, & lucem in meridie reſtin-
guere, &, poſt ſomnum, ejus excantatione ge-
narum, dormire mentem, ſœdari animum in
balneis, flammas in aquis naſci, prope fontem
arere Lilia, quæ vel in pulvere floruerint.
Unde edoctus periculo ſuo, cœpit ad Domi-
num exclamare cautior factus, ab altitudine
diei timebo. Quaſi diceret, ut amiſſum in no-
cte Deum inveniri ſcio,‚, Deum enim exquiſivi
manibus meis nocte contra eum, & non ſum de-
ceptus, ità in die amitti Numen expertus ſum;
ideoque timeo mihi ab altitudine diei, ſiqui-
dem ipſa ignoravit ſponſa, me caſtior ſanctior-
que, ubi cubaret in meridie. Nec mirum, ſi Adam, e
Davidi tantus incuflus timor de meridie, quan- Rabano-
do humanum genus uriverſum in meridie pe- ze bozni
riit. Perümus in meridie ſextæ diei, niſi fal- comedit.
lor, ut intelligeremus ab hora tanti luminis Ideoque
proma noſtri conditionem lapſus: plus enim Cbhriſtus
felicitatis, quàm temporis, meridies nocuit *piatzi-
primis & parentibus, & peremptoribus no- “sus
ſtris. Et oum audiſſent vocem Domini Dei de- obiit in
ambulantis in paradiſo, ad auram poſt meri- meridie.
diem. Nimirum poſt meridiem Judex adeſt, Rab.in 3.
quia ſcelus patratum fuerat ſub meridie. Benè Geneſ.
ergo dicitur in Scriptura: Amalec habitat in Num. 13.
meridie. Quia videlicet hoſtis noſter, qui dæ- 30.
monium meridianum appellatur, triumphat de
nobis, cùm mos in meridie fortunarum & o-
pum exultamus. Cum audiſſet Chananæus Rex
Arad, qui habitabat ad meridiem, veniſſe ſci-
licet Iſrael per exploratorum viam, pugnavit
contra illum. Utinam ſola foret Lucta in me-
ridie. Vincimur, fugamur, triumphamur, ca-
pimur, ipſis Ægyptiorum ſpoliis ſpoliamur.
Audi: Et victor exiſtens, duxit de eo prædam.
O umbrarum feraciſſimum meridiem! 6 noctis
germanam lucem! Vicit, ſtante Sole, Ge-
deon hoſtes Iſraëlis, ſed non ſine miraculo:
quod alii putent in eo eluxiſſe, quòd Sol con-
ſtiterit, mihi verò prodigioſior Sole immoto
victoria videtur in Sole. Vix tuti ſumus, ſi
in meridie ſumus. Ibi Amalec habitat, ibi
Chananæus triumphat & vincit, ibi David
ambulat & corruit, ibi Adam comedit & mo-
ritur, ibi Deus ſpatiatur & judicat. Ut prop-
tereà, jure ſanè optimo, imperaverit Moyſi
Dominus, ut contra Meridiem Tentoria fige-
ret, quæ & bellum arcent, & domum præ-
bent. Facies & atrium Tabernaculi, in cujus au- Exod. 27.
Rrali plaga contra meridiem erunt Tentoria. Le- 9.
gimus in Exodo hæc verba de Terra à filiis
24 4 Iſrael

Pf. 55. 4

lbid.

Num. 21.
I.

Ibid.

8

Num. 34. Iraél poſſidenda; Pars Meridiana incipiet à ſo-
4* litudine Sn, quæ eſt juxta Edom, & habebit
terminos contra Orientem mare ſalſiſimum, qui
circuibunt auſtralem plagam per aſcenſum ſcor-
pionis, G&. Quid infelicius Meridianâ hâc Ter-
T4? Hinc mari, hinc ſolitudine vallatur: inde
ſterilitate damnata deſerti, hinc æquoris inſa-
nis fluctibus concuſſa, quæ ſi ad auſtrum ſeſe
converterit, nihilo feliciorem nacta exitum,
impingit in Monſtra, & per Scorpionis ſeu
venena ſeu vocabula iter ſibi emetiendum in-
tellhigit infauſtiſſimum. Sed enim Nephthali,
plenus benedictionibus, Meridiem poſſedit.
Deut. 33. Nephthali, inquit Moyſes, abundantid per-
23. fruetur, & plenus erit benedictionibus Domini .
pelicita, MWare & Meridiem poſſidebit. Num aliquid evi-
noxia. ciſle, pro Meridie putas & abundantia? Im-
mô hinc vel maximè conjicio, diſcriminis ple-
nam luctam eſſe cum ubertate. Neque enim tot
benedictionibus armaretur, ſi ſecura foret
abundantia, & poſſeſſio Meridiana. Quèò for-
tior hoſtis, eò accuratius obarmamur; ideòô-
que, præ cæteris, inſtrui debuit benedictioni-
bus, qui exponebatur maledictiomibus Meri-
diei. Ubi tantum cerno apparatum pharmaco-
rum, venenum non abefle ſuſpicor. Denique
diſce, quæ legis: Mare, inquit, & Meridiem
poſidebit. Tibi relinquo Meridianam iſtam poſ-
ſeſſionem, quæ ſine amaritudine, fluctibuſque
æquoris haberi non poteſt. Una Maris, & Me-
ridiei hæreditas, hoc eſt, felicitatis & ærum-
narum indiviſum fodus, inviſum regnum. Pa-
rum eſt, quòd occidat tandem aliquando in
Oceano Sol. Minùs eſlemus miſeri, & diù fe-
lices, ſi ad veſperam tantum ſplendor felicita-
tis in mare rueret. Impatientiùs vergit prope-
ratque ad amaritiem Sol: ipſe non abeſt à Ma-
ri Meridies, idem eſt Felicitatis ſinus & Tem-
peſtatum. Mare & Meridiem poſſidebit. Ut
mirum non ſit, ſi prophetans Jacob, & docens
dum moreretur, de Nephthali Meridiem poſ-
ſeſſuro dixerit, Nephthali cervus emiſus. Cer-
vi eſt, timere & fugere. Planè ejus non per-
feciſſet pedes tanquam cervorum, ſi beata adeò
foret & ſecura ſtatio in Meridie. In Meridie
Joſer2.3. Hethæus fuit & Amorrbaus, Cbanancus; G&.
Pherezaus, & Hevæus & Jebuſckus. Vix alibi,
quam in meridie, hoſtes Ifraëlis reperies. Ti-
mebunt fartes tui à meridie, inquit Abdias. Quis
fortior aut Davide aut Salomone? ille munitus
fundâ eſt, hic conſilio armatus. Felicitatis ta-
men inſidiante meridie, illuſit eis fortuna, dum
illuxit. Alter enim ex parte, alter ex toto, o-
pum illecebris, Bernardo teſte, deſipuit. Li-
bet hic præficas advocare ſuper Miphiboſeth,
quem miſerius corruiſſe ſinu felicitatis dixe-
rim, quàm ex ulnis fugientis nutricis: ex hoc
enim caſu utroque captus crure claudicavit, at
ſub meridiem ſpicis undique, & ubertatis au-
ſpicis non tam ſtipatus, quàm deceptus, re-
2. Reg.4. quiefeens, à latronibus interfectus, intellexit
4 in abundantia ſomnum;, non mortis imaginem
eſſe, ſed mortem; nec vel in meridie evigila-
re, qui ſub meridiem obdormierit. Una ſuper-
eſſet felicitatis umbra in Meridie, ſi quando in
eo vivere non licet, videre liceret. Liceat ſal-
Peut. 28. tem in luce videre . ſi vivere non datur. At
25. Moyſem audio inclamantem. = in meri-
Job. 5. 14 die, ſicut palpare ſolet &&cus in tenebris. Audio
V Job conteſtantem: Per diem incurrent tenebras-
& quaſi in nolte, ſic palpabunt in meridie. Au-
dio exclamantem Eſaiam: Palpavimus, Ncut

Gen. 49.
21.

Abd. 9.

Ilai. 59,
45:⸗

Oliva

cœci, parietem, E& quaſi abſque oculis attretcta-
vimus: impegimus meridie, quaſi in tenebris,
in caliginoſis quaſi mortui. Denique, ne crede-
res, tibi quidem defuturam expeditam oculo-
rum aciem in meridie, ſed Solem nihilo minus
affuturum, Occidet, vaticinatur qui mentiri Amos 3,
neſcit Amos, Jol in meridie. Utinamque occa- 9.
ſuræ aliquando lucis duntaxat occaſum ſpectaſ-
ſemus in meridie. Occidit, heu occidit in me-
ridie noſtris obſcurata ſceleribus, noctis coo-
perta tenebris Lux illa inoccidua, quæ & à Pa-
tre genita eſt in ſplendoribus ante Luciferum,
& à Matre edita in umbris noctium poſt Heſ-
perum. IIla, inquam, Lux occidit, quam ex-
tinctam in meridie ſponſa fruſtrà deſiderans,
percontatur nunc, ubi paſcat, ubi cubet in
meridie. Quæ ſanè, dum nocte naſcitur, &
moritur meridie, ita nobis averſandum diem
prædocet exitio ſuo funeſtatum, quàm aman-
dam noctem ſuo nobilitatam exortu, ſuique
triumphi in reſurrectione benè auſpicatam tri-
pudiis. Noctis quam ſanctior quies, quàm cla-
rior umbra, quam ſecurior tranquillitas! Me-
did, inquit (qui ſurrexerat ad peccandum poſt
Meridiem) nocte ſurgebam, ad confitendum ti- Pſ.18.62.
bi. Nimirum qui in meridie evigilarat ad ſce-
lus, furgit in nocte ad vitam. Rigabam per Plal. 6.
lingulas noctes lebtum meum ut quem meridies
inquinarat, ſacratior noctis luſtratio expiaret.
emor fui Nocte nominis tui; cujus oblitus Pns.55.
fuerat in die. Denique, quæ de accubitu in
meridie ſolum cenſuit ſponſum conſulendum,
Indica mihi ubi paſcas, ubi cubes in meridie:
In nocte, vel per milites, edoctum iri ſe cre-
didit de domicilio ſponſi. Num, quem diligit
anima mea, vidiſtis? Adeò vel milites de no-
cte interrogari poſſunt de ſponſi accubitu, in-
certà interim ſponsà, ubi recubet in meridie.
Quis enim tam perditæ vitæ vir, ut Deum in-
ter ærumnas non invocet, non quærat, non
intelligat? Ecquæ tam fida mens, quod tam
ſecundum Deum humanum cor; cujus non
hebeſcat acies in meridie felicitatis ad Deum
cognoſcendum? Denique & victoriam, &
vitam, & lucem, quam abeſſe vidimus à me-
ridie, adeſſe nocti teſtantur & Gedeonis vi-=
Ctoria fictilis inter umbras, & nata vita in ſi-
lentio, & exortum in tenebris lumen rectis.
Utinam, quod citò addiſcere poſſumus in
Scripturis, ſerò non diſcamus magiſterio expe-
rientiæ, optimæ, ſed pœnitendæ, in palæſtra
calamitatis, Inſtitutricis.

Indica mihi, ubi paſcas, ubi oubes in
meridie, ne vagari incipiam poſt gre-
ges ſodalium tuorum.

Quaàm infelix hominum conditio, qui vel epiditas
in meridie Solem ignorant! Ergone in meri- in Sent-
die ſponſi neſcis accubitum ? Planè neſcio. Vi- e 5
deo enim ſodales ſponſi cum eo eſſe, quoad cn fen.
Tyrocinii veluti diluculum eorum traducit no- dum con-
ctem in Diem; qui, ubi paululùm proceſſe- verhioni.
rint, à ſponſo recedunt: adeò ut, qui ſub Au-
roram fervere viſi ſunt, frigere probentur in
meridie. Quod verò periculum ſubiret Am- Profoſis
ma, ſi ſponſi neſciret Tabernaculum in meri- etinin-
die? Quod? Vagari inciperet poſt greges So- rreidi⸗
dalium JESU. Adeò, vel poſt multam diem, , Ora-
à vagando errandoque ſecuri non ſumus, ſi tio ſideßt,
procul ſimus à ſponſo. Falleris, ſi te credis & Iueczdet-
L Chriſti

e Dlr te

ee zled-
benbos iel

mjr.
uüm

ederet,

le

Akeu gn
Phnd ek

ug in ſeclle
iIIt ſe non
Therebs
P Un. (u
er
I Der
r Ate poſt ſe
1a, non ſo
ttamm Pie
ſol l,
uih ehvond
inn
N 1.
ün neld
5) mſ, Il
e. eicde,
3 Dyan len
urllinn n
. T
Unnelbi cub⸗
Ucrde Din
ihing,
6nima
e un,

attyece
tenehti,
de ctede.
n oenl
hlo 1inN
n Mentin ð
Mcbe decn,
nſeeckl
cht in e.
s (00.
e.
Mifenm,
1pok He.
) quamex-
elderm,
bi cubet n
ſitur, 8
dum dien
vem Aman⸗
eu, ſüle
Picatin t
3,qunch⸗
flltu! M.
Candoanm l
⸗

hteruni. .

larat ad ſe.
Rigahenni
lem merids
tio exnare
Cojus Cblnun
ACbitn n
Onlulendom,
in merice:
tum mikae⸗
ien Ali
Wilites eno⸗
Ccubin, i⸗
et in menide.
,ut Deumir-
Jualit,
ns, Gpod tn
1; Cuj n
Atis ad Denn
ictonam,
Vidimmgin.
Gedeonie ſ
Data Viu nl-
lunen kit
e Polinmn n
nglteno enfe
E, nenn

i Aet 1
pun pe⸗

ditio „An 8
rgone 1. ,
hne nelid n
, b,
e vor
,
blüm oee
lil,
re
ſubiet e,

aullmn ne,

non lu
ioe

relin-

eotu O.

peum de. Chriſti accubitu ſemel carere poſſe, & vand
ad terrena inflexione. Credo ſponſæ, de ſua
quentes. fide non ſecuræ. 81 Chriſto non frueris, concu-
Spiriua- Ppiſces blanditias mundi, voluptatum ſequèris
lie pek- illecebras. Quamquam ſubtilius quoque reluce-
Hatun. re lucis quoddam jubar ſuper hoc meridie ſuſpi-
cor. Neſcit ſponſa, ubi cubet, ubi paſcat in
meridie ſponſus. Et meritò: Neque enim, ubi
ad amoris plenitudinem deveneris, aut quies
Tentatio expectanda eſt, aut menſa. Tyrenum inter
& Aridi- Pœnitentiæ vagitus ſunt paſcua & Lectulus;
Tatés Pe, ceterumm amatores ſuos Chriſtus torquet, non
recreat, vexat, non reficit, exagitat ſuppli-
ciis, non allicit ſolatis. Exorditur ab ofculis
ſponſa ſui auroram diei, mox ab ore ſponſi re-
cidit ad odores, tum ab unguentis ad calices,
quos ſola recordatione temperat uberum, ab
uberibus ablactata; inde ad Meridiem tranſi-
tura, ubi miratur dedidiciſſe ſe Dilecti tum
paſcua, tum accubitus. Sic Apoſtoli, qui non
jejunabant, quamdiu cum ſponſo erant ſuæ
converſionis initio, jejunaturi perhibentur;,

Matth. 2. poſt fanus ſponſi. Quos amat, flagellat Do-

ninus, non lactat.

Cerrecto Ge ignoras Te, 6 pulcherrima inter mu-

etiam er- . . .
ga benos. lisres, egredereé, & abi poſt veſtigia
gregum, & paſce hædos tuos juata
duberier tabernacula Paſtorum.
non om-
nia probet . .
in obtimo. Optaverat ſequi Dilectum ſponſa, verita;

ne, ſi ejus neſciſſet accubitum ſub meridiem,
vagari inciperet poſt ſodalium greges: Ne va-
gari incipiam, inquit, poſt greges ſodalium tuo-
rum. Verùm dum timuit aberrare, erravit.
Vronum Nempe non poſt Greges vagaretur, ſi à ſpon-
Tentatio ſo recederet, ſed poſt veſtigia Gregum; ve-

de ſæculo :: .
eae. ſtigiis deludenda ſodalium, non eorum afſo-

Apihate Cianda ſeu gregibus, ſeu compendiis. Et hoc

infelici. illud planè eſt, quod titillat dicatarum Deo
tas. mentium corda. Mirantur felicitatem eorum;
quos in ſæculo reliquerunt; à quorum autu-
mant ſe non abfuturos fortunâ, ſi eò redeant.

Vocatio At hærebis in veſtigis eorum, non eos aſſe-

Peta. “ quêris. Quaà illi tranſierint, ſpectabis cupidus,

Deum . . .
elin- Non quò pervenerunt, felix devenies. Reli-

quentes. quére poſt ſe veſtigia, quibus illudaris, non
opes, non fortunas, non favores, quibus ad
Gregum Præfecturas aſcenderunt. Sed cur
ſponſus illi, quæ de ejus fſciſcitata accubitu
erat, reſpondet; JN ignoras Te, ⁶ pulcherrima
milierum, egredere, & abi Ignoſce, Cor-
Cognitio dium prædo caſtiſſime, Te debet noſſe ſpon-
Eaii ſa, non ſe, ut reſciat, ubi paſcas, ubi cubes
ratia - . 1- . . . . . .
cvoteran. 111 Meridie. Quid enim de tuis paſcuis intelli-
dum. git, cùm ſe noverit? Planè ideò ignorabat ac-
Dei anor cubitum ſponſi, quia ſe neſciebat; quippe cùm
n vos, non alibi cubaret ac paſceret Dilectus, quam
in corde Dilectæ. Benè ergo ſe debet noſſe
ſponſa, ut ſponſum noverit; cujus & in illa
accubitus, & apud illam paſcua ſunt. IIlud
Recleßa- Hthen animadvertendum eſt, non admonitam
hiei iem ſponſam „ ut ſua intueatur, ſed ſe. Si ignoras
porales. Te, ait, non Tua. Quæ enim deſerta videtur
Tentatio à Chriſto ob ærumnas atque Tentationes, ſo-=
voy catet lam ſe attendere debet, quæ pulcherrima præ-

chri „ . .
nhet, icatur, licèt undique oblita ſit luto fimoque
67. turpitudinum à Diabolo immiſſarum. Quid

Tentatio Verò, quod ait: Egredere, & abi? ut diſcas
non ti-

menda.

neminem à Deo repelli: neminem dimitti, ni-
ſi, An ſpontè ex ejus domo exceſſerit. Etiam

ignorantem ſe, etiamque circa ſui cordis cul-
turam deſidem non exturbat; ſed magis mo-
nendo ut egrediatur, ne egrediatur, admonet. Perſe O
Quis enim rogatus ſolium deſerat? ſequitur: † tia
Et paſce hædos tuos, juxta tabernatula Paßzo= Er' det à
ruim. Tui ſunt non agni, ſed hædi. Quid ere
enim boni habes, vel in cogitationibus; quod &rai
& gregibus ſponſi non ſit ? Porrô Paſtorum bei.
ſtupeo diligentiam, quorum Tabernacula in Er iſcopè
palcuorum confiniis ſita fateamur neceſſe eſt, ,ed
quando aliena ab eis ſponſa ſuis procurat hæ- vigilent
dis paſcua, juxta ea. Planè non in medio in confi-
ovium, & paſcuorum meditullio excubant Pa- nis.
ſtores ſponſi: verùm, relictâ ovibus campo- geel Ka⸗
rum medulla, in finibus, non tam ad quieſ-? H
cendum tabernacula, quam ad arcendas inſi- anima-
dias, figunt tentoria: juxta quæ ſi ſuos paſcit rum nil
hædos Mens exul à Chriſto; adhuc à Chriſti guerat.

gregibus procul eſt. evete

Equitatui meo in ocurribus Pharaonis af-
Jimilavi Te, amica mea. Pulchræ

ſant genæ ITuæ, ſicut Turturis. Corredtie

blandas

Quam afnicè ſævit Amor, quàm blandè
corripit, quàm ſuaviter pungit I Cui edixe-
rat; ut abiret & egrederetur poſt veſtigia gre=
gum, eam nunc amabiliter mulcet, humani-
ter detinet. Diſcant Paſtores felli nectar im-

miſcere. Poſt nubilum tranquillitatem redu-

cant, imò & inter nubes Iris coloretur. Sic
enim ſponſa mulierum pulcherrima dicta eſt;
dum reprehenditur; & confeſtim, poſt repre-
henſionis probrum, Curribus triumphantium
comparatur, & ſalutatur amica. At, cur ex-
orditur ſponſæ præconium à Genis? Nimirum
Verecundiæ ſedes ea eſt, quæ ſponſo proba- Modeis:4
tur maximè in Dilectà. Sequitur: Collum tuum & Vere-
Eicut monilia. Tanto gratius genis Collum eſt, eundia
quantò Turture Monile & charius eſſe ſolet vir utum
& pretioſius. Quid ergo per Collum ſignifi⸗ ee. 2
catur? Unio certè Subjectorum cum Præla- Eceleſis-
to. Collo enim interprete, corpus capiti copu- ſticis-
latur. Quæ ergo virtus nos idem cum capite
ſentire, idem velle facit, adeò Dilecto dile- Obedien-
cta eſt, ut ſimilitudinem, non ab avibus mu- ia Deo
tuetur volucrem & fugacem, ſed è ſcriniis at- a. 4
que arculis extrahat auream plane & gem-
meam. Collum tuum, ſicut monile. Placet ve-
recundia, ſed par cum Turture ſortitur pre-
tium: ubi verò de Obedientia agitur, quàâ Ca-
piti cohæret Corpus, monihbus ejus exprimen-
da imago eſt. Sequitur.

Murænulas aureas Jaciemus Tibi vermi
ulatas argento.

Aurum Contemplationis ornatur actionis ar- Vita mixi
gento: eloquiique argentum evaneſcit, niſi?““

aurum ei Orationis ſubſternatur. Ita Inaures

ſponſæ Obedientiam ejus cohoneſtant; tum
amoris amore, tum laboris deſiderio. Porrò
tam aurum interioris dulcedinis, quaàm exte-
rioris argentum actionis pendet ex auribus V
ſponſæ, quod nullius ſit pretü apud Deum obedien-
virtus, niſi ante Obedientiæ fores excubet;, tin in Pere
in apditu auris obtemperatura aurà velocior Käse
auro carior, auræ contemptrix. Verùm cur
Piſcis imaginem aurium ornamenta referunt?
Quid inauribus commune cum Murænis? Ni-

mirum non delicata eſle debet ſponſæ obe⸗
dientia 5g

10

dientia, ſed patiens procellarum, ſed amica
Ferver fluctuum, ſed tempeſtatibus aſſueta. am Mu-
verus Pa- ræna , quam Aurum non imparatum pectus
hrige faciunt ad aſpera: illa undarum, hoc Ignium
Meriif- victor: adultum hoc inter fupplicia, nata illa
zationum inter naufragia „ poſueruntque ambo tum vi-
amer. tæ tumn virtutis tyrocinium in ſuppliciis. No-
Religionis Iuit ſponſus aurum in florem ſeu ſidus dedu-

es A . . . R—C., -
ilis Ci, ſed in piſcem: mallens erudiri ſua per or-
appezen- nalnenta ſponſam ad procellas, quam ad ſplen-
da. dores, aut ad delicias. Haud mirum ergo; ſi

Perſezu. Turres ſtatuet in mammis pro torquibus, qui
io aman- Conflavit inaures ex murænis. Quod ſi quæ-
v ras, cur primæ cæterorum membrorum exor-
tia. nentur Aures, facilè id erit aſſequi conjectur4,
Hamili- ſi inter virtutes principem diſces Obedientiam

zZas. tenere locum, ex ſervitute in quam incidit
S Adam, ubi primuùm parére dedidicit. At cur
medio- . . rr erl S
orias argento aurum inſignitur atque vermiculatur,

X.

I, Keli. Ccum in opificum officinis auro ſoleat argen-
giene ni- tum interpungi atque diſtingu? Nimirum in
hil vile. domo ſponſi ſubeſſe, grandior eſt dignitas quàm
Qloria Præeſle: nec ulla lis eſt inter metalla Chriſti,
“ utrum alteri antecedat, quorum omnis dig-
Imitentio Nitas eſt ſervire Principi; quorum is verus eſt
reita. ornatus, unam ornare ſponſam, uni parare de-
corem Dilectæ. Non attendit Aurum, argen-
tum ornet, an ornetur argento; cui una eſt
Religiena cupiditas, inſignire Regis amicam: & obli-

vu viſcitur ſe aurum eſſe, dum Inaurem eſſe, im-
viliort. mò ineſle ſponſæ auribus recordatur. Sic Joan-
nes virgo, id eſt Aurum mundum, Petrum
& uxoratum, & aliquando perduellem ſibi
paſſus eſt præfici.
Superio- 2 .
e ooν Dum eſſet Reæ in accubitu ſuo, Nardus
di vel noen mea dedit odorem ſuum.
Jaßti.
olſer- Nunc primuùm ſponſa Regem compellat di-

vantia ex lectum ſuum, quando diſcit recumbere inter
Intentie- epulas. Poteras eum ſanè ad ſolium præſtola-

ne Dir, ri, & quando adhuc regio illum non coho-
Fnmt, neſtaveras titulo, expectare debebas, ut ab ac-

zam ſupe- Cubitu ſurgeret. Neque enim regium ita eſt
viores o diſcumbere, ut, quem Regem non ſalutave-
sitanter, ras nec in paſcuis, nec in correptione, nec in
& Epif⸗ muneribus, properanter ſalutes vel nomines

cobi non — 4 . .
exigant. Principem in accubitu. Verùm, quæ Deo fa-
Amoxre Mulatur dum Regi ſervit, plus Regem hono-
duci. rat, cuùm minus videtur colendus. Quin Re-

Obedien- gem non modò nominat epulantem, verùm &
sis cuili- nardi ſuaviſſimum efflat odorem, quamquam
bet præ- 1 .. F. Plans
Sa da Rex abſit & otietur. Planè non ad oculum ſer-
Eoccleſia- Viebat; quæ olerée non ediſcit, cuùm diſcit pran-
kici hono dere Principem. Vera Chriſti alumna antè
vansdi quam Sponſa, non attendit, quid agat Rex,
Seteris jed quid ſibi agendiun incumbat: eò ſplendi-
optimi — . . .
eſſent. Qius ſponſi nomen efferens, quo ille videbatur
Rex zoli à throno remotior, vicinior epulis. Quòd ſi

debet, li- horreſcas, à nobis ſponſum, qui Chriſti imago

cet impius eſt, inſimulari deliciarum: noveris Salomonem
NWet. intelligi poſſe pro Rege, quem ſi Chriſtum ma-
iis dicere, non ex intemperantia affuſum men-
ſi affirmamus, ſed ut periculum faciat fidei
atque integritatis dileéctæ ſuæ. Porrô quis Chri-
. ſtianorum, ſi fortè Paſtorem ſuum reſciat pau-
16 liberius indulgere delicis, non illum infau-
ſtis vocabulis dehoneſtat? Quis odorem dat
ſuum, ſi odorem boni nomims Paſtor amiſe-
rit? ſi procul abſit, quem colit? ſi nec cura-
turum, nec ſenſurum credat Regem ſuavita-
tem, quam emiferit ?à Magdalenas videmus

Oliva

multas, quæ ſuper caput etiam diſcumbemis
hardum effundant, præſenti Domino blandi-
turas. At odorem dare procul diſcumbente Re-
ge, ſponſæ eſt, non Pœnitentis. Facilis ja-
cCtura odoris, ſi regius illi pendatur, pro ſti-
pendio, intuitus. Verùm quoniam Nardus hic
Humilitatem in ſua humilitate adumbrat, diſ-
cimus, ſuaviſſimum ejus odorem eſſe, cui h-
cuit in Regis menſa fragrare Regi, à Rege per- Humwilis
cipi. Niſi fortè fateamur, ſponſæ id tribuen- 1as Deo
dum fidei atque probitati, quæ licèt intellige- Taa˙a
ret, inter delicias Regii accubitüs, viliùs Nar- Talepta
dum olituram, & facili negotio ab aromatum medio-
copia ſuperandam, eam mhhilo minus tegere eria.
noluit, ſed ſpirare coëgit Felix ſponſa, quæ Scientis

ſuis odoribus præluſit viduæ minutis: tam enim "ce
lacuit Deo Nardus in menſa, quàm duo pla- Mu d7,5
Placunt Pe 2 P qui inges

cuere æra in Templo: pretioſius enim Deo nio vix
eſt de inopia non confundi in copia, quam oller.
copiâ inopiam ſublevare. Pudeat nos pudoris Zelus
noſtri, quorum ambitio ægrè fert æra noſtra, „yg, lices
corxam auro cæterorum pallere. Et Nardus aro- ſumms
matibus vilior Regi oluit in menſa, & in ga- aggredi
zophylacio gemmis opulentum æs paupercu- non peſit,
læ antecelluit. Difficilius eſt, magnis opibus mediocris
æra accumulare, quàm minutis Kenia adjun- a nigla
gere pretioſa. Hic enim ſi auro cares, non ca- Act
res laude: ibi & gloriãâ & pecuniis carebis.
Facilhus reperias, qui in Japoniam tranſmit-
tant, quaàm qui recedant in Sardiniam. IlIlum
enim abeuntem in Orientem admiratio proſe-
quitur populorum; huic cum ſilentio abitus
ex urbe indicitur. Libentiùs ſanguinem da-
mus, quàm ſudorem: hunc enim pannus ab-
ſtergit, illum thecis incluſum Religio circum-
fert. Durius eſt mori, quàm docere: verùm, Parvs ig
quòôd incipiat in ommium ore vivere qui mori- vonos
tur, & , & contrario moriatur, qui docet, in-
numeros ultròô intueor ad barbaros feſtinare,
neminem ſcio, aut penè nullum, qui lanie-
nam velit cum Gymnaſüs commutare. Vapu-
lare præſtat, quam cædere.

Faſciculus myrrhæ Dileltus meus mihi,

inter ubera mea commorabitur. Trilula-

tis &
Adeone ſuavis myrrha eſt, ut eam ſponſa Pucs
in ſuo reponendam duxerit pectore? Nimirum /, e
non ſuavis Myrrha, ſed ſuavis Dilectus, qui
& Myrrham præbuiſſe, & latere creditur in
Myrrha. Sapientior ſane & Jobo & Davide
Dilecta eſt. Ille enim à Domino dixit facta;
quæ ſibi adverſa contigere, Dominus dedit, Job l.au
Dominus abſtulit: Hic adeſſe quoque Deum .
faſſus eſt in ærumnis, inquiens: Cum ipſo ſum Plſal. 3.
in tribulatione. Eis veroò perſpicacior ſpon- 15.
ſa, & dolorum amicior, non calamitatum
modò authorem Deum intellexit, ur Job,
nec ſocium, ut David, ſed Parentem, ac
eum ipſas quodammodèò calamitates eſſe te-
ſtatur. Faſciculus, inquit, myrrhæ, non à
Dilecto inſitus eſt aut ſatus, ſed ipſe Dilectus
eſt. Faſciculus Myrrhæ Dilettus meus mihi; .
ideo illam repono inter ubera, admoveo pe- defen
ctori, Cordi inſero. Sequitur. Botrus Cypri di- voluntati
leltus meus mihi, in vineis Engaddi. Ità ne? in Triba-
Dilectus, cùm Myrrha eſt, locatur in pecto- Iationibus
re, cuùm Botrus eſt, relinquitur in vineis? &1

Rogo, ſi amareſcentem ſponſum in Myrrham peivo-

legis „ & inter ubera locas, cur dulceicentem luntati
in Botrum non inſuis cordi, exenterato pe- confer-
ctore? Nimirum, facilè à quibus excipiatur mari,
Chri-

cenbin M
m iner
Achm in H
urer uber⸗

e: on euini
eiuten,
wiſlire dber⸗
u at alnarum

. Mern vonn
1
e Ilimm
S 1. 1
6,. ſeinil
. I1 Amr
1as Uter beta ex

t: Tedede
lili,
yfum mn
Ecenn keliet⸗
EnuIr, ſl N
Thiceremn
nns amn
trs Oiri
grit niuenium

66

N nes En

1 hit el in
ne
Aemmm,
h ſuſt, !
. Mſt in
Meeſtiam
G Inet.
6 mern bi

1 Uett. 0
i lit,

uien Chriſtus Botrus inveniet, inquit, haud mul-
d tos reperturus; qui eum non reiiciant;, ſi Myr-
Penede Amor in Tha fiat. Dum Chriſtus paſcit, phalanges po-
luf. Ch Mum pulorum & turbas, vel in deſerto, habet:
Phof. veru. qui, ſi eſuriat, Panis eſſe poterit, ſed Panem
Neriut impetrare non poterit. Chriſtus pauper, hoc
nbre, d eſt, paupertatem largiens electis ſuis, & ſitim
le, ai. propinans, & oſflentans compedes, & ex una
hete civitate peregrinationem in alias indicens, ca-
itinnn ret ſectatoribus & amplexu. Una ſponſa &
t niie Botrum & Myrtham Dileétum ſuum ſibi eſſe
Nuk N. proteſtatur; ſed prævidens, a multis colligen-
bwomN dum in vineis Botrum, ab omnibus penè ne-

. .
unlis tegetn gligendam Myrrham in horto, illa parat hoſ-
horl, gen pitium inter ubera, non cum & vite pendet;

: nen ,en. ſed cum in faſciculum myrrhæ coaleſcit. Sed
tum nn .1

. zis. cur inter ubera myrrha? ut diſcamus, Lactis
enm Dou dulcedine temperandam eſſe amaritiem Myr-
opa, Cuin rhæ: non enim debes ita punire; quin, poſt
t noN Mrt ſeveritatem, ſuavitatem aſpergas & mammis.
t an mI,*Syperioris Vel inter ubera ſponſæ reſidet Myrrha;, ut dif-
t Nactn 4 exempla cant animarum Parentes ſibi amaritiem, aliis
, Anen ese verò dulcedinem propinandam. Sibi ſit Præ-
28 pulpelen emferi, latus amarus, blandus alis: ſugat ipſe ama-
napgris ohhu ritudinem è& myrrha; lactet populos dulcedi-
Nenia ar ne mammæ. Vel certè dicamus ita: Faſcicu-
AIes, WICr lus Myrrhaæ dilettus meus mihi, inter ubera mea
Uniis Caint commorabitur. Legit ſponſa Myrrham, quam
nam tranmnt. dum reponit in pectore, quam dum in faſcem
Ginian. Iln alligat, ne diſſipetur, repentè commutatam
miretio ae. ſtupet in ſponſum, quem non jam Myrrham,
ſlentio diin Aορ ſed Botrum amplectitur. Proh quam Chri-
ſangrinen d. arit. ſto placet amarities, ſi diligatur atque cure-
in ſann „ Mortiß. tur 1 Amavit certè Dolores quæ Myrrham
llgon. enone inter ubera excepit: cuſtodivit quoque, quæ
ocete: veil· Bris⸗ ita Myrrham, uti nos Manipulos, colliga-
ere güinir vit: ideéque digna, quæ ſponſum metat;
qui ent dum in agro pectoris Myrrham ſeminat. Faſ-
baros fkellnue, ciculus, inquit, myrrbæ. Quid tum? faſcicu-
m, gun⸗ lus jam non eſt Myrrhæ, ſed Dilectus. Sæpèe

eadem felicitatis prodigia nos infelices experi-
remur, ſi Myrrham non pedibus calcandam
ſubjiceremus, ut lutum, ſed in pectore loca-

nntare. Ner

nent li remnus amplexandam, ut Botrum. Sequitur.
6 Botris Cypri dilectus meus mihi in vineis En-
lun. Iywidie gaddi. Quid audio? O amoris prodigium, &
„e victerie miraculum charitatis! Dilectus tuus eſt, qui
t en hn 1 gißßeilior in vineis Engaddi Botrus eſt, & tibi Myr-
k!ud eirne”b rheus eſt inter ubera: Amas alienam felicita-
1s, O umoris
Dhun proprii. tem, nec tuas faſtidis amaritudines? Utrum-
tere l Ueio que mirum, & Dilectum vocari;, qui ſibi Myr-
ſbo 1, Mortif- rha ſit; & ſuum vocitare dileétum, qui aliis
ino di⸗ * sstiene dulceſcit in Botrum: hic Invidia confoditur;
Doming eil at. “* inde ſui amor abdicatur. Nota quii moôdô Myr-
quoue in Amore Tha erat Dilectus, in Botrum repentè conver-
: Gn iet duci. ſus eſt. Cur? quia inter ubera dum Myrrha
picei Mortif- fuit, locatus eſt. Nimirum Mortificatio dul-
n lmme onig 4 ceſcit ſi adametur, & in Botrum vel Myrfha
lexit, I i⸗ *. commutatur ſi non humeris ſuſſeratury ſed
1 Paventen alacriter feratur in ſinu. Ergo amore ducamur;
. non metu. Et quamquam miræ Fortitudinis &

Mortificationis ſit Myrrham adamaſſe; mira-
bilius tamen videtur & grandius Botrum aliis
non invidiſſe. Quippe cùm facil ùs inveniri
queant, qui ſe oderint, quaàm qui alios dile-
Ferint: multoſque comperies, qui ſe undique
à Chriſto conſpergi perfundique myrrhâ æquo
animo patiantur; quos tamen iniquiſſimè fer-
re videas, recreari aliorum animos dulcedine

Palato noſtro, quam propria amarities. Its

in Cap. I. Cant. Canticorum.

Botri. Nimirum, mitius torquet Dolor, quam
Inwidentia: & aliena dulcedo amarius ſapit

I1

libet, præ Myrrhâ dilectaà inter ubera; admi⸗
rari in Sponſa adamaturmn Botrum Cypri; cæ-
teris eliquatum. Unde & Sponſus excitus ip-
ſe quoque inſolentis rei prodigio, ut ſe ſenſit
Dilectum compellari, procul à Sponſa dul-
ceſcentem cultoribus Engaddi;, exclamare cœ-
pit: Ecce Tu pulchra es, amica mea, Ecce Tu
pulchra es, Oculi tui Columbarum. Amplectitur
Dileétum Sponſa in Myrrham degenerantem,
itäque amplectitur, ut & Dilectum vocet;
& colliget in faſcem, & hoſpitium illi paret
in uberibus. Nihilo minus Sponſus ſilet, nec
illam laudat. Et tamen, quo non videbatur
digna præconio, quæ potuit Myrrheum JE-
S8UM & amplexari, & in pectore feponere?
Vix illa JESUM ſodahbus in villis Engaddi
blandientem ſalutavit amicè, honorificè no-
minavit, Dilectum dixit, cùm ſubitò Pulchra
ipſa; iteruümque pulchra & amica, & coluum
ba prædicari coepta eſt. Enimvero Oculi Co- Sic Zeſuss
lumbini invidere neſcii, dum blanditias aliis “t Gloris
indultas non exhorrent, ſed commendant, s io⸗
ità ſponſum allexeère, ut pulchram excla- Lres
mare coëgerint ſponſam, nec inter monilia ſangui-
& murænulas, nec inter oſcula & cellaria pul- vem fu-
chritudinis commendatam. O charitas, quàm die, alio-
bellè alienam pulchritudinem in tuum derivas unk. -
vultum! Quam ingeniosè JESUM cogis blan- virs an-
diri tibi, dum aliis indulget! Felix, quæ ſpon- temlie
ſum tibi myrrheum non odiſti, & adalibus /s.
tuis Botrum adamaſti. Viciſti: cogetur tibi Sie Ioan-
Botrus eſſe qui Myrrha fuit,; quod & ama- ae 3.
rum inter ubera dilexeris, & dulcem non ode- jum aiſ-
ris procul à Te factum ſodahbus tuis. Oculi cioulos
columbarum vacui felle, evacuabunt amari- 4Kinat»
tiem pectoris. Porrò quaàm prædicanda virtus bsſduâm
. . 1 . . . . Preoryheta
iſthæc ſit in ſponſa, intelligit, quiſquis novit, cdica.
duriùs homines laborare fub pondere alienæ fe- le: 4
licitatis, quam ſub jugo calamitatis ſuæx. An Chriſto;
non extinctus Goliath vexavit Saülem acer- & nega-
biùs, quàm ſuperſtes: dum enim incederet, g,: sE
excidium minabatur Regi, cum verò jaceret; ſe.
adoleſcenti triumphum adornabat. Acerbiùs
autem excruciatum Tyrannum Davidis gloria,
quàm Gigantis audaciã, nemo non novit. De-
narius diurnus ſperni cœpit, ut ſolvi cœpit
noviſſimis operariis. Non pondus diei, ſed pon-
qus alienæ mercedis invidos oppreſſit. Quid
Cain? nonne iniquiùs tulit fratris munera à
Deo reſpici, quàm vitam deſpici ſuam? Cer-
tè phalanx illa fraterna, an inferna? germa-
norum, doluit gravius, ob ſomniatam dunta-
zat fratris felicitatem, quaàm ob irruentes in
ſe pleno agmine çalamitates. Verùm quoniam
non unus latet theſaurus in verbis Scriptura-
rum, evolvamus iterum ea, quæ ex Sacro
Epithalamio noviſſimè protulimus. Falciculus Amor in
Myrrhæ, dileétus meus mibi. Nunc primùm Peum ve-
eum dilectum nominat, cùm Myrrheum vi- “ , ℳ.
det. Introductam paulò ante ſe fatetur ab eo! to MHs
in eellaria, & dilectum non appellat; ſed Re-
gem. Epulantem videt, & dilectum non no-
ninat. Botrum; florem, redolentem unguen-
ta, corrigentem ſe & vider, & audit, nee eum
dilecti vocabulo cohoneſtat. Nimirum amoris
indicium, non odores, non floſculi, non cel-
laria ſunt, ſed Myrrha. Qui novit pro ſpon-
ſo pati, is verè amat. Ita etiam ipſe licèt paſ-
catur à nobis ſanctorum deſideriorum affecti-
bus, licèt odore verborum recreetur: niſi Myr-=-
rhei evadamus pro ipſo, amantes non appel-
lahimur » nec credemur amare.
Ecce

12

Eoce tu pulchra es, amica mea; Eoce tu
pulchra es: Oculi tui columbarum.

Zudican-

Non ſemel, ſed geminato præconio pulchra
es teme-

2 effertur ; & tamen ſoli duntaxat Oculi dilau-
szanda- dantur. Nimirum hoc maximè Sponſo placet
livarinon in Sponſa, quòd illi mihil diſpliceat in Soda-
fazilis. libus. Rarum hoc in Eccleſià prodigium eſt,
Cenſores ut „ quæ pulcherrima ſit, in aliorum vulti-
aliorum. pus, nævos vel non indaget ſi lateant, vel
Religioſi non faſtidiat ſi proſtent. Rariſſimè quæ pul-
perfeczio- Chra eſt, reliquas fœditatis non ſugillat. Vix
res non ille paulò eſſe cœpit taciturnior, cùm illicò
pernant blaſphemare putat omnes, ſi fortè nugentur.

cæteros. Nec mirum, ſi purgatior oculus cæcutientes
arguat, quando & feſtucas reprehendit ocu-
lus tam trabea exutus charitatis, quàm trabe
Etiam impeditus-ne dicam an expeditus? invidiæ.
cap. 4. Una ſponſa Oculos minimè Cenſorios in pul-

landes in- cherrimo vultu præfert, ideéque ſponſo gra-
rae: S- tiſſima, tum quòd nullam patiatur in ſe videri
Ra . maculam, tum quòd nullam noverit in aliis Vi-
lumbinis. dere. Ac propterea Pulchra bis prædicatur;
ſemel eâ, quaâ ipſa fulget, pulchritudine, ſe-
mel eâ, quam in cæteris non tam reſpicit,
quàm fingit, formoſitate. Columbarum oculi,
qui tantum decoris faciei Sponſæ adjungitis,
quàm beati eſſemus, ſi noſtris locaremini in
frontibus, oculis ſufficeremini! O parabilem,
coram Sponſo, decorem! Bis pulchra es, ſi
Tibi nulla ſordeſcit. Unde fluit pulchritudo,
eòô recurrit. Charitatis Oculo finxiſti in alie-
no vultu innocentiam? Tuam iteérum decoraſti
faciem, vultum alterius colorando. Aliorum
Genæ in agrum tuum vertuntur: quam ibi
pulchritudinem ſeminas, tibi naſcitur. Erra-
VI: Pulchritudo in aliena mente ſata per te;,
Horet in tua, in tua demetitur. Ità, dum fra-
tres nobis placent, nos Chriſto viciſſim pla-
cemus. Bis ergo formoſa Sponſa, & eà, quam
. in ſe habet, & eàâ, quam fingit in aliis, pul-
Mortiß- Chritudhne. Ecce tu pulchra es, amica mea, ec-
Kazwalig. ce tu pulehra es. Oiculum expetierat;, in cel-
rio, atque laria inducta eſt, aureis murænulis vermicula-
Perſezu- tis argento decoratur, & nardus fragrat dum
tio, Zelus Rex recumbit, nec pulchra dicitur: nunc pri-
anima- múm dilaudatur ut pulchra. Unde, quæio;

* chri Formoſitas prodiit? Nimirum dixerat: Faſci-
Rſto gratio- , „GW 4
ves, fa. enlus Wrrhæ dilettus meus mihie inter ubera
ciunit. mea commorabitur. Enimverò quàm di tibi
Chriſtus oſculum, cellaria, murænulas exhi-
zZelus bet, non verè mundaris, nec ornaris. Cum ve-

anima- 158 tibi Chriſtus Myrrha eſt, hoc eſt, quando

rum nit non laudaris, aut eveheris, quod eum prædices
Aaeltri⸗ colaſve; ſed conculcaris, ſed deprimeris, ſed

amanda, amaritie ſaginaris; tunc apud eum amicus, &

eum de- pulcher es. Et quidem cùm illa dixiſſet Spon-

ſum inter ubera ſua Myrrham eſſe, in vineis ve-
rò Engaddi Botrum; aliquibus videlicet Chri-
ſtum dulceſcere, ſibi verò amareſcere. Puta-
bam à Sponſo ſtatim beatas prædicandas vineas
Engaddi, in quibus ipſe florebat ut Botryon:
verùm eam pulchram dixit & amicam, in cu-
jus ipſe ſinu amaritiem eliquabat.

brimit.

Ecce Tu pulcher es, dileéte mi, E& de-
corus. Lectulus noſter floridus, tigna
domorum noſtrarum cedrina, laquea-

ria noſtra eypreſſina.

Oliva

Ecce, admirantis eſt atque ſtupentis. Quæ
verò admiratio, poſt tantam, tamque diutur-
nam Sponſæ cum ſponſo conſuetudinem? Ec- Fervor in
ce, Tu pulcher es. Itäne? Nunc primum de- gdewotio-
prehendis pulchritudinem Dilecti, cujus adeò ze.
expetiſti complexus? Unde erumpit vox iſthæc, P, eoſta
admirationis Rlia, poſt oſcula, poſt colloquia, .
poſt longiſſimi temporis contubernſum? Ni- Sacerdo.
mirum, docet nos ſponſa artem fruendi Deo zibus ſan-
præſtantiſſimam. Ità enim ſeneſcere debet con. iGma
ſuetudo cum ſponſo, ut tamen ſeneſcat nun- Ene hari-
. . . „ Nia ſem-
quam. Renovari de die debet in diem, adeò y„er lus
ut, poſt annos, exclamare poſſit, Ego dixi, ſapiat.
nunc cœpi. Sic enim edoctum à Barlaamo me- Timor
mini Joſaphatum, ut videlicet diem quam- Pei
libet tyrocinium ſuzæ ad Deum converſionis Eſ.6 11.
interpretaretur. Minimè familiaris eſſe debet „zezize
cum Deo familiaritas. Quâ primùm ſacris ope- „en int
rari coœpiſti, eadem reverentia ſacrificiis inſi- zimium
ſtas in poſterum. Nec retinendæ, amplifican- familia-
dæque amicitiæ ullum puto remedium oppor-cs
tunius, quàm ut nova ſemper amimi pulchri-
tudo videatur: quæ ſi ſeneſcere incipiat, mor-
tem amicitiæ portendit. Ecce, Tu pulchra es;

Eoce, Tu pulcher es, & laudem & admiratio-

nem ſonat; ideoque ut non conſeneſcat chari-
tas, Juveneſcat honor & admiratio virtutis.
Verùm, cur à laudibus ſponſi repentino gra-
du ad præconia prolabitur Lectuli? Quid Le- Gratis
ctulo cum ſponſo? Puto ex Lectuli pulchri- Dei.
tudine ſponſi commendaſſe formoſitatem. Qua- Gloria
ſi diceret: Ecce Lu pulecher es, dilecte mi, d
adeéque pulcher, ut exundantiàâ venuſtatis „ia no-
tuæ, ipſe quoque Lectulus renideat. Et qui- ra; ſne
dem, cùm ſponſus dixiſſet, Ecce Tu pulchra illa nihil
es, amica mea, repetit iterum, Ecce Tu pul- immus
chra es Non ità verè commendatur ſponſus à§,
ſponſa: nam, cùm præmiſiſſet, Ecce Tu pulcher
es, dilecte mi, addit tantùm, & decorus, omiſsâ
admirationis particulâ, ecce. Quid hic myſterii
latet? An dignior admiratione ſponſæ pulchri-
tudo, quam ſponſi? Planè non dignior. Quare
ergo cum admiratione effertur illa, ex quo ami-
ca dicta eſt, & ceſſat admiratio hujus, ut Di-
lectus vocatus eſt? Enimverò ideò pulchra ſpon-
ſa eſt, quia & amica eſt: non ideo pulcher
ſponſus, quia Dilectus. Quod diligatur à no-
bis, nihil Deo addit ornamenti; ideéque tota
admiratio pulchritudinis ejus effertur, cùm in
ſe ipſo & pulcher prædicatur, & venuſtus:
Quia veròô in nos exundat venuſtatis decor ab
amicitià Numinis, ideo ecce adhibetur, & re-
ctè admirabundi dicimus, Ecce Tu pulchra es:
ex quo dicta eſt illa à Chriſto, amica mea.

Leätulus noſter foridus.

Ideo floridus, quia non tuus tantùm, ſed Gratis
etiam Chriſti. Tuus enim eſt lectus, infirmi- Dei,
tatis Hieroglyphicum; illius ſunt flores, in- „
dices ſanctitatis. Corpus, quod corrumpitur, n⸗
tuum eſt; ſed Caro, quæ refloruit, ab illo ani- ttas
matur qui flos campi eſt, & lilium convallium.
Ità enim mox ſe ſponſus appellavit, cùm au-
diſſet, à ſponſa flores Lectuli commemorari.
Quare, ſi cupis florere lectulum tuum, non
tuum dicas, ſed ſponſi profitere. Redde Deo;
quod Dei eſt. Vix enim ſponſa huic loquendi
mori deſuevit, cùm illicò emarcuiſſe flores de-
prehendit, & obſoluiſſe Lectuli venuſtatem in-
doluit. In Leæctulo, inquit, meo, per noctes, quæ-
Kwi quem diligit anima mea: quæſwwi illum, &
non

Pet laſitut
mmann ch

nn Fugebin
Anberur: ſl
Cehen

in Ros ipläl
e res, nullom
umm, qam
W Citu et
eun fruſkr Sa
n werttet,
ugo Wre

Eum, en
1 enn, cu
Aet vickr.n
t, n

S
E
=
E S=
=
E
=—

Qn

Uutur.
le. Unng
umn ce. ne
us aded
Aber, lit
locna,e
a N lint
i Den e;
ebet l
cat n. Ai
m, ade 1;
datho me. Nin
n Gam- 0
nvetlonn
eſle de
lecti epe. 13
ſicis il. s
mlihen. ſani
U CPpor⸗ 76
ni puldr.
Piat, mr.
pulelni a;
adminero.
ſcat chun
io virtunt.
entind gr⸗
Quid leoe
Ch pulchr⸗ 1
en z
Gillke ni,,
4 venuletin⸗
at. Et t ;
Tu Mon lu
Lece i l. 8
tur Hhnl
e Iplche⸗
Cunu, Ohii
Alie mteii,
gnior. e
,er gioal
nuſs, u U
Fulckuße
geo let
ligemm in
iceogle
rtur, mn
& renlu:
hats ell 4
bbetur, Al⸗
Iupilhui

Aica e/

us.
Clns, inn
t ſores, 1. . 6
corrunpiln ,
t, dbileng
nmi
wit,
conmenin
n tuum, m
Nel e
pric loqen
lehirs⸗
elleenr
er tllei⸗ l⸗

, Mn,

in Cap. I. Cant.

non inveni. Nota, cùm dicit ſuum, Lectulum
defloruiſſe fſatetur; cùm Chriſti dicit, floruiſſe
gloriatur. In Lectulo, inquit, meo. Quid pro-
fers ornamenti? Nihil fuperfuit omninò: Ipſe
Dilectus abeſt. Non modéô floribus, ad deli-
cias, ſed fructu quoque careo, ad alimentum.
O grande humilitatis magiſterium! Cùm Le-
Gulum meum dixi, flos campi abfuit, ſine que
vivere non licet: ubi noſtrum dixi Lectulum,
cum flore campi flores apparuere camporum
in ſtrato, quorum beneficio ad dehcias uſque
vivitur. Diſce ergo ſuum dicere, dediſce
tinin appellare, ſi cupis non carere flore, ſi
Singula. Cupis floribus abundare. Illud etiam inſinuari
itates puto hoc loco, quod rarò animis Juſtorum
vitande inſinuari poteſt. Ut video, Lectulus iſte Spon-

7 R⸗: ſæ non tam lectus eſt ad cubandum inſtratus;
„„„ quam conſtrata ad docendum, diſcendumque
ſervan Palæſtra. Lectulus cum noſter appellari po-

tia. teſt, floridus prædicatur, cùm verô meus di-
Vnio. citut, & oblitus cæterorum, ſingularis eſſe
incipit, & floribus caret, & ſponſo. Nimi-
rùm uti unio commendatur nobis, itaà ſingula-
ritas reprobatur. Vox iſta noſter ver Coœli in-
ducit in Terram, vox meus fugat vel è& Sacra-
rio Sponſæ dilectum. Et quidem quid ſingu-
laritate videtur dignius, quam lectus? Oratio
ſcilicet, in qua dulciter mens requieſcit cum
Deo. Nihilo minus ipſa contemplatio & ſoli-
taria eſſe debet, & ſola, aut ſingularis eſſe non
poteſt. Inſtituti noſtri retinendus tibi mos eſt,
etiam cùm clanculum oras: nec operandum
duntaxat nobis eſt aliorum more, ſed & oran-
dum. Fugabitur Sponſus à Lectulo, ſi, Tuus;
inſcribatur: florebit Lectulus, ſi, Noſter,
tamquam deliciarum & florum ſemen conſera-

eene tur. Quid, quod Sponſæ Lectus fungitur vi-
mi ſit. . 1
Ceé agri. Quos enim flores cæteris Ager partu-
amor. rit, hos ipia legit in Lectulo. Ut diſcant mu-

Monia- lieres, nullum ipſis foœcundiorem campum fu-

s Solita- turum, quam cubiculum. In eo Mariæ & inſi-
"ie ut. tus, & ſatus eſt flos campi, Coeli Lilum. Ut
enim fruſtra Sacerdos florem campi extra cam-
pum quæreret, fruſtra ſuſpiraret in Lectulo:
ita Virgo florem campi nuſquam reperiet in
campo, Solo excolet in Lecto. Huic ſilentium,
illi vox verbum proferet. Loqui debent Apo-
fKioli, ut Chriſtum promereantur, Virgines ve-
r0 ſilere. Sic loquentibus, & peregrinantibus
Diſcipulis in Emaus adfuit Chriſtus, qui illabi
Virgini in ſolo cubiculo voluit. Saulus in via,
turbis undique vallatus, à Chriſto ad Apoſto-
latum evocatur: Magdalena ſola, prope ſepul-
chrum, lugens Chriſti faciem videre meruit.
Et Petrus, qui in Solario orans Monſtra dun-
taxat vidit, in mari ſociis allaborans, non ſe-
mel Deum & vidit, & adoravit. At, inquies,
quomodo Sponſæ agrorum fertilitas Lectuli
foœcunditate compenſatur, ſi din quæſitus flos
in Lectulo, irrepertus tamen, eam per ur-
bem excurrere coëgit? In Lebtulo meo, per
nocles, quæ ſivi quem diligit anima mea, quæ-
Nwi illum, & non inveni. Planè digna, quæ
fruſtrà reperiret de nocte in Lectulo Sponſum,
quem de die extra Lectulum conquiſierat.
Quæ enim, per noctes tantum, quæſiſſe in
Lecto Chriſtum memorat, interdiù alibi eum
exquiſiviſſe non diffitetur. Quod credibilius
quoque fit iis verbis, quibus, capite ſecundo,
Sponſum fuerat allocuta. Flores apparuerunt in
terra noſtra, Tempus putationis advenit. Viden,
titillari jam deſiderio exeundi in agrum, &
Ethicæ Tom. I. Pars II.

S

Canticorum. 1

deſerendi Lectul? Meritèò aufugiſſe ſenſit è
lectulo Sponſum, quæ ad agros, non dico, ſe-
ceſſit, ſed reſpexit. Sola recordatio agri ægram
reddidit Sponſam. Uſque adeò Virgini unus
ebet Leckulus pro agro eſſe. In Ledtulo meo,
per nobles quæſivi, Quid eſt, per noctes? Re-
gum id eſt, non Virginum;, tum orare tum
latere, cùm jam diffusà nocte operari non li-
cet. At Virginis Sol agnus eſt, qui Lucerna
Hieruſalem dici voluit; ut intelligerent Vir-
gines, ſibi nunquam diem eſſe, ied jugem no-
ctem: ideéque & Lampadibus ipſas egere, &
eis pro Sole Agnum, hoc eſt, Lucernam um-
brarum ſociam relucere. Ides David Deum
cùm exquiſiſſet nocte, manibus ſuis, non eſt
deceptus, ideò decepta eſt Sponſa, cùm inqui- A ſeru-
ſivit per noctes, quem etiam de die quærere bulis ni-

debuiſſet. Nulla enim ſoœminæ operoſior actio, ,e,
uaàm Oratio eſt. Lectulus noſter floridus. Cur ret.
. eolulus . Parva;

non lectus, ſed Lectulus? Nimirum latiores afitas
quorumdam conſcientiæ, quæ Elephantos & zéi flo-
Camelos capiunt, rarò florent. Quæ Deum re- vent.

veretur, & quibuſdam, ut ità loquar, ſcrupu- See
lis non quidem nimiùm, ſed aliquantulùm co- 42.

arctatur, ea floribus vernat. Ex Lecto compin-
gendus eſt Lectulus, ſi flores cupis. Lectulus,
inquam, non ergaſtulum, compingi debet. Pla-
cent anguſtiæ, ſed quæ Lectulum relinquant;,
hoc eſt, requietis & ſomni locum ſervent-
Adſtringatur lectus, coarctetur, coanguſtetur:
ut videlicet ſolum excipiat Chriſtum. Verùm
cave, ne ſi nimiùm attenuetur, Crucem, non Serupulo=
Lectum paret. Lectum, non Luctum volo. ſi.
Placet Lectulus, ſed floridus: & in eo dif-
fert à Cruce Lectulus, quod illa Spinea, hic
floreus eſt: clavis illa perforatur, hic floribus
conveſtitur. Utque non deſint flores, non de-
ſit Lectulus, hoc eſt, in ipſis anguſtis & mol-
litudo ſervetur ſtrati, & ſomni illecebræ con-
ſerventur. Rigabo per ſingulas noctes Lectum Plal. 6.7.
meum, lachrymis meis ſtratum meum rigabo. Poe- .
nitet, ſed non deſperat: lachrymatur, ſed non
obruitur: dolet, ſed non ægrotat. Denique,
Poœnitentiam agit, ſed in Lecto. Ità enim ex-
cruciabatur propheticum illud cor commemo-
ratione delicti, ut tamen quietis locum non ever-=
teret: ita contriſtabatur, ut tamen & lætitiam
ſibi reddi precaretur, ſi quam amiſerat, & di-
ligenter retinendam duceret, quam ſibi cum
dolore ſenſerat rediſſe. Quam ob cauſam, pre-
catur albi: Lætetur Cor meum, ut timeat no- Pfal. 85,
men tuum. Amat Timorem, ſed alacrem: ex- I:
cipit Pœnitentiam, ſed in ſtrato: nuſquam con-
turbatus: etſi turbatus undique: nuſquam ſi-
ne ſecuritate, etſi undequaque ſagittis confoſ-
ſus; quippe qui ſciret, factum eſle Dei locum
in Pace, qui efſe non poteſt ubi Pax non eſt,
cùm ſit ipie Pax noſtra. Lebtulus noſter flori-
dus. Et quare non aureus, quare non gem- Memeriz
meus? An non ſatius foret, ſi, pro floribus, 7 W
margaritis aſpergeretur, ſi beryllis, pro liliis; ſi 2
pro roſis, topaziis; ſi ametyſtis, pro violis reni-
deret? Pretioſiùs, fateor, gemmis, quam flori-
bus veſtiretur: ſed Sponſo pretioſior Sponſæ eſt
ſollicitudo, quàm pretium ſupellectilis. Semel Dei pre-
inſutæ Lectulo gemmæ Sponſam deſidem redde- utia in
rent, quæ, dum flacceſcentes cogitur reparareKlz-
quotidie flores, & ſæpiùs de Lectulo cogitat, &
ſollicitiàs. Maluit Sponſus vilius excipi, quam
Sponſam nimia ſecuritate torpere; utque illa
frequentiuùs Lectuli meminiſſet, oblitus ipſe Fervor.
eſt dignitatis ſuæ. Ut enim Mannæ, licèt Tepidi⸗
B, pluri- 7a5

14

Conkdee plurimum complueret, minimum tamen præ-
. 2 „ „„ . . 1 — „
zie W Cepit colligi, non alimenti parcus, ſed fidei
Deum.

Tiberali Cupidus; ita Lectuli ſui fragilem ornatum eſſe

zas Dei Voluit, ut, dum reſtaurari frequenter debet,
eupida ſui quoque frequenter Sponſa recordaretur.
ſapius Nimirum adeò recordationis noſtræ delicias
Srstende. ſitit, ut, & in erogando non quid ſe deceat,
naſßras ſed quid nobis expediat, attendat; &, in
ſitiens cubando, ut memor illius ſit mens, ſui fiat

Dens, at ipſe quodammode immemor. Mavult in ſtra-
ſapius ro- t0 herbas quam gemmas, Cœlique Panibus,
eS; atque Angelorum delicis innaſci patitur ver-
Iragilem 5 „ . liviſe
vult eſſe WMes, dummodô ſui homo non obliviſcatur:
Leituli qui dum & flores reparare marceſcentes, &
ornalum. Putreſcens cogitur diebus ſingulis alimentum

providere, Dei, nolit velit, ſuaviſſimè recor-

Scienti datur. Leäctulus noſter floridus. Quid inſolen-
eget Oia- tius? Lectus in agrum vertitur, & quos am-
fione. Pitioſius culta Tellus parcè non rarò proro-
gat, iis culcitræ abundant. Ergo-ne & ſtra-
tum floret? Nimirùm ingemiorum flores, quos
ſolà ſtudendi fatigatione humana ambitio in-
ter codices & calamos legit, ſponſæ parturit
Oratio. Lectum pro agro habet, quæ flores,
quos alii ſtudendo excolunt, orando ipſa &
metit, & impetrat. Quid floribus cum Lec-
tulo? Id planè, quod cum floribus Agro;
Tibi Campus foœcundus eſt, Sponſæ Lectus
eſt fœcundus.

Wterno⸗-
rum me-
mabria.

Leätulus noſter fioridus: tigna domorum
noſtrarum cedrina, laquearia noſtra
ypreſſina.

*

Mors & Quid hoc portenti eſt? Lectulus uti Hor-

sPes prs- tus fioret? Quo Sole, quo imbre, quibus fos-
etianl⸗ cundatus aſtris? Nimirum, emicante in la-
eura al- quearibus tum Cupreſſlo, tum Cedro, facilè

eg. ipſi vel Lectulo licuit Horti inſtar, efflorere.
Tkpidiea- Et immortalitatis nos noſtræ & mortalitatis,
eis inſæ- Pendulæ & laqueari trabes monent. In cupreſ-
a ane ſo mori diſcimus, dediſcimus mortem in ce-

zur. dro: hoc eſt, una nos arbor docet exceden-

Mortis dum hinc, illinc docet altera non exceden-
memoris dum; cujus quidem ſapientiæ ea fertilitas eſt,
Ses bre- ut vel ipſum poſſint Lectulum otii conſopiti
H in amœniſſimum bonorum operum hortum
exeisanz. Commutare. Illius etiam Lectus floret, cui
& tigna cedrina ſunt, & Cypreſſina laquearia.
Vita hæc ſi mortalis eſſe diſcatur, ſi cognoſ-
catur futura immortalis, tantum nobis fertili-
tatis effundit, tantum focunditatis infundit 2
ut non ipſa duntaxat oratio aut actio, ſed Lec-
tus ipſe, atque ipſe ſomnus focunditatem flo-
villa O Eibus conteſtentur. Audeo dicere, fertilius no-
reereazio ſtrum futurum Otium, quam aliorum laborem,
SS ſi tamen à colonis Immortalitate, & Morte
Leritc. excolatur. Nullæ tam ſteriles rupes, nullæ
“ 1 infœcundæ arenæ, quibus ſi cuktura aut
Mortis accedat aut Vitæ, non iis valeant ſemi-
na inſerere meſſis planè aureæ, & annonæ pre-
tioſæ.
tzmolt Lectulas noſter foridus.
Ancs.

Nimirum Amantis vel Lectus floret; non
enim tantum cùm laborat in agro Charitas,
Hlores excolit, ſed & cùm in eo jacet, non
caret floribus. Omnia cooperantur in bonum

5 , 12 . . . . .
Fuſtis eo diligentibus Deum. Si amas, Recreatio tibi
operantur

in bevnm. Aores pParit, quos alii vix Ager posnitentiæ

Omnia

X

Oliva

Contemplationis perfruetur.

profert. Lucroſa res Charitas, quæ nuſquam
infocunda eſt. Si ſponſa es, abundas floribus, Intentio
vel in Refectione. Vel certè ità dicamus. reda.
Lectulus ſponſæ floridus eſt, quia quos in Recrea-
agro vitæ activæ flores colit, ils in lectulo 'io lieita.
Miraris flores in Orarioni
Lectulo? Noli eos Lectulo acceptos referre, fonz.
ſed Campo. Ibi ſunt, ſed alibi naſcuntur.
Denique ut diſcas JESUM, qui tibi fragrat Zelus
in oratione, non orationis tuæ florem efle, Orations
ſed laboris tui, audi quid clamet ipſe ſtatim. "Tens.
Ego Flos campi. Hoc eſt, noli ita Lectulo Zelus

adhærere quòd floridum videas, quia flos, qui animarzé:

Lectulum ornat, è& Campo eſt, non è& Lecto. Vitamir.
Niſi laborares in animarum cura, non fruere- e.
ris floribus in altari. Hic tibi adſum, quia ibi
mihi non dees. Cave, ne me quærere velis
in Lecto, qui naſcor in campo. Si enim in
Lectulo quæres, quæres quidem, ſed non in-
venies. In Lectulo meo quæſivi quem diligit Ani=
ma mea quæſivi eum, & non inveni.

—

1

Poſuerunt me cuſtodem in vintis: Vi- Eecleſa-.

Kici ſi ſnt

noam meam non cuſtodivi. ani

tà ſanè ſponſa, ſed ſponſi paranymphi non judix.
ità. Petrus cur omnia reliquit? cur aurum &
argentum non habet? quia theſauros Eccle-
ſiæ cuſtodivit. Sponſa ideò vineam ſuam non
ſervavit, quia alienis præfuit. Nunc veròô
cur aliquando Infulatus Sacerdos, qui vix
quercum unam poſſidebat, & excolebat agel-
lIulum non benè cultum, latifundia, villas, &
baſilicas, ad invidiam equitum, poſſidet? quia
alienas vineas non ſanctè cuſtodivit. Si tamen
cuſtodiſſe, & non potius diripuiſſe credendus

Munerq

eft alienas, qui ſuam in ſimilitudinem Para-

diſi Eden & amplificavit, & aromatibus uni-
verſis conſevit. Cypri cum nardo, nardus & Cant. 4.
crocus, ſiſtula & cinnamomum, cum univer ſis lig- 14
nis Libani, myrrha & alos cum omnibus pri-
mis unguentis. Nihil ubique terrarum ſpecta-
tur aliquando (quamvis hac noſtra ætate per-
rarò, & fortè nuſquam) aut munificum aut
voluptuoſum, quod non in horum domibus &
præguſtes & ſpectes. Quam exſuperantiam ter-

renæ opulentiæ & deliciarum equeſtrium non

horruit Bernardi ætas, ut ſæpiùs ſuis in Epi-
ſtolis luget, in Solis palatiis & Dioœceſibus im-
Perantium, ſed in cubiculis quoque & Cano-
nicorum & eorum qui Monaſteriis præſunt,
quorum interdum & avaritia congregat, &
luxus diſſipat gazas, magnis Regnorum Duci-
bus non diſpares. Eorum veròô, antequam ton-
derentur capita, ut Clericis ſeu Cruci adſcri-
berentur, patrimonium erat patella, urceus,
& arroſæ papyri bibliotheca pertenuis. Nunc
ex iis nonnulli utinam non vomant in myrrhi-
nis, & conent in cryſtallo.

EX CAP. II. CANT. CANTIC.

Ego ſtos Campi, & Lilium convallium:
ſicut Lilium inter ſpinas, ſic amica
mea inter kilias.

Ui in Campo flos eſt ſine nomine, in Mamie⸗
walle Lilium eſt. Nimirùm virtutum an- Te Mint,
teſignana, & quodam modo Imperatrix humi-“
litas

M Pl &

Mnlne in cc
l Cuo cionn
lut le dui
lano ſld⸗
do Numen
m eit, Lil
kmtudo, n
ln ſe)

nnude,

Ge milglen titn

n

l ſor 6

I Cann 1
Sal de &

& ſin
4 U
Sa Celi
An 1
Ollchrun
4 o, tar
. 0, Ut CI
lonſ

nghtig,, .
Alu,
RK lin. .

Kihit

inlgen
Korin .
can
3 Ios 1
in lecheh
8 korei
o reſenne 8
muſennmt.
Tibi D 1
Okem eſe 1Ne
Kitmn NH
i lechn
n tot,
on e Ledh N
noh figte.1
n, Iuiin
uerere veſg
ſed non in
k ltit ⸗

eni.

itein: Vrl
N
inymmpki mn 4
ur aunum ,
luros Loc
ann ſuam m
Nunc rerd
08, (i ſi
Neolebitage
ia, Vlls, &
policet! na
Vit. A tunen
iſſe gelenchn
Udinem Parr.
Otnatihns un-
o, Norit r
n unidtſſeln
omtile i⸗
Iatumn heel⸗
tra ettte der⸗
nuniftcun ar
Imdombis
perartin ter⸗
gneſnum un
6 ſiiz in Eri⸗
icelbis
be e Cn
eris Prelunn
ongkeget)
norumn Dur
Antequen tor.
Cnci aln
tela, Melh
tentis. NM
ant in n

AMWI.

onnlin
tten

—

in Cap. II. Cant. Canticorum. 15

Chriſti litas florem Campi in vallibus ad Principatum
Incarna- fHorum evexit, Liliumque dixit: ut Regem

tio Deo Principémque intelligeres. Et in campo qui-

gloria. dem Laborem adumbrari nemo dubitat: ex
quo illud licet addilcere, etiam Laboris cam-
po uberiorem eſſe demiſſionis vallem: ſiqui-
dem & in agro flos, & Lilium in valle eſt.
Illad quoque duxerim adnotandum, à ſpon-
ſa ſponſum primo Regem, deinde Myrrham,
demum amcoeniori vocabulo & Botrum, &
Malum appellatum eſſe: ut ſuadeat ſibi quiſ-
Seyvitus que noſtrum auſpicandas eſſe blanditias Po-
Dei a, morum, & Botri à ſervitute, quæ ut amo-
otſervanz- rem exploret, Myrrham pro ſtipendio pen-
zia inci- qit, datura Botrum, ſi primum locetur myr-

hie Re rheuns inter ubera ſponſus. Ergo Rex ſit,
tm,
ira- ut Botrus, & Malus ſit: & Myrrha Botrum
tes. inter & Regem intercedat. Media mortifi-

Conſola- catio, ſed prima ſervitus: obſervantia Præ-
tioues Bei ceptorum agmen ducit, ſequitur mortifica-
ag, tionis ſtudium;, à quo dulcedo Orationis non
catas. divellitur. Plerique Myrrheum ſponſum amant,
Obedien- ſed Regem non patiuntur. Pati volunt, ſed
tia Ora- regi nolunt. Falluntur hi ſanè: neque enim
rin aula eſt ſponſa Myrrheum dicere, niſi prius
1. Cidien- Regem nominaſſet. Obedire primum ſtatuit,
tia neceſ- tum ardua ſuſtinere. Quin Myrrham ipſam
ſaria Fer- non diſſolutam geſtavit in pectore, ſed vin-
vori. culis adſtrictam. Denique Myrrha Faſciculus
efle debuit undique alligatus, ut imago fo-
Humili- ret ſponſi, immò ut foret ſponſus. Quæ enim
zas go- ſine obſervantia, mortificatio placuit unquam
riam ve- Chriſto, cui nec ipſa placere Crux potuit
arte. ſine obedientia? Crux, quæ tanti apud Deum
pretii eſt, ut orbem terrarum redemerit, ab
Afabili Obedientia accepit pretium: adeo nec ipſa
at. olitura Myrrha eſt; niſi, vinculorum bene-
ficio, adſiringatur in ſaſcem, ut tam careat
dulcedine libertatis, quam amaritiei tormen-
to non caret. Ego Fos campi, & Lilium con-
vallium. Quid ſi diceremus, caru'ſſe Deum
nomine in cœlo, cujus propagatum eſt nomen,
ex quo dignatus eſt in terra humilis apparere.
Erat ille qui erat, cum apud ſe erat, hoc eſt
in campo flos ideò ſine nomine, quia ſolum-
modo Numen erat. At ubi Verbum caro fac-
tum eſt, Lilium dictum eſt, tantaque Nominis
plenitudo, quanta Numinis exinanitio facta eſt:
ut ipſum ſe Numen continere non valens præ
plenitudine, effundi debuerit inſtar olei, va-
Iſai. 9, 6. Fioſque in titulos diſſipari. Vocabitur, inquit,
nomen ejus Conſiliarius, Princeps pacis, Pater
futuri ſeculi, magni conſilii Angelus, & cætera
Paſſim ex amplitudine nominis JE8U cogno-
mina diſtillantia.

Bumili-
tas inter
«quales

ſüstsset. In Campo flos Chriſtus eſt, hoc eſt, vulga-
Talenta Lis flos, & ſine nomine fœnum: in valle verô
medio. Lilium florum Princeps, pudoris ſpeculum,
erig. imago Coœli, Siderum æmulus, Solis proles,
Religionis ſimulacl õäl . .
Maners MMlachrum Divinitatis, cui nec pompa ipſa
vilia ig Salomonis valuit in ſuo decore conferri. Et un-
viro non de, rogo, tanta Convallis ac Campi diſſimili-
Vili.

Ego fios campi, & Lilium convallium.

tudo, ut cuùm hic foœno ſimilis, ibi Rege major
ſponſus effloreſcat? Eoo flos campi, & lilium
convallium. Humilitas vallium decus campo
Præripuit: & exaltare valuit ad regnum florem,
quæ ſola & exaltare ſolet & exaltari. Verùm,
quid humilius campo, quid planitie depreſ-
ſins? Rectè ſanè in collibus flos eſlet, qui in
Ethicæ Tom. I. Pars II.

ſola humilitate effloreſcit ut Linium: nunc ve-
rô cùm ſeratur in exæ uato campo, haud ſœ⸗
num eſſe debet, & ſine nomine flos. Quis
tumor in Campo? quis tumulus in planitie?

Immô eò uberior ad feracitatem Lihorum
Campus valle videtur, quò hicé & humilita-

tem præ ſe fert in compreſſione, & charita-

tem in latitudine. Cur ergo, ſi non altior Val-
le campus & latior eſt, ſi non humilitatis ca-
ret imagine, & ſimulachro ornatur charitatis;
Lilio caret, & florem nutrit? Præſertim cam
humilior quoque ſit præ Convallibus campus,
quando ille montium, ſaltem vicinià exultant
atque ſtipantur, procul hic ab omni tumore
atque faſtigio longè latéque protenditur. Ni-
mirum hoc illud eſt, quod tantum ubertatis
ſupra campos Vallibus defert. Fateor, exæ-
quata æquè Camporum ac Vallium planities
eſt: Verùm hæ vicinis provocatæ Montibus,
in ſua adhuc depreſſione conquieſcunt. Com-
preſſus jacet Campus, & forté Valle compreſ-
ſior, ſed procul à Montibus. Jacet, ſed nulla
collium vicinià ad ſublimitatis cupiditatem ir-
ritatus; cùm;, ê contrario, Vallis, Montes in-
ter & Colles, cacumina inter & ſublimitates,
procumbat. Videlicet Humilitas inter humi-
les non ſerò addiſcitur, ſerò repudiatur: at
juxta ſublimitatem, humilitatis meminiſſe ar-
duum eſt, rarum eſt, nuſquam eſt. Quis enim
non in Monaſterio humilis? Quis non ſuper-
biat in Aula? Quoad caret vicinià Excelſo-
rum & Cacuminum humilitas, ſublimitatem
facilè negligit: at ubi Montes ſpectaverit, tæ-
det eam convallis. Si nullus commendatur in
Religione, ſi nullus effertur, ultrò injurias
appetimus, ultrò præconia faſtidimus. Sic
æggiùs laudes quam contumelias in Tyrocinio
exhorremus, unde Montium faſtigia abſunt.

Religioſt
perfebtios
ves n
Pernant
ſaculares,
nec alios
KReligio-=
Jos.
Humili-
tas veras
Occaſio
adetegit
virtutems
Tro in
religione
cur non

ſe aApé rbiat.

Ubi verô Vallis propinqua facta fuerit Col-

libus, ubi ingeniorum cœperit ardere confli-
tus, Qui velit ingenio cedere, rarus erit.
Ideoque Flos campo, valli Lilium innaſcitur;
quòd copioſius atque nobilius muneretur Deus
Humilitatem juxta Montes poſitam, non ere-
ctam. Cohorruit ad vaticinium Principatus
Saül inter aſinas; qui ferre nequivit in Reg-
no nec Davidis laudes, nec Samuslis leges.
Qui reliquêre omnia Apoſtoli, quoad fuere
Campi, procul à ſucceſſionis Spe, ante Chri-
ſti pedes jacentes, nullus de Regno cogita-
vit. Ubi prænunciatà Domini morte, de pri-
matu Eccleſiæ agi cœptum;, illicoò facta eſt
contentio inter illos, quis eorum videretur eſſe
major. Unius Montis non ſpectata nec exhibi-
ta, ſed ſperata vicima duodecim erexit valles,
ipſo licèt eis præſente Humilitatis magiſtro.
Nimirùm, ſi nullus altior eſſe debet, gaudet
unuſquiſque compreſſione: quòd ſi, Chriſto
decedente, aliquem Eccleſiæ imperium ſpec-
tat, jacere nemo ſuſtinet, ſervire nullus po-
teſt, omnes Principatus exagitat ſpes, ſolhici-
tat altitudo, vicinia erigit. Elevato Sole, Lu-
nam in ſuo ordine conſtitiſſe, prodigium eſt
tum apud Prophetam, qui illud commemorat,
tum apud Bernardum, qui renovatum ſtupet
miraculum in Monaſterio Galliæ primario;
ubi, promoto ad infulas celebris Eccleſiæ Ab-
bate, in ſua adhuc Monachi humulitate exul-
tabant.

Ege

Luc. 226
24.

16

Ego pos Campi.

Talentz Et quare non Cœli Sidus? Et quare Spon-
Ene Glo- ſi decor immortalis cum caduca fœni venu-
iee "5 ſtate confertur? Cur, qui ſuæ abundat in Cœ-
lo dignitatis ſimulachris, ſectatur in campo
Nil pra- flores? Aut, ſi flos dici optat, quare non
ter Deum. Valis aut Horti, ſed Campi flos appellatur?
Enimveròô in eo exultat Dominus, quòd &
flos ſit, & Campo ſufficiat. Ego fos Cam-
pi. Gloriatur Chriſtus, quòd Campus ferax
omnium omnino frugum, qui amari poſſet,
poſſet promoveri, ditari & coli poſſet, uno
ſe flore contentus ſit. Sic Beatiſſima Virgo,
quæ totum mundum pellicere potuiſſet, uni
Chriſto cor ità dedicavit, ut eo tantum con-
tenta eſſet. Attende. Unius vaſis anguſtiis flo-
rem excipi haud mirum eſt: at Campi ampli-
tudinem flore contentam eſſe, miraculum pe-
nè dixerim. Uni vacare Chriſto Paulum;,
cognomento ſimplicem, magnum eſt, ſed mi-
rum non eſt. Quid enim vir ille omnium ho-
rarum, & nulhius calliditatis, ageret niſi ora-
ret? Vas erat; ſatis illum & exornabat, & fœ-
cundabat flos. At Hieronymum, pectus illud
capax terrarum Orbis, campum illum omni
diſciplinarum genere excultum, illum virum
ſupra homines & ſcientiæ copiâ, & ingenii
acumine, & profunditate prudentiæ, eremi
concluſum rupibus uni vacare Chriſto, ſum-
mum eſt, mirum eſt, miraculum eſt. Cam-
pum frumenti ſegetumque feracem floſculo
contentum eſſe, nonniſi prodigium eſt. An
Talenta non vox una multorum eſt? Laterem ego in
H cubiculo inglorius, ex Chriſti vulneribus diu
Sha,is nockuque pendulus, niſi me magnarum rerum
vang, Capacem Eccleſiarum ſollicitudo abduceret &
latebris. Parum eſt, ut orem, qui docere poſ-
Hamili- ſum. Et aptus imperio amimus vix ſervire diſ-
zas rara. cit in clauſtro. Enimverò Lucis Sol dives do-
Gus eſt à natura, Terras omnes luſtrare, &
Cœlum, quod ornatum cernimus, immotum
Nil pre- nobis ſpectamus: uſque adeò latere non de-
ter Peum. bet, qui lucere novit: & ſterilis habendus
eſt Ager, ſi, cùm ſegetes dare poſſit, uno
ſe fe flore conveſtiat. Verùm deſipit ſapien-
tia,; quæ in Sole collocat exedram ſuam, cùm

audiamus placere Sponſo Campum unius dun-

taxat fertilem floris. Imô gloria noſtra hæc
eſt non minima; quòd nobis IESUS tam ma-
gnus ſit, ut nobis ſatis ſit. Licèt ſis Cam-
pus, noli Tibi ſterilis videri, ſi hoc uno flo-
re veſtiare. Flos ipſe Campi eſt; & quidem
cum Tu illi ſufficias, planè ille Tibi ſufficere
debet. Flos eſt, ſed in quem campus illi bea-
tôrum Spirituum ampliſlimus proſpicere deſi-
derat. Flos eſt, ſed qui Campo Paternæ Men-
tis auguſtiſſimæ ſatis eſt: neque enim Mens
illa œcunditatis fons alium in ſeſe florem pro-
ducit, quem ſi Tu fortè produxeris, infoœ-
cundus videris Tibi. Ego ſlos Campi. Miror,
quòd Campus flore contentus ſit; unoque ſat
ſe credat expletum Cor Chriſto, cui regno-
rum amplitudo ſeges exigua eſt. Verùm ſecre-
tius quoque hic tegi myſterium arbitror. Chri-
ſtus enim tum Flos, tum Granum, tum Bo-
trus eſt. Porré Campum frumenti uvarum-
que capacem ultra florem ſuam non explica-
re pompam, inaudita eſt contemptæ fſocun-
Nil præa- ditatis modeſtia. Non diſplicet unum germi-
ter Denum. nare in Campo Chriſtum, ſi in ſpeciem fru-

Oliva

menti erumpat. Placet Chriſtus, ſed ſi Botri
inſtar effloreſcat in Campo. Libenter annona
Mundi caremus, ſi Dominus ſit annona. Va-
leat frumentum aulæ, ſi Chriſtus fiat ipſe fru- ua.
mentum. Rejicio in patria Gloriam, ſi in Mo- Inientio
naſterio inglorius non lateo: & Senatorem me mala:
eſſe non memini, dummodò inter Chriſtianos nbitis,
Oratores adſcribar. Deleatur ex Equitum al- Gloris
bo Nomen meum, ſi tamen in Theologorum Dei ma-

Intentis

catalogum tranſcribitur. Verbo; frumentum 7o" tas-

ſit Chriſtus, & à ſæculi jejunabo fermento. *.
Religioßs

Quam verèò rarus eſt, qui ſi Campus fortè ſit, van⸗
carere velit & Frumento & Botro; Qui flo- lerig
re paſcatur, ſi non paſcatur: qui jejunus ſo- vana.
là delectetur floris pulchritudine: qui non ſa-
ginatus à Chriſto, Chriſtum colat. Vix unus
David futurum dixit, ut ſine Grano flos ſuffi-
ceret ſibi, Dei appetens gloriam, negligens
ſuam. Satiabor, cuùm apparuerit Gloria tua. Pfal. 16.
Quis eſt, qui ferat in Campo ſuo ſeſe Florem 17,
jactare, ejus præferens venuſtatem ſaturitati
ſuæ? Deus glorificatur, ſed ego inglorius vi-
vo: IIIe floret, ſed ego areo. Quid mihi
cum flore, quo nec paſcor, nec oblector? A
fructu frumenti,; vini & olei multiplicati
ſunt, qui Chriſto ſerviunt: at qui in id
Plur dormiat & requieſcat, unus Prophe-
ta eit.

Oi 3ie, . . . ⸗ Imitandè
Sicut Lilium inter ſpinas: ſic amica mea mimi.
inter filias.

Arduum ſanè opus, inter ſpinas non dege- Imitanss
nerare in dumum, ſed efflorere ut Lilium; Pauci.
Ppræſertim cùm ſpinæ non foris ſunt, ſed filiæ
ſunt, & nos circunſtant. Lilium, inquam, eſ- Correctio
to inter ſpinas, non Roſa: hoc eſt, foreas, „on ecet
ſed non pungas degeneres. Sicut Lilium inter Vronem,
Winas, c amica mea inter ſilias. Ergo ſine ſpi- qui non
nis non floret Lilium, hoc eſt à proximis alie- Vanaali
na Charitas defloreſcit: quæ, dum meminit “D Ri
Lectuli, à ſponſo provocatur ad campum au- hiorere.
diens; Ego ſios Campi, cùm ipſa dixiſſet; Le- Scandali-
&tulus noſter floridus. Sciat proinde amor, citò Zari faci-
ſe in ſpinam evaſurum, ſi ſpinas evadat. Si-
cut Lilium ſponſa eſt, ſed inter ſpinas, dun- Sesa,g,
taxat. Din cum ſponſo ſponſa non eris; citò vitamix-
carebis Innocentiæ deliciis, ſi nocentium cu- ta.
randis delictis carueris. Nimirum Lux, quæ Oratio
in tenebris luxit, Lilium amat inter ſpinas. Si Irvaen
Impiorum refugeris conſortium, fugiet à Te; zi,*
qui pro nobis factus eſt peccatum. Maria, Erecleßia
dum Chriſto caruit, & in Templo verſata eſt, mixta
& in cubiculo, vix Deum concepit, & ad mali⸗
Montana feſtinat; vix peperit, & in ͤÆgyp- us.
tum deſcendit. Ex quo Lilium protulit, ſpinas &vvatz
quærere debuit aut curarum, aut impiorum. ogr
Sicut Lilium inter ſpinas, ſic amica mea inter imperfe-
Kklias. Ità eſt: Convivendum eſt ſpinis, ſed ne- Au.
quaquam adhærendum. Sepiant te, non tan-
gant: circumſtent, non lacerent. Denique;
Inter ſpinas Lilium, non cum ſpinis: ab illis Femilze
non abeſt, ut eas juvet; non illis immiſce- nila ac
tur, ne diſcerpatur ab illis. Intelligis, credo. Haielatt.
Zelus non degeneret in amicitiam: non verta- bas.
tur in amorem charitas. Floreat Lilium, ſed
inter ſpinas. Niſi Proximi quibuſcum agis, ti-

Familia-

bi fuerint ſpinæ, Tu illis deſines eſſe Lilium. Perſecutit

Ut tu floreas, illi pungant: quod ſi floruerint uiilis
ill, Tu degenerabis in ſpinam. Mentior,
niſi id evenire noſtris ſpectavimus oculis in
Eccleſia. Sæviére Cæſares inſtar ſpinarum in
Eccle-

.

yliimt
n flur.

9 rnif⸗
pin ati vo
n pienci
Carnde.
udliim.
glin
gins Nit.
7ag Arics!
.
in inn i
eis hhlil⸗
As) innicss p
Eloe gul
mnto d
vn Vimmt
6 i Cblii
ſar inn, Parent

,r uin i ele

on mnenmn aete
4 .
21 Intem, ha
(Nen i tena
.
6Se Mnncglo
Gn, urimun
6e Lunm wct!
un CInſio acci
unmet; mon
un Verum qu
sine t, cwe⸗
ogumn ſin
tu. Duppe
4. . 5,†.
uhhen Qu
I vumm
, etiam P
D e, &
Angatim ten
r
I, Cn
lrem inle
( ſ M
fen ding,
igt, Nn
Darbetulun

ie me
.
A
Pmt I
Aun.0]

Nein, ſ

un, tire
6 Nümn uin
4 en ſe
Chriſt
1 Utur, arb
rcln f

4 le

N.

e ln
ien

ldan
Unor
na V.
Oem Ne ni
Enſtinn 4
biumd
Copenmn N
funnennm re
Eemenn A
loreſt, 1
Eeunms ſ. ue
lni monſe
Viu umn
flos ſult
neoligen
Blnia me
le Floren i
n ſinmtti
glorin ni.
Qid minn
bledor! 4
mulküet
ui in
ns Propte.

8 non ege- E
ut Lim;
, ſed le
Dqamn, ,
K, Korens, nt
Liliumn ina e
rgo ſeſfr
um mmnit ,,
Calnplnal n
diuiflet; le. N
le ano, Cn
8evadet N
lpinmy ln in
on etis; i
ocentium n.
n Lu; 4
ter ſging N
ſugtet leing
Um. Man,
o vethet Ae,
ceſit, Kul,

tulit, in ,

Gt inpiondd /9
ica Men na
hinis, Nrei
te; 0
t. Denchei,,
ſinis: ,
is iinde ,
9: No Fettr,
Lilum, 1
ſun l
6ele I n,
lſhonen
Menrot)
us ols

. 1
tu
ſp Pac

in Cap. II. Cant. Canticorum. 1 7

Eccleſiam, & viguit tunc illa inter illos, ſicut
Lilium. Verſi ſunt illi erga illam in flores, &
penè verſa ipſa eſt in ſpinam. Defloruit inter
flores, quæ inter ſpinas floruerat.

Sicut Lilium inter ſpinas; ſic amica mea
inter filias.

. Cur Matri factæ ſunt ſpinæ vel filæ? Un-
de. de in tantàâ vocabuli dulcedine tantus irrepſit
7/4 Neli- furor ſæviendi? Cur ſpinæ ſunt, ſi filiæ ſunt?
gioßt. Cur? attende. Ideo filiæ ſunt ſpinæ, quia Ma-
Hameni ter eſt Lilium. Dicam clariùs; ideo laceratur
reſpeſus. à filiabus Mater, quòd eſſe cœperit amica
mani. ſponſi. Amica mea, inquit, inter flias, Ricut
gligat. Lilium inter ſpinar. Si inimica fuiſſet Chriſti,
5§.ccleſia amicas habuiſſet filias: Amica Chriſti facta
ſeandala eſt? inimicas paſſa eſt, quis crederet? vel fi-
nder lias. Et ſanè quicumque Chriſto nomen dedi-
Sih- mus, noſtro id experimento docemus & diſ-
edati. cimus. Utinam tam ego meorum obliviſcerer,
perſecutio quàm illi obliti ſunt mei. Citiùs & corde, quam
argumen- & domo, Parentum evaſimus. Deſuüt quiſque
ut . noſtrum ſui eſſe Parentis filius, ex quo filius
Religioſus Dei factus eſt. Ac ſi idem eſſe nequiret & fi-
verus a- lius Dei, & filius hominis. Verentur nimirum
mari non portentum facere, ſi qui Patrem in cœlo no-
curet. minat Deum, hominem vocet in terra Patrem.
Tie Careat in terra Patre Chriſti ſervus, quando
„mwo Patrem in cœlo ſortitus eſt. Subducunt ſeſe ſi-

Religio o- ele . 1
dera, ut primum Mundo Sol naſcitur. Deum

Parentes

dio habi-

zaob in. Patrem vocat? relinquatur à Patre. Sanè non
obſervan- ità Chriſio accidit. Nactus eſt Matrem, quâ

z: 144. . .
i. ,ℳ% Caruerat; non Patre caruit, quo nunquam ca-
oια ruit. Verùm quando & nos Lilium, & illi ſpi-

vantie nö næ ſunt, caveamus, rogo, eorum viciniam.
tolerat Nunquam ſpinis adhæret Lilium, quin lace-
Rinten. retur. Pungi potes à ſpinis, ſanari non potes,
aut foveri. Quin, quod nec illos curare pote-

Bs a. ris, quamvis Lilium ſis? illi ſpinæ remanſuri
via. ſunt, etiam poſtquam diuù fueris inter illos.
Dei voce, & viſu jufſus eſt S. Martinus in
Hungariam regredi, ut parentes ab idolorum
cultu, ad Chriſtum traduceret. Ivit, & ſolam
Matrem inflexit, Patre idololatrà defuncto.
Quod ſi Martinus miraculis, viſionibus, &
neligioß pœnis clarus, dum Dei imperio cum Parenti-
in dom bus agit, Patrem ab idolis non revocat: pu-
Paren- tas barbatulum Evangelii ſectatorem revoca-
zam. turum ſuos à ſuibus?
Parentu

ivu. Sicut malus inter ligna ſylvarum, ſio di-
lectus meus inter filios.

Dei pro- . . . . .
miſſa. Quid loqueris? Modèò ſe florem dixit Dile-
Servire Ctus tuus, & Tu Malum vocas? Ego flos cam-

Deo. pi, inquit: Tu verò, ſicut Malus, ſic Dile-
ctus meus. O Dei uberiorem medullam, quaàm
Agan. ſpeciem, fœcundiorem ſpicam, quàm ger-
a men, ditiorem domum, quam veſtibulum,
Chriſo Potionem quàm poculum meliorem! Et Mun-
diſcat, dus quidem ſe Malum mentitur, & fœnum

are de eſt: Chriſtus verò florem ſeſe appellat, &;, ſi
ſe loqui. carpatur, arbor eſt, non tam decora frondi-
bus, quam fructibus locuples.

Religio . . 2
non unius Dilectus meus inter filios.
Vitio in. . . . .
lamis. Si ſylvæ Ignem injicias, Malum exures.

Judican- Etiam in tanta lignorum ſterilium infœcundi-
teme. tare fœcunda ſuccrevit planta: & niſi caveas,
Ethicæ Tom. I. Pars II.

Sicut Malus inter ligna ſylvarum: ſic

₰

ſi filiorum læſus ſocordiâ, eorum damnaveris g. gecle-
coœtum, Chriſtum damnabis inter illos latitan- ſia, ob ali-
tem, ſed non cum illis infœcundum. Multæ quos non
viſuntur ſine fructibus arbores: ſed miſi ſin- Vonos Ee-
gulas explores, vitæ arborem exſcindes. Qui ceſioſti-
pendere conſueverant in patibulo, Latrones ee den-
ut plurimum & ſontes fuere. Verùm dum nique nen
Crucem ſpectat, non Furem crucifixum, ſed poteſt.
Deum ligno affixum pupugit Miles. Hinc La-
tro, & inde Latro, & penè ſemper in Cru-
ce impii: at media inter ſceleſtos Innocentia
periit: & dum Crucifixus vulneratur, Juſti-
tiæ laceratum eſt Cor. I nunc, & ſylvwas ex-
terminato, primis duntaxat exploratis plantis.
Inter ſylvarum ligna Dilectus viret. Ilpfas ſi
damnes Publicanorum domos, JESUM ali-
quando damnabis. In ipfo lupanari, niſi fa-
cem inferas, Theodorum pronunciabis viola-
ti pudoris reum, quem Pudicitiæ veneramur Innocen-
ſervatorem. Quid, quod creſcit inter ſterileſ- sia abi-
centes arbores Malus fœcunda? adeò virtus ſe- Zue uss⸗,
ſe prodit, emicat ſolis inſtar vel in Nubilo. S ci
Obnubunt ſideris ſplendidiſſimi vultum nubes etſzura.
decolores. Diem tamen adeſſe dicimus, quan- Fama cu-
quam Sol obtegatur. Inſimulari Suſanea po- "a.
tuit, adulterii damnari potuit, phecti non po- Srernle⸗
tuit. Expeditis jam paratiſque in eam ſaxis, ſ.
erupit ex ore innocentis, Foœminæ Pudicitia. ia.
In ipſa ad necem via & vitam reperit, & fa-
mam. Quod ſi inter ligna Dilectus viret, & Locus
floret inter ſpinas ſponſa, iniquè times aridita. ſanctos
tem, ſi non liceat tibi ſemper in Lilieto flore- ven facit
. nec i-
re. Latro, inter blaſphemos, factus eſt Præ- „jior.
dicator. Prævaricator factus eſt Judas, inter
Prædicatores. Thomas Chriſtum, quem reſur-
rexiſſe teſtatus eſt inter Ethmicos, inter Apo-
ſtolos ſurrexiſſe non credidit. Noæmiſi in luto
aurum concreſcit: & ſplendidus fulminum fu-
ror emicat inter nubium caligines. Alas ſibi
Bombyx comparat in ergaſtulo, & pinnas Li-
bertatis miniſtras carceri debet. Lapides, qui
in Liguriæ rupibus molles ſunt, obdureſcere
ſentias Cœlo lucique expoſitos. Diſcunt mimi-
rum à rupe mollitiem, quam dediſcunt inter
aëris ſoliſque blanditias.

Sub umbra illius, quem deſiderave-
ram, ſedi: & fructus ejus dulcis
gutturi meo.

Sedendum eſt, & ſub umbra quieſcendum Tugum
Chriſti, ut vitæ ejus nobis exempla dulceſ- eri
cant. Non ſufficit ad arborem deveniſſe, ut“ ρα
conquieſcas in umbra ejus. Hinc ſole illuſtra-
tur, inde opacatur umbrâ. Plerique Chriſtum
ſequuntur, ſed triumphantem atque epulan-
tem, populiſque circumfuſum. At his fructus
ejus, nempe Crux, non ſapit. Fructus enim
Domini ſi ommibus dulceſceret, non profite-
retur ſponſa ſuo palato dulcem fuiſſe. Non tam
in ſe dulcis quam meo ſapidus gutturi. Et un-
de tibi tam gratus Succus amariſſimi fructus?
Enimverò & concupivi arborem, &, eâ inven-
tà, conquievi, & non ex ea parte ſedi, quàò
fulget, ſed unde inumbratur: ideòque ſapit mi⸗
hi, quod multis deſipit. Ergo faſtidiunt ple-
rique Crucem Domimi, quòd eam nunquam
concupiverint: rapti enim hi ſunt ad religio-
nem æſtu, non cupiditate abducti. Alii concu-
pierunt quidem arborem, Chriſtum videlicet:
3 ſed⸗

Religio
cui ſapit.

Apeſtaté.

18 Oliva V
ſfſſed, eo invento, nequaquam ſedent, nihil ul- quàm Dexteram. Hâc enim rejectà infra pe-
Gegi tra appetentes: Verùm, exuto veteri homi- cCtus ad amplexus, locavit illam mens ſponſæ
Ron ne, novum induunt, &, relictis omnibus, ali- juxta verticem ad imperium. Planè non pote-
Nilpræ- quid concupiſcere incipiunt. Appetunt enim rat non præſerre felicitati calamitates, quæ
ter Deum. Primos accubitus in clauſtro, & , niſi vocen- Myrrheum Dilectum agnoverat. Ergo & in
Latitia tur Rabbi, eſſe nolunt diſcipul Crucifixi. Fru- pectore Myrrha, & propè caput Læva; ut
Purtalee ſtra hos extimulavit Cupiditas Vocationis, quos & amoris regnum, & Mentis imperium à
aist. oVa, non rerum, ſed umbrarum cupiditas in Chriſti Sponſa deſtinatum eſſe ſciamus Poœni-
aw,ti. ſua vocatione quieſcere non ſinit. His quoque tentiæ. Verùm, quàm generosè tulerit fulmi-
tas. inſulſa Crux eſt. Quid ſi concupieris & ſede- na Lævæ, atque flagella, ex conſequentibus
ris? Niſi Umbram ames arboris, fructus dul- verbis elucefſcet.
cedinem non guſtabis. Umbra enim humilita-
us condimentum eſt Crucis. Elevari neſcit in Adjuro vos, filiæ Jeruſalem, per ca-
Cruce, qui nequit humiliter deprimi. Humi- preas, cervoſque camporum, ne ſu-
liavit ſemetipſum JESUS, ut Crucis poma net. . zhare ſagiatis Slo-
deguſtaret. Ergo præcedat cupiditas, in um- Ni etes, nequt igta efa al: le.
bra ſeſſio conſequatur, ut fructus gutturi tio dam, quoad uſque ipſa velit.
dulceſcat & ſapiat.
Adeò attactu Lævæ vulnerantis commota a v0
Introduait me Reæ in cellam vinariam, non eſt ſponſa, aut acta in querelas, ut pla- enfe.
ordinavit in me charitatem: Fulcite nſno mert ſopore ande onakic, eri , mari in
7 . agellantis manu in cervical versà quieſcen- Tribula-
me foribus, Nipate me malis, quia tis. Læva ejus ſub capite meo; ſed dommi. Aut tionibwe.
aimoe langueo. tantæ illa fortitudinis eſt, ut plagas riſerit, Dei nie
aut tantæ ſponſus clementiæ in flagello, ut dor- Severimn
Amor in Ordo iſte charitatis caret ordine. Modus mientem excitare nequiverit. Utrumque pro- Dei Cle-
Deum ſi- enim amandi Deum ſine modo eſt. En quo- bo, & Dei benignitatem in Ira, & ſponſæ mens.

ze modo. modo amet, cujus coordinavit Sponſus cha- tranquillitatem in vulnere. Et quidem leviſſi- Correctio Ceri
Fervor. ritatem. Intermoritur præ amore, & languet. mè excitari poteſt, quam à filiabus excitan- viuft ſ tnul
Et ſanè amoris exceſſum ſuſpicabar in iſta or- dam Dilectus ſuſpicatur. Nihilo minus ſurre- rigi
dinatione, quæ in ſola cella vinaria impleri ctura ad voces puellarum, non evigilat ad ic- atn tento
debuit. tus Dei. Uſque adeò delicato adoleſcentula- hru Nnn
. . rum ſono delicatiores Dei ſunt plagæ. Quid Nu Nachrun
Læva éejus ſub capite meo, & dextera nos dicemus, quùm iſta nobis exprobrabun- Pnliium
illius amplexabitur me. tur? Deus tam leniter, tamque amanter ſibi Hüiukntin
percharas animas cædit, atque lacerat, ut pro- Tn e
Aridita- Amplexabitur, inquit, me, non amplexe- fundiſſimè ſomnum vel proſequatur vel captet Enn
tes eiis tur, ait. Prophetat ſibi delicias affuturas poſt vulnerata: quùm una admonitione noſtrâ ità n l
Conſola- turbines, non precatur. Non quid optet, ſed percellantur commoniti, ut noctes plurimas eNelhan
ee- quid ſponſus facere conſueſcat, explanat. Er- ducant inſomnes, præ animi ægritudine, quos ne Ponh
. go ſi Læva capiti incumbit tuo, noli triſtari; arguimus. Ergo placidiores ſagittæ ſunt Do- 2Ads
non enim procul abeſt dextera, ſi adeſt læva. mini ferientis, quàam monita Superioris vigi- CoreSoy un de
Læva gravis non eſt, ob viciniam dexteræ. lantis. Sequitur. Vox Dilecti mei, Ecce iſte ve- durior. nir e⸗ keügt
8 Lapſi lindeſcers in

Amplexus dexteræ pondus ſublevat Lævæ. Et
quidem ſponſam, ſi uſpiam, hic miror ma-

nit in montibus, tranſiliens Colles. Dum ſtudet ,

Lanaè
Sponſus, ſeduléque ſatagit, ne à filiabus ex- erigendi,

Morif- zime. Non erim flagella, non ſpinas, non ſuſcitetur Sponſa, ſuis illam vocibus excitat. Plpt,
cationum fulmina, non denique adverſas res nominat, Timor, ne evigilet Dilecta, eam à ſomno avo- nt dec el
SS quibus concuti ſolent quos Læva tangit: ſed cat: ipſique dum ſomnum conciliat, interci- 3 i Colbn 6
zi«. oblita operum, artificis meminit, enſiumque pit. Suis adumbrare moribus dignatus eſt ſpon- Un Monbrn
ac fulminum negligens ſolam reſpicit vulne- ſus ſodalium mores. Rogo, quoties anima- Ehertz, ih
rantem manum, atque fulminantem. Sic Job rum Paſtores, quam conantur tranquillitatem 6 kdn arclior
non Chaldæorum memimit ac Sabæorum ſuos invehere, prorſus perturbant! Dum enim mi- . Ain nmiin
depopulantium greges, ſed rerum fuarum ja- mium inculcant, quod ſuaviter ſuaderi debe- er eun aſin
PDei vo- Cturam refudit in Deum. Sic alibi ſponſa Faſ- ret, fruſtrà laborant. Inſtillanda guttatim Pie- Atcorle
lantati ciculum Myrrhæ non tam Myrrham dixit eſ- tas eſt, non acervatim ingerenda. Vel Man- En, Criſog
S ſe, quam ſponſum. PFaſciculus Merrhæ, Di- na deſipuit, dum frequentius cadit. Et ne id ikdene,
loktus meus mihi. Si Dilectus, quo modo Myr- diceres vitio factum Iſraëlis, Deus quoque 1 ur ren
rha? Et Myrrham dixit, & negavit Myr- ne copioſius apponeretur, cavit Vermium ebul- AKalleſi
trham. Amarities cogebat faſcem ex Myrrha hentium prodigio toties in vaſe viſo, quoties 4
aoreie. profiteri, quem negabat Myrrham eſſe, dum ſtatuta à Deo Menſura excederetur. Iners ſtat l bilq 1,
modo Aet- Don taln àa ſponſo compactum intelligebat, inter undas ſine vento Navis; at immodicus 1 momnid
zeſeast. quam ipfum converſum ac demutatum fuiſſe ſi flaverit, non curſum provehit, ſed naufra- ?
Tribula- in ſponſum. Felix anima, quæ tum in ſecun- gium parat. Quid porròô agent ſcrupuloſi, Se ulgd Coliun
tiozis ve- dis, tum in adverſis rebus rerum aliarum ſi ſponſus ipſe, dum ſomnum ſponſæ procu- 5. uen
medium. oblita, Manuum duntaxat recordatur Dile- rat, quaſi diſpellit? Clamore & adjuratione en nene
cti ſui. Miſera planè eſſe non poteſt, modè manifeſtius id eſt, quàm ut à nobis debeat i (enl
in læva, modè recumbens in dexteràa. Non il- explicari. Scito Quietem, quam ab aliis per- U N
li arridet corona, ſed dextera, à qua impo- turbandam caves, ma turbatum iri ſedu- Wae du
nitur, placet. Non illam vulnus affligit, ſed, Hitate. Eee
quæ telum defigit, læva levat jacentem. Læ- et Ueng
va ejus ſub capite meo⸗- & dextera illius am- R er o
plexabitur me. Ut video, pluris Lævam facit, cehi,
Vox E
1 n

ta Pe-
ſorle
n pote.
ve
0 8 1
NA;
ermum
s Den-.
it fuln.
Iuentbar

Der ce.
N ſi.
atis cil.

CoNmnn D
8, uhl. ni
uienett,,,
quielen Iin
lormit. Mün
gas hlett, N
lo, uchr,
uncbe ro
dem lerill.
us ext.
winus fumn.
igllit di⸗
loleſcenme.
lage. (ui
Aprobahn.
AMnanter Tbi
elat, ur ⸗
tur vel apre
ne moſti n
Ctes phnims
itudme, ds
ttæ ſunt De
eriors nir 4
ere ifete ,
.Dunlul
4 fliabib er ⸗
Nibis ett
dàſonN.
liat, ltin
nannekin
Gotiss Aum
ranqun
Dum enno-
ſiaden ⸗
gotmmntt⸗
n ne
cit. Ein

Vox Dilecti mei, ecce iſte venit ſaliens
in montibus, tranſiliens colles.

guperio· Quæ vox Dilecti tui? Vox Dilecti mei, Eo-
rer promo- ce, inquit, iſte venit. Num linguam in pede
veen: geſtat Dilectus tuus, 6 Sponſa, ut & paſſus
Iandkiore vox eſſe debeant, & ipſum ambulare, loqui
ger quodam modo ſit? Vox dilecti, inquit, &
superior ſolum ejus deſcribit iter. Planè vOX ſonora,
uos eve- & grandis vox, Iter Dilecti, in montibus ex-
u: ultantis, & faſtidientis colles. Si noſtræ æta-
Correptio tis Paſtores attendamus, quod ex Sponſi re-
ere S, ſonat greſſibus, hoc in eorum ſonat ore. Ni-
coronare. hil enimveròô affirmant ſibi fore gratius, quam
Dignis Montes, nihil æquè inviſum, ut Colles. Pro-
quibus moturos ſe profitentur ſublimioris vitæ ſtudio-
conferen- ſos „neglecturos veròô illos, qui vix ab humo,
irn⸗ collium inſtar, afſurgunt. Tamen, cùm tam
io vera blandum verborum ver ſubſecutus fuerit re-
favere rum munerumque autumnus, inter medium
Perfedts. Montium pertranſibunt aquæ, & Valles, ne-
dum Colles, abundabunt frumento, vitibuſ-
que exundabunt. Nemo;, antequam ſponſus fie-
ret Diœceſis, non jactabat Dignitates, Curaſ-
que deberi Viris doctrinæ ac virtutis eminen-
tià inſignitis: à quo deinceps jam Eccleſiæ
præfecto, Clericis mediocribus diſpenſantur.
Quo fit, ut nullus ferè eminere in Clero ſata-
gat aut integritate aut doctrina, cum Favor
Præſulum tentorium figat gratiarum non in
Montibus hominum præſtantium, ſed in Col-
libus gratioſorum atque charorum. Quaàm fe-
lieiter nobiſcum ageretur, ſi vox Paſtorum fa-
ſtigia ſuadentium, celſaque Montium dilau-
dantium præteritio Collium eſſet; non autem
efſet inanis verborum crepitus, ſpecioſãque
minarum, quamvis id perpaucis contingat, ad
pompam pompa. Tranſiliantur Colles, & il-
lico Montes incolentur. Potentior Vox nulla
eſt, quam quæ ex factis ſonat. Eloquentius
tonat pes refugiens à collibus, quam lingua
excandeſcens in Colles. Quæ omnia à me de
rariſſimis Eccleſiarum Principibus prolata,
qui ſapit, ad Regnorum Primores facilè tranſ-
feret. Sed neſcio, quo modo nimis inhæ-
rent Collibus Capita Eccleſiæ, interim jacen-
tibus Montibus, qui eò ſunt à ſublimitate
longiores, quò fuerint in Pietatis virtutiſque
udio excelſiores. Porrò Chriſtus primum
ſalit in montibus, tum colles tranſilit. Sem-
per enim faciliorem ſe & humanmiorem exhi-
bet Sponſæ. Quaàm enim durum, converſionis
initiis, Chriſto frui, atque ſervire! Poſtea ve-
rô & oramus, & quieicimus, & regnamus.
Mundi: Mundus verô primè nobis in horto apparet,
ale deinde colles ſubit, demum Montes tranſcendit.

Voxv Dileéti mei, Ecce iſte venit ſaliens
in montibus, tranſiliens colles.

Eledtio
Katus.
Servire
Deo feliæ.

Conſola-
tiones Dei
& Mun-
di.

Collium conditionem prorſus infelicem!
Exultant Montes domicilio ſponſi, abundant
Tipidita- Valles frumenti copiãa, fugientis erubeſcunt
ten. veſtigis Chriſti Colles. Audeo dicere ſubli-
. miores Collibus valles, ſi non loco, meſ-
ſium certè ſegetumque ubertate. Fœcundior
in ſæculo vixeras inter valles vallis, quam in
clauſtro inter montes Collis. Nimirum ex quo
diluceſcere cœpit, creſcere debet lux uſque
perfectam diem. In Meridie paſcit paſcitur-
que ſponſus, in quo & mitent Lilia. Qui vi-

Religioſi
tepidi.

=.

in Cap. II. Cant. Canticorum. 19

ros tepeſcentes e& pectore egerit, fovet caleſ-
centes in corde. In Montibus conquievit jacta-
ta undis fluctibuſque Arca. Et JESUS, qui in
Calvariæ vertice, colli propiori, quàm mon-
ti, exſpiravit fugato Sole, in Thabore, Mon-
te ſeorſum excelſo ſublimique, ſuæ explica-
vit pompam divinitatis, advocato hic in vul-
tus Sole, quem ibi vel à cœlo penè juſſit
exulare. .

En ipſe ſtat poſt parietem noſtrum, reſ-
Piciens per jeneſtras, proſpiciens per
cancellos.

Quid audio? Modò dilectum indicaveras
decurrere per montes, & , vix duabus expe- Trilula-
ditis periodis, tam brevi temporis articulo, 10
poſt parietem ſtare, ſpectareque per cancellos Tentatio
affirmas? Nec, ſi ut gigas exultaſſet ad abſol- Peum
vendam viam, tantillo tempore tantum itine- babent.
ris conficere potuiſſet. Puto etiam tum ad can- ne-
cellos excubaſſe, dum graderetur in monti- praſentig
bus: nec longè, credo, abfuit, cùm credeba- ué carent.
tur abeſſe. Denique, cum illum deſcribit er-
rare procul in Montibus, a ſe, non clamores
ſponſi, ſed voces fatetur exauditas. Audi: Vox
Dilecti mei, Ecce iſte venit, ſaliens in Monti-
bus, tranſiliens Colles. Nimirum nec abeſt à Dei curæ
ſponſa ſponſus, cùm abeſt. Etiam, quando in lee tt-
Montibus errat, non aberrat à cubiculo Di-
lectæ. Juxta eſt Dominus his, qui tribulato ſunt Pl.33.19.
corde: quorum tamen tribulationum æſtu fit,
ut quàm longiſſimè exerrare à noſtro corde
credatur Deus. Porrò;, quid proloquatur è
cancellis ſponſus, audiamus. En dilectus meus
loquitur mihis ſurge, propera, amica mea, Co-
lumba mea, formoſa mea, & veni. Jam enim
byems tranſtit. Tam vicina Dilecto eſt, ut fa- Tepidiras
miliares cum eo miſcere ſermones poſſit. De- vel mini-
nique ſolus paries, ſolique cancelli inter eam ma.
& ſponſum interponuntur. Nihilo minus illi di- Dei pra-
citur, ut ſurgat, utque feſtinet; ac ſi ad ſpon- lne
ſum perventura decurrere deberet totam Aſiam iie ſrte
Africamque. NSurge propera. Nimirum gran- noſtram.
dis via intercedit a ſponſa, quæ patet dum flo- Amanti,
ret, ad ſponſum, qui loquitur & latet. Non 4*guciͤρ
citò pervenit, etiam quæ proxima eſt, ad Chri- 7 * 25
ſtum inter cancellos loquentem, ſed latentem. ,.
Difficillimè enim & Bona occultantur, & Ta- tas.
lenta latere ſciunt, & Gloria devitatur, ut lo- Fervor
qui velis, & nolis agnoſci. Squrge, propera. Cha- r e
os enim firmatum eſt magnum inter Sponſum ere ſat
& Sponſam. Hic latebrarum cupiditate alta anz.
profatur, mira agit, divina ſtatuit, & tamen
latere vult, cancelliſque aſpectui hominum
ſubducitur. IIla & introductam ſe teſtatur in
cellaria Regis, & ſuum ei, per Sodales, nun-
ciari amorem languoremque petit, & palam
cum adoleſcentibus currere deliberat unguen-
torum odore recreata; lucis & theatri avida;
neſciaque tenebrarum. Procurrendum propter-
ea illi eſt, ut Sponſum adeat amantem umbras
& delitere cupientem. Porrô, nimis diſtat à Chriſtus
Sponſo Sponſa, ſi ejus non hæret lateri. Si Je- ita quæ-
ſum non amplexeris, exulas; licèt & vocem renda; à
audias, & vultum contempleris. Didicit hoc nobt, ut
Magdalena, quæ nec à ſorore importunis Pre 2ee ODOMU
cibus fatigata avelli potuit à pedibus Domi- Qontem.
ni: quos etiam, poſt reſurrectionem, tene- plarie.
re tentavit, parum Domini & colloquio; Cbrifi
& blanditüs recreata. Senſit id Petrus, qui lwitatioe

20
Amorer- quamquam & videret Jeſum, & alloquere-
ga nos, et- tur, ſemel tamen atque iterum ad eum pro-
i preæi piùs accedere per undas non timuit. Surge, pro-
m e s vera, amica mea, columba mea, formoſa mea,

bet Spon- E, 3 „ . . .
ſam 2 G veni. Quèò illam invitas, Domine, poſt hye-
men feſti- Mis ſævitiem, poſt imbrium procellas? plane
nare i- ad hortos? nonniſi ad amœnitatem villarum?

lam cupit.
Voluptas
vera
Chriſti
vultn era.
Pati pro
Ch, .ſto
Mortifi-
catio ſi-
zienda.
Religio
amanda
cum nos
deprimit.

Audi: Nurge, amica mea, ſpecioſa men, & ve-
ni, columba mea in foraminibus petræ, in ca-
verna maceriæ. Ita-ne veris iſtæ deliciæ ſunt?
Ita-ne poſt imbres dilectam recreas? Latibula
ruinarum, ſaxorum rimæ, antra Montium hor-
ti ſunt, in quibus ver ſuum tranſigat Sponſa?
Videlicet Sola Chriſti vulnera deliciæ Chriſtia-
norum ſunt: extra ea hyemes, & imbres, &
ſpiritus procellarum. Poſtrema hæc ſunt Jeſu
militum ſtipendia: & Chriſti ſcrutari flores
in plagis, emeriti cordis eſt, mentiſque imbri-
Religionis Pus atque procellis exercitæ. Quod ſi pro fo-
munigs ramninibus Petræ, Cavernaque maceriæ, libet
vilioræ. imitationem intelligere vulnerum Chriſti, ac
Saperior Mortificationis ſtudium: diſcimus, in domo
smandus, Domini raros eſſe dolorum pœnarumque can-
:2 * qidatos. Amica eſt, Columba eſt, formoſa,
Tritula- ſpecioſa, ſed in foraminibus Petræ non eſt;
tio aman- adhuc ſine vulnere, quamquam non ſine alis,

da. nec ſine pulchritudine. Quomodo; inquis, non
ſarvri⸗ amica adhuc patiendi, quæ faſciculum Myr-
Bermirri- rhæ inter ubera jam locavit? Myrrham in pe-
tur perfeæ- Ctore à non rectè memini. Recita, quæſo Te,
&dtia. ubi id legeris. En; Faſcicilus MWyrrhæ Dile-
Mortiß- Cus meus mihi: inter ubera mea commorabitur.
arrtatn Prorſus itàa. At quæ Mortificatio „ quæ vix in
asam S. faſciculum conftfringi potuit, quæ non tam

Virius ſo. Myrrha fuit quàm Dilectus, quæ non demeſſa

lida. fuit in prato, ſed inventa inter ubera? IIIa, il-
Mortik- la vera Mortificatio eſt, quando neceſſe non
caio ve eſt, ut ſuo nectare Jeſus diluat ſudores tuos;
73.

Aridita- quando & dulcedine cares divinarum conſola-
tionum, & humanorum obrueris dolorum pon-

Jes.
Bona oe dere. Denique, Myrrha, quæ Sponſus eſt,
cultanda. uæque inter ubera ieritur, non eſt Myrrha:
Talenta

za gloria, I1 foramimibus Petræ, inque maceriarum ca-
& non - Vernis probatur verus ardor patiendi. Et Tu
poſita ab lates in foramine, & te latet Sponſus; nec quo
obedien- recreeris aſpiciens, nec ad pompam virtutis vi-
dia. ſa. Non ita proſtat in pectore Myrrha. Et vi-
detur ad gloriam, & Dilectum ad ſolatium
amplexatur. Faſeiculus MWyrrhæ dilectus meus
mihi, inquis? non mirum ſi commoratur in
pectore. Mirum erit, ſi ſpecioſa, ſi formoſa,
ſi Columba nec alis deſtituta, & ditata pul-
Chritudine, tum Dilecto carere patiaris, tum
oraminibus delecteris. Præſertim ſi hyems
jam tranſierit, & ver ſerenioris famæ flores
ſpei cœperit explicare.

»

Jam hyems tranſut, imber abiit & re-
eſit: Kores apparuerunt in Terra no-

uteis Rra; Tempus putationis advenit.
oρ5N—trts

Ad foramina Petræ, nonniſi poſt hyemes
Tyro tole.

atque procellas invitatur à Sponſo Sponſa. An-
S tè fiores erumpunt & gemmis, quam ad inci-
Saperior dendum putandumque falx exeratur. Diſci-
diſere. mus, non ſtatim converſorum ad Chriſtum
Gonfaſa- propenſiones non rectas incidi debere: Veren-
rii aiſere- dum enim eſt, ne ſæviente adhuc hyeme,

1, amputatio ſit, quæ Putatio putatur. Ut flo-
blands rere coperit, tum pati poteſt bipennem.

erigendi. Nec David tantæ vir fortitudinis qua die pec-

Oliva

cavit, correptus eſt. Nullus correptionis fru-
tus, ſi nullus falcem flos anteceſſit. Ibi ſpe-
randus eſt fructus poſt ſecurim, ubi flores ſpe-
ctantur. Pluris opportunitas facienda eſt, quaàm
inciſio. Ceream facem ſi frigentem inflecte-
re, vel erigere adnitaris, non flectis, ſed

frangis: Tepeſcat, & quò libet flectetur. Mol-

leſcat cor peccatoris amoris æſtu, & tum ad
nutum contorquebitur.

Columba mea in foraminibus Petræ,
in caverna maceriæ, oſtende mihi
faciem tuam, ſonet voæ tua in auri-
bus meis.

Neſcio, quo modo vocum veluti palæſtræ Goncio e
ſaxa ſunt. Et Columba hic audiri debet poſt Wn
.11, . ortifisa-⸗
domicilium Petrarum, & de medio Petra- ione.
rum vocem daturæ Aves perhibentur à Pro-.
pheta, & eruditur in antris vox Verbi Joan-
nes, denique Chriſtus, ſi Verbum eſt, idem
quoque Petra eſt. Nimirum naturæ ipſius ma-
giſterio ad vocum fœcunditatem comparati
videntur Lapides; qui veluti vocales campi;
voces, quas ſeminum inſtar recipiunt, in mo-
rem ſpicarum & ſegetum egerunt geminatas.
Planè aptius efformandæ voci virtutis nullum
genus vitæ eſt, quaàm quod agreſte ac rude
eſt; utque floſculos averſatur in verbis, ità
Spinas diligit & colit in vita. Vocis cunas ,nee-
ex lapide architectatus eſt Deus, ut ab in- „atore⸗
fantia dediſceret Prædicantium Eloquentia mol- mortißes:
litudinem, quæ meritò explodenda videtur, tionem
ſi ætatem agat conſtantem in pluma, quæ in- wment.
fantiam traduxit in ſilice. Imò cùm & Petras mple.
audiam & Columbam, ubi à Sponſo ſpecto zumw.
vocem optari Sponſæ; conjicio eloquentiâ Concio
peccatrice ſanctam & ſimplicitatem, & ruſti- Emplex.
citatem ſermonis incultè compti haberi po-
tiorem. Non Luſciniam Deus Sponſam no-
minat, cùm ejus petit, ut vox fonet; nec in
viola curat, ut cubet, ſed ad cavernas vo-
cat. Profectò ambulare in mirabilibus ſupra ſe
non vult, quam Columbam eſſe vult & vo-
latu humilem, & cantu gementem potiùs
quàm loquentem. Et quidem cùm in prima
compellatione Sponſæ eam Dilectus nominaſ-
ſet amicam, columbam, formoſam; illicò
compellans eam iterum, vocabulum colum-
bæ ſegregat à reliquis nominibus, eamque
amicam duntaxat & ſpecioſam vocat, cùm
advocat: ut Columbam deinde nominet, cùm
eam ad loquendum invitat. JSurge, amica
mea, ſpecioſa mea, & veni. Columba mea in
Joraminibus Petræ, in caverna maceriæ, oſten-
de mihi faciem tuam, ſonet vox tua in auribus
meis: Vox enim tua dulcis, & facies tua deco-
ra. Ut loquatur, petit: ſed ante vocem oſten-

di ſibi faciem optat. Nimirum exempla prolu- Exempls
dere vult eloquentiæ; antéque ſpectari debet gn,

Sponſa, quàm audiri. Videatur Orator, tum vey ope-
loquatur. Eluceſcat facies, cujus ſplendere vox mm.
debet. Porrò, quam exponi imperat faciem,
eam prius ipſe abſtruſerat in foraminibus Pe-
træ, in caverna maceriæ. Officina enim com- Cbriti
parandæ pulchritudinis, & roborandi Sermo- valnerd:
nis vulnera Chriſti ſunt: ibi diſcimus, quod ,
dicimus, inde trahimus, unde rapimus: ex iin
illis vulneribus unguenta eruimus; quibus oneis es
amimarum curemus vulnera; in illo ſangui- Orationt,

ne maculas abluimus; per illa vivimus in
quibus

niun V0
grarts ece
Ecd
a Mom
merls pr.
Hind & m

lie llir
lluntur
Lruit.

1 nen

e⸗

ſira, non vins
Inet, eta
uck, heet ſo
61 Mn Fibiter
Uldzs inniſb
Aſlkſknige, ſ
mintch
en! Mmum

A .
Eb inkann e

lan ſclta
lunn enind.
nn Fulhreol
4 U hedfalis
eloegnit Pord
1,ungeri
er Necdibn
n Wkeri
ite in iüne
Enn Guur
Hbelhmin
Rfantetib

E

—
=

n he.
di ſe.
tesſe.
gui
ck
l, El
ur. Mol.
tu A

D le,
le ni

in ain.

ti akeſte en
dio Nen⸗.
tut ¹ .
erbi un.
ekt, iln
e iliu m.
(CoONMANI
les cnnni,
Int, inmo-
gemintan
tutis nulumn
ſte ac n
verbis, ii
Voch Ala ,
Ut D
Obentin r
nda widenn, i
m, gleini
mn & enn ,,
ponlo fechm
0 dogeti
i haben -
Ponlan d
ſonet; Menn
cavetnus ſl⸗
libus hut
e vult 8 D
enten Nus
Cüm in Fn
Clus ma.
nolam; Me
ulum khon⸗
bug, eungi⸗

4

vocat, n
notninet,
Rge, nit
lumba i,
eerie, .
muu in inil
cier
Ofker⸗

. ſecuti nis

in Cap. II. Cant. Canticorum. 21

quibus & ſepelimur. Emiſit per ea vulnera Spi-
ritum ſunm Spiritus oris noſtri Chriſtus Do-
minus, ut nos admitteret tanquam Spiritum

veis-
zator
Moriif.
cationem
diligat.
Chriki
Cilus al-
legoric?.

qui pro nobis periit: quique animam ſuam po-
ſint pro animabus neſtris, haud mirum, ſi
amimetur quodammodo præſentiâ noſtrâ in cor-
pore ſuo. Vivit emm verò Chriſtus, ſi nos re-
cipiat, qui, ut reciperet nos, mortuus eſt. Vi-
vit, ſi nos moriamur in vulneribus ejus. Mi-
raris,„ quòd mortalium funere vivere poſſit
Deus? Ignis eſt: perit, ni pereat ſtipula, quam
gamilia- depalcitur. Oſtende mihi Jfaciem iuam, Lonet
ire: eum ov tua in auribus meis. Vox enim tua dulcis,
Haiulari- G facies tua decora. Poſtrema vox laudatur,
be⸗ i. ſed prima petitur. Audeo dicere: Quaſi plus
.4 Deo placet vox ſancta, quam ſanctum exem-
cendie- plum; minuſque juvat interdum ſine voce
tur.⸗ vultus; cùm etiam Phariſæorum atque Scriba-
rum profutura vox ſit, quorum nonniſi obeſſe
poterit facies decolor. Tertulliani doctrina ſub-
inde Sancta Eccleſiam ornat, cujus non ſancta
vita fuit. Salomonis verba, quantum homini-
bus univerſis profuere, cujus vita nec illi pro-
fuit, imò & mortem fortè attulit!

Capite nobis Vulpes parvulas, guæ de-
moliuntur vin-as. Nam vinea no-
ra floruit. Dilectus meus mihi, &
ego illi, qui paſcitur inter lilia, do-
nec aſpiret dies, & inclinentur um-
bræ.
pnis leſa. Nota. Vulpes, licèt parvæ, demoliuntur
vineas, non vineam. Ubi diſcordia eſt, mihil
non nocet, etiamſi minimum ſit. At ubi vinea
una eſt, licet ſolum floruerit, vulpes capiun-
Pnio Per. tur. Securi ſumus ab Apro, ſed non à vulpi-
bus: & quamquam ſingularis ferus non exter-
minet vilibiliter vineam, ſingularis verſipellis
Calliditas inviſibiliter vites demolitur. Quid
Tpiditas. Prodeſt vinea, ſi vites non profunt? Quid ma-
ceria intacta juvat, ſi perit omninò ſpes fru-
Parvs in gum? Nimirum Aper de ſylva ſylveſcere co-

gemediu.
Farva.

malo. gens vineam eamque exterminans, graviora
profecto ſcelera deſignat, quæ, Spiritu Re-
ligionis extincto, Apoſtatas ex Monachis fa-
ciunt. Vulpeculæ autem Religionis habitu nos
non exuunt, ſed ſpiritum exinaniunt. Caven-
„ tur heæ difficihus, ſed facilius nocent, nec in-
are. nocentius. Porrò Sponſa non notari, non pel-
ſeram, Ii, non fugari, ſed capi jubet parvas haice

Vulpes. Redibunt enim ſi abigantur; captæ
verò non ulterius nocent. Repulit Iram Eſau;,

à fratre in itinere placatus, non cæpit: ideô-

que non diuturna inter eos Pax floruit. Quo-
ties Davidi Saül reconciliatus eſt! ſed aba-
ctum furorem, non irretitum, reparatum ſæ-
pius bellum inſiruxit. Non pependiſſet & quer-
cu vanitatis ſuæ captivus Abſalom, ſi Impe-
ru cupiditatem Patri inviſam vinxiſſet, non
ſugaſlet: ſi non Ammon ſorori injurium, ſed
ſibi, regnoque exitialem ambitionem intere-
miſſet. At quæ iſthæc ſponſa eſt, quæ cùm ac-
cepiſſet imperari à ſponſo Vulpium extermi-
nium, præcepti immemor in otioſos erupit
affectuum ſonos, inerſque & deſes exclama-
re incipit, Dilectus meus mibi, & ego illi.
Nij re- Tempus cuique ſuum præfinitum eſt. Tem-
ter Deum, Pus ſuſpirandi & languendi, & Tempus ve-
nandarum vulpium. Non amoris hie blandi-

ſuum. Neque enim mirum eſt, ſi nobis vivat,

tias otioſas, ſed vitiorum actuoſum extermi-= Intentig
nium ſponſus imperavit. Itane dicente ſponſo, "ecta.
Capite nobis vulpes Parvulas, dicet ſponſa, Di- Curæ ſas)
lectus meus mihi, & ego illi? Si diligis quem ?Rus⸗
diligis, voci ejus obedi. Qui diligit me, ipſe Tentatios
mea, inquit, mandata ſervabit. Amor iſte“ mre-
tuus eloquentior, quaàm promptior, & affe- medism
ctuum ſtudioſior quam laborum, ſuſpectus eſt.
Quid ſpernis, ſi diligis? Cur non audis, ſi Zelus a-
amas? Vulpium captivitatem expetit nunc "'wara,
Sponſus, non triumphum amoris. Verùm non“ Gie
damnemus inauditam. Nimirum ſapit illa quæ
diligit, nec vocem negligit Dilech ſui. Una
enim hæc ratio capiendarum exterminanda-
rumque Vulpium eſt, ſi unum deligas ſpon-
ſum;, quem diligas. Solus diligatur JIESUS,
& diſſipantur illicè vulpes, pemituſque per-
duntur. Si nihil niſi Deum cupias, capta ſunt
monſtra. Una ſi regnet in corde charitas
unius Chriſti, terrenarum rerum cupiditates
univerſæ faceſſunt, profligantur, pereunt.
Capite nobis vulpes parvas, quæ demoliun-
tur vineas. Nam Vinea noſtra floruit. Quid
times? Quid trepidas, à facie Tentationum?
Vulpes ſunt, non Urſfſæ. Inſidiari poſſunt, Tentatis
nocere vix poſſunt. Capi verò non poſſunt, "oo tö-
niſi Vinea floreat. Non enim evadis Tenta- Tenda.
tionum inſidias, niſi opera edas. Flos verò ſo- ts eme.
lus eas captivat. Niſi fortè dicere mavis, ideò dium.
Vulpes erupiſſe, quia Vinea floruit. Tenta- Tentatis

tio enim reſipiſcentes invadit. invadit
perfectoss

Dilectus meus mihi, & ego illi, qui
paſcitur inter lilia, donec aſpiret dies,
& inclinentur umbræ.

Lihis non delectatur modò ſponſus, ſed &
paſcitur: ſed donec dies aſpiret, & nox eli.
minata Luci cedat imperium. Nam, ut Sol Non ſols
illuxerit, flores ſpernit, fructus eſurit. Placet Modeſtia
Pudicitia; ſed ſi ſola in ſole ſit, filius Virgi- & Pudi-
nis eâ non paſcitur. Sufficit in nocte adoleſ-
centiæ Caſtitas; ſed, mii fructus parias prove- Pervor.
Ctioris jam vir ætatis, vitæ Panis vitâ pericli-
tatur, alimento deſtitutus. Non enim Sancti-
tatem, quæ Chriſtus eſt, flore nutries, ſi
pro floſculis non pares frumenta, verecundiæ
ſuffectis voluntariis pœnis.

Revertere, ſimilis eſto, dilecte mi, ca-
preæ, hinnuloque cervorum, ſuper
montes Bethel.

Unde, rogo, ſfugatus, aut quò fugiens Di- Dues

lectus, in tam ſplendido deliciarum apparatu e an,ma-
recreatus à ſponia? Quomodo repentèé eva- „um Ora-
ſit, dum ſponſa unicè ſibi chatum eum pro- tio pef-
teſtatur? Dilectus meus mihi, & ego illi. Pla- habenda.
nè iis fugatus eſt vocibus, quibus maximè re- Lubor von
n8 S . cævitetur
tineri poſſe putabatur. Faſtidivit enim ſuſpi- z„ æli-
ria, dum opus indixit. Sprevit amorem, quem gione.
otioſum aſpexit. Dixerat enim ipſe, Capite no- Zelas an
bis vulpes parvulas. Et Sponſa: Dilectus meus nimaru.
mihi. Meritò abüſſe ſenſit, cui blandiri maluit Mra zia-
amantis pectoris conteſtatione, quàm obedire severi-
expeditàâ vulpium præd. Dedignatur ſuſpiria, zas.

cùm venationem ſuadet- scanda-
loſi ple-

Ego

22
Ego flos Campi, & Lilium Convallium.

Ita proteſtatur illi Chriſtus, à qua ad Le-
Singula- Gtulum, & ad Domum ſollicitabatur. Domus
ritates quidem nitet, & lectus floret, rutilant laquea-
vitandg. ria, olentque tigna; cupreſlus, cedrus, &
aurea fupellex ornamentum ejus. Verùm ſpon-
ſus Florem ſe dicit Campi: quaſi dicat: ſi
meos cupis amplexus, relinque domum, &
agrum pete; ibi floreo, ubi omnibus pateo,
ubi omnes me fruuntur: illic areo, ubi ſingu-
laris tu te concludis, ditior fortè aliis, ſed ab
alis ſevocata. Malo pauperem, quàm ſingu-
larem; malo cum cæteris errantem in agro,
2eilus a- quàm domi ſolam: denique Plos Campi ſum,
nimari. in aperto vireo, in ſecreto non creſco: ſi meus
Aßabili- te rapit odor, admiſce te turbis, egredere
i6s6. cum ſodalibus, Flos enim Campi ſum, non
horti, aut etiam vaſis ſecretioris. Quam gra-
viter hallucinantur, qui ſuis ſingularitatibus
nixi; putant eè certius ſe Deo fruituros, quò
magis ab aliorum conſuetudine viyendique ra-=
tione receſſerint! ſciant hi, invitatum Chri-
ſtum à ſponſa in domum;, invitaſle illam ad
catnpum: quæſitum ab illa in Lectulo, reper-
tum tamen in viis, propè cuſtodes urbis: &
quidem pulſavit interdum ad ejus fores, ſed
nunquam intravit, pulſabat non intraturus in
penetrale illius, ſed inde eam abducturus.
Pl.67.18. Nimirum Currus Dei decem millibus multiplex,
millia lætantium; Dominus in eis. di ergo dixe-
Matth. rint, vobis, inquit, Ecce in deſerto eſt, nolite
24. 6ö. exire. Ecce in penetralibus; nolite credere. Quo
modo ergo videbus eum, aut ubi eum quæ-
remus? Audi: Secut enim ſulgur exit ab Orien-
te, & patet uſque in Occidentem: ità erit ad-
ventus filii hominis. Fulgur claret omnibus,
Pſal. 49.3. hullum latet. Deus noſter, inquit David, ma-
niſeſisò veniet, & non ſilebit. Quid, quod ipſe
elongans ſe ab alis, & quidem Columbæ
pennis inſtructus, hoc eſt, candido Innocen-
tiæ deſiderio animatus, in deſertum ſecedens,
Deo non fruitur. Elongavi ſugiens, . man ſi
Pfſal. 54. in ſolitudine. Expectabam, inquit, eum, qui
3. Jalvum me feeit. Si expectabat, profectò non
invenit, quem quæſierat. Jacob Deum vidit,
cuùm totam reduceret in Patriam familiam
ſuam. Petro bis epulæ parantur; ſed cùm 1ſo-
cios habet Apoſtolos, ſuperpoſito prunis piſce
recreatur; cùm ſolus perſtat in ſolario, mon-
ſtris terretur. Et ibi quidem remigabat;, hic
preces fundebat. Duobus euntibus Emaiis ſe
comitem dat, ſed triſtes arguit, ſed rogantes
fatigat, ſed agnoſcere incipientes deſerit. Vi-
ſus eſt implacabilis, & potius ne deeſſet oracu-
lo ſuo, quo prædixerat fore ut adeſlet moœ-
Pl. 90. 15. rentibus ( Cum ipſo ſum in tribulatione) ad-
fiit, quàm ut diſcipulos recrearet. Cùm ta-
men; in cœtu Apoſtolorum, vel contumacem
Thomam ſalutet humaniter, blandè invitet,
inducat peramanter in vulnus, Sacramento-
rum ſacrarium: cumque duorum ex charitate
moœrorem vulneraverit magis acri ſugillatio-
ne, quàm ſanaverit; hujus proterviam ex in-
fidelitate ortam ſuis vulneribus curat, & in
officinam ipſam introducit divinorum unguen-
torum; adeò ut una eademque ſedes fuerit &
manus Thomæ, & Cordis JESU. Ipſa Dei
Parens, quæ ſola Dei Verbum concipere me-
ruit, fupervenientis divini ſpiritůs auram ig-
neſque ſola non accepit.

. Oliva

EX CAP. III. CANT. CANTIC.

In lelctulo meo per noctes quæſivi, quem
diligit anima mea: quæ ſivi illum, &
non inveni.

Elicior ſan? David quàm ſponſa in quæ- I, veyz
rendo Deo: ſiquidem cuùm hæc ſe frauda- dis cubat
4 . 2
tam teſtetur, fruſtrataàmque voto, & deſide- ideoque
rio ſuo; ille triumphantis more lætus exul- Truſra in
tat, dicens, In die tribulationis meæ Deum ex- mEr
N. . . . quaritur
quiſivi manibus meis, nolte conira eum, & non apiis
. 25
Jum deceptus. Et unde factum putamus, Ut vel era-

quem adulter invenit, virgo non invenerit? leſeunt

Itâne? occurrit peccatori Deus & elongatur Chrißi

ab innocentia? Nimirum ſerius quæri cospit à ne, be
ſponſa Deus, cupienti non occurſurus. In ſo- Conſtien.

la nocte quærit dilecta Deum, hoc eſt, diem tiam cons
ſuum. E contrario, David Deum indagatu- tegant.
rus occaſum antevertit, beneficio lucis utitur, Pſal.76:3
meridiei ſuffragia poſcit, & opem quærit, Tri- Demg,
bulationis ſuæ noctem converſurus in Diem. Dei re.
In die, inquit, Tribulationis meæx Deum exqui= ſentia.
ſwvi. Hoc eſt, non expectavi, ut amicorum Confden-
& parentum occumbens patrocinium ad Deum 'ia in be-
me compelleret, tanquam ad extremum per- Co ſolar
fugium, & quaſi ultimam deſperatæ ſalutis in tiones Dei
naufragio tabulam: ſed ad ipſum confugi, ut cui den-
primum exagitare me cœpit ærumnarum in- sur.
curſus. Ideò ergo non inventus à ſponſa inve- Prutedtiv-
. 4 S . 1 . nes in Tri-
nitur ſponſus à David, quòd illa, tentatis de- zalatione
libatiſque primum humanæ virtutis adminicu- „egligen-
lis, ad Deum repulſa rejectaque confugerit: 4g.
quem tamen, neglectis hominum auxilis, ſo- Dei eurs
lum, & primum David conquiſivit. Denique girmye
illa otioſa in lectulo, iſte laborioſus in opere; Tyipala-
illa ſuſpiriis deſes, iſte manibus ſtrenuus: tan- tionis re-
dem;, eam ob cauſam ſponſa decipitur, non de- wedium.
cipitur David, quia nec labori parcit, nec oc- r
caſum patronorum præſtolatur, ut accurrat ad 1 ..
Deum; qui eos duntaxat reſpicit, qui ſummo
mane ad illum evigilaverint. In Leötulo meo. Difßden-
Cur non invenit? Niſi fallor; quia ſuum Le- zia ui.
ctulum dixit, & credidit: hoc eſt, non Dei &rαaiie
Gratiæ, ſed ſuæ induſtriæ adſcripſit, præpara- nin, 4.
tas Cordis delicias ad Chriſti requiem. Cum orae,
dixit, Lectulus noſter floridus: quia non omnia
ſibi debuit, ſed tum illi tum ſibi ornatum tri-
buit, etſi ſponſum excipere non meruit, eum
tamen audire, & alloqui potuit. Chriſtus ha-
bitat, ubi nil ſibi Humilitas aſſignat. Cupit
quidem Lectulum, cùm plenus ſit guttis no-
Gtium, & fores pulſet. At ubi audit, Lectu-
lum meum nominari à ſponſa, aufugit, & ma-
vult errare ſub Dio, quam in corde accubare
ſuperbo. Audivit autem: Ego fos campi. Ac ſi
diceret: Noli te jactare ob oridum lectulum.
Ex me enim flores illi ſunt, qui flos campi
ſum. Ergo cùm noſtrum dixit, videt ſponſum,
ſed non excipit: Cùm dicit meum, nec excipit, Cognitie
nec videt. Quandonam videbit & excipiet? ſui. i.
cùm ſponſo omnia adſcribet. Audi: Veniat “
dilectus meus in hortum ſuum. Quid tum? Ve- Cant. 5.
ni in hortum meum, ſoror mea ſponſa. Ergo
ſi Chriſtum cupis, nil tibi tribuas oportet de
ornatu tuo,

ur-

i

,
N1
Mia n

.
rvr.

ek Lecul

MR

: 1 nntinl
eEuwe
men, Mor
ut relun
ti Eahl eo
lein, cum
Kuboinreni
,lrlen n Amo
anbus,
Nente

tllnnr en
I n
n ekt
llbin uta-
Utnitloet ne
Eur, Nec labo
4 mmuͤnhe
Vt cnina mes.
a Duoless igin
2 nn eüinn n
s Imn, Ilem
un in kedh
in, Adhu cn
ulltod ercubi
Mumun eſt
II & mreüun
ütponsre
Ert! Teni eu
cn iſſin 3
abienlin gn
. Alnitniin
wen in Mine

(rſi nhlenn
lrs Clilor
Cam liſnm e
CnisHi Patroe
Eenon onl.
Kile
enie Conn

5 N um in
3 Ven Re

—
We,

9 (uenn
un,

in aut.
n Iin
e frind
4 iitg
deſce i
etus erll. i
Deimn er N
AInI, N,,
Imweneritl k
elongann i
eni htel⸗
„ im
ing liſ ,
ek, en 1
Lincigatn in
es nnn
erit, In.
in Den „
Dennnergli:
t amicofund
mad Denn
emunn er ,
tr ſalt
Conlugi,un
nnanun irs.
ſponli ime.
tenutite
is Cminn.
CNigett: 4
aunlu, 1
Vit. Deiigee

Ulſe

ſis in *
renuus: Il i
itur, ninde⸗
Nct, N,
Ut accut 4 16
, gui wnmn
Lechtl en y
lii ſunle.
at, n) .
egbienn
Gia non NN
i ornatundt.
Weruit, n
Chriuk⸗
liguet U
ſi t gons ⸗
nlugi, ln⸗
cotce ue

1

4

Surgam, & circuibo civitatem: per vi-
cos & plateas quæram, quem diligit
anima mea. Quæſivi illum, & non
inveni.

Serupale- Tam à plateis & vicis abeſt ſponſus, quàm
5. abeſt à Lectulo. Nimirum inſipiens Amor, ab
extremo ad extremum decurrit, mediis ne-
Fervor glectis. A Lecto ad Plateas. Utinam ad com-

diſeretus. pita! fortè invenires, quem amiſiſti. Oratio

areſcit: rideamus. Irrideberis, non ridebis.
briiun; An nacturus es in nugis Verbum, quod tibi
adibabi- non floruit in filentio?: Operare, ſi neſcis ora-
Zafe re: & qui nec orantem ſolatur, & faſtidit nu-
gantem, laboranti fortaſsè aderit. Scrupuloſi
id diſcant velim, quibus familiare eſt, aut an-
guſtiis lectuli coërceri, aut in plateis exerrare.
Interim, dum ſponſum non invenit, ab excu-

biis urbis invenitur: à quibus ſciſcitari non du-

Conſcien- bitat, an Amorem ſuum offenderint? IIIis ve-
tia ape- r0 tacentibus, & illà abeunte, en tibi ſponſus
rienda: obvius repente fit ſponſæ. O fortunatum vi-
Okedien- gilum occurſum, quorum vel ſilentium Ver-

tie. bum tibi, pulcherrima fœminarum, peperit!
Adeò ſalutare eſt, Prælatos conſulere, ut, li-
cèt loqui nequeant, præſtent nihilo minus,
Rni quod exquirimus. Et quidem cum illis immo-

randum non eſt, ut occurramus lponſo „ ſed
paululum duntaxat eos pertranſire debemus:
Ut videlicet nec eorum famulaturi oculis ope-
remur, nec laboremus abſque eorum imperio.
Paululum cum pertranſiſſem eos, inveni quem di-
ligit anima mea. Proximus ſponſo es, ſi non
Ayiditas Procul es a Vigilibus atque Cuſtodibus. Quam-
astque quam pretium reperti ſponſi libenter amorem
Tenrario dixerim, quem conſtantem adeò miror, ut
Jerenda. fruſtrà in lectulo & plateis quæſitum ſpon-
ſum, adhuc quærere non deſinat, poſt fruſtra
conſultos excubitores. Quin & amiſſi, & in-
venti unum eſt apud ſponſam idemque & no-
men & pretium: Quem diligit anima mea.

Quid porrò præſtitit, ne repertum rurſus amit-

teret? Tenui eum, nee dimittam, donec intro-
Mari ducam, illum, inquit, in domum Matris mea, &
iig cubiculum genitricis meæ. Planè ſapiens facta
Beatiſi- Calamitatibus. Secura enim eſt de JESU li
mepatro- eum in Mariæz domum inducat. Malè tutus
einium. Chriſti amplexus tamdiu eſt, quamdiù extra
Matris cubiculum detinetur. Jungatur Flori
Campi Lilium convallis, nectatur cum blan-
ditüs Filii patrocinium Matris, & ſecuri ſumus
de mora ſponſi. Nimirum nec ſiabulum hor-
ruit, quòd inde Virgo non abfuerit. Quamquam
Parentis domus fortaſſe eſt Obedientia „ quæ
Mater virtutum eſt, in cujus Sacrariis atque
Moniiß. penetralibus mi maneamus, diu nobiſcum ſpon-
cato g. ius non manebit. In lectulo tuo non mereberis,
Oratio quo in domo Matris tuæ fruéêris. Nimirum plus
ſed cum proderit tibi latius vitæ inſtitutum cum obe-
dientia, quàm arctum vivendi genus ſine ductu
oledien. Prælatorum. Denique is, cujus & anguſta via,
tis. anguſtior Lex, in domo teneri poteſt Geni-
Orationis tricis ſponſæ, in ſponſæ lectulo inveniri non
far. Doteſt. Dixerat. Tenui eum, nec. dimittam. Et
ſtatim dormit. O fulgura citò in pluviam ver-
ſa! Audiamus, quid ſequatur. Adjiuro vos, kliæ
nNoidirag Hieruſalem. Audiſtin': Poſt quæſitum tanto la-
in rone Dore ſponſum inventumque, dormit Sponſa.
eſt fer. Ninirum Deus plerumque ardentius defidera-
vorem. tur, quam fovetur. Salomon „ pPoſt excitatum

—

tus dormienti, ſi ſomnum ejus negligentiam

in Cap. III. Cant. Canticorum. 23

tanto labore ſumptuque Templum, Idola co-
Iuit. Et Iſraël univerſus immolaturus Deo, ex
Tgypto excedens litavit Vitulo. Herodes quo- Queren-
que Chriſtum ſprevit, quem diu videre deſi- S4s Deus,
deraverat. Nobis etiam, quibus abſens Reli- ¹"² S
8i0 ſui deſiderium in pectore vehemens excita- venes, an
verat, faſtidio interdum eſſe cœpit, ut primùm dormia-
compotes ejus facti ſumus. Verum temerè for- wu.
tè, quod ſacramentum eſt, ſponſæ vitio verti- Religioſi

X

mus. Planèé ſponſus non excubaret tam ſollici- ebidi.
5 Wterna

1. . antume
interpretaretur. Audeo dicere: plus ſiupeo dor-

mientem ſponſam, quam curſitantem per Ur- Nilprater
bem, Dilecti ſui candidatam. Videlicet nihil Deamin
Præter ſponſum cupiit, quæ, eo invento, tam- Religione,
duam votorum ſuorum compos in pace in id
ipſum dormit & requieſcit. Rara mens, quæ,
Præter Chriſtum, quærat nihil. Penè nullus
quieſcit, etiam invento Domino. In ipſo Evan-
gelio unus Joannes cubat in pectore JESU: cu-
jus quidem Apoſtoli parens, nacta Dominum
capacem adhuc imperüs animum prætulit, vix

explendum geminato filiorum principatu. A-
deòô miranda eſt ſponſa, ſi ſtatim requieſcat

ſponſum amplexa. Rogo, ecquis ità Chriſtum
ſitit, ut, cum eum repererit, non aliud ſitiat?
Certè Apoſtoli primatum cupiere Domino ſa-
ginati: tantumque in penetralibus Thaboris
Petrus didicit exclamare, Bonum eſſe habita- er e
re cum Chriſto. Quod ſi pro ſomno Oratio- et.
nem intelligamus, quanti ſit à nobis facienda, riatur in
inde eluceſcit, quod merces prima & ſola eſt Oratione.
inventi ſponſi. Ut primùm tenetur à ſponſa
Chriſtus, illa tenetur à ſomno. Nota: eam »
quæ dicit: Tenui eum, nec dimittam; dormire.
Optima ſanè ratio detinendi fugientem. Scilicet
ſponſus detinebitur, ſi à ſomno tenearis. Sanè
Sola iſta vincula Chriſtum detinent, Orationis Modeſtis
videlicet & Contemplationis quies. Cares Chri-
ſto, ſi non libenter oras. Duo maximè curafſſe Oratio.
ſponſum in ſponſa deprehendo, Ornamenta &
ſomnum. Non ſemel illorum meminit, ſæpius,
ab iſto ne excitetur, ſatagit. Modeſtiæ videli-
cet & Orationis ſtudium commendat maximè;
quando cui menſam nuſquam, quod ſciam»
Parat, ſomnum conciliat; cujuſque non curat
valetudinem, immò & plagas ridet, orna-
menta conquirit & expolit. Utriuſque cupi-
diſſimum ſe oſtendit in connubio Rebeccæ;
quæ & velum demiſit, pudoris inſigne, &
orationis cupiditatem vel in filium transfudit,
cujus ſomnus quoque oratio fuit, immò &
ſcena ſacramentorum. Et quando in Jacob in-
cidimus, hbet quærere, quare Patriarchæ tam
prodigioſus, ſponſæ tam otioſus, fuerit ſom-
nus; cùm ille fatigatus fugiendo Labanum,
hæc laſſa quærendo Sponfum obdormierit. E-
nimverò non ſemper Sponſo vicinior, qui vi-
ſione Sacramentorum recreatur. En Sponſa vi-
ſionibus caret, nec caret Chriſto; cùm Jacob
à fratre exul, & Deo non proximus, ita ut
plurimis diſtincta gradibus ſcala inter eum &
Deum interponeretur, oracula tamen diſcat;
dum ſtertit. Fortè Sacramentorum cortice non
eguit, quæ præſentiæ medullà dilecti ſui ſa-
turabatur. Quantùm veròô in ſomno profece-
rit, ſi placet, non tam ſpectemus, quàm ad-
miremur. Sequitur.

Surgam, & cirouiho civitatem.

Imò, ne ſurgas, ſed dormi. Falleris, inquit. Pelieitas
6 Quæ Vera

Quæ enim quies eſt, ubi Sponſus non eſt? Fe-
licius quieſcam circumeundo errandoque, ſed

Chriſtum quærens; quam ſi in lectulo jaceam,
eo abſente.

Quæ eſt iſta, quæ aſcendit per deſer-
tum, ſicut virgula fjami er aromali-
bus Myrrhæ, & thutis, E& univerſi
pulveris pigmentarii.

Serupulo- Primum, quod ſenſit ex præſentia Sponſi
S. Sponſa, quies eſt: ut nimium religioſæ &

ſerupuloſæ mentes intelligant, eò eſſe à ſe re-
motiorem JESUM, quò fiunt ipſæ alieniores
à tranquillitate & ſomno. Qui non dormitat,
Pax cor- neque dormit cuſtodiens Iſraél, ſoporem im-
dis. mittit in eam, à qua & quæſitus, & tentus
Nilprater éſt. Et ſanè, quam ſibi ſuorum grata accidat
quies, ſatis Deus indicaſſe videtur, cum & He-
vam è dormientis latere eduxit in paradiſo, &
in itinere non niſi dormienti Jacob apparuit, &
Joſephi principatum tum deſignari ſomniis vo-
luit, tum expleri. Adeò & Sacramentis & Co-
ronis cognata Sanctorum quies eſt, quibus dor-
mire regnare eſt, quibus & Deus in ſomno
apparet, & omina Imperii conſopitis explican-
tur. Sed videamus, quid ex ſomno ſuo lucra-
ta ſit Sponſa. En aſcendit ſicut virgula fumi.
Dratio Felicior ſomno Jacobi Sponſæ eſt ſomnus. IIIe
poſt queſi- enim dum dormiret, aſcendentes ſpectavit An-
zam Dei gelos; iſta veròô, cum dormiſlet, viſa eſt ab
Ixcun- Angelis alcendere de deſerto. Et quidem ibi
gier. ſcalarum gradibus aſcenſus nitebatur, hic levi-
tate ſuâ ſublimis fertur: cumque hic aſcendere
duntaxat ſpectetur, ibi & aſcenss meminit &
deſcensus. Quæ eſt iſta, quæ aſcendit per deſer-
iuum ſicut virgula fumi, ex aromatibus myrrba,
Oratro . & thuris? Uter deſit horum, non aſcendes;
HS tam enim ad ſublimitatem neceſſarium eſt thus,
x. quàm myrrha. Oratio enim ſine Mortificatio-
ne, ſi elevat, caſum timere poteſt graviorem.
Mortificatio verò Oratione deſtituta, vulnera-
re poteſt, efferre non poteſt: poteſt oculos ad
terram demittere, non verò valet cor ad ſide-
ra ſuſtollere: provolvere ſolet humi corpus,
non conſuevit ad coœlum mentem erigere: Lu-
ctum denique novit eliquare ex oculis, non
lucem è ſole. Et ſola quidem Myrrha ſtillare
novit in terram, non novit ſine thure ſublimis
in cœlum ferri: Manus me ſtillaverunt myr-
rham. Pœnitentia ſiquidem, ſi ſola ſit, ſolem
averſatur; labi ſolet, & frequenter in deſpe-
rationis barathrum impellit. Thuri verò immi-
ſta myrrha diſcit aſcendere, ſuumque pertæſa
onus, ſi Orationi ſocietur, aſtra inſilit. Memi-
neris tamen, non ſolo ex thure aut myrrha
vWirintes confectam Virgulam fumi aſcendentem, ſed
Eimul ne- uriverſi pigmentari pulveris odorem redolere.
Sc.: Una enim Iſi deſit virtus, reliquæ repere poſ-
ſunt humi, coœlum petere non poſſunt. Porrò
dum ſponſa effertur, ſicut Virgula fumi monet
nos, nec viles ſpernere, & ſublimioribus ti-
PFParenti morem ſuadere. Nobilior certé Fumo flamma
odium f⸗ a- eſt. Nihilo minus viæ ille ex ea naſcitur, cùm
cilius & parentis dedignatus blanditias, & pabuli

Deum.

Virtutes
neX α

gquàm o- .D . . . . 8
Jiam ſui. pertæſus alimoniam, cozlum ſcandit, füipulis
interim inhærente flammꝗ, quæ, etſi ſolem
Amor ſpectet, divelli tamen nequit a pabulo. Audeo
diei. dicere, difficilius delicias, quam parentes, ſper-

Mortif- nimus. En Fumus ex Flamma editus tam illu-
cario exo- ſtre genus dedignatur; Ignis & contrario, coelo

Oliva

paleas anteponit, cumque ſidera intueatur ap-
petatque, humi tamen hæret, memor pabu-
II, immemor generis, ſoœtu minor ſuo, quia
ſuis non ſtudet major eſſe deliciis. Porrò mirum
eſt, quomodo Ignis, qui cœlum petit in face,
paulatim deſcendat allectus dulcedine alimenti.
Nimirum colum Ceræ poſthabemus, ſi eà nu-
triamur. Facilè dediſcimus Patriam noſtram,
ſi voluptatibus nos dedamus. Quid veròô eſt,
quod ex aromatibus conflata Virga;, ut ignem
conceperit, in cœlum fertur! Cera veròô deor-
ſum fertur, ſi viciniorem ſenſerit flammam.
Enimverò cognata melli Cera pati flammas
non ſuſtinet, ſuãâque mollitudine conteſtatur,
rarò aſpera ab iis ſuſtineri,; quibus commer-
cium cum voluptate fuerit aliquando. Aroma-
tibus verò ignis non fugam, ſed trimnphum pa-
rat; contrita enim contuſaque, didicere ſup-
pliciis, tamquam curru, ad triumphum uti.
Illud quoque inter ceream facem & aromatum
Virgam diſcrimen deprehendo, quòôd, cùm il-
la flammas pariat & lucem, hæc vix igneſcit,
inque prunas candeſcit. Verùm quamquam hæc
luce careat, odorem tamen effundit pro luce;
qui & latius ſpargitur, & gratiùs olet, & diu-
turniùs vivit. Fax etenim in Solis emicat um-
bris, caligat in Sole: Virgulæ verò odor tam
noctu afflatur, quàm interdiu. Videas pleroſ- 1,
que fulgere, ſed ſi cæteros non lucere conſpi- lne Diri⸗
ciant: ut alii ſplendere incipient, fulgorem ipfſi
ſuum amittunt. Illud quoque animadverſione
digniſſimum duco in aromatica Virga: ſcilicet,
ut fuerit ſuccenſa quamvis ignem deorſum ur-
gere non deſinat, pabulum conſecuta, fumum
nihilo minùs ſurſum mittit. Deſcendit cum ig- zmiores,
ne, cum odore aſcendit; utque ſplendidus va- quando
por attollatur ad ſidera, demittitur ignis in pul- Religioſß
verem. Quod cùm animadverterint Scioli & '" aula

Voluptas
rard ab-
dicatur.

Habitus
mali.

Tyroci-
niu mor-
tifieationi
proludat.

Talenta
medio-
cria, ſed
cum ſuma
mo ſiri-
tu.

Iudi cium
temera-
rium.
Ad Perſe-

. . . . maeorentur.
Momi, deſinant damnare in Religioſis Princi- Perſecu-
pum amicitias, ſalutationes, colloquia, epi- tores Re-

ſtolas; quando eorum ideò ignis deſcendit, ut ligioſo-
odor aſcendat. Bernardus niſi Reges conveniſ- vuw.
ſet & Duces, & frequenter ex ſylvis immi- Tia mi-
graſſet in aulas, Chriſti fortè Eccleſia diutur- Zlas a-
niùs & periculoſius laboraſſet. Flamma ſtupæ nimaruam.
quam citò fubſilit; tàm citò perit. Virgulæ Religioß
Pruna dejicitur; ſed caſum ſuum odore com- 1n i ,
penſat. Inter tormentarium pulverem & pig-
mentarium illud diſcriminis intercedit, quod a zelie
ille quem conceperit ignem, ejaculatur in aſ- contem-
tra, hic quem nutrit ignem, inclinat in hu- platione
mum. Verùm ſublimitas miſſilium & caliginem uberi,
Parit, & caſum; Humilitas aromaticæ virgæ uzatu-
aſcenſum parat, & odorem. Vapor eſt ad mo- .4.
dicum parens arundo, in altum evecta tormen-
tarii pulveris impetu. Odor eſt ſuaviſſimè ſpi-
rans, quem erigit pulvis pigmentarius ignem
inclinando. Sicut virgula fumi ex aromatibus
myrrhæ & thuris, & univerſi pulveris pigmen-
tarii. Myrrha niſi thuri miſceatur, & rediga-
tur in pulverem, fluit inſtar mellis, & ignem ,
non nutrit, ſed extinguit. Mortificatio enim Mertis-
niſi Oratione juvetur, & conteratur Humili- li
tate, ut exſuſcitat arrogantiam, ita fervorem & Oe-
ſpiritus frequenter extinguit. Alitur ſuperbia dientia.
Jejunio, niſi Humilitate & Meditatione ipſa Religiaß
cibi Abſtinentia ſaginetur. Etiam Spinæ Ro- mrkegie
ſas parturiunt „ & purpuram colorant. Etiam oygant
inter littoris arenas & glaream Margarita alios.
concreſcunt. Aurum fabricatur & Gemmas, Hamili⸗
qui humillimus & abgitiſſimus latet Limus zm.
in ima mundi parte. Stipulis nil vilius;
. Ignem

Sscientia

elunns, e
N
peii lel

Gun le,1
n cleyer

enn Iuperin
N. V 0
ncto in
Indo non
Mumn eius I
Itr nihilo min
tern In
eheält, ei
Pencdn ge
Einilk iner
ll

nmults

Cn habe

8
S
S
E
—
2 =. —
E

=
—
S
=
=à

E-=
=5= 2.
E ⸗

=.
E
S
E

. Glorias Ignem tamen elementorum principermn alunt.
, gi vana in Quid ſilice chalybeque Rigidine: mmam
Omnn s t8 edunt. Quid cæpis fadis eis Li ium, .
inkee, Prdipus. eis T ulipa, ex cis i H nus e Preleumt Qui⸗
inenn Honor Carduis aſperius mollitiem tamen ſuam is
ſictn. mutaus, Pannus debet. Sordibus nitri nitet nnh. de
ekrn, nituzi ctis umbræ Kugoren aermn perpoliunt. 1.
edk, miga. hil tam Baeriur Vid zeur alteri, rin es H
unn Cuürum- ſte Parens fiat, & Altor, H . a
eiöen. hedc lor non raro ornamentum e Moeril KH
inmin berfeckin. humilitate Rerbiaen alei Sherien di ⸗
nd ges carmres Zn eietu Leoris Alella, unda e ſice
Nteſtnr, w rae ere. vermes, in 11c U eon 1 „ E Uuice „
e. 6 . ex Iſaac Eſau, ex Eſau Job;, ex aqua ignis, ex
llat Hectin. igne fumus, ex luto Adam, ex Adam fœmina,
M pomo mors, ex angue pharmacum, ex mor-
Nhunke te provenit reſurrectio. Ut intelligamus, non
one i mirum eſſe, ſi dixerimus ex Myrrha metuen-
nhmi, dam eſle ſuperbiam, Igniſque reſtinctionem,
rcnenmt uando ex adverſis adverſa gigni perſpeximus.
d, ani n Quæ eſt iſta, quæ aſcendit per deſertum, ſicut
ir igrent, virgula fumi ex aromatibus myrrhæ & thuris.
mnqune Amere Planè, ſicut; non emim perfecta ſimilitudo in-
1thro uezn duei, & ter Virginem & virgulam intercedit. Aſcendit
let, Kdre Oratio,ac ſicut virgula, ſed non exuritur ut exuruntur
emicet n, l ,aromata. Nimirum non eguit ſupplicio, ut ad
rtnn zan Fe Deum erigeretur. Tribulatio plerofque ad

dens e nieitatis LDeum elevat. Sed Virgo etiam cum floreret,

ee A. vebore. elevabatur.
hülgomm 8. Marig
Hamili-

imadverſone
ga: ſclet
Cehun I. Pelicitas
ann, mnmn v„on ex-
ndit eni abler.
tignsm,e. 1

En leétulum Salomonis ſexaginta ſortes
ambiunt ea fortiſſimis Irael.

Ita ne? Lectulus eſt, cujus amplitudo vix
tot excubiis ambiri poteſt? Cujus magnitudo
ſexaginta militibus non benè cingitur, lectu-
rin en kn Amliti, Ius eſt? Lectulus eſt, ſed Regis. Nihil enim
giols Eincr , „ l- Magnis non anguſtum eſt. Nihil Principibus
oqtu, re „eiles. Magnum eſt. Amplitudo Romani imperii duos
Gelontt, ué Falicis ſimul cives explere non potuit. Valeat ſiti-
ges mneil1 r. bunda, nec ullis unquam explenda copiis fe-
GPlnizimmn, 1, „ licitas Imperantium. Hilarioni tuguriolum,

ſehncn., zlent. h quo Vi orare poterat erectus, ſufficit:

Plammn en Alexandro juncta Europæ imperio Aſiæ am-
ett. Nlgle! plitudo non ſuffecit. Siluerat in ſtridore ar-
olle , morum ejus Terra, qua domita & qua exter-
Veten Sih, rita: nihilo minus inexſaturabilis regnorum fa-
rcelit, di/⸗ mes in Indiarum, Naturæque confimiis nova
ecllmilin d expetiit, petütque Imperia nec Mundo ex-
nelmt Nr, plenda ſubjugato. Adeèò facilius Terrarum O-
n & Clgbin , ceanique fines, quàm cordis unius reperias.

omatce iigtn Felix, mea quidem ſententia, eſt, non qui,
1 X . . — . .
Pot ckalnri cùm multis abundet, cupit multa, ſed is, qui

ech n pelicitas nihil cùm habeat, cupit nihil. Porrô quæ
ſurllnel⸗ miſee. Regum quies, quibus ne ſomnus quidem ſecu-
ramig rus eſt, ſine cuſtode: Niſi fortè abundantiori
unutn egere milite dicamus lectulum Regis, quam
me Rex vigi- ſolium. Periculoſius enim dormiunt, quam
tre h b. imperant, quos Deus in ſpecula Principatüs,
ene, Kigen tamquam Mundi excubias, collocavit. En Le-
lu,l in dtulum Salomonis! Non ita de Salomonis thro-
ie, no prodidére ſcripturæ, quem munificentiſſi-
kind weng mum & opulentiſſimum deſcribunt. Enimverò
1 N etug ſemper Principes ubi aut indormire, aut quieſ-
Altn n 1 cere conſuevete, minimi ex maximis fiunt;
ſehttin Urk, qui ubi ſeu regnaturi, ſeu judicaturi conſidunt,
en n⸗ refulgent majeſtate, decoreque & Magni &
ſummi. Quoties inertiæ ſeſe mancipant, de-
an al, creſcunt tum Præſules tum Dynaſtæ, vix ſer-
1 6 vandi excubitorum cohortibus copioſis: quos
1s el o; ſi thronus à deſidia ad judicium abducat, nul-
Is Al e⸗ Ethicæ Tom. I. Pars II.

in Cap. III. Cant. Canticorum.

S

25
lo cuſtode indigent, & dignitate plurimaâ col-
luſtrantur. Qui verò dormituro Regi adſtant
excubitores, non haſtis ſed gladis obarman-
tur. Ut intelligant Principes, non qui abſunt,
ſed qui viciniores ſibi ſunt, metuendos quo-
que;, præ cæteris, efſe. Projicite, rogo vos,
lanceas, quibus eminus accedentes repellatis,
& gladios corripite, quibus cominus pugnetis
cum aulicis. Ut enim hominis, ità & Regis
inimici domeſtici ejus ſunt, præſertim dor-
mientis. Non Semeéi pertimuit David expro-
brantem ſibi, ſed Abſalonem natum ex ſe. A-
dam à ſerpente ſecurus, malè illectus eſt ab
uxore ne dicam aà filia, certè ab ofle ex oſſibus
ſuis, & à carne de carne ſua. Holofernis exer-
citum non fugarunt Bethulii & muris dimican-
tes, ſed quæ admiſſa in tentorium Ducis, ejus
ità cohæſit lateri, ut à jugulo caput revelleret.
Ex Philiſthæis, quos odit Samſon, vicit, vin-

Rex guli⸗
cis noen
ommit-
tat Reg-
nism.
Rex Mi-
niſtros
franet.

ctus ab ea, in cujus ſinu requievit. E ferro

naſcitur rubigo; quæ ferrum perdat. Metallo-
rum duriſſimo nil metuendum, niſi quod ipſi
hæret, quodque ſuo nutrit in gremio. Etiam
Arbores, quas hedera complectitur, ſtrangu-
lat. Pariunt Poma, à quibus corrumpantur. Sa-
pienter proinde non haſtati ante Regis lectum
excubant, ſed tenentes gladios, quibus æquè
Regi proximos & infenios perdant, ſi, quos
tegunt dolos, palam exponant. Quin uniuſcu-
juſque enſis ſuper femur excubiarum eſt: ut
diſcant Principes eos duntaxat Regem ſervare
poſſe, qui ſuas frænare nérunt & cuſtodire cu-
Piditates. lis tutò Regis vita ſervanda commit-
titur, quorum incubat femori gladius: Solus
enim, qui femur ſuum cuſtodit, Regem valet
vel dormientem cuſtodire. Planè Saül perierat,
niſi ſupra ſuum femur David in ſpelunca & in
Tentorio gladium tenuiſſet. En leétulum Salo-
monis ſexaginta fortes ambiunt ex fortiſſimis Iſ-
rabël. Ambiunt, in gyrum videlicet, ne pars ali-
qua hoſti pateat. Ambiunt, quod rarum nunc
eſt in aulis. Aliquibus enim aditus ad Principes
vel ad nugandum proſtat, aliis vel ad expe-
dienda negotia difficillima intercluditur. Ad-
mittitur Pialtria canora, & vidua non admitti-
tur lacrymoſa. Sanè non ambiunt lectulum Ex-
cubiæ: ſi enim in gyrum vallaretur ſolium,
vel nullus adiret ad Regem, vel nullus non a-
diret. Omnes tenentes gladios, & ad bella doc-
tiſſimi. Tenentes gladios; hoc non difficilè afle-
quor: ut enim Regem recumbentem defen-
dant, armari debuere vim vi repulſuri. Verùm
cur ad bella doctiſſimi ſeligantur ante thorum
excubituri, non intelligo. An explicanda acies
ante lectum, an conglobanda phalanx, an di-
ducenda, an acervatim concurrendum in ho-

Rex æ&-
quiss erga
omnes ſine
acceptio-
ne perſo-
narum.
Aulicus

kdus idé

omnibiss
Rex ag-
diat om-
nes.
Juſtitiaz
«qua om-
nibus.
Perſona-
rum acce⸗
ptio.
Epiſcopi
non ex
aulis, ſed

& Mona-

ſtes, an fuga ſimulanda, an recedendum ab a- Keriis eli-

cie, an accedendum improviſo reditu, ut pe-
ritiſſimi bellandi propterea ſuthiciendi ſint? Cer-
tè videmus non tantâ pugnandi arte pollere, qui
ante regias fores, ad pomparn verius quaàm ad
cuſtodiam, excubant. Quare ergo tam docti
ad bellum excubitores incumbunt Salomoni,
pacifico & imbelli Reki Puto in iſtis excubi-
toribus Epiſcopos deſignari, qui quamquam
pugnare non debeant in illa lectuli pace atque
ſecuritate, pugnaſſe tamen debent, ut tenta-
ti per omnia omnes inſtruere poſſint, & om-
nibus compati. Ideò antiquis ſæculis extrahe-

gantur.

Digvitas
eui confe⸗=
renda.

Saperior
diſeretus

bantur & Monaſteriis, qui deſtinabantur regen- ſe.

dis populis. Quid enim de coêrcendis
promovendis religioſis, monialibus in

officio
conti-

impiis, Compats

imperfe-
is.

26

continendis, defimire poſſit, ab adoleſcentia
aulicis addiétus curis, delimitus deliciis, deli-
Ctis implicatus? Fulgen os, Auguſtinos, Ba-
ſilios, Martinos, Nazia zenos feliciter excu-
bantes ante Salomonis lectulum ſuſpeximus;,
qui experientià Magiſtrà, leges aut reparabant,
aut condebant. Docent quoque nos doctiſſimi
ad prælia excubitores, addiſcenda pleraque &
exercenda, quorum uſus non ità frequens fu-
turus eſt. Societatis Tyrones alloquor, quos
ea poteſt cogitatio ſollicitare, quare ego ver-
rendis pavimentis diſtineor, quare concinnan-
dis lucernis occupor, cujus exaudiri vox de-
pet & in Exedris, & in Templis? Quæro abs
Tyro ſibi

Te ego: Quare Salomon otiaturos ante ſtra-
vacer, & tum iuum bellorum peritiſſimos deligit? Ni-

ag mirum Punici mali corticem, quem natura
rur mune. frangit ut grana concoxerit;, eumdem quam
rilas. diligentiſſimè elaborat, dum pomum parturit.
Niſi pugnaſſent, neſcirent otiari, utque ramus
erigatur, proniùs in alteram partem inflecti-
tur. Ut vitam Phœnix reparet, ſepulchrum
parat: moriturus, ut vivat. Quid ergo mi-
rum, ſi Paci bellum proludat, ſi otium exerci-
tatio erudiat? Malè perorares, ſi non diu ſi-
liſſes: nam & Joannes diu ſiluit, ut longiùs
audiretur. Labares in faſtigio, miſi jacuiſſes in
imo. Quod ſpectas Pomum in arbore, gem-
ma primum & flos fuit. Germen eſt, quæ fu-
tura ſpica eſt. Quod auri fulgoribus natura de-
ſtinavit, diu lutum efſe patitur. Gemmarum
tyrocinium inter Montium ſordes & æquoris
procellas ponitur: ut mirari deſinat quiſque,
li ſapientiæ & Gloriæ proludat humilitas & ru-
ſticitas Tyrocinii in Monaſterio.

TLerculum fecit ſibi Rexæ Salomon de Li-
gnis Libani. Columnas ejus fecit ar-
genteas, reclinatorium auteum, aſ-
cenſam purpureum: Media charita-
te conſtravit, propter ſilias Hieruſa-
lem.

& Felici-
eas inex-
blebiles.

Tempora- Audin'? In aſcenſu Purpura: ut diſcas am-
lia nen bitionem non quieſcere in oſtro, ſed purpu-
explene. ram ad ſolium aſpirare. Erras, ſi ſperas fore,

Aulici ut cupiditas conquieſcat, cùm rubuerit: in
iafdt. Purpura candidata fit regni: & erubeſcimus
cùm rubemus, niſi Galerum in Coronam con-
Dienitas Vertamus. Sapienter proinde ſapientiſſimus
augasder Princeps in gradibus locavit Purpuram, eru-
Jerezaa. diens mortalilum Cupiditatem ita ad oſtrum fe-

ſtinare, ut per oſtrum ad ampliora ſeſe exten-
dat. Sapientius quoque, ſi ideò Throm ſui
gradus inſtravit oſtro; ut doceremur ad con-
ſortium Regni admittendos;, qui honores non
quærerent ſed fugerent; tantùmque ad Prin-
cipem iter patere, per purpuram conculca-
tam. Utinam accedere non liceret ad Reges
niſi per calcatam purpuram. Nonnunquam ve-
rò calcantur Principes, ut Purpurà circum-
demur. Planè ex quo pretium addidére Prin-
cipes non virtati, ſed honori, aliud in aula
quæritur, præter Principum gratiam atque
ſelicita em. Verùm quàm ſapienter procul-
candam ſtatuit in aſcenſu purpuram, ità non
ſapienter fortaſſe reclinatorium ex auro fabri-
cavit. Quæ enim in auro quies; quod ſta-
Pſal. 61. re neſcit? Divitiæ ſi afluant, nolite cor ap-
11. ponere. Quomodo recumbes in metallo om-
niaum fugacilimo; quodque in morem flu-

Oliva

minis, cùm affluit, fluit? Adde, auro Cupi-
dinem augeri, Animumque ad ampliorem poſ-
ſeſſionem exſtimulari. Felicius & luto ubi recli-
naret, quàm ex auro ſibi ſedem eſſet archite-
Ctatus. Vilius, ſed ſecurius in mediocri felici-
tate quieſcimus. Quàm eleganter mediam Thro-
ni viam Charitati dedicavit; ut amor iter eſ-
ſet ad Principem. O tempora! Prodigè, im-
mô prodigiosè coluntur Reges, amantur par-
cius. Nimirum ipſi aliquando Principes tum ſæ-
culi tum Cleri hamare ardentiùs ſatagunt, quam
amari: & dum aurum effodiunt, lutum pa-
riter ſimulationum egerunt. Quid verò cauſæ
eſt, quod Media tantùm charitate conſtra-
vit? Enimverò dirigi non debent, qui per
cumiculos ad Regem pervenire ſtudent. Ii uzerihr
duntaxat chari ſint, qui aperto pectore, aper- ſun,.
tâque viàâ ad ſolium accedunt. Puto etiam hic Lapfbla.
edoceri Cœnobiorum Præfectos quantàâ com- de erigen.
plecti charitate teneantur debiliores, quando di.
propter filias Jeruſalem Salomon Mecha cha-
ritate conſtravit. Niſi amorem recognoſcat, re- ,Ra.
cedet miſellus & dejecti animi adoleſcens. In crem; ſi.
odorem unguentorum poſt ſe rapit ſponſa ado-
leſcentulas. Et ſponſus, ut filias advocaret ad .
ſe, pro tapetiis charitatem ſubſtravit. Notan- d gze⸗
dum veròô, propter filias, ſed Jeruſalem, id ggi g,
eſt, Pacis amicas & alumnas, Charitatem ex- ſit.
poni: Cæterum turbidos quoſque ac inquie-
tos non amor ferre, ſed auferre debet & cohi-
bere timor atque ſeveritas. Ferculum ſibi fecit
Rex Salomon. Notaſtin'? A Lectulo fit gradus
ad Ferculum, imperandi ſedem. Has parit de-
lcias ſomnus, has ſomniat pompas quies. Ni-
mirum palæſtra voluptatis Lectulus eſt: & dor- , e,
mientium Arces Fercula ſunt. Quàm pericu- Ki n
losè Principes dormiant, hinc diſcant, quo
is quoque, cujus ante lectulum excubare non
minus quam ſexaginta fortiſſimi ex militibus
ſoliti fuerant, defendi nequiit ſeu à faſtu, ſeu
à deliciis. Benè proinde excidium regni Baby-
lonius Rex non niſi in ſomno didicit; ut intel-
ligeret tunc ruere imperia, cùm dormiunt
Primcipes. Somniavit caſum imperii, quia ideo
ruunt regna, quòd neſciant vigilare Impe-
rantes.

Egredimini, & videte Filiæ Sion Regem
Salomonem in diademate, quo coro-
navit illum Mater ſua, in die de-
ſponſationis illius, & in die lætitiæ
cordis ejus.

Verè filiæ Sion, quæ, Rege jam corona- Celle a⸗
to, domi ſubſtiterant, & tantam inauguratio- or.
nis pompam nonniſi provocatæ ſpectatum ex-
eunt. Planè Pacis amicæ, quæ ſolitudinem a- Curiaß-
mare potuerunt, in die lætitiæ & ſolemnitatis ,
Jeruſalem. Et quidem non dicitur eis tan- egeli
tùm;, ut egrediantur, ſed inſuper indicitur, ut pretism.
Regem ſpectent in decore ſuo. Egredimini
videte. Tantus enim in Filiabus Sion oculorum
pudor; ut exiſſe non ſufficiat ad tantum ſpecta-
culum, niſi jam aſtantes Regi moneantur de e- Feliets
rigendis in eum obtutibus. Felix Pudicitia, quæ in aa-
umius conſcientiæ contenta theatro, Regum irandi.
pompas faſtidit, ſuumque tantum Cor ſpectat!
Etiam Concha, ſuo dives ſpectaculo, prolem
ſuam pro theatro computat: dumque Marga-
ritis oblectatur, Lucem faſtidit, ſplendidé cœ-
ca, feliciter captiva, liberaliter ruſtica. Crede
mihi;

4

de Mue,
Umnelst,

D Nnmm!
mn Aminibus
Zon wuorun

ei tum,
Wn) Celinus
Od ramum:
täimumnete,
Nonan egredli
iain hechalller
ite, ſlit
Ulen,nflin
4

6clhild a
Wel Cor one
thünns nonn
mmm! ur iſ
meolls rede

.(C) d

kettonſann,
Enr flihng Ni
ailegb ſe eclin
. dal, r on
ni
geng..
Al
linr. Vn
wychttt, I
Lum (æt
Anägum
le Geſend
enn thek.
elintn, an,
lem,

0 Coni.
ten pol.
Cbitecl.
tarchite.
Cri Kelic.
an Tho.
or ltet el.
ige, n.
Antur u.
egtumnle.
Puntpcbin
Verd aule
te coniirr.
t, u he
fuden Ie
Dore, r
o etlan hel
uanti cnn i
es, Iundht
Medache.
grolet,le
oleſcen. N
t horliad.
Sü
awit. Nour .
erublen i,
haritzener;
e ae ingle⸗
debet Kolt
llun ſli et
lo tt gedn
Hapertc⸗
s Gke N
usek⸗K.
Qum peilr 4
dlat, d
excobue un
i en uludn
n Kl, e
m Kgnibe⸗
ict;uimk
cüm xmun
derit Ninien

en Nin
, Al
n Et
, N

Ambitio.
Nil præ-
ter Deu.
Religienis
munia
ſplend ida
non apbé-
tenda.

in Cap. III. Cant. Canticorum. 27

mihi; ftillat tectum illius, quem vides intra
domus ſepa manere non poſſe. Non veris favo-
nios Narciſſus expectare ſolet erumpens in hye-
me: ſed cepam fugit. Viliſſima radix eorum,
uorum præcox flos eſt. Bombyx diù vermis
eſt, videturque alas faſtidire, quas ſibi tardiſ-
ſimè fabricatur, quòd opulentià ſuâ intus in
viſceribus delectetur. Adamantem cæcutientem
natura dedit, cui ſummo labore oculos, hoc
eſt, lucem addimus: quòd abundéè ipſe ſibi ſuf-
ficiat: & , tam videri negligens quàm videre,
caligine quadam ſe involvit, & tenebris ſeſe

obducit. Nimirum felix ſpectaculo ſui, & lu-

Pelices
non ad-
mirandi.

Religioſus
in aula.

Carioſi.
tat.
Religiosſus
verus.
Religioſi
non veri.

Humili.
tas.

Conſola-
ziones Dei
non pr-
ſumamus,
ſed me.
veamur.
Cognitio
ſui.
Arrogan-
tes,

Ambitio-

cere dedignatur, & lucem odit. Vitrum eſt,
quod oculatum toto penè corpore ideò effun-
ditur ad ſpectanda naturæ miracula, quia ni-
hil in ſe videt, quod videri cum voluptate poſ-
ſit. Sanè Mare, quamquam ventorum ita impe-

tu intumeſcat, ut ſeſe non capiat; nihilo mi-

nus ad littus allium undas ſuas reſorbet;, tan-
tumque ſalutatis arenis, prodigioſo fluxu re-
currit in ſinum ſuum: exundantibus latè in a-
gros flumimibus atque torrentibus. Nimirum
quor unionum, gemmarum, atque coraliorũ
parens, lætumque theatro ſuo, non eſt quòd
wel rapiat ex agris, vel cupiat: Cm torrentes
glarearum copia, hoc eſt, inopia copiarum in
campos immittat, ut quibus in ſinu deeſt, quo
delectentur, vagando ſaltem & excurrendo
voluptatem venentur. Scythas extra fines non
tam ſævitia, quam paupertas emiſit. Aurum,
lucis refugum, rerumque inſcium ſpectanda-
rum, cernimus in imo montium reſidere,
quod theatrum ipſum ſibi ſit. Ergo filiæ Sion

etiam invitatæ, vix ad Salomonis ſpectandam

gloriam egrediuntur, ſuis ſatis recreatæ deli-
ciis ſpectaculiſque virtutum. Egredimini, &
videte, ſliæ Nion. Utinam filii Sion Regum
pompas, uti filiæ Sion, faſtidirent! utinam ro-
gari deberemus, quo noſtris dignaremur ocu-
Iis Divitum vanitates. Nunc verò rogamus,
dejicimur, & cum vulgo miſcemur;, ut ea ſpe-
ctare liceat quæ amare non licet. Cur obſecro,
tam cupidè admittit Oculus, imo & haurit,
quæ ſi cor non excludit, excors es? Cur vide-
re ſitimus quorum deſpectu Religioſi eſſe cœ-
pimus? Quæ iſta dementia eſt, ut tam inde-
corè oculis præbeamus, quibus animum inter-
diximus? Quod ſi ſpiritualia ſpiritualibus li-
beat comparare, quàm modeſtè humiles, quæ
licèt filiabus Sion adſcriptæ ſint, tamen ſui
Regis ſe credunt indignas aſpectu! Rara filia
Sion, quæ compelli debeat ad Regem. Intru-
dit ſeſe quævis anima Pacis amantior, & ideò
excluditur. Unus Petrus, ut à ſe exeat Domi-
nus, optat; unus, ut ad ſe non intret, orat
Centurio. Cæteri Regulum æmulati urgent
JESUM, ut feſtinet ad ſe deſcendere. Nihil
tam indignum ſolis vicinià, quàm exhalationes:
vix ille deſcendit, cum iſtæ aſcendunt radiis
uſæ pro rhedis. Minutiſſima atomorum tam
ſine ſpiritu, quàm ſine pudore corpuſcula vix
ſpectant ſolem, cùm illi occurrunt, ſeſe ob-
trudunt amplexibus lucis; ſerò intellectura au-
daciæ exitum caſum eſſe. Ut enim ſublimè ela-
ta fuerint, & in nubem denſata, deplorare inci-
piunt germanam ruinæ celſitudinem, quæque
atomi aſcenderunt, deſcendunt ſtillæ, ſolas na-
Ctæ lachrymas in ſolio. Quo coronavit illum MWa-
ter ſua, in die deſponſationis illius. Felix Rex,
qui tamdiù carere potuit diademate! Felicior,
qui ab ea coronam accipit, à qua & vitam ac-
Ethicæ Tom. I. Pars II.

cepit! Feliciſſimus, qui eodem die & corona-
tur, & conjugatur; ut artham clementiæ ſuæ
civibus daret, quando non prius Rex incipit
eſſe, quàm Pater. Quàm eruditè fortunatus,
cui comtigit, die una & coronam ſibi deſpon-
ſare & uxorem! Pares eſſe voluit in amore,
quibus communem efle voluit triumphum. Su-
pra Regnum Sponſa non amabitur, quæ amari
Cœpit cum corona: nec vilior imperio futura
eſt, quæ ſimul haberi cœpit cum Regno. Ge-
mella nuptiarum, & inaugurationis pompa neu-
tram de primogenitura ſollicitam facit, nec
Sponſam videlicet, nec coronam. Et ſanè, ut
tam domui ſuæ præeſſe diſceret, quam Reipu-
blicæ, ſapienter tunc coronam induxit, quum
duxit Sponſam. Quamquam coronatum tum
potiſſimum dixerim, in die deſponſationis dia-
demate Regni, quòd carere tunc incoœperit co-
ronã Pudoris. Facilè abſtinere coronâ regni
potuit, dum ſponsàâ abſtinuit, quod ſatis illum
Pudicitia coronaret. Ut vera nuptiarum incur-
ſione corona excidit è corde ejus, ejus debuit
caput auro coronari. Egere Ccœpit imperii in-
ſignibus, ex quo Virginitatis, ex filio, liber-
tus factus eſt. Cùm regnaret in ejus pectore
Pudicitia, ultrò coronà caruit, quia carere non
poterat coronàa, Pudore infulatus. Felicius in
candore regnabat, quàm regnaturus ſit in Pur-
pura. Immo ſplendidiori ornabatur purpurãâ,
cum Candore veſtiretur. Regius enim Virgi-
nitatis Candor vilins cubare non conſuevit,
quàm in purpurâ verecundiæ. Nec mirum vi-
deri debet, quòd à nobis addita ſit Pudori co-
rona, quando carere coronâ non ſolet, qui
prupurâ carere non poteſt. Siquidem Natura
ipſa, quæ purpuratum eſſe voluit Mali Punici
verticem, eundem coronandum cenſuit, verita
ab oſtro diſſociare coronam, ſi cui dediſſet
purpuram, coronam negaſlet.

Surgam, & cireuibo civitatem, per
vicos & plateas quæram, quem dili-
git anima mea.

Plures inveni, qui, ut Sponſum comple-
Cterentur, ſurrexerunt; raros, qui cùm ſurre-
xerint, & eum obvium non habuerint, civi-
tatem circumire diſponant, & ubique eum quæ-

rere diſponant, etiam per vicos, etiamque in

plateis.

EX CAP. IV. CANT. CANTIC.

Quàm pulchra es, amica mea, quàm
ulchra es! Oculi tui columbarum,
abſque eo quod intrinſecus latet. Ca-
Ppilli tui ſicut greges caprarum, guæ
aſcenderunt de Monte Galaad.

Uaàm pulchra eſt, quæ in admiratio-
nem trahere valet ſpeculum ſine macu-
I4, & ſpecioſum formàâ præ filiis hom num!
Et ideò ſanè pulchra, quia gemino decore ve-
nuſta, ſui videlicet & proximorum curdâ. Mi-
nùs placeret, ſi non alienà quoque pulchritu-
dine ornaretur. Minus placeret, ſi ſuæ dunta-
gat ſollicita venuſtatis, animarum ſpeciem ne-
gligeret. Verum, dum alias Ornat ,1plendichus

Rex opes
non von-
vervet
bæredi-
bas, ſed
tam Rem-⸗
publicam
amet,
quadm a-
mat fe-
lios.
Clemen-
tia.
Matrimo.
nia.
Sic àlicò
cogat E-
piſcopi
Reſiden-
tia Zelit
a nimarüu
conjunge-
re digni-
taii con-
ſecatæ.
Rex re-
gat » non
otιιαιν.
Caſtitas
Corona-
140
Cabile
Matrimo.
nii ſan-
ſandkior
ara Ca-
ſtitatis.

Chriſzus
quæzren-
dus inde-
Feſsè.
Deſola-

°εα.

Zelus a.⸗
nimarü.

ipſa

28
ipfa emicat, & lucem æmulata; quodam mo-
do coloratur, dum colorat. Quamquam ideo
fortè pulchra eſt geminato decore, quia & a-
mica eſt. Porro quis iſte in laudibus ſine ordine
ordo, ut ab oculis exorſus præconia, regfe-
diatur ad comam? cumque natura capillos pri-
mas occupare ſedes in vertice voluerit, oculos
verò ſecundo loco reſidere; ſponſus primum
Dignita; oculos, tum capillos dilaudet? Immô in ore
deferenda quoque dentes prius commendat quaàm labia;,

non gene- . . . .7 .
r tea Cùm nemo non videat, proſtare iſta, latere il-
2 . T .
virtuti. 108. Equidem credo docuiſſe nos ſponſum, in

ias non deferendis honoribus non attendendam gene-
attenden- ris Præſtantiam, ſed prærogativam Virtutis: ut
HH non continuò qui primus eſt antiquitate & O-
vanga. Pibus, Primus idem ſit & Princeps in regno.
Aliud enim eſt fortunæ munus fortuitum, a-
liud dignitatis decus, quod ipſo vel nomine di-
gniores vocet ad ſeſe. Et ſanè ſi qui primus eſt
naturæ beneficio, foret idem primus in honori-
bus, Capillus oculo præferretur, & Pomis os,
& Margaritis concha, & nucleo cortex, & lu-
Scandali. tum auro. Quid verôò eſt, quod oculos lauda-
Kari faci- turus ſponſus, non aquilis volucrum perſpica-

les, & ja- ciſſimis, ſed Columbis confert? Fortè gratus is
dieanees ſponſo oculus eſt, non qui eminus proſpicit, ſed
& Zelan- qui circa ſe poſita ſollicitè intuetur. Sanè non
es indiſ- indagatrix aliorum ſeu facinorum, ſeu etiam-
erei pe- Cogitationum mens Deo probatur, ſed quæ ſi-
jores ex, Pi excubat, non Solis ſpeculatrix & avara lu-
teris a’. cis, ſed latebrarum amica, & prodiga lachry-
simplici- marum. Columbarum quam non pernix volatus,
asſéb ità non acuta acies. Aquilis veroò libet Solem
vacans. 177. 77:
ipſum luſtrare, vel cenſorio vel ambitioſo ob-
Modeſtia tutu: quodque mirere vehementius, quæ Luce
Ti⸗ſtiri- Oculos explent, cadaveribus vermibuſque ſa-
Religiefß;. inantur. Adeèô plerumque quorum ſplendi-
perfecfio- dior eſt oculus, eſca eſt ſœdior. Mentior „ H
res non aliquando, qui prudentiſſimi habentur in fe-
ſpernant rendis legibus, & haurienda vel è ſole luce, im-
* ¾. pudentiſſimis eſſe moribus deprehenduntur. A-
Omnes . . — .
Tamusim quila ſolem ſpectat, & ſaniem efurit. Colum-
perfeéti. bæ & obtutus infirmior, & ſanior cibus. Præ-
ſtat hebetiorem oculis eſſeé, & dapibus caſtio-
rem, præſtat tam luce abſtinere videndo, quam
carnibus comedendo, quam Solis ſpecçtatorem
eſſle, & cadaverum helluonem. Quid prodeſt
contemplatio lucis, quam inquinat fœditas at-
Scientia que feralitas epularum? Legimus apud Pau-
Eine ſpiri- jum, perſpicaciores in indagando Deo Philo-
1u.

ſophos, miſeriores quoque fuiſle in impuriſſimæ
Oratio ſu. proſequutione voluptatis. Nimirum Cœli &

perbie,; Coeni, in ſummd diſtantid, vicinia ſumma eſt:
SS & , niſi caveris, offendes inter ſidera Vene-
εααα . . . .
Inz rem. Etiam in lucis regia opera tenebrarum

Cireum- emnergunt: & Solem, quem fixit in Cœlo na-
ſyebtio tura, in luto nitidè fœdum ſpectabis. Fodifſi-
pe feltis., ma & viliſſima animantium cum careant in ter-

Rel'gieſe- ris Parente, Lucem ſalutant, ut matrem. Ni-
7te m bpee-

sata gra⸗ 4
Giors. Pulex, aut mufſca, aut rubeta, aut ſi quid vilius
natura nutrit, enaſcetur: quæque non inve-
niunt in luto, & quibus naſci poſſint, à Luce e-
Tepiditas Mittuntur in lucem. Uſque adeò ſplendidiſſimi
poſt ſer generis ſordidiſſimum genus, & proles eſt. Ex
vorem. Agar Abraham nonnifi. Iſmaëlem ſuſcepit: &
Rae qui inter ſidera imagines miratus eſt poſtero-
Arregan- Tumm, eortun quoque ſimulachra in arenis ex-
tia. pavit. Quid Abr dahæ innumeram ſobolem pro-
Iztentie fero? Una Moy ſis Virga modèò imperat, mo-
bra da. do repit, modo monſtrum, modèò ſceptrum eſt.
Fue Nullum tam fanctum ARtamque familiare fo-

5.

mirum, ſi pulveri Sol copuletur, aut culex, aut

Oliva

tumque miraculis decus, quod, ſi humum tan- Humili.
gat, ſerpens eſſe non poſſit. Capilli mi ſicut tas omni.

greges caprarum, quæ aſcenderunt de monte Ga- bus ſaphe-

tit.

Iaad. In capillis munima deſignantur, quæ per Parva nz

nagni æſtimnanda diſcimus, quando ea, poſt
oculum, ſecundas obtinuiſſe in ſponſi commen- da.
datione videmus. Et quidem cum capreis com- Modeſtia,
paretur Coma, caprearum hinnulis ubera con- “
feruntur: ut diſcamus ſummis quodam modo
minima anteſtare, utque ex capreis naſcuntur
hæduli, itaà ex capillis, uberimn redundare fo-
cunditatem & dulcedinem. Careres mammis,
ſi Capillos non curares; & ſterileſceret in o-
peribus uber miſericordiæ, miſi coma ornatè
componeretur. Denique, ſi ubera ſponſæ duo
hinnuli capreæ ſunt paſcentes in Liliis, Gre-
ges caprarum conferuntur cincinnis in capite:
ut intelligas, fruſtra te ſperare lactis dulcedi-
nem;, qui minimarum rerum veluti ſterilem
capillorum comam contempfſeris. Capilli tui ſi-
cut greges tonſarum. Ità eſt: Parva, magna
ſunt: Sed ſi aſcenderint Capilli iſti de monte
Galaad. Quæ aſcenderunt de monte Galaad.
Galaad abjeckionem interpretantur. Ardua ſa- Humili.
nè res Humilitas in aſcenſu, Depreſſio in mon- tas in vi-
te. Minima placent, ſed ſi minima haberi libus mu-
velint, dum maxima pariunt. Capilli, niſi aſ- edhu-
cendant, non placent; ſed ſi aliundè aſcen- an ſohi.
dant, quam de monte Galaad, contemnun- m.
tur. Plerumque nonnulli minimis delectantur, Religionis
ſed magmi in eis æſtimari volunt. Mons Capil- munia
lorum Galaad eſt: in ſola videlicet abjectione "iliora.
ſublimes eſſe poſſunt, qui minimi ſunt. Nil
vilius Humilitate ſuperbà. Quin & maximos
abjectio decet. Unde, ſi Hieronymo credi-
mus, Mons Galaad portio filiorum Ruben

eſt, primogeniti Ifraëlis. Qui teſtatur ad Li- Lib. de

banum uſque protendi trans Jordanem, quem locis He-
etiam diù occupatum fuiſſe ait ab Amorrhæo- ralcis.
rum Rege Sehon. Porròô Sechon Sonitus expom-
tur. Rarò, qui Mons eſt, non cupit reſonare.
Altitudo ſonitum amat. At à filiis Iſraeël pelli- Bena oe-
tur Sehon ex Galaad, qui didicere à Moyſe tin- cultandé:
tinnabula in fimbriis Sacerdotis ſanctius reſo-
nare, hoc eſt, Humilitatis ſonorum efſe ſoͤnir-
tum, & decorè ſtridulum ſtrepitum. Qui qui- bde,
dem Galaad ad Libanum quoque extenditur; iate.

non enim abefle ſolet à Candore Abjectio.

Cognata enim Humilitati eſt Pudicitia. Unum
timeat Mons Galaad reſonantem Sehon, ne ſci-
licet maxima videri velit in ipſa abjectione:
ſciatque fore, ut hæreditas ſit Primogeniti Ru-
ben, ſi Sehon evaſerit. Siquidem Gloriam præ-
cedit Humilitas. Luceat, quæſo; in tenebris
lux. Mons ſonet non ſonitum, ſed abjectio-
nem, Galaad ſit, non Sehon, & Libani com-
plexu erigetur. Candidata enim Candoris Hu-
militas, dum reſonare nomen ſuum negligit,
Libani delicis afflatur, ſuperbiæ contemptrix,
non appetens. Quod ſi pro Capillis Cogitatio- Cogita-
nes accipere malumus, has greges efle memi- tienam
neris, quæ Paſtore egeant, à quo regantur: sura-
non enim liberè vagari debent;, debent verò al-
cendere de Monte Galaad, ut nil abjectum, nil
humile terrenumque Mens noſtra ſapiat. Porròô
capreas mordere, & mandere quicquid ob-
vium habuerint, perſpectum eſt. Quare, cum
jejunare neſciant cogitationes mentis noſtræ;
providendum eſt, ut paſcua lectiſſima ſint.
Quid verò eſt, quod Infanti adhuc in alvo Solickud,
conſtituto natura oculos elaborat ex ſanguine“ ini.
Matris, comæ oblita.? Oculatus editur infans
ſe

negligen. .

ſ
Jahnt U
1 Nrt .
en n n

ct, Nut
ololn
eIwen
ſend n M
lun 1, Gel
An in ne
1 gminn,
ubic
r olut,

O ungt, münt
wapil
We/ mdh
Gifhnn lecens

Dine ni ſen
Nalrunt
nelr fenb⸗
r uut.

„. Ettolle ove⸗
4 runde ele de
udem plumas

H6 Met Chrifo u
r giols, de
erionbs n
Punli funt me
N gor nobi
in Erpentes .
ſan 1 1
eunn Drimetge
In Et quiden
hinchu et;
1 ehborarer
Aenig erit A
r de keii hel
. Verm en mhon
1rmn ſtope
4 unm lbbare,
nhuncligemi,
tn tenſetd
Akninn edle
nin n0
lt⸗ Ceſunt
.
1 lurn u
Nerallote

in. dn
,. ne e
Ut Geli

Wumten
Uonte C.h
u le.
e, l
ret o
benn.
Mn INd
8 mlcunn
lundre
amn,
leretin d.
Cmd Ornut
onle dn
in cte
lis dueei.
luti ſerlen
Copili ni/.
Va, Men
t de men
onte Cdlide
Ir. Ardnle;
eſſio nmmn n
imimna hie
pilli, mr
liuncedr,
Cortennn
delechanmnn
Mors CI
det abſeclin
mi ſunt. N
1 & marnm
Onymno dt⸗
orumn Nlbe
eklatu alil
danem, den,⸗
b Aunonhær.
Onituseipui.
pit teſnn⸗
8s IIridl e
e Mer“
ſanchiutr
rumn le: .
wumn. Cngne,
ge emteläillif
lore Abekt
dhicfin Unn
Gehon lelr
riwogenukt.
ſed
& Libuide-
Cindiß
ſun ei⸗

2 Colfen,il

in Cap IV. Cant. Canticorum. 29

simplici. ſed calvus. Caret Capillis, qui pupillis non ca-
tas ma- ret. Ita-ne pretioſiora a natura accipimus,
xime U-. quam in viliflimis avaram experimur? Arbo-
rovem de res ſanè comam ante foliorum explicare, quam
ei florum oculos aperire conſpicimus. Quid na-
tura potiſſimum intenderit, perſpectum non
ità eſt, docuit fortè inſtrumenta vitæ nobis
conſilio ſuo ſuppeditari, non ornamenta. Quid
verò in rudimento religioſæ vitæ ab ea addiſ-
cendum ſit, apertum eſt. In tyrocinio enim,
uaſi in ſinu religionis concluſis, quos Chri-
? parturimus, oculos affingere debemus &
manus, quibus & ſpectare ante ſe poſita ex-
empla poſſint; & proludere valeant futuris
Niltra- certaminibus. Unis capillis carere debet in gre-
ter Deum.
Vro ve- tare debet de craſtino, qui adhuc ea, quæ re-
Cen veho tr0 ſunt, non obliteravit. Vult Deus ſine ſol-
ver., licitudine eſſe infantem, quem ſine coma naſci
otedien. Vult. Patitur oculos in fronte aperiri, pedes
ne ſeſe non negat, manus addit, aures, nares adjun-
permitte: git, ſolos capillos denegat, & linguæ ſi in-
re ſtrumentum indulget, uſum interdicit; ut tam
pro ſe loqui, quàm de ſe cogitare non valeat,
qui vitam recèns accepit.

Dentes tui ſicut greges tonſarum, quæ
aſcenderunt de lavacro, omnes ge-
mellis fœtibus, & ſterilis non eſt in-
ter eas.

Et tonſæ oves, & lotæ, & aſcendentes &
fœcundæ eſle debent, ut ſponſo placeant. Aves
4 quidem plumas abjiciunt, & pellem viperæ,
à ſaperio. OVibus autem lanam detrahit Paſtor. Minus
ze illata, placet Chriſto ultronea recularum abdicatio in
Tempora- religioſis, & delectatur tum maximè, cum à
lium ja. Superioribus avellitur, quod tenemus Non ea
Sutk. grandis ſunt meriti, quæ nobis interdicimus,
ſed quæ nobis interdici ſerimus non imiquè. E-
tiam ſerpentes pellem exuunt;, ſed ſpontèéè. Jo-
ſephi tunicam Ægyptia non accepit, ſed reti-
Nil ppe- muit. Prima ergo Monachi virtus eſt, tonſorem
D Chni pati. Et quidem quibus Tu te exueris, alius
. veſtiendus eſt; quodque Tu tibi ex ſanguine
tuo elaboraveras operimentum, ornamentum
Affedus alterius erit. Adeò non modô gratum tibi de-
nulli om- bet eſle iis ſpoliari, quæ tibi comparaveras;
ro. verùm ea aliorum militare ornatui, ingratum
e, tibi non ſit oportet. Amicos quos comparaſti
Invidia, ſummo labore, cubiculum quod paraſti præ-
cipuâ diligentia, cogéêris alii relinquere ex u-
tero tranſlatus ad tumulum, hoc eſt, ex urbe
celeberrima ablegatus in oppidum. Vectigales
creſcunt in Ovibus villi? detonderi debent
quoties creſcunt, & creſcunt, ut tondeantur.
Illud autem quæri hoc loco poſſet, priùs ne
tonſæ, an lotæ ſint Oves iſtæ, tam gratæ ſpon-
ſo? Equidem alterum ex altero pendere cre-
diderim, & modè illud ſubſequi, modò an-
tecedere arbitror. Ut enim lavari poſſis, ton-
deri debes: nemo enim Pœnitentiam inter opes
& delicias agit, ſed in favilla & cinere, ut Jo-
bi; vel, ut Joannes, in zona & locuſtis: & il-
zeficfio; lum facilè tonſorem pati exiſtimo, qui lotus eſt.
vam æ. Ut enim per Ponitentiam noſtra flere delicta
nitentia Cœperimus, tunc enimveròô nihil nobis videbi-
wera in tur grave. Sic fratres Joſeph, quia ſuum agno-
afcy, vere delictum, patienter illatas à fratre Cala-
Vrius (o. Mitates tolerarunt. Memoria criminis oblivio-
lidags. nem inducit deliciarum & opum: & cui, ſicut
Ethicæ Teom. I. Pars II.

Pauper-
tas &σ
Mortifi-
catio, ſe.

Pœniten-
tia vera
ex Conte-
ptu Tem-
poralium

Religionis

mio Matris Evangelii filius. Neque enim cogi-

onus grave iniquitates ſuperincumbunt, huic
exſpoliari moleſtum non erit. Tanti enitn faciet Mortifi.
poſt lotionem Innocentiam, ut præ illa om catio ſo-
nem dare ſubſtantiam non recuſet. Ergo ideò foles Pœ-
lotæ oves, quia tonſæ; quòd ad Pœnitentiam "tenie
nihil plus conferat, quàm rerum omnium ab-““"“ A.
dicatio, uti Zacchæus fortunas ſuas diſtri-
buens, & Magdalena alabaſtrum diffundens
luculentè teſtantur: ideéque Tonſæ, quia lo-
tæ, quòôd facilè exſpoliari ſe Tunicâ ſuàâ fe-
rat, qui aut Chriſtum induit tollentem pec-
cata; aut ſcelera exuit Chriſtum auferentia.
At laviſſe non ſufficit, niſi lotionem ſubſequa-
tur aſcenſus. Quæ aſcenderunt, inquit, de la- Fe- vor
vacro. Placet lavacrum, ſed ſi ablutus aſcen- té on-
das. Quam diligenter ſeſe lavant plerique, tam . 7 D
negligenter aſcendunt, imèò ſordium & lotio- pui.
nis æque cupidi vix abluuntur, cùm illicò fos-
dantur. Ex luto in fontem proſiliunt, illicò re-
greſſuri in cœnum. Etiam Achab flevit, etiam
Abſalonem puduit conflati in Patrem fceleris,
Eſai quoque in oſculum Jacob aliquando ruit.
Saülem quoties pœnituit inſidiarum in Da-
vid? Verùm in lavacrum hi deſcendère, non
autem aſcenderunt de lavacro. In eadem re-
lapſi ſunt crimina, quæ fleverant. David de
lavacro aſcendit, aſcendit Magdalena de la-
vacro, aſcendit & in cruce latro, quorum é⁶
lachrymis amoris flamma emicuit, quorum lu-
Ctus extulit illos ad faſtigium ſanctitatis. Ne- Serupnle⸗
que, non aſcendentium, præ criminum itera- ſi.
tione, felicior mora eorum eſt, qui non in
Ccoœnum èe lavacro deſcendunt, ſed è lavacro
iterum in lavacrum relabuntur. Nunquam ſa-
tis ſibi expiati videntur, nunquam ſua ape-
ruiſſe crimina cenſent. Surgere à pedibus Sa-
cerdotum nequeunt, quorum innocentia quàm
procul fieri videtur à luto, tam procul eſſe
ab afcenſu deprehenditur. Diuturnior in ſta-
gno mora, quam ſecura eſt à ſordibus, tam
proxima naufragio eſt. Non ideò te in Jor-
danem Poenitentia merſit, ut demergaris, ſed
ut emergas. Denique ex aquis volucres Deus
eduxit: uſque adeò aſcendendum & lavacro
eſt, ut aſcendiſſe non ſufficiat, niſi ad cu-
mulum velocitatis, voles alatus. In aquam
deſcendis, ut aſcendas in aſtra: Tam peccat;
qui ex aquis in cœnum refſilit, quam qui ex
aquis non ſubſilit in cœlum. Omnes gemellis
Fœtibus, & ſterilis non eſt inter eas. Aſcen-
ſus iſte focunditas detonſarum eſt. Quæ nec Ferver.
dicerentur aſcendiſſe, niſi geminatâà prole 10-
boleſcerent, nec ſoboleſcerent, niſi poſt lava-
crum aſcenderent. Aſcendis? Cave nihilo mi-
nus; nam ſi ſterileſcis, ruina tuus iſte eſt aſ-
cenſus, non ſublimitas. Optas fœcunditatem
poſt lavacrum? Aſcenſum ama. Quæ enim
gemellis fœtibus prædicantur fœcundæ, af-
cendiſſle pariter perhibentur. Etiam Saül afſ-
cendit, modèò inter Prophetas, modô ſuper
tribus Iſrasl. Verùm ſublimitas ſœcunditate
operum deſtituta impuht eum, ut fſupra en-
ſem ſuum irrueret, tam Mortis egens, quam
vitæ exul. Fœcunditatem non ſperet, qui
lavacro non emergit, præteritorum non obli-
tus, & oblitus ad anmteriora ſe extendere. Pau-
lus ides multos in Chriſto genuit, quia Per-
ſecutiomis, quaâ in Eccleſiam graſſatus olim
fuerat, non immemor, Prædicator eſſe ſtu-
debat. Omnes gemellis fætibus, & Kerilis non
eſt inter eas. Benè eſt, omnes gemellis Foti- Tyroni
bus; ſi omnnes tam fœcundæ feruntur, cur addit gor i,
C 232 nullam dendem.

Propoſita
retinen-
da.
Tepiditas
peſt fer-

Vorem.

30 Oliva

nullam inter eas ſterilem eſſe? Si enim omnes
jlam didiceramus geminos edidiſſe fotus, num
ſuſpicandi anſa relicta erat, alquam ex ovi-
bus focundam non eſle? Sanè ſi omnes ge-
mello partu, nulla profectò ſterilis eft. Re-
dundant ergo in ſacra Scriptura apices, & Ffru-
ſtra negantur ſteriles, quarum jam partus o-
ſtentantur. Verùm nec jota deſcribitur unum
ſine doctrina in libro vitæ; in quo Sacramen-
torum copioſior numerus quaàm characterum.
Nimirum & parere potes, & ſterilis, etiam
poſt fœturas, haberi potes. Et quidem poſt

gemellos editos, ſterilitatis diſpendium non

evadis. Jam ſextus elapſus erat aà Joannis
conceptu menſis, & Angeli teſtimonio etiam-
num ſterilis vocabatur Eliſabeth. Poſt tan-
tum foœtum fozcunda non dicitur Parens. Ra-
chel ſterilis paſſim appellatur, quam tamen
gemino fœtu Parentem factam ſcimus. Sara
& Iſaacum dedit, & vocabulum ſterilis non

amiſit. Enimverò, ubi miraculo obſtetrican-

Vro non
ſuperbiat.
Circum-
Jbebkio
perfectis.
Perſe ve-
rantia
dificilis.

Juaas.

te, partus naſcitur, Mater dici potes, fo-
cunda dici non potes. Quid involvimus
damna noſtra? exſufflemus caliginem arca-
norum, & reducamus aliquando ſiparium æ-
rumnis obductum. Inter Oves Chriſti adle-
ctus es, lotus es, aſcendiſti, peperiſti, ge-
mellos agnos edidifſti, hoc eſt duos jam an-
nos exegiſti in Lyrocinio plenos dierum, qui
ſunt ſecundum Deum. Num fſœcunda dici
debet Mens tua, quæ Mater non poteſt non
dici? Heus vos! poſt tantam in primo partu
fœcunditatem, ſterilitas timeri poteſt. Enim-
verô recèns lotam, & recèns tonſam in ipſo
& lavacro aſcenſu peperifſſe, haud grande fœ-
cunditatis pignus. Quæ enim tam infœcunda
Nens eſt, ut, in ipio ſuæ renunciationis &
expiationis veſtibulo, non aliquid pariat? Ju-
das quoque, non niſi completo ſecundo an-
no, parere deſut, tam infoecundus effectus,
ut, cùm poſtremâ vitæ ſuæ nocte Deum con-
ceperit, geminos non pepererit ſed peremerit,
caput videlicet hominum, & Dæmonum ap-
pendicem. Sibi funus & Chriſto inſamis Pro-
ditor accerſivit, à cœna digreſſus ad gazo-
phylacium ut impiè ibi venderet Magiſtrum,
quem in ſacro Epulo manducaverat. O por-
tentum! Adeò pectus illud ſterilitas occupa-
vit, ut, conceptà iniquitate, ſolum emittere
valuerit Spiritum. Qui effecit, ut Virgo pare-
ret Deum; ingreflus in Judam Panis ſpecie-
rum pannis involutus, animare eum ad fſœ-
tum non valuit. Imô Proditor ſaginatus pane
vitæ, vitam parii eripuit, & ſibi mortem con-
ſcivit. Etiam Salomonis mira fœcunditas, in
regni tyrocinio. Quid plura? Templum pe-
perit; ſed evolutis aliquot annis, Deum abje-
cit. Etiam Saul, Samuslis inſtitutione & Prin-
cipatus inauguratione, fœcundus primùm fuit;,
quam fœcunditatem tantà deinceps meritorum
ſterilitate fozdavit, ut non hæredi, ſed hoſti
regnum reliquerit. In tyrocinio omnes gemel-
lis ſœtibus, ſed ſterilitas latet ſub hac fœcun-

ditate non contemnenda. Omnes quidem mo-

dèô currunt, ſed utinam unus ſaltem bravium
conſequatur. Din benè cucurrifle Galatas dif-
cimus ex Apoſtolo, quos brevi faſcinatos ipſe
coarguit. Ficulnea, quam Chriſtus arefecit ca-
rentem fructibus, infructuofſa fortè non fuit;,
cum primum viruit.

. . . 20 .
Vitta Coccinea labia tua,; & eloquium
tuucmm dulçe.

Non linguam, ſed labia laudat, eloquium gileniz
laudaturus. Nimirùm non quæ verba emittit, Corrvegio
ſed quæ cohibent Deo ſunt gratiora. Ut pro- dilata.
pterea & cumulatius commendatos dentes, Lingus
prius exiſtimaverim. Nam cum antè ſpecten-”u1a.
tur labia, quàm dentes, antè tamen dilaudan-
tur ſponſæ dentes, quàm labia: & utroque
tardius commendatur eloquium. Diſcimus ſer-
monis repagula, ſupra ſermonis dulcedinem,
à ſponſo adamari: & quò durior eſt obex, eò
laudum ſtipendia conſequitur ampliora. Den-
tes enim gregibus, vittæ labia comparantur:
fortiùs enim illi, quàm hæc eloquii exuperan-
tiam coërcent. Porrôò antè fores eloquii rubo-
rem pariter & Candorem excubare natura juſ-
ſit, ut nec ſimplicitate careat ſermo, nec vere-
cundià. Antequam ſermo procedat, Candorem
à Dentium ebore mutuetur, mutuetur & ru-
borem à purpura Labiorum. Vitta coceinea La-
bia tua. In Scriptura Coccum bis tingi ſolitum Verecun
accepimus. Seu quòd ſemel verecundiâ imbui“"“.
animum non ſufficiat, ſeu quòd, gratius præ
cæteris Deo coloris decus, geminari debuerit.
Utrumque probo, & citò verecundiam perdi,
niſi ſæpius inficiatur; & ſæpiùs inficiendum eſſe,
in quo Deus oculorum ſuorum delhicias habet. .
Et eloquium tuum dulce. Libet hoc loco pri- Modeſtia
mùm percontari, cur ſponſus dilaudatis labiis,
ſermonem laudet, & commendatis oculis, ocu-
lorum perſpicacitatem & reſpectum non com-
mendet. Cur eloquium labiorum dulce dicitur;
& oculorum amabilis contuitus non prædica-
tur? Nimirum loqui licet interdum, imò &
neceſſarium; Reſpicere vix ſine culpa alquan-
do licet. Ecquando enim oculorum erectio eſ-
ſe poteſt neceſſaria? In ſacro Epiphaniæ die,
exhibitum eſt aliquando S. Franciſcæ Romanæ
ſpectaculum illud beatiſſimum Magorum ado-
rantium Chriſtum: qui, completo munere;
ſurrexere, & diù cum Beatiſſima Virgine e-
gere de puero, ejuſque ortu, & ſignis. Porròô
Virgo blandè eos excipiens & alloquens, ne
ſemel quidem oculos in illos defixit, ſed infan-
tem reſpectando Magos alloquebatur & audie-
bat. Proh Deus immortalis! ſi caſtitatis Mater,
& Parens Dei Reges alloquens, filii Adorato-
res tam ſanctos, tantumque de rebus cœleſti-
bus agentes intueri non audet; ubi ſunt, qui
dicunt modò demittendos oculos, modè verò
erigendos? Meritèò ſanè laudantur oculi ſine illa
reſpectuum commemoratione, quòd vix un-
quam cum laude alius alium curiosè reſpiciat.
Non ità labia: & ipſa dilaudantur, & flos eo-
rum commendatur ſermo. Et eloquium tuunm
dulce. Licet enim loqui, aſpicere vix licet:
Maria Dei Mater & cum Magis loquitur, &
Magos non reſpicit. Protulit verbum, quæ
Verbum peperit: Non tamen videt, quæ Lu-

cem genuit. Et ſanè Natura ipſa cùm palpebras

dedit, docuit quoque Modeſſiæ nos debere eſſe
cuſtodes. Et quidem avium pleræque palpebras
non & fronte demittunt, ſed ex inſfima oculo-
rum parte membranam, loco palpebrarum, at-

tollunt: ut eò pronior foret homo ad mode-

ſtiam, quò facilius eſt demittere palpebras,
quam erigere. Spontè enim defluum palpebræ
in homine ad oculum modeſtè claudendum;
A

*

1

miaicl
rlu ervei
11 M1
n MMN
npnetu. .
6 8
, Penand
dilre,
(lnbe, 1
uaku 0
Oan Eetmo.
Cdin
taooule
i, won iun
rigna ſmn

) 4b ei

1

n pel ilu
entumcier
Fio e
e. Qum onn
, wen eteneo
Malle Iner
Snn Alter
Wdrere,
umdre lol
Aai dontate
r, lld con

rek. Dulced-
2 Eemmomenn ſvond.

* ſlrt, &

(wolhinek,
E Ucegnen ine
leſoblwent
i, ſd ſipon
im Dei glad
lcera trane
5 Melle vunn
ilh pllnerrt
Um Enls; &
Vtmtur, me
Ermm. At,
Enmmdumm dul
bant, erune
nncde eveclt
r, i gd
elber mn⸗
It 9 e orun

ogniin

ele vun 3
te Deckere
n lude.
6 Uo
Mämke.
Nlcdten,
Ober)
Mlior De-
Onperanne.
n ehen.
Moqniinin
te metnne .
10, Mee vere⸗
t, Cmnlgen
tuetur En⸗
Coleifen le.
tingiſolhumt

Cundit nn.

grauls Ne
muni cthunt
glim el,
endunch,
Celaig hie
hoc lxo
laucdtoldi,
tigoolls,.
Kum nonon.
tdulce denh
nonſrele⸗
Aum ind
Culpa dane
runn eteclos⸗
piphaniz dn
cilcæ Roun
Aagonm 4
leto imnet,
im Vuget.
& lgnn un
Alogtens,
Ht, El inn.
batu Acl⸗
alittis Men
,fli Aurn⸗
jebli o1elr
nbinn,

Gri⸗ D
ver
. &
ntur, 1

Sermo
ſpiritua-
lis.

Pfal. 32.
9.

Corredtio
mitis.
Manſue-
tudo.

Confeſſa-
rii ſint
diſcreti.

in Cap. IV. Cant. Canticorum.

quæ majori conatu in avibus attolluntur, ut
pupilla ſervetur. Vitta coccinea labia tua, & e-

loquium tuum dulce. Eloquium dulce: ſed nulli

comparatur. Et quidem reliqua, quæ laudan-
tur, ſplendidè prædicantur, ductàâ ſimilitudine
vel à flore, vel ab ornatu. Labia vittæ, oculi
Columbæ, Turri collum comparatur. Eloquii
jejuna laus. Puta, quia gratius Deo ſilentium,
quàm fermo. Erravi. Ideo nulli comparatur,
quòd in rerum umiverſitate par nihil illi ſit. Co-
lumba oculos exæquat, vitta labiis quam ſimil-
lima, non minor capillis caprearum grex. Ser-
moni quid ſimile? Deus ipie unigenito daturus
nomen, ab eloquio Verbum nominavit. Et
quidem per illum omnia fecit, ideoque Omni-
potentiam dicere illum potuiſſet: maluit tamen
in Filio, præ Omnipotentia, Verbum hono-
rare. Quin omnia creare illi placuit quodam
modo loquendo: Dixit, & facta ſunt. Et qui-
dem æque lingua Deus caret & manibus: ta-
men cùm alterum deberet ad hominum cap-
tum aſſumere, antetulit Operationi ſermonem,
mundumque loquendo exornavit. Diſce, homo,
eloquii dignitatem. Diſce incomparabile æſti-
mare, quod comparari non poteſt. Nihil cures
magis quàm verbum, cujus pretio nihil par eſt.
Et eloquium tuum dulce. Eruit & viſceribus elo-
quii, unde illud commendet. Non eget alieno
fuco, ſuo dives colore eſt, ſuâque ſat fulget na-
turà. Porrò quod in eloquio maximè a ſponſo
ſuſpicitur, non elegantia, non parſimonia;,
non prudentia, non denique aut fervor aut ar-
dor eſt. Dulcedo extrahitur, quæ præ omnibus
ſermonem ſponſæ ornet; vel ſi non ſola ornat,
ſola placet, & laudibus exornatur à ſponio.
Quod ſi ita eſt, zelatores calorem detrahant, &
dulcedinem inſerant ſermonibus ſuis. Mel &
Lac ſub lingua Chriſti; cujus & labia non flam-
mæ, ſed favo mellique conferuntur. Scio Ver-
bum Dei gladium efle ſpiritus. Sed gladius,
quo viſcera transfiguntur, non Ferrum eſt, ſed
Mel. Melle vulneratur Cor, quod & capillo &
oculo vulnerari conſuevit. Dulcedo cuſpis eſt
divini Enſis; & pectus, quo gladiorum acies

Prov. 15. retunditur, melli patet. Reſponſio mollis fran-

§.

Lingus
eura.

git iram. At, inquies, ſi tam efficax ad pe-
netrandum dulcedo eſt, cur Joanni Chriſtus
apparet, erumpente ejus ex ore gladio parte
utraque exacuto? Fortè favus ſponſæ videre-
tur, qui gladius viſus eſt Joanni: & tot inter
candelabra emicans telum, vel nimium videri
cupit, vel fucum facere ſatagit. Eſlo, modò
favum pro lingua geſtet in ore, modè gla-
dium. At nullæ fluunt ſanguinis guttæ ex en-
ſe, ſtillat autem multum mellis è fſavo; hoc
eſt, ſilet armatus, ne vulneret, cujus forent
verba ſtillæ cruoris; non ſilet Melleus, ut læ-
tificet, cujus tot ſunt dulcedinis guttæ, quot
oris verba. Et eloquium tuum dulce. Septuagin-
ta & Hebræi legunt: Et eloquium tuum deco-
Tum. Mirum, quam conveniat laus eloquii co-
lori labiorum! Decorus ſermo, non effuſus, non
audax, non ardens, non fractus, gratiſſimus
ſponlo eſt. Porrò quam parcè loqui debeamus,
tum ex vitta, cui labia comparantur, tum ex
verſione LXX. & Pagnini ex Hebræo deduci-
tur. Ubi enim vulgata habet, ſicut vitta coc-
cinea labia tua: LXX. habent, Ricut funiculus
coccineus: Hebræi verò; ſicut ſlum coccineum,
labia tua. Idem verecundiæ color , ſed vitta
attenuatur non in funiculum modò, verum e-
tiam in filum. Ut diſcamus, credo, ad com-

peſcendam linguæ procacitatem non neceſla-

rium eſſe pudoris grande argumentum, ſed
quamlibet ſufficere verecundiæ ſcintillam. La-

Xior vitta, funiculus ſtrictior, filum penè di-

menſione caret. Etiam filo ligari debent labia:
ut non modéô ſileas in medio Magnatum, vel
ad aras pronus, veruùm cujuſvis ſeu loci, ſeu
viri reverentià ſermonem cohibeas. Væ tibi;
ſi ſilere neſcis, niſi vitta labiis circumducatur.
Nec ſapientior es, ſi funiculo eges. Felix om-
ninò futurus, ſi vel fili verecundia erumpen-
tem ſiſtat intra labia eloquentiam, imò veròô
audaciam.

Sicut fragmen mali punici, ità genæ tuæ,
abſque eo quod intrinſecus latet.

Verecundia virtutum Regina in genis re-
cumbit, ex ſeſe parturiens, qua exornetur,
purpuram. Et quidem præ fronte genas deſti-
navit ad ſolium; tum ut latiùs imperaret, tum
ut dextera, lævâ faciei parte occupatà, tam in
ſecunda, quam in adverſa fortuna regnaret at-
que floreret. Neque enim aut exui debet blan-
diente felicitate, aut deprimi ſæviente huma-
narum rerum procellà. Verecundia autem, in
fragmine magis quam in cortice mali Punici,
imaginem ſuam deſignandam expingendamque
curavit, quòd fragilis fictuſque pudor is eſſe
poflet, qui in extima cordis ſuperficie vernat.
Quis eſt enim adeò perfrictæ frontis, ut non
aliquando erubeſcat? At verecundia non palàm
modò, ſed & in penetrali purpuram non de-
ponit, tam coram majoribus, quam cum æ-
qualibus concolor ſibi eſt, nec de ſe modeſtè
duntaxat loquitur, verum & modeſtiſſimè
ſentit. Et quidem plurima naſcuntur Poma;
quorum cutis æquè rubet, ac rubet malum Pu-
nicum. Verùm cruſta illa verecundiæ exulat à
medulla, & tantùm ad oculorum lenocinium
Pproſtat in cortice. Sola Punica medullam nu-
triunt cuti concolorem eandemque purpuram
& in viſceribus texunt, & in cortice expli-
cant: ideoque præ cæteris fructibus ſola naſ-
cuntur coronata. Etiam toxica rubere nôrunt
in ſuperficie granorum. Facilis eſt Verecundiæ
cortex, medulla verò rara admodum eſt. Quid
quod ſponſæ verecundia non modò non con-
fertur cortici mali Punici, verùm in ejus tan-

M. od. zſtia
&& vere-
ciendia
ubique.

Vireus ſo=
1 14 4 4ℳ.
Mod ſsia

ſine ſpirs⸗

tùm fragmine adumbratur? Equidem, ſi,; re-

jectà quodammodò Verecundiæ chlamyde, e-
jus duntaxat viſcera exquiruntur à ſponſo,
cur non ſatis fuit Punico malo, ſeu inciſo,
ſeu diducto, alioque, ſive caſu ſive niſu dif-
fracto, ſponſæ Pudorem exprimere? An
idem in granis rubor ſeu ultroô pateant,

non Amore
ſen duci non

. . 1metss.
violenter proferantur? Color ſanè idem, ſed .

non eadem Gratia. Væ pudori, ſi ſuas tantum
opes explicat & parit, dum vulnus atque in-
juria obſtetricantur. Si Verecundiam expo-
nis, dum Superior cogit, aut calamitas ru-
bere monet, coactè pudicus, & non ſponte
verecundus es. Tuâ debes maturitate ſiparium
reducere pudori tuo, eique ſcenam in corde
aperire. Denique, ſpontaneam ſponſus Vere-
cundiam maximè probat, quam non timoris
ferrum, ſed amoris maturitas aperit. Hanc in
ſponſa amat, hanc miratur in Punico. Et Po-
ma quidem reliqua haud maturitate cermihus
aperiri, quippe quæ careant in medulla infi-

gnibus verecunciæ. Quia intus non rubent, à
C.4 010

32
ſolo vulnere diduci expectant: monente Na-
turâ, eam tantum exponendam eſſe Virtutem,
quæ rubore, quaqua patet, non caret. Ncut
fragmen mali Punici, ità genæ tuæ, abſqué éo;,
quod intrinſecis laiet. Quid, aut quo modo
placet, quod latet? Imôò placet illud maximè,
Bona o=- quod minimè patet. Ubi enim Vulgata legit;
cultanda. NRicut fragmen, &c. transfert ex Hebræa Pa-

gninus: Sicut fragmen Mali Punici tempora tua

Talenta inira cincinnos tuos. Cui concordant LXX. itaà
lateant. vertentes: JSicut cortex mali Punici Gena tua,
Humili- extra taciturnitatem tuam. Viden'’, aut involuta
tas appa- cCapillis tempora, aut genis taciturnitatem vela-
vere neſ. tam quam maximè placere Sponſo? Ut vides,
btct⸗ non fragmen granorum pompam oſtentans,
etiamque coronæ diſpendio inſigniumque im-
perü diſciſſione opes reconditas proferens;, ſed
cortex, omne coloris opificiique pretium oc-
cultans, commendatur. Ricut cortex Mali Pu-
nici Gena tua, extra taciturnitatem tuam. Pla-
cet Genarum decor, ſed Taciturnitas plus pla-
cet. Quæ enim ſub modio teguntur, ea ſine
modo Chriſto rutilant & emicant. Quod ex
Hebraica verſione apertiùs edocemur, quæ ha-
bet: Sicut fragmen mali Punici tempora tua in-
tra cincinnos tuos. Quid fragmini granorum pur-
puram exponenti cum temporibus intra cincin-
nos deliteſcentibus? Ibi patet pulchritudo, hic
latet. Ibi opes exponuntur, hic velantur. Ibi
quod tegebatur, fracto cortice detegitur; hic
quod proſtabat, promiſſis cincinnis occulitur.
Enmimverò occulta Deo clarius patent, &
nulla gratior Chriſti oculis pulchritudo, quàm
quæ latere novit. Denique qui aurum forma-
ri in luto juſſit, & uniones in conchis naſci,
¹s ſolum pretium ducit & latebris. Meritô igi-
tur verterunt LXX. Nicut cortex Mali Punici
gena tua, extra taciturnitatem tuam. Pulchra
intra Punicum grana, ſed pulchrior Sponſo
cortex, à quo grana teguntur. Gena non placet
quòd rubeat, ſed quòd vocis arca ſit, & velu-
Sermonis ærarium. Latet enim ſub geris lin-
gua, & in lingua voces conduntur. Quamquam
à LXX. aliquid diſcimus, quod hactenus non
Compati diximus. Nicut Cortex mali Punici Gena tua. So-
neſcientes. ius corticis decor gratum exhibet Sponſo Pu-

Tderag, nicum Malum, & una duntaxat gena pul-
poſtmulis Chritudinis eloquium promeretur. Nimirum
virtutis docet Sponſus ſatis eſſe debere ad laudem ju-
indicia ob dicium quodvis ſanctitatis atque virtutis; nec
levem de- udices multiplicari oportere, in commenda-
Superio- tionis teſtimonio proferendo, ſed ſpectatores.
a Geste Vidiſti Corticem Punici; quare non laudas?²
nboperan- quare Punicum eſſe Malum non teſtaris? ſpe-
tem. Qaſti alteram è genis; cur non decoram fa-
dasSr ciem pronuncias? ſæpè, inquis, ſub decore
non ſnt COrticis inanis latet medulla: nec rarò altenius
difßeiles. Proſtat cortex, alterius tegitur fructus. In
veſtimentis ovium quam ſæpe lupus graſſatur?
Genarum verò quàm una fulget, tam ſordet
interdum altera, ſeu vibicibus exarata, ſeu na-
turæ vitio corrupta. Babylonici ſimulachri laus
inconſulta foret, etiam poſt argenteum pec-
tus, & aureum caput. Adeò commendare non
licet, niſi à vertice ad digitos uſque explora-
veris, quem commendare debes. Fortè enim
quem nmraris in capite aureum;, deprehendes
in pedibus luteum. Sapienter ſanè: Verùm Ju-
dicis ea eſt exploratio, non Sponſi, damnatu-
ri, non amantis. Amanti ſufficit ad præconium,
una genarum in vultu, ſolus cortex in Pomo.
Charitas enim, quæ peccatorum multitudi-

Cenſores
aliorim.

Compati.

Oliva

nem operit, virtutem non retegit, ejus co-
lore corticeque contenta; ut in pretio habeat
refulgentem. Audis blandientem tibi ſodalem:
fed fortè, inquis, mellitus ſermo jaculum te-
git. Inſidiatur forté, qui blanditur. Vides a-
Eum demiſſis oculis incedentem, cùm illicô non
virtutis allectus ſpecie, ſed vitii ſuſpicione de-
luſus, Quis novit, inquis, an exſpiraverit in

pectore Pudicitia, quæ ſpirat in vultu? Etiam

ſepulchra alba ſunt, non ad meſſem, ſed ad'
mororem. Non fido cruſtis. Qui ſericum con-
texuit, Vermis eſt. Ita è luce qui umbras e-
ruit, & è& Mundo chaos educit, ſuſpicatur in
melle toxica, in luce fulmina, in tranquillita-
te procellas. O felix charitas, quæ quam tar-
da ad ſupplicium manum armat, tam liberali-
ter ad præconium ſermonem effundit! Dubitat
de ſponſæ ingratitudine, non tamen inaudit
causâ eam damnat; ab ea non pœnam exigit,
ſed ei accuſationes exponit. Ni ignoras Te,
puleherrima inter mulieres, egredere & abi. Qua-
ſi dicat, Ad me delatum eſt, quòd contra me
ſuperbias, ignara conditionis tuæ. Si ità eſt,
egreſſu tuo robora accuſatorum teſtimonium
vel illud infirmato, non abeundo. Et certè ad
ſuſpicandum non leve indicium aderat, quod
ipſa paulò antè profeſſa erat, ſuam non cuſto-
diſſe vineam villis alienis præfectam.

gloriabatur à ſe amari Spenſum,
pecta poterat inanis gloriæ. Tamen cuncta-
bunda Charitas non feſtinat ad damnandum,
cùm in laudibus tarda efle non poſſit. Sic Da-
vid virum juxta Cor ſuum citò nimis pronun-

ciaſſe videtur; quem poſtmodum & homici-

dam & reum coactus eſt graviſſimis ſuppliciis
coërcere. E contrario, Sodomorum & Gigan-
tum ad coœlum pertingente tum vociferatione
ſcelerum, tum audaciæ teſtimonio, adhuc du-
bitat, & explorare modéô per ſe, modò per
Angelos libuit facinoris immanitatem. An non,
ſolo adoleſcentiæ & Principatus veſtibulo, Sa-
lomonis ità captus eſt indole, ut penè filium a-
doptaverit, quem paſſus eſt contemptorem?
Citò nimis de Jeruſalem dixit, Haæc requies
mea in ſæculum ſæculi, in qua ubi caput rech-
naret non habuit, quâmque exæquare ſolo co-
actus eſt ekaltantem ſe in patibulum.

Sicut Turris David collum tuum, quæ
ædificata eſt oum propugnaculis: mille
olypei pendent eæ ea, omnis armatura
fortium.

Collum ea quæ ab ore accipit alimenta Concie-
natores

Zelus a-

membris partitur, & tranſmittit in ſtoma-

Planè Superior
quæ ſuam affirmabat ſponſi vineam, quæque tardus ſis

haberi ſuſ- “d pæne,
promptus

ad laudes

Pfſ. 131.

14.

chum. Deſignantur in eo ſanè Concionatores, „imarum
& ii omnes generatim, quorum in æificandis ſa curent.

ornandiſque Chriſti membris deſudat indu-
ſtria. Hi verò, in morem Turrium, mumiri
debent propugnaculis, omnique armorum ap-

paratu inſtrui, quòd quam difficillimam, ma-

ximéque obnoxiam diſcriminibus provinciam
ſortiti ſint. Quæ quidem propugnacula cautiſ⸗
ſimæ circumſpectionis, providique timoris;
non ipſis duntaxat proderunt ad munimen, ve-

rùm & ad aliorum erigendos animos non mi- pyzg exri-
nimum conferent. Quid enim validius ad in- plorum.

flectendos animos à vitiis ad virtutem, quam
vita Sacerdotis nunquam deſes, nullaque ſin par-
te vallo, foſſãque deſtituta; cujus & ſermo par-
EcUsS

Zelus A-
nimarum
cautuie

Aer aenh
,

un/
l
eh Ii 1
„TrrMatot⸗
Geſelal
1 mun e

⸗ goa
g., Nbramel
elorum!
olſune
„e Tranleun
Grn. Ttan 3
zu e) lo⸗ 1
1 nutbluns e
4 ge ſechol, ne
zneg. .
) Gl c⸗
unm habens

Trleunt dm
lt, on ſtan
II, CNOnO
Crtuumprocd.
1,6 ſdores
1 boramr! N
refk, Cuig
mi tennatiol,

uue recect
umaſcg perli
Chrik

nNon ihr

Unl Ale,

n dotenib
cirtg, ilr
leet,
adan Weriche
4 it, enp

enwn

N ehene
ane
n

in Cap. IV. Cant. Canticorum

₰△

Hl cus, & oculus S 5 ener caſigaus in 4 eum deſeruere moriturum pro W
n & ambitio depreſla ſint. erte ranciſcus oris ipfis. e6 Turris David „ quæ delectat ſpe- infidi.
Ennl ſilentio pietatem populos edocuit, & Aloyſius ctaculo ſui circa ſe excubantes, Tranſeuntes
Aumt. oculorum modeſtia dedocuit adoleſcentes im- duntakgat docet. Neque enim inanis eſt Sacra-
n puritatem. Quod expreflum videtur in Hebræo mentorum verſio ILXX. quæ ità habet. Vient
olan ex Pagnino, ubi ita legitur: Nicut Turris Da- Turris David collum tuum, quæ &σlificata eſt in
cneik. vid oollum tuum, ædificata ad docendum tranſ- Tualpioth. Maluere LX X. exponere, ubi ædifi-
irantti euntes. En quo modo, veriæ ſunt arces in co- cata eilet Turris David, quàm quo modo; ſi-
ltut Hün dices, & qu ratione illa doceant auditores, tum;, non propugnacula expreſsere. Sapienter
m ſ quæ prædicatores muniunt. Propugnacula do- ſanè. Nam arcibus ex loci opportunitate plus glectio
lcuncen⸗ cent: mirum enim quàm proficiant ii quibuſ- ſecuritatis ineſſe, quam ex moœnium firmitate Katus. Z
unbrat. cum agis, quòd te ad omnia ſuſpenſum vi- nemo non novit. Siquidem adverſus naturam KReligionis
hitnni deant, librantemque omne verbum, omnem- Arduum certamen eſt, Artem verè Ars vincit.?να⅜⁰o.
Kanqullte. que oculorum reſpectum! Edificata ad docen- Hinc intelligant, qui adhuc incerti fluitant de
uintr. dum tranſeuntes. Nota quos docendos ſuſce- vitæ genere deligendo, parùm prodeſſe pro-
en hel. PEamilia. peris. Tranſeuntes, inquit. Adverſarios paſlu- pugnacula, ſi locus inacceſſus non ſit. Orabis
drt Din „esscum Trus es, quos modò à latere tuo abire non poſ- frequenter, ſæpins communicabis in Dignita-
den imnli ſeculari- ſe gratularis. Ideò noli cor tuum eorum inſe- te; raròô epulaberis „Opes lar giter largieris. Pro-
nunn ekiſh rere pectori, ne, avolantibus ipſis, de te di- pugnacula iſthæc ſunt ſatis tirma, ied loci op-
orat Je, catur, quòd quaſi Columba remanſeris ſedu- portunitate non mumta. Malo in clauſtro co-
Gdi. Ga, non habens cor. Noli dicta geſiaque om- medere, quam in ſolio jejunare. Malo ſub pan-
dd contane ma Religionis Tranſeuntibus communicare, no linum indui, quaàm ſub oſtro geſtare cili-
Rid, Zelusa. quamquam tibi adhæſiſſe videantur. Quod ſi cium: Malo denique in domo Dei uti creatu-
efimmnun, nimarum Tranſeuntes ſunt, quàm ſtultè laborem per- rà Dei, quam in tabernaculis peccatorum aquâ
Ntemd zil ss- dunt, qui in adoleſcentibus ſpem ſuam locant, & igni mihi interdicere. Propugnacula enim
dertt, gl mei, „„i quorum benevolentia inanior folio eſt, quod illa quati ſolent & poflunt, hic ſatis à ſitu de-
m mon alr Foera „ à vento huc illucque diripitur! Et quidem ut fendor. Et quamwis in honore permulti auſte-
dam. Mug vulgan. Minus quoque ſeu in diſcipulis, ſeu in Poœni- ritate vitæ judiciorumque æquitate floruerint,
m, (ellen 1e5. tentibus, ſeu in amicis fideremus, Spiritus ad floreant; Id tamen, non ſine prælio cruen-
,luben I Corhden. Sanctus non Tranſituros eos dixit, ſed Tranſ- tiſſimo, conſequuntur. Quàm munitus David §. David.
men lnir, nis i euntes; Ediſicata ad docendum Tranſeuntes. pPropugnaculis in aula! cinerem epulis immiſ-
ammendun Zelu, a. Non enim tranſituri ſunt, cùm pertranſierit æ- cebat, ſtratum lachrymis expiabat, oculo ſu-
olt. rꝛ. nimarum tas, vel cùm hora advenerit tibi tranſeundi ad perbum & corde inſatiabilem execrabatur, lu- pelicitas

mofmu. Ireautus aliam urbem, ſed Tranſeunt cùm docentur, gebat hoſtis injurias, ſervi patiebatur audaciam, noxia.

n & Noni⸗ Tranſeunt cùm hærent, adhærent & tranſ- Deo templum moliebatur, ſaltabat ante arcam, =
liminphei eunt, non ſtant cùm tecum ſunt: jam mecdi- jacebat in conclavi, oratione ſepties quovis die H
rum hr⸗ tantur, quo modo te tuaque prodant, cùm eis mundabatur. Lamen experimento doctus, non
weämir cor tuum prodis. O ſpes inanes, 6 vanos labo- ſatis ſecuram Dominantibus innocentiam tot
io, dli res, & ſudores miſeros, ſi alii quàm uni Chri- inter arces, adulterii & homicidlii captivus vel

ſto laboratur! Novit, inquis, Prudentia, qui

à columba alas precatus eſt, ut elongaret fu- Pfal. 54.
ſint ejus, quique tranſituri ſint, quive ſunt le-

) IOcO g'ens, & in ſolitudine moraretur: ubi liceret 7.

tatem. An

Veſtibelo,⸗ cum in tentationibus permanſuri. Diſcerno, ex ſibi reſpirare ſecuritate loci, non verè illudi
Pend flun⸗ Dei gratia, inter lucem & tenebras. Eſto: ſed vano fallacique propugnaculorum apparatu.
. le „. . . . — J.. 2 . . O . — „ 6. .
emmm utraque tranſit. Clarior dies, nox tetrior, ſed Credo equidem, quod & caſtus in eremo, & Pignitas
0 , .

utraque recedit. Diſſimilis eorum color, fuga ab Uriæ ſanguine impollutus manſiſſet; quam- oia.
& occaſus perſimilis. Crede mihi, imo Evan- quam & rariùs oraſſet, & ſæpiùs comedillet.
gelio & Chriſto crede: Cœlum & terra tranſi- Non attendendum proinde, quâ veharis cym- Religionis
bunt: Non illa modò, quæ fonum gignit, ſed ba;, ſed quo deveharis æquore. Sutilis enim Perfectie

1, He

abi d. Matth.
gureſde 24.35.

aun. illud quoque, quod ſtellas profert, ruunt. & carioſa ſatis eſt cymbula, ut in ſtagno lu-
Non dico tranſibit, ſed tranſit tuus ille tam ti- das; vix evades in Oceano naufragium, niſi li-
1tu, 1 bi carus, tuæque dimidium animæ. Qui tibi gneam compares Arcem adverſus undarum in-
nueult: Sol fulget, properat ad occaſum. Tu quidem ſaniam. Mei autem Pene moti ſunt pedes, pene Pl. 7. 2.
ei ynonn cubas in meridie; ſed Meridies nuſquam rez- effuſi ſunt greſſus mei, exclamabis frequenter

nutabundus, niſi eos in Petra locaveris. Ità
ſponſa non armatur, ſed invitatur ad caver-
nas. In medio filiarum, licèt Lilium, malè o-
luit, & punctiones non effugit.

1. Reg. Cubat, ſed ſemper currit. Etiam cùm videba-
27. tur David Regi Achis militare, regiones ejus
depopulabatur. Nutriebatur à Rege, contra
quem bellabat. Sicut Turris David collum tun,
Zelus a- diſicata ad docendum tranſeuntes. Et ne Tranſ-
en di, euntes iſtos tam citò pertranſeam. Turris Da-
pereo. Vid Tranſeuntes docet; ut intelligamus fami-
. gar jni- liares non eſſe debere nobis, quos ad Chriſtum
tentes. attrahere cupimus. Et Tranſeuntes edocentur;,
& Tranſiens JESUS Apoſtolos evocavit ;
Nullum dià familiarem JESUS habuit, quem
beneficio amicitiæ converterit. In tranſitu con-

Mille olypei pendent ew ea, omnis arma-
tura ſortium.
△

Clypei ſunt omnis armatura fortium, quia Zelus ſibi
apud Deum vera fortitudo eſt, non hoſtem vacet.
aggredi, ſed ſecurum ab hoſte eſſe. Non qui

vertit, ex iis verò, quos ſecum menſæ adhi-
buit & colloquio, alius reſurgentem non cre-
didit, alius moriturum abnegavit, alius prodi-

vulnerat, ſed qui ſe à vulnere tuetur, Victor
eſt. Quare, non quòd multos ad Deum pecca-
tores converteris, glorieris; ſed gloriare, ſi te

ab omni labe immaculatum ſervaſti, dum im-
pios emundas. Quid enim prodeſt, ſi multos
viceris, & præda deinde hoſtium in acie fias?
Quàm multos luget Eccleſia Samſones, qui
1ta

dit oſculantem, omnes denique captivum reli-
Confden- quere. Adeò, qui tranſeuntem audientes JE-
tia in ho- &CUM, reliquere cum rete Patrem, & cum te-
1 minibur. lonio quæſturam; üdem, poſtquam diù fuere

34 Oliva

ità Philiſthæos perdunt, ut eâdem, quàâ illos in-
nrineipiis volvunt, ruind ipſi quoque opprimantur 1 LXX.

Tintatio- legunt: Omnia jacula potentium pro, Omnis
a an, armatura fortium. Ubi enſis, ubi haſta, ubi
Tentazio- Pugio, ubi denique ſica? Jacula-ne tantùm ar-
nunm, re- HMatura potentium ſunt? ſanè. Non enim comi-

medium. nus néôrunt Chriſti milites pugnare;, ſed emi-
nus: fuga ſibi magis conſulunt, quam luctaà.
Vel eminus hoſtem ſauciant, vel ſeſe in caſtris
e⸗ continent. Plena diſcriminis alea, propinquo
vitanda. . . 4
hoſte, pugnare. Mulierem videre & odiſſe, ma-
gna victoria eſt, ſed rara. Nec Davidi, viro
ſecundum Dei mentem, licuit non amare,
quam incautè aſpexerat. In aula humilitatem
ſectari, triumphi genus eſt ſplendidum. At
quis, inter purpuratos, rubore caret, ſi careat
purpura? Quis, ad aſpectum Purpuratorum,
Oſtri non evadit candidatus? Quis, propè ſo-
lium, aſcenſiones non diſpoſuit in corde ſuo,
quas in valle lachrymarum vix dejicimus? Ro-
go te, projice ſicam, & ſume jaculum: vin-
cêris, ſi cominus pugnes cum vitiis. Gigan-
tem David proſtravit, ſed funda; ab eo for-
tè vincendus, ſi cum eo manus conſeruiſſet.
Judas cum avaritia cominus pugnavit, ſed ja-
cuit. Felicius horruiſſet aurum; quod Chriſtô
& Apoſtolis miniſtraturus dum ſervat, vinci-
tur, ſuâ deceptus ſpe, ſuàâ non ſecurus ſecurita-
te. Nummos enim, ut Chriſtum paſceret, ini-
tio admiſit, ad extremum, ut Chriſtum pro-
Gen. 3. deret, concupivit. Ipſa conteret caput tuum; ad
15. ſerpentem dictum eſt de Virgine. Non enim
manibus, uti fabulantur de Hercule, ſed pe-
dibus anguem protrivit. Statim ac ille acceſſe-
rit, comprimatur. Noli expectare, ut ſerpat
in ſinum, quò illum manibus atteras: calca-
neo calca, hoc eſt, extremàâ corporis parte
ſuggeſtionis initium & caput conterito. T arda
emm victoria, vicinum gutturi Draconem eli-
dere. Denique inſidiatur ille calcaneo, non du-
Pins de triumpho, ſi extremâ evitatà corporis
parte, ſerpere poterit in pectus, cominus lu-
ctaturus.

Oceaſio
mäala de-

Duo abera tua, ſicut duo hinnuli capreæ

gemelli, qui paſcuntur in liliis.

Superior Utrumque uber Hinnulus eſt Liliis ſagina-
idem om- tus, tamque pretioſa eſt Sponſo læva Sponſæ,

mnibus. quam dexterior mammilla. Non enim tibi la-
Jelus . Dor perit, ſi eos lactes, qui à ſimiſtris locandi
ferens. bor perit, actes, qui à ſiniſtris locandi

TLapſi non ſunt. .Æquè vult ſponſus & pios & impios à
abjicien. te paſci; & quamquam, qui paſcuntur &
di. meritis, & moribus inter ſe diſpares valdè ſint,
rer tamen ubera paria ſunt, & gemellis hinnulis
Zelu, a. Comparantur. Puto Davidem, apud Deum;,
nimarà, non minus meruifle, educando Abſalonem, quaàm
etiam ſine Salomonem. Et Iſaac, vir tantæ probitatis,

frakts, inviſum Deo Eſaü non minori proſequutus eſt
c. — . „
“ "σ⅞. benevolentia quam Jacobum. Adeò vuh Deus
4

à Patre diligi etiam eos, quos ipſe odio ha-
bet. Sanèe Chriſtus à ſui corporis, ut ità di-
cam, mamma vel menſa Judam non rejecit;
cujus ut lavit pedes, utinam itaà diluiſſet &
cor, utinam tradendo ſe illi ab eo impetraſſet,
ne Pontificibus traderetur. Denique & Cham
recipi debuit in arcam à Patre, & Roſa tam
foliorum educat teneritudinem, quàm dumo-
rum aſperitatem. Verum Uberum quiſquis de-
fungitur munere, meminerit; ità ſibi lactan-
dos traditos ab Eccleſia populos, ut ipie quo-

que cibari debeat, & quidem Liliis. Sicut &aſtitas
duo hinnuli ubera ſunt, qui paſcuntur in liliis. Zelum
Lac præbes? Lilia legito. Paſce Tuos, paſce & Sarind
Te. Ilis lac, tibi lila debes. Cur Lilia? Quia aznm,
nulla tam neceſſaria virtus iis eſt, qui cum Zelus a-
proximis agunt, quàm Caſtitas. Cæteris deſti- zimarum
tutus virtutibus, uſui eſſe fortaſſe poteris. U- Eli va-
nus ſi deſit pudor, reliquæ nihil tibi profutu- ,
ræ ſunt. O Lilium! 6 pretium 6 pudicitiam!, „
Audeo dicere, vel improbi lactare poſſunt fi- Zuriſat.
lios Eccleſiæ, ſi tamen ipſi pudore non carent. Aio Ec-
Mentior, miſi hoc in Sponſa deprehendimus. sleſiaſtits
En ubera ejus Hædis comparantur (quos quis zrev
dubitat ad ſiniſtram rejiciendos Sponſi?) eo crtet, e
tantůùm nomine, quòd impudici non ſunt. Li- Superior
liis ſi paſcuntur vel hædi, ubera eſſe poſſunt exempla.
Eccleſiæ. Nec Sponfa ſimilitudinem recuſat hæ- Fame cu.
dorum, quam ſcit Liliorum fragrantià com- 7.
penſari. Etiam Tertullianos & Origenes inter
Patres adſcribimus, quorum quam reproba-
mus hæreſim, tantundem Pudicitiam honora-
mus. Denique David, ut Liliis paſci deſüt,
licèt Deo plenus, docere tamen non audet, &
ubera ſibi aruiſſe fatetur. Unde lugens ait:
Domine, labia mea aperies, & os meum an-
nunciabit laudem tuam. Quaſi dicat, non deeſt t7.
in gutture concepta de Te laus; ſed cùm edo-
cere non audeo, quia peccavi, Tu ſcis quo me
genere criminis perdiderim. Uber eſſe non va-
leo, qui Lilio careo. Defloruit pudor? elanguit
Verbum. Duo ubera tua, ſicut duo hinnuli. At Zelus o-
hinnuli lac ſugunt, non præbent; ubera verò arvene
præbent, non ſugunt. Quare ergo ſicut hinnu- ict.
li ubera? ut diſcas Lelum animarum non ex-
hauriri, ſed impinguari quoties alios paſcit. Quot Deo dari
illi ex ore fluunt verba, toties illi in mentem ℳ aceipe-
Verbum influit. In oratione recipit quod in con- e:
cione eroget. Annunciaverunt opera Dei? Quid plal. 6;.
inde? audi. Et facta ejus intellexerunt. Dum do- 10.
cet zelus, docetur. Magis intelligit quæ nun-
ciat: imò incipit intelligere dum annunciat. De-
nique memineris velim ſponſum inter Sponſæ
era reſediſſe, hoc eſt, Mammilla Patris, ita
enim à Clemente Sponſus appellatur, in mam-
millis Sponſæ requievit; ut doceretur tantum
accipere lactis à Patre, quantum ipſa filiis im- 2
mulgeret. Faſciculus Myrrhæ dilectus meus mi- zrakas.
hi, inter ubera mea commorabitur. Et notandum ar.
eſt, quod non ab ubere pendet, ſed recubat vin mi-
inter ubera. Non enim ſugere vult, quod à no- Eaibre-
bis optat exſugi. Recuſat enim ſibi Tempus im- Lautts.
pendi, quod animarum debetur auxilio. Et Oratio
quidem uberibus Sponſæ proximus eſt; ſed nè TV'e Suce.
fortè, eo viſo, deſereremus uber, & ad eum inhegets
confugeremus, myrrheus eſt; hoc eſt, ama- .
reſcit audenti ſe tangere. Vult namque incuba- dapeit,
re mammis, non vult à mammis infantes avo- gi
care. Equidem placet, ſi Superioribus Supe- ‚apium.
riores invigilent, placet ſi ab unoquoque eo— guperiores
rum non longè ſit, qui ommium caput & dux 4 duperit⸗
eſt. Verùm ità cubet Sponſus inter ubera, ut vilu⸗ u.
tamen myrrheus ſentiatur ab iis, qui, faſtidi- nnedkn.
to ubere, eum præguſtare & attrectare ten- „e; Tepi-
taverint. Non blandiantur reclamantibus, con- dorum.
querentes non audiant, ſed oderint; rebel-
lantibus non aſylum, ſed exilium præbeant. Superior

Zelus a-

Alioquin, nm myrrheus appareret Sponſus in- e, d
ter ubera, quis non ab ubere ad eum avo- 1 n ci

laret? Non ſolus Sponſus, ſed quilibet pro- audisr.
pè ubera conſtitutus abducere valet infantes
ab ubere. Abſalom certè Davide nec pru-
dentior, nec ſanctior, nec juſtior; ut tamen
cœpit

en loet in
oln
1, anrtu
Solel . 6
bl Do Lera
M 1 I
2. Uet, Nlum
Em adno
en alber⸗
1ie Mnn 1
Qnlto
n luge
6 lyum cgili
eN 11:
e lkn gem
fe Mrdnnan
uiannes &
arocblos
Unts dentes
1um, Collun
en confert
leebent,
r Ao hivmn
ililin. Ve
Ugtt ventun
Knm,
in honle
Cranti,
miſorl le⸗
8,dklm, Ie
11& Hhonn
lene flios
Kihtit ſunt 8
ncigor E
Küntl, 3n
ctat Ule
6h. Giut
linr ij iiie
in unte, Ni
dens d⸗l-
Wen Hlih
murlüüin
ftüini
. Eltlit;
Eing; hec
nin Dreke
net ier,
üfen un
. Dlegr

eprim
de errm

luntur i

i ub

le
r rlen
Munr,

d. dialten
rn llis 1
Neleitn
„n am ,
Eteti eſlen,
hoters D. ,
di Profam-. 4
Puchetene

11
e pollont

nn ien
rehencimn
1(cosien
nſint l
elle polim
hreculit he-
rartis n.
Mrigenesintt
um teptohr
tiam honn-.
Paſci Eeſt,
nonn Audet,
ſe lugend at:
5 TMeln r
at, non cectt
ſed chmel-
luſcisom
1 elle nonrr.
Cdorlclangu,
uo binnl. At
tz vbera ſetii
Aruin m e.
ios aſt rn
n n wenen
dit Onolnnan .
4 Deii
ut. Dancrt
ligit Gve un
anmunct
n intet In⸗
wülla Pinuyn
latur, inmun⸗
ekeill tunm

. i
lilellu ha 4
r Htnnt
et, kell .
rult, l,

⸗ 13
Dbienu

ni
1 iblex.

in Cap. IV. Cant. Canticorum.

cœpit litigantibus adblandiri, eorum ità corda
2. Reg. ſollicitavit, ut citô à ſuo Rege ſeſe populus de-
15. 2. 3. feciſſe exhorruerit. Luna certè, ut terram in-
& ſeq. ter & ſolem ſeſe immiſerit, lucere ille deſinit,
& à nobis defectum paſſus lucis fons ipſe lu-
minum dicitur. Lucent ſidera, ſed quibus lu-
cis opes Sol indulget: quibus, dum ſe terris
ſpectandum præbet, adimit & ſpectatores &
decus. Si cupiat lucere, quæ ſuo perfundit lu-
mine, occumbere debet ipſe & occidere, ſtel-
liſque in cœlo, non mortalibus in terra, luceat,
ut illæ luceant, Nilum ſummum Reipublicæ
Caput æmuletur, qui fontem recondit, ut al-
vei ſpectentur, qui ipſi poſſunt coœlo ſpectato-
rem in EÆ.gypto ſubtrahere. Væ uberibus, ſi &
ſedem locet ſuam propè ea Sponſus, nec ſe
myrrhâ involvat, ſed floribus melleque obli-
nat, exornetque. Quis enim non faſtidiat lac
Sponſæ, ſi à ſponſo manna favoque paſci poſ-
Zalus ſbi ſit? Duo ubera tua. Et quando ſuprà, pro
ubere, Zelum animarum intelleximus, libet
Exemplo hic unum adnotare, extrema videlicet eſſe in
Eit Becle- Præconio ubera, nec à Sponſo commendari,
Eialticeæ niſi dilaudato jam reliquorum membrorum
Terſdi- ornatu. Itaque primi oculi laudantur in Spon-

Vvacet.

arertei ſa, tum capilli, tum dentes, deinde labia,
exempe Poſt labia genæ, poſt genas collum, extre-
ona, o tandem loco ubera. Neque enim licet aliis
vox ope. lactandis mammas producere, niſi poſtquam
rum. ſenſus omnes & armaveris & ornaveris. Ver-
tat antè oculos in columbas, capillos in capreas,
in oves dentes, in vittam labia, genas in pu-
nicum, collumque in turrim, ut ad extremum
valeat convertere in hinnulos Ubera; quæ ſi
Vroeinii Lac præbent, Lilis ſaginentur. Duo ubera tua,
Rendes Nicut duo hinnuli capreæ gemelli, qui paſcuntur
da. in Liliis. Væ nobis. Periimus. Quis ex nobis
Propoßta fugiet à ventura Ira? Quis finis geniminum vi-
retinen. perarum, quando hinnuli caprearum & ube-
Hige ribus ſponſæ quam ſimillim, & Liliorum pa-
ragezn, ſti fragrantiãd, ut hædi facti fuerint, à ſini-

ſtris ſponſi locabuntur, audituri verbum illud
Matt. 25. aſperum, Ite maledicti in ignem æternum. Ità
41. ne? & liliorum paſcua & uberum deliciæ ge-
hennæ filios educarunt? Sanè: Hædi enim à
ſiniſtris ſunt Sponſi. Unde, quæſo, tanti lu-
tus origo? Ex Hebræo & ex LXX. apertius
deducitur, apud quos ſine interpunctione, quæ
eyxtat in Vulgata, continuatur lectio hoc pa-
cto. Sicut duo hinnuli capreæ gemelli, qui paſ-
cuntur in liliis, donec aſpiret dies, & inclinen-
tur umbræ. En ſontem perditionis. Paſcuntur
quidem liliis hinnuli, ſed donec dies effulſerit.
Tepiditas Candor Lilii vilis eſca eſt, quia & purpuràâ ca-
Sab ſervo. ret & ſpinis. Roſa Liliis ſuccedit, quia nocti
re de. dies ſucceſſit; illa diligitur quia pungit ſe tan-
genenr. gentes; hæc amatur, quia opes noſtras, quæ
profert, præfert. Qui paſcuntur in liliis, donec
aſpiret dies, & inclinentur umbræ. In Hebræo,
Et fſugiant umbræ. LXX. verò, Et amoveantur
umbræ. Eleganter varietas tranſlationum varie-
tatem exprimit Tepeſcentis conſcientiæ. Um-
bræ ſiquidem humilitatis, & mortificationis,
vel inclinantur, vel fugiunt, vel amoventur.
Inclinantur illis, quem paulatim & ſine ſtrepi-
Teicing. tu felix umbra in luce ſtudiorum deficit; inci-
tis ſprs Pit Paulatim mortificationis obliviſci „oratio
minus placet, exacta conſcientiæ cura vana di-
citur religio, indui detritis veſtibus ſingulari-
tas putatur, ſomnus productior cura videtur
valetudimis, ſalutationes non reſpuuntur, con-
gratulationes amantur: Quid multis? qui um-

—–.

5

bras ſectabatur lucem ſuſpirat, & nullum ſi-
bi, vel per Angelum, nunciari gaudium cum
Tobia ſuſtinet, niſi lumen mundani Fulgoris
recuperet. Et ità miſer, dum noctem ſaſtidit,
faſtidit Lilia, & Roſas eſurit, a quibus, ſi oſ-
trum recipit, recipit quoque ſpinas, a quibus
laceretur. Aliis non tam lentè Nox occidit; ſed
vix non-nemo pedem extulit & Tyrocinio, vix-
que Muſarum prælibavit calicem, cùm umbras
liliaque pertæſus, unam æ*ſtimat, admiratur,
veneratur, & venatur nominis gloriam: cui
umbræ non inclinantur, ſed avolant: optimé-
que proptereà Hebraica tranſlatio ejus vatici-
natur calamitatem, cùm dicit: Donec aſpiret
dies, & fugiant umbræ. Fuga enim verius,
quàm occaſus umbrarum eſt, tam ſubita obli-
vio religioſæ Humilitatis, tamque hoſtilis Pos-
nitentiæ contemptus. Alii demum non incli-
nantur umbræ, ſed/ nec ab eo fugiunt, ſed re-
moventur. Benè currunt plerique, ſed Gala-
tarum inſtar faſcinantur. Perdurat amor um-
brarum in die ſtudiorum, & Lux Chriſti lu-
cet in tenebris, circumtegentes diem ingenii
& ſapientiæ, nocte humilitatis & pœnitentiæ.
Verùm quas ipſi non fugant umbras, alienâ il-
læ calliditate fugantur. Suſurrus emim plauden-
tium doctrinæ, & pietatem penè ridentium,
corrumpit Lilia, & noctem diſſipat. Quique
ex ſe odit lucem, & noctem diligit, aliis pla-
citurus noctem vertit in diem. Hujus infeli-
cem exitum expreſſere LXX. ita vertentes-
Donec aſpiret dies, & amoveantur umbræ. O
umbrarum occaſum caſus prænuncium! O Lu-
cis ortum ortum luctus! O dies Deum fugans,
non noctem! O ſplendorem Liliorum hoſtem!
Pereat dies iſta, & in diebus æternitatis non
ſupputetur, nec videat natalem ſurgentis au-
roræ. Sanè Virgo, quæ in umbris Solem pe-
perit, diem averſabitur, in quo filium ſuum
exſpiraſſe, & olim in Cruce recordatur, &
nunc in corde tuo lamentatur. O quàm felicius
degebas in nocte! tegebaris umbris, ſed Liliis
paſcebaris: exulabas a luce, ſed & à luctu a-
beras, deerant roſæ, ſed & ſpinæ deerant: non
effundebatur nomen tuum, ut oleret, ſed in-
ſtar olei, Dei tibi nomen effundebatur: care-
bas Sole, ſed non Sponſo. Recordare, quia
noctu acceſſit ad ſponſam ſponſus: recordare
quia ros interdià non cadit: recordare;, quòd
noctu duntaxat manna decidebat: denique &
primogenita Ægyptiorum nocte periere, &
Aſſyriorum exercitus noctu, vaſtante Angelo,

proſtratus eſt, & inter umbras Holofernes pe-

rüt, & Deus ipſe tenebras incolit.

Donec aſpiret dies, & inolinentur um-
bræ, vadam ad montem myrthæ, &
ad collem thuris.

Felix Sponſus, id eſt Prælatus, ſeu Cœno-
bii ſeu Eccleſiæ, qui novit à ſponſa ad mon-
tem myrrhæ recedere, hoc eſt, ab animarum
cura ad ſui curam ſecedere. Quamquam, quid
mirum, ſi poſt comptam ornatamque Sponiam
confugiat ad myrrham, qui vel cum ſe reclina-
vit in ejus pectore, myrrha penitus evaſit? Faſ-
ciculus myrrhæ, inquit, dileétus meus mihi. Quam
pulchra confoderatio mortificationis & chari-
tatis, orationis & actionis; ut videlicet, con-
ſignato die aliorum curæ, noctu Charitas ſibi

vacet, & Deo! Quod ſanè ex Hebræo habetur
expreſ-

Seudia
Orationi
α fervo-
ri poltha-
denda.

Gloria
vana.
Fervoy
interit.

Lonſilia
mala.

Zelus ſibi
Vacet
quoqse.

36

expreſſius, ubi ſic legitur: Donec aſpiret dies,
& fugiant umbræ, bo mihi ad montem myrrbaæ,
& ad collem thuris. Quam eleganter umbras
non declinare dixit, ſed fugere. Animæ enim
Deo vacanti dies feſtinant nimium, ut proin-
de & umbræ hic fugere, non ire, dicantur;
Spiriua- & in Pialmo, more Gigantis exultaſſe videa-
rcfe- tur ſol ad currendam viam, quæ ſponſæ vitam
renda, eiipit, dum lucem præbet. Quod & Antonium
queri ſolitum accepimus, reducem Solem aver-
ſatum. Nec minus elegans vox illa eſt, ibo mi-
hi. Siquidem ſola myrrha, & ſolum Thus,
Oratio videlicet & Mortificatio nobis fruges
parant, & nobis ſerunt; reliquis operibus no-
ſtris, doctrinæ & verbi ſatione, Sacramen-
torum diſpenſatione „cConſiliorum adminiculis,
non tam noôbis, quam aliorum commoditati im-
penſis. Uni mihi laboro, dum & montem myr-
rhæ excolo, & collem Thuris conſero. Oratio
& Mortificatio colonum ſuum non fraudant.
Reliquorum laborum ſuſpecta plerumque cul-
tura, & fallax interdum ſeges; quæ, dum
frumenta proximis ſubminiſtrat, ſibi vix ſtipu-
las aliquando ſervat. Porrò myrrha in Monte,
Mortif- Thus floret in colle. Uſque adeò Mortificatio-
zatio me- nis ſtudium excelſum eſt, ut ipſius Contem-
lior ora- plationis ſublimitate ſublimius ſit. Et Cœlo pro-
⅝.. ⸗Pior, & à camporum demiſſione remotior Mons
myrrthæ eſt, quam thuris collis. Sublimis Ora-
tio; ſed longè ſublimior Mortificatio. Deni-
que orat Chriſtus in cruce & patitur; utque
Mortificatio ſanguinem fudit, ita oratio lacry-
Zelus a- mas effudit. Exaudiri fortaſſe valuit pro ſua re-
nimarum verentia: ſed mundum, non orando ſolum, ve-
incomme- rum etiam patiendo, redemit, vitamque debe-

Oratio.

Zelus a-
nimaram
bi vacet.

v n - mus non unis Chriſti lacrymis, ſed & cruori.
Chriſti Et quamquam in utriuſque typum é vulnerato
FPaſio. latere aqua pariter & ſanguis profluxerint: ta-
men, ut princeps & primogenitus, primum
ſanguis manavit, tum aqua; ut intelligamus,
potiorem Oratione & lacrymis Dolorem eſſe
& Paſſionem. Mirum verò quantum Sacra-
mentorum lateat in verbis, quæ conſequuntur.
Vix ad montem Myrrhæ collemque thuris de-
venerat, cùm illicò exclamat: Tota pulchra es,
Cenſores amica mea, & macula non eſt in Te. Planè ſibi
& ſcan- Vacaturus, ſeſeque curaturus, ad montem Myr-
dalke⸗ rhæ Thuriſque collem Sponſus, id eſt Præſul,
H confugerat, quùm inde Sponſam pulchram vo-

Religioſi cat & ſine ruga. Planè ivit ſibi vacaturus, cui
obſervan- alieni vultus nævi non apparent. Rarus, qui ſi
tes ſuari vel Prælibare incipiat myrrham, vel thura de-
regularu libare, non illicò execretur cæteros, maculaſ-
S„ que non deprehendat vel in Sole. Phariſæus

Wat. bis jejunans in Sabbato, & ſemel in templo o-
Honer rans, Publicanum damnat, quem Deus com-
mutnus. mendat. Non videt tunſiones pectoris, demiſ-
Tize . ſionem vultus, dolorem cordis, lacrymas ocu-
,. lorum, cæteraque ornamenta, quæ in orantis
& poœnitentis habitu geſtuque extabant; &
maculas rimatur in mente, quas jam diluerat
fletibus, ſi eas fortè cupiditate contraxerat.
Religioß Proh grande prodigium, ut conſiſtenti inter
perfedtio. thura myrrhamque tota pulchra, & abſque fœ-
Pperaa „ ditate Sponſa videatur? Sanè non ſibi eunt ad
cor. hoſce montes, quibus omnis vileſcit pulchri-
superbia. tudo, & nullus non maculatus apparet. Imò ſe-

cretius quoque Sacramentum horum verborum
cortice tegitur. Antequam Sponſus ad montem
thuris & myrrhæ ſecederet, Sponſam libera-
liter dilaudaverat, ut toto hoc capite patet;

ubi verò de maculis judicandum fuit, noluit

Oliva

antè ferre ſententiam, quàm & Orationi inſi-
ſteret & Mortificationi. Laudat comas, lau-
dat labia; illas gregi, iſta cocco comparat, re-
liquaſque extollit corporis partes, nulla præ-
miſsa oratione. Ubi verò fui muneris partes
omnes impleturus, an inſit in tanta pulchritu-
dine nævus, videre debet & nunciare, relictà
Spons, & dilato judicio, & tribunali ad con-
clave ſibi, Deoque vacaturus concedit: Io
mihi, inquit, ad montem myirhæ, . ad collem
thuris, indéque ſententiam pronunciat in Spon-
ſam ſummoperè mitem, Tota, inquiens, pul-
chra es, amica mea, & macula non eſt in te.
Mihi crede, Tu, qui neminem probas, & næ- Seandali.
vos in quovis vultu deprehendis, ſi ires, ſed ti- Tari foci-
bi, non aliis, ad montem myrrhæ & collem les.
thuris; téque & mortificatione & oratione ex- Eccleſßia.
coleres, fortè ex angore quem ſuſtineres in myr- Kici De.
rha, & ex ſuavitate quâ te perfunderet thus, ta co.
diſceres compati infirmitatibus aliorum. Tu, dugerin
qui degenerem inclamas eum, qui ſemel recu- sberia.
ſavit de nocte ad ægrotum accedere, ſi vel zarpiins,
ſemel ſurgeres & morituro adeſſes, fortè de- 97“4 ra.
bilorem te non ſperneres Sacerdotem, quòd "Ri.
aliquando non ierit, ſed ſtuperes, quòd tam
frequenter adierit morituros. Calicem prægu-
ſta, ut alios damnare poſſis, ſi amarorem in
eo exhorreſcant. Errat ſanè quiſquis Prælato-
rum ad ſolum collem thuris accedit, fratrem
judicaturus. Orabo, inquit, & ita Deo aſtans
de infligenda poœna deque imponendo novo

Superior
tardus ad
as.

entes.

onere deliberabo. Benè loqueris, ſed Sponſum

nequaquam imitaris, qui prius ad montem
myrrhæ, & deinde ab eo ad collem thuris
tranſit, ut poſtea de ſponſæ maculis ferat ſen-
tentiam. Bona Oratio, ſed Mortificatio tui tibi Superiori
non minùs necefſaria, ut alios judices. Quod exempla.
ſi præſtares, fortè ſimile tuum foret judicium Reforma.
judicio ſponſi, quémque è& colle thuris fœdum Lors
ſordidumque pronuncias, è monte myrrhæ ſine
macula nunciares. Denique, ſi tantùm orave-
ris, zelus tuus igneſcet vehementiùs, minima-
que tibi maxima videbuntur;, & lepra appare-
bit ante conſpectum tum crucifixi tum divini-
tatis, quæ vix puſtula eſt. Si autem pati cœpe-
ris, quæ alium horruiſſe & declinaſſe dedigna-
ris, diſces compati, & abſolves, quem aliàs
damnaviſſes. Mons Myrrhæ maculas non tan-
tùm noſtras abſtergit, verùm etiam alienas. O
ſi Sacri Præſecti, Religioſæ Paupertatis tam
providi reparatores, tranſilirent à colle thu-
ris (ſi fortè eum ſubiere) ad Montem Myrrhæ,
eaque pati vellent, quæ aliis præſcribunt, pla-
nè non tot deprehenderent maculas in ſponſis
Crucifixi Servatoris, inque Monaſteris rectè
conſtitutis! Etiam arundo novit vites ſuſtenta-
re; at Botros proferre non novit. Splendida,
ſed delicata vox, Fac hoc; ſuſtine & abſtine,
Tollite jugum Chriſti ſuper vos. Quare non ais
cum Eſaia: Venite &j aſcendamus ad montem
Domini. Volo Chriſti miles eſſe, ſed ſi Duce &
ductore non caream. Luna ſtabit in ordine ſuo,
ſed ſi elevetur Sol: alioquin ſi Sol obſcuretur;
fruſtra Lunam monebit, ut luceat. IIlud etiam
adnotandum puto;, priùs Sponſum de myrrha
loqui, tum veròô de thure: Io mibi ad mon-
tem Myirhæ, & ad collem thuris. Niſi enim
Mortificationi vacaveris, orationis donum fru-
ſtra ſperabis. Iter ad thus myrrha eſt. 'eni de Li-
bano, Wonſa mea, veni de Libano, veni: corona-
beris de capite Amana, de vertice Sanir & Her-
mon, de cubilibus Leonum, de Montibus Pardo-
rum.

.

Cnmma pe
enonu
lun Cence!

,

4

Catu op

Cunnm Pigin
9

e r, ds

enndad Penit

(cete onſam
cele⸗ on

äferm, Ne in

tamonten!
4

klat
lt, Ut 40

lrag, krri
Parat, . n
nuli te. h
herts ſart
Polchnn.
re, Nche
man dcn.
ceclt:
GAd len
ernn
guten, l.
non et nt,
Obeg, Ee.
Uines, ſt. 4
1e & (olen
Oratlone er.
eteszinm,)
mnderet ihn “
Morumn. nt
iſemel tn,
edete, dn⸗
ls, ſont
doten, d 4
, Nd tn
lcem Merr
Hamatorehmn
ſquis Mrelt-
Ceclt, Katin
ita Deoakm
Ponendo or
,ſed Ponlun
5S 40 Mohten
collem thnns
clis ſeret en
tifcatotuthir
judices Qwle⸗
Coret taimn
e thurofedin
nte mjnne ſo .
tantälnntlik,,
entins, Iin-⸗
lepta eh.
õ
ten pen ee)⸗
clinalie elge
6s, (en 14
macblisntd⸗
etialn dens
Pauperuti ii
nt e Or.
lonten Mne
Ptelcthnt,,
aculas 1n
Monafeni id
it rite Ule
vit. enlu
Kine Kali,

. Qun ea

mnug A nv,
ſe,leiſ Du

Pitinorcne⸗

trinſa⸗
fui poteſt,

in Cap. IV. Cant. Canticorum.

rum. Quò veniat? ubi Sponſus conſtiterat. Quò
ſponſus ſeceſ:erat, in montem videlicet Myrrhæ,
ad collem Thuris. Ergo Virginitas, quæ adum-
bratur in Libano, non coronatur niſi in montibus
Orati & Myrrhæ & Thuris. Quæ enim caret Oratione &
Moreifea. Mortificatione Caſtitas, propinquior eſt captivi-
e tati, quàm triumpho, & aptior videtur vincu-
Caſuatis lis, quam coronæ. Suſannæ pudicitia inter un-
cura.
fortiter pudorem ſervaverit. Periclitata eſt fa-
ma, ſi pudor vicit: id eſt, Caſtitati alter oculo-
rum effoſſus eſt. Citò tamen reparatus eſt Fœ-
minæ integerrimæ, ob fortitudinem luéctæ. Da-
vinggddis Pudicitia regnare nequiit & vivere. Inter
plumas volare deſüt, deſut rubere in purpura,
Man: fa. dedidicit triumphare poſt victorias, florere non
ione eX. Valuit in viola, excoli nequiit, ut coli cpit,
. ſoervivit in imperio, frigere cœpit inter odora-
tas pelles, ornamenta amiſit cùm accepit, quæ
ſe rexerat, dum alii militabat, Coœpit ſibi non
imperare, ut copit imperare., Verbo; nuſquam
ancillata eſt Davidis pudicitia, niſi in regno;
nuſquam aruit, niſi propè fontes; nuſquam de-
puduit, niſi in oſtro; nuſquam aliena rapuit, ni-
cüum omnia poſſedit; nuſquam rea fuit, ni-
ſi cùm alienorum ſcelerum arbitra ſedit; nuſ-
quam denique proſtrata eſt, niſi poſtquam
caruit luctatore, unum experta hoſtem, feli-
citatem atque delicias. Sapienter ergo à Liba-
no evocatur Sponſa, ad montem Myrrhæ ut
coronam Virginitati debitam debeat & Do-
lori. Veni de Libano, Sponſa. Quam autem

Tentatio⸗
num funs.

PVelicitas
nowia.

§. David.

Bignitas
noxia.

valida ad rapiendam Sponſam vox eſt, quæ

dicit, Veni. Hacile, ſed invalidum verbum, I.
Multorum eſt viam indicare ſalutis; nemo non
novit alios ad luctam cohortari; at antecede-
re, quos voces ad montem Myrrhæ, unius
Sponii eſt: qui, antequam ſponſæ diceret,
Veni, dixerat ſibi; Ibo mihi ad montem Myrrhæ,
ad collem thuris. Et quidem ſatis videri po-
terat, ſi ſimul cum ea ad Cruciatus perrexiſlet;
verum, ad plenitudinem exempli, maluit Præ-
cedere ſponſam, quaàm deducere. Non enim
Eamus, inquit, ſed, Veni. Securiorem eam de
ſtatione fecit, quæ invitari ſe ſciret ab eo, qui,
magiſtrd experientiâ, didicerat, quid doce-
ret. Moſes & Aaron ſummo pietatis æſtu po-
pulum impulere ad Terram lactis & mellis.
Verùm, quoniam ad eamn non præceſſere popu-
lum, ſed deduxere, nec ipſi ingredi meruerunt,
& in eam fruſirà populus aditum exploravit. II-
luc Joiue duxit reliquias Iſraël, qui præceſſe-
rat. Verùm ,ne inſidias horreret in via, qui priùs
ierat ad montem Myrrhæ, ad Libanum regreſ-
ſus eſt, ut eò Sponſam adduceret. Unde in
Hebræo ità legimus: Mecum de Labanon pon-
a, mecum de Labanon venies. Arguuntur hoc
ſanè loco ſeveri illi Pœnitentiæ præceptores,
qui, ſemel conſcenſo Myrrhæ vertice, deſcen-
dere recuſant, ut eo imbecilliores ducant. Ve-
m, veni, inclamant, eos verò convenire, quos
evocant, nolunt, ut blandè deducant. Qua-
ſi verò Jrsus jejunans quadraginta ſolidos
dies in eremo, non epuletur interdum & in
muptis, & cum Publicanis; quorum jejunia
maluit ab epulis quàm à cinere auſpicari.
Quam ſeveram abſtinentiam à Matthæo exe-
„. Lit inſtitutum cum illo convivium? Denique
iam il libuerit, licebit procul à monte Myrrhæ
,a e Myrrham olere, imo & Myrrham eſfle. Cer-
te Sponſus, vel inter Sponſæ ubera, faſcicu-
us myrrhæ eſt. Tentatio ſignum eſt perfe-
Ethicæ Tom. I. Pars II.

duperioris
Exempla,

Vox ope-
rum.

Lombati
m perfe-

i⸗
ctionihus.

Superior
wiitis.

ſ vult.

guenta cum angore odorem ſervavit, quamvis

lectaris choreis, noctem non faſtidias. Va-

ctionis. Defecerunt oculi mei, dur

n ſpero in Deim

mwienum. Quid, quæſo, conſequitur raptum iſtum

mentis in Deum? audi: Multiplicati ſumt ſatpei
capillos apitis mei, guti oqerunt me gratis. Bene
ergo,: Veni de Libano, mecum de Eihano. At heu,
quòô evocatur inſelix à Libano? Nonne audis,
nonne exaudis, nonne horres ad vocabula, imo
ad latebras & cubilia Leonum atque Pardorum?
Tanti erat, ut belluis exponeretur Sponſa. Qui
collis iſte thuris eſt, quidve eſt ſaſtigium MIyr-
rhæ, à quo Pardi, Tigrides & Leones nutriti?
Feliciùs cubabat inter cedros in Libano, Ppro- Ur zulehra
cul quidem à thure, & myrrhæ nefcia, ſed cicaen,,
ſecura quoque & ſemota à Monſtris. Pro- Te en.
cul à Myrrha Libanus floret, ſed etiam pro- ſris.
cul à Pardis. Non redolet thus, ſed nec feras
horret. Enimverò Leones Libanus non habet,
ſed plerunque Lenones: caret Pardis, ſed ſyre-
nibus non caret. Quamquam quid obſunt bel-
luæ, ſi coronas pariunt? Coronaberis, ait, de cu-
bilibus Leonum, de montibus Pardorum. Etiam
Samſoni Leo in itinere occurrit: ſed quem
debuit vorare, nutriit. Feram Heros aſpexit,
Heroem bellua expavit. Denique fauces in pe-
num vertit, unde pœna timebatur. Amanda
feritas, amplectenda immanitas, quæ ſolùm
fremit, ut coronet. Careremus ebore, ſi ele-
phantum natura exarmaſſet. Et quem mi-
raris in auro fulgorem, non blandientis So-
lis, ſed cruciantis flammæ opificium eſt. Tol-
le procellas, & Irim ſuſtuliſti. Si ſiderum de-

Circam ſpe-
10 Perfe-

1iz.

Teniatio
utilis.

Peta m'ſta.

Zentatio
non nocst.

Perſecutio
uti i.

Homines
non timidi.

Lelus ani:
marum, vi-
ta miſta,
C1äutati

leat Libanus ſuis cum cedris, ubi tot caret Vir- „on nocent.

ginitas dignitatum inſignibus. Sæviant in Mon-

te Thuris & Myrrhæ cum Leonibus Pardi, dum-
modè luctæ pretium corona ſit. Veni coronabe-
ris de cubilibus Leonum. Tota pulchra es. Non
dicit, veni, & extergeris, vel curaberis, ſed
coronaberis. Non modèò inter Leones non eſt
decolorata, verüm & pulchrior evaſit. Longè
formoſior inde advenit, & digna non ligaturâ,
ſed coronâ. Non tentabaris in ſæculo, in Religio-
ne tentaris. Nam ibi diadema deerat quamn lu-
cta: æquè hic & pugna paratur & triumphus.
Abfuit ab horto Sponſæ, undique munito at-
que conclulo, ferus ſingularis, apérque de ſyl-
va; ſed defiit quoque, quæ coronam adorna-
ret, Laurus. Caruit hoſie, caruit & trophæo.
Væ Davidi, fi Gigas Iſraël non exprobraflet;
tardius, & fortéè nunquam, regnaſſet. Fortu-
natus David, ſi diuturnius exulaſlet; ſiquidem
pudicitiam tardiùs profligaſſet. Quam felix
exul, tam infelix Princeps; cui & adverſa fortu-
na detulit regnum, & iſecunda Pudorem abſtu-
lit. Ex quo ſecundæ res eum Primum fece-
re, poſtrema facta eſt in eo Innocentia, quæ
Prima fuit, dum ille Poſtremus fuit. Quæ enim
regnarat in exilio, exulavit in regno. Noli ergo
horrere ad radices thuriferi collis, myrrheique a kozp
verticis ferarum caveas; quæ tibi, fabro- iziiz.
rum more;, ſine ullo impenſarum diſpendio,
diadema elaborant, & decus parant. Veni de Aulics
Libano, veni coronaberis. In Lectulo dilec- en Momc-
tum inter flores non invenit. Et ad coronam
evocatur, non & caverna maceriæ, ubi ſugit
ubera crucifixi, ſed è& cubilibus Pardorum,
ubi cum Monſtris colluctata eſt. Uſque adeò
Tentatio utilior ipſà quoque Contemplatione
eſt. Quin, ſi dederit homo omnem ſubſtan-
tiam ſuam, charitas ejus quaſi nihil deſpicitur:
Quæ Lampadibus comparatur, & lauclatur 9 11
fuminibus Tentationum obruta non Iit. Aquæ
D mliltæ

§& David,

Felicitas
noXia.

38

Cant. 8.7. miltæ non potuerunt extinguere charitatem. Non
aurum multum pro Deo diſperſum, ſed aquæ
multæ commendant amorem. Quamquam ſi
diligentius, poſito timore, Montem rimeris,
deprehendes cubilia ibi quidem ferarum ef-
foſſa, ſed à monſtris deſerta. Leonum late-
bras commemorari audies, non Leones: Non
enim verè tentamur, ſed, ad probationem;,
cribrari in religione permittimur. Sic pericli-
tatur Apoſtolorum cymba;, ſed nequaquam
mergitur. Sic Petrus hauriri videtur fluctibus,
ſed portum fortitur in naufragio dexteram
Chriſti. Sic Paulus anguſtiatur, ſed non apo-
riatur. Quid ergo metuis in monte Myrrhæ
niſi coronam tuam? nam ibi feræ non ſunt, et-
ſi cubilia earum ſpectentur, & corona texi-
tur ſolo pugnæ ſimulachro conquiſita. Verùm
dolum retego meum, & effuſiorem fuiſſe me
ſateor in celebrando hoc myrrhæ monte. A-
beſt enim inde tam corona, quaàm feræ ab-
ſunt. Nam ubi Vulgata habet. Veni de Liba-
no, veni; coronaberis de capite Amana. Hebræa
lectio, ſine ulla coronæ commemoratione, ha-
pei pre- bet. Mecum deluabanon Sonſa, mecum de Liba-
ſentis. no venies, proſpicies de vertice Amanab. Quam-
quam quis hic coronam deeſſe aſlerat, ubi ſpon-
ſæ protittitur Societas & contubernium cum
Dilecto ? ſatis pretioſum diadema eſt, eſſe
Oratio me cum Deo. Deeſt in Hebræa verſione, Coro-

Nil præter
chr. ſtum.

Der , i- naberis, ſed ibi legitur, Mecum sponſa, mecum
rond. e Labanon venies. Quis curet de Corona;

cui adeſt JESUS? Quis diademate caret, qui

cuen Sponſo non caret ² Dulcis myrrha, quæ me
ſociat Chriſto. Felix à Libano exilium, quo
Eccleſßafi. JESU jungor. Valeat corona, ſi Dilectus adeſt;
ci v’ri niu malo eà carere, quàm illo. Corona mea Dile-
ee ctus meus mihi. Si cum illo vivo, imò ſi vivit
azſment. ille in me, & ego pro illo morior, coronâ

non Caréeo.
Hyc capite
tota lauda-

W Tota pulchra es, amica mea, & macula
Trae, e non It in te. Veni de Libano, Oponſa
naſJuam mea, veni de Libano, veni coronaberis
Ft eni⸗ de capite Amana, de vertice Sani &
e Hermon, de oubilibus Leonum, de
viſa eſt. montibus Pardorum.
Tyro non
Iaperbiat: Nunc primùm Sponſa dicitur. Et quidem
di , non dicitur ſponſa, cùm dicitur ſine macula,
ſed non in. tunc enim tantùm appellatur amica: Sed cum

e Leeren 4 Libano evocatur ubi & Pardos ſuſtinuerat
C . ⸗ — —. .
& Leones, in Sponſam aſciſcitur. Hic bis lau-

caßtitas. datur, tota dicitur ſine macula, ſponſa pri-
muùm ſalutatur, ter invitatur, deſtinatur ad co-
Tentatio ronam. Nimirum ubi Pardi & Leones;, ibi ni-
niilis. hil remanet macularum, nihil ornamentorum
Deſalatio. Hon floret. Sic c. I. ubi illa dicit, Faſciculus myr-

rhæ inter ubera mea. audit, illicò, Ecce tu pul-
Lirius ſoli- Chra es. Myrrha pulchram fecit. Nimirum Vir-
da Cpriſte ginitati tantum nomen debetur, non cum flo-
lacet va- . . . . . .
,à ema- ét in vineis Engaddi, ſed cùm in nive Liba-
1. ni, & ferarum luctàâ amorem ſervat pariter &

candorem. Unde verô tanta in Dilecto de
elſcnti Sponſæ adventu cupiditas, ut ter illi dixerit,
Pati o Veni? An quia ſine maculà? Vel quia in Liba-

Mortifca- no, hoc eſt, in dealbatione? Vel quia fortiter
iens . pro Caſtitate luctata eſt cum Pardis? Propter
hæc, ut puto, ſed longè magis, quia jam Spon-
Perſeve- ia eſt. Quid eſt, Sponſa eſt? Conſtans & Per-
Pan,is. ſeveratura eſt. Amica enim inimica fieri po-

Oliva

immaculata fœdari Propoſtte
retinenda.
Tentatio
aetilis.

teſt, Proxima elongari, immacu at dari
poteſt. Sponſa nexum trahit inſolubilem. Hoc
enimverèò illud eſt quod ait.

.

Vulneraſti cor meum, Soror mea Sponſa,
vulneraſti cor meum in uno oculorum
tuorum, & in uno orine colli tui.

Unde cuſpidem oculus criniſque ſumpſe-
re, quâ Sponſi præcordia transfigerent? Priùs
certè ambos & perſpexerat & dilaudaverat
oculos, totamque capitis comam & commen-
daverat, & caprarum gregi comparaverat;
nec tamen ſe vulneratum dixit. Nunc verò
uno rapitur crine, unéque duntaxat feritur
oculo. Unde, rogo, tanta Sponſæ addita pul-
chritudini gratia ? In monte Myrrhæ;, in col-
le thuris. Imô obedientiæ debet venuftatem
ſuam ſponſa: ex quo enim à Libano venit in
Montem Myrrhæ illuc à ſponſo & invitata
& deducta, cœpit ille & rapi, & capi, & vul-
nerari & compediri: gratiorque jam unus dun- muales
taxat Crinis in monte Myrrhæ eſt, poſtquam VO-= Renovatio-
canti paruit, quàm tota fuerit & comæ & facici ze.
pompa in Libano. Quare gratulari debemus nos
nobis felicitatem noſtram, quibus Religioſus
habitus tantum addit Dignitatis, ut, qui in ſæ-
culo Maximi licèt & Gigantes, Deo minimi
fuiſſemus, uno nunc crine, & quidem non
frontis, ſed colli, hoc eſt, ommium neglectiſſi-
mo, vulnérare poſſumus ſponſum, quodque ve-
hementiùs ſtupeas, eum vulneramus in corde.
Audeo dicere, gratiores nos eſle Chriſto
in Religione ex Obedientia ridendo, quàm
plerique in ſæculo ſint, in favilla & cinere la-
crymantes. O Libane, quantis debes impenſis
ornare vultum Domino placiturum! Rubere
debent ut coccum labia, albere dentes ut oves,
candere oculi ut columbæ, turgere ubera ut hin-
nuli, ut fragmen Punici purpurare genæ, nec
ſponſus vulnerabitur. Laudabitur ſponſa, ſed
ſponſus non vincietur. Illa pulchra, ſed non
iſte captus. Tam denique hic ſine vulnere
erit, quàm erit illa ſine macula. Facit hoc s. yri.
loco, quod ſanctus Cyrillus proponit in Evan- Wd
gelium S. Matthæi. Recordamur, inquit F .
Magdalenam à tactu Chriſti prohibitam. Noli
enim me tangere, inquit. Thomam autem
hortatur, ut latus & fixuras clavorum perqui-
rat. Quare ſic? Cur non tangit quæ diligit,
ſi tangit qui dubitat? ſed inquis cum Ambro-
ſio, quærebat Magdalena viventem cum mor-
tuis, ideo reſurrecturis prælibare delicias non
debet. Benè eſt: At Thomas minus credi-
dit, & errat graviùs, & nihilo minus fidem hau-
rit & benedictionem in gaudio è& fontibus Sal-
vatoris. Repellatur uterque, ſi uterque æquè
peccavit. Quod ſi contactus vulnerum fidei
vacillantis medicamentum eſt, quande neu-
tri deeſt infidelitas, neuter careat medici-
nd. Ungatur Chriſti vulnere Magdalenæ vul-
nus, quæ epulantis Domini perunxit, in domo
Phariſæi, pedes, &, in leproſi cœnaculo, caput.
Cur quæ, ſi minùs credit, multum certè amat,
rejicitur à pedum oſculo; & qui omminò non
credit, ideòôque nec parum amat, cùm revul-
sd e corde fide charitas areat, invitatur ad
latus? Magdalena, quæ ſola ad ſepulchrum
Pplorat, & ſola gemit in convivio, & Marthæ
non patitur imperium, Animam ſui in ſæculo
arbpitrii exprimit. Thomas vero, qui inter
duode=

Religiuni⸗
perfe ctio.

Obediemiæ
Vis,

Mortifica.
tio utilis.

Quod
formoſio-
yem dica.
muls in
monte
Myrrha,
vides vim
mortiifica-

„.

okein
M cl.
lin
Mughlen
Nralenn
un Aut
Glepworun
echte J
5 de Me l
ſinduem
an chu
amecting
Pirſene,
un charit
it on, Ml
leini.
n, lod .
giten go
as aun 4.
menſithag⸗
ſcunun Fere
iurt; Gvia
Pumm nomm
moatalog
hue aberat
Een, luturu⸗
Plyubetantun
Atanfhon

lone ſonik
lllhi ubie

.
li mo ex ar
i Tinit
Aloſtqnam

ienmonte mu
che. an Dei i
1 4

,nulgtan t
k egitur aur
Fi ſuis i
Ptwingten. 4
Nit 1her juk
ſen ani ni
ede nimähn
6e Veig inr )
Urunge
1 Aetbo ſ

ſedhn
dilen Hm
l

N

en on,
ellorun
l tli.

Ge ſ.
gerent! Dri
Gilondereg
& CoNNen
nperaett;
Munc wen 1
ltakat ſeiin in
2 addtI
trhe, indh
et venoſetn,
bano Teitih-
0 & imtn ,
Cahi,AEnl1
am unsr
Poſtbamrh,
COX Elik
ridebemum
dus Relgols
Ut, quinlle.
Deo minin
X Iidem
ium negleelll.
hy Ouoclte 1i.
Anus in corde.
6 elle Chrike
idendo, gunn
Mla &anerl
debezien
Urum! Nlber
e demeultone,
ere ubenalthir
Mare genr
r ſont
lchra, EIm
c ſine Illen
ah. it ian

ur, imun 16

Prohnubiun N
Thomum alit
avorun fellt
git u len,
Uis cuun Aohre.
entemn Cnd
are deliis n
18 Minis n
minus fenii
Kontbi⸗
ſi uter⸗ 1
vletun
Uuncoel.
Caeat nn,
MMagehen

—

bus con.
.

=

in Cap. IV. Cant. Qanticorum.

duodecim adſcriptus eſt, cœnobitarum ſimula-
crum eſt. Nunc audiamus Cyrillum: Quare
ſic? Illi nondum gratia Spiritus ſanctificatæ (de
Magdalena loquitur) tangere non licebat. Tho-
mæ autem hoc licebat, quia unà cum aliis ſpi-
ritum fuit conſecutus: ad univerſum namque
diſcipulorum conſortium vox illa tranſivit,
Accipite Spiritum Sanctum. O mons Myr-
rhæ planè melleus! vertex thuris coœlo pro-
pior, quam mundo! 6 Religio cœleſti ſpon-
ſo tam chara, quàm charitas! Magdalena dili-
git, nec tangit; Lhomas palpat, dubitat. Fe-
licior penè, ut ita dicam, Apoſtoli vacillatio eſt,
quaàm charitas diligentis. Planè, ut inquit Sa-
lomon, Melior eſt iniquitas viri, quàm mulier
benefaciens. Licet plerumque Religioſo pec-
canti, quod lacrymanti in ſæculo negaretur. Et
quidem, quod prodigium auget; aberat Tho-
mas cùm Apoſtolis inſufflatus eſt Spiritus: &
tamen ſuffragatur exulanti & aberranti ſanctitas
ſociorum. Perdit fidem, cùm cæteri ſpiritum ac-
cipiunt; quia tamen nomen Thomæ inter re-
liquorum nomina adſcriptum erat in Apoſto-
lorum catalogo, præſens Spiritui fuit, qui &
corpore aberat, & ſpiritu erat, ob incredulita-
tem, abfuturus. Mirum ergo non eſt, ſi Mons
Myrrhbæ tantum conferat amanti Sponſæ, quæ
dubitanti Thomæ tantum contulit: ut quem-
admodum hic vulnera tetigit, ita illa vul-
nus inflixerit. Vulneraſti Cor meum, Joror mea
Aponſa. Expreſſius quoque verſio Hebraica: Ab-
Hatii, cor meum ponit pro vulneraſti; & utraque
verſione ſignificantius LXX. ita vertentes: Cor
abſtuliſti nobis, Sror mea ſponſa, cor abſtuliſti
nobis uno ex oculis tuis. Non enim ſoli Chriſto,
ſed toti Trinitati ſuffurata cor eſt vel uno o-
culo, poſtquam, imperio Sponſi, Libanum Myr-
rheo monte mutavit. Libet hic exclamare, 6
Ohyinai. Pronam Dei in homines charitatem! 6 faci-
le expugnatu Cor Dei, quod & crinis vulne-
osv*α Tat & Oculus captivat! Cor nobis abſtuhſti, So-
. ror & Sponia mea. Nos veròô quàm ſumus fer-
rei, qui nec utroque Dei oculo vulneramur!
Pl. 33. 16. Lece oculi Domini, inquit Propheta, Iuper ju-
os, nuſquam tamen cor noſtrum ſauciatum ab
eis legitur aut ſublatum. Unus illi ex oculis no-
ſtris ſatis ad vulnus eſt, ſatis quoque eſt ad
captivitatem. Ambos ille oculos ad capturam ex-
plicat ſuper juſtos, & per totam venatus no-
ctem capit nihil. Heu humani cordis durities,

Spir tus
Sanltus:

Religionèe
perfectio .

Fccli. 42.
14.

ſuæque nimium libertatis avarum pectus! Uno

Deasvilie Deus capitur Peccatoris oculo, imo & crine
nobis eß. uno. Utrumque ille oculum laxat ad capturam
in verbo ſuo, & nullum capit. Quid oculos

dg. loquor? Filium nobis tradidit ſuum „nec tamen
à nobis cor recipit. Ille, unam duntaxat ſi ei
lacrymam commodemus, ſuum illicò oppignerat
catio regnum; nobis totum cruorem effudit, & ex-
Kreta. Cluſus hoſpitio peregrinatur in terra, & diver-

tit in ſtabulum naſciturus, moriturus verò caput,
quod nuſquam reclinaverat, inclinat verids
quam reclinat in cruce. In uno crine colli tui.
In Hebræo, ana torque colli tui. LXX. Iuno or-
Tulentis amento cervicum tuarum. Nimirum non fucos
vedioeri. emendicatoſque nitores ad ornamentum fſui
Sponſa conquirit, ſed ex capillis torquem ſibi
ſuis innectit. Non alieno favore, aut laudibus
Prolectio. ſe ornat: ideoque Sponſum vulnerat, & ca-
enegti. Pit, Advocatur à Libano Sponſa, & occurſura
Sponſo nullam circumdat ſibi torquem, niſi ca-
nci ex Pillamenti ſui. Contenta eſt naturæ inſignibus,
Iue. & margaritis rejectis, verecundius & feliciùs
Ethicæ Tom. I. Pars II.

ientur.

ornatur crinibus ſuis. Uia torque colli tui. For- Ueio.
tè torques iſta capillorum, non tam capillo-
rum captum Sponſum pulchritudine „ quàm
concordiâ deſignat. Planè unio crinium illa di-
lectum vulneravit, quæ dilectam à vulnere ſer-
vat. O concordia, quæ vel in capillis places!
O concordia, quâ parvæ res ita creſcunt , ut
Numen ſuperent, captivent, & vulnerent!
Et vocabulum quidem torquis innuere videtur
capillos nulla inter ſe vittà conſtrictos aut reli-
gatos, ſed mutuo inter ſe nexu implexos &
implicitos. Minuùs enim Unio Chriſto placet,
quæ externo indiget ſeu glutine ſeu vinculo:
tunc JESus capitur crinibus Dilectæ „Cùm ſeſe
ipſi complectuntur, unufſque videntur crinis,
cuùm multi ſint. Unde pro, una torque colli tui,
Vulgata habet, In uno crine colli wi WN'l præter

Deum.

V. ulneraſti oor meum in uno oculorum Amor ve-
rus, & Ias
tuorum.

titia ſi ri-
tualis Orae

. . . tionem
Id eſt, in unitate oculorum, quibus me reſ- nunquam

piciebas. Et quare nunc vulneravit ,Cùm evo- Teſefant.
catur à montibus Pardorum, & non ante vul-
neravit, cum tota pulchra Prædicaretur, & pro-
baretur? Nimirum nunc & è& cubilibus Leo-
num evocatur, & advocatur ad coronas. Voni » Pardos.
coronaberis. De capite Amana. Utrumque ma- Tempora-
Snum, nempe unum duntaxat Sponſum reſ- unm, con-
Picere utroque oculo, tum in ſpe regni, tum 7 Malar
in ærumna calamitatis. Verè Sponſa, quæ deſpi- lFerenda.
cit coronam, nec Pardos reſpicit, ſed ſolum af- en
Picit Dilectum; non metu ferarum , nec ille. mater.
cebrâ diadematis retardata ab amore „»& con- ienas
templatione Sponſi ſui. Ceruinile-

Confidentia
in Heum
tantuàmn,
etianm, inter

Quàm pulehræ ſunt mammæ tuæ Joror

mea Sponſa! palchriora ſunt ubera
tua vino.

Mirum quantum pulchritudini ſponſæ addi- Orazinis
tum ſit venuſtatis, ex quo ad collem Thuris D.
montémque myrrhæ ſeceſſit, ubi Pardorum at- tionisona.
que Leonum antra incolas conterrebant. Ete-
nim, cùm ſuperiori hujus Capitis parte, vix
capreis, hinnulis, & vittæ Ccompararetur faciei
ejus decor, nunc vel crinis vulnerat, vel pu-
pilla cor rapit, ipſæque mammæ Præſtantiores
vino prædicantur. Nimirum tum Oratio, tum
Mortificatio incredibile dictu eſt, quàm abun-
dè dona naturæ & locupletent & cohoneſtent.
Eadem lingua in Libano vix vitta erit ad obli-
gandum, futura favus, immo lactis ac mellis
penus inter myrrham & thus, non jam vit-
ta, ſed vita. Niſi id Leonum quoque cubili- Zentatis
bus, id eſt, Tentationum anguſtiis libeat aſ- "rilis.
ſignare: ut propterea non immerite coronan-
da advocetur a ſponſo ſponſa. Veni, coronaberis;
quòd grandis acceſſio pulchritudinis facienda
ſit inter monſtra decori & formoſitati ejus.
Quæ enim ſplendidior corona, quàm crine
dilectum vulnerare, exæquare favum labiis,
ſuperare mammis vinum? Porro cur non dul-
cedo, non abundantia, non eſca commen-
datur uberum, ſed pulchritudo? Quàm pul-
chræ ſunt mammæ tua, Quid mammis cum pul-
chritudine? dulceſcat lac, & deformetur uber.
Illud ſitio, non hoc intueor: ſi pulchritudi-
ne delector, habeo illam in oculis, non in pe- Zelaus cans
ctore quæro. Volo cibum à mammis, non fu- s: .
D 2 cum.

40 1 Oliva

cum. Verùm, quod Tu deſpicis, hoc ſponſus
aſpicit, hoc ille probat. Non ſufficit, ut cha-
ritas nutriat, niſi cum venuſtate nutriat.
Non ſolus placet ſapor in ubere, ſed & decor
vez t, quæritur. Omnia licent amori, ſed non omnia
. iteln expediunt. Agere Sacerdotem cum fœmina
ſolum cum ſolâ, ſolari illam, illam erigere col-
loquiorum blanditiis, ut dulcedinem lactis ex-
Fam iHtazi primat, pulchritudinem in ubere non ſer-
„„ Vat. Stillet eæ mammis lac! ſed non diſtillet

tas nimia . .
cum mulie- decus; imô ſervetur hoc, dum illud effunditur.

Modeſtia.

ridnc. Vel ideò oblitus lactis ſponſus, ſolam com-
nendat formoſitatem in ubere, quòd magis in-
firmos alliciat venuſtas uberum, quam efſca.
Clemenmia. Perique lapſos excipiunt, foventque: ſed ubere
ementia.

quàm pleno lactis, tam extimæ humanitatis va-
Cvmpati. Cuo. Etiam Leo mella Samſoni præbuit; ſed
ænigma id eſt, quod convivas mœrore obruit.
Aliquorum charitas lac præbet, uti à natura au-
rum ſuppeditatur. Hoc enim extrahimus ex
ærariis terrarum atque viſceribus, tam luto
quaàm pretio grave. Tam triſti vultu foven-
dos excipimus interdum miſeros, ut carboni-
bus recluſum lac videatur, non uberibus. Quid
conſeſari; pungis ore, quem paſcis ubere? Quid terres,
Butblandi, quem lactas? Quid, quod mammis adeò ſponſus
delectatur, ut eas non ſapore duntaxat, ſed
glementisg. & pulchritudine anteferat vino. Pulchriora ſunt
ubera tua vino. Faceſlat aliquando tandem au-
ſteritas vel à colle Myrrhæ. Non vino ſapi-
dius tantùm gratiuſque lac eſt, ſed & pulchrius.
Supesior Non ergo jactes ſuaviorem quidem domi diſci-
mitis ſit. plinam futuram, ſi ſtillent ubera; cæterùm,
uub virga ferrea, faciem fore domus venuſtio-
Suberior i ; . . .
amore s Tem. Modeſtiores, inquis, erunt, ſi non ferven-
cat. tiores, ad recordationem auſteritatis. Falleris;
uber non dulcius ſolum ſed & formoſius vino
Tronten- eſt. Malè ſperas à verbere, quod deſperas ab
tara fß. ubere. Non habetur à vino, quod lac non im-
petrat. Lutea vVaſa conteri poſſunt à virga fer-
rea, ſolà olei effuſione expolienda. Verùm tranſ-
latio LKX. quæ ità habet, Quàm pulchra facta
Jſunt ubera tua à vino? nonnihil difficultatis fa-
ceſſit. Videntur enim innuere, totum clemen-
Stveias tiæ decus haberi à ſeveritate. Pulchra ubera;
Clanmsgntzi⸗. ſed à vino. Delectabit humanitas, ſi auſteri-
tas terreat. Id quamquam non abnuo; occul-
Saperior ut tius tamen fortè latet hic Sacramentum. Luam
clemens ſit, pillohra ſunt ubera tua à vino! Hoc eſt, Prægu-
iornsn .„ . .
ſabdazar ſtando Tu vini auſteritatem, uberibus dulco-
atiquando reln addidiſti. Quam tu paſſus es ab alio ſeve-
Ier*&*ι*nJn. ritatem, ea te docuit erga ſubjectos mitem eſſe.
Ealeßaßi. Quæ te momorcdit aſperitas, illa tibi ſuaſit ſua-
ci decrets Vitatem. Tandem, dum vinum tibi propina-

condentes, tur, propinare tuis lac incoebiſti. N. 1
nes tur, Propinare tuis ncœpiſti. Neque enim

rur, quae ilntelligere poteſt, quàm amarum ſit, poſt

præſori-.

1 preces fraudari expetitis, & irritari deſiderium
ant.

infimis expoſitum verbis, qui votorum ſuo-
gox cann. ru & candidatus & arbiter eſt. Lacti dun-
plorum. taxat afluetus vinum propinas: Propinares,
crede mihi, frequentius lac, ſi aliquando lac ſi-
tienti vinum pro lacte præberetur. Facilem ja-
ctat obedientiam, qui tantuùm imperat. Diſce,
rogo, experiendo, quid inſuavitatis præferat
alenæ ſubeſſe voluntati. At rapit nos ad ſeſe
Hebraica verſio delicaté ſapiens, quæ pro
mammis amorem ponit. Quàm pulchri ſunt a-
mores tui, ſoror mea Sponſa, quàm boni ſunt a-
mores tui, ditàm vinum En quale tandem com-
Religiß mender Chriſtus uber in Sponſa. Si amaſti, la-
Pir re ctaſti. Non nutriri ſitit, ſed diligi. Petrus, ſi a-
Kicis.

mat, paſcat. Sat ſe ſaginatum eredit, qui ſe credit

adamatum. Ergo & Chriſtus infans ſolo amore
lactatur. Et advena, qui ex itinere fa tigatus Superlor
acceſſit, non vinum domi tuæ receptus curat at- met.
que delicias, ſed propè fontem conſidet, amoris Din
quam refectionis, cupidior. Denique dummo- garize, 4
do loqui tecum illi liceat, aquam petit. Quid meore, non
mihi productio uberum, ſi odiſti? Dilige, &, Abis, O.
ſi placet, flagella. Notandum illud quoque criki
eſt, quod non amor laudatur à Sponſo, ſed natiwitas
amores. Non enim amari ſe tantùm vult;
imô odio ſe putat haberi Deus, niſi unà ſe- Infirmi vi
cum amentur & proximi. Porròô in iſtis amori- Rer
bus primum Pulchritudo, tum Bonitas dilau- non ſatam
dantur. Quàm pulchri ſunt amores tui, ſoror mea "urentur.
Sponſa, quàm boni ſunt amores tui! Nimirum Haſpnali
amantiſſimus cautionis in amore Sponſus eſt. 9 no

Placet ill bonitas, ſed prius commendat pul- Zaſcat tan-

chritudinem. Et Bonitas quidem veluti Cor eſt Katet.

charitatis, Pulchritudo veròô veluti vultus. Equi- peregrinos,
dem pretioſius eſſe Cor vultu quis dubitat? Ve-
rùm curanda eſt à charitate tam ſpecies, quàm Tie er
intentio. Cavendum eſt, ne amicitia videatur,“.
quæ charitas eſt. Vernet priuùs in verbis vere- cnor in
cundia, tum æſtuet in corde zelus. Alioquin, DPeum.
ſi vultu caruerit Amor, carere & corde puta
bitur. Quale monſtrum, quod, cùm Cor ha- Trimi.
beat, faciem non habet! Amor, niſi in fronte a-
gnoſci probarique non poteſt.

Favus diſtillans labia tua, Sponſa, mel
& laç ſub lingua tua: & odor veſti-

mentorum tuorum ſicut odor thuris.

Tam refertum eſſe debet os Superioris mel- Saperors
le, ut illud continere non valeat. Etiam, cùm charitas.
ſiles, ſolari debes ſubjectos. Inops humanitas „eiz
ea eſt, quæ niſi loquatur, non recreat. Chri- 5
ſtus ſiluit, & Petrum convertit. Stillet mel, Superior
necdum diductis labiis. Quid, quod non mel amer ſube
duntaxat habet in ore Sponſa, ſed etiam lac?ο5⅜
Mel & lac ſub lingua tua. Nimirum tardius ſuc-
curriſſe ſe crederet infanti charitas, ſi producen-
da forent ubera, quoties ille indiget nutrimento.
Lingua pro mammis lac fundat, quo promp-
tius ſubveniatur filio lachrymanti. Quaàm pul-
chrum, ſi loquaris, & paſcas! Imò ſi nec lo-
quaris, & nutrias. Non enim ſermo dumtaxat
mel eſt, ſed ipſa adhuc compreſſa labia favus di-
ſtillans ſunt. At ſi mella pariter cum lacte fovet
Sponſa ſub lingua, cur labia mella duntaxat ex-
ſtillant? Favus diſtillans, inquit, labia tua. Ni- rräio
mirum infantes qui volunt eſſe, videri nolunt in- leereta.
fantes. Proſtent mella, quæ alliciant, lac tegatur, Beefr.
ne verecundetur, qui lacte eget. Mel & lac ſuh cienaumn
lingua tua. Intelligis, credo. Lactari debet il- clam.
le, ſed clanculum; ne centum annorum puer .
. . Combati
inclametur, qui eget ubere. Quàm prudens Ma- Mam.
ter, quæ, ut ejus non ſuffunderet vultum, cujus
erat nutritura infantiam, locavit in ore uber; compai
dumque loqui ſimulat, in Chriſto vagientem im- inpede
becillamque ætatem lactat. Et quidem eo quo- tan ſt.
que clarius charitatis figmentum elucet in Spon-.
ſa. Quæ enim favum geſtat in labis, myrrham damdani
ſtillat & digitis. Manus meæ ſtillaverunt myr-
rbam. Favus diſtillans labia tua. Quàm infre- auſtei.
quens amoris prodigium iſtud in Eccleſia ſpecta- Religioß

rfebziores

tur, ut cujus manus exſudant myrrham, os mel- Hiz ſper.
la diſtillet! Cujuſnam & opera amara ſunt, & nanicett-
verba delicata? Quis dulcis ſermone eſt compa- chari
tiendo, ſi operibus ſibi, patiendo, amareſcat? U- vera, O
nus Jacob & mamibus inhorrere potuit agreſti- Eecleſali
bus, & non agreſtem vocem emittere ad epulan- Ane
tem-

S r leſe Il

inlbis inſtan
Anlele o
en chona f⸗
oon MMnr.
. ,K inn
GL MI.
el in
, , g ſt,

1 Catunng

Pl Lacti

eblllente
ell hae Ton⸗
el! Muo,ut in

iner noſtre
8 rgli ſne ſn
. Uldhmaat
6s Ehykrentur. I
1 Dorittimo::
2a Aketur. Fapue
inme lidi;
gablid vetbunn
rd mmeminer
3 l anem Non
2 Umelk luint
mn nle kores

hr lſin

en
uni

n
fu onl

—
4 ann 4 oill

lo atnote
aintn
WCuritit N
et, andi
dumm-.
dei gil⸗
Dlge, di

. 1
Uul umn Ke
iſtt anoi.
nitas ln, 8
41, ſ Ne
Numm
ponlirte
mendt 4
eluti Cref
ultus Hanii,
Gubita! e.
bectes, gein
. 40
Ntiavidenm,
wethis nett.,
8. Alogbin,
Colde ir
Wum Cor N
. 4
ſin fronte

ponſa, n
Odor mſ
, thuni.

opetionsnel ,
Etiam, CNNI*
S hummite
ecreat. CIr.
Stillet neh
Gocl non Ue
ſed etiaml!?
m tarcluſke
,ſiproleer
et nutrumentd.
qvo gunm
Imoſ wl-
mo dunnann
labia ſanbl-
um lcke ſon
duntaat .
labia tuu. N .
gerinolumnn
t, lar tegni ,
Mel& helbe
ati Gebet!“
nnorum n,
ppruden e⸗
ultum, i
in oe “
Tagientenn ,

i dem e0 . .

eletit ,
bis, nſn,

t M.
AveN. .9

Uan n

e,
tham,
eltconſe ,
vnin ii 1
ealchle

in Cap. IV. Cant. Canticorum.

condentes tem. Rara avis, homo myrrham contrectans,
Rbi, nn & mella proloquens. Meritò florum Roſa im-
. Peratrix ſalutatur, quæ & ſpinas ſibi circum-
Mortfca- dat, & foliis nobis tenerrimis, ſuaviſſiméque
on . olentibus, blanditur. Porro excidit aliquid ne-
quaquam prætereundum. Diximus cum melle
Lac latere ſub lingua ſponſæ, ſtillantibus inte-
rim labiis inſtar favi: quòd videlicet lac & labiis
palam fluere non debeat, ne infantiæ arguatur,
quem Sponſa paverit. Aliquid nunc addendum
puto, nimirum non ſufficere, ut cæteros lac
lateat, ſed ipſum quoque lateat neceſſe eſt,
lumpati, quem lactat. Mel & lac ſub lingua tua. Pri-
ſid qusß mum mel infunditur confunditurque lacti, ut
woe dom- ipſe, qui ſugit, non ſuſpicetur pro infante re-
Paitage⸗ putari, à quo infantum more lactatur. Favus di-
pamiliari- lillans labia tua, Sponſa:⸗ mel & lac Jub lingua
tascum ſa- tua. I nunc, & minimi ſaciendam eſſe cautio-
clatibas nem in verbis jactato, Stillante in labiis favo,
prædicatur Sponſa plena lactis ac mellis. Sanè
qualem te in verbis deprehenderint, talem quo-
que te intus eſſe fatebuntur. Rurſum, Quis
noſtrum ſcaturigines ſub lingua continens Mel-
Sermoſoi- lis ſimul ac Lactis, Vix guttas ſtillare contentus

Diſeretio.

Suberior
diſerous:

Correctio
occulta.

Fermo ſpi-
ritualis
Arrogan.
tes.

riuals, ſit Inellis & labiis? Miror ergo non tam opum
nonglorie exuberantiam ſub lingua, quàm opum parfi-
Jus. S .

Pena occul- Moniam in labiis. Conceptum ſermonem quis
tanda. continet? Quis non, more lignorum, ſi for-
. t ¹De ignem conceperit, calorem ſuum cominus
Susere emninuſque teſtatur, & quò flamtnas non po-
inu iſeretus. . „ Q„☚ dde Haint 1 P
teſt, fumum ſaltem immittit, ſui teſtem, at-
que tibicinem lucis? Libet iterum quærere,
cur, ebulliente ſub lingua non melle tantùm,
rFamiliari- ſed lacte quoque, ſolum tamen ſtillet è labiis
tas erm mel? Puto, ut intelligamus, nonomnia fſoris li-
glari- SO .
Sus cama. Cere, quæ domi non dedecent. Sales quidam &
loci inter noſtros, nec inſulſi, nec illiberales
Silemium. ſunt, qui ſine ſale evadent, ſi foras erumpant.
ℳ. Mel duntaxat fluat; intus, ſi libet, Mella lacte
corredtio teimnperentur. Templi Domini cruſta ex auro
aiſima tota puriſſimo: intus in cæmentis nec ſilex reſ-
Sd. puebatur. Favus diſtillans labia tuas mel & lac
correctio. Oub lingua tua. Placet ſermo, inquit Sponſus,
nem. fluens e labiis; ſed intra labia compreilum ſi-
Iangitan. lentio verbum plus Placet. Quod loqueris , el
ds erigen- eſt; quod non loqueris, mel pariter & lac eſt.
gi. Porrò memineris Verba Dei favum Mellis eſſe.
Ieckio ſe. Mel autem non Conficitur ſine floribus. Ergo,
a Ut mella fluant Sermonum Dei', lectio varios
lrmoni: hinc inde flores decerpat.
ſpirunalis.
N
Odor veſtimentorum tuorum, ſicut odor
thutis.

Madeßia Jam Sponſa è& Libano evocata conſtiterat in
& recolle-

T to colle thuris & monte myrrhæ, quo Sponſus ſe-
ſuumodor Ceſſerat, a quo illuc invitabatur. Vadam ad mon-
eree 1 tem myrrhæ, & ad collem thuris. Quare er go thu-
7 ra inter & myrrham conſtituta ſolum ſervat
Rrorriea- odorem thuris in veſtibus? Cur Veſtis myrrham
redolet, ſi thura olet, cùm utrique proxima
ſit? Nimirum, Mortificationis myrrha quòô ſe-
cretior, eò fragrantior, eò ſuaviùs olet què
minus olet. Unge caput, inquit Dominus,
cum viiſcera non ungis. Jejunet à gloria vul-
tus, cùm eſcis abſtinet venter. At recollectio
quædam ſenſuum, nauſeantium ſuper nuga-
fu leviſſimo cibo, orationis quidam veluti
4 odor eſt: qui vel in veſtibus fragrare debet.
pſenis No quidem mihi excidit, quod JEsus præce-
Enius. Pit, nempe, clauſo oſtio ſupplicandum Patri;
. Ethicæ Tom. I. Pars II.

Bona oc-
ultanda.

=
—

41
ne ſcilicet extimus Dei cultus plauſum ab in-
tuentibus repetat. Verùm & Moyſis recordor ra-
dios emittentis, poſt colloquium cum Deo ha-
bitum; quo doceamur, perdurare in noſiris ſen-
ſibus debere ſanctitatem, relatam ex conſor-
tio ſermonis Domini. Quare etiam is, qui clan-
culum meditatur, propalam effulguret, vere-
cundiâ genarum ſuarum fſanctificaturus acce-
dentes ad ſe.

Hortus concluſus, ſoror mea Sponſa, hor-
tus conoluſus, ſons ſignatas.

Si concluſus undique hortus eſt, imòo, ut in Gireumſpe-

Hebræo legitur, obfirmaitus, quare fons tantâ νoauttam

munitur cuſtodià? Pateat ſaltem fons, quando le ezdt⸗
nulli patet aditus in hortum. Quid timeat pu- gmici no-
teus, excluſo undique hoſte per ſepem? Nimi- æi.
rum licèt externa propellatur peſtis, intus naſ-
citur. Non videt oculus? Cor tamen amare po-
teſt. In pomo naſcitur vermis, à quo lædatur.
Procul ab Ægypto Ægyptia monſtra Iſraël
adoravit. Videamus autem concluſi horti ſi- Cella.
gnatique fontis ubertatem. Emiſſiones tuæ para- ontenegig⸗
diſus malorum Punicorum.. Myrrha & alos io, 2
eum omnibus primis unguentis. En quales emittat
fruges Hortus concluſus. Ubi ſunt, qui dicunt Zelus li
ex adoleſcente paulè ruſticiore, ſeſeque à con- ss gi
ſuetudine aulicorum & ſæcularium ſubducen- & cale
te, vix aliquid præter Pudorem expectandum. acbn ſie
Et Rorebit, inquiunt falſi Eſaiæ, deſertum ie. Bien
Sicut lilium. At fructus nullus. Se non labe- IIa. 35. 1.
factabit, & ſervabit ſua: cæterum nullum
ex eo, aut per eum animarum lucrum. O vates
ſomnia prædicantes! Ex horto concluſo & cin-
namomum, & nardus, crocus & calamus, myr-
rhaque cum aloë puniciſque emittuntur. La-
tuit din Nazianzenus in ſylvis, à quo quantum
percepit frugum Græcia univerſa? Baſilius la-
tuit, qui an uni floruerit ſibi, tot Monachorum
germina conteſtantur. Porròô emiſſiones iſtaæ Zelus pla-
à Punicis incipiunt, & deſinunt in myrrham cidus.
& aloé. Fortè ut intelligamus, non ſtatim iis, Che wezez
quos cupimus renovare, aloën myrrhamque of- & ſuavi-
ferendam; ſed proludendum FPunicorum ve- 1as.
nuſtate amaritudini aloés. Emitte primum Pu- Confeſſarii
nica coronata & ſapida, ut deinde tranſmit- à ſore ſint.
tas & myrrham. Illud quoque nobis innui pu- Dropan.
to, non deſperandum eſſe de myrrha in eo hor- Latin: im.
to, qui primùm ludit in Punicis. Noli dam- buendus.
nare tamquam delicatum & mollem, quem Superior
videés initio amoœniori Pomorum ubertate de- difereiuas
lectari. Brevi emittet Myrrham & aloën, qui , are-
à Punicis autumnnm ſuum videbatur auſpica- randus.
tus. Sequitur: Fons hortorum. Puteus aqita- c dagt
rum viventium, quæ ſtluunt impetu de Liba- adoleſwen-
no. In Hebræo habetur: Putens aquarim vi- tibus.
ventium, & ſuentium ad Libanon. Quid? Diviſa
eſt veritas, ſibique Scripturæ diſſenciunt. Ad
ibanum-ne fluunt, an de Libano, aquæ iſtæ? ute, .
Utrumque, ut conjicio, impletur oraculum. auonem
In te enim refluunt, quæ, ex charitate, in pro- juvatr.
ximum influis. A Libano digreſſæ aquæ re- De
currunt in Libanum. Nullum diſpendium pa- 35 scete.
tieris in otio Sanctæ Contemplationis ex ac- re.
tuoſo negotio procurandæ alienæ ſalutis. Re-
fundetur tibi à Deo quicquid, pro Deo, in-
fuderis animabus. At quid audio? Surge, aaqttilo,
& veni auſter, perfla hortum meum, & Ruant
aromata illius. Ita-ne? Emittit hortus cum pu-
nicis crocum;, cinnamomum, omneque genus
D 3 poma

Zelus ani-

42 Oliva

Zelus fli poma & aromata, & quaſi infeecundus dun-

vatet & taxat floruiſſet, Auſter invocatur, cujus bene-

ess, ficio aromata matureſcant? Rogo, quid fluat
canat. Hlante Auſiro, ſi, ſæviente Aquilone, tot ef-
fluxere Pomorum ſpecies? Erraremus incerti
diu, niſi nos ab his vorticibus educeret trans-
latio LXX. apud quos ità habetur. Exurge, a-
quilo, & veni, auſter, & aſpira hortum meum, G.
Nuant aromata mea. Fluant, inquit;, poſt emiſ-
„. ſiones pomorum & aromatum in proximorum
pirkgen commodum, quæ mihi ſunt profutura. Fluant

aromata mea. Ex me fluxerunt illa, ſed non
Ecclezfßi- mihi. Tempus eſt, ut in me redeam, meque
& ti quo- Paſcam „ qui cæterorum famem explevi.
2ce vacint., Et illa quidem Pomorum copia, quæ aliis
emittebatur, vel graſſante Boreâ maturuit: at
auſtro eget hortus, & ablegari debet curarum
atque turbarum aquilo, ut aromata mea, mihi-
que profutura progerminent. Docet Chriſtus
in mari, ſed in Monte orat. Ubique aliis licet
prodeſſe, mihi in tranquillitate vix prodero. Et
& delicatius & tardius mihi hortus germinat. Niſi
rne Fe fortè dicamus, ideò expeti ab horto, ut aroma-
tioribus, ta effluant poſt tam copioſam emiſſionem aro-
matum, quèd tunc incipiamus nobis videri

Fer vor &&

P egiile nihil, cum multum profecerimus. Tunc,
cum emiſerimus ingentem bonorum copiam;,
io 1 di nobis eſſe videbi Creſcit eni
coennio infocundi nobis eſſe videbimur. Crefcit enim

Jui. ardor benefaciendi ex rectè factorum copia.
Ego dixi, Nune cœpi, inquit, qui diu antè
abſolverat. At irrumpamus aliquando tan-
dem in Hortum concluſum; qui, ut imago
ſponſæ eſt ad pompam Pudoris, ità ſimula-
chrum quoque Mundi eſt ad Ludibrium.
Hortus concluſus ſoror mea ſponſa, hortus con-
cluſus, fons ſignatus. Licèt multiplices amoris
vocabula, & portentoſo charitatis fœdere
eamdem quam diligis Aulam, & ſororem ap-
pelles & Sponſam, perſtat illa concluſa undi-
que, adamante durior & ſilice, nec lachry-
Aaulæ doli. marum guttis perforanda, nec mollienda
„ Cruore. Quod ſi ſingularem advocaveris fe-
Tr ARe. rum, tuumque in auxilium traxeris de ſylva
d'que con. aprum , diſſipabis fortaſſe maceriam, ſed
eluſus am- numquid ſelix idcirco eris? O miſerum te,
iuaße. excluſumque tum maximé, cum irruperis!
Diducta ſepes eſt. Quid fons? ſignatus eſt, &
ſitis te tua acerbiùs cruciabit. Erraſti, ſi credi-
diſti ſcatere fontem in horto. Non ſcatet, ſed
latet, deluditque ingrefſos, quos aquarum cu-
Piditas urſit ad perrumpendam maceriam. At,
inquis, aliquando tandem fruges emittuntur ex
horto. Expande igitur ſinus, & excipito dul-
ce fortunæ congiarium. Præter Punica, quàm
ſplendida tibi ſeges ingeritur! Wardus, in-
quit, & crocus, Nſtula & cinnamomum cum
relicias Aniverſis lignis Libani. Sat tibi eſt? non illi eſt
Auxa &O ſatis. Noli ſinum contrahere, nam hortus adhuc

Pſal. 76. 11.

Mundi
ſervitus.

Electio ſta-
us.

dfelix. pergit in munere. Myrrha & alo ſuperſunt poſt
ulic, mi. al'Omata, quæ veluti felicitatis appendices aula
ſei i, tranſmittit. O ſpebus puer effaſcinate! Ocyùs

tuam tibi gratulatus es felicitatem. Ludit in
Punicis, ut illudat in aloë. Myrrha conſeque-
tur aromata: nec licebit tibi eam reſpuere, qui
cætera excepiſti. Ità enim hæſere ſibi ama-
ra & ſuavia, ut myrrhàâ carere non poſſit, qui
delibavit aromata. Myrrha & alos cum omnibus
primis unguentis. Olent unguenta, aromata de-
lectant, Punica paſcunt; ſed omnem abolet ſua-
vitatem aloës Myrrhæque amarities. Nonne vi-
des tam purpuræ te inaugurari quam ſepul-
chro? Non abſunt cadaveris condimenta ab

illecebris & cordis & gutturis. Aromata di-
gnitatum mentem ſaginantia odoris pabulo,
Poma divitiarum explentia ingluviem ſenſuum,
Myrrham declinare non poſſunt & unguenta,
quibus ad funus deſtinaris. Quamquam quid
ſepulturæ meminimus, ut miſtam amaritudini-
bus fortunæ ſuavitatem probaremus? Quan-
tum, rogo, aloës Myrrhæque confunditur
cum aromatibus, primiſque unguentis! Nedum
unctus in Regem Sacri Senatus es, & jam ex-
hauſtum ærarium ploras. Divitem Epiſcopum,
pauperem Cardinalem, Pontificem mendi-
cum unus aliquis ſe proſeſſus eſt. Sed nemo
evectorum non conqueritur tacitus. Quot in
purpura ſe nudos erubuere, qui trabeati ſibi
cCæteriſque videbantur ante trabeas? Imperaſſe
ſe ille clamat, antequam imperaret. Alius
egere ſe tandem didiciſſe queritur, ex quo di-
ves eſt factus. Quid, quod picta fictaque haberi
poteſt omnis illa emiſſionis pompa, Punicis
aromatibuſque concinnata felicitas? Etenim
cùm præmiſiſſet; Emiſſiones tuæ malorum Puni-
corum. Vel in ventos projectis votis precibuſ- Tempore
que; Surge Aquilo, inquit, veni Auſter, perfla li zne
hortum meum, & fiuant aromata illius. Deluſus nt
enimveròô fuco ſimulatæ fertilitatis, quam avido
ſinu ſed inani exceperat, optat, ut aliquando
tandem germanam pariat, egeratque fœcundi-
tatem. Sed, heu quid ais mifer! Perfta hortum Gratis
meum, inquis, & ſuant aromata illius. Nonne Vei.
tibi cernis illudi? Hortum tuum, ais, ſed, non
tua itidem vocas aromata, quæ fluent ex illo:
Hortum meum, aromata illius. Tuus eſſe
poteſt Hortus, ut eum colas labore diſpendio-
que non modico, aromata verèò illius erunt, non
tua. Aula enim inſumit, quos parit fructus, à alicj ni.
te exculta. Quas illa opes deferet, non tuis ſer.
uſibus, ſed illius ſunt abuſibus deputandæ. So-
la tibi Purpura in vertice radiabit; quæ niſi
cruore identidem tuo inficiatur & inſtauretur,
citò decolor, non jam Purpura, ſed rubor erit.
Quantis ſumptibus emptum eſt diſpendium fa-
miliæ tuæ! At ne videamur finxifle copiam,
quam Hortus emiſit. Eſto, non ſimulata fuerit Tempora⸗
emiſſio illa Punmicorum atque aromatum tam hia mon
ſplendidis depicta verbis: inanis certè fuit atque "nplem.
jejuna, aptiorque ad famem irritandam, quam
ad explendam cupiditatem. Siquidem tan-
quam j junis viſceribus efuriret poſt tot inge-
ſtas fruges, vel ad auras confugit, auſtrumque
implorat, ut reparet hortum, quo fluentibus
aromatibus, ſi non expleri, nutriri ſaltem poſ-
ſit. Inventus eſt, inquit Seneca, qui poſt om-
nia aliquid eſuriret. Illud etiam ad evacuan-
dam felicitatis pompam facit, quod LXX. in-
ſinuarunt. Qui pro eo, quod nos legimus,
Emiſſiones tuæ paradiſis malorum Punicorum cum
Pomorum frublibus, vertunt hoc poſtremum, cum
fructu nucum. Ut ſcias in ipſo fructuum eſu ali-
quid offenſurum te eſſe, quod niſu non exiguo,
ne atterat, conterendum erit. Sed quis iſte ver-
borum uſus, Emiſſiones tuæ Færadiſus malorum Zelus eun
FPunicorum?à Pumca ſi emitterentur, omnis fa- Rervan-
efſeret nexus: nunc verò cuùm ipſum emitti hor-“
tum audiamus, quid dicimus? Emiſſiones tug Propeſits
Paradiſus. Nimirum brevi abſolventur fruges; reinenda.
ſi tecum non trahas & plantas & ſolum ipſum,
ipsumque Hortum.
virtutibus irruunt in urbes, aliorum quam Tnäkcan,
memores, tam ſui obliti. Rogo, unde tibi tan- er
ta Pumicorum copia emanavit, unde tam variæ

Labor ſe⸗
eularium.

Dignitas
miſera.

aromatum ſpecies profluxere? Ex orationis fre-
.

quentis;

Væ iis, qui comparatis princiie

,n
Aommn;
Cteltunma

ientert
(Me nob's
ea ennilion

ℳ

rur,

l

ANMeufn.

en r zMteceden
oqin
uten & hot
lo valebit
e bt, n Heciol
nns, eg ſ
a UNl, & g
1 Wiſte auſter.
1e, ieqbid
ponlo, he iib
u Imiſendo⸗
ſuum ſout:
n Recle om
3 talficlanne
re duntata
lr debet, Ut
A genna ſect
1t, Wi gati
d nten exhi
ironata, ſed
Uleta, ſrn
els: pe ilun
Uten oſtentat
n otnatzil
II. Dej
Uherue humn⸗

. II.
ſur conel

1. Wrrur

1
E ſror
e llget

:

ortti d.
Di, ediemia Quentia, inquis, & ex obedientiæ ſtudio. Noli
nſenhn, & Regula- el go eas relinquere, poſtquam aromata emiſeris.
Ongnente, rum obſer Serva radicem, ſi cupis poma. Tecum duc, cum
quem Gl . Aromatibus, & hortum aromatum & plantas.
Alugkitwchtt alenta Obedi tum maximè, cum tibi Obedientia habe-
! Oon. cum ſoiri. nas laxaverit. Ora tum diuturniuùs, cùm incepe-
Conſuniin in. ris perorare: ne tibi minuatur copia frugum, ſi
ni Nn Operariu⸗ tibi eyaruerit arbor „ unde floruerunt. IHud
Kner. vinues quoque nobis indicari cenſéo hoc loco, noſtras

innn Bolidas ſcilicet emiſſiones non tam aromata eſſe debe-
uis in /ſe⸗

cemn menk, T re, quatn paradiſum aromatum. Non ſufficit in
t. Nedeon elus ani- proximnorumn animis fructus quoſdam infudiſſe

ing. nti i,, virtutum. Ipſum virtutum plantarium ip-
1 edeni , ſumque hortum transſeras neceſſe eſt, ut peren-
4 Inperik an net in eis bonorum ſtudium proventuum diu-
aet. An turniùs. Perdidiſti laborem; ſi ei Hieroſolymi-
ſeſerii tanam peregrinationem indixiſti, ſi ut ad ini-

Ut, eX dd. dilti2
idhe ti “.. mici procumbat pedes ſuaſiſti, mſi demandaſti,
Inpa, Nrdi pinutes Ut dut talentum ſemel in pauperes eroget. Pu-
ias) Ein olide. Mica iſta quidem ſunt & aromata, ſed aroma-
Kllnn

alonun k Tyronaum tuln hortus inſerendus eſt, Dei timor, odium

voti ech Säggeik. ſui, æternitatis pretium „ orationis ſtudium.
Auſ, Mi Perſeve- Si fiat in eo paradiſus aromatum, quamvis
ilii. Delcd rvanna. aliquando, ſæviente Borei, aromata con-
6, Juunati ſtringantur, citò tamen; flante Aufſiro, fluent
ut alclnt iterum.
tque ſeond.
Deralkenn Surge Aquilo, & veni auſter, perfla hor-
Hiliu Nl tum meum, & fluant aromata illius.
n, d, eh
2 flunt xin imor deb ſequi C
i. Tungch rerzze Et antecedere Timor ebet, & ſequi Cha-
ipreiiſoch ſuperior, ritas: alioquin nulla ſpes aromatum. Fonum
U iinin *ſ ui-. quidem & hordeum, oleraque viliora ſolus
Illiusenm ue. Aquilo valebit elicere: at Auſter blandiri de-

Darit i 4 uperior bet , Ut ſpecioſiores ſpecies matureſcant. At;

et mN e. d. inquis, ego ſolo timore ſubjectos ad germi-
dehumtet⸗ 8 nandum, & quidem aromata compello. Valeat
uabit, glell, mi. tuus iſte auſter, quando habeo ego ab Aquilo-
td inſfunen, ne, quicquid ab aura blandiori emendicas. Ca-
ſednbe , ve, rogo, ne tibi hortus illudat. Orant, inquis:

iſpemm. De.
inwille onin,
nſinnlitkil. Mod:ßia
aronummnth, ſn
8S Ccertefitange.
titabdan, gun
Siqlilen tr
et poſtte m:
„ quo Cuentieu

quos inviſendos curavero: Silent, quos arguo:
cor ſuum ſicut aquam effundunt, quos compri-
mo. Rectè omnia: ſed cave, ne cominodata
ſint, afficlaque, quæ præ ſe fert aromata aqui-
lone duntaxat Hortus concuſſus. Auſter
flare debet, ut fluant aromata illius. Non orat,
ſed genua flectit, non ſilet, ſed angulos quæ-
rit, ubi garriat; non cordis aperit vulnera,
ſed cutem exhibet. Denique illius non ſunt
aromata, ſed furta, quæ ſpectas. Pietas ſi-
urni ſlere mulata, furtum horti eſt, Domini & cultoris
1, Oon nn. fucus: ne illum ſterilitatis arguas, fœcundi-
iamn eſaclel⸗ tatem oſtentat. Cæterum tibi perſuadeas ve-

od W lim, aromata illius, flante duntaxat Auſtro,
od nOs koni eruptura. Dei amor præſtabit, quod nequit
n uniannnu impetrare humanus Timor.

. oſrenmnnns

ðM Ienlan Hortus concluſus, ſoror mea Sponſa:

milu Nonencn ervantia
ged golte S pro Tulen-
,. tis es?.

* Cur ſoror & Sponſa eſt? Quia Hortus con-

Hortus concluſus, Jons ſignatus.

6 dit N

„rt,, .
ei * Tete cluſus eſt. Quæ verò plantarum commenda-
1 Gſntt; tur in iſto horto? Nulla omninò, ſed unus
lremm imß Qreum. duntaxat commemoratur Murus & commen-
o⸗ ſon in Nbelrio. datur. Imò, cum nec arborum, nec culturæ,
i conhend, erala, Mec agricolarum mentio ulla fiat, tamen exun-
eren /, Rtree dant ex eo bona quæque. Sequitur enim: E-
31

lettlur⸗ Deo quam miſſones tuæ paradiſus malorum Punicorum, oum

b
n u. vomorum fructibus. Et unde poma, ſi arbor
Prontinil Tinor Dei. ulla, & nullus cultor? Ex muro. Ipſa Regula-
X .
4 .

in Cap. IV. Cant. Canticorum. 43

rum concluſio & germinat & excolit hortutn.
Deſunt Omnia præter murum; & ſolus is ſuffi- M nialiu
cit, ut nihil deſit. Hortus concluſus eſt? ſequi- d⸗
tur, Emiſſiones tuæ Pparaädiſus. Licèt talentis .
careas, ſi muro non cares, poma emittes, etiamnſi
plantis careas. Sic etiam apud Eſaiatn legis: Modeſtia
Qui ſunt hi, qui, ut columbæ, volant? Non IIa. 60. 8.
Hiratur volantes ut Aquilas ſed evolantes ut
Columbas. Magna enim præſtat, qui licèt non Olla.
ita ſublimè feratur, candidus tamen solat & &.W„sz0

innocens, nulli noxius, nullius prædo. mitis.
. Tulenta
Hortus concluſus , ſoror mea Sponſand.
hortus concluſus.
Moni alis.

Ut ſoror & Sponſa Chriſti ſit Virgo, Hor- Relig'enis
tus ſit. Duo hoc verbo edocemur. Religio- felictas.
ſam vitam nec infelicem eſſe, & frugiſeram
eſſe debere. Quid horres clauſtrum? non de- H
ſertum, ſed Hortus eſt. Quid horto amœnius?
quid voluptuoſius? Triſtentur ergo, quæ nu-
bunt, non quæ velantur. Vos ad flores prope- Zbestionis
ratis, illæ ad ſpinas eunt. Verùm Horti voca- beneßtcium.
bulum non tam quid ſimus, quaàm quid eſle de-
beamus, monet. Quiſque naſcimur ſylva; Nos .
homines, inquit S. Auguſtinus, trahentes de
Adam mortem & delictum. Sed in Hortum
commutari debemus. Nulla in nemore cultura; Tract. 43.
quæ tellus parit, ea ſuccreſcunt. Flos aliquis in Joan.
emicat, ſed & aconita, & filix & quercus ger-
minant. Et quamquam Poma interdum naſcan-
tur, ſylveſtria ſunt. Væ iis, quæ naturæ ſuæ
ductum ſequuntur? Sylvæ ſunt, floſculum ali-
quando pariunt, ſed quot intermiſtum dumis?
Hortus eris, ſi eradices omnia, ſi fodias, ſi ſterco-=
res. In horto nihil non manu conſitum. Nihil
ibi, quod ſpontè proveniat, toleratur. Ità in clau-
ſtro-omnia ex Obedientia, omnia ex Charitate
fiunt. Nec amor in proximum prabatur, niſi
dirigatur in Deum. Ut enim Hortus fias, con-
cludi debes. Hortus concluſus. Audeo dicere,
plus pené Chriſtus Muro, quam Pomis, gaudet.

Tyrociniu.

En ipſe ſtat poſt parietem noſirum. Ad delicias Gecnmſpe:

C1Ss illi eſt parie aoIi 31 Glio & Cel-
ſatis illi eſt paries, & poma negligit, nec cuürat e, Rer ata-

ingredi. Quærere libet hic, cur tum in Can- ‚umn ma.
ticis, tum in Evangelio, ſolius tantùm cogna- rus,
tionis gradus primos Verbum commemoret. Ibi
enim & fratres, & ſorores, & Matres dixit
ſectatores divinæ voluntatis; hic verò aman-
tem ſur ſororem, aut ſponſam appellat. Nul-
lus conſobrinus, patruelis, aut avunculus, aut
patruus nullus. Cur? Nimirum amor Chriſti Tetidi as.
mhil mediocre patitur. In domo Dei aut fra- Fervor.
ter es, aut verna. Aut ſponſa aut ancilla ſis, H
neceſſe eſt. Quod ut ipſe indicaret; Regem Juobas.
ſe non Equitum, non Senatorum, non Dy-
naſtarum, ſed Regum inſcripſit. Ideo cum
aut Joanni apparuit, aut Ezechieli, auro ful-
ſit, argento non item; maluitque in pedi-
bus auricalchum, quàm argentum geſtare. Ne
ſcilicet, quam in vocabulis mediocritatem ode-
rat, pati videretur in ornatu. Nullus Chriſti
patruelis, nuſquam in Chriſto argentum. Om-
nia enim ſumma in ſuis diligit. Hoc nos do-
Ros voluit, cùm pompam ſuam in monte Tha-
bor exhibuit. Videas ibi Solem in vultu, vi- Eimeæ cu-
deas in veſte nivem. An non ſatius erat Lund re. .
veſtiri, quàm Nive? Qui Solem præle t age
oculis, quare Lunam in chlamyde non circum- afffiren,
tulit. Nimirum, ut exemplo ejus diſceres, Te- er, S
pidos ſibi plus diſplicere, quam frigidos. Cui mi-= zlecs sur.
24 ru

Oliva

rum in modum, qui calent, placent, cum Solem
in genarum ſolio regnaturum ſtatuiſſet, maluit
nivem, quàm Lunam ſibi in paludamento con-
texere. At mulier amicta Sole Lunam non ex-
pulit? Imô verò depreſſit, quam pedibus ſub⸗
jectam calcat. Videlicet, ubi Draco, ibi Lu-
na. Et Luna ſub pedibus efus. Sed ſtellis corona-
tur, Scilicet, ut Filius Nive, ità Mater Sideri-
bus exornatur, non quòd frigidos diligat, & mi-
nimnos, ſed ut præ illis minus ſibi probari tepen-
tes & mediocres uterque eſtaretur. Aſtitit Re-
gina à dextris Dei, in veſtitu deaurato. Nuſ-
quam argentum. At in Sacerdotis veſte argen-
tea dependent tintinnabula. Fateor. Sed ubi?
Propè talos. Tantuùm non ea calcat. Enim-
verò cüm totius naturæ univerſitas adumbra-
ri debuerit in illa toga;, excludi argentum
non potuit. Verùm, quando excludi non potuit,
ad ima ſaltem deprimi debuit, ut penè hono-
ratius excluſum efſet, quàm incluſum in chla-
myde. Adde, iis tintinnabulis vitæ ærumnas
& ſcelera adumbrata. Ut enim triumphanti-
bus aderat, qui mortalitatem eis ſuam objice-
ret: ità ſonus ille propéè humum reſonans, ori-
ginis ſuæ Sacerdotem monebat, ne ſe crede-
ret, in tanta habitus ſanctitate, ſceleri non
obnoxium. Cæterùm in Sponſo Hiacynthos;, li-
lia, aurum ſpectabis & gemmas, ſpectabis &
ſaxum; nuſquam verô argentum. Caput au-

Apoc. 12. 1.

2
reum, aurei pedes, crura veròô quid? marmo-
rea. Maluit ſaxeus, quam argenteus, videri.
Exod. 20. Altäre de terra facietis mibi. LPones altare aureum,
24. in quo adoleatur incenſum. Vides aut maxima à
i Deo deligi, aut infima. Nuſquam argentum.
id. 40. 5. N 5 —
Nuſquam mediocria, aut lutum, aut aurum. Sed
ad arcæ extructionem quiſque detulit, quæ po-
tuit. Et purpura, & linum, tum aurum, tum
argentum uſui fuere. Ideéôque fortèê capta eſt.
Ideéque exitio non ſemel fuit etiam hoſpitibus:
ideéque & labare cœpit, & fulcientem ſe O-
zam perdidit: ideéque ſine gemitu trahi non
potuit & luctu, vel à Vaccis. Sanè Babylo-
nicum ſimulachrum, in quo plurimum argen-
ti fuit, & miſturæ, lapilli unius attactu difſo-
lutum eſt.

PX C’AP. V. CANT. CANIIC.

Veniat Dilelctus meus in hortum ſuum,
& comedat frustus pomorum ſuorum.

Anè Sponſa, quæ nihil, præter Dilectum,
poſſidet. Abdicat ſe dominatu Horti ſui,
atque pomarii, ſolumque JESUM fuum
dicit. Veniat in hortum ſuum, ſed Dilec-
tus meus. Meus ipfe ſit; & omma mea il-
lius ſint. Et fortè ide ſuum dicere Dilectum
Panpertas poteſt, quia ſimun nominare dedignatur Hor-
aives Dei tum. Deum cnim habet;, qui nihil habet. Sic

Nil prater
Deum.

poſidet. Abrahæ merces Deus eft, quòd & Patrid ul-
trò Caruerit, & domo Patris. Sic Tribui Levi
Pars atque Hæreditas Dominus eſt, quia nulla
Tersd. ci portio terrarum cum cæteris tribubus in par-
Aes temn obtigerat. Notandum tamen, Dilecto

non ſuff 1. On Hortum duntaxat poſſidendum à Sponſa
tradi, ſed plantas quoque, imò & plantarum

e. fructus. Veniat, inquit, in hortum ſauum, & co.
nia gro medat früétus pomorum ſuorum. Nimirum facilè

Peo agens. Deo Hortus conſignatur, Arbores difficilias,

7 .

rariſſimè Poma. Corpus enim & vitam quis, non Rehgioſ
etiam jurejurando, Deo in Religione devovit? verus Oee-
Citò & mens & caro, hoc eſt, Hortus, Do- teat
mino dedicantur: at Horti Arbores ei rarids tradens.
conſecrantur. Quis enim voluntatem, memo-
riam, cor, labores, ſudoréſque, linguamque Deo dare.
penitus Chriſto ſanctificat? Denique rari ad- „
modum, quorum & ſermo omnis;, omniſque or.
cogitatus, omneque omninô opus in Dei glo-
riam cedat. Horti Dominus Deus infcribi- Afectus
tur: ſed eum rogare, ut non modèò in Hortum umeſſeltu.
ſuum deſcendat, verùm & pomis veſcatur ervoy g.
ſuis, unius eſt Sponſæ. Illud enim aptari no- ms in cke⸗
bis poteſt, quod Poëta de Ruſticis cecinit, Do- "e.
minis parantur iſta; ſerviunt vobis. Et verba enim „ ,
& opera cùm Domini præferant gloriam, va- eczet.
nitati ſubſerviunt noſtræ. Verùm delicatiùs hiſ-
ce verborum Sacramentis Spiritus ſanctus lIu-
ſit. Audiſtin? Comedat, inquit, frulctus pomo-
rum ſuorum. Non dixit, comedat poma planta-
rum, ſed fructus Pomorum, id eſt, fructus edat
fructuum. Qui ſunt hi fructus fructuum? Ni- Aät,
mirum non tam operibus Dominus delectatur, non opus à
quàm operum affectu. Non quid offeras, at- Buini.
tendit; ſed ex quanto, quove ſenſu. Duo æra Hoſpiter
viduæ teſtantur omnibus, non veſci Deum aoue non
fructibus, ſed fructuum fructu; nec attendere Macss ſes
in auro pondus, ſed amorem. LXX. quoque probant.
tranſlatione ſua nobis arcana detegunt. De-.
cendat fraternus meus in hortum meum, in- i,el.
quiunt, & comedat frubtum nucum ejus. Ita- ne imer adve-
Regius cibus ſunt nuces? & Reginæ deliciæ ma.
nux eſt? Enimverò iis maximè fructibus Deus
gaudet, qui minimè patent. Multiplex cortex igg
Nuces Deo mirum in modum commendat.
Cùm oras, inquit ille, intra in cubiculum
tuum: cùm abſtines, caput inunge. Amo ſuſ-
piria, ſed non ad conſpectum hominum emiſſa;
Veſcor jejunio, ſed ſi à gloria jejunet abſtinentia.
More Nucum involvantur, quæ mihi edenda
apponuntur. Uſque adeò hoc involucro dele-
Ctatur, ut vel in Matre virginitatis nucleum
Sponſi cortice involvendum tegendumque cu-
raverit. Et ipſe cùm mercatorem in terris
ageret, ſolas è& gemmis margaritas & con-
quiſivit & emit, quòd ſolæ ſub cortice con-

creſcant. Quod ſi aliquando & theſaurum Terver in
a; J me . 4 vere;, non
emit, ides emit, quòd deprehenderit in agro agert

abſconditum delitere. Spectemusnunc, quid e- tariaem.
gerit evocatus in hortum. Quod antequamag-
grediar, illud inſinuandum duxi, non advocari Mronve
Dilectum in Hortum, cùm primuùm floruit; erdiat.
ſed poſtquam ad eſum poma concoxit. Spon-
ſus enim Flos campi & Lilium eſt, ſed deſide-

riorum floribus non capitur. Operum exquirit Opzihu

Poma, & niſi illa ſuccreſcant, fruſtrà eum vo- ubihabi

cas in Hortum. Audiamus nunc eventum ad- dse
ventus ipſius. Veni in Hortum meum, ſoror nönſaßtcit
mea, Wonſa, meſſiti myrrham meam cum aroma-

tibus meis. Planè vir dolorum, & amara amans Saberie

5à deteri-

tuus iſte, O Sponſa, vir eſt. Quidni potetur 1a sliga:.
in Cruce felle, qui vel in Horto demetit myr-
rham? Quid ipſe probet maximè in Dilectæ Po- Mrriſe“-
mario, metendo, declarat. Invitat illa ad eſum 776 e.
Pomorum, at ille Myrrham meſſuit. Haud er- Seerio-
go Sponſo gratius aliquid eſt mortificatione marz u⸗
Sponſæ. Portè, uti in viridariis Principum idt
ſpectatnus, aliquod myrrhæ virgultum erum- Morifen-
Pebat in iis parietibus, quos ad ambulantium o ciam
illecebram myrtus & buxus, plexis ad invi- in na is.
cem brachiis, & vertice, non demiſſo, ſed ve,vain
truncato, contexunt. Ita quæ nullius erat in one.
horto

⁶
1
⸗ ptii
len Polidn
4 enol
ao goe
1 Ker)
n iMouni
Ooohs pro
ſeti, holu
Pon npre
4 ſoun en
Pin kotn
Sumin Ch
NIent, Cle
Huniun in
) Cenrt
Abus ort
nn vegig
laren In
nele ke
mnmlt.
ſutu: G
Miſtbino
ſoun, net in
Ainli on
n: Me re/
n lr ret
nncte enit en
MnUid ne
Ilummm vid
en nod mi
1t Qodin
inorachla,
IMmen tota 1
Aten à ſe n
1 bonuna ef
Nana Pary
unmn ſpeche
Uherioribus,
n bibatur,
no Corpon,
CMur, (Ura
6 Cenicetor,
Aumn kes
un; Qbe
nt ommis ho⸗
r Ammlonts
Neret, l
nſius
len eit, her
nunt, igni
ienil n
dryl, H
* kn⸗
a hreron

dll, linn
li kereh
egdinI
hnln Ki
ſkinnn ane
n lript
ſhnes, Z
Ald, an
Eüett 0
dihol,
e pr
Ar *
natn l

Jus, Uon 3
Ceroni) u
, De. 1
N Menno.
mngumgeh
Ue rar
in Deie.
n ili
Oin Honm
s Veſenmr
aptr Dn
cecintt, D.n
Ctyernein
loran, r
Geheatiukl.
us lanchulr.
nche n.
Lpom Aln.
Irldiuett
ruchnn N.
nus Eeleenn n
nlu. Diong
reſei Denp
nec attenlie,⸗
XX. gvoNe,
etegant. ..
umn menn, r
un ein Iu-;
Regne Geliien
buctig Den
lligerontet,
n Conchenie.
in abioln
omunumm ente,
vnetsklim
nz Mii ine
involucto e.
nütatis een
gendünra⸗
totenn in end
gatitas DM
ſub cortie a⸗
0 & Mehunm
hendent n
usnune, Ae
od Atd
gi, non adſc⸗ .
ptimim mn
coNOXt.
n ek, ſAl
erumm eil
inc eventun e5
un meln, ,
ncanm AU f

.
7
11
9

Jud, 13,.4.

in Cap. V. Cant Cantico

horto pretii, hâc Sponſus capitur, hanc capit.

Diem ſolidum traduxiſti ſcribendo, diſputan-
do, agendoque cum proximis, & ſi Deo placet,
orando quoque & contemplando negotia juvi-
ſti. At ex his omnibus virgultum illud, quod
penè incurioſus excoluiſti, probatur Sponſo.
Oculus pro Deo à vana pompa aliorſum con-
verfus, bolus in menſa relictus Chriſto, ver-
bum comprefflum in gutture, cùm jam jam
ad jocum erumpebat; denique Myrrha &
prima legitur inter aromata, & ſuper omnia
aromata Chriſto placet. Vix ejus Sponſa me-
minerat, credo, ſolaque Poma jactabat cùm
Sponſum invitaret: at ille, neglectis Pomis
ſuis, demetit manibus Myrrham, quam alii
pedibus fortaſsè conculcarant. Porrò quod
parva negligi ſoleant, nec negligi debeant,
Matrem Samſonis audiamus. Huic dixerat
Angelus. Paries filium, cujus non tanget ca-
ut novacula. Erit enim Nazaræus Dei ab in-
fantia ſia: & ipſe incipiet liberare Iſrazl de ma-
nu Philiſthinorum. Cave ergo ne bibas vinum, ac
Niceram, nec immundum quicquam comedas. Re-
tulit ipſa oraculum ad Manue virum ſuum di-
cens: Hoc reſpondit- Paries filium- Cave ne vi-
num bibas nee ſiceram, & ne aliquo veſcaris im-
mundo erit enim puer Nazaræus Dei. En quo
modo illud neglexit & referre, & cogitare, quod
minimum videbatur, & maximum erat illud
verò quod minimum erat, pro maximo recen-
ſuit. Quod immune deberet ſervari caput pue-
ri à novacula, hoc ne retulit quidem, in quo
tamen tota virtus filii adoleſcebat. De ſicera
autem à ſe non bibenda, prolixè cum Mari-
to loquuta eſt. Nimirum Regularum obſer-
vVantia in parvis, ſeu in iis, quæ ad zelum ani-
marum ſpectant, negligitur interdum etiam à
ſuperioribus, & pro magno habetur, ſi ſicera
non bibatur, & Nazaræi vocemur. Mortifi-

catio Corporis, & modeſtia ſine Spiritu lau-

dantur, curanturque: at capillus non inci-
ſus deridetur, Philiſthinorum exterminium tan-
quam res à puero valdè remota nec nomina-
tur; Quæ duo ab Angelo plurimi fiunt, &
ſunt omnis homo. Ne dignata quidem eſt Ma-
ter Samſonis referre, quod Coma eradi non
deberet, quodque liberaturus eſſet Ifraëlem
ab hoſtibus. Vinum bibi non debet, Naza-
ræus erit, hæc duo jactantur, narrantur, cu-
rantur, magni fiunt. Sed in Tyrone plus debet
attendi, quo modo Propoſita retinere ſoleat in
Parvis, & an Zelum animarum contra Phili-

ſthinos præconcipiat. Hinc diſcant Religioſi

auſteri, ſatis non eſſe Vinum non bibere, ſi
Capilli, hoc eſt, cogitationes ſanctæ Deo dica-
tæ eradantur. In capillo, non in ſicera robur
Samſonis. Scito & ſplendido catalogo rerum
Præclarè geſtarum pro Eccleſia, plus Chriſto
placiturum ductum ad lumbos ciliciumm „ quam
impoſita ſcriptis tuis Societati corona. Inter

conciones, quas habuiſti, nihil æquè adamavit

JrsSsUsS, quaàm quòd aliquando, raro auditore,
Peroraveris. Ofelix Myrrha, quæ, neglecta pe-
ne à Sponſa, à Sponſo metitur! O dulcis ama-
rities, quæ primogenita & legeris in horto &
adlegeris! Audeo dicere, Hne Myrrha nec
Aromata placitura ei ſuiſſe, qui Myrrham ſuam
demeſſuit cum aromatibus ſuis. Meſſui myrrham
eam, cum aromatibus meis. Nota Chriſti affe-
ctum ſingularem erga Myrrham. Alligat eam
quidem cum aromatibus in faſcem unum,
ſejunctim eam appellat ſuam, nec tam ama-

O Trum. 4 5
bili fraudat eam benevolentiæ teſtimonio.
Non erim dixit, Meſſui myrrham cum aroma-
tibus meis: ſed, Meſſui myrrham meam „ oum
aromatibus meis. Mea ſunt aromata; ſed mea
eſt myrrha, etiam ante aromata. Et aromata
quidem mea non voco, miſi poſtquam memi-
nero myrrhæ: at myrrha olet ipſa mihi per
ſe, & antè aromatum mentionem mea eſt.
Meſui myrrham meam. Sequitur, Comedi Ffavum
cum melle meo, Bibi vinum cum lacte meog. En
hic non dicit, Favum meum cum melle meo,
ſed tantàm: Favum cum melle meo. Non eniin Religio ſine
placet ſine melle Favus, uti placuit ſine aro-= ſtiru.
matibus Myrrha. Parum dixi, cum dixi „non
Placet ſine melle Favus, diſplicet quoque; quid
enim Favus eſt, ſi ex eo mella non fluant?
Fucus, non Favus eſt, techna eſt, non penus,
ærarium, non dulcedinis, ſed inſidiarum eſt.
Denique nihil vilius Favo, in quo & nata ſunt
mella, nec Mella inſunt. Bibi vinum meum
cum latte neo. Cave Sponſo propines merum: Simplicis
miſtum lacte vinum Chriſtus prælibat. Pruden- zsw.
tiam ſitit, quæ adumbratur in vino, ſed lactis 1 VArs
2 qu UII ur in vino, ſe Tyrot nis
candore & ſimplicitate temperatam. Qui in vel inter
Evangelio columbas anguibus ſociavit, miſcuit Sader et-
in Horto vinum cum lacte. Quod ſi in auſte-
ritate vini ſeveritatem libet intelligere Juſtitiæ,
diſce, à clementia non eſſe ſejungendam auſte
ritatem, qui dilutum à Sponſo vides lacte
merum in calice. Sequitur: Comedite amici; & Qementis
bibite, & inebriamini, chariſſimi. Suos, ut puto,
aulicos & clientes Sponſus alloquitur, & ad Compati,
epulandum invitat. Adeſte huc, precor, gloriæ
mancipia, & aulæ ſervi. Ecquando vocem huic
ſimilem audiſtis unquam ? quando vos Do-
minus veſter ad delicias invitavit? Quam dif-
ſimilis Dei & mundi ſervitus! Hic enim Fa-
muli rogant, ut ſibi liceat ſiliquis explere in-
gluviem; Ibi rogantur ut ad ſaturitatem uſque Malics
dapibus exquiſitiſſimis ſeſe reficiant. Nolite, maeri.
rogo, effici ſervi hominum, apud quos, qui
Princeps eſt, comedit quidem ipie Favum
cum melle, ſed non ſuo, at veſtro: vinumque
bibit cum lacte, quod veſtro & pectore expreſlit
ambitio: cæterum, ſublatis menſis, refectio-
nis veſtræ non meminit. Ubi, rogo, audi-
tur, Comedite amici, & bibite, & inebriamini;
chariſtmi, niſi ab uno Sponſo in Horto Spon-
ſæ? Quæ ſanè non deſipuit, cum Dilectum
ad epulas invitavit. Siquidem cùm Nuces vix
illa, aut Poma paraſſet, inſtruclam demiratur
Menſam onuſtamque favis, lacte, aromatibus,
& vino. Uſque adeò Deo dare accipere eſt,
ut ait Nazianzenus. Siquidem cùm illa dixiſ- Deo deye
ſet, Veniat Dilectus meus in hortum ſuum, & eß accipe-
comedat fruétus pomorum ſuorum: à ruſtico in- ve.
opique frugum apparatu traductum eſt convi-
Vium ad favos regiaſque delicias. Niſi fortè Pes py⸗
dicamus, has quidem delicias non adductas niſſe.
à Sponſo in hortum, ſed paratas fuifle ſpon-
ſo à ſponſa ; quæ ſponſi & hoſpitatrix Srvire
& æmula, liberalior eſſe voluit deliciis quam Peo eliz.
verbis, & ferculis opulentior quàm ſermone. „gzn-
Vix de nucibus meminit, & re ver4 ad mella zia non ſie.
convivii deliciæ devenere. Humihtas fortè Mmilia,.
ſponſæ fuit, quòd cùm & melle, & lacte, &
deliciis abundaret, vix tamen ſe crederet Po- Cogritio
ma habere, unde ſponſum reficeret. Sic Fu- S ee⸗
blicanus & Oratione, & Humilitate, & ſpe cegoſeit.
dives, ſe ſceleribus duntaxat credidit abun- =
dare. Comedat, inquit, fructus pomorum uosum. Stee Rr
Sive ex LXX. comedat früttum nucum e mes.
ui

Tepidtas
PI fervo-

rem.

Servire

Deo felixe

46

Elaris Dei Quid modeſtius, aut quid pauperius? Comedi
tanti m. aaum um melle meo, Bibi vinum cum labte
meo. Quid ſplendidius, quidve ſumptuoſius?

Amor in 1 . . 1
Eir zum Eô deventum eſt deliciarum, ut vina, non
verus. aquâ diluerentur, ſed lacte. Quæ porròô futu-
1 ra ſunt ſponſi promiſſa, quando ſponſa adeò
Bheer ſuorum verborum fidem rerum copiâ excedit?
Quid expectandum eſt in Dei aula, quando
Iatentio nobis regnum promittitur: ſi apud ſponſam
relte. in horto, nucum tantùm factà mentione, nec
Rationte intra mella ſeſe cohibuere deliciæ? Haud mi-
riveeas Tum proinde eſt, ſi cùm Abrahæ prædictum
Perzit. fuiſlet, ut ſemen ejus in morem ſiderum emi-

cCca.ret, ex eo prodiit Sol ipſe fax lucis, & fa-
Rit rcie ber Solis? At quid audio? Sponſus comedit,
Reereatio amnici comedunt, & ſola ſponſa jejunat? Sola non
E. cige paſcitur, quæ ſola paſcit? O ex dilecto Dilectæ!
Wlg . cur Columbæ tuæ inter calices obliviſceris? Cur
Rus A. ad epulum amicos vocas, nec vocas ſponſam?
Ed. Ergône amnici ſponſi jejunare non debent, imò
riſia. nec pollunt, quamdiu degit cum eis ſpon-
Zalema ſils; & ſola in tanto diſcumbentium nume-
Padiocrts. ro, quæ una eſt & columba, & amica, &
Quid ad immaculata;, jejunabit? Erras, inquit, ſi jeju-
te, quid naſſe illam credis, quæ me pavit. Amici mei
ribi 36 meis explentur epulis, ſponſa verò meo cibatur
tibi det. epulo: ſe paſtam credit, ſi ego paſcar; cujus
Quid ſi ſolæ deliciæ ſunt, me inter epulas delectari.

i Amici non jejunant, cum cibantur: Sponſa non

vult ipie jejunat etiamſi jejunet, ſi tamen comedat ſpon-
r habene, ſus. Sat paſta eſt ſponſa, quòd ſponſum paverit.
deté Impe- Sic Paulus Libenter, exclamat, gloriabor in in-
dimenta prmitatibus meis. Rogo, quæ gloria Apoſtolo
ret ex vilitate & ignominia? Sanè nulla. Verùm,
ad te. quia Deus maximè glorificabatur in Apoſtolo-
3. Auguſt. rum contumelis, ideò Paulus glorificatum ſe
in Plal. 85. . . . .
credit, quia ſcit Dominum exaltatum. Ut
Saus me- &him ſponſa paſcitur vel in jejunio, ſi Chriſtus
dioeris. epuletur; Ita Paulus in dedecore non caret
Alorià, quia in eo JESUS glorificatur. Ideòô
Maricns in ſponſus invitat ad bibendum & epulandum ami-
gioſos ceſ- Cos, ſponſam non invitat; quia novit eam ſe ſolo
lüt. cibari reficique poſſe. Ergo non deſpicit;,
quam ad epulum non vocat evocatis amicis,
ſed honorat, quòd ei ſe ſervet, cui ſua non lar-
gitur. Fruſtrà ſcit vocandam ad mella, quæ
ſponſum eſurit. Cæteri manducent Panem in
Dgolatie. menſa mea; Illa meis veſcetur carnibus, meo
Tns quoque ſanguine inebrianda. Et ſanè ſi ſpon-
mediocria. ſum non eſuriret pro cibo ſuo, non illum di-
Pignuai. Xiſſet, Malum eſſe inter ligna ſy lvarum. O je-
bus non or. junium omni ſaturitate plenius, quantis pararis
e, De deliciis, dum deliciis ſubduceris? Veniet hora,
ſe permi:- Ut qui Te modòô non invitat ad epulum dum
tat. clientes invitat, Te de ſe ſatiet, audieſque
vocem illam cum filäüs tuis ſponſi aſſidens men-
Matth. 26. ſæ, Accipite, Hoc eſt corpus meum, illis reſpon-
36, ;1.31. dentem vocibus, Quis det de carnibus ejus, ut
Phatazn, ſaturemur? Non ergo deſperes, ſi, aliis à Chri-
duztz ad ſto refectis, tu differreris; ſiquidem qui ſponſi

Deum. . . . 4
non aleris dapibus, veſcêris ſponſo. Equidem
cuin ſunt,
ſto accipiunt, in cujus ſiniſtra hæc repoſita
1
fructus,
ras conſo- ad nuptias Agm, Agno nutriêre. Sponſæ Chri-
aliquid, eſt ſponſi deliciis perfrui: quibus caret ſponſa,
bi. Quid Tet;

Iſte qui
his qui te: mmella, lac, cæteraque fortunæ bona, hoc eſt,
Præſtat dignitates & opes non à Diabolo, ſed à Chri-
tolem .
ns,,: ſunt: non enim ille malis, ſed bonis artibus ad
tam, tan. Curulem aſcendit. Verum Tu, qui non vocaris
lationes . oen pr .
ſervat tibi Itus, cui ſua non præbet, ſe ſervat. Amicorum
ac ne ſponſo careat. Fortè emmm, ſi mella guſta-
JESUM non ſitiret. Infelix putabatur
eſt auten Thomas, quod non fuiſſet cum cæteris, quando
quod Tibi

Aulicus
nen promo-
zus.

S

Oliva

ſtetit JESUS in medio eorum: at qui viſere ſervat, niſi

ſe? Pete
aliud, ſi
melius in-
V en ris: ſe
Tibi ſer.

Dominum non meruit, meruit tangere: dilatio-
que ſubducti vultus compenſata eſt exhibitione
hiantis lateris. Denique ſi vidifſet, non pal-
paſſet. Utinam quod per dilationem paraba-. at De
tur Thomæ deliciarum incrementum, non ſuâ Avareqiii
ipſe malè providus infidelitate minuiſſet. Col- iahias co.
ligenda nunc ſunt fragmenta aliqua, quæ ſu- mchon ai
peraverant. Veniat dilectus meus. LXX. itaà qui fecit
vertunt: Deſcendat fraternus meus in Hortum cœlum &
meum: & comedat frubtum nucum ejus. Imtroivi ſum vin.
in hortum meum ſoror mea ſponſa Tvindemiavi rus, ipſum
myrrham meam cum aromatibus meis manduca- habitan
vi panem meum cum melle meo: bibi vinum meum in pi 1.
cum lacte meo. Cujuſnam eſt iſte Hortus? ſuum
ſponſa dicit, ſponſus verò ſuum affirmat. Ait
illa, Deſcendat fraternus meus in Hortum meum.
Iſte veròô, Introivi, inquit, in hortum, non tuum,
ſed meum. Numquid ſententia lata ſuper filio Gratia pei
meretricum à Salomone, renovari debet in hor- "eceßua.
to, tam ſponsAâ, quàm ſponſo eum ſuum eſſe pro- „
fitentibus? Sanè cujus ſit, haud ex verbis liquet. bitas.
Illud ſcio, vix nucum mentionem fieri, dum
ſuum ſponſa hortum aſleverat; ubi verò ſpon- Osedien.

ſi dicitur, illicò & aromata, & mella, & 4.

lactei latices fluunt atque ſcaturiunt. Uſque geis mi.
adeò inanis naturæ fertilitas eſt, exundans ve- marum
10 Gratiæ fertilitas: tuus enim cùm fueris, vix Tueile⸗
degenerem frugem proferes naturalis cujuſ- & .
dam ſapientiæ atque virtutis, qui & mella & dienna
aromata dabis, ſi Dei ſubeſſe cœperis poteſtati. n,
Dominus dabit benignitatem, & Terra noſtra Bl. 84 1i.
dabit frublum ſuum. Joannes reficiebat retia;
antequam ad Evangelium vocaretur; poſteà Dei
culturæ conſignatus, Eccleſiam ædificavit, ſan-
civit, ornavit. Petri cor, dum Petri Hortus
fuit Chriſto ſatus, Chriſtum ejeravit: à Deo
excultus, adeò fœcundus extitit, ut vincula in

imperium, Crucem in thronum, contume-

lias in exultationem, irriſiones probraque in
triumphum converterit. Quæ omnia à Gratia
ad Obedientiam transferre licet lubetque. Ni-
mirum Hortus, cùm ſuum ſponſa dicit, nuces
pœnitendo erubeſcendoque labore protulit:
Qui, ubi ſuus à ſponſo dici potuit, illicò cum obedin:
melle panem, cum lacte vinum, atque cum wa; & Dei
aromatibus myrrham germinavit. Dicamus ali- volunten
quid fortaſsè Deo dignius. Utriuſque Hortus
eſt, & jure optimo ſuum illum æquè ſponſa
dicit, ac ſponſus. Quid enim è& rebus ſpon-
ſæ Chriſto non ſuberat, qui Dilectæ cor habe
bat in pectore. Ideo Vulgata editio non legit lae i
meum cum LXX. ſed, ſuum, cum Hebræo. Ve- Pixitie

niat Dilæctus meus in hortum ſuum. Felix Anima, 8. Enati.

cujus bona omnia ſua dignatur ſponſus & re-
putare & dicere. Nec minùs felix, fi ità bona
ſponſi & curat, & diligit, ut ſua exiſtimet.
Proinde non eſt arrogantiæ, ſed amoris in
ſponſa, quòd ſponſi hortum ſuum dicit, quæ
ut ſuum excolit, nihilque omninò ſuum ducit,
niſi quod Dilecti novit ſubeſſe dominatui. Proh
quantis ſcatet Sacramentis ſacrum Epitha-
lamium! Attende. Did ſponſa Hortum ex-
coluerat, nec ſine ſumptu, ut puto, & ſudo-
re: vix tamen ſarculis & irrigationibus conſe-
cuta eſt, ut nuces germinarent. At, ut primum
introivit ſponſus in Hortum, tum ſubitò &
myrrha demeti, & aromata legi, & lac emun- Amrehe.
gi, & eliquari mella, & muſta exprimi potuere“
in horto: cui plus profuit improviſus Dilecti
adventus, quàm diuturnus dilectæ labor. Siqui- pei zre
dem cùm illa invitaſſet Dilectum „ & Arſler lenuia in
8 Deſcen- anima.

Amor in
Deum.

Vſalat,
te e .oe
, peigi
4 orto 1
. nlilt.
,ſunn din
ln,
iar

cklla,
Eelique bo
njanbe
ſellni. Anr
nnlletſia
rbpurpur⸗

4 Eehktiun

Gen mlu &
Pumnhamd
ſunl aga m
ce erra
Ere ſolemus.
, Cleri
ſem quam
lt. Urig
1o adicio,
Animi mr,/
Kenis aninni

inha, an
Pehonit, &e

h un non li
lamoris me

*

e Utam ſüfer

4
conformar mn eriml

Ggtte college
18
e. Almutdlb e

cw An nitliud,

ſeri,,
1. uen tue en

aimnbit g,5

Er ncorce,

G, ſed 1
”””L”M

hnefapro
n meimn /

ebiillar

Onun pror,
dn Promite
nnckketum,

lneu i,
ll lpid
lapran
nndnn e

üike
Thibitne
mon
en Parin. d
m miſe5
l
3, Inr Nr. N
LXX 1
in Hyuna
eiu mnii
itdenignin
i: nalleel
nininnen ,
lortus on
aſfumt gi
Drummnn
n, nontwn
ta ſper iin
idebetinhr
ſuunehen
XVerbiglan 4
n feri, nn
iiretd ſpon.
& Mola, 5
riunt. Ule

4
4

exundinsfe:n
bun foeriynn,
turälis anl.
Gdi & mele
eri oltki,
Tona ſnl
eheiebat keta,
u;olenei
Zdiſcart,l.
mn Petri Hum
etayit: 10
t, utwindhin
um, contun:
8 ptodene n
OInniaGnti
Iubetge N
nſa Gict, uus
2bote liutt
Gtuit, UMan D
um, adne ne
it. emmd,
triuge Hrn,
an elb h
ſehis ⸗
ileche *
ecti n
un Hirn .
m.Feli
ONI .
,Inbe
Nt ſua eifii
ſed AMNNI
„ Een
ſuun S,e
ind ſum e
dominmn N
ſactun Hi .
Poum ey
nla ,

Mort ſica-

ſcat.

7

in Cap. V. Cant. Canticorum.

zZelus ani. Deſcendat, & comedat frubtus nucum. LXX. Ut
marum ex ille ingreſſus eſt, non nuces, ſed pretioſa quæ-
H que comedit & meſſint: Meſui my rham meam.
Orauone Vis exiguo labore copioſam congregare meſſem
prohciun ex horto? induſtriæ tuæ obliviſcere, ſponſi
7. Eaele recordare. Ejus præſentia tibi familiaris; Cor
felicitas tuum dia ſterileſcens inter aratra timoris &
Wirituatia legis, ad favos uſque & aromata focundabit.
Waokrsr. Memor fui Dei, & delectatus ſum, & exerci-
4 tatus ſim, & defecit ſpiritus meus. Anticipave-
E elehaßi. runt vigilias oculi mei, turbatus ſum, & non ſum
Plal 76. . locuius: cogitavi dies antiquos, & annos æternos
mente habui. Ex una Chriſti memoria quot
aromata profluxere? Delectatio, mortificatio,
modeſtia, vigiliæ, fortitudo, æternitatis cura,
cæteraque bona in corde Davidis floruere
tunc, cùm Dei præſentia ejus cœpit animo ob-
verſari. Sanè nec inter cineres & favillas ea
protuliſſet vitæ germina, quæ edidit Dei me-
mor in purpura. Supereſt, ut videamus, quo ſit
apud JESUM pretio myrrhæ amarities. Veni in
hortum meum ſoror mea ſponſa, Meſſui myrrham
io Chrſto Meam oum aomatibus meis comedi favum cum
gum gra- melle meo, bibi vinum cum lacte meo. Omyr-
a, rhæ pretium ſuper favos & muſta! Sponſus,
qui nec favos expreſſit, nec muſtum eliquavit,
ſed vix iis jam paratis veſci dignatus eſt; ante-
quam mella & lac præguſtaret, ſuis ipſe mani-
bus myrrham demeſſuit. Verùm Verbum iſtud,
Meſſui, vilius eſt, nec ſtudium ſatis exprimit
ſponſi erga mortificationem. Fœnum enim,
& quæ acervatim congregamus in agro, deme-
tere ſolemus. Ideò delicatius in Hebræo habe-
tur, Collegi myrrham meam. Quod ſanè exqui-
ſitiorem quamdam cum delectu diligentiam de-
ſignat. Utrâque verò verſione tranſlatio LXX.
meo judicio, divinior, quæ ita habet : Vin-
demiavi myrrham meam. Quo in verbo ge-
ſtientis animi, magnaque ex myrrha ſibi omi-
nantis & exultatio, & ſtudium declaratur.
Marißca- Diſcant hinc ſponſi ſodales, an proterenda ſit
H myrrha, quam & aromatibus & melli ſponſus
præponit, & ſuas inter mamillas reponit ſponſa.
amore du- Quam non ſatis eſt tolerare oblatam, niſi eam
ci. ipſi amoris manibus decerpamus: hoc eſt, non
illatam ſufferamus mortificationem, ſed dila-
tam accerſamus ultrò. Et quidem ſi Tuis ipſe
digitis collegeris myrrham, non eam ſine
Mortihca. aromatibus demetes. Audi Prophetam : Nocun-
tio quo mo- dum multitudinem dolorum in corde meo, conſo-
4do dulce. Iationes tuæ lætificaverunt animam meam. Do-
lor in corde, hoc eſt, non humeris patienter ex-
ceptus, ſed amanter in præcordiis lactatus, à

Mortißca-
tio volun-
karia.

Pl. 93. 19.

Zelumaria. Deo mella promeruit. Tollite, inquit Chriſtus,

Jugum meum ſuper vos, & invenietis requiem

MMatth 1. animabus veſtris. Non ſi imponatur, ſed ſi tol-
. .

quietis. Illud etiam advertas velim. In hortum

advwocatus Chriſtus a ſponſa, hoc eſt, in mun-

dum, ubi illa regnum ei, & principatum popu-
lorum promittebat, cùm myrrham reperiſſet 35
non deſertum, ſed hortum nominat. Veniat di-
lectus mens in hortum ſuum. Veni in hortum meum.
Stabuli, lapidum, ſpinarum, famis & Crucis
ſibi mundum feracem, Hortum nominat. Imò
myrrham in eo ultrò demetit; favum veròô co-
medit quidem oblatum, ſed non legit. Meſſui
myrrham meam. Comedi favum. Nimirum, epu-
las, occurſus, Oſanna vix recepit. Crucem ſitiit.
Fateor, tædet me à Vulgata ad LXX. tranſiſſe.
Fugit me, fateor, quod in noſtra verſione latet
Sacramentum. Quid collegi, quid vindemiavi,

latur jugum, erumpit in florem ſuaviſſimæ re-

aut ex Hebræo, aut ex LXNX. emendico? Mortifca-
Noſtræ „ quæſo, nobis ſatis ſint opes. Meſſui, o io om-
inquit, myrrham meam. Horrueram equidem
fœni inſtar Coacervari myrrham: at jam amo,
quod expavi. Sanè unus myrrhàâ dignus dele- Mortifea-
cCtus, nullum in ea legenda adhibere dele- 70 inaif-
ctum. Nolo, florum inſtar, à te carpatur myr..
rha. Nolo aliam decerpas, & aliam præter-
eas. Comprime digitos, & falcem exere; noli
colligere, quam ſponſus confuſim demeſſint.
„Quicquid amarum eſt, amandum eſt. In flo-
ribus delectus diligi poteſt: in myrrha veroô
nihil non ſapit. 38ive enim famam decoloret,
ſive cor vexet, ſive corpus excruciet, ſive
torqueat mentem, ſecurus de pretio es. Ora-
tio aliquando ſuperbia eſt; Labor raròô in ja-
ctantiam non degenerat. Scientia quàm raroô
ædificat? una myrrha ubique myrrha eſt: quod
enim nobis non placet, viæx, aut nunquam
diſplicet Deo. Vel charitas Petri deſipuit,
& à Chriſto Satanas appellatur, dum illum
à ſuppliciis retardat. Fortitudo etiam ancillæ
ceſſit. At vincula, verbera, Cruces aperuere
Petro regnum, quod ipfſe reſerandum fideli-
bus a Domino ſuſceperat. Judas, dum me-
minit Pauperum, Domini obliviſcitur: &
dum credit ſe miſericordiam coluiſſe, colle-
giſſe avaritiam convictus eſt. Phariſæus, dum
adulterium execratur, faſtidit Ponitentiam;,
zelo in livérem repente converſo. Joannes &
Jacobus, dum injurios in Chriſtum Samaritanos
piè ulciſci ſatagunt, crudelitatis arguuntur. U- ife⸗.
8 10 vel ài⸗
bique;, ut vides, creſcunt cum Liliis aconita, ter deli-
zizania cum frumentis. At myrrhæ vel nihil ad- ctct⸗
miſcetur, vel ſola permiſcentur aromata. Meſſui
myrrham meam, cum aromatibus meis. Sed quan-
tus myrrhæ amor in Dilecto! vel in aromatibus
myrrham demetit. Is ad epulas? Statim, quid
non comedas, deligito. Ad ſpectaculum trahe-
ris? elige, quod non aſpicias. Hàâc ratione li-
cebit tibi vel inter aromatum delicias amaritie
myrrhæ non carere. Alii verò vel in myrrha
aromata expiſcantur. Uſque adeò mortificatio-
nem oderunt. Non quid manducemus, ſed
quid non manducemus, eligendum. Comedi
Javum cum melle meo. Concordat Vulgata cum
Hebræo, à- LXX. diſſentit, qui habent: Man-
ducavi panem meum cum melle meo. Placet no-
ſtra nobis. Cur mella non placent ſponſo niſi in
favo? Nimirum ubi mel naſcitur, inde ſponſus
illud eliquat. Mel eſt Obedientia, ſed ſine Fa-
vo eſt, ſi non ità alacris ac expedita ſit, ut in
Tyrocinio, ubi enata eſt. Lectum componere
mel eſt, ſed extra favum, ſi non eàâdem dih-
gentiàâ componatur, quâ olim in domo Pro-
Pationis inſtruebare ad Crucem. Oratio mel,
ſed extra favum, ſi non flexis in terram geni-
bus fundatur ad Chriſtum.

Tyroeinis
Propoſita
ret inenda.

Ego dormio, & cor meum vigilat: vo Peli e,
dileéti mei pulſantis. Tario .

Dei volun⸗
tati confor-
mari.

Mirati ſumus hujus initio capitis à ſponſo
invitatos ſodales ad mella, ſponſam verô non
vocatam. Compaſſi penè funmmus jejunanti in-
ter epulas & relictæ, quamvis dilectæ. At
quam feliciter deſpecta, quæ, poſt jejunium,
nec ſomno caret nec ſponſa! Ego dormio, inquit;
& ne crederes in imagine illam mortis ſtertere,
vitam vicinam habet. Vox dilecti mei. Equidem Lelicitas

vos amnici, & bibiftis & comediſtis, & propio- S. gfti,
1ES

St tus me-

9

Humilias Tes charioreſque Sponſo videbamini vobis,
, dene- Cchm audiretis, Comedite, amici, & bibite, &
“ inebriamini, chariſimi. Sponſa verò excluſa ab
Tepidi e épulis, neglecta putabatur, & inviſa- Verum,
Lapßoti. comediſie vos lego, dormiſſe non lego: bibiſſe
, lenn i; ſcio, ſed, poſt calices, an ſponſi vocem exaudie-
Ora iene Titis, neſcio. Quæ duo quidem bona raròô inter

carebem Fortunz bona reperiuntur. Et de ſomno qui-
delicits. . eſar
dem teſtem habemus Purpuratum Cæſarique
Seneca familiarem aulicom, qui ità ait; Vigiléſque tra-

Tragoœd. hit Purpura noctes. Nabuchodonoſor & Afſue-
rus palàm profeſſi ſunt, in regiis thoris aufu-
Tatenza giſſe ſomnum ab oculis ſuis. Adam certè in pa-
mediotzia, radiſo ubi innocens eum felicitas vallabat, ade 6
ſirten. ſomni videtur fuiſſe expers, ut ædificaturus ex
ejus coſta Deus Hevam, debuerit, quaſi quodam
Gen 2.21., adniſu ſomnum in eum immittere. Inmiſitque
Deus ſoporem in Adam. Quaſi voluerit Deus,
miraculo miraculum proludere. .Ægquè enim
prodigium eſt, & viro fœminam naſci, & inter
delicias felicem dormire. Voci verò Domini
fortunatos obſurdeſcere Scriptura Sacra teſta-
tur, quæ habet, Incraſſatum dilectum & im-
Pf So. 12. pinguatum recalcitraſle: Et non audivit populus
mens vocem meam, ipſemet Dominus ait. Et
leut 32. alibi, Dereliquit Deum factorem ſuum. Quid er-
go mihi cum favis atque Falernis etiam a Spon-
1ſo paratis & propinatis, ſi, cùm abundavero
deliciis copiiſque, & quiete carebo & Chriſto?
ſapienter proinde non conqueſta eſt Sponſa,
Deſolatis. caùm & amicos accitos intueretur ad menſam,
nes Conſo. & ſe deſpectam; ſiquidem ſi mella delibaſ-
anut. ſet, fortè nunc nec blandè dormiret, nec vi-
gilanter ſponſi vocem audiret. Emenda ino-
Ppia, quæ Deo divitem facit! eſuriendum jeju-
nium, quo fœderantur ſimul vigilia cordis &
Tribulaiio Carlis requies. Ego dormio, & Cor meum vigi-
bere en lat: vox Dilæcti mei pulſantis. Quam libera-
* tem Titer compenſat Dominus jejunium Sponſæ!
Dei eura Quam non vocavit ad menſam, hanc vocat ad
ſe permu- amplexus. Illam ſitit, quam eſurire voluit inter
ere⸗ epulas. Stat ante ejus fores, quam adſtare &
ailidere menſæ ſuæ recuſavit. Equidem, apud
gioecris.
mater fihorum Zebedæi, ut primæ in regno
ſedes filus ſuis aſſignentur. Rejicitur ſœminæ
ſive ambitio, ſive pietas. Verum, qui Joanni
negavit ſedem in regno à dextris, eum vel in
cœna non ſolùm conſidere permiſit à dextris,
verùm & ſuo permiſit reſidere & recubare in
pectore. Ultrô me primis regni ſubſellüs ab-
dico, ſi mihi liceat in Regis ſinu recubare.
Tu quoque, Sponſa, patere a menſa excludi,
ut eum includere merearis in domo tua, & in
cubiculo genitricis tuæ. Ego dormio, & Cor
gnima &, Weum vigilat: Vox diletti mei pulſantis. Sanè
Aieraia non vigilaret Cor, niſi dormiret caro, & ſenſus
tis oblivio, obdormiicerent. Dormit cor, cum ſenſus ad va-
nitates vigilant; &, his conſopitis, ad æterna

H Cor excubat. At quæ iſthæc loquendi ſorma:
Eoo dormio, & Cor menm vigilat? Si tu dormis,
quomodo cor non dormit, quod nihil eſt aliud
quam Tu! Qu ratione ais, ego dormio, ſi me-
lior tui pars vigilat? Numquid ſola caro Tues,
ut, vel vigilante corde, ſi illa quieſcat, te dor-
mire putes, audeaſque dicere, Ego dormio?
Kterne. Quid eſt, ego dormio, ſi cor non dormit? Ni-
rum obli= . re. D . 1
“B mirum, more hominum loquitur, qui eò deve-

nere dementiæ, ut cor & animam alienum ali-
quid à e arbitrentur: itâque loquuntur de corde,
ut loquerentur de domo. Ut enim dicimus, cal-
cei mei, itaà illa dicit, Cor meum: Caréque ſola,

Deum, mil felicius repulsà eſt. Petit a Chriſto-

ſi eſſet ipſa omnis homo; pronomen, ego;
uſurpat ſibi: adeò ut irrequieto anxioque cor-
de non vereatur inſanè fiulta exclamare, Ego
dormio. Falleris: Lunc quieſceres , quando, in-
verſo ordine, dormiret cor, & caro vigila-
ret. Verùm invaluit ita mos iſte loquendi, ut
non ſolàm aà ſtultis Beatus dicatur populus,
cui hæc ſunt, terrena ſcilicet atque carnalia, &

ſpiritualia deſunt atque divina; ſed ſponſa ipſa / l
deſponſataque ſapientiæ mens eiſdem abuti- Hen o
tur vocibus, & ait, ſe dormire, licèt cor ſuum ſo kngun

vigilare conteſtetur. Ego dormio, & Cor uoliſi

meum vigilat: Vox dileéti mei pulſantis. Quis Felichas 11 bune
hic ſomnus eſt, in quo & loquitur Sponia, ora. e Yllnet
& loquentem audit, inſuper & corde vigilat. ns & mo
Ego dormio? Falleris. Neſcit ſe dormire, qui gralls Jm
dormit. Somnum ignorat ſuum, qui verè s vnto itl.
dormit. Ità, inquit illa, in ſæculo evenire ud nl
conſpicitis; apud ſponſum veròô non ita accidit. Ulle, n
Etenim ibi, qui felix eſt, felicem ſe minimè n Hanho
putat: tantumque vigilantibus perſpecta eſt 1 foe p

dulcedo & beatitas quieſcentis. Sic illi, quo-
rum promptuaria ex hoc in illud eructabant,
haud ſe felices divere, vociſerantibus cæteris,
Beatus populus, cui hæc ſimt. Ipſe Salomon adeòô Pfal. 14.
ſe non putavit felicem, ut vanitatem vanitatum :
tantum Fortunarum pondus palam appellaverit,
exclamante interim Reginâ Auſtri, nihil bea-

Uün wmint
Felicitas taud cinci
Religioſo⸗ .

tius in hac vita aulâ illà excogitari poſſe. In mm.: Aant ſerbo
domo verô ſponſi ita dormitur, ut quietem . inm, &
. . 15 Di . Religionis um, & 1.
ſuam ſomnians intelligat. Ubique reperies vo- l izas. r ml logle

cem exultationis in tabernaculis juſtorum. Pau- e bGanilorn
lus clamat, ſuperabundo gaudio. David canit, 2. Cor. 7. n d
Cor meum, & caro mea eltaverunt; ſponſa 5.
Profitetur Ego dormio. Quare cum in aulis 5.. 85 J.
& felicitas ſit, & nuſquam percipiatur ab eis,
qui eâ potiuntur, clamantibus vel feliciſſimis, ervire
ſe omni deſtitutos eſſe felicitate: de domo Deo Feli.
Dei ità vaticinatur Eſaias: Gaudium & lætitia
invenietur in ca, gratiarum altio & vox laudis. 1la. F1. 3. . ..
Nimirum dormire ſe nemo ſcit, niſi ſponſa. Et „cniz, rin;
in mundo quidem Regéúmque regiis Iætitia eſt, qusmode 4
. „ . . dan Ar“ r
ſed haud reperitur, quòd ſua non norint bona "udiatur. ac
fortunati. Ego dormio, & cor meum vigilat: ., N Eirich ar
„ — 7 — . . Exercitia
Vox diletcti mei pulſantis. Una iſta ratio eſt au- ſpiriali,

bus ſubre

diendi vocantem Deum, ſi & dormias ſenſi- nur
bus, & corde vigiles. Noli dicere, à Deo ſi vo- erke ſen
carer, mundum ſpernerem. Vocat enim, ſed non arege lt
auditur: quippe cùm Tu, ad quem vox fit, & er

corde dormites, & vigiles ſenſibus. Ito in ſoꝗM. en dan
tudinem, ibique, ſopitis ſenſibus, audies a nmtt, ur
cor tuum loquentem Deum. Quam vigilanter KR Donline
dormitat ſponſa, quæ Dilectum ſuum & vocan- En 8

* Aam t

. 2. . — IO en A.
tem audit & pulſantem. Ego dormio. Valeant, Sinpt 1 tmfil
quæſo, vigiles hujus ſæculi, qui ſe dormitare "* deinr 5

. uunmul
E N iunt.
eſe achn

non putant, ſomniantes vigilias noctis. Malo „„ 5
ego ſimplex haberi, viderique dormiens; perfis
am fſabpie icari Di . abſtinens.
quam ſapiens prædicari, & Dilecti vocem abhinehh

non percipere. Solus is ſponſum pulſanem nai,i
cognoſcit, qui beatè conſopitus in terrenis einh
negotiis apparet. Ego dormio, ſed cor vigi-· A ceNmncll
lat, & vox Dilecti pulſantis mihi innoteſcit. lck, i
Sequitur: Aperi mihi, ſoror mea, amica, Coo Arälen
lumba mea, immaculata mea. Digna ſponſo Plee, Aeni “
gradatio. Præmittitur, ut ignobilius, vocabu- Firende „ d act, n.
lum carnis & ſanguinis, proximéè ſequitur amo- 3 out Pi
ris titulus, huic ſuccedit dos naturæ, ſupre- aR Gor Fin
mum denique locum tenent virtutis prome Nnii e
rita. doror mea, generis ac ſanguinis nomen Anichis hie N
vel omittendum, vel, ut omnium vilifli- vere. rtt
mum; præmittendum omnibus: Amica, Cor- 1 amicitis bli
dis non carnis titulus eſt, & quamquam melior gai gradts kin e
ſororis ſervanſ- tad
Ae

en, .
ſororis nomine „ adhuc tamen ſuſpectus, quod
e, l vaer d amor oculis cùm careat, errat non Tar in de-
nc. Se- lectu: Columba, naturæ dona;, inſitämque
10 Wei d ant. quamdam bonitatem deſignat, quæ præferri
ade Dignitas quidem debent & amicitiæ & generi „ at poſt-
Popll cui deſe- haberi omninò necefſſe eſt morum ſanctitati, &
B innda. integritati vitæ. Unde, inſtar Reginæ, poſt
orlei omnes egreditur Innocentia, Immaculata in-
len K“ quit, mea. Viderint ergo Principes „ quem
tcorſin ſeryent ordinem in diſtributione Dignitatum.
“ n Vix ſanguinis recordentur „ amicorum licet
ni di, non obhiviſci, non vilis eſſe debet Pretii can-
r Sn dor à natura inſitus, uni veròô Virtuti Palma
DM De 3 atque Palmata deferantur. Utinam vocabula
Nnacre carnis & amoris ſola quoque non ſufficiant ad
en Irriſores curules. Jam Columba, ut Bubo, ludus ali-
2 n Taſtorum. quando putatur aulæ. Immaculati verò titulus
lderein apud vulgus non caret macula, & caret
dcai Babylone tantùm, ſed interdum
Hl torque, non Baby! , ter
ſe munm etiam Hieroſolymis, nec cum palmatâ ince-
erſech dit, ſed ſine pahnâ protruditur; ac ſi erubeſ-
l,r ceret Purpura in Candore fulgere. Audiamus,
eruckkun cur ſibi optet ſponſus aperiri. Quia, inquit,
bis ttenn, caput meum plenum eſt rore, & cineinni mei
lommn Aik guttis nocétium, Sat eſt, 6 Dilecte, caput ma-
n vanlannn didum nominaſſe: ſi enim illud plenum eſt ro-
ppeligei, re, haud cincinni ſiccati, & minimè roſcidi
1, ninlber , eſſe poſſunt. Redde, precor, rationem de re-
i pol. ha. dundanti verbo Tu, qui es Verbum abbre-
u Jnieen viatum, & reddendâm rationem ſtatuiſti de
reſea onſrien. otioſa quoque voce. Enimverò & capitis læ-
fonum u. ia zhe- ſio & capillorum injuria exponitur; quod ſa-
Daidcne riends in tis minimè ſit, ſubjecto ſuas aperire puſtulas
enm, ſonſi Retie. generatim ſe Tepidum, ſeque profitendo pec-
cüm nanſi, Saperior catorem: nec ſuo muneri faciat ſatis Paſtor, ſi
piatn be, ievigilet, contentus genericàâ quadam curatione foviſſe
efelcclini, vulneratum, quibuſque ſeu vitiis, ſeu incom-
: de Um Supeziof modis opem non ferat. Et caput rore madidum
Claim Ted,2- ſignificetur, & cincinni oſtententur noctium
lte gant. guttis irrorati. Quare voces illæ, Ego Pecca-

tor ſum; Curate, ut Sancti ſitis: Vobis mihil
deeſſe patiar; voces ſunt, ſed non dilecti. Sin-
gula curato crimina, incommodis ſingillatim
Tudican- ommibus ſubvenito. Ego dormio, & cor meum

iſi ſonli l,
is letitiehg⸗
horint bou“

neum Ml

atneta/ z8. e= igilat: vox dilelti mei. Dormit ille? Noli ideò
Gormis h Seegdali. de eo ferre ſententiam, noli ideò arguere eum
e,iele Farifaci- negligentiæ. Itaà enim dormit, ut & corde ex-
tenimſäln ler. cubet, 8. vocem audiat dilecti Pulſantis. Quæ
en dlft, tu certé haud præſtas in tuis vigilis. Denique
nld. ita dormit, ut ejus congreſſum & contuber-
6. Miein mu ſponſus ambiat, qui te præterit vigilan-
dr ſle- tem. Quam tu mentem vocitas dormitantem,

unt

hanc ſplendidiſſimis cohoneſtat titulis ſponſus,
quo dicitur & Soror & Amica, & Colum-
vver- ba, & Immaculata. I nunc, & cujus vides pal-

3 MW, nele⸗ Pebras aliquantò tardiores minuſque vigiles,
ngen ng Haer cet. de ejus actum eſſe virtute conclamato. Spon-
e 4 mcn? . i ſum auclit, qui te non audit; à Sponſo quæri-
Dilel Etyr, quæ à te ſpernitur: immaculata eſt, quam
lun o r.o role- Tu cormaculas; Tu denigræ -
aes Dandee 1 ⁸; quamque Tu denigras, co
ts I ie lumba eſt; amica Chriſti eſt quam averſaris;
,lel n inſuper & ſoror & Sponſa eſt, quæ Tibi a Deo
wuih ir⸗ 8 exulare videtur. Ignoſce ſomno, qui & ſpon-
iſ Amey in ſum audit, nec corde dormit. Vox Dilecli mei
Dion “ Deum. Pulſantis. Vigilare deſtitit, non verò amare.
pii, d E Iadican. Etiathiſi dormiat, Dilectum ſuum appellat;

ſaun⸗ te'teme- quem niſi diligeret, tanto non auderet titulo

re. . .
re „ . Inſi. 6 1
m. or,edtt ſignire. Porrò & loquitur Dilectus pulſat:
Ite.

rel? mirr, ponſa verò ſolius vocis meminit, quæque ſtre-
nguim l Lapf Pitantem non attendit, vocanti vacat. Nimi-
iun ,, 2lhande rum fatendum eſt, vel ſolam vocem amanti
. Sl ""gendi. & pro voce eſſe, & pro impulſu. Illud quoque
ngan , Ethieæ Tom. I. Pars II.

n

R1

in Cap. V. Cant. Canticorum.

ſcito, Apud ſponſam validiorem eſſe blandien-
tem vocem, quam manum concutientem. Et 1zmope
quidem ita temperavit vocem ſuam excitans ducat Sas
Chriſtus dormitantem „ ut vel arguens amare perior mie
crederetur. Vox dilecti mei. Quaſi diceret! "&s.
Ego dormio: & ſomnus meus non placet illi, Ervcem-
Qqui toties vigilandum docuit, quique cuſtodiens is aneſ⸗
Iſraél non dormitat, neque dormitabit; tamen no⸗ogt.
ità excitaturus accedit, ut vox non arguentis Cura ſit;
ſit, ſed diligentis. Vox dilecti mei pulſantis. Ron odii:
Neque voci, neque pulſui pepercit; ſed utram- VE
que admovit machinam, ut à me fugaret ſom-
num. Verùm tam levis impulſio, tam ſuavis Cleæmen-
reprehenſio, ut Dilectus agnoſcatur etiam àa ".

dormiente, vel objurgans. Audiamus, quæ tam

ſuavis vox, ut vox dilecti videatur etiam ei .
cujus quietem abrupit. Aperi mihi ſoror mea,
amica, columba mea, immaculata mea: quia ca-
put meum plenum eſt rore & cincinni mei guttis
noctium, iis affatur vocibus dormientem, quibus
orantem, ſudantemque vix commendaret. Non
illi ſomnum exprobrat, ſed magis eam dedecere
otium docet, tantarum commemoratione virtu-
tum; quibus inurit maculam, & eorum recor-
datione incommodorum, quæ ipſe ſuſtinuit, ob
ejus ſomnum. Quaſi dicat, Noli in lecto ſter-
tere, quæ ſoror es & Columba Dei. Noli dor- Superior
mire, quæ, ſi dormis, caput Sponſi tui madefa- at eti
cis guttis noctium. Non enim Sponſæ licet dor- ſubjecto=
mire, quin ſponſus lædatur: qui etiam de capi- rum.
te conqueritur, quòd membrorum negligentia Gloria
redundet in caput. Sanè amari ſe Sponſus à Dei zan-
Sponſa credidit, cui non quæ ipſa paſſa ſit ex zevr
ſomno incommoda narrat, ſed quæ ipſe tolerat. e, Denzz.
Ac ſi ad abigendum ex oculis ſponſæ ſom- Amor in
num, validior foret commemoratio incommo- Deum ve-
dorum quæ ſponſo, quàm quæ ei obtigere. ſas me⸗
Tu dormiendo ſine macula perſeveras, ſed non vernr in⸗
ego ſine guttis: caput meum plenum eſt rore, zommo-
dum oculi tui ſopore gravantur. Ut non dor- du, ſed
mias, non tibi expono, quæ Tu/patiaris, ſed Dom ini.

quæ ego incommoda ſuffero. Caput meum ple- i
num eſt rore, dum Tu dormis ſi hoc ſufficit tibi ν

ad expellendam defidiam, aperi mihi; ſin, so, quia
dormi jam, & requieſce. Significo tibi ſi dor- alioquin
mias, Te quidem fore immaculatam, ſed cin- berielita-
Cinni dilecki tui maculabantur guttis noctium: ri⸗ G..
ſi potes dormire, auditâ Dilecti tui contume- Conpars.
lidâ, dormi: ſin, aperi mihi, quia Tu columba
es, ſed ego madidus ſum. Quia caput meum Correctio
Pplenum eſt rore, & cincinni mei guttis noctium. non feſti-
Noctioum, inquit, non noctis, ut diſcas, non S .
primà ſtatim nocte, quàâ dormitare Dilccta co- ne wte
Pit, accurriſſe ad eam excitandam Sponſum. Diu Superior
tulit ſtertentem, diùà dormientem & vidit & tardus ad
tacuit; nec antè vocem emiſit interpellaturus pænas ſis.
eam, quam & plenum rore caput eſlet, & gut-
tis noctium plurimarum maderent cincinni. Et
cincinni mei guttis nottium. Nihil hic ſponſus
de incommodis diei lamentatur, non æſtus,
non pulveris, non Solis meminit; ſed noctur-
num tantùm rorem exprobrat ſponſæ. Fortè evi- Superior
gilabat interdiù ſponſa, quæ nocte quieſcebat: in vigiles
propterea ſponſus, qui ſolo læditur ſopore tor- ſemyer.
poreque Dilectæ ſuæ, noctium tantum injurias S
commemorat. Adeò JESUM offendis, ſi vel Tiditai.
nocte dormias, etiamſi totà die vigilaveris.
Nunquam vacat crimine ſomnus in Amante. 2
Nimio ſiquidem diſpendio, quæ amat, dor mit. peyvoy.
Levis enim jactura eſt, ſi laborem;, ſtudiave, Amar in
aut etiam poœnas quies abrumpat. At amoris Obriſßae
tantum eſt pretium, ut vel oculis obdortalſe;
quam-

tium.

5
quamquam corde excubaveris, ſponſum inſper-
l ſerit noctium guttis incommodis. Si neſcis ama-
lida, ia- TIe2 dormire licet. Scelus eſt non vigilaſſe, cum
teriorem Dilectio exerceri perficique poteſt. Quod ſi
Eirizum Pro ſomno libet otium accipere, & pro nocte
Fovet, & anguſtiarum tempus: Læditur ſponſus, ſi,
quæ dilecta eſt, amare deſinat, cùm tentatur.
Vigilaſſe de die, haud digna laus eſt. Illud me

tio feren- 11 ( . It.
da. rore inficit, ſi dilecta nocte non diligat. Ego

Oratio

Patien- dormio, inquit, & cor meum vigilat. Intentio

tia. perſeverat in Tribulatione, ſed opus interquieſ-
Dei vo- cit; languent enim brachia, etſi Cor non depri-
luntati 7 . ſponſinn:
roxfor- Matur. Ità Tu loqueris. Audi modò ſponſum:
mari, Caput meum plenum eſt rore, & cincinni mei gut-

tis noctium. Cordis iſthæc vigilia non me ſub-
ducit à guttis, quibus perfundor ab oculis cali-
gantibus. Adhuc tamen ſacratius hic tegi my-
Trikula ſterium arbitror. Caput meum plenum eſt rore,
sio ducit & cincinni mei guttis noctium. Ut diximus, de
ad Deum. incommodis diei ſponſus non meminit, tantùm
ſe nocte læſum queritur. Ergo nocturnum ad
ſponſam iter eſt ſponſi. Seu quia, anguſtiarum
tempore, ille ſeſtinare ſolet ad animam, à qua
vix admitteretur, in die felicitatis atque læti-
Epiſ-opi tiæ. Seu quia videri refugit, cùm fugit & re-

Reſiden- currit ad ſponſam, ne aut ipſe illà, aut ipſo illa
zia. carere potuiſſe intelligatur. Nocte ad te venio,

Correctio nè aliquis reſciat ità noſtrum tepuiſſe amorem;
Lra, ut alter ab altero divelli potuerimus, & tam
z een ego ſine te currere, quam Tu ſine me dormire
perfectio- valueris. Ergo & Dilectæ ſuæ conſulturus fa-
nes nen mæ iter ſuum nocte facit, & ejus conſulturus
evulgan- pudori, illam non vult intelligi vel ſponſo ca-
, ir ruiſſe, amoris inopiâ vel ſponſi egere Præſen-
Riei clam tia, ſuſpicione diſcriminis. Et ipſe . ſe 3 licèt
puniendi. amictus lumine ſicut veſtimento, videri refugit
Epiſcopi ſine ſponſa, quam ducit ornatuum ſuorum or-
Reſiden- namentum ac decus eſſe. O bone JESO, in tua

ie adeô inops es opulentiàâ, ut minus lucere tibi vi-
Chriſti . . . .
amer e,- dearis, ſi abſque ſponſa videare. Conſpiciendum
ga ani- te exhibuiſti ſine Patre, & videri recuſas ſine
mas. ſponſa? Divinitatis pürpuram operuiſti, & mu-

Zelus dum te credis, ſi ſolus appareas abſque ea quam

agere, diligis. O prodigium! Nocte Sol divinus ac-
Ptas. currit ad ſponſam, quòd in die ſpectari ſolus

erubeſcat. Utinam tam nos puderet eſſe ſine
illo, quam ſine nobis ille refugit apparere. Heu
pudeat nos ſocordiæ noſtræ. Quanti nobis fa-
ciendus ſit Deus, metiamur ex eo, quod ille
nos tanti facit. Proh quale probrum, ut cùm
Deus ſine luto parcins quodam modo fulgere
timeat; Lutum veròô ſplendere ſibi videatur,
Chriſeus etiam ſi Deo careat! Aperi mihi, ſoror mea, ami-
ubi babi- oca, columba mea, immaculata mea. Vis tuum
ver. à ſponſo congreſſum expeti? Stude, ut hiſce ab
eo compellari nominibus valeas. Primum ſoror
ſis Chriſti, omni erga cognatos affectu in eum
tranſlato. Sit ille tibi pro fratribus, Tuque non
ſororum tuarum, ſed Chriſti ſoror eſto. Tum
amicorum tibi pro mille unus ſit JE8US. Et
hoc in ſponſa difficilius eſt: experimnur enim
amicis nos carere vix poſſe, qui Parentes atque
Parentâ

Cognatos calcavimus. Sic Davidem nec fra-
oblivio trum, nec Parentum luxiſle funus lego, Jona-
ſandta. thæ verô lego luxiſſe. Tertium, exuenda pel-

Nil preter lis ſerpentum eſt, columbæque amanda ſimpli-
Deum. Ccitas. Quartùm denique, immaculatus eſto; ſi
Amicitio- enim non carueris maculà, carebis ſponſo. II-
c. lud quoque non vacat Sacramento, quòd cùm
addat pronomen, meum, cæteris nominibus,
quando eam amicam dicit, ſuam non dicit. Jo-
ror mea, quia & rara inter fratres concordia

Oliva

eſſe poteſt. Niſi mea ſis, quid prodeſt quod ſo-
ror ſis? Columba mea: nam & candor iſte na-
turæ dos aliquando eſt, non munus Gratiæ, aut
Numini ſacrificium. Non magnum, ſi felle ca- Mortif.
reas: magnum verò ſi columba mea ſis, hoc eſt, "atio Paſ-
ſi & te furor armet ad vindictam, & meum te Vonum.
præceptum exarmet. Stoliditas eſt, ſi ideò par- Gloris
cas, quôd irà non flagres: virtus eſt inter ig- vana.
nes vindictæ rore Pacis frigere. Immaculata
mea: Quot enim ſine maculis fœdi, dum Glo-
riæ litant innocentiam ſuam? In amore veròô
ſufficit amicam dixiſſe. Non enim potes & ami-

ca eſſe, & mea non efle. Nullo fulciri debet

adminiculo charitas, quæ nunquam excidit. Si Charitas,
amica eſt, mea eſt. Si amat, unum me cogitat, Firtus ſo-
unum diligit me. Plus ergo amori fidas, quàm d“.
aut ſanguini, aut ſimplicitati, aut etiam integri-
tati. Suſpecta Innocentia, columba, & Soror;
in Amica nulla omninò ſuſpicio eſt.

.

Veniat dilectus meus in hortum ſuum, &
comedat fructus pomorum ſuorum.

Cogimur in hortum regredi, unde exceſſe- Superio-
ramus: & licèt dià ibi morati videremur, ea "iba con-
tamen latet ſacramentorum medulla ſub corti- Rrnz
ce ſacrarum Arborum, ut luſtrare iterum com- 4½ 64
pellamur, quæ non oſfcitanter perſpeximus. totnzm er
Complurium eſt, invitare in hortum ſponſum, sommir-
ſed ut videat, non ut- comedat. At ſponſa, .
ut decerpat fructus, non ut ſpectet, evocat zae re⸗
ſponſum. Quis enim à fuperiore luſtrari ſua Suherio⸗
non cupit? Quis verè ità cupit eum explora- mm wiſi-
re, ut, quæ libuerint, Poma colligat, aro- tationes.
mata demetat. Jam à Prælatis luſtrandæ ſunt Suberior
ſubjectorum domus, uti Principum ædes in-
viſuntur. Laudanda omnia, tangendum nihil, E “
nihilque, quod non exponatur, indagandum: Seanda-
& quidem ommia iſta curſim abſolvenda ſunt. le non
Sed quam abſimiles ſubjecti Sponſæ, utinam bermit-
non æ què diſſimiles deprehendantur Superio- Zete
res Sponſo! Deberemus nos invitare Præſec- obſervan-
tos, ut raperent, non ut viderent tantùm. Sed ia non
illos quoque meminiſſe cupio, à ſponſo non ad bom-
ſola lecta fuiſſe aromata, ſed, prius quam aro- be, ,
mata meteret, myrrham ab eo fuiſſie demeſ- 4 .
ſam. Placet ſi delicatiora, quæ irrepſere;, à gem.
Superiore eradicentur: verùm cur, qui aro- Superior
mata evellit, myrrhæ non recordatur? For- hrovi.
tè putari debet non minùs Myrrha, quaàm Pig- , e
menta exputentur. Deponat chirothecas, ſi zrceat.
quis clanculum eas domi adhibet; ſciatque Saperier
ſe Jacob eſſe non Eſaüu, ideéôque, ſi Mater nullum
non ipfſa pelles filio paret & circumdet, eas zimeet.
horreat. Ità eſt: ſed tunicâ diductâ, ſpecte-
tur à Prælato an thorax, quo malè ſubditus
tegitur, occurrere nivibus poſſit, & aquilom
colluctari. Meſſut myrrham meam cum aroma-
tibus meis, inquit ſponſus. O quantam ſibi
conciliaret benevolentiam Præſes, ſi non de
exſcindendis tantummodò deliciis ſe ſollicitum
exhiberet, verùm adeſſe ſe quoque teſtaretur,
ut Myrrham truncet, ſi nimium excrevit;
& quidem primo loco proſpiciat, tum fræ-
net. Veniat Dilectus meus in bortum ſuum. Non
horrorem, ſed exultationem pareret luſtratu-
ri Superioris adventus, ſi charitatem ſtuderet,
non ſeveritatem, præferre. Si Dilectus eſt,
venmiat. Non tolero, ſi ſuperveniat, ſed ut ve-
niat, rogo. Veniat Dilectus meus. Ideò Ccla-
mat Bernardus? ſuſpendite verbera, producite comns
ubera. Meliora vino ubera apud ſponſam prædi- G,.
cantur.

Superinr
smet,

peni

rcat Ie
igit, ſoror
n Mcet. 1
Mmta: tam:
Nli, ut mer
l s in con
ültbiros
Uenon habes.
lnon candore
etz: ſel n
7 68: N
Ieelitten
unmle lbe⸗
uN Mem
a umdlnin
AIN En
Uirllitz ee
mlm mr
heleni, e ſe
Klommum
G Ctiunn

ſuay iſi
kan il
Mütur

4 Wntmulet .
u Nd
Un. 4

ctec

Elenull
Ne ſ
1 1 6 Ounden
lie

odſo.
Rriſen.
er,
4 Ele. 1
rhorched
Menmntefn
lided u.
inter 9
lunuellet
) domn 6h.
Amore verd
Otes Kant⸗
flein che
Nexcidt. A
nme cogluhn
ſicas, Guin’-
kiamineg,
4, & rnn

G

1 uun, 6
ſuonin.

Unde encelle k
idetemut, en
Hla ſb ent.
eitetlmomn
Perſpeunmn
tum ſorinm,e
t. Arlhul,⸗
ectet, elatn
re Mrani iu
Leunn eplone
Coligat, .s
luhtune in
pumn eln i
gendunnüil,
indigmdm:
Molvende in
onſe, Ninn
antur Zihene
witare Nele
nt tantin N
ſHyeni⸗ n
D
füle deli,
1 ineſſee⸗ 1
1 Cr, I le⸗
Corcent! lu,
tha, göin e,
chirotheccn i,
bibet; unde
6gne,

riis.

in Cap. V. Cant. Canticorum.

cantur. Et aromata fluunt, non Boreâ ſævien-
te, ſed flante Auſtro. Inter fulmina ſcripta Lex
in vertice Sinæ montis: inter cytharas non ſe-
mel violata eſt. Veniat Dileétus meus in hortum
Amor Jitnm. Quid eſt, quod ſponſa dicit ad ſponſum,
Chrifti is Veniat; & ille ad eam dicit, Veni? Nunquam
nos. ſi rectè memini, clamat ad ſponſam ſponſus,
Veniat. Veni de Libano. Surge, propera. Ni-
mirum ardentiùs deſiderat ſponſus, quam deſi-
deratur. Non optat duntaxat Dilectæ vici-
niam, ſed curat, ſed imperat.

Aperi mihi, ſoror meg, amica.

paren- Septuaginta. Aperi mihi Proxima mea, ſo-
eum, odin., ror mea. Ut video, Carni & ſanguini nomina
„aticitiæ & charitatis antecellunt. Priùs Proxi-
Eecleſia-
Eie: ro. Ma appellatur, tum ſoror. Amo ſororem;, ied
x imis ex inl or plus diligo amicitiam, quaàm ſangui-
electione, nem. Diſcant Religioſi fraternitati charitatis,

non efi Cartis fraternitatem poſthabere. Diſcant & Ec-
,Peevt, Cleſiæ Principes pluris æſtimare ſervorum &
clientum vocabula, quam affinium. Sorori
Electio Proxima antefertur à ſponſo. Aperi mihi, ſo-
Katus. ror mea, amica, oolumba mea, immaculata

Vocationi mea. Quid gloriaris in innocentia, qui flores

telndzans, in ſæculo? Soror, amica, Columba atque Im-

maculata adhuc voci ſponſi non paruit: tan-
taque inter vocabula, nec ſomno caret, & ca-
ret ſponſo. Ego dormio. Innoxiè vivis; ſed dor-
mis. Et quamquam vigiles corde, operibus
dormis. Ideoò foris exulat ſponſus, guttis no-
Religionis Ctium infectus. Securus non es, quòd non vo-
perfedio. Ceris a ſponſo, licet coram eo & immaculatus
Ordines ſis & impollutus. Vult enim ille tecum eſſe,
JTseri. ut ducat Te quò Tu non wis: eò videlicet ubi
vigilare cogêris, nec dormire licebit. Placet,
inquit, ſoror, placet columba: ſed dormiens
non placet. Immaculata domi tuæ es, ſed in-
ornata: tam auro cares, quam nævo. Aperi
mihi, ut meam tibi domum aperiam. Quam-
diè es in domo tua, ego tecum non ſum.
Quid tibi prodeſt, quod munera mea habes, ſi
me non habes. Columba es, ſed extra arcam;
ſi non candorem, certè laborem perdis. Ami-
ca es: ſed quare ex amica ſponſa non ſis? So-
ror es: at præſtat filiam eſſe quaàm ſororem,
ſi hæreditatem cogitas. Quòd ſi ad Religioſos
non malos libeat transferre, quæ de ſæcularibus
Orvationi optimis præmiſimus, liceat exclamare. O ra-

Palie, rum vel in immaculatis orandi ſtudium, & otii
ium., odium! En ſoror, amica, columba atque im-
maculata nec oculos aperit, nec oſtium; non
Otiam. ſponſum includit, non ſomnum excludit. Ego

Tepiditas. dormio, de ſe fatetur: ab illo verò audit, Ape-
i mihi. Neſcio, quâ inſaniâ, nihil faſtidimus
Præter ſomnum: quique contempfſimus opes,
amamus otium.

Ewpoliavi me tunicâ med: quomodo in-
duar illä!
Vnio la-

ſa, vel
leviſſimè,

Et dum illa ſecum diflerit, ſponſus non ad-
mittitur, qui, pleno roris capite, & vocifera-
perdis tur & pulſat. Quæ iſta eſt tunica, cujus pro-
oemnia jectio tantum diſpendium parit? Charitas, niſi
éena in fallor, veſtis eſt ſponſæ; tum quia ipſa eſt, quæ
Monaſte- operit multitudinem peccatorum, tum quia tu-
nica JESU, ſi Ambroſio; Auguſtino & Chry-
ſoſtomo credimus, unio duntaxat eſt. Ergo exu-
ta Charitate ſponſa, videamus, quid ſuſtineat.
Et primò quidem ſponſus, qui proximè ante
Ethicæ Tom. I. Pars II.

ſplendideè epulabatur cum ſodalibus, melle,
lacte, cæteriſque deliciis ſaginatus, repentè
converſo rerum ſtatu, plenus rore & guttis no-
chum ante limen domus dilectæ ſuæ ejulat.
Proh quale Charitatis violatæ diſpendium, quo
ſponſus ab aromatibus horti ad noctium guttas
traducitur, & ab eſu mellis ad imbrium inju-
rias tranſit! Sponſa verè, dum charitatem
exuit, JEUM nefcit induere, quæque initio
hujus capitis invitabat ſponſum in hortum, Tipiditas
nunc verſu tertio eum à domo excludit: adeò btt fer-
ut, quem ſibi prætulerat antè, nunc pedibus enρα².
Ppoſthabeat ſuis; quos ne inquinet, illum noctur-
no rori expoſitum derelinquit. Et quidem à
ſponſa non niſi leviſſimè violata charitas eſt;
ſiquidem non ſe Chriſti exuiſſe tunicam pro-
fitetur, ſed ſuam: exui me, inquit, tunicâ med:
hoc eſt, non præcepta charitatis à ſponſo lata
deſpexi, ſed quæ ego ſtudio ei placendi erga
Proximos officia amoris exercebam, intermiſi;
ex quo ab iis graviores injurias tuli. Eos dili-
go, quod Chriſtus juſſit; pro eis rogo, quod
JESUS monuit; loquor cum eis, quod Lex
imperat. Sed non eâ affabilitate, quâ prius,
verſor cum eis. Denique: Ego dormio, & cor Parva in
meum vigilat. Licèt negligentior tardiorque ſa- malo.
Cta ſim in exhibitione quorumdam officiorum, Inimics
cor tamen cavet odium, & reformidat delic- ditsgeni.
tum. Amo, etſi non domeſticè ago. Exui me
tunicâà meâ ornatiori; ſed ſponſi non exui tunmi-
cam indiviſæ charitatis. O infelix, quid tibi
prodeſt, quod Chriſti tunicam non exuiſti, ſi
excluſiſti Chriſtum, nec pulſantem admittis?
Quid prodeſt loqui cum æmulo, ſi ità verba
emittis, ut non admittas Verbum? ſponſus tuus
Iſaac eſt; niſi hilaris ſit amor tuus, tecum non
morabitur Iſaac, qui Riſus eſt. Vis adhuc vi-
dere tam leviter læiæ charitatis incommoda gra⸗
viora? Excluſus ſponſus ità loquitur! Aperi
mihi ſoror mea, Amica, Columba mea, Imma-
culata mea. Notaſtin? Adeò peccavit leviter in
charitate, ut & Columba & Immaculata ad-
huc nominari poſſit. Verùm qui eam dixit
ſuam & ſororem, & columbam & immacula-
tam; cùm amicam appellavit, non dixit ſuam.
Qoror mea, amica, Columba mea, immaculata
mea, Mea es ſoror, quæ deſponſata es mihi ;
Columba mea es, quæ ſimpliciter & unicè me
diligis; Immaculata mea es, quæ in lege mea
ſine macula es. Amica quoque es, quæ me
diligis; ſed non mea es amica, quæ amicis
meis amica non es, quæ non ità meis blan-
diris ut mihi: Nolo dicere meam, quæ meos
non dicit ſuos. Amici ſunt illi, quos legis me-
tu non odiſti: amica es Iu, quæ legem ſer-
vaſti: Tui illi non ſunt, quibus non blandi-
ris. Non es tu ſingulariter mea, quæ charita-
tis præ ceptum non ſingulariter ſervas. Quin il-
lud etiam, quod ſponſa ſuum eſſe exiſtimat ſcu-
tum, puto ego illius eſſe ſupplicium. Ego dor-
mio, & cor meum vigilat. Senſus eſt iſte: Quid
hoc eſt, quod infelix patior? Corde vigilo, &
adhuc ſomnum non evado? Ardeo & ſimul in-
tepui. Chriſtum diligo, non odi proximum;
& tamen tabeſcit præ tædio anima mea? Cor
meum vigilat, & ego dormio? Cor vigilat,
ſed tunicam non ſervaſti. Gravedo iſthæc non
dormitantis eſt cordis, ſed exuti. Non equidem
odiſti, ſed nec ad blanditias uſque amaſti, ideoô-
que dormitas. Exui me tunicà mea, duo modo
issduar illä. Nota: me, inquit, exui. Noli dice- Laimies
re, ſusâ ille inurbanitate minũs me urbanum eſſe dilectin.
E 2 coëgit.

Charitas.

5 2,
Duio la- coëgit. Etſi cupiam charitatis diem emittere
ſa. tantæ illius tenebræ ſunt, ut ſuâ nocte die
ſuperet meum. Fallis ipſe Te. Non enim exu-
ta eſt ab alio ſponſa, ſed ipſa ſuâ ſe tunicâ ſpo-
liavit. Exui me tunicà med. Potueras, ſi vo-
luiſſes, charitatem illibatam ſervare. Tam le-
Vis aura Roſas corrumpere non debuit. Et tu
quidem tunicam ultrò abjeciſti voluntate tuâ:
. verùm eam reſumere non valebis, cum cupies.
Ouomodo induar illà? Si aliquamdiù deſieris
charitatem ſuis cum deliciis exhibere; difficile
erit, eam ſemel ruſticam, ſuis iterum monili-
bus reddere. In oratione ſtatues adverſario ſub-
di, non tamen poteris: ut Deo placeas, ei te
blanditurum deliberabis, nec blandieris, ità de-
Horat charitate, ut reflorere iterum non queat.
Nimirum quæ dixit, Exui me tunicàâ meä, quo-
modo induar illaà, intellexit, poteſtatem ſibi
eſſe ponendi tunicam, reſumendi verò deeſſe.
Quomodo induar illa? Niſi Chriſtus magnâ ſuæ
gratiæ vi cor tuum ſuo amore remolliat, mihi

crede, nunquam blandieris, vix diliges. Quid

aio requiri Gratiæ ubertatem, ad reſtaurandas
amoris delicias? Ipſe requiritur JESUS; uti-
nâmque ſufficiat. Bellè proinde LXX. ità ver-
têre: Exui tunicam meam: quomodo induam il-
lum? Quafſi diceret, ſufficiebat, antè diſſidium,
charitas ad blandiendum: nunc verèô niſi ſpon-
ſus ipſe mihi adſit in corde, non amabo, quâ
priùs amabam ratione. Exui tunicam meam:
„dat nunc, induendus eſt, non amor, ut blandiar,
Invidia ſed JESUS. Ouomodo induzm illum à N

inter KRe-

ligioſos.

Niſi fortè

ſponſo indui poſſe diffidit, doctos nos ſuo eſſe
cupit exemplo, ut intelligamus, fruſtrà ſperare
pro veſte JESUM, quicumque ſpoliaverit ſeſe
tunicâ charitatis. Quòd ſi amoris chlamyd
ſtituta auſa fuerit aperire ſponſo, num ejus im-
petrabit amplexus? Audi ab ipſamet ſponſa te-
ſtimonium calamitatis ſuæ. Surrexi, ut aperirem
Dilecto meo- manus meæ ſtillaverunt myrrbam,
& digiti mei pleni myrrhà probatiſſimd. Peſſullum
Religioſ: oſtii mei aperui Dilecto meo. Quid tum? O ma-
perfedio- gis neceſſariam Tunicam, quàm Myrrham! O
Peraanr chariorem ſponſo Charitatem, quam Poœniten-
Mescps tiam! Attende, quid poſt ſurrectionem, poſt
myrrham, poſt peſſulum reducétum, acciderit.
At ille declinaverat, atque tranſierat. Audiſti,
quaàm vilis myrrha ſit Chriſto, Faſciculo myr-
rhæ ſine tunicâ charitatis! O quàm tibi ſapien-
tiùs, ſponſa, conſuluiſſes, ſi, omiſſo neglecto-
que alabaſtro odoris myrrhini perfectiſſimi, diſ-
iſſam tibi amoris tunicam ſarcires & circumda-
res. Averſatus eſt ſponfus amaritudinem ſine
amore, qui amorem etiam ſine amaritudine non
potuiſſet non diligere. I nunc, & pro ſemiho-
ſte, a quo læſus es, cilicia tibi circumda, & fla-
gra incute. Fehciùs, faciliuſque, mihi crede,
ſubridendo hoſti, quàm te diſcruciando, place-
Iſai. 52.2. bis ſponſo. Solve vincula colli tui, ſilia Nion, in-
duere veſtimentis gloriæ tuæ, & ecce Rex tuus ve-
niet tibi, qui nunc à te recedit, quamvis rorante
& digitis myrrhä. At ille declinaverat atque
tranſierat. Cur? quia Tunicam non legi
ſumpfiſſe Sponſam, quam legimus ſtillaſſe myr-
rham, & pefſſulum reduxiile. In Hebræo ità
habetur. Exſpoliavi me tunicam meam, quomodo
induam me illd. Eleganter ſanè; non rejecit à
ſe tunicam, ſed ſe avulſit à tunica. Spoliavit
non ſe tunicà, ſed tunicam ſe. Ipſa tunicam cha-
ritatis habuit, ſed Tunica ſponſam non habuit.
Adhæſit veſtis mihi, ſed non ego illi adhæſi.

18-

1

quæ & ſe exutam dicit tunicâ Ccharitatis, &

Non enim odi, ideéque retinui tunicam: ſed
nec cum blandicis dilexi, ac proinde Tunica
à me non exuta, exuta eſt. Porrô chlamys ſpo-
liata me, quaſi animà, cadaver amoris eſt, non
corpus charitatis. Quæ me caret veſtis, ſe
movere, ſuoſque operire non poteſt: nec pul-
verem excutere, nec protendere ſe valet ad
velamen proximorum. Exſpoliavi me tunicam
menm. Cadaver jam illa eſt, pallet, ſordet,
diſſilit, ſponſo diſphicet vel cum myrrha. De- Parva:
nique, T unica, quæ eſt exuta me, me va-
let tegere, alios operire non poteſt. Geſtari Prineihie
poteſt in morem cadaveris; proximos nec am- Kan.
plecti poteſt nec velare. Erravi: Quæ ſe cre- "um.,
didit non exuiſſe tumcam, ſi diligenter at-
tendas, eſt ſine tunica. Erraſti, Sponfa, er-
raſii: non ſolum ezuiſti tunicam tuam te,
ſed Tu exuta inſuper es Tunicâ tuâ. En, hoc
tu invita fateris. Exſpoliavi me tunicam meam,—
inquis: Benè: Perge porrô: Quomodstinduam
me illa? ex Hebræo. di non cares Tu tuni-
câà tuà, ſed tantùm illa te caret: ſi non illa ti-
bi, ſed tu illi dees, quare conſilium inis, de
induendo te tunicâ tua? Non ais, quomodo
induam illam me; ſed dicis, quomodo induam
me illä. Turbatus eſt à furore oculus tuus;,
ides non agnoviſti turpitudinem tuam, mniſi
cum audiſti vocem Dilecti tui. Lucis adven-
tus te nudam oſtendit. Equidem aliter loque-
baris, cùm tunicam exueres, aliter verò loque-
ris, cùm de ea reſumenda meditaris tecum.
Hi: Exſpoliavi me tunicam meam. Hoc
eſt: offenſa ab illo, non illum odero, ſed ne-
que blandiar Tunicam retinebo, ſed quæ
de meo inſi iſſuam, eamque
me ſpoliabo, non verô 4 exuam. Præ-
ſtabo, quæ Chriſtus præcepit, & ità non care-
bo veſte: omittam, ultrò ego præſtabam,
carebitque meis ornamenti s mea. Ex-
ſpoliavi non me tunica, m me. At
nudata es, quæ denudaſti. 1 tunicam?
derelicta es à tunica. E. m fateris.
Exſpoliavi me tunicam mean oinduam
me illd. Cave; qui, exhibiturus amorem, non Moriiß-
exhibes riſum. Niſi ſubrideas, ſilere incipies, cstio baf-
tum abhorrebis à colloquio, ſalutationes refu- nin,
gies: tandem, odiſſe cognoſcêre, qui tibi tan- da.
tùm amoris blandicias ſtatueras cohibendas. Parva in
Sponſa enim, quæ non ſe chlamvde, ſed tan- malo.
tùm chlamydem ſe ſpoliare decreverat, nuda-
tam ſe chlamyde ad ſponſi adventum erubuit.
Quæ quidem omnia cum primariò dicta eſſe ve- Vaio l-
lim de charitate, ad reliquas etiam virtutes non ſe.
incommodè transferri poiſe arbitror. Quam fre- Frincipiis
quenter quos videmus præſumentes non ſe tum- Kan.
cis exuere, ſed tunicas ſe, citò eos denudatos Propoßis
omni tunicâà lachrymamur! Exſpoliavi me tunis wetinen-
cam meam, inquit ille. Regulas non neglexi; da.
ſed tantům voluntarias victimas, quas tyro di-
dici immolare, non immolo. Quid tum? Re-
ligioſus eſſe volo, ſuperſtitioſus eſſe nolo. Nolo
amare, ſed ſalutare volo. Silebo, ſed verbis per-
Paucis ſilentium non læditur. Sum enim Igna-
tii, non Brunonis auditor, nec Pythagoræ man-
cipium. Cilicium & flexis genibus orare, nulla
mihi lege Præcipitur. Non igitur exui me chla-
myde, ſed chlamydem me. Exſpoliavi me tuni-
cam meam, inquis. Cave tamen, ne addere co-
garis, quod addidit ſponſa. Quæ enim jactabun-
da ſeie à tumcis abſtrahens, & ſibi retinens
tunicas, aiebat: Exſpoliavi me tunicam mezm,
illicè deſerta ab ea, quam dereliquerat, ain
ſe

1
zlres igt
c/ guoe⸗
Innoqe
20, garlu
olls moe
lt, Ceece

Intone d
iiz eiclugd e
Er Ces illiob,
ronte pigi
Ct, onſun p
Emmu ihoph
Chingcken eng
Ocllos dumrara
Cun ſponiis,
larſett. f
en Ull itdlan n
r ilk dldeliſ
a nn, onle nn
mntamn ſe Horn
Uuornamenti
onen les

. Ckilchuntur Vo

Ain neen. N
Anbelet,
Ale Nenit
tenyerchnunt
loenmnninl
UWelnkiin, ſ

D
ik.

4 omod

.. I
ſce, ſed
tebare chlar
u. Feller
ſinrent

dan ſl
e Tuni
engehe.
8 ſt Mon
Velit, ſ
le ilet
ne ninican
t, bocet,
irha. De
, Me r.
ſ. Ceken,
lgenter at.
porli,e.
then E,
I. En, e
ien Meant,
ocheitcunn
6s Tu wuni-
1 non Uht.
n in, &
3, Comno
n

8

Weat. Ho-
Hero, Ed e-
bo, Eügle
amn, kane
Ua. r.
t ita moncde⸗

Uitbitir
Okubenets e

ſad ta- “
de, A tan⸗

— —
☛r

Genltlit
levi ne M
non legei⸗
cuns il⸗
d wun Ne
0lo. MS
eibos .
enin

14
Ro

s Crale,
exuinne 3

glievi i 1

*

ſe Tunicas exuiſſe, quàm tunicis ſe doluit exu-
tam, unde & vociferatur: Quomodo induam
me illd. O ego infelix, quæ cùm abſtraxi me
à chlamyde, mihi abſtractam chlamydem plo-
ro! Cœpi omittere voluntaria; & ecce, quæ
imperata erant, imò, &, quæ voveram, non
explevi. Dixeras Tu quidem tua tibi in indul-
gentia complacens; Ego dormio, & oor meum
vigilat. Sed valeat iſthæc cordis vigilia, quæ
antè fores vigilare compellit ſponſum, poſtquam
& pulſavit ad oſtium, & noctium injuris con-
fectus eſt. Valeat, imò abeat & exulet vigilia
cordis, quo excubante Sponſus excluditur, cui
lotos quoque pedes antetulit ſponſa. Et quid,
quæſo, gravius tuliſſet ſponſus à Dilecta, ſi
non oculis modò, verùm & toto corde obdor-
miſſet; Crede mihi quæ dicis, Ego dormio, &
cor meum vigilat, vox diletti mei pulſantis, Te

Tepiditas.

ſomnias vigilare. Corde dormis & aure vigilas,

& linguâ excubas. Niſi enim vigilaret auris,
virtutes ſponſi vocem non audires. Et niſi cor dormiret,
Gmul ne- pulſantem Dilectum non ſineres ſub dio tam diè

. nacere, ne lotos inquinares pedes. Ergo, quæ

Regula obdormüſti, oculis tantùm dormitura, & cor-
obſervan⸗

tia, ſ vel de vigilatura, vix oculos occluſiſti, cuùm itaà
una in re clauſiſti Cor, ut/ ſponſo quoque excubanti oc-
Berniter, cluſeris oſtium. Ego dormio, & cor meum vigi-
negligetur at, voces ſunt penitus dormientis. Amaſſet
,. cor, ſi vigilaſſet. Aperuiſſes illicò Dilecto, ſi
tantùm oculis dormiviſſes. Nec mirum ſanè ſi
falleris, quæ veritatem tecum non habes, Imò
nec pulſantem admittis. Vis corde vigilare? no-
li ullà ratione dormire. Si enim dices. Ego dor-
mio; exclusâ extra tabernaculum tuum verita-
te, dices illicò, Et cor meum vigilat. Quod ſi
quæ corde vigilat, ſed aliquantiſper obdormiſ-
cit, ſponfum perdidit; quid nobis fiet, quos
ſomnus ita oppreſſit, ut nec ad noviſſimæ tubæ
clangorem evigilemus? Non levis jactura eſt,
oculos duntaxat conſopiſſe, licèt cor vigilet;
cum ſponſus, indignatus moram dormitantis,
Apeſtatg. receſſerit. Exſpoliavi me tunicam meam.: quo-
Taleuvca modo induam me illà.,. ex Hebræo. Putant ple-
Ene obe- rique diſceſſu ſuo Societatis habitum ſpolian-
diemtig, dum, non ſe nudandos; quippe qui exiſtimant,
non tam ſe Societatis inſignibus inſigniri, quam
ſuis ornamentis ipſam cohoneſtari ornarique Re-
ligionem. Ideò in regreſſu Iſraëlis in ͤgyptum
exaudiuntur voces ſponſæ: Exſpoliavi me tuni-
cam meam. Sine me Societas eſt? nudata pro-
fectò erubeſcet, latebitque, in morem ſpoliati
Adæ. Brevi tamen ſuam intelligentes nudita-
tem, exclamant. Quomodo induam me illä. Ag-
noſco enim nihil detractum veſtibus ſacris, quòd
illas exuerim; ſed ego nudus ſum, ex quo illis
Spiritua- Careo ſpoliatus. Rurſus: Exſpoliavi me tunicam
lis omni, meam- quomodo induam me illâ? ſi non Tu
hechi- Cchlamyde, ſed IIla Te exuta eſt, planè non Tu
veſtiebare chlamyde, ſed Te chlamys orna-
batur. Veſtis ergo Tu eras Veſtis tuæ! Quam
ſeapè& inſtaurantur ſponſæ portenta! Studiis ve-
ſtiri deberemus; verum nobis illa veſtiuntur.
Care ſu- Totos nos illis impendimus, totos illis nos
Perßue. mancipamus. Ideo ſponſa ſapientior facta hiſ-
ce curis externiſque muneribus veftiri cupit,
pertæſa quòd tamdin ea veſtierit. Difficilli-
mum id tamen factu eifle ſuis teſtatur verbis
Dilecta. Exſpoliavi me, inquit, tunicam meam-
quomodo induam me illa? Quæ dicit, Quomodo?
fatetur ſe id quidem cupere, ſed id itaà eventu-
rum non confidit. Et quidem iſta omnia loqui-
tur, cum ſponſus loqueretur, & adſtaret ante
Kthicæ Lom. I. Pars II.

in Cap. V. Cant. Canticorum. 5 2

fores ejus. Sciebat enim inviſam ſe fore ſponſo⸗,
ſi non ipſa chlamyde, ſed ſe Cchlamys veſtire-
tur. Ideò ſponſum audiens exuit Tunicam, ſed
quo modo ſe illa induat, neſcit. Nunquam
enim docta fuerat tegi veſtibus, quæ didicerat
veſtes ornare. LXX. ità legunt: Exui tunicam
meam, Quomodo induam illum Magna ſanè
veſtimentorum neceſſitas incumbit ſponſæ, qui-
bus ſi careat, caret & ſponſo. Exui tunicam,
quomodo induam Illum? Induere JESUM ne-
queo, quia induta non ſum tunicis meis: Et
quidem nihil pemitus immutata fuerat pulchri-
tudo faciei, nihil imminutum fuerat ex amnore:
tam enim & Immaculata hic vocatur, & corde
vigilaſſe cognoſcitur: Iamen ſola projectio Tu-
nicarum ſpem induendi JESUM penitùs ſuſtu-
lit. Quid memoro tunicas? Unius duntaxat tu-
nicæ depoſitio facit, ut Dei Agno non ornetur.
Exui tunicam meam: quomodo induam illum

Modeſtis
neceſſitas,

Puto, Regina & ſponia non und tegebatur tu-

nica, paupercularum more. Ut intelligas exti-
mum Modeſtiæ ornamentum ità pretioſum eſſe
ſponſo, ità ſponſæ neceſſarium, ut & corde
vigilans, & renidens vultu, & columba & ſo-
ror, ſi illud exuerit, deſperet ſe veſtiendam eſſe
ſponſo impoſterum. Exui tunicam? Chriſto
non induar. Aſtitit Kegina à dextris tuis in ve-
NRitu deaurato. Non, quia Regina, adſtitit à dex-
tris Chriſti, ſed quia deaurata: nec Corona
commendatur, ſed veſtis. Non quòd tuis impe-
res affectibus, ſed quòd foris orneris, Dilecto
es placitura. Regina es, ſed adſtas non in ſcep-
tro, at in veſte. Redeamus ad Vulgatam. Ex-
Ppoliavi me tunicâ meäâ: quomodo induar illa?
Cave, ne te diſpolies; nam ipſe te iterum ve-
ſtire non poteris. Sponſa ſe ſpoliavit, ſed cum
veſtes cupit, & modum ignorat ſe veſtiendi,
& indui debet ab alio. Gnec induar illäa
Potui me ſpoliare, non poſſum me veſtire. At
cur ſe ſponſa exuit ornamento ſuo, quæ paulò
antè adſtiterat ſponſo? Cur, quæ Sponſum ex-
civerat, nunc dormit? Vocatur à ſponſo, quæ
ſponſum evocaverat. Modèò dicit, Veniat Di-
lectus meus in hortum ſuum, & comedat fructus
pomorum ſuorum. Modô audit: Aperi mihi, ſo-
ror mea. Unde tam ingrata ſponſo, cui priùs
ſponſus tam gratus? Unde ſomnus? Unde tu-
nicæ projectio? Unde occluſum oſtium Lile-
cto? Unde mora poſt querelas ſponſi? An ſpon-
ſi adventu amor degeneravit in faſtidium Di-
lecti? quique abſens optabatur, præſens ex-
cluditur? Quid hic latet? Ubi tantæ amaritu-
dinis vena? Nimirum evocatus in Hortum
ſponſus ad epulandum ſodales vocavérat, &
ſponſam reliquerat. Comedite, amici, & bi-
bite, & inebriamini, chariſſimi. Enimveròô hinc
orta amaritudo in ſponſa, hinc in eam ſom-
nus irrepſit, hinc cœpit horrere quem cœpe-
rat advocare. Aliis delatæ deliciæ, negatæ ve-
10 ſibi, amorem in tædium converterunt. Et
fortè non ipſa impranſa, nec ab epulis ipſa re-
jecta fuic (neque enim vero ſimile eſt impa-
ſtam dimiſifle ſponſam, qui de amicorum de-
liciis tam ſollicitus apparuit:) ſed quòd non
ſola aſſederit menſæ, hoc eam cruciavit, ar-
mavitque in ſponſum. Non enim, quia non le-
gitur ipſa comediſſe, non ideò putanda eſt non
eépulata. Sed ideò de ſibi exhibitis delicüs im-
memor facta eſt & ingrata;, quia, livoris ſuaſu,
memor duntaxat eſt alienæ felicitatis. O invi-
dia, quæ inter epulas eſuris, ſi alii non efu-
riant! O ſola cordis inedia ex livore, cujus aſtu

3 fit⸗,

Pfſal. 44.
10.

Propoſita
rettnen-
da.

Tepiditas

paſt fer-

Vorem.

ſit, ut jejunaſſe credat, quæ ſecum alios vi-
dit epulantes. Quod ſi minus placet tanto ſœ-
dare vitio immaculatam, quo ipſa ſi caruit,
nos non ſemper caremus: dicamus itàa. Hor-
ret ſponſum, quæ ſponſum vocaverat, exuit
tunicam, dormit, cunctatur, deſipit, audito
ante fores ſponſo, quòd viderit abſtinuiſſe ſe
ſponſum ab iis, quas ei paraverat, epulis. Et-
enim cùm ipfſa dixiſſet, Veniat dilectus meus in
bortum ſuum, & comedat fructus pomorum ſuo-
rum. Adfuit illicò ipſe in horto, ſed nihil in-
de decerpſit, quòd ſuis maluerit epulis ſatiari.
Mehui myrrham meam ocum aromatibus meis.
Imô mihil omrninò comedit in horto, quòd jam
in ſua domo abundè epulatus eſſet. Comedi,
inquit, fauum cum melle meo: bibi vinum meum
cum laccbe meo. Ideò quod ipſe guſtare non po-
tuit jam ſatur, amicis diſtribuit comedendum:
Unde ſtatim addidit: Comedite amici & bibite,
G inebriamini, charifimi. Hoc videlicet illud
eſt, quod ſponſam pupugit. Doluit ſerviſſe
amicis, quod ſponſo deſtinaverat. Minus ſe cre-
didit honoratam, dum cibis ſuis non veſcitur

Talenta ſponſus, & iis ſodales ejus veſcuntur. O ſpon-
Oe. ſam tui amantiorem, quàm ſponſi! ſi enim il-
ats,e de. lumn diligeres, non attenderes, quid de tuis epu-
Sent. lis fiat, ſed quid Dilecto accidat gratum. Pla-
nè non illius delectationem, ſed honorem
Zelus tuum tuo convivio expetiſti. Si enim illum
ecum obe- amares, non attenderes, a quo conſumere tur
Ten ts ſercula, ſed in quo ſibi complacet ſponſus. Stu-
anag. dlin, ſudavi, vigilavi, inquis, ut Societati pro-
Intentio deſſem: & en meis illa non utitur ſtudiis, Vix

recza dif- me ruſticis excolendis deſtinat in pagos. Quod
Feilis ipfſi paraveram, ab ipſa negligitur. Non ſuis
V n. me exedris intrudit ſed ad externorum con-
iiele, feſſiones audiendas ablegat. Valeant ergo ſtu-
Talenta dia, valeat horti cultura, dormiamus, clauda-

medio- mus oſtium. Vacabo mihi, quando me illa non
ee⸗ eget. O infelix habes ante fores ſponſum cu-
cura * 1
Preze pientem Te, & doles tuas illum dotes negle-
„icve. Xiſſe! Itâ-ne, gratius tibi eſt, ut Pomis tuis

alatur ſponſus, quam Te ut ſponſus amplexe-
tur? Te vult, qui non vult tua. Quàm Te non
deſpicit, licèt non utatur dapibus tuis, qui vel
dormientem vocat columbam ſuam, & ample-
Xari optat! Viden' ut tui ſit non immemor, qui
epulas tuas non delibavit? Illud quoque dici
poſſet. Sponſus, qui advocatur in Hortum, à
cubiculo excluditur, quod qui gaudemus no-
ſtrorum laborum fructus à ſuperioribus ſpectari
probarique, interiora cordis noſtri ab eis inter-
dum nolumus explorari. Veniat Dilectus in
Conſcien. hortum, ſed ad cubiculum non veniat. Spectet

i⸗, er mea, quæ cohii; non me videat, qui dormio.
n. . . . . . . — .
αα;, Videri nolo, ubi ſine tumica quieſco. Cupio vi-

ia in om- deri, Übi ad fertilitatem diverſarum frugum la-
nibus. boravi. Quantum umbrarum vel in meridie
Omnes latet! Habet, ubi dormiat, quæ oſtentat, ubi
ſumus ſudat. Videri non vult, quæ videri vult. Scit
2 ſponſus quid ſcribam, qui invitatus ad Poma-
Eenaoe- Tium, fruſtrà pulſat ad cubiculum. Denique
eultanda. quis ſecurus unquam eſt de virtute ſua, quan-
Circum- do ſponſa, quæ paulò antè ſponſum acciverat

. Sed’⸗ ad delicias, eumque paverat inter aromata &
. aſe ite, mella 4 mox eum nec plenum rore dignatur hoſ-
peſt fer- Pitio ² Negat tectum;, cui exhibuerat hortum;
wvorzm. tamln facilis ab amore ad teporem tranſitus eſt,
niſi caveas. Dormit, jacet, à ſponſo exulat,
exuitque tunicam, quæ nuperrimè Dilectum
eyxceperat.
Madeſtias Exſpoliavi me tunicà med, quomodo induar

Oliva

Iaε Tumca modeflia eſt; & diſciplina exte- & diſei-
rior, quæ non viſcera virtutum nutrit, ſed mem- lina ex-
bra corporis ornat in ſponſa. Hanc ſi ſemel miſan.
exueris, munquam reſimnes. Ut enim virgini- age,a.
tas, ità modeſtia ſemel amifla, recuperari ſar- zur.
Cirique vix poteſt. Cave proinde, ne verecun-
dia ſeneſcat in adoleſcentia, quæ in ſenectute
non adoleſcit. Et nota verbi emphaſim. Quo-
modo induar illà? inquit. Ita-ne? quomodo in-
dues tunicam? quo modo & eam exuiſti. Re-
cordare, quo modo eam exueris, & eodem mo-
do eâ te indues. Fallimur. Omninéô diffidit de-
nuò indui, quà ſe ſpoliavit. Quomodo induar,
ait, non verò induam. Vix aliorum ope & niſu
induar illà, nam eâ me ipfſa veſtire non valeo.
Quid quod LXX. diſpendium etiam gravius
indicant, ex projectione Tunicæ. Exui tunicam
meam, quomodo induam illum? Ita ipſi legunt.
Ex quo vides, carentem modeſtià carituram
& ſponſo: & fruſtrà ſperare, futurum, ut in-
duatur Domino JESU, quiſquis modeſtiæ tu-
nica ſeſe ſpoliaverit. Exuiſti tunicam? Non
illà modò carebis, ſed & illo. Exui tunicam
meam, quomodo induam illum? Exaruit flos il-
le pietatis, qui Wmihi in oratione vernabat, non
adeſt ſponſus, abſunt lachrymæ. Exuiſti mo-
deſtiam? exuta es Chriſto. Ubi modefſtia, ibi
Chriſtus, inquit Nazianzenus.

Lavi pedes meos, quomodo inquinabo
illos?

Severiùs actum credideram cum Babyloni- Tpiditas
co ſimulachro, cujus excidium avertere nequi- , ar-
verunt toto corpore diſpoſita metalla. Vide- 6.
batur mihi lapis ille nimis durus, qui, cum pe-
des ferreos, æneum ventrem, argenteum pec-
tus, caput aureum explorare potuiſſet, unos
contrivit ex luto digitos. Cur enim, ſi lutum
in pedibus diſplicet, aurum non placet in ver-
tice? Compenſetur levis macula tantâà artuum
majeſtate: & ſi digitorum vilitas ad excidium
provocat, ad parcendum exſtimulet totius cor-
poris dignitas. Verum, cum nunc exaudio ob
nitorem pedum excludi Dilectum à ſponſo, Servire
jure corruiſſe clamo degenerans vel in ſolis Auobas
. . . . Deminis.
digitis ſimulachrum. En quo modo Dilectus Nil pre-
pedibus poſtponatur. Clamat ille, Aperi mi-=ter Chri-
hi, ſoror mea, quia Caput meum plenum eſt ro- Kum
re: Reſpondet iſta, Lavi pedes meos, quomodo aman-
inquinabo illot? Pedibus ſuis Caput Dilecti dun-

. .. Amor ſui.
poſthabere non erubeſcit: utque illi non ſor- nkhe
deant, hoc rore madefieri non curat. Adeò Epreta.

nihil tam vile in ſponſa eſt; quod, ſi ametur, Deu, vi-
ſponſi capiti non præferatur. O caput divi- e A ze-
num, aſtris ſoleque coronatum, vel calcaneo““

poſthabendum, ſi aliquo ſtudio à ſponſa mun- Parve .

detur! Viluit nimium apud Dilectam ſponſus, ¹ malo.
qui excludi potuit, ne loti pedes contrahe-
rent pulverem. Caveamus, rogo, ne quid ſtu-
dioſius diligamus atque curemus. Dihligentia;
quâ pedes lavit, ita cor ejus agglutinavit 9e-.
dibus, ut maluerit periclitari ſponſum in ro-
re, quam pedes pulveri exponi. Porròô quàm
frivola excuſatio! Laviſti pedes, eos ſorde-
re non pateris. Bene eſt. Num ides ſpon-
ſus excludi debet? An petit ille, ut nudis
ad ſe pedibus accurras? Indue calceos, &
ſat pedibus conſultum eſt. Sapientius de pro-
jectis calceamentis, uti de exuta tunica tibi ex-
cuſationis perizomata intexueris; fruſtrà coin-
quinationem pedum prætenſura. Sed quæ amare
neſcit,

um a, all
,Noo
morun
1 oon iceo
s nnin
Mlionron t
elt nican
nn reptter
8 t Iunica
ale imelli
uqne

Crur ladore
Hur08
e uhenlom
6 Aun Honſus
1e Alen itur,
Conns honſe
Hrmict. Etu
4 um purtute
6* Candor 6 .
enctre,
r Enh in te alhe

,Unig inletere
Enchnn et,
it Leai immneen
lncitn &

n
ir Nunallen
8 kreres 1n di.
er.
lerrn,
tr. eg
e len nne
4
Onn ent
A ckholhn

kaem . 2 H
Edmen ,a, netcit, neſcit quoque excuſare negligentiam.
ſi ſene ei Mihi crede, non times ſordes, ſed amas lectu-
d Vüfti l lum: nec ideò deſpicis ſponſum „ quòd pedes
D leik coĩnquinare recuſes, ſed quòd grave ſit tibi,
everi“ à ſomno & quiete ſurgere. Denique Tu id mox
Enrdhn fateris, cùm ais: Surrexi ut aperirem Dileto
lin. u. meo. En quo modo nec tunicæ, nec pedum me-
womohhn. r. minit; ſed ſurrexiſſe ſe tantum dicit, ut ape-
Glifi. N Ba p: riret. O deſidiam, quæ Te tunica operit, dum
endenm. lct. illam exuiſſe Profiteris Non Tunicæ projectio,
däſitc. Charitas ſed accubitus in lectulo retardavit ſponſam „ ne
Nchiit negleéta. exciperet JESUM. Pulſat JESUS ad fores,
e Kid Tag, i ut juvetur in miſero. Clamas, Te jam exutam
eendle austmi. tunicà, amicitias videlicet Potentum te abdi-
W Rai ſros. caſſe, lotoſque pedes, concurſatione regiarum
ninſin domorum nolle iterum inquinare. Hæc dicis,
dat ſed non ideò omittis, quod exigeris. Tua te
gic quies domi continet, non Aulæ faſtidium, aut
un un Magnatum tædium. Nec pedes laviſti „ nec
exuiſti tunicam, ſed jaces. Poſſes emim itaà
dania Aulam repetere, ut pedes non ſorderent. Poſ-
InCaN? Non .

ſes ità Iunicam induere, ut ſe Toparchæ

i tmuin abs Te intelligerent conveniri propter Chri-
aruit fle. ſtum, utque alios induas, non ut ab illis in-
Vernabat, non duaris.
. Exuuſi me.
modekin li Lavi pedes meos, quomodo iuquinabo
21los?
Scrapulo-
o ingtind P. veum. Ad Candorem lucis æternæ pergis, & ſor-
lyetio des times? O Scrupuloſorum trepidantem à ſe-
ubique. Ccuritate pavorem! Veretur maculari, dum it

um Beb-In-d o Oone a ſpeculum ſine macula. Sed non damnemus,

Wenele eli Ieneusim- quarm ſponſus amat. Et JESUS Candor eſt,
Zelas a- ad quem itur, & loti pedes, quibus itur, &

e. I erfelti,
netl. W. 3
nimarum domus ſponſæ eſt, quà itur, & adhuc ſordes

Jui, Cinſe

Argentinn dA. cauéa i. formidat. Et ubi ſecuri ſumus à pulvere, ſi in
potuile,inn e ee- tanta puritate timetur impuritas? Lotus pes,
enim, In dmi- & Candor ſponſus : ſed via lota non eſt, nec
n Phrs e. rabile candor eſt; ideéque non inſipienter pavet. Sin-
la tantd anum Sacra- cerus in te amor, & Chriſtus duntaxat in illo,
8 ad enclin Rentum quem quæris, quæritur: nihilo minus ſecurus
Clet totire⸗ cny. non es, in tanta innocentia, a noxa. Via ſor-
ncenh ſterium! dere poteſt, quæ tranſmittit tantum candorem

Ergone ad tantam pulchritudinem. Quæritur Verbum:

ſanſg.
Nuln à WMonon
timet in- lane, 16. Per Verba; in quibus qun non offen-

P
ans vel

moGo Dldug Beden dit, perfectus eſt vir. Per blandicias Chriſtum
le, Aminn Veniendo Gabis inſerere corch amicorum. Quod cupis
n eumeji ad eum S“ kum eſt, & qui cupis, impollutus. At,
nmn, s qui lavit Rcne⸗ immaculati in via. Non enim ſufficit
Can Dlc, arum ſanclitas & Intentionis unde diſcedis „ & Ier-
moire ncibu. mini ad quem accedis, niſi immaculatus per-
e rü pe- ſeveres in wia.

n CNtt. des? Ti-

5hH met cer- .
al uil 1e, quia Ego dormio, & cor meum vigilat: voo
4 en der ter-⸗ dilebti mei.
9 A N N mit 4.
ſol⸗ s enm, u1 „. Quam lentè feſtinandum ad judicandam Ju-
ileclan “ etiam in dicis ſponſam! Dormit, inquis, ſed corde vi-
edes . „ terra eſt, gilat, ſed vocem audit, ſed ſoror eſt, for-
go he ſe quia ſuos moſa, columba, immaculata eſt; inſuper &
1 Di ſtituro ejus digiti pleni ſunt myrrh4. Cave proinde,
Aggloon non e⸗ ne, quam vides exterius dormitantem, putes
ponlen ſerit. §. interiùs conſopitam. Cave, ne deſidem appel-
. Mi Auguſt. les, quam ſponſus ſororem & immaculatam
le, en ſ . 57. Aicit. Nimirum pretioſior ſponſæ negligen-
Vunm ide 1 s . tia, & ſanctior eſt vigiliis atque ſudoribus tuis.
t Ue, 1 Aae⸗ dar. Amantis vel ſomnus placet. Cor enim dormien-
Ne ale 1 Quod tis vigilat: quod fortè in te non vigilat, Te
ientis ie . ennm vigilante. At „inquis, non aperuit, cùm audi-
a tunnlal zunnimet vir Aperi mihi, ſoror mea. Eſto: ſed Extaſis
; lten rum fuit, & Sacramnentum amoris, quod Tu deſi-

in Cap. V. Cant. Canticorum.

iamn vorporemane ſuſpicaris. Audi: Anima inquina-
Med iquefatta eſt, ut locutus eſt. In Hebræo, Te- ſed
Aie Tecd egreſſa eſt, dum loqueretur ipſe. zaia iu⸗
LXX. Anima zmea egreſſa eſt in ſermone ejus vi ali⸗
1: . 12 . „— KC. 3 4 . * —
Audin? Ideò ad eam ſponſus non ingreditur, quid ſo-
quia illa ad ſponſum eſt egrefla. Ideo non ape- lidum,
ruit Dilecto, quia illi dilectus aperuerat. Ex- ubi pedé
tra ſe facta, non intromiſit ſponfum, ſed in- figat, ig
travit In ſponſum. Cautè ergo judices de ſpon- in qu dus
ſa Judicis, & animabus Deo devotis thus a- ſæpe
dole, non ſulphur incende. provolu-
ta eſt, pa-
Aperi mihi, ſorot möéa, amics lum ludum
e ihi, e 1mea, amica, colum inquina-
a mea, ummavulata mea. menta
⸗ formidat.
Cur JESUS, clauſis januis, ingreditur ad 8. Cypr.
Apoſtolos, & clauſis foribus, non intrat ad Suea
ſponſam? Et ibi quidem diſcipuli aderant tur- Domini.
Piſſimæ fugæ Rei, timore pavoreque conter- judican-
riti: hic verò ſponſa habitat & amica & ſpon- tes teme-
ſa. Quare ergo familiarihs cum transfugis agit, "*. 3
quam cum Dilecta? Nimirum Evangelii fu- essde-

. . . 6 ligari fa-
pra Legem ea copia gratiæ eſt, ut qui ſpon- di. 1.
ſam faſtidit, niſi aperiat & ſurgat, ad pavi- Cenſores

dos deſertores irrumpat obſtructis tam fori- aliorum.
bus, quaàm cordibus. In veteri Teſtamento, KReligio
niſi è& Lectulo ſurgeres, niſi pedes inquinares, d,
niſi ſtillarent digiti myrrham, ſponſus recede- in a ali-
bat, licèt diſcipulorum Moyſis mens Colum- quid non
ba foret & Amica. At in lege gratiæ ea eſt luceat.
exſuperantia gratiæ, ut quamvis à Chriſto fu-
gias, perneges Chriſtum, Chriſto oſtium non Berleſis
aperias, liceét ille quinque tibi vulnera expan- Tagze, le⸗
derit, intret nihilo minus clauſis januis ad te, qudm Sy⸗
tibique nunciet Pacem. Nimirum ſub Moyſe agoge.
Opes, Sceptra, triumphos vitæ fanctitas de- Familia-
ferebat, & unuſquiſque recumbebat ſub vite 4s ee
ſua, ſuaque ſub ficu, Uxore filiſque recrea- ẽ
tus. At JESUM confectantibus Jugum, Crux, Ezmie
exilium defertur, indiciturque erogatio patri- zura,
monii, receſfſus à Patre inſepulto, gena hoſli 50 leſia.
offerenda vulneranti, ſupra quæ, Sacerdotibus 4 ,
Cœlibatus præcipitur, Monachis à paterna do- Religioft
mo fuga ſuadetur. Proinde adoremus Eccle- benoran-
ſiaſticos, Religioſos veneremur, quamvwis non di.
forent optimi. Niſi fortè libeat id ad exalta- Chrittnug
tionem referre zelantis animas charitatis. E- lee 6 .
nimverò diligebatur à ſponſa ſponſus, ſed ab , .
Apoſtolis ſalus animarum amabatur. Ergo qui marum,
ſponſam ſe dhligentem non adht, niſi oſtium quàm
aperiat; Apoſtolos mundi ſalutem curaturos Contem-
convenit occluſis januis. Adeòô videlicet pretio-
ſa eſt Chriſto animarum cura, ut magis Apo- Sta ſe.
ſtolis fugientibus & pejerantibus blandiatur, à Zelus A-
quibus ſperabat animas convertendas, quàm aimark.
ſponſæ & ſe diligenti, & vel in ſomno ex- Vita mi-
audienti vocem ſuam. Vel certèe ideò aperire K
debet ſponſa Chriſto, qui occluſis foribus in- Rel giaſo⸗
greditur ad Apoſtolos, quia ſponſa eſt. Plus ,am.
enim exigitur ab ea, cui plus gratiarum col- TLepiditas.
latum eſt. Sponſa es? Scito, & vigilandum
tibi corde cùm dormis, & ſurgendum tibi cm
Chriſtus pulſat, & reducendum peſlſulum ut Religioſo-
ille intret, & deſtillandam & digitis myrrham ,,, ra.
ut aperias; poſt hæc ſi aliquantulum cuncta- viora
ta fueris, receſſiſſe cognoſces Dilectum tuum. Tepidias
Qui in Apoſtolis nondum Spiritu ſancto ſibi poß fer-
deſponſatis vix nutantem fidem requirit; ad vorem.

eos accefſurus, poſtquam à ſe illi receſlerint;

Planditurus eis, poſtquam à ſe illi defecerint;
nunciaturus Pacem, à quibus deſertus fuerat
in bello; ad quos clauſis nihilo minus jamuiis
E 4 intra⸗

*

Zelus so-
patiatur.
Saperior

Lapſis
blandior.

Compati.
& Lapſi
blanaè
erigendé.

Tepiditas
carens co-
gnitione

ſui.

Apoc. 3.
17.

Severi-
eas.

intrabit. O quantam hoc Verbum incutit Re-
ligiofis ſolicitudinem! Quamquam id libenter
charitati Chriſti tribuo, erga miſeros pronio-
ris. En ad ſponſam Rex venit, ſed majeſtatis
ſuæ non immemor; niſi ſurgat illa, aperiat,
& occurrat, non intrat, receſſurus quoque;,
ſi tardiùs aperuerit. At ubi Apoſtoli latitant
infirmi, meticuloſi, transfugæ, irrumpit JE-
8US nec admifſus, nec fortè advocatus. Ubi
ſecurus eſt de amore & falute Dilectæ, dig-
nitatem ſuam ſervat; ubi veròô periclitatur ſa-
lus diſcipulorum, amoris ſolius eſt memor 81
amat, inquit Chriſtus, ſi ſponſa eſt, nolo me
fruatur, niſi occurrat mihi. Quod ſi negavit
me, meque reliquit, antequam urgeat ſuper
eam puteus os ſuum, ad eam ingrediar: & li-
Cèt claudat illa mihi oſtium ſuum, aperiam ego
illi latus meum, introibo ad illam, ut illa in-
tret in me. Diſcant Superiores, licere quidem
ad excitandam diligentiam in perfectis aufſte-
rius cum illis agere, pluraque ab eis exigere:
at infirmis occurrendum ſtandumque inter eos
eſſe, vel obſtructis eorum foribus. Si ſponſa
eſt, nolo intres, niſi ſurgat è lectulo, miſi tu-
nicam induat, niſi pedes lotos coinquinet, niſi
myrrham ſtillet, niſi feſtina aperiat. Quòd ſi
non ſponſa eſt, ſed perjurii rea, ſed fugæ
conſcia, ſed timoris captiva, ingredere etiam
januis clauſis.

Dilectus meus miſit manum ſuam per
foramen, & venter meus intremuit
ad tactum ejus.

Quam ſibi ſemper blanditur humana pro-
tervia! O quàm rarò ſeſe homo dijudicat,
ſuamque rarius improbitatem damnat! Quid
miramur in Apocalypſi Angelum Laodiceæ
divitem ſe putantem, proclamantemque, quem

tamen miſerabilem Dominus arguit & ege-

num! cùm ità cæcutiat ſponſa, ut audeat ap-
pellare Dilectum ſuum, quem non ſolùm ex-
cluſerat à cubiculo, ſed & pedibus poſthabue-
rat ſuis. Et quidem tunc audet nominare Di-
lectum, c ejus indicem furoris tactum &
ſenſit & pertimuit. Itane? Tremis, & diligis?
excludis & amas? Iraſcentem experiris, &
Dilectum vocas? Væ animæ, cùm intepuerit!
Nunquam ſe putat non amari, quæ ſponſa ali-
quando fuit. Dilectum credit, quem Hoſtem
facit. Quid, quod ſponſus dum precibus ute-
retur ut intraret, excluſus ſemper eſt? vix ma-
num adhibuit, & confeſtim ſponſa ſurrexit,
nec ſurrexit modò, ſed & cum unguentis myr-
rhæ accurrit ad oſtium: nec ſolum aperuit Di-
lecto, ſed & fugientem proſecuta eſt, inter-
que milites & vulnera requiſivit. Blanda vox,
Aperi mihi, ſoror mea, amica, columba mea,
immaculata mea: blanda, ſed deluditur. Lavi
pedes meos, quomodo inquinabo illos ? At ubi
ventum eſt ad impulſum, neglectiſque blan-
ditiis, cœpit oſtium urgeri: illicò & intremuit,
& ſurrexit, & lotos negligens pedes; & exu-

tam vel induens tunicam, vel non curans. Mi-

ſit manum ſuam per foramen, & venter meus
intremuit ad taältum ejus. Jurrexi, ut aperitem
Dilecto meo. Diſcis, credo, cum dormitanti-
bus, fruſtrà vocibus agi, niſi utaris & mani-
Pus. Niſi tangas, niſi vim feceris oſtio, exclu-
dêris. At cur Venter intremuit? Nimirum is,
præ omnibus ſenſibus, adverſari ſibi intellexit

.

Oliva

adventum ſponſi. Nihil enim æquè faſtidit Di-
lectus, quam ventris ingluviem: nihil ita odit,
ut delicias. Auſpicatus ipſe à jejunio exordium
prædicationis ſuæ, hoſpitam ſuam nil prius do-
cet, quam abſtinentiam. Vel in Paradiſo, de-
liciarum theatro & felicitatis regia;, ubi nec ci-
licia, nec vigiliæ, nec lachrymmæ ſpectabantur,
abſtinentiam florere juſſit: quique noluit Adam
plorare, coëgitque dormuire, jejunare juſſit &
abſtinere. Meritò proinde ad tactum ſponſi
venter contremit, quèòd uni ſibi obfuturum
conjiciat ingreflum ejus. In Hebræo ſic habe-
tur: Dilectus meus miſit manum ſuam per fora-
men oſtii, & viſcera mea ſonuerunt in me. Ni-
mirum nec Virgo, nec Columba, nec ſponſa
eſt, cujus non conturbantur viſcera, ſi oſtium
vel leviter tangatur. Non mirum ſi ita tremit,
quæ opes ſuas novit in oflio contineri. Quid
enim ſupereſt Virgini, cujus cubiculi oftium
patet? Quid ſperet ſponſa, ſi ejus violetur ſe-
cretum? Quàm cauta, quam verecunda, quam
amica latebrarum Caſtitas, quæ vel JE UM
reformidat! Quomodo ſiet iſtud? inquit Virgo.
Grata ſum beneficio, ſed follicita de pudore.
Non recuſo hoſpitem, ſed percontor, quo is
miraculo delabatur. Volo Verbum, ſed ſi Vir-

ginitatem non excludat. Ingrediatur ſponſus,

ſed clauſis januis. Viderint, quæ cuilibet oſtium
reſerant, quaàm diſſimiles ſint & ſponſæ & ma-
tri Domini. Ut viſcera Virginis quatiantur;,
non debet pectus ſerro tranſadigi; ſat eſt, ſi
oſtium contingatur. Actum de ſe credat Pu-
dor, ſi de modeſtia actum ſit. Tactus oſtii vul-
nus eſt viſcerum. Et quidem Dilectus erat,
qui tetigit oſtium; quodque mirandum eſt ve-
hementis, non oſtium diffregit, ut manum
immitteret, ferrove rimas incidit, ſed per
ramen quod patebat immiſit digitum;, & ta-
men viſcera ſponiæ ſonuere. Dileltus meus mi-
ſit manum ſuam per ſoramen oſtii, & viſcera
mea ſonuerunt in me. O emphaſim expaventis!

Sonuerunt, inquit, hoc eſt, ità diriguere præ

metu, ut more æris reſonare potuerint. Quaſi
dicat: Dilectus eſt, meus eſt, & non vultum,

non corpus, ſed manum tantùm immiſit, &

manum ſuam, non alterius, ſine comite enim
eſt, nec ullius adhibet violentiam, & per fora-
men miſit, uſus non vi, ſed opportunitate jam
aperti foraminis: tamen cùm oſtium, hoc eſt,
pars domus exterior tangatur tantùm, in me
non cutis palluit, non caro elanguit, ſed præ-
cordia & viſcera riguere. Præſagit enim Caſti-
tas feriendum pectus, ſi oſtium proſtet: jam-
que parentat cordi,; cùm limen domus wiola-
tur. Dina egrefſa corrumpitur, clamat Hiero-
nymus. Foramen in ofſtio eſt, ſed ut clavis im-
mittatur, non ut mittatur manus. Aperiat, ſi
vult, ſed clavi, non manu. Quid hoc eſt, quod
per foramen manum immittit, non clavim. No-
Vitas iſta non placet. Aliquid vetuſtatis ſuſpicor
in iſta novitate. Planè viſceribus contremiſco ob
ludum iſtum non conſuetum, non placent cor-
di, quæ præſagiunt, quod ego non capio. Ho-
ra recreationis eſt; ità: ſed hora iſta collocutio-
mi deputata eſt, non ſeceſſui, non blanditiis.
Loquatur, ſed cur blanditur? non obſtruo fora-
men, ſed clavis admoveatur, non manus. Porròô
quiſquis ſponſa eſſe cupit Chriſti, ità ſecreto
gaudeat, ità refugiat nimiam familiaritatem;,

fo- Pectio.

Gula in
Religioſo⸗
Pauper-

nimarum
non fu-
gias in-

gominoda.

Mortif-
cazio cor⸗
poris.

Modeſtias

& ura
Caſzits-
1545.
Mulier
caveat
familia-
ritates
virorum.
Cellza.
Mulier
domo &&

ſecreto

gauäneat.
Luc. i. 34:
Moniales
vitent fa-⸗
miliavi-
tatem
cum ſ. cu-
laribis.

Monialet.

Caſtita-
tis cura.
Circun-

Amititio-
læ nimiü

familia-

165.

ut immiflam dexteram tantum, & per ſora-

men quidem ab amico, exhorreſcat. Nulli h-
ceat iecretum tuum violare. Uſque ad oſtium
Kamilia-

o Ain

Polanen

imien

lo totam
tusinie
nlen, ,i
nnei, gui

Nllus me
umnen. 4
me.
zn. Cun ſont
Indue
it, menmm

In, we tar

A voce ern
Egunnis
6n, horruit 1
lance ſegn
frübis carer
uimennert,
en nmn
4 Vollg immiſt

4 U kal i⸗
Rilr
uuliten
.
n il dr⸗

it Adem et
3 lullir uc
n hul e

iiite

bbtunnm ,,
ſc ube. A
er nr bn
1 ne. N. U⸗
r oll 3,
ita ttenit, i
er. N fln
lli ofium en
nda, umnin
l TSNM/r:
Wuit Vun 1e
e dnt 4.
tor, (Mdid ti
ſedſi Vr. m
tur onſg,
lbbetofiunm
Uatüanmn,
z lat eſt,l
credat M-
Aus oflün.
Alechus ennt, u
ndumek .
t, derkr
itum, & u.

nexparelts 1
Girigueren
Verint. Qun
nonn Elunn,
n imunilt,
e connite ein
Eite
ortunimnein
Pun, hoc⸗ l,
ntum, inne
glit, Apre
it enim -
proftet: A
domms e
chamm Hen-
Aut min.
8. Apen
hocek,
onchwin N.
tuſtiisliil
contte ennend
nſiala

tiones Dei Manus ſuperiores adhibeant, non obediunt:

8

in Cap. V. Cant. Canticorum

.
familiaritatis blanditiæ, non ultrà, progredian- ſus Obedi
tur. Quod ſi Dilectus oſtium tangit, hoſtis pu- ſponſam, concupierat: qui, ut
tandus eſt, non amicus. A quo impediris, ne lam Paruiſſe, & aperientem deſeg
cellulæ fruaris ſecreto, is repellendus omnino ſequentem decli

inavit. Qu
Cella. eſt. Quid, quod hi aliquando, quorum vide- aperis mihi, quæ mihi non ci

lectum in ſponſa. Prorſi

Talenta tur inlanire animus, mi oſtium reſeraveris, quæſivi, cùm te quærebam:
lateant. ut illud aperueris, declinant, & elabuntur? pPetebam, non ſponſam, cùm
„ Audi: Peſſulum oſtii mei aperui dilecto meo-: at hi fruſtrà exhibes, quæ mihi
. je declinaverat, atque tranſierat. Nimirum „ non exhibuiſti, quam amabam.

abis Tu qr
que ab amplexu meo. Fugio non tenentes
Obedientiam. Morata es poſt vocem? non mo-

ror ego, poſt pulſum. Non concipies Spiri-

ignitss qui Te diligebat in ſecreto latitantem, ſpernet Potui Obedientiæ deliciis? jejun
resnſan- PDroſtantem ante oſtium. Et quidem, dum ape-
da, liett riret, manus myrrham ſtillavere: at poſtquam
videster aperuit, qui pulſaverat, evanuit. Adeoò Perni-

1 WD — cioſum eſt ſponſæ, clauſtra pandere Pudoris. tum fſalutis de vultu meo, quæ non permili-

Religioſus Videlicet non aperies ſine amaritudinibus ani- ſii » ut conciperem ſpiritum exultationis de
in Anla. Mmi, & conſcientiæ morſibus, & cùmo aperue- promptitudine tua. Non paries, quæ non
Familia ris, invenies abſceſſiſſe, qui ad aperiendum & Paruiſti.

riss ni- vocibus & pulſibus te fuerat cohortatus. Ca-

mia cum

ð rebis amico, ſed non carebis myrrhâ: & Jquæ Surrexi „ Ter aperirem Dilecto meo.
Zus no, vVix feſponſo dignabaris pulſantem, dum oſtium
expopet Clauſum eſſet, eo reſerato, diſcurres per pla- Unde ſurrexiſti? De lectulo, inquit aliquis. Felieitas
deriſi. teas, & fugientem perſequêris, non jam quæ- Ita Tu ſomnias,

. . ſed non hoc loquitur illa, Telix.
ſita ſed quærens: & antè pallium Aruttes, quam quæ ſurrexit. Miror ego ſanè myſterium, & Ledulus
amicum invenias; ante vulneraberis, quàm ſa- Sacramentum veneror quod non video. Dor- nallus eſt
lutaberis: nec erubeſces poſt plagas & ſine miſſe ſe dicit , ſurrexiile dicit, nec lectulurm 2" Temio⸗
pallio totam concurſare urbem, & muliercu- uſquam hoc loco nominat. An à vocabulo ſo e as
lis tuas indicare jacturas. Adjuro vos, Rlic Je- poris & otii abhorret? Verum ſæ Pius lectuli Sate
riuſalem, ſi inveneritis dilectum meum, ut nun, meminit, cùm & eum floridum dixit S& in Feltcitgs
cietis ei, quia amore langueo. eo ſe fruſtrà quæſiſſe ſponſum profeſſa eſt. palliata.
Quare ergo non meminit lectuli, quæ & dor- Ad i-
Dilectus meus miſit manum ſuam per fo- miſſe ſe clamat, & ſurrexiſſe? Nimirum Tem- Titla-

. . 11. . tionis le-
ramen 9 ſi & „ ſos ra mia 1ſo naran poralia, ubi Tu tranquillitatem & quietem ſpe- btulum, iſa

ras, tamdiù tibi videntur Lectulus quamdin ta tranſ-
in me. Ex Hebræo. uubis in eis: e enſ
non recumbis in eis: ubi vere decubueris, non Ier, qui

Otedisn- Lectulos deprehendes eſſe, ſed Equuleos. Le- dn E. .
tiaprow. Cum ſponſus dixiſſet, Aperi mihi, ſoror &alus noſter oridus, tum dixit, cum procul erat u,? myr .
. Ie. . . , . . . „—
pta. mea, & illa ſecum meditaretur, quo modo & à ledto. In lectulo meg Per noctes, ait cùm non

1 lé rhenzs lRit,
in eo rechievit, ſed cum per eum requifivit Di- ner in oo
lectum. Ubi verò decubuit, audi, quid dicat. ponſus

tunicam indueret, & lotos pedes non inquina-
Procraſti. ret, manum ipſe immiſit in ſoramen oſtii. Quo
natio, illa contactu ita conſternata eſt, ut conglacia- Ego dormio, & cor meum vigilat. Quæ iſta beritur-
ta in ſe viſcera ſenſerit. Nimirum timuit à quies, in qua, ſola quieſcente carne, mens tor- dale
ſponſo rebellaſſe cor ſuum, quod poſt vocem quetur? Equidem iſtius tranquillitatis hoſce vicaæ mi-
coëgit Dilectum & dexteram adhibere. Ti- duntaxat frucétus invenies: Cordis vigilias, tu= Ra.
muit, ne tardius videretur paruiſſe, quæ non nicæ Projectionem, excluſionem ſponſi, in o- Iempora-⸗
ſolà voce permota ad aperiendum ſurrexerat. bedientia tarditatem, in ſomno vigilias, in "* non

Et quamvis conſcia eſſet de non repulſo Dile- amore moras , ſtoliditatem in conſilio „ amen- „

. 8 . 1 . . . . . † . Pax cor⸗
cto, horruit tamen ſe, quòd aliquandiè cun- tiam in vocibus frigus in pectore. Nec inde dis vera.

ctabunda ſecum ipſa quæſiſſet, quomodo & ſurrexit, quin plena amaritudine undique myr-
pedibus caveret à ſordibus, & chlamydem, rham diſtillaret. Narrexi, ut aperirem dilecto
quam exuerat, reſumeret ut tegeretur. Et qui- meo⸗ manus meæ ſtillaverunt myrrham. En quid
dem vix manum per foramen, quod hiabat, tandem in lectulo nacta ſit. Qui Floridus vi-
ſponſus immiſit, cum tantus eam dolor occu- debatur procul aſpicienti, decumbenti non flo-
brets. Pavit. Ubi ſunt, qui etiam diffractis foribus res, non lilia detulit, ſed myrrham inſtillavit. .
Teßira- Obedire detrectant? Ubi, qui, niſi geminas Puto Davidi videbatur Judææ Imperium Le- 6. Dævin:
cktulus ſatis floridus. Verum quas ibi ſpinas le- sen
ponſa violatam à ſe Obedientiam „ git? Duriorem fortunam ſuſtinuit in regno, Seatas
duod, dum moratur, ut decentius aperiret, quam in exilio. Felicior miles, quàm princeps medioecris
Dilectum compulit dexteram admovere fora- fuit. Socerum habuit infeſtum „ dum pugna- utior.
mini oſtii ſui. Et quidem non inſipienter ti- ret, cùm regnaret, filium. Triumphos, cum
murnt, nec vana religio fuit, quæ eam perter- Pareret., revexit; aſpexit funera, cùm impe-
refecit. Poſt tactum enim cuùm feſtina ſurrexiſ raret. Innocens exul, & reus Rex: Victor dum
ſet, aperuiſsétque Chriſto, fluente &è manibus fugeret, transfuga cùm regnaret. Denique,
Phratian: myrrhâà, illum abſceſſiſſe ſubiratum depre-

. eam éxpertus eſt infelicitatem in ſolio, ut quòô
. . † . . . . . . .
lachen, henchit. Noluit enim intrare, qui, poſt vocem, pedibus devenerat, inde ut recederet, ſibi alas

ut ſibi aperiretur, coactus eſt oſtium tangere. optarit. Quis dabit mihi pennas ſicut columbe, Pſal,54.7.
doheyioy Abjuravit ſponſam, quam vox ſola non ſatis & volabo „ & requieſocam Sapienter proinde
duos non eXcCitavit. Pulſavit, non ut ingrederetur, ſed Job clamabat eaindem paſſus infelicitatem in
evehat. Ut egrederetur illa de ſtrato: quò ſcilicet in opibus “ In tenebris ſtravi lectulum meum. Qua⸗ Job 17.13:
Pœnam tarditatis (quæ eguit pulſu ad paren- ſi dicat: Cæcutivi, cùm mihi paravi in rehus
dum) tam illa Careret lectulo, quam coëgerat terrenis, ubi quieſcerem. In tenebris ſtratum
ponſum Obedientiæ carere deliciis. Audeo conſtravi: nam ſi in luce fuiſſem, cognoviſ-
dicere; aliquid, Præter ſponſam, amaſſe Di- ſem anguſtias, dolores, vigiliaſque ibi latere
7 ubi

contemp- Credidit 1j

74.

ubi mihi futuram quietem interpretabar. Di-
job 7. 4. cebat propterea: & dormiero, dicam, quando
conſurgam Adeò enim inquieta Lectuli hujus
quies eſt, ut ſola me ſpes ſurgendi ſoletur in
ſomno. Non immerito proinde Salomon ſub
ænigmate hanc nobis indicavit ſomniatam &
Prov. 25. evamidam Lectuli felicitatem. Mala aurea in
II. lectis argenteis, qui Loqaitur verbum in tempore
ſuo. Num deerant ornamenta;, quibus eloquen-
tia conferretur, mſi lectus adhiberetur? Quid
verbis cum Lecto? Nihil ità à Lectis arcetur,
quàm vox: nihil ità familiare lecto eſt, quam
ſilentium. Quare ergo, qui diſputavit de Ce-
dro Libani uſque ad hyflopum parietis, ver-
pa prudentis reclinavit in thoro? Nimirum to-
ta illa pompa renidentis lectuli, ſtratique ri-
dentis, nihil eſt aliud, quàm fallax & verbo-
ſa felicitas. Ideò ergo non injuriâ lectorum
pompam pompæ comparavit verboſæ. Dixerit
hoc David, qui per ſingulas noctes rigabat
ſtratum ſuum, non tranquillitatem nactus in
lectulo, ſed lachrymas. Dixerit ſponſa;, cujus
inquietum in ſomno cor noluit lectulum no-
„minare, ubi ſibi non licuit requieſcere.

Surrexi, ut aperirem Dilelcto meo: Ma-
nus mec ſtillaverunt myrtham, O&

4

Bona be- . . . . .
digiti mei pleni myrtha probatiſſimd.

eultanda.

Gloria
vana, &
Hypocriſis
devitan.
da.

Quid eſt, quod, cùm ſponſus commendaſ-
ſet, proximè ſuperiori capite, tum crines,
tum oculos, tum papillas, tum collum, tum
denique ſponſæ labia, nihil omninò de manibus
dixit, in quibus tamen myrrha exundabat, quâ
ſponſo vix gratius aliquid ſapit? Cur, qui fa-
vum ſtillantem vidit in ſponſæ labiis, myrrham
diſtillantem in ejus manibus non aſpexit? Puto
eam vel oculis Dilecti manus ſubduxiſſe, ut
laterent && corporis partes in quibus myrrha
abſcondebatur. Nimirum mortificatio occulta-
ri omninòo debet, ne pretium ejus evanefſcat.
Ideò manus eam diſtillare & projicere cœpe-
runt, cùm ad reſerandum oſtium accederent;
quèd ſcilicet eas manus myrrha faſtidiat, quæ
oſtium aperiunt, & mortificationem produnt.
Ergo myrrha, quæ non effugit manum dor-
mientis & jacentis ſponiæ, pertæſa eſt dexte-
ram peſſulum reducturæ. Adeòô videri refugit
Poenitentia, ut maluerit otioſam tolerare ſpon-
ſam, quàm aliorum oculis expoſitam. Solùm,
Cùm ſurrexit, ut aperiret Dilecto, ſenſit ſibi
ſponſa effluere & digitis myrrham. Eleganter
Proinde in Hebræo pro eo quod nos legimus:
Et digiti mei pleni myrrha probatiſſmäâ, habe-
zur: Manus meæ ſtillaverunt myrrham, & digi-
ti mei myrrham tranſeuntem ad cardines peſuli.
O elegantiam Hebraicæ verſionis! O lepôrem!
Myrrha probatifſſima illa eſt, quæ ebullire coœ-
Pit & digitis, & in cardines peſſuli deſilire,
quaſi inhibitura ſponſam, ne oſtium aperiret.
Antequam manus ad peſſulum accederet ut il-
lud reduceret, myrrha in ejus cardines deflu-
gerat, ut ſuo & pondere, & quaſi viſco, ob-
Ztg t. ſiſteret aperienti. Cui verſioni LXX. conſen-
F tiunt ita legentes. Manus meæ ſtillaverunt myr-
Hamili. Tham: digiti mei myrrham plenam ſuper manus
sas ſlen- peſſuli. O eruditam myrrham, quæ quaſi pro-
dere neſ- pugnatura ſecretum, quo maximè gaudet Poœ-
cit. nitentia, ſpontè fluxit in peſſulum, cujus ap-
prehendit manus, ne à ſponſa apprehenderen-
tur! Clamabat myrrha illa non voce, ſed

Talenta

„

Oliva

ſfluore ſuo adverſus ſponſam;, eâmque mone-
bat, ne ulli aperiret; quò nulli pateret ipſam
unguentis Poœnitentiæ delibutam perfusamque
eſſe. Ides David Poenitentiam excoluit, non
ubi ſpectabatur, ſed ubi latebat. Lavabo, in-
quit, per ſingulas noctes lettum meum: lachty-
mis meis ſtratum meum rigabo. Tam lachrymæ
quàm myrrha deliciæ ſunt Poenitentiæ: illas ex
mamilla dextera diſtillat, hanc & ſiniſtra. Ve-
rùm clanculùm utrumque uber exerit Pœnitu-
do. In cubiculo, nec Dilecto pervio, myrrham
immulget ſponſæ; Regi lachrymas in lectulo
offundit. Haud equidem ſecretius licuit Poœni-
tenti abblandiri. Siquidem ubi quies putaba-
tur, ibi dolor efflorebat: ubi ceſſare credeba-
tur à curis, non vacabat à fletibus. Nuſquam
feliciuùs otiari videbatur, & nuſquam fortiùs
torquebatur. Planè Templo Poœnitentiæ tho-
rum Regis antetulit, malens victimis carere
& ſpectatore, quàm immolare & videri. Quod Arvegan
ſi tegi debent Opera lucis & ſpiritus: quàm Sce
enormiter erraremus, ſi vanitatum Larvas lo-
caremus in Sole, commemoratis & quæ non
fecimus ipſi, & quæ fortè nec fecere Abavi
noſtri, ſed ipſi ea illis affingimus? Ergone ven-
ditabimus fumum vel generis vel ingenii, qui
fervoris ignem jubemur & fovere in corde;
& in oculis intuentium extinguere? Aſtrum
eſt Virtus, non Gemma: Splendet in tene-
bris, non lucis repercuſſu effulgurat.

Plal. 6,7.

Manus meæ ſtillaverunt myrrham: & saperio-

digiti mei pleni myrrhia probatiſzmd. Tis & Cö-
α 2 1

cionatoris
t ſe . =IIjs dr ſti113 c & 1 :; Exempla-
Et favus quidem mellis diſtillat & labiis ſpon- Cant .

ſæ: Favus diſtillans labia tua. Cæterum myr- II.
rha & manibus exudat. Ut doceamur, credo,
Mortificationem non tam verbis prædicandam
eſſe quàm operibus. Nimirum, qui mella lo-
cavit in ore, myrrham ſtatuit in manibus; &
ſuavia nunciari voluit vocibus, & inſuavia o-
peribus ſuaderi. Porrò Tu, qui myrrham de- Diſereti,.
bes cæteris propinare, memineris velim, non Sauperior
effundi oportere illam, ſed ſtillari. Guttas & diſeretus
quidem è& manibus, & ità è manibus, ut intra Clemens
digitos redundet, exhibeto ſubjectis tuis. Er- nan ſe
go, qui Poœnitentiam in aliis promovere ſata- 1gin
gis, guttatim eam deſtillato; ita tamen ut ITu Regalæ
Te & diù exercueris in ea, quam commen- non nul⸗
das, vitæ auſteritate, nec te exercere deſtite- 7 licaz.
ris. Manus, inquit, meæ ſtillaverunt myrrham, Reformar
ex redundantia. Et digiti mei pleni myrrhà pro- mres.
batiſimd: quod ità eam effundat, ut ſibi ex Eecleſe
ea plurimum reſervet. Quid veròô eſt, quod Aieide-
probatiſſima myrrha redundat in digitis, & geutes.
non probatiſſima exundat & manibus? Quia vox ope⸗
videlicet Mortificationis diſpenſator, quod a- zam.
marius eſt ſibi debet retinere.

Zelus A⸗
Surrexi, ut aperirem Dilelcto meo: Ma- nn,
nus mez ſtillaverunt myrrham. ebſervan-
tia Rega-
Efluxit myrrha 5 dum aperis? defluxit 8& larum &

ſponſus, cui aperueras. Aperui dilecto meo: at Mer d⸗
ille declinaverat, atque tranſierat. Sanè ape- Racnle
riri ſibi cupiebat, qui & pulſavic, & tamdiu „am ob.
cunctantem præſtolatus eſt; ſed myrrham ne- ſervan-
gligi noluit, qui propter eam forte ad ſpon- tig.
ſam acceſſerat. Quiſquis ſperni non vis à Di⸗- ⸗“
lecto, Myrrham non ſpernas. Sperneris, ſi ee
ſpreveris. Volo aperias ſponſo, ſed nolo Pœnmi- Lalori-
tentiam excludas. Pande fores, ut Chriſtus in- & Morti-

grediatur;, feationii

creta con- i

etit, 4
. Conci
6, M.

91 Nal l⸗
aula albet

Nonter

mtlueris.

ti,
is net
ner hl
Or honſo
gile dore
2 nhn gecet,

ie, I

1 ut nd
ur. le, oe gn
6. kle ſlent De
pmes excol
Oum excolut:
inyrrhainn
ens excub,

(lo lioet? a

dureri u
ut mee

lee E, amare
EeUntle, Ur

Mone.
uinde
it, ICI
delo,
. luchi.
Echnne
ilue
iſn. e.
it benn.
ltthen
ledhl
icuithei.
ies pnch
re ckecebe.
„Nlguun
lam run
ſtentir in.
Mimid ende
Fideni nd
ing: gun
n Larah.
gur m
kcete Ahne
Drgone rer
ingeni, i
te in cNe,
ete? Arm
ndet in k⸗
iet.

Nhen: ,
teſkühe,
tin I,
ammur, geli
Gui mll⸗
wanibun;
& inlume
18 Velmn, mm
nibis, uini,
eclign⸗ 1.
rotorele Ii-
ta tunenit 1 .
um nnnt,
Lercele Celie
emuu Mrlun,
ni n
dat, u Ha
ero el,,
in Cgis/ y,
mambis u,
Nitot, Ae⸗

S

e

o mal: Ne
rlan⸗

15) ¹
iAlin
. ta,

cotunt.

Niei co-

Puſillani.
mes, d. . . . . ₰ .
dervor Peédes meos, quomodo inquinabo illos? Qui enim

in Cap. V. Cant. Canticorum.

grediatur, adſtringe manum: ne Myrrha dif-

Mortif. Huat. Concionandum eſt: Rectè: ſed quare

ecationam toto anno jacere debet cilicium in arca? Volo
Stis. erudias adoleſcentes, ſed nolo obliviſcaris tui.
n. Tam tibi ſpinas legito, quam illis exhibes flo-
Poerati res. Intelligis, credo. Pulſat ſponſus, clamat,
magzißri. manuin mittit per foramen, orationi Te op-

Zelas a- tat vacare, lſed labores à te negligi nulla ra-

simatus Rone patietur. Aperi, ſed cave, ne effluat &
1 anſte. * manibus myrrha; nam ſi iſta diffluet, ille dila-
. betur. Non tenebis ſponſum, ſi myrrham non
continueris.
Surrexi, ut aperirem dileto meo: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham, & di-
giti mei pleni myrrhdà probatiſſzima.
Mortiß- Qua⸗ ſponſo occurrit cum myrrha, novit,
*,e,„z. Jquo ille odore oblectetur. Et omnes quidem

bhone & myrrha decet, maximè autem aperientes Chri-
Drocinio, ſto. Cave ſurgas aperire Dilecto, niſi priùs
adiean- exundet in operibus tuis Pœnitentia. Nurrexi.
ves tece O homo, quid damnas ſponſam, ſi dormiat?
ge ndali. Quid eam ſpernis, quæ jacet? Etiam, cùm ja-
ari faci- Cceret, non jacuit in ea Ponitentia, ſed Jacuit
lerde Ee- cum ea, myrrhamque vel in lectulo retinuit,
eleſiaſti- quæ ità crevit in manibus dormientis, ut ex-
Tioioß undare coœperit & diſtillare præ copia, cum
perfettio ſurrexit. Surrexi, ut aperirem Dilecto meo, ma-
re: Secu- nis meæ ſtillaverunt myrrbham. Non eam acce-
laribe; pit poſtquam ſurrexit, ſed cùm reſurrexiſſet,
quipe redundavit in digitis myrrha. Adeò Juſtorum
Pan enr. quoque ſomnum revereri debemus, non ride-
rbamex- Ie, quippe qui lectum ipſum in officinam ver-
tere ſolent Pœnitentiæz. Tam enim David la-
Eecleſia- Cchrymas excolavit in ſtrato, quam ſponſa myr-
rham excoluit: quæ proinde dicere potuit, Ego
Ralitioſi dormio, & cor meum vigilat. Non enim creviſ-
pororan- ſet myrrha in manibus Virginis conſopitæ, niſi
di, etiam- Cor ejus excubaſſet. Quod ſi vel cùm dormi-
tantiſ- ret, aucta eſt in ejus manibus myrrha, ubi,
E i rogo, vacare licebit à Ponis, ſi nec in le-
gusndo. Ctulo licet? Sanè non video, ubi ridere liceat,
ſi, nobis dormientibus, myrrha debet auge-
Mortif- Ii. Puto in vineis non obliviſceretur myrrhæ

lendi.

catio ubi. ſponſa, quæ cùm jaceret & ſterteret, tam co-

Aue. Piose illam exaggeravit.
Surreni, ut aperirem Dilecto meo: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham.
Gon ver. Times, ne Poœnitentiam, quam hucuſque
ſio nu llius diſti .
dſpete Odiſti, amare non poſſis, ſi convertaris ad
te. Chriſtum, ideò de die in diem converſionem

Lapſioey- Protelas? Erras, nec leviter erras. Incipe tan-
iimihnnt. tum, & ab amplexu Pœnitentiæ divelli nequi-
nao bis. Audi ſponſam, quæ ad vocem Dilecti
Teridica, Cunctabunda moras nectebat eo.dem, quo tu,
areas etu deterrita. Exui tunicam meam, quomodo
Pæniten- induar illä. Amiſi innocentiæ Tunicam, quâ
zam, me ſponſus ornaverat in baptiſmo, quo modo

induar illa, quæ cilicium induere nequeo. Lavi

facilu. fieri poterit, ut voluter in cinere, quæ deliciis
7 gu ex tanto tempore diſſoluta ſum? Verùm, ut
S incepit, tanto ſe ſenſit erga Pœnitentiam amore

æſtuare, ut admirabunda exclamet: Jurrexi,
ut aperirem Dilelto meo: Manus meæ ſtillave-
Tunt myrrham. En ego, quæ delicata & mollis
Jacebam in floribus, jam ſpinas amo, jam myr-
rham ſtillo. Et unde jacenti myrrha? Unde è

lectulo vix ſurgenti amor Poenitentiæ? 592
meæ myrrham diſtillant. Non verbis aut deſi-
deriis duntaxat excolo Poœnitentiam, ſed ex-
côlo in operibus. Neque ſolàm manus, gra-
viora videlicet opera, ſed & digiti, minmima
quæque, myrrham diſtillant. Et digiti mei ple-
ni myrrhà perfectiſſimä. Quæ nolebat ſurgere,
ut præſenti dilecto aperiret: mox ut ſurrexit 2
exiit, & per vulnera quæſivit abſentem. Adeò
mortificatio fervore dulceſcit, & Jugum Chri-
ſti fit ſuave portando. Quin tanto jam amore
dolorum æſtuo, ut ſponſus, qui pulſavit, abſ-
ceſſerit, ſat gnarus me ſimul & myrrham re-
tinere poſſe, & ejus poſle carere præſentiâ.
Imòô qui perſpiciens ad grandiora me jam para-
tam eſſe, vult ſe quæri per vulnera & jactu-
ram chlamydis. Quæ denique nuperrimè dor-
miebam ſponſum excludens, ut ſurrexi & myr-
rham diſtillavi è& manibus, & ſanguinem è vul-
neribus emiſi, jam pati poſſum & Palli ſimul
jacturam & ſponſi, parata non minus cruorem
fundere, quàm myrrham effundere. Utriuſque Lapffog-
deliciis carere valeo & carnis & mentis; nec tini fer
quærere deſino fugientem me, quæ mox ac- Peſſunt.
cedentem ad me meis pedibus poſthabebam. . ve-
O furrectionem magnarum ſemper rerum pa-
rentem! Surgit Jeruſalem, & illuminatur:
Conſurgit filia Sion, & fortitudine obarma-
tur: aſſurgit perditus filius, & Patrem recu-
perat: ſponſa ſurrexit, & manus ejus myrrham
diſtillavere. Surrexi, ut aperirem diletto, manus
meæ ſtillaverunt myrrbam, & digiti mei pleni
myrrhâ probatiſſimd. Nota, quæ probatiſſima
myrrha eſt, illa non manus irrorat, ſed digi-
tos irrigat. Adeò minima Chriſto non ſunt mi- Parva in
nima, maximique apud nos pretii eſſe debent, Sonis.
quæ parva ſunt. Noli tantùm in manibus myr-=
rham ſervare, nam perfectiſſima mortificatio
cubat in digitis. Gigantem David proſtravit,
& allatam ſibi & Bethlehem aquam profudit.
Quid carneæ Turri, cum pater4 aquæ frigi-
dæ? Nihilo minùs hanc Domino profudiiſe
dicitur, illum non legitur Domino deviciſſe.
Denique ibi hoſtem vicit, hic ſe: ibi emerſit
invidia, hic palma: propter reportatum de
Goôh triumphum exulavit, propter aquæ pro-
fuſionem regnavit. Jacob Primogenitus eſſe me-
ruit, non Phaſiano abſtinens, ſed lenticulis.
Et benedictionem à Patre impetravit, non ob
paratas dapes, ſed ob circumdatas pelles. A-
deò Juſto plus contulere hædorum exuviæ,
quam deliciæ.

Surrexi ut aperirem Dilelto meo: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrFrkam, &
digiti mei pleni myrthà probatiſſimd.

Cui hæc loquitur, quæ ſola eſt? Jam enim Bona oe-
ſponſus ab ejus oſtio declinaverat, atque tran- altandai
fierat. Cui loquitur? Nulli; ſed tamen vix po-
teſt non loqui, quæ myrrham ſibi ſentit in vana A
manibus. Nimirum rarò mortificationem in pè vinci
corpore circumferimus, quin ipſum circum- zar.
feramus corpus, ut mortificationem, quam Religiaß
geſtat, oſtentet. Vix ſilere poſſumus, ſi ſtil- e-
let & digitis myrrha. En quæ rogantem ſpon- vans,
ſum ſuâſque ærumnas exponentem exchuſerat, Arrogan-
ut myrrham cognovit ſuis è& digitis fluere, ac- tis.
currit ad oſtium, illud reſerat, illum quærit;
quòdque mirere, quærit per vulnera, non ſol-
licita de ſanguinis profuſione: dummodò, quæ
fluebat

Gloriæ

60

fluebat myrrha, videretur à ſponſo. Egregiè
Hebraica verſio ad rem noſtram habet: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham, & digiti mei
myrrham tranſeuntem ad cardines peſili. Vi-
delicet digitorum myrrha, quæ probatiſſima
in Vulgata dicitur, apud Hebræos Tranſiens
dicitur ad cardines peſſuli. Quaſi geſtiret ape-
rire, ut videretur, moræque impatiens in ape-
riendo penè ſponſam præoccupavit, deſiderio
ſuo tardiorem. Ipſa myrrha fluxit in peſſulum
latere neſcia, proſtandi cupida, ſecreti impa-
S. Pacho- tiens, ſponſæ pertæſa tarditatem. Ad quem
imij de ſenſum alluſiſſe LXX. videntur, apud quos
H Di- ità habet tranſlatio. Digiti mei myrrham ple-
cipislus nam Juper manus peſſuli. Nequiit plenior myr-
oreas à rha præſtolari ſponiæ dexteram, ſed ipſa ad-
Je elabo- nixa eſt oſtium reſerare. Et quidem in Hebræo
ratas e* notanda eſt emphaſis verbi: Er digiti mei myr-
Tak. rham tranſeuntem ad cardines peſuli. Non di-
viſesdas Citur, fluxiſſe ad peſſulum, ſed tranſifſle, ne
S. Abbati. putaretur cuùm jam manus peſſulo incumberet,
Quem ip- naturali lapſu decidiſſe, ſed ut exprimatur vi
le puni- quâdam, & non naturæ impulſu, ſed ambi-
wit. tionis, in peſſulum immigraſſe. Tranſiens enim
non dicitur, quod ſpontè & ſine ſenſu fluit è
ſublimi in profundum, ſed quod rectà, more
quadrupedum, ex loco in locum inſilit. Quid
ergo præ deſiderio gloriæ miramur loqui ſpon-
ſam ſine auditore, quando myrrha, quæ ſen-
ſu caret, non caret motù, relictàque ſponſæ
dexterà, tranſit in peſſulum quaſi avis, ut quam-
Humili- primum ſponſi oculis proſtet? Indica, quæſo,
as. mihi aliquem in manibus myrrham geſtantem 5
Talenta dui, quod habet, non prædicet, qui, quod
Iatere vix Continet, non diſtillet, qui, cùm ſtillat, oſtium

poſant. cubiculi non aperiat? Nimirum qui propter
ſponſum non ſurreximus è lecto rogati din,
injuſſi ſurgimus, non ut aperiamus pulſanti,
Slaris ſed ut myrrham ſtillantes videamur à Prælato,
bana Non ſponſum quærentes, ſed ſpectatorem. At

Congra- ſi ſponſa adeò videri optat myrrham ſuam, cur
zulatio- eam guttatim ſtillat, & non magis copioſiùs
pum ſitis- effundit largius dilaudanda? Manus meæ ſtilla-
verunt myrrham. Videlicet parcè ſeminat, non
ut parcè metat, ſed ne breviùs demetat. Ut
diuturnior ſit pompa effuſionis, mavult myr-
rham ſtillare, quam ſpargere. Itaque, ut
multum laudis colligat, minimum myrrhæ
diffundit.

Surrexi, ur aperirem Dilelto meo: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham.
Zein a. In Lectulo Contemplationis unguentorum
B,,,„. deliciis perfuſa conquieicis? Noli ideò, ſi vox
Gamn ju Dilecti ſonet, lectum præferre Dilecto. Co-
var. pioſius, Wihi crede, deliciis afflues, cum ſur-
vita mi- rexeris, vel ut obedias, vel ut proſis, quàm
ſta. ſi in tuo otio requieſcas. Audi ſponſam. Surre-
Deo dare xi, ut aperirem Dilecto meo: Manus meæ ſtilla-
eiz aci- Gerunt myrrham. Quoties aut Te obedientiæ

pere. 2 1
odien- VoOX excitat, aut animarum ſalus exſuſcitat,

zia parit Surge ſecura de lucro. Nondum reduxiſti pe‚ſ-

Oratio-
nens,
Jervorem.

ſulum, & jam exundant inter manus aromata.
En quam promptior ad mercedem perſolven-
dam ſit ſponſus, quàm ad indicendum opus.
Jam manus, quæ ſalutem in medio terræ ope-
Z3elus a- Taturæ ſunt, ſtipendium tenent in ipſo ad labo-
imari, Teln itinere. Myrrha & manibus fluit præ copia,
etſß: Ta- nec adhuc pedem domo extuliſti. Vel certè di-
lenta me- camus ita. Wirrexi, ut aperirem Dilecto meo:
dioeria Manus meæ ſtillaverunt myrrham. Surrexit à

Oliva

ſponſo excita, qui caput cincinnéſque rore ma- ſnt, &
didos, & guttis noctium infectos oſtentavit. Hietas pe-
Utique ad animarum curam excitata eſt hac vi- r
ce ſponſa. At non inſipienter tantum onus recu- Dee .
ſabat deprecabaturque. Ego dormio, & cor dar.
meum vigilat. Adhuc quieſcere in Deo non di- Dei eurs
dici, quæ vel cùm dormio, mihil de me ſollici- Ie bermir-
ta, pro me tamen vigilaſſe cognoſcor. Exui tu- kere,
nicam, pedes lavi, ſed non texi; ideò eos in-
quinatura ſum, ſi ſurrexero. Tamen ut ſurre-
xit, nec pedes inquinavit, nec caruit Tunicâ:
non enim eam vigiles abſtuliſſent, ſi abſque tu-
nica proceſſiſſet in publicum, inſuper & myr-
rhæ tanta copia exundavit in manibus, ut con-
tinere eam nequiret. Quaſi dicat illi ſponſus.
Deſtinaris ad curanda vulnera animarum; ſed
antequam illas cures, procuro ego tibi, quibus
indiges ad tantum opus implendum. Cares myr-
rhâ, ſed eâ non carebis, ſi ſurrexeris: ſurge
tantm, & niſi abundes aromatibus, iterum
recumbe in otio tuo. Aliter quoque libet inter- Zeſus eà
pretari ſenſum Scripturarum ſanctarum. Pro- Moriß.
vocatur ſponſa ad curam animarum, ſurgit, ut eatiane.

ſe ad eam accingat. Tamen, quæ Tunicam sciemis
quærebat, Myrrham fſibi ſenſit inter digitos "ous ne⸗
ceſſaria;

ebullire. Ac ſi ſponſus dicat: Tu quæris chla- 18
mydem ut exeas ad ſalutem proximorum, ſed Mortiß-
ego Myrrham infundo tibi. Tu ornamenta con- eatio
quiris, ſed ego Mortificationem exhibeo. Tu onͤs:
ſollicita es de doctrina , ego verò de Pœnitentia. Spirian .
Tu attendis, quid doceas, & id ego ſatago, lia Stu-
ut dura libenter patiaris. Denique tunicam:, diis pras
quam modè induis, auferent tibi Vigiles mei, erendae.
ut deſinas in ſapientia confidere: at myrrha & Talenis

. . . . veriora.
aliorum vulneribus medebitur, & tuis. Ergo Pecleßi

nec Primoribus Eccleſiarum Pompæ, nec ſcien- ſiea ju-
tiarum alluvio neceſſariæ Sacerdotibus, ut pro- riſdichio,
ſint Populis. Imò Deus ſinit, ut circumcidatur Eecleſis-
exuberantia Doctrinæ nimis elevatæ cenſurâ Li- Ecor dsm
brorum, & præcidantur fimbriæ aureæ jactu- Mane. ä.
râ redituum: ut myrrhæ Tunica poſthabeatur. empla lo-
Ergo quiſquis vocaris ad curandum ægrotan- naſunt,
tem Mundum, noli admodum ſollicitus eſſe de non lurus
Tunica, ſed multum ſollicitus eſto de myrrha. & Pombu:
Noli dicere, Exui me tunicâ meâ, quomodo in-
duar illa, hoc eſt, ex multo jam tempore ſtu- Eceleſia-
diis non vacavi, din jam ab hominum conſue- NKie, non
tudine abhorrui, dedidici urbanitates & aulæ Tn ne.
lepores, & quomodo aulis intrudar? Noli, in- namunio
quam, hæc loqui. Tibi enim non Tunica ne- ſinet anxij
ceſſaria eſt, ſed myrrha. Exuêris Tunicâ cuùm ed de
egreſſa fueris, ſed antequam egrediaris, tan- vir igii⸗
tum tibi inſtillabit ſponſus myrrhæ, ut per di- Ppar: zr⸗
gitorum rimas diſtillet. Mortificatio in mani- Cpriſßzo.
bus, non ornamentum in Tunica, neceſſaria Zelus A-
eſt ei, qui ad curandas animas deſtinatur. Nu- siwarum
dus Eſaias concionibus præparatur. Joannes on scen.
vix tectus pilis vox Verbi eſt. Apoſtoli omnia aia,
reliquere, ut Chriſtum annunciarent. Stulta

Mundi, ſed mori & pati parata, Deus eligit,

ut fortia quæque confundat.

MWanus meæ ſtillaverunt myrrkam. peaydan

eſt acciει⁰
An Stillante ex digitis tuis myrrhà, eâ tu S
caruiſti? Abſit. Et digiti mei pleni myrrhä pro- Zelus A-
batiſſinâ, ſeu nobis refundente ſponſo quæ ani- n
mabus effundimus: Seu reſervante ſibi ſpon- en jur⸗
sd optimam partem ex myrrha, quam cæte- vat.
ris impartitur. Ita nec ille noſtri obliviſcitur, Zelus e
dum eorum qui ſunt illius recordamur: nec hrvek
ipſi nos negligere debemus, cuùm curamus“.

alios.

gurs n.
4) l⸗ u
e tunt
4 m gueli
Alrr ad ar
in ponmt
ſgi litet?
ugs eelia
,Aun qu
e. Vdemn
in ale: le
Inrln kode
len mebet.
le Eebes
Pbluatior.

Ment, ut 4
lr Met
(gi net

M

52 Uoſto
Nt, un per
S, Et,lli in mar
66 Pene chci
Pefnun flre,
Gti gen ſun,
Herten min
(herts digte
e mumn Oplenn
G. M natura it
vaiſarigle ſie
en o
en Kle Cbaleſcant
aubodigti
In Conhtinerenn
ſu minh pr
v . l
i grobati
lt ſocen
wlall ſe id habe
Kemzrtht, r
H uibiamer,
Uo; ibi
i bi mun⸗
e oince
küin
loont
Mrnien . 1
Muban &

totem,
entaytt ſu
Gthaew iun
Nn ren.
an
0 on d. 1
me ſoll i
. Euuin, n
ſed erg i.
t ſune.
it Tundd
lablabet.
s, It C.
n Hontn
harum; ſl
tii, gub
Catem.
Veris: e
bus, ttennn
ſe lbetine. 1
karum. M -
n, ſugit) Win
Gæe Tinicm
inter Egin,
Iueris le
morum, Al
nummentachr u,
exhubeo. I
e Pentenin
dego ſingri
ne tunlcann ,
Vieler mei,,n
1ttthe
& tus. Ni ,
pee, neeſier /,
tibus, ur ir in
CrCumciden
te cenlnli,
e aurer l
pofflubenln g,
ummn egtir
Micimns 1
Ko de ninke
4, umm i.
n tenſon fr
Winun le⸗ 65
mitres ale,
cr! Mbin,
on Tunka le
es Lnid n/
gkeclals) ulr,

thæ, uIAeH

ica nece 5
eftwmtn. N,
tatur. ſon
Apollac
ciarent.

Derehhe

4,

Ib,
te ,
mnäil .

Modeſlia
line ſpiriu:

Morifita-
tio neceſ.

Jaria.

Unio inter
advenas,
vel inter
div erſi ge-
neris &
genii homi-
Re5§.

Vre tole-
randus &
Puſillani-
mes, nam is
meretur

plus, qui

naturam
habet ad-

verſantem.

Mortifica-
tio paſſio-

num. .

Unio vera

& folſa.

Amicitio-
æ.

Amicitia
Vera.

Eccleſia-
ſtirorum
unio ſan.
&a, non

factio ſit.

in Cap. V. Cant.

alios. Ergo qu cquid effuderis, refundetur tibi:
nec ita Tu profundas myrrham, ut non ex ea
probatiſſimam coacerves TLibi.

Manus meaz ſtillaverunt myrrham.

Quando? cùm ſurrexi, ut aperirem dile-
cto guttis noctium madefacto. Et ubi Tuni-
ca, de qua admodùm ſollicita dicebas: Exſpo-
liavi me tunicà med, quomodo induar illaà? Tu-
nicam quæris, & Tibi ſponſus & Lectulo ſur-
recturæ ad animarum curam, pro Tunica, myr-
rham ponit in mamibus? Quid, quæſo, hic my-
ſterii latet? Puto Modeſtia Mortificationem
magis neceſſariam eſſe indicare voluiſle ſpon-
ſum, dum quærenti Tunicam myrrham exhi-
bet. Videmur nohis abſque Tunica prodire
non poſſe: ſed novit ſponſus Chlamydem ſine
myrrha prodeſſe. Ideoque illam quærentibus,
iſtam præbet. Volo Modeſtiæ ſtudeas, qui
exire debes & cubiculo tuo; ſed de myrrha
eſto ſollicitior. Verùm attendamus Verborum
ordinem.

Surrexi, ut aperirem Dilecto meo: Ma-
nus mez ſtillaverunt myr-cham, &
digit mei pleni myrthà probatiſſi-
maä.

Oppoſito ſanè modo loqui debuit: videli-
cet, cùm per digitorum ſciſſuras fluere ſo-
leat, qui in manibus humor continetur, & ma-
nus plenæ dici debuere myrrhâ, & digiti myr-
tham ſtillare. Quare ergo manus ſtillant, & di-
giti pleni ſunt, qui teretes undique continere
fluentem myrrham non poſilunt? Nimirum
Charitas digitorum infirmitatem, ſupra ma-
nuum opulentiam, locupletat. Attende: Ma-
nus a natura ità ſibi cohæret, ut diſiungi ſe-
pararique ſine vulnere non poilit. Digitorum
verô ab alio quivis diviſus eſt. Itaque quod in-
ter ſe coaleſcant digiti, non natura eſt, ſed gra-
tia: Ergo digiti, qui aromata, ſi ſeparati forent,
non continerent, ut cohæſerint ſimul, replen-
tur myrrhàâ probatiſſimà. Et digiti mei pleni
myrrha probatiſſimd. Non digitus, dixit, ſed Di-
giti: ut à fœdere & concordia intelligerent ar-
ticuli ſe id habere, quod habent, ſe non care-
re myrrhâ, quæ fluit paulatim è& manibus. Ergo
manus myrrham effundunt, Digiti ſervant:
quia ibi amor, hic charitas eſt; ibi amicitia, hbic
unio; ibi naturæ eſt, quod cohæreant, hic gra⸗-
tiæ. Proinde qui naturali quâdam propenſione
ſe diligunt, aptiores ſunt proſundere ſponſi
myrrham & aromata, quam ſervare. Eorum
eſt ſervare myrrham, quos non natura, ſed pro-
bitas foœderat. Optimè proinde ſponſa ait: Ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham, & digiti mei pleni
myrrbä probatiſim. Id verò quandonam con-
tigit? Quando? Cùm evigilavit, atque ſurrexit.
Attende. Nur exi, ut aperirem Diletto meo- ma-
nus meæ ſtillaverunt myrrham: & digiti mei pleni
myrrhà probatiſimdâ. Quoad exuta veſtibus 6&
lotis pedibus non in cubiculo modò „ſed & in
lectulo jacuit, par manuum & digitorum felici-
tas in continenda cuſtodiendaque myrrha. Ut
verò ſurrexit, & aperire oſtium cœpit ſecre-
ti ſui, forâſque egredi, tum emimverò quid
manus inter & digitos interſit, deprehendit.
tenim reduncdavit intra digitos myrrha &
crevit, & manibus verò ſüllavit & fluxit.
Ethicæ Tom. I. Pars II.

Canticorum. 61

Quoad in Lectulo ſecretéque Tyrocinii dormni-
tur, ſolo corde vigilante, Ego dormio, inquie-
bat, & oor meum Vigilat; pluriſque fiebat puri-
tas pedum quovis Dilecto etiam importunè pul-
ſante. Lavi pedes meos; quomodo inquinabo il- Piopoſita
los? Tunc myrrha nec è& digitis effluxit, nec & Tracinii
manibus. Tam enim qui ex affectu Chrifli ſibi "eegen-
cohæferant, quàm qui ex familiari quodam col-“
loquendi uſu inter ſe coaluerant, Diſciplinæ au- Hrodege⸗
ſteritatem & mortificationis amaritiem conler- ner.
vabant. Conſopito enim ſenſu, cor duntaxat ad
Coœleſtia vigilabat, nec non & Tunicam exue-
rant ſcientiæ atque dotum cæterarum, qui-
bus ornati procederent obviam pulſanti. At
ubi, poſito Tyrocimio, & reſumpfſere veſtem &
ſurrexere, plorat Ordo Religioſus non omni-
bus par ſtudium mortificationis & diſciplinz
eſſe, & lugens ac dolens exclamat, Nurrexi 5
t aperirem Dileltto meo manus meæ ſtillaverunt
mnyriham, & digiti mei pleni myrrhi- probatiſſi-
m. Quaſi dicat ego miſera, quæ, ut manus
meas & digitos myrrhà complerem, ſponſum
diſtuli, & penè ſprevi pulſantem gementém-
que, ſuique capitis exponentem tum guttas tum
rorem, animarum videlicet diſcrimina & pla-
gas: Nunc cùm ſurgo, méque paro aperire illi, Zytonum
excreſcente in digitis myrrhâ, Huit illa & mani- Diar tate
bus. Alii enim regulas, leges, & propoſita ſan-“
ctitatis curant negligentius; alii in ſeveritate
diſciplinæ proficiunt. Manus meæ RKillaverunt
myrrham, & digiti mei pleni myrrhi probatiſſi-
mäa. Quibus plus fideram, quo uſque interpreta- Tyroni non
bar manuum loco mihi futuros, ab iis deſeror. fd ndum.
Non enim intellexi ſœdus illud , in quo mihi

Tyro non
ſuperbiate

. rryro wole-
complacebam, naturæ fuiſſe vinculum, Paren- edasznos

tem diſſolutionis, & myrrhæ diſſipatorem, non plenè pro-
charitatis foœdus, quod eſſe ſolet vinculum per- Sue a D
fectionis, & myrrhæ cuſtos. Ergo manus ſtillant, mp hce.
& digiti pleni ſunt. Qui videbantur minus in-
ter ſe bæſuri, generis, genii atque ingenii va-
rietate parum inter ſe juncti, coaluere myrrhæ
ſtudio perfectiſſimè. Qui verò idem ſapere, &
idem dicere, & unum velle credebantur,
myrrham diſtillant. Proh dolor! prodor mani-
bPus, digitis probor: minimis ornor, maximis
exinanior. Quid, inquis, nonne & digiti ſtil-
lant? Stillant, ſed ex redundantia : ſtillant;,
ſed ita ſtillant, ut pleni quoque ſint: fſtillant,
ſed audi quà ratione myrrham effundant. Et di-
giti mei pleni myrrhâ probatiſimä. In Hebræo
ità habetur: Manus meæ Riſlaverunt myrrham,
&σ à'giti mei myrrham trahſeuntem ad carqi-
nes peſſuli. O Sacramentorum theſaurum! uti-
nam quam ſibi abundat ſenſibus, ita nobis ex-
poſitione pateat. Audiſtin? Fluit myrrha tum
& manibus, tum è digitis. Quis enim rigo-
rem Tyrocinii, & ſilentium illud non tem-
pPeret Pythagorico ſeverius? At manus myr- Imientin re-
rham ſtillant, digiti verò emittunt: ideòque da.
illa humi decidit, hæc in cardines peſſuli vel
incidit, vel potius inſilit, imo, ut cum Scriptu-
ra loquamur, tranſit. Quod tu loquaris, vanita-
tis eſt futiliſque lætitiæ; ideéque pulveri ſer-
mo tuus immixtus lutum humi facit. Charitas We ommnis
. . . . . sent om-
eſt, ſi ille ridet; ſi oculos attollit „ humanitatis nibus.
eſt, non levitatis. Denique non naturaliter
Myrrha ejus fluit, ſed tranſit, non fertur na- Zelus Ant.
turæ pondere, ſed impulſu prudentiæ anima- Vmu I
ta motaque progreditur, & quidem ad peſſu-.
lum tranſit, vel ut Chriſto aperiat, ſi illud reſe- Lienti,
rat; vel ut externos excludat, ſi illud firmat. FPrava.
Non enim cum alio colloquitur, ut loquatur;
F ſeg

Familiari.
tas cum ſæ⸗
cularibus.

62
ſed ut, quem alloquitur, externorum non appe-
tat conſuetudinem, ſatis domi & recreatus & le-
vatus curis. Tum enimverô myrrha é digito tran-
ſit ad peflulum, ne oſtium externis pandatur.
Subridens quoque loquitur, ut, cum diu te-
peſcenti blanditus fuerit, recaleſcat in miſero
penè extincta Pietas, & Chriſti fiat dignus hof-
Pitio. Tunc autem vides immigrare in peſſùlum
myrrham, ut aperiat Dilecto. Non ergo ſtil⸗
lat myrrha, ſed tranſit: non ut ſeſe effun-
dat, ſermonem diffundit; ſed ut jacentem eri-
gat, myrrham non penitus ſervat. Hæc autem
etſi profuſio videatur myrrhæ, incrementum
myrrhæ eſt, non decrementum. Gratius enim
illi atque jucundius eſſet filere, quam loqui.
Z as Asi- Ideôque cum in Hebræo habeatur: Et digiti

compati

H mei Nillaverun ſubauditur) myrrham tran-
prdeſ. Jeunten ad cas dines Pehhezli; habet Vulgata: Et

digiti mei pleni myrrhd probatiſſimä. Diſtillatio
enin iſta myrrhæ ex charitate non minuit
myrrham, ſed auget: plenitudo Mortificatio-
nis eſt, non effuſio. More fluminum exundat
& fonte, ut, decurrendo, creſcat, & largior
Pfſal.34.12. abundet. Oratio mea in Jinu meo convertetur.
Etiam Mare venas emittit aquarum exiles, ut
recipiat fluvios. Etiam nutrix balbutit, nec ta-
men loqui dediſcit. Etiam fax lucem partitur,
nec perdit.

Surrexi, ut aperirem dileéto meo: Manus
meæ ſtillaverunt myrtham.

Quare oleum in lampadibus apud Mat-
thæum parant Chriſto Virgines occurſuræ,
riaà K ⸗ 0 C.
ia Su- hic verò ſponſa cum ſurrexit ut ſponſo ape-
So, 0ο * . . . . 1-
e riat, myrrham ftillat e manibus? Quare ibi
oleum, hic verò myrrha? Nimirum ab amante

Deo, ſi Virgo luceat exemplo: non ſatisfacit
Eceleſiac Deo ſponſa, niſi patiatur. Niſi libeat extollere
Baasbg. dignitatem Eccleſiæ ſupra Synagogam: ibi
Religieſß, bonſa non audet aperire ſponſo, niſi in ea
ferverede Exundet amarities; hic Virgo tantùm vel ad nup-
benie tias admittetur, ſi habeat ſaltem in lampadi-
bus oleum. In lege manus adhiberi debent;
in Evangelio vaſa manibus ſufficiuntur, &
quidem in vaſis oleum, in manibus myr-
rha.

Surrexi, ut aperirem dileéto meo: Manus

iu , Tea ſtillaverunt myrtham.

aucit ad
Deun. Non eſſet ſponſa, ſi, cùm necdum aperuit
Tematio ſponſo, aliud haberet in manibus, præter myr-

ducit ad rham. Quod enim opus delectare poteſt ca-
Cpriftum. rentem ſponſo? vel hyacinthi vertentur in myr-
rham, ſi JESus abeſt. Væ iis, quibus aliquid
arridet, Chriſto exulante. Regnaret mundus;, ſi
ſe exulare noſſet: verùm dum, quæ tractat procul
à Deo, pretioſa reputat, non myrrham putat,
cunctaturque occurrere ſponſo, & negligit ape-
Titulatio rire pulſanti. Vel certé dicamus ita. Wurrexi,

S& absoraem . P 1, j
& n o ut aperirem Diletto meo: manus Mec Neillave-

Nil præter
chriſtum.

Reécreatio
vera.

carere. runt myrrham. Plus debes myrrhæ;, 6 ſponſa,
Deſtario. Guaàm Paupertati & Innocentiæ tuæ. Loti pe-
nes. des, & projecta tunica retardabant te ab oc-
igar curſu ſponſi : 20 quem te compulere manus
= myrrham di Niſi abundaſſet myr-

& inveni., ha, hon ſurgerés. Ideò ſponſus falciculus myr-
B c. rhæ fuit, cum inter dilectæ ubera requievit:
astionss 6

plus exigit Deus, quam ab innocenti. Satis eft

Oliva

Non quòd Dilectus myrrha ſit, ſed quòèd tunc ientatni
ſolum reponatur in pectore, cùm jam faſci- fempore.
culus myrrhæ repelli nequit ab ubere. Cum
ipſo ſum in tribulatione. Quaſi dicat; non ſum LPl. 90. 15.
ego myrrha, qui & ab illa appellatus ſum gg gate
Malus inter ligna Sylvarum, & totus deſide- care
rabilis, cujus & fructus meos dulces fuiſſe
gutturi, ipſius conſtat teſtimonio; ſed quia nun- YZentatis
quam illa me recipit niſi cùm myrrham recepit, nr iliz.
ideò putat me myrrham eſſe. Et ſane ſponſum „ „ ze
Tribulationi debere, quòd admittatur à Sponſa, ſaltenn.
ex eo vel maximè conſtat, quia tunc ſurrexit
aperire ei, cùm manus ejus myrrham diſtilla- Deus quæ⸗
verunt. Ideò ſponſus invitatus ad Hortum, ut rendti.
fructus nucum ejus comederet: confeſtim ad-
fuit, ſed non nuces, at myrrham decerpfit in
horto. Veniat dilectus meus in hortum ſuum, &
comedat fructus pomorum ſuorum; vel, utin He-
bræo legitur: Et comedat fructum pomorum de-
licatorum ſaorum, ſtatim reſpondet ſponſus. Ye-
ni in hortum meum, Joror mea ſponſa, meſſui
myrrham meam. Quare, Domine;, invitatus ad
delicias Pomorum, myrrham deligis quam co-
medas? Nimirum Poma negligo, & myrrham
meto, quia non propter illa me invitavit, ſed
propter hanc. Si enim ſola floruiſſent in horto
poma, haud mei recordata eſſet: ideò me vocat,
& me expetit, quia inter delicias amaritudo
ſuccrevit. Meſui myrrham meam. Tibi deliciæ
Pomorum ſint: mihi grata myrrha „ quæ me
tibi non facit ingratum, ſed reddit optabilem.
Eluxit id verò non in Horto modè, ſed & in
Lectulo ſponſæ. Ubi enim floridus deſcribi-
tur, ſponſus non quæritur, ubi verò quæritur,
nulla florum mentio eſt, ſed umbrarum tan-
tùm & noctis commemoratio. Lectulus noſter
Horidus. cap. I. At cap 3. In Lectulo meo per
nobles quc ſivi , gquem diligit anima mea. En quo
modo ad excitandum ſponſi deſiderium aptior
eſt Lectulus tenebris inhorreſcens, & nocte
tribulationum circumtectus, quàm florum
pulchritudine vernans! In die tribulationis meæ Plalas.;
Deum exquiſivi manibus meis, nocte contra eun, 4
& non ſium deceptus. En quando exquiritur Do-
minus à Propheta, nocte tribulationis. Cum oc- Pl. 77. 34,
cideret eos, quærebant eum. Imple facies eorum pf. 82. 17.
ignominia, & quærent nomen tuum. Exclamavit
aliquando Propheta miro erga Deum flagrans
affectu: Quoniam Tu es Domine ſpes mea. O co- Pl. 90,9
gitationem cœloſublimiorem! Altiſimum poſuiſti
refugium tuum. Non poteras aliquid ſtatuere ſa-
pientius, quaàm ut in Deo confideres. At, rogo
Te, quid tam citò mentem tuam erexit ad Deum?
Quoniam tu es, Domine, ſpes mea. Grande ver-
Pum, Regem militibus, opibus & victoriis ful-
tum in uno Deo confidere. Suſpicor ego pla-
nè nonniſi Tribulationis magiſterio ad tantam
ſapientiam eruditum. Plane ità eſt: Audi;,
quid illicò reſpondeat illi Dominus: Non acce-
det ad te malum, & flagellum non appropinqua-
bit Tabernaculo tuo. Viden' à conſpectu flagelli
doctum Prophetam, ſeſe ad Dei ſolium recipe-
re. Profectò, qui clamanti Tu es ſpes mea,
dicit, non accedet ad te malum: indicat ideò ex-
clamaſſe, quòd viciniam flagelli exhorruerit,
à quo eum ſecurum facit. Nox præceſſit, dies aut-
tem appropinquavit. Quis dies iſte eſt, niſi Chri-
ſtus? ità Ambroſius & Chryſoſtomus. Is veròô
quare appropinquavit, niſi quia & Tribulatio-
num prius obſcuritas acceſſerat. Nox præceſſut,
dies autem appropinquavit. Non dicit, nox fe-
ceſſit, quaſi diei impedimentum & obex;ſed nox
præceſ-

Ad Rom.
13. 12.

n an
ea Deumn
ctamag
Fizl

Mehraca ren

Mpe, leg
mole
n hon ex
ſan ten

amn non h
A verd ſer
rgtennr 0
fhmm id
Co,tun enn
1r tanpi. Ne
Noncolnurc
Kertmüunate no
Ur, neglige
mpi 9
Ne dinunn
milcet d
den Lateon
nec ſo

8 eet Glellur 7
Uher ſponl
a khui
von nbig, 5
N fol
l kietra
in . i
en eld pallb
K alib
e Prel
e led
N ld
N
1 u.
Eun he
ſe. D
ee
Meni in
Ulie⸗

dnn
an ſe.
dere.
5oN n 1
lans n
us delige. d
les Kue NNn
quinun- RM
Gmttteni
ne ſonion
rs arl, 8
ne ſmnet.
ham diſtll
lormum,Un
onleſlin .
decerſlt n
tupn ſuen,
el, uinn.
19 omnerien ge⸗
etſpollu. .
ſnſi Imſi
e, Mltanal
igi Quamncr
& mjnun
inwitavt, D
lent inborn
ded mevoct,
nns amharitud-
r Tiicelt
ntla, Ge
itcgthien
wdd, Eed & n
rics elnb⸗
Verd gueinin,
umbrarum tn.
Lectulis iuer
ethulo men
na mea. End⸗
ſiderium gir
en, K NN
ann Auum
tribulatinum li
olle unnten,
exqittu Dr
lationiss U
le ſicn mul
mn. EMrhin
Deunn figis
ſ ermin 0i
iſimun
idſenne
nderes lonh

te

14

Chriſzus

in Cap. V. Cant.

præceſſit, quaſi diei conditio & pronuba, quæ
niſi anteceſſerit, Lux non conſequetur. Crede
Job. 17. u. Jobo, ſi Paulo non credis: Cogitationes meæ
diſſipatæ ſunt torquentes cor meum. Ingens ſanè
cruciatus, Cor cogitationum atque curarum
æſtu dilaniatum. Quid ſubſecutum eſt ex his
dolorum umbris? Audi: Noctem verterunt in
diem. Umbræ iſtæ diem, imò & Deum pariunt.
Caliganti in tenebris lux illuxit, beneficio ca-
lamitatis. Converſus ſum in æœrumna mea, dum
conkigitur ſpina. Ut vides, ex ſpina Roſa floret
Converſionis in Deum, ex nocte calamitatis,
Contemplationis oritur dies. In Lectulo tunc
flos campi quæritur, cùm aruere in eo flores
agrorum. Adeſt in horto ſponſus, cuùm inde
myrrhanon abeſt. Sur git Dilecto aperire ſponſa,
càùm ex manibus ejus amaritudo diſtillat, Pro-
pheta Deum invocat, cùm propè eum flagel-
lum circumagitur. Sanè aurum concrefſcit in lu-
to, prorſus ſidus fulget in tenebris; tunc cupi-
mus Deum cùm deeſt nobis, quod cupiamus.
Cant. 2.3. EJo flos campi. Dicit ſponſus de ſe. Quare flos
campi eſt, & non flos horti, aut viridarii, imò
Cnſalatio. & Vaſis? In horto flos excolitur, in vaſe ſimi-
nes Dei liter miro ſtudio rigatur, ſoluſque Flos fructus

dantur ca- . . . .
rentibus laboris atque induſtriæ eſt. In campo verô tunc

Zl. 31. 4.

nad. Flos naſcitur, cùm nec aratro proſciſſa Tellus,
, nNec ſata ſegetibus, inculta negligitur. Et ne

ſortè crederes, poſt breve tempus in inculto
Cifas campo hunc Florem naſci; néve crederes ex
aga r. iis eſſe floribus Florem iſtum, qui in agris
cua cono germinare viſuntur eo anno, quo quieſcere ar-
lIationibus va permnittuntur, & à ſatione reſpirare, uti ſunt
mienli papavera & id genus, non tam flores, quàm
Ariditates GEnuI, Roſam le dicit Campi eſſe. Sic habet
& Deſo. Hebrailca verſio, quæ ubi noſtra vertit, Ego
dn Fos campi, legit: Ego roſa Campi. Porrò Roſa,
ſerunt. Cüm non ex fœno, ſed ex fruütice oriatur, ex
7tuteto longo jam tempore indicat deſertum campum
rins fuiie, ſationiſque immunem, in quo Chriſtus
Cant, 2.3. floret. Similiter de eo dicitur! Scut Malus in-
ter ligna ſylvarum. Sylva enim quæ fructiferas
plantas non habet, Chriſtum colit, & habet,
ubi vero fertilitas Pomorum eſt, ibi Chriſtus
negligitur. Cùm enim diù ſe viderit quis de-
ſtitutum ab omni rerum humanarum præſi-
dio, tum emimverò ad Deum confugit. Ego
Ros campi. Non naſcor, quèòd excolar; ſed quia
non colitur campus, ideò me parit. Floret, quia
germinare non poteſt: Si enim frumentis ſerere-
tur, negligeret florem, & ſpinas ederet. Ego
flos campi, & lilium convallium. Montes non
me dignantur hoſpitio ſuo; vix in convallibus
mihi licet florere. Quis enim in ſublimitate
recordatur Domini? Sola depreſſio Lilium nobis
parit. Fateor equidem & in montibus viſum
aliquando ſponſum. Vox diletcti mei. Ecce iſte ve-
Talema Nit ſaliens in montibus, tranſiliens colles. Dimilis
ſine Syiri- eſt dilettus meus capreæ hinnuléque cervorum.
ſn. Stupet ſponſa, quòd videat Dilectum in mon-
Digraas tibus. Non ſemper, nec ità facilè Chriſtum co-
noxia. gitat, qui in alto eſt. Sed nota, quomodo in
Reigions montibus, & quomodo in vallibus ſit. Idem
liosg. ſponſus & in vallibus, & in montibus; ſed ibi
Prario, floret, hic tranſilit; hic cervo aſſimilatur, ibi Li-
es ien lio. In vallibus radices agit, vivit, viret, olet,
b Religi- fléſque eſt, non fructus: non enim ut nos paſ-
adee cat, ſed ut colatur à nobis, in nobis colitur, ſi
HusiIs. Valles ſumus. At in montibus vix ſalit; utinàm-
"m, que que non lucrum ſit, quæ pietas putatur in

Gie Chiſtum. Dum enim Chriſtum video ſpon-

ubi non
aà hiiet.
Feli itas &α
Dignitas
noxia.

Cant. 2.8.
& ſeq.

iiter.

Ethicæ Tom. I. Pars II.

ſæ videri in montibus Cervum, conjicio non

Canticorum. 63

cultores ibi habere, aut ſpectatores, ied statts ms⸗
potiùs perſecutores pati & venatores. Non li-““a.
cet Chriſto inerrare montibus, niſi Cervus Mulicus
fiat: hoc eſt, niſi in delicias & voluptatem non promo-
vertatur Felicium & Principum, ab eorum do- Gs G or
mibus exulat JESus. Exponitur quidem Imago Slcg,⸗
Chriſti in aulis, ſpe ctantur & ſimulachra Cru-

cis & Crucifixi Domini in ædibus Nobilium, Perſeve-
ſed ad ornatum parietum, ſed aliquando ad am- Titet,

bitionis pompam, non ut adorentur. O faci- mediocri-
nus! Crux militat luxui, utque famuli, ità bus.
Dei effigies in Palatiis non rarò adſunt, ut Ver-
miculi ſuperbiam propagent. Salit Chriſtus
in montibus, ſed Cervus eſt, dum in iis ſalit. npztoria
Ad jacula & venabula duntaxat ſalit. Jam e- & altaris
nim & ſacrum interdum celebratur, non tam Wbhium.
ut Deum adorent, quam ut ab aulicis Primo-
res adorentur. Ibi enim non minus aliquando Ambitio,
ambitio extollitur ab adulante, quam attolla-
tur JESUS à Sacerdote: Faces, quæ deſeruntur Zuuli,
à ſervis, parcius Chriſto inſerviunt, quam
Principibus; non enim indicant adfuturum illi-
cò in Pane Deum, ſed adefſle teſtantur Dyna-
ſtam, in Templo. Diwimis officiis, non ideè
ſemper interſumus, ut Pſalmos, ſed ut cytha-
rœdos audiamus, auriumque ibi compendium
agitur non pietatis.

Luxuse

Superbia:

Manus meæ ſtillaverunt myrrham, &
digiti mei pleni myrtha pto-
batiſſim.

Non ſuperbiant digiti ob myrrham, quæ Semes o-
. . . . 1 endi.
in eis redundat. Ex manibus enim fluit,
quamvis ſtagnet in digitis. L'yrones virtutis Tyo nen
id imelligant. Quæ enim ſibi videntur habe- ſuperbiat.
re bona, ſenioribus debent, quorum vel
rationibus, vel meritis Deus religionis novel-
lis ſurculis ſpiritum Religionis infundit. Non Pige Fe
ergo Digitus Manum docere audeat. Non srzn. , in
audeat fontem rivus edocere. Erubeſcat de Conyverf.
myrrha manum erudire, à qua myrrham ac- Krauli n

cepit.
Ego dormio, & Cor meum vigilat.

Nuptiæ ſterilitates, agriculturæ infoœcundi- Feli tas
tatem, mercatuæ naufragia, divitiæ inſi- Tperirir
dias, deliciæ morbos habent, ſi Baſilio cre- nißi in
dimus. Quid ergo? Recipiam me à curis om- chr ſo.
nibus, & quando nec in opibus licet dormire, gisgs
nec in floribus, nec in purpura, privatâ con- laſetix.
tentus fortund plebejus ſenex moriar? Erras:
nec ibi dormies. In ſola Chriſti dormitur ſer-
vitute. Audi ſponſam. Exui me tunicam meam. Rel gieſi
Quod paucis licuit, depoſuit felicitatem ſuam. e ſteri noßs
Abdicavit ſe Magiſtratu, familiæ curam aliis Rine
commendavit. Quin & ante actæ vitæ maculas
diluit: Lavi pedes meos, Eos ſcilicet, quibus à pua miſßa-
via Domini aberravi. Putas quieſcet, quæ mi-
hil cupit aliud, quàm quietem? Nimirum Chri-
ſtus foris eſt; non enim illi, ſed ſibi vacare vult,
quies ideò ad eam ingreſſa non eſt. At, inquis,
quieſcere ſe fatetur. Ego dormio. Si dormires,
non loquereris. Rideo ſomnum eloquentem.
En ipſa quàm ſit infelix, ejus planè quies
conteſtatur. Ego dormio, inquit, Cor
meum vigilat. Valeat ſomnus iſte, quo clauſis
oculis cor fluctuat. Nimirum Lectus Sanctorum
Chriſtus eſt. Non mirum ergo ſi, excluſo illo,
& fruſtrà pulſante antè fores, vigilare coga-
2 r18,

64

ris, dum cupis requieſcere. O mulier, ſi ſci⸗
res, quis eſt, qui dicit tibi, Aperi mihi! Non
enim Dilectuùs duntaxat eſt, ſed & Lectus, in
quo Joannes recubuit. Ut dormias, excludis JE-
SUM: & ideò non dormis, quia illum excludis.
Lectus eſt, qui putatur Dilectus: non à te diligi
aut coli vult, ſed Te quieſcere cupit. Qui non
habet, ubi caput reclinet, Lectus ſactus eſt Ju-
ſtis, ſi Ambroſio credimus. Et facilè culcitram
atque cervical conſuit, paravitque ex lana &
plumis, qui Aquila ſimul & Agnus eſt.

Peſſulum oſtii mei aperui Däileécto meo:
at le declinaverat atque

tranſierat.
Proeraſii. Planè velociter currit ſermo ejus. Vix enim
natio. aliquantulum cunctata fuerat, ſecum delibe-
ratura de veſte induenda, & ſervandis pedi-
ne. bus nuper ablutis, cùm ſponſum jam declinaſſe
cognovit, ubi ei aperuit. I nunc, & à Deo vo-
catus, prius diſpone domui tuæ. Scito, cuùm re-
bus tuis conſulueris, fruſtrà a te ſponſum inqui-
pelicias rendum. Porrô declinaſſe eum non antè cogno-
noxa. vit, quàm cùm aperuit oſtium. Nimirum in

Lectulo & deliciis, ſponſi ut adventus negli-

ridite gitur, ita neſcitur abſentia. Jam declinaverat,

ignara con

dieionis ſam loqui deſierat, jam non pulſabat, repulſus
Næ. inſuper fuerat, & nihilominus adeſſe credeba-
uiaptr. t. Adeò ſibi blanditur Tepiditas ſtertentis
animæ, ut Deum ſibi credat adeſſe, etiam cùm
Ceenitio nec eum audit, & eum repulit. At ille declinave-

ſui. rat. Quid miraris? an adeſſet, quem pedibus
tuis poſthabueras? Caveamus,, rogo, ne qui
ds 2 nunc pulſat venturus ad nos, & repulſam patitur
à nobis, receſſiſſe cognoſcatur, cùm propè mor-
Syndereſis tem, aperuerimus ei. Peſſallum oſtii mei aperui
esiiréta. dileéto meo. Quid ais? Tuum dicis dilectum,
tuum oſtium? Qui ſolus poſſideri vult, cave,
ne faſtidiat aliquid, præter ſe, poſſidentem. Ti-
meo, ne tuus eſſe nolit, qui Tuum eſſe audit
Servire etiam oſtium domus. Ita ne? tuus Dilectus eſt,
duobus. & tuum oſtium? Si Tuus ille eflet, illud non
foret tuum. Non enim aliquid ſuum dicit, qui
ſuum putat JESUM. Aperui, inquis, peſu-
lum oſtii mei Dilecto meo. Quid tum? At ille
declinaverat, atque tranſierat. Mirabar ego, ſi
Dei Verbum tale ſuſtinuiflet verbum, quo vi-
delicet æquè tuus ipie ferebatur, ac oſtium
tuum. Sit domui tuæ oſtium, ſed tuum non
ſit. Volo habeas, ſed nolo diligas. Noli di-
cere dilectum tuum, & oſtium tuum: ne, dum
oſtium appellas tuum, tuus fiat hoſtis Dilec-
tus tuus. Peſſulum oſtii mei aperui Dilecto meo:
at ille declinaverat, atque tranſierat. Cur decli-
nat, qui pulſavit? Cur dixit, Aperi, qui tranſit,
casfienti cum aperuit? An oſtium faſtidit? At nil gratius
Spaltenae, Sponſo in domo ſponſæ oftio, præſertim non
&bedien- Patente. Ità eſt: Gaudet ſponſus foribus, ſed
zie eper- peflulum odit. Clavibus obſtrui debuere fo-
mirtere.
res, non peſſulo. Debuit enim ſponſus pro
pei volun.- arbitratu ſuo oſtium aperire, & ingredi. Peffu-
zaii cenfor- lum verò itaà admovetur, ut reduci tantùm poſ-
mari. ſit ab ea, quæ intus degit. Odit ſponſus in oſ-
tio peflulum. Patere ſibi vult aditum, quan-
do vult ipſe, non autem cùm libuerit tibi.
Claudatur oſtium, ſed clavibus: ita ut & à fo-
ris accedens ſponſus reſerare illud poſſit, &
ingredi. Et ſanè non mirum, ſi otiari cœpe-
rit, & jacere, quæ Januæ admoverat peſſu-
lum. Ego dormire Te ſuſpicor, ſi neç ſponſo

Nil prater
Deum.

Paubßertas
violata.

1

Oliva

oſtium patet. Ubi peſſulum audio, ibi otium nnſein.
& delicias intelligo. Planè non adhibuiſſet peſ- am. non
— . iponli aperientes,
ſulum, ſi vigilaſlet. Dormit, quæ ſponſum ,ard inno-
non admittit. Unde ſuperiorem excludis, ibi centes.
P »
non vigilas, ibi tunicam talarem exuiſti, ibi de-

liciis & lavacris abuſus es.

Peſſulum oſtii mei aperui Dilecto meo:
at ille declinaverat atque tranſierat..
Anima mea liquefacta eſt, ut locu-
tus eſt: Quazſivi, & non inveni il-
lum : vocavi, & non reſpondit
mihi.

Noli dicere, Non ſurrexi cùm pulſavit, quia pocationi
non me fortiter movit, ſed vellicavit tan- Dei ebel-!
tůùm. Non cucurri, quia nec tractus ſum. Vix r.
vocem emiſit, & receſſit. Si verè utique Ju- e.
ſtitiam locutus fuiſſet, paruiſſem illicò. Non Piocraſii.
parui? non imperavit. Falleris. Iſta enim, "atiào.
quæ ad vocem ejus conſtitit, & ſurgere ne-
glexit, fatetur non vellicatum, ſed eliquatum
fuiſſe, ad vocem ſponſi Cor ſuum, Anima Obediemtia
mea liquefacta eſt, ut locutus eſt. Quod & ſpreta.
expreſſius habetur in Hebræo ſic: Anima mea
egreſſa eſt, cum loqueretur ipſe. Cui conſen-
tiunt LXX. ita vertentes: Anima mea egreſſa
eſt in ſermone ejus. Quid ais? quam exculatio- Merfea.
nem prætendis ad convelandam tarditatem s obn,i
tuam? Tardat etiam, cujus animam liquefacit vi a
Deus. Non egreditur & lectulo, cujus & pecto-
re egreditur anima in ſermone ſponſi. Ergo Pelitati.
non vocantis Dei, ſed reluctantis animæ eſt,
quòd ſponſus excluditur. Quid ultrà debui llai. 5. 4.
facere vineæ meæg, & non feci? Quæ ſanè dice-
re non poſſet Deus, ſi aliquid deeſſet animæ,
ad obediendum Evangelio. Petrum nonne mo-
nuit, nonne pro eo oravit, nonne excitavit?
Negavit tamen eum. Putas tanta præſtitiſſet
Chriſtus, ſi à negando inhiberi Diſcipulus ne-
quiiſſet?

Gratie cob⸗
perandum,

Anima mea liquefaéta eſt, ur
locutus eſt.

Septuaginta ità vertunt: Anima mea egreſſa res
eſt in ſermone ejus. In Hebræo. Anima mea egreſ- en.
Ja eſt, cùm loqueretur Ipſe. Sanè aures erigere cynſwien-
debent Duces animarum: Non enmim ars iſthæc tiam ape-
extrahendi è& corde animam, negligenda eſt. a
Quid ergo dixit, cùm ad vocem ejus vel li- leniser eu-
quefacta, vel educta eſt ab anima anima! Au- vem.
di: Aperi mihi, ſoror mea, amica, columba .
mea, immaculata mea. En quomodo eliquata eſt Beaacft.
anima ſponſæ, & egrefſſa. Qupis ab illo tibi
cor aperiri? Blandire illi. Dic, Aperi mibi, ſo- Zilus Ai-
ror mea. Noli dicere, Jam ego ſcio, quo pacto marumhi
res acciderit: etſi me celare volueris, non pote- mies.
ris; Omnia ſiquidem teneo. Noli ità loqui. Non gperin
enim locutus eſt ità is, de quo dicitur, quod amore n.
nunquam ſic locutus eſt homo. Non ità locutus &.
eſt, in cujus ſermone egreſſa eſt anima ſponſæ. Cofibai
Noli dicere, ſcio; ſed, Aperi: Cochlea enim, nimis au-
ſi, comprehenſis cornibus ejus, extrahere ſata-ſeri.
gas, nunquam egredietur. Ultrô ſeſe pro-
det, ſi nihil obſtare ſenſerit. Murænam ſi ſtrin-
xeris prefleriſque, effugiet. Aperi mihi, ſoror
mea. Mihi. Intelligat non ſuper tecta prædican-
dum, & puniendum, quod dixerit in aure ſo-
ror mea. Intelligat in te non Seraphicum
dunta-

rtnuel

1 ,Amant
Ni M
wn all hun.
* ,01o
(Wite 4 ume
ne loll,
M allt,
aubelc⸗
Zumms eih
Paiimi
1s mbi mn⸗

G

lyero oki
il Geclin

lnt: Ovenm
UNtKanlut
Geqmel in
elhyens abii
lle, guam
c. Numirun
ahm reperit
ul ritebatur
Eir celllit,
a Ellin Et
uf.ent, tum ve
einge verd

,

n, n Aug⸗
7 t Te
Made, ſech
s Unletkordem
WNelemn, M
inſe Ndit
Kne Udr , gun
4 un Immmenlom
Crien: un
t
nlencors Nor

R eeckte Non a

Pe äl Cred
od eſſe

„
8 une i
Li eney,
A Uerevole

e
„ utaye
Kiin 1 4 er

fo men:
nſerar,
t hoen.
nwem 1.
leſongt

llritgin,
caIt i N
Uüdte
Iſa ein,"
ſurgere .
d elinumm
n, Anm
. (odl K
Animumi
4 met enii

1 turclttten
amn Mnetcti
ntse e .
ſponl. Etgo
3S aune et,
1 ulni Chili
ueſmece
eellet nine,
m nohne m⸗
me ekctnt
ta Ptlil
Miſpelnr.

,

nu net 1
Uin netee

aus eiſei

ennmm mſ 6
igens ele,

FK

in Cap. V. Cant. Canticorum.

enſiientis duntaxat amorem eſſe, qui faſtidiat quicquid
sberinda, Deus non eſt; ſed audito Sororis vocabulo,
H “ Credat humanum adhuc tuo in pectore Cor eſ-
ſe, quo & minus ſapiens diligi poſſit. Si enim
vocabula tantum audiret Columbæ & Imma-
culatæ, timeret egredi, quæ ſe nec maculis ca-
rere novit, & ſe fatetur carere candore. Verùm
cùm audit; Aperi mihi, ſoror mea, amica,
non erubeſcit confiteri ſe Corvum ex colum-
ba evaſiſſe. Quid, quod ille ſuas quoque illi
ærumnas expoſuit. Caput meum plenum eſt rore,
& cincinni mei guttis noctium. Ne erubeſcas
tuas mihi maculas indicare, nam ego quoque
indico tibi meas. Nec ego immaculatus evaſi
noctis injurias.

Quæſivi, & non inveni ĩllum; vocavi,
& non reſpondit mihi.

Aperto oſtio, ſponſum declinaſſe cognovit.
Deſolatie- At ille declinaverat atque tranſierat. Si decli-
nes. navit, quem quæris? quem vocas;, ſi ille tran-
„„ ſiit? Non enim per vicos & plateas hac vi-
Pinle ce egreſſa eſt, ſed ſubſtitit ante oſtium, & ibi
quæſivit, & inde clamavit. Quem, inquam,
quæris: quem vocas? Illum. At ipfe & decli-
navit, & tranſiit. Sanè. Sed non ignara miſericor-
diæ ejus vel in Ira, credidit non longè eſſe, qui
ſe longius abiiſſe finxerat. Credit non tam re-
ceſſiſſe, quam latuiſſe. Ideò quærit, ideéque vo-
cat. Nimirum quæ in faſciculo myrrhæ Di-
lectum reperit latitantem, ſuſpicata eſt adeſſe,
Deus que- qui videbatur abeſſe. Tantæ eum miſericor-

Tendu. diæ credidit, ut non receſſiſſe crederet, poſt
Adia repulſam. Et nota ordinem amantis. Prius

Neum e quærit, tum vocat. Quæſivi. vocavi. Ante ope-
ednu. ra, deinde verba laxat in capturam Verbi. Vo-
cavi, & non reſpondit mihi. LXX. ità vertunt:
Vocavi eum, & non obaudivit me. O mentem
minimè ſuſpicari ſolitam! Deus eſt, quem vo-
cas, & non audivit Te? Cui & ſilentium lo-
quitur, ut Auguſtinus ait, quique ubique eſt,
non audit Te? Nimirum ſcit ipia nihil ſponſum
non audire, ſed maluit abſentem dicere, quam
Sebertoni immiſericordem. Verita eſt dicere ſprevit quæ-
omnia ope- Tentem, non reſpondit vocanti: Fortè non
a in pium me audivit, qui non reſpondit mihi. Scio il-
Rain- lum immenſum, ſed æquè ſcio illum miſeri-
cordem: quàm ergo ubique eſſe cogitur quia

Veirius ſo⸗
lida.

Unio &
charitas
omnia piè
interpre-
tantisr.

Rexaudia: infinitus eſt, tam cogitur indulgere, quia

emas. miſericors. Non reſpondet? non audivit. Malo

credere n 1 . 1 —
ien⸗ on audiſſe, quam audiſſe, nec reſ-

uudiat em. Dondiſſe. Credo, quod eſſe non poteſt; ne cre-

ver. dam quod eſſe nolo. Si non audiſſe putem,

an error meus nec illi detrahit quod eſt, nec in me
2i ia. minuit benevolentiam erga illum. At ſi deſpe-
ctam me putavero ab eo, ille quidem in ſe mi-
ſericors erit, ſed mihi minus erit charus. Docet
nos ſponſa, quàm ſoleat Charitas omnia in mi-
tiorem ſenſum deflectere. Noli dicere, noluit
ille reſpondere, dicito magis, non audivit.
At ſi illi aperui quod optabat, fortaſſe non at-
tendit, aut non intellexit. Sed prudens eſt, &
omnia percipit ac perſpicit. Eſto: Sed & ſpon-
ſus ubique eſt, & tamen à ſponſa creditur non
audifſe, cum magno clamore vociferaretur. Licet
ſuſpicari de Deo, quod audire diſſimulet: &
tibi non licet exiſtimare prudentem virum ali-
quid rerum tuarum neſciiſſe.

Ethicæ Tom. I. Pars II.

6 5

Invenerunt mme ouſtodes, qui ciroumeunt
πä: pereußſerunt me, & vulne-
Tav*†unt me; talerunt pallium meum
mihi ouſtodes murorum.

Surrexerat ſponſa, ut aperiret dilecto; cum-
que, aperto oſtio, eum non inveniſſet, in limi-
ne domus ſuæ conſtituta vocare illum coœpit.
Quo non reſpondente, quæſitum illum exivit. Fiſeur.
Supervenere Cuſtodes, qui quid egerint, au-
diſtis. Planè Cuſtodes cuſtodiendi ſunt, & ex-
cubiis excubandum eſt. En Virgo JnsuM quæ-
rit, & quidem modeſtiſſimè cooperta pallio:
& tamen cuſtodum ſævitiam non evadit.
Percuſſerunt me, & vulneraverunt me. Cur?
fortè quia ſcurrilia loquitur? an quòd adoleſcen-
tum laqueus proftet in viis? audi: Tulerunt pal-
lium menum mihi. En quèò recidat ſollicitudo Cu-
ſtodum! FPercuſſerunt me, & vulneraverunt me:
tulerunt pallium meum mibi. Non punitur,
quòôd vagetur: non plectitur, quod loquatur.
Vulnerata eſt, quia induta erat. Veſtis ream
fecit. Ideò vulnerata, ut nudaretur. Non es ſe-
curus à cuſtodibus, ſi dives es. Tua te ſupel-
lex cuſtodibus tradet. Caſtorem perſequun-
tur, quamdiu opes ſuas, odoréſque non abdicat.
Eas ut abjecit, inſequutorem non habet. Imi-
tare Leonem qui Prophetam occidit, ſed Aſi-
num ejus non attigit. Occidit, inquam, Prophe-
tam, ut eum plecteret, non ut eo ſaginaretur,
aut ut impleretur jumento ejus. Impius verô
Achan nullum fertur ex Jerichuntinis occidiſ-
ſe, de anathemate verò tulit aliquid. Nimi-
rum perfidorum non ſanguinem ſitimus, ſed
aurum. Neque tantùm coram latrone can-
tat nudus viator, verum & ſub Judice Latro
canit, niſi fortè ſpoliis onuſtus. Non ſic apud
Eſther. Quos cum occidiſſent (ſcilicet decem
filios Aman in Suſan) prædas de eorum ſubſtan-
tiis tangere noluerunt... Interfeéti ſunt in Suſan
irecenti viri : nec eorum ab illis direpta ſubſtantia
eſt... In tantum ut ſeptuaginta quinque millia occi-
Jorum implerentur, ut nullus de ſubſtantiis eorum
quidquam, contingeret. Perdantur impii, & ho-
ſtes Ifrael trucidentur; at ſupellex non tan-
gatur. Verùm Saül parcit Agag, ſed gazam di-
ripit. Quæſo vos, murorum Excubiæ: Quare 1. Reg. 16.
ſponſam percutitis? Clamat: ſed JEsuM vo- 9.
cat. Clamat. Si clamor non placet, labia in .
virgine contundantur: at pallium cur aufer- ⸗ di
tur? Num chlamys eſt, quæ perſtrepit? Cur &ιανα
vos fures evaditis, ſi minùs illa pudica eſt? Tuas Ani. 4
Mihi credite, non vobis pellex diſplicet, ſed Zitrraet⸗
fupellex placet. Vociferantem ferretis, ſi pal-
lium illa non ferret. Nuda vobis virgo in- Rationes
nocens videretur, quæ veſtita nocens facta eſt. Privaiaæ,
Cantaret vacua coram cuſtodibus impudica, quæ
rea eſt, etiam cùm Chriſtum quærit, quia pal-
lium geſtat. Veſtram cupiditatem pallium re-
tegit. Interim ipſi Cuſtodes murorum ſalu-
tantur, & muros deſerunt, & mores lædunt.
Nec ipſa Regis ſponſa ſecura eſt ab excubiis: Severitae
adeò mihil non licet, ubi ſplendidum cuſto- eſeizs
diæ nomen patrocinatur. Verùm invertamus ma.
ſenſum. Cuſtodes murorum, ut muros ſer-
vent, non ſuper muros ſtant, ſed circumeunt
civitatem. Nimirum non ab hoſtibus, ſed à ci-
vibus plus timent. Sat ſe credunt propugnare
muros, ſi mores oppugnant non pudicos, Ii-
mici hominis domeſtiei ejus. Et urbium hoftes
3 cives

Judices is=
Ricandi.

Aulici
franapdi.

3. Reg. 130
24.
Joſ. F. l⸗

Eſth. 9. 12.
& ſeqꝗꝗ.

Sran daloſ:
non tole-
randi.

Matth. 19.
36.

Perſecneio- Cives ſunt immorigerati. Vitiis enim incolarum;,
*& 1"" non imimicorum viribus urbes ruunt. Quàm fe-
Rewedium. licins ſtarent Imperia, ſi vigilantius mores ci⸗
vium quàm urbium muri luſtrarentur! Quod
e ſi cuſtodes iſti Angeli exiſtimentur, videmus
eis non probari Virginem, nec cùm JESUM
Mulier do- Quærit, ſi domo exeat. Apud Angelos rea e

mit. ſponſa, ſi domi non eſt, quamvis Deum cu-
2 piat; rea eſt ſi loquatur, quamquam JES UM
u. vocet. Verum ſi Angeli ſunt hi cuſtodes, cur

pallium, poſt vulnera, à ſponſa auferunt? Pa-
troni Caſtitatis cur Pudoris inſignia detrahunt
virgini? Puto timuiſſe, ne vulnerata adhuc
ſponſa vagaretur poſt dileétum, quam illicò
regrefluram ſciebant in cubiculum, ſi nudaſ-
ſent. Quæ enim non timet ſanguinem, pudo-
rem reveretur: & mavult non videre dileétum,
quam ſine pallio videri. Tanta in Virgine eſſe
Berſecutio. debet verecundiæ cuſtodia, ut minus ſine
nu remne. Cruore velit efſe, quam ſine pallio. Non ſen-
stm. . . . .
tiat vulnera: nuditatem ſentit. Porròô ab his
Murmuya- Cuſtodibus, qui cuſtodes murorum ſunt, &
tio quomo- non muros circumeunt, ſed urbem luſtrant, va-
d , Wa gaſque vulnerant & denudant, diſcamus & nos;
tunc verè Religionem à Perſecutoribus propu-
Apolegia gnari, non cum ê muris jacimus ſagittas in

Vera. eos,vel exerendo ſtylum in calumnias eorum,
Carrech vel eorum retegendo crimina; ſed cùm cives &
orrectio . . . X
pabiica. domeſticos noſtros cohibemus, cuùm vagantes

percutimus, cùm ſpecie pietatis aberrantes in-
Severitas frænamus. Et quidem nota, quod ait: Percuſſe-
Publica. zunt me, vulneraverunt me: tulerunt pallium
x omma- Wem mibi. Denudant quam percuſſere; ut vi-
m,s sis ti- delicet, ad terrorem cæterorum, vulnera pro-
qu:ndone- ſtent. Fruſtrà vulneras, ſi pallium relinquis. Vix
ceſſaricd. uni prodeſt ſecretum ſupplicium. Videatur
vulnus, quando viſum eſt crimen. Percuſſerunt
me, & vulneraverunt me. tulerunt pallium meum
mihi. Fidis amicis impiis? Vulnerari ab eis ſu-
Mimrena - ſtines conſcientiam tuam, & pudorem violari,
poſſunt. Ed fretus fiducia, ut vulnera, quæ inflixe-
rint, tegant? O nimium credulum pectus!
Amicitio- Primò vulnerant, deinde nudant. Pallium, ſi
le. ,tia DON habes, commodant, ut vulnerent: poſt-
gp rienda, quam vero ſauciaverint, pallium, etſi habes,

antequam auferunt.
prefdaris.

Conſi! arii
impii.

Invenerunt me cuſtodes, qui ciroumeunt
cwvitatem; perouſſerunt me, & vulne-
raverunt me; tulerunt pallium meum
mihi ouſtodes murorum.
.

Quàm à ſe diſſimiles ſunt hi cuſtodes!
Cant. 3. 3. Quam nunc ſpoliant, antea honorarant, & ad

& ſed. ſponſum duxere: Invenerunt me vigiles, qui
9 4
cuſtodiunt civitatem Num, quem diligit anima
Vitia pal⸗ 1, .: 7, 7) .
Sharcke mea, vidiſtis àPaululkm cum pertranfiſſem eos,

inveni quem diligit anima mea. En modò vulne-
Amieisnen ratur ab iis, à quibus docta eſt de ſponſi vicinia,
Baendutmn. quéſque vix reliquit, cùm ſponſum invenit.
I nunc, quibuſlibet cor tuum trade. Nefſcis,
quantum fellis ſub melle lateat. Qui primum
à te interrogantur de Chriſto, quique tibi vi-
dentur proximi eſſe Deo, brevi te vulnerabunt;
& pudicitiæ theriſtrum detrahent tibi. Et Tu
quidem eundem quæres JESUM, ſed non
Amicitio éodem modo Te illi excipient. Etiam Judas
4e. ad elesmefynas S. Apoſtelorum alimenta au-
ðèð ndidit initio; ſed deinde ab auro ità
Zoni ſauclatus eſt »ut, qui pauperes alebat, Magi-
ſtrum ve⸗ tatis. Niii fortè libeat in

Conſiliarii
im ii, &α
Politici.

Im tandi
Fausti.

Oliva

his cuſtodibus recognoſcere inſidias dignita- Digniræ
tum. Nimirum ſui principatus initio nemo non mores mu-
bonus, & cuſtos miſerorum: tum verò quos “t.
ſervabat, opprimit. Iidem vigiles; quos ſponſa canſi:niis
interrogaverat de dilecto; nec læſa eſt: deinde aerenda
eundem quærens & vulnerata eſt, & ſpoliata. 3 .
Quamquam nec ipſa rectè ſe geſſit cum cuſto- Superipres
dibus: non enim ſine cauſa vulnerarunt eam. merdi
Capite enim tertio;, inventa à cuſtodibus ſta- vel mn
tim eos ſalutavit,; & interrogavit de ſponſo: fumum.
Num, quem diligit anima mea, vidiſtis? Hic „
Verò cap. quinto, ab eis inventa, eos ne ſalu-
tat quidem; unde coacti ſunt illi ſuſpicari aliud eum depri.
ab ea quæri, quam ſponſum. Planè ſi nos "¹.
iidem eſſemus cum cuſtodibus, non diverſi à „
. — . . Aulicus
ſe illi fierent nobis. Sed qui eos prius conſu- non promo⸗
lebamus, deinde ſpernimus; ita fit; ut vulne- 2us 8. Ec.
ra mereamur ab eis, à quibus ſolatium & ſpon- enR.
ſum merebamur. Et quidem ibi, quia Cuſto- plus dili-
des conſuluit, illicò ſponſum invenit: hic, quia 4“7.
cuſtodes in conſilium non adhibuit, licèt & .
ardentius quæreret, & ſapientius (ut ſibi vide- See
batur) dilectum requireret, eum invenire non Zalation
potuit. Et quidem, quæ Cuſtodes murorum Rattena⸗
Sion non conſuluit, filias Sion interrogavit. 61
Adeò qui ſuperiorum faſtidimus oracula, de- Amerxihit
bemus intima noſtra mulierculis & homuncio- Pattur, &
nibus committere. Percuſſerunt me, & vulne- re, a.
raverunt me tulerunt pallium meum mihi cuſto- ſenuism.
des murorum. Vulneraverunt Te, & cuſtodes .
murorum ſunt? Planè miror te magis ità loquen- nere
tem poſt vulnera, quam olim ſponſum cupien- manilpre-
tem poſt oſcula. Latrones alius appellaret, non "er Deum
verò cuſtodes, à quibus & ereptum ſibi pallium, “
& inflicta vulnera ſenſiſſet. Credidit non fu- Moyßus
roris aut cupiditatis, ſed cuſtodiæ & juſtitiæ in infirmi
fuiſſe, quòd ſe & ſpoliaverint, & ceciderint: zan /1
Quod verò ſequitur, non minorem admiratio- orationem
nem conciliat. Adjuro vos, ſiliæ Jeruſalem, ſi in- agrè ſußi⸗
veneritis diletétum meum, ut nuncietis ei, quia .
amore langueo, Vulnerata languet, ſed ex amo- 2l prater
re, non ex vulnere. Nudata, percuſſa, vulne- Denm en
rata à Cuſtodibus, nihil nunciari cupit Dilecto, randum.
niſi amoris vim & violentiam. Neque minorem z,nualis
laudem conſequi eam puto ob Humilitatem, & cæterispre-
optimam de cæteris exiſtimationem, quàm ob ferenda.
amorem. Quæ enim Humilitas eſt, ut putet fru- „ v
ſtrà à ſe quæſitum ſponſum repertum iri à filia- Bo Pin
bus Hieruſalem. Ni inveneritis dilettum, inquit, non ſpir.
ſcilicet quem Tu non inveneris, cæteræ, nec zan Ets
diligentiores Te, nec æquè dilecto charæ, eum i
invenient? Nimirum non altè ſapit de ſe, quæ Honor ma:
tam alte de ſodahbus opinatur. Et quidem il- mmwa.
læ eum ne noverant quidem, ut inde pbatet.
quod ipſam percunctantur, qualis ſit dilec- Hemilias.
tus ejus. Rurſum non dicit, ſi vos Dile-„ eagte
ctus invenerit, ſed ſi inveneritis dilectum: re- Jagi,
putans apud ſe, non gratiæ ſponſi, ſed diligen-
tiæ filiarum tribuendum, quòd ſponſum allo- gumilia
quantur & videant. LXX. ità vertunt: Adju- decoteis
ravi vos, ſiliæ Jeruſalem, in virtutibus & viri- Wane
bus agri ſi inveneritis fraternum meum, quid an-
nunciabitis ei * quoniam vulnerata Cbaritatis ego Kandali⸗
ſum. Timuit, ne nunciarent Dilecto, ſpoliatam Sae
illam & vulneratam fuiſſe à cuſtodibus. Ne mos- Aicare pti-
reret ſponſus ſibi illatis injuriis, prohibet nar- nè de om
rari ei, quæ paſſa ſit, & tantùm nunciari man-d.
dat ſui vulnus amoris. Vulnerata Charitatis Morishßta-
ego ſaum. O Verbum! Vulnerata Charitatis. Hoc ioniz odish
eſt, illa ego ſum, in quam direxit charitas pri- S
marium ſpiculum; & quam ità belle & dih- Uaftrat us
genter vulneravit , ut omnia omninò aliorum cum ueſi⸗
vhlnera lindi.

,i len
1iui helantl
Olerent,
G ulten
alt,
SPrehemu
Apoleln ¹

ult 4
llen
Diecfu
ing

p1 0 mors
Na te Wlerum
azu honl to
Collre &
k, älen

4 Ate

vmn (n tuls habe
e.
4 o mo⸗
iial Mhalulatio
ini oe inne⸗
0

1

Nlre valc

6icil Ninnrun
maIl, qul ame
ſd ü ils gro
ei I.
E ite. Numrun

u Eit ableltin.

e ſer ſing,
ANI,I ns

eeet (Uanlis
l Tllien!8

en M sckura,
a mmotir,
6 berter Cecol
. eun noſtrun
D u! (uverz
lelmnentitr
4 hul klia⸗ k
. ae Vi

ſnie ⸗

Dlz 4 men

le

da, e
ui caplte
Onnenc
4 dur col
ſnhi .
üüüſten bont
G tol

dignit.
emomen
er Ge 11
. elnde 43
Polin
I Cuſto. 1
Auunt camn. 14
bufen
ciſn, He
ene ſal 8
ieiiln
ene ſ 10N
n divell:
hrig old4
tr WlI. 5
iun her,
in Cllr e
: le,g 8
it, Ien k
ut ſbinike,
inenie M
les murorun 1
ilnerngent.
Oracila, e
X hommuncie’e
e, G iler i,
n mii clir N
, & Culos
gititl alert
lum Clpler n
pelartt, non 8
nbipelium
didit mn I.H
lix ulkten
& Eerlteiin n
n aCnirttl,n
ietit ei,
,ſed atand ,
1Cuſi,lr.
upit Dl
ege niti ,,
Cmmiltten iie⸗
nen, Ainch;⸗
,upntle
leliun ilglltin,
, (atelk, M,
1o chae,en
it lele, ſen
Et gucen .
t e luet
nalo it

ir

ſi w Mey
sleltun ⸗

ponluan 11,
Hockt

tio optata.

Tas tnzie vulnera comparatione vulneris mei mihili du-
wer in cam, & ſpernam. Utinam & qui alquid grave

Chr iſtum. .. .. 4
n, tolerant in Miniſteriis ſcholarum, Miſſionum,

alacrca. & Confeſſionum, ſua onera Superiori vel oc-
utreie⸗ culerent, vel non exaggeratè narrarent verbis
ſeu literis, quâ ſanè expoſtulatione, qui im-
perant, & diſtabeſcunt, & jubere non audent.
Si Prælatum amares, Fervorem illi tuum, non
angorem ingereres. Sequitur.
Qualis eſt Dileältus taus ex dileéto, 6
pulcherrima mulierum ?! qualis eſt
Dilectus tuus ex dilecto, quia ſic
adjuraſti nos!
Anor in Q amoris pulchritudinem etiam in fœdita-
Deum. . . 2 . S
Opprotris te vulnerum emicantem? Spoliata & vulnera

pro Chriſo ta ſponſa toto corpore ſanguine manat, caret
plende & colore & pallio; ſordet cruore & vulne-
en . re; & tamen pulcherrima mulierum appella-
zionis tur: adeo & nuditas ornat, & vulmus expolit,
Taiügfpni ſi pro quærendo Chriſto utrumque ſufferatur.
munia vi. Nulla injuria officit, ſi excipiatur pro ſponſo.
S, Go III Hebræo ſic habetur: Qualis eſt dilectus, præ
Talentaz dileæ‿is, pulcherrima inter mulieres? Quid chle-
ctus tuus habet præ dilectis, quia ſic adjuraſti

mediocria.
hori ve nos; quo modo adjuravit? Eſt ne adeo ſingu-

pa. 32 1110“ mmod . .
Talena laris adjuratio, dicere: Nunciate dilecto meo, Jltta
medioeria amnore langueo? Planè non eſt hoc ſingulare: ſed
bpatienter 32½
Ferenda. ſingulare valdè eſt, quòôd percuſſa, denudata,

MW praer vulnerata, tantum langueat ex amore. Exci-
H slis tavit nimirum deſiderium cognoſcendi ſpon-
ceteris an. ſum, qui amari potuit in vulnere, cujus abien-
Vo cgue: tia ipſis quoque vulneribus gravior erat vulne-
e he ratæ. Nimirum aliquid divinum in eo latere pu-
a⸗ odis, tarunt, quem fermina adeo diligebat, ut inju-
Che h. riarum ſuarum oblita; de ejus duntaxat do-
O qualis putaretur dilectus no-

neſeientes leret abſentia.
Sueruli, ſter, ſi nos minus de nuditate noſtra, & plus de

Obeaientia . „ . .
in arauis. Ejus abſentia; magis de quærendo eo, quam
Mertißea- de curandis vulneribus noſtris crederemur
io ne. eſle ſolliciti! Sed nimirum, dum quærunt ple-
sleéa. Tique noſtrum, quæ ſunt ſua, vileſcit IESUS
a Ss apud eos, qui nos gravius vident dolere de re-
tiat spuri. rum jactura, quam de fuga Domini à corde
ae:- noſtro. Quis noſtrum non plorat & penè in-
dnesi, termoritur, ſi vel minimmtim famà periclitetur,
Manaſte. ſi leviter decolorari ſuum ſenſerit nomen, cùm
rium. Deum noſtrum conculcari ſpectemus, & ridea-

Leritisa & mus? ſi ſtudia non benè procedant, qui gemi-

Maror no-

ſer oß tus! Quis verò à Deo ſe deſtitutum in oratio-

AMiuen ne lamentatur? Meritò ergo ad deſiderium
S ſponſi filias Jeruſalem excitavit ſponſa, dum
sen zro. lic adjurat: videlicet, dum in vulnere, non
ee de vulnere dolet, ſed de dilecti languet ab-
ſentia.
Dilectus meus candiqus & rubicundus,
electus ea millibus.
Nota, à colore auſpicatur ſponſa ſponſi
laudes. Quédque admirationem auget, Ipſa,
ſuperiori capite, cùm à ſponſo laudaretur, mi-
mume commendata eſt propter colorem. Quare
Medefis 2 Juæ colorem ſuum laudari non ſenſit à
lg ſponſo, in ſponſo nihil antiquius habet, quam

eceſſaria., ut colorem extollat? Enimverò cùm ipſa lau-
atetur, coram ſponſo laudabatur tantùm, cui
mnagis cor placet quam color. At ſponſus
commendatur coram filiabus Sion „ quibus

Exempla

——

. V. Cant. Canticorum.

7

675

nihil probatur magis, quàm color. Ergo ſi ſo-
litarius uni vivis Deo, verecundiam atque mo-
deſtiam, ſi placet, minoris facito: attendit enim
ille, qui ſis, non qualis ſis. At ſi coram homiru-
bus luces, memineris mhil eis pretioſius eſſe,
quam coloris dignitatem. Dilectus meus caztaji- Modeſis
dus & tubicundus. Vel certè dicamms ita: Co- 1Peri.
lor non laudatur in ſponſa, in ſponſo laudatur
maximè; ne vel Virgines omnem ſanctitatem Modeſsia
collocent in verecundia, néve viri negligendarn * ſat⸗
ſibi ducant modeſtiam virtutibus cumulati. Por- ſi i it
r6 & coloribus primùm candens, deinde rubens
laudatur. Dilettus meus eandidus & rubicun- C R'as
dus. Candorem à Continentibus, ruborem ha- Ee e
bet à Martyribus. Ut verò diſcas duriorem eſſe P, asokæs
Pugnam cum voluptate quam cum Dolore, raro vinei⸗
Præfert ſponſa cruori candorem. Et ſanè Da-= ur.
vid, qui animo neutiquam infracto pertulit : ,
exilia a Saüle, contumelias a Semei, proditio- M. vri.
nes à filio, dedecora à filiis, plagas à Deo, as vix ⸗se
ceſſit voluptati: adeò periculoſius cum deliciis i
confligimus, quam cum ſuppliciis. Ut proin- g, degia
de, quam admiramur Martyres ob profuſom e zere
ſanguinem purpuratos, tantumdem demirari E
poſſimus Continentes ob ſervatarm pudicitiam sase,
candidatos. Dilelctus meus candiqus & rubicun-
dus, electus ex millibus. Candidus eſ „ ſed &
rubicundus. Rarò candet animus, ſi non ru-
beat. Pudicitia ſine pudore, Virginitas abſque
verecundia; ſine rubore Candor portentum;,
non virtus eſt. Electas ex millibus. Ideè tatn Eleckio ſta-
ardenter amatur. Væ animæ fortuitò Chriſtum *"“.
amanti. Tunc fortis & firma dileetio eſt 2 Nil preten
quando diutinà conquiſitione mens rimata re- Drinin, ſed
quiem & felicitatem in rebus cæteris, in uno Ora-
tandem Chriſto conquieſcit, In omnibus re- Kecl ad.t.
quiem quæſivi, & in hæreditate Domini mora-
or. Tunc morabitur mens in Deo „ cum alibi
conquiſierit requiem. Tunc poſt vulnera ſpon-
ſum quæret, cum ex millibus elegerit. Inſtar Vicasioſtes
verò arundinis flectetur in omnem partem, llende,
qui æſtu quodam abreptus fervidius quam ſa-
pientius hæferit ſapientiæ.

Caput ejus aurum optimum. Comæ ejus
Juaſi elatæ palmarum, nigræ
Juaſi Corvus.

Aurum charitas eſt, ut apud Joannem ha- Emicitis
betur in Apocalypſi. Si ità eſt, cur non Pe- S e
ctus, in quo amoris ſedes eſt, ſed caput ſponſi es ane.
ex auro eſt? Nimirum amare vult non ex Fe vor ve=
affectu, ſed ex ratione; qui amorem in capite “.
locat, non verò in corde. In lubrico loco
Charitas eſt, ſi in corde eſt, quod fertur & ra-
pitur: in tuto eſt, ſi in mente eſt quæ pedem zirius ſo⸗
nuſquam fugit, niſi prius circumſpiciat, ubi fi- t, “
gat. Verùm allegorias pauhſper ſemoveamus, & era 5
aurum pro auro accipiamus. Quare ſponſus tam Orasio
ſapiens aurum locat in capite? Ad pedes abjici neeE
debet, ut contemnatur, non autem locari debet in Deum
in vertice, ut tanti fiat metallum, omnium cal- gariene.
lidiſſimum, & maximè nozium. Immo „ Ut a
conculcetur, locari debet in capite. Is enim e⸗mwvora-
tantùm opes ſpernit, qui eas non videt, ſed me- H
ditatur; hoc eſt, nec colorem ſpectat à quo de- El: cio
cipiatur, & mente verſat inſidias, & vanitatem Maius.
earum, quas deteſtetur. Rarum emptorem au-
rum haberet, ſi non oculis ſpectaretur, ſed
tractaretur animo. Sic & Columba illa corda-
tiſſima poſteriora in pallore auri circumferebat.

F 4 Nimi-

Unio.

68

Nimirum ut opes faſtidiret, removit earum il-
lecebram ab ocualis, eâſque rejecit in tergumut
nec colore falleretur, & pondus ſentiret, quo
eas faciliùs faſtidiret: Nunc verò nobis opes il-
ludunt, quòd earum & ſpectetur color, & doli
minimè cogitentur. Comæ ejus ſicut elatæ pal-
marum, nigræ quafi corvus. In capillis pal-
mæ; quòd victoria iis maximè conſtet, quæ
minima reputantur. Palmis non palmæ compa-
rantur, ſed cincinni; non enim maximis facino-
ſed rebus nullius penè pretii triumphus
comparatur. Noli ergo ſpernere modica;, quia
Exercitia & capilli palmas pariunt. Quod ſi pro ca-
Spirituatia pillis cogitationes mentis accipimus, vides pal-
, Orsi mas S& ViCtorias parari magis mentis diſcurſu,
quam labore & fortitudine lacertorum. Por-
Avariia. 10, ſi Caput ex auro eſt, capilli quomodo ni-
greſcunt ut corvus? Nonne capitis color ex
capillis eſt? Si comæ flaveant, flavum dici-
tur caput, ſi candicent, canum dicitur. Qnd
ergo eſt, quod in ſponſo & comæ nigræ ſunt
ut corvus, & caput prædicatur ex auro?
Nimirum in Principe ſeu Prælato, ſi aureum
Bcleſt-ſti caput eſt, nigricent necefſe eſt comæ. Is enim

Parvæ.
Mortifica-
zin en mi- ribus „
nimis.

wvad. Ccolor ex cupiditate in cogitationes redundat.
Fiſezus. Raròô candorem retinet Mens, ſi aurum di-
ii ligit. Ex aureo capite nigræ comnæ pullulant.
Nrasie Quæ enim Juſtitia germinare poteſt, ubi ra-
damna. dix malorum ommium cupiditas latet? Et qui-
dem Palmæ ſunt, ſed nigræ. Numerantur vi-
Ctoriæ; ſed malæ victoriæ, ubi pauperes op-
primuntur, ubi leges violantur, ubi per vim om-
ma ſuſquedeque permiſcentur. Quod ſi duriuſ-
li⸗ „ culum videtur alicui, quòd in ſponſo avaritiam
tinem, non deſignemus, iterum aurum pro charitate inter-
refugit. pretemur, & dicamus ex charitatis auro ger-
minare Palmas, ſed ſubn gras. Nihil enim tam
aſperum, nihil tam arduum reperitur, quod
recuſes, ſi amas.
Oculi tui ſicut columbaæ ſuper rivulos
aquarum quæ laäcte ſunt lotα, & re-
. ſident juxta fiuenta pleniſſima.
M deſtia, Oculorum candor commendatur, collatio-

G. gedz, ne cüumn columbis habitâ lacte dilutis. Cur ve-
pea bena. rò candorem lacti contulerit, ea de cauſa fa-
RKum puto, quòd nihil itaà parvulos in Chriſto
nutriat, quam pudicitia oculorum. Quam
pulchrum, inquit S. Ambroſius, ſi videaris,
Pſal. 8. & proſis. Et Propheta: Qui timent Te vide-
:«4 Punt me, & lætabuntur. Quid enim ita nutrit
mm Z lus in adoleſcentum cordibus ſpiritum ſerviendi
dene. Chriſto, quàm in oculis ſervorum Chriſti can-
dicans Pudicitia? Porròô quanta oculorum lues,
M,2-ia quämque expoſita ſordibus pupilla eſt! En
necſſaria. oculi ſponſi lactei ſunt, candidiores columbis,
cachitatt⸗ & tamen juxta fluenta pleniſſima reſident, ut
curs » frequenter abluantur. Nimirum citô oculus
CGcnanſte ſordet! adeéque illum natura lotionis indigum
dione. ſenſit, ut in ipſo undarum & lachrymarum
fontem conſtituerit, quo ipſe ſe diluat ſuis un-
dis, ſi forté aquarum deſint fluenta, nec
fontes ſcateant. Nec auribus, nec digitis, nec
B arei labiis, ſed oculis duntaxat inſitus aquarum fons
1ſaria lot⸗ eſt, ut qui aquis abundat, egere le intelligat
lakte co lotione. Proinde ſapienter oculi Salomonis lo-
umbn. tis quidem columbis comparantur, ſed juxta
Examen Profluentes reſidentibus. Et quidem Ver-
, . bum ,Reſident, ſignificat non fortuitum ad aquas
curſum, ſed fixum juxta aquas domicilium.

TZent tio
num fons.

lLia etians

Oliva

Semper enim lavari oculus debet. Verùm quan- probie e.
do in Rege oculi loti lacte prædicantur, aliquid eharia.
Præſidibus indicari cenſeo. Ergo in Prælato lac Superier
non ex mammis, ſed ex oculis fluit. Scito par- miis &
vulos, quos ſub te habes, pendere non pecto- cemens ,
re, ſed ex oculis tuis. Clemens reſpectus pro compaii
cibo eſt infanti, & penè adhuc vagienti in domo
Chriſti, ſi clementer reſpexiſti miſellum, refe-
ciſti. Nihil enim ità in Chriſto parvulum con- Xx zegai.
turbat & vulnerat, quam ſeverus Superioris Superor
oculus, nihil æquè nutrit, quam blandiens reſ- o
pectus. Illud quoque hic nobis indicari ſentio, dest ne-1
tunc ſcilicet manaturum Lac in ſolatium ſub- Garis.
jectorum ab oculis Imperantium, quum aſpe-
xverint miſerias ſuorum, non autem audierint
tantùm. JESus, ut vidit ſepulchrum Lazari,
illicè eum extraxit à ſpelunca-

. .
Ebiſcoti
reſiuentia,

Genæ illius ſicut areolæ aromatum conſi-
tæ à pigmentariis.

Sedes pudoris in Genis, & ubi vernat ve-
recundia, ibi florere & germinare dicuntur
aromata: adeò negligi non debet, quæ à pleriſ-
que negligitur, verecundiæ atque modeſtiæ
virtus. Et ſanè nulla pars vults in ſponſo ſplen-
didiùs laudata eſt, quam ſedes Genarum. Ocu-
li quidem Columbis, comæ palmmis, auro ca-
put, manus hyacinthis collatæ ſunt: areolis
verò aromatum genæ. Ut diſcas, non ſolum
fragrare verecundiam, ſed & virere; unâmque
præ omnibus virtutibus vivacem maximè ac pre-
tioſam eſſe. Columbæ vivunt; ſed viliores aro-
matibus ſunt: aromatibus aurum pretioſius,
ſed non viret; virent palmæ, ſed aromatum
ſpecies gratior. Genaæ illius ut areolæ aromatum,
conſitæ a pigmentariis. Non ut aromata, ſed ut berſeve-
areolæz aromatum. Ut ſcias, non ſolum florere sα.
Verecundiam, ſed agrum ipſam eſſe ſui, ſeſé- Pooßis
que reparare, nec ullo unquam tempore ceſſa- verin nla.
turam a germine. In Hebræo ità habetur: Ma- giperhr

Mod/ſtia
vere.
cundia.

villæ ejus ſicut linea ſulei aromatis, ut flores aro- Ebi juiſ.

matum. Quid areolis cum lineis? illæ latæ ſunt, 1e.

hæ anguſtis concluduntur. Quid etiam Pig- Dio vonas
mentaris cum floribus aromatum? Coloni illi
ſunt, hi verò germina & culturæ opus. Haud
ergo ſatis ſibi cohærent Vulgata editio & le-
ctio Hebraica. Quid ergo myſterii latet hic, Sadere
ut pro Areolis vertatur Linea;, ponantur verôò ſeede.
pro Pigmentariis Flores? Nimirum dum con- Larſi bla-
ſeruntur à Pigmentariis, areolæ eſſe debent, ut gse, 4.
in lineas anguſtentur & ſulcos. Non enim de- Gr wole⸗
cet ſuperiores nimium coanguſtare, quos eru- andu.
diunt. Si enim lineas conſeres, lineæ dilata-
buntur in areas. Coacta enim virtus citò in vi- Sanee
amore du⸗
tium degenerat, & laſſum jumentum quærere car.
diverticula, Hieronymi effatum eſt. E contra- Zelus ani.
rièò, mirum in modum attenuabuntur in lineas marum diſ⸗
areæ, quæ latitudinem ſuam brevi anguſtiſſi- sn ſ
mis finibus concludent. Viam mandatorum tuo- pf uS. 32.
rum cucurri, cimn dilataſti cor meum. Canit Pro-
pheta. Porrô eleganter pro eo, quod nos ha-
bemus; conſitæ à Pigmentariis, vertit Pagninus:
Ur flores aromatum. Nimirum ſecurus es de Rex in’
germine, ſi Tu ipſe colonus fueris horti tui. /, 1e ve
Non Ruſticis ſerendorum aromatum curam 7t.
Pigmentarii demandarunt, ſed ipfſi per ſe exæ- Eriſopis
quarunt areolas, & ſeverunt aromata; ideéôque ri atar.
maluit Hebraica dicere floruiſſe areas, quam fuif-
ſe conſitas: non enim incerta eſt fœcunditas
arearum, ubi Pigmentarii ſuâ ipſi manu eas ex-
colunt.

*

1

Wu. 0il
ſre
es elul

Ten

Aoia
ſühleie⸗ 11
Mtijenumn
olionente
ae aress
Are hio
cuile. n
ogu N
D Dowent

es ponit
rn del cul
s ellam egt
wor & ae
onskreri
1u Mtein ale
inclentatio
t, area

Imnn atet,
nKarer:
Ultire, ſe
mollt Du
uhlemtie
e 0 LX
molocunt,
Pile grona
Ueleconſtte
kmn forui
Emaommata i
. Adeè ſi
M Modfar
Epmyridentu
Gl vel in
Utten nond
tti! Hauid
Uoltur, ſec
nn ultr
nkcint ſol
Ernmmrung
Mal Ohel
Wenanterer

ini keſii
lenl en
8 ſel ger
ltaten ,
ii⸗ i
iglirgſ
N Nortis

X Utrun

lra
9lqudek
Nlito he
dheg
to pr. 1
e peo
lu mt
flindon
umn, reke i
lum O.
ndlentel n
i ſen t,
atlum b.
Auumele.
n audiert
um Lanni,

tun ⸗

i vernatſe
e Gicuntr
Jur Plil
le mocelie
ſponlohr.
nakumn. 0Oer
18, auno er
unt: Aell
8, non ſolun
Ce; unümmqe
axilddarpe⸗
viloresaro⸗
n ſteühlun
ſed monenun
Ole arommmn,
olnata, lu
lolunfoee“
elſe iun, en
tempolecle
habetuk: Nes
zillelteltn?
lid etum e.!
n! CIN
2 Ohls. Hl
1 eclti⸗ k
ſeni htet hi,
pokuntal ed,
rum domnc .
eſe Cebent,/,
Non enin E⸗
te, JMel
lneror,

3)

irtusctdinſe/
glent⸗

Elementia.

Bona oc-
euuanda.

in Cap. V. Cant. Canticorum.

colunt. O ſi Præfecti Urbium & Cœnobiorum
ſuas ipſi ſererent areas, quàm certius in ger-
men eas erumpere gratularentur! Verùm dum
aromata cupiunt, & culturam negligunt: de-
ſertæ areæ deſêrtum evadunt, & aà colonis
ſuis ſpretæ illudunt cultoribus. Neque veròô il-
lud alienum puto, ſi digxerimus, ideò poſitos
Pro Pigmentariis Flores aromatum, quod tam
delicaté areas excoluerint, ut non eas aratro
raſtrôve proſcidiſſe videantur, ſed floribus
coluiſſe. Flos, non ferro, ſed flore excolatur.
Quicquid illud ſit, idem in ſacris litteris eſt,
& à Pigmentariis areolas conſeri, & areolas
florere: vix enim Princeps opus inchoabit, cum
illcò demetet meſſem. Rurſus, pro areolis
Lineas ponit Hebraica. Quid dicimus ad hæc?
Puto vel cultorum deſignari induſtriam, vel
modeſtiam agri adumbrari. Genæ, & lineæ di-
cuntur & areæ, quòd tam blanda eſſe debeat
cultoris ſeveritas, ut dignoſci nequeat virtutem
laxet ne in areas, an coanguſtet in lineas. Vel
ità oſtentatio refugienda modeſtiæ eſt, ut, cum
linea ſit, area videatur, & putetur linea, cùm
non linea ſit, ſed area. Amplitudo virtutis vix
ſulcus appareat: & obſervantiæ linea area
videatur minimè reſtricta legibus, nec ſepibus
communita, nec ferro proſcifla. O ſponſi Ge-
nas ingenuas! O aromatum quaàm fœcundus
ager, tam vanitatis & oſtentationis infœcundus!
Nihil ita proſtat, ut Genæ; nihil vel ſponſæ
minus patet, quam Genæ: & linea enim viden-
tur & areæ: quòd vel ſponſus virtutem ſtudeat
occultare, ſeu quòd à ſponſo occultari virtus
non poſſit. Dum enim aream oſtentat, illa in ſimu-
lata planitie ſulcos deprehendit impreflos. Ne-

que verò LXKX. inelegantiùs in ſacro epitha-

Caſtitæs ex

Jermone
Wirituali

lamio ludunt, ità vertentes: Maxillæ ejus ſicut
phialæ aromatis germinantes unguentaria. En
areolæ conſitæ à Pigmentariis non modò ex He-
bræo floruiſſe, ſed, ad pleniorem fertilitatem,
jam aromata in Phialis, condidiſſe, perhiben-
tur. Adeèò ſi à Pigmentariis excolantur areæ,
non modò florent dum coluntur, ſed & aroma-
ta jam videntur & protuliſſe & condidiſſe. Quid
quèôd vel in Phialis repoſita aromata fœcan-
ditatem non dediſcunt, ſed germinant unguen-
taria? Equidem ex aromatibus unguenta con-
ficiuntur, ſed ſi aromata vel ignibus eliquentur,
vel piſtillo contundantur: at verò hic ſponſi
aromata ultrò ex ſeſe unguenta conficiunt, nec
Conficiunt ſolum, ſed & intra vitrum concluſa
germinant unguentaria. Adeòô proclivis eſſe de-
bet ad Obedientiam animus, ut non modòô
ignem antevertere debeat & mortaria, ſed etiam
tantâà feſtivitate quæ imperanda ſunt, im-
plenda ab eo ſunt, ut videatur ea non confi-
cere, ſed germinare. Dixerit fortè aliquis fer-
tilitatem iſtam aromatum, germinantium in
Phialis unguentaria, haberi à vitro, cujus ſeu

fragilitas ſeu perſpicuitas fœcundum facit, dum

Vel mortis recordamur, vel videri nos vide-
mus. Utrumque enim urget ad opus, vel
gloriæ appetitus, vel mortalitatis recordatio.
Verùm abſit hoc à ſponſo, cujus animus nec
gloriâ capitur, nec morte terretur.

Labia ejus lilia diſtillantia myrrham

Plimam.

Cur Lilium in Labiis? Quia in verbis Ca-
ſtitas vernat. Ut enim colloquia prava cor-

69

rumpunt mores bonos, ita ſanctis ſermonibus
Pudor adoleſcit & floret. Floret, inquam, in
ore Lilium, ſed ſi myrrham ſtillet. Nihil enim
Virginitati ità amicum eſt, ut Mortificatio.
Non delectatur deliciis Caſtitas, ſed amaritu-
dine: Flos eſt, ſed non flores germinat, at myr-
rham diſtillat. Labia diſtillantia myrrham de-
mutantur in Lilia. Quod ſi pro myrrha non
mortificationem, ſed mortem libet interpretari:
ſanè optimè Lilis vicina myrrha, eſt ſepultu-
ræ nuncia; nihil enim ità Caſtitatem ſervat,
quam jugis meditatio ſepulchri. Demum myr-
rha Domini Paſſio eſt, quam ſtillare debent
Labia, ſi Lilia ſunt. Quid enim loquatur Vir-
go, niſi cruciatus Dilecti ſui. Labia ejus Lilia
diſtillantia myrrham primam. Superior es? Volo
tuis propines myrrham, ſed per Lilia. Volo
tuorum mortificationi ſtudeas, ſed per flores.
Fluat myrrha, id eſt, humaniſſimè ſuadeto Poœ-
nitentiam: & myrrha quidem guttatim diſtil-
landa eſt, ne animus tenellus alluvione obrua-
tur. Amabitur myrrha, ſed ſi ſtillet & Lilio.
Rurſus: Labia diſtillantia myrrham Lilia ſunt:
quòd candicet neceſſe ſit eorum probitas, qui
ad Poenitentiam hortantur. Si vis de mortifica-
tione loqui, prius in Lilium vertere, & ſic
Imyrrham eliquato. Ideò in Hebræo legitur:
Labia ejus ut Lilia, diſtillantia myrrbham tran-
ſeuntem. Nimirum tranſit quodam modo myr-
tha ex ore Concionatoris in auditorum pectus,
etſi eam ille non fundat, ſi Lilium ſit: Ut enim
auditur Innocens, illicò ei creditur: & quicquid
fatur, ſapit, neminique inviſum eſt. LX X. ver-
tunt: Labia ejus Lilia ſtillantia myrrham ple-
nam. Ergo idem eſt, myrrha plena, & myrrha
tranſtens. Si enim abundabit in Concionatore
mortificatio, ad auditores progredietur. Miror
autem, quo modo & myrrha plena ſit, & ex
bplenitudine non ubertim & copiosè, ſed guttatim
ſtillet. Planè quò quis in ſe ſeverior eſt;, eò fit
erga cæteros blandior. Labia ejus Lilia ſtillan-
tia myrrham tranſeuntem. In Hebræo. Videlicet
Chriſtus & ad jugum invitans, & Paupertatem
inſinuans, & ignem gladiumque memorans;
myrrham eliquat. Verùm myrrha tranfit, &
Lilium remanet, quod non ſemper amaritudi-
nes loquetur. Qui enim nunc ait: Tollite jugum
meum ſuper vos- dicet aliquando; Venite bene-
dicli Patris mei, percipite regnum: Dicet, Euge,
ſerve bone, intra in gaudium Domini tui. Noli
myrrham faſtidire, quæ tranſibit; ſed Lilium
ama, quod non areſcet in ſempiternum. O quàm
diſſimile os Domini, & Mundi os! Mella fluunt
ex ore Mundi;, ſed labia ejus gladius ſunt: diffluet
dulcedo, quæ fluit, & remanebit enſis, qui feriat
Ideò oſcula ejus atrociora ſæviorâque vulneri-
bus nunciantur. Mella fundit, quibus te tra-
hat & pelliciat ad labia, ut, poſtquam alle-
xerit, contrucidet. Chriſtus verò eliquat myr-
rham, & flores ſervat. Propterea vociferatur
ſponſa: COſeuletur me oſeulo oris ſiti. Quid cla-
mas de cella vinaria penè ebria? Quid cla-
mas? dulceſcit tibi myrrha, ut eam tantarum
precum pretio ſatagas comparare? Myrrham;,
ſi neſcis, ſtillant, quæ expetis, Labia. Ita ſanè,
inquit ipſa, diſtillant myrrham, ſed Lilia ſunt.
Opto per myrrham ad Lilia devenire. Non
exhorreſco amaritudinem, quâà ducor ad Ho-
res. Propinetur myrrha, dummodé Liliis con-
diatur. Myrrha iſthæc non permanehit, ſtillat
& tranſit Mortificatio quæ imperatur, Verbum
autem renmnmerationis manet in eternum.

Quod

catione *
moritis me⸗
moria⸗

Superior
mitis.
Seve ritas
zlemens.

Zelus ani⸗
mariusm
biandus.

Correctio
mitis ſit.

Con-iona-
toris &οs⸗
perioris
exempla.

Correblio &
Vox ope⸗
rum Ff-
ca.
Ciementia.

Ececleſiaſti-
ci decreta
zondentise

Regularis
masltaplicis
tas d ſupe⸗
riore im-

perfeclto.

JZugum
Chriſti
ſuave.

Spes pra⸗

Matth. II.

29
Matth. 25.
34.

Matth. 2 5%

21
Weblio ſta⸗
talts.
Servire
Deo f lix.
Mortifita-
tio guomo-
do dulce-
Iſcat.
Rex qucs
evehat.
Sußper ror
evehai la-
borantes.

Cant. 1I. I.

Conſolatio-
nes Dei
miſzæ tri=
Stelationi⸗
bus.

70 Oliva

Quod ſi Labia ſponſi lilia ſunt, ſtillantja myr-
rham: quid te deſertam quereris à dilecto,

Dorzrie quòd te amaritudine oppletam ſentias? O ve-
eum boa- .
Ser. cordem mentem! ſi Myrrham ſentis, oſculatus

Te eſt, ſi neſcis, dilectus, & oſculatur: non
Deſolatio enim aliundè quàm è& labiis myrrham diſtil-
ves⸗ lat. Veràm, cur florent Lilia & myrrha in la-
biis? Ut diſcas, vix aliquid ſponſo charius Caſti-
tate cordis & corporis caſtigatione. Ità haſce
virtutes oſculatur, ut à labiis ſuis eas non pa-
tiatur avelli. Labia ejus Lilia Killantia myr-
rham primam. Planè non perveniſti ad oſculum
ſponſi, ſi nec Lilia diligis, & myrrham hor-
Peatto res. Scito eum hæſiſſe ori dilecti ſui, qui &
E“, S„ COaſtitatem & Mortificationem amat. In labiis
Caſiste, ſponſi Lilia ſunt & Myrrha. Si hæc faſtidis, fa-
o, ſtichs oſculum. Labia ejus Lilia. Cur? In
Evangelio dicitur de Liliis, quod non laborant,
Iingus ns heque nent, ſed Deus veſtit illa. Nimirum
affecétata in non ſtudioſa aut affectata, ſed naturalis debet
ii, vel eſſe Oratio noſtra, ſi volumus phaleras ſuperare
Candor, & ſine miſtura, quæ

contem-

concione Salomonis.
vwana, & igne eget, ut oleat, ſed naturalis ſit odor ſer-

nimis ela- . 6
boraa. Monis noſtri.

Manus illius tornatiles aureæ, plenæ
hyacinthis.

Promiſſaæ

on⸗ O quaàm ſibi diſſimilis ſponſus eſt! En qui
chriſt 6. 1

myrrham diſtillat & labiis, geſtat gemmas in
dextera. Enimverò Chriſtus & amareſcit in
verbis, & dives eſt in opere. Noli refugere
invitantem ad Paupertatem & Crucem; nam
præbet gemmas, qui loquitur myrrham.
Mundus ille eſt, cujus in ore hyacinthi pro-
ſtant, myrrhâ intra digitos latitante. Servat
enim amaritudines, quibus mella & opes pro-
loquitur. Porrò manus ideò aureæ ſunt, quia &
hyacinthis plenæ ſunt. Is enim in operibus au-
reus eſt, qui coœleſtia meditatur & ſperat. Et
quidem plenæ hyacinthis manus deſcribun-
tur. Nihil enim admiſceri debet cœleſtium
præmiorum ſpei. Monuerim illud quoque
ammarum Pafſtores, ut diſcant à ſponſo ratio-

Servire
Deo.

Spes pra-
mii.

Elebtio

Spes pra-
uli.

Superior
mitis ſit.

Telas . . . . . . .
Stanaas. Mem inſtillandi mortificationem ſubjectis. Non
, in dextera locari myrrha debet, ſed in labiis,
Superior ut videlicet ad mortificationem non compel-
diſeretus.

las, ſed horteris. Imò per ofſcula debet inſtil-
lari: ideò enim diſtillat è labiis ſponſi. Porrôò
ſi vis allicere ad oſculum myrrhæ, habeto ma-
nus aureas, hyacinthis plenas. His ſe conti-
neri, trahique ſinent ſubjecti; cumque ſenſe-
rint in manibus gemmas; oſculum oris non re-
formidabunt, quod Liliis & myrrha miſtum
amaritudinem inſtillabit per flores Manus ejus
tornatiles aurekx plenæ byacinthis. In Hebræo
legitur. Manus ejus, ut circuli aurei, pleni la-
pidibus pretioſis, inſtar hyacinthi. Ut vides, manus
ſponſi aptiores ad obligandum, quàm ad conti-
. nendum ſunt. Circuli enim aurei ligare poſſunt,
ſed effluere ſinunt quæcumque illis ſuperpones.
Vide autem, ubi de myrrha ſermo eſt, me-
miniſſe ſtillarum. Labia ejus lilia ſtillantia
clementia. myrrham. Ubi verò de hyacinthis gemmiſque
loquitur, plenitudinis verbum inducit: Ma-

io nus ejus plenæ hyacinthis. Ut ſcilicet, & in ſup-
pliciis ſtillandum tibi efſe ſcias, & exundan-
Sirvive dum in ſtipendiis. Ità certé Dominus agit;

Deo fetc: an ita mundus agat, Aulicos conſule.

Venter ejus eburneus diſtintétus

ſapphiris.

Et pectus quare ſponſa non laudat in ſpon- Meßia
ſo? Crura laudat, laudat oculos, laudat D iler Eete
ventrem, de ſolo Pectore ſilet, quod potiſſi-
mum commendari debuit à ſponſa; amoris
enim ſedes eſt. Puto idee non dilaudatum Pe-
ctus, quòd jam laudaſſet vultum & oculos.
Porrò cuùm ſpeculum cordis vultus ſit, & elu-
cere ſoleant in oculis arcana pectoris, non ne-
ceſſe fuit ejus expingere pectus, cujus jam fa-
ciem deſcripſerat. Sequitur.

Crura illius columnæz marmoreæg, quæ
fundatæ ſunt ſuper baſes aureas.

Non uti Babylonis ſimulachrum, ſimula- Talenta
chrum ſponſi eſt. In illo enim caput emicat medoeria,
aureum, ſordent ex luto pedes. Hic & in ca-
pite, & in pedibus aurum micat. Ut diſcas,
ſponſo æquè pretioſos pedes, ac caput eſſe: non
enim minimus Deo es, licèt in ejus corpore Manera
poſtremum obtineas locum, ultimumque mem- vilirais
brorum ſis. Tam caput quàm pedes aurei Bagine.
ſunt, ut nec Prælati deſpiciantur ab infi- obpreſſo
mis, nec infimi à ſupremis contemnantur. Por- Zej, e.
rò cur in pedibus aurum? Ut doceamur cal- marum in.
candum eſſe. Verùm ſi calcari deberet, non renz
locaretur in capite ſponſi, quod ex auro eſſe 6
optimo ſponſa teſtatur. Quare ergo aurum
in pedibus? In capite aurum eſt, quia ſper- Rex audia
nitur, ſi cognoſcatur. Ludam ſi licet, ut Perſonaz
metallo illudam omnium cupiditates deludenti. aceeptio.
Munus pedum eſt currere, qui quò expeditio- kerkeiee.
res ad fugam ſunt, eò etiam muneri ſuo aptio-
res videntur. Cùm autem nihil fugacius auro Rex cl
ſit atque divitiis, quæ ſtare nequeunt, ut ex- Hint,
pediti pedes demonſtrentur ad curſum, ex auro contemnen-

effinguntur, quo nihil velocius fugit. Ve- dc

Laici non

ſpernendi.

quibus pedes compingeret, ſi eorum exprimere

foret cupidus Dilectus, crura ejus haud mar-
moreis columnis compararentur. Crura illius
columnæ marmoreæg , quæ fundatæ ſunt ſuper
baſes aureas. Imòô, ut tarditas ejus exprime-
retur, & marmore crura ejus deſcribuntur. Neſ-

Deo ſelxxs

.

u lgener atin

Servire giicet.

i

eanc
Metuit.
jells⸗

—

5
1

, Nonin epir,
e (hos c.
6) os

it, ſe
, inle reld
„Leanua mart
s eimntasal
le cogat,
Alerent!
Eerauntel 4
miimntebtiun.
1 Framuit
Ahuut rol
, a atemic
N het er an
ldinf
gtuin pal
Iufbomori
Pnlu aun
ntki, Matn
rt Nezt
nailssaure
tucl
n Aeedo en
cihlt er

UNN: (ult

Chonabitur.
ei jut,
Cadni. D
G itus
ur Mmeus

8 . 1u6 (um memnd
rùm luſimus. Non enim pennæ deerant, ex fuxs. ali llt u
4 uhllllek, 4
2. . pr Me gernminare
. . 14 I
cupiiſſet agilitatem in curſu. Planè ſi abeundi 4 afeie
e acINho—

incrurib

6laümen per

cit enim fugere, neſcit à ſponſa recedere Dile- 6,= weſt 7
ctus, ſi ſemel ad eam advenit. Reges gentium cſert. . *WB 0. 1
alatis talis, uti Mercurius, non rarò incedunt: ninebunt
quaàm enim leves ſunt, ut faveant, tam ſunt le- Rex non hon

. 2 aſtidiat
ves, ut fugiant. Æquoris enim in morem, modò Hitacn
exundant in littore, modò reſorbent fluctus ſuos,

& relabuntur in ſeſe. Ideò & lubrica eorum

.

Dort hzxc

len &
N ſern
llhern (egyi

beneficia ſunt, & aulæ limen lubricum eſt, in 4 ei int,
quo nequeunt ſervi conſiſtere. Dei verò & cru- Et, nen
ra marmorea, quæ moveri vix poſſint: & exæ- h 8 ſerme
quatum limen, unde nemo ruit, ut proinde de 1 iſtu n
eo Propheta canat: SItantes erant pedes noſtri in Plal. u.6, eCecto wo
atriis tuis Hieruſalem. Verùm ſi crura ejus mar- Wümn oc
morea ſunt, cur dicitur de eo: En iſte ſalit in Uumpibil
montibus, tranſiliens colles. Unde agilitas tanta prvisie Mnre Corun
in marmore? Unde? ex aurea baſi. Crede mihi, fluzxe. kre
vel Lapis auro ſuperpoſitus cogitur evolare; non tn
quèòd adeò fugax metallum ſit, ut vel currere utliſ. i.

compellatur marmor ejus viciniâ; ſed quòd ve.
charitas, quæ adumbratur in auro, vel lapidea .R
crura expediat ad curſum. Nullum enim tam
grave

us

Ninhhen
luder e
od porll
1; amort
datun De.
1 & oela
ſt, Kel
rs, Non me-
lus in

Neé, lle
Aufeas.

um, Unnlr,
Caput enctn
H&ne
Ut dla
putell:mn.
ejus olrl
umqveme
pedes aun,
ntur ab in⸗
nnmaptur. D
doccamu Cl
Geberet, mmn⸗
HN ano le
teo un
, guin herl
ſi loet, u,
tes deludenn
nd erheltd⸗
neri ſoehur
fugzcin unn
Ueunt, ler,
Ilſom, erinn⸗
6 lugt e,
2 Cetlnn, ei⸗
run eshlüne
lane ſ chend
ins haud .
1. Cnma i
ue ſut /
ein eitle,
Vetbunnn N.
ecelene
Reges eliii
rad 1Me

15
,
nt, iin in .

olen
ent uliuin
nbricun 64
Deinenin

in Cap. V. Cant. Canticorum.

crref Brave pondus eſt „ quod innixum amori, non
duceris, convertatur in pinnas. Volabis vel marmoreus,
imvetimen ſi amaveris. Illud poſtremo loco quærere libet,
amni quo factum conſilio ſit, ut ſuprema, infima &
media in ſponſo membra ex auro ſint? Et ma-
nus enim, & pedes, & caput habet ex auro.
Superior Fortè, ut amor & alliciat in veſtigio, & per-
n,, ficiat in medio, & demum in fine conſummet.
gus modo Sponſus enim; ut Peccatores ad ſe trahat, au-
mitis & reos, quos complecti debent, pedes oſtentat:
Rrenus . deinde verò quos charitatis fulgore pellexerit,
Conſola- ad crura marmorea admittit, ut videlicet quos
tioes & benignitas allexit, Timor in marmore expreſſus
Deſotatio- dolere cogat, & doceat pœnitere. IIIicò verô
er ne deſperent in lapide, manus aureas extendit,
unverfo Peramanter ſolari ſolitus gemitus metuſque
Zuemwodo 4 poenitentium. Tum myrrham & labiis ſtillat,
H ut per amaritudinem comprobet, an oſculum
cupiant oris ob delicias, an ex amore. Præter-
Amor in eà caput emicat aureum, & palmarum elatæ
Haun il, florent ex auro: non enim deſerit, quos
Deum. anmat, ſed in fine amaror in amorem vertitur,
myrrha in palmam demutatur, & ſecurus de
triumpho moritur, qui in fine non defecit. Er-
go ſponſus aureus in pedibus eſt, ut pelliciat
errantes; marmoreus in cruribus, ut dolere &
timere doceat quos converterit; manus geſtat
tornatiles aureas hyacinthis refertas, ne deſpe-
rent qui dolent: myrrham ſtillat e labiis, ut
non dulcedo expetatur in oſculo, ſed oſculum,
ſponsuſque expectetur è labiis, non mella: de-
mum caput ejus aurum optimum palmas eger-
minans: qui enim perſeveraverit, ille ſuo jure
coronabitur.

Perſe ve-
rantia.

opecies ejus, At Libani, elettus, ut
Cedri... Guttur illius ſuaviſſimum,
O totus deſiderabilis. Ialis eſt dile-
tus meus, & ipſe eſt amicus meus,
lliæ Jeruſalem.

Puriz o CQum membra omnia Dilecti ſui ſponſa
manſuetm. deſcripfiſſet, oſtendiſsétque & palmnas in ver-
Ia Opera- tice germinare, & florere in labiis lilia, & emi-
rie Caſti. cate hyacinthos & manibus, & candere mar-
S. d. mor in cruribus, & ſerpere aurum in pedibus:
Eve ſemo quaſi generatim ommia demonſtrat, ut Libanum
Rle⸗ eſſe ſignificet. Quaſi dicat: ſi eminuùs poſitæ ſin-
ur, gillatim ea perſpicere nequiveritis, quæ recen-
Zelus ani- ſui, ſufficiat vobis ad cognoſcendum eum Can-
m " dor & Vox. Dulcedo gutturis, & coloris de-
Beclea- Cor indicabunt vobis Dilectum meum. Et ſa-
ia nè, qui non itaà poflunt omnia in nobis ex-
Famccura. Plorare, hæc potiſſimum obſervant, Pudo-
Afabili. rem & ſermonem. Qpecies ejus ut Libani,
H . elelclus ut Cedri, & guttur ſuaviſſimum, inſignia
marum Dilecti ſunt, ſi candicet Pudor, ſi Cedrus
aoraar oleat, mens videlicet æterna duntaxat vol-
vens, & ſermo humanus & prudens. Væ no-
bis, niſi iſta in nobis floreant. Libani ſpecies
ſine Cedro non ſufficit : Quid enim Caſtitas
mihi tua prodeſt, ſi æterna non ſecteris, &
incorruptibilia, ſed, ſæcularium more, tem-
poraria concupiſcas & optes? Demum ſi du-
rus & agreſtis eſt ſermo, qui mirabatur Can-
dorem & Cedrum, ſpernet ruſticitatem oris
& vocis.

—.,.

71

Guttur illius ſuaviſimum: E& totus de-
ſiderabilis.

Unde odia in nos erumpunt? Inde planè , Zelus
quòôd inſuaves ſumus in lermone noſtro. Si blandus.
guttur eſſet ſuaviſſimum, toti deſiderabiles Sermo ⸗ffa-
eflemus. Verum, dum ſuperbèe & ruſticè lo- biln.
quimur, faſtidio ſumus. In Hebræo. Pa-
latum ejus dulcedines, & totus ipſe deſideria. e.
Quam ſapienter cecinit ille: ſi vis amari, ama. zulaziéus.
Vis eſſe totus deſiderabilis? eſto totus deſideria. Lineus
Si cupieris, cupiêris: Si benefacere optabis, de- cura.
ſideraberis. Denique idem eſt, Defiderabilem Uo.
eſſe, & eſſe Deſideria. Porro ſi de Chriſto di- Perſecutin
cta ſunt iſta: vides minus ipſum concupiſci, num reme=
quam concupiſcere. Non enim tam deſiderabi- iuam.
lis eſt, quam deſiderium. Palatum ejus dulce- recenioy
dines, & totus ipſe deſideria. Mirum quèòd cùm r ceme⸗
dulcedines in ejus gutture ſcaturiant, aliud ipſe amer.
deſideret. Nimirum divinus Amor eſt, qui fe- .
lix abundè in ſe, noſtram eſurit ſalutem. Rara Saei
mens, quæ, ſi dulcedinem experiatur in Pala- ac Rex
to ſuo, aliorum quoque ſalutem ſitiat. Unus "ment
JESUS mella divinitatis plenè deguſtabat, ta- Kan
men hominum expetivit ſanctitatem. Puto ta- cbria;
men aliquod etiam ſecretius arcanum hiſce ver- smer in
bis contineri. Chriſtus ergo totus deſiderabilis ““.
eſt: quod vertitur ex Hebræo; totus ipſe eſt Zetus ani.
deſideria. Quid eſt deſiderabilis & deſide- marum er
dia? Nimirum ſi Chriſtum deſideras, deſide- Orazionis
randus ille non eſt, ſed deſiderium projicien- e⸗
dum eſt in eum, adeò indifferens, adeéque vo- dmor in
luntatem illius ſequi cupidum, ut nec illum de- Deum.
ſideret. Deſiderabilis eſt, id eſt, deſideria eſt:
Ut enim benè ipſum cupias, nec ipfum ſine Wd ys⸗
ejus placito cupias, neceſſe eſt. Jacta in ipium
cor, ità illius ſitiens, ut nec ipſum ſitias. Alio- Dii volun-
quin ſi Cor tuum eum deſideret, cùm viſum illi ticonfers
fuerit ſe tibi ad tempus ſubducere, deficiet cor ?“t*.
tuum, & amor tuus infirmabitur. Deſideria pſelio.
noſtraerga illum inſtar non exaratæ candidæque zbus pa-
papyri eſſe debent, ut videlicet non nos, quæ . co⸗
cupimus, in corde ſcribamus, ſed ſcribat ipſe“
quæ optat. O amor, quam denudatus omni
omninò formâ eſſe debes, ſi Chriſto placere cu-
pis! Aurum JESUS non recipit ſignatum: nec
ſuam à te ſculpi imaginem vult in auro, quod
illi dedicas. Et ipſe totus eſt deſideria. Hæc
eſt gloria ærarii ſui, oſtentare deſideria aman-
tium ſe ità defæcata, ut illi ſe quidem tra-
dant, ſed ipſum optare non audeant. Talis
erat Propheta cùm dicebat. Quid enim mikhi eſt
in cœlo, & dà te quid volui ſuper terram ?“ Deus
cordis mei. Quaſi dicat. Adeò à te cupio poſſi-
deri cor meum, ut non modè nihil optandum
mihi eſle ducam in terra, ubi lutum oculis illu-
dit, & Terra placet ſi fallat; verùm ne in coelo
quidem aliquid amandum videam. Quid ais,
Vates Sanctiſſime? Quid enim mihi eſt in Pf. 72. 25.
Cælo? An Deus, cujus ſedes in cœlo eſt, vilis
tibi eſt? An ille parum dignus eſt, qui diliga-
tur à te? Dignus planè eſt: ſed ego, ut amem
illum ardentius, nolo illum, ſed tantùm volo
ipſum Deum efle ac Dominum cordis mei.
Non expeto illum, ut ab illo pleniùs poſſidear.
Si enim eum videre cuperem, & nollet ille
à me videri, non foret ille Dominus cordis
mei. Sit ipſe Dominus cordis, & vel eum
in cœlo quærere deſinam. Nolo enim meam
augeri felicitatem, viſo eo; ſed ejus cupio am-
plificari

72
plificari imperium plenè poſſidentis cor meum.
Etiam Abſalom Regis faciem videre deſidera-
vit, non ut ille felicius imperaret, ſed ne
ipſe exulare videretur. Minus perfectus amor
eſt, ſi vel Deum cupiat. Tunc Deum ſincerèé
diligis, ſi non illum ad te attrahere ſatagis,
ſed illi cor tradere & conſignare ſtudeas. Cor
ſponſæ nunquam dilaudatum eſt à ſponſo,
quèòd dilectum videre cuperet, & eo frui:
quæ placitura magis ei fuiſſet, ſi tam illo ca-
rere potuiſſet, quàm eum potuit adamare.
Prov. 2l. Fili præbe mihi cor tuum. Non expeti à Corde
26. vult, ſed petit cor.

Quò abit Dileétus tuus, 6 pulcherrima
mulierum?! Quò declinavit dilectus
tuus, & quætemus eum tecum!

O planè Deo dare beatum! En ſponſa
cùm exquiſito verborum apparatu ſponſi pul-
chritudinem deſcripſifſſet, pulcherrima ipſa
dici meruit à filiabus Jeruſalem, quaſi non
ſponſi, ſed ſuam commendaſſet venuſtatem.
Yavidia in. Adeò Deus refundit nobis, quod illi affundi-
ter Religio- mus: noſträmque curat gloriam, ſi ſuam à no-
nes. bis ſenſerit procurari. En iſta, dum Dilecti
Ghris Dei exaggerat decorem, pulcherrimæ vocabulum
m ijor qua. reportat. At quam digna fœminis reſponſio!
Piear Moœrens enim ſponſa ob elapſum ſponſum, cuùm
Otari dià fruſtrà eum quæſiſſet, filias Jeruſalem adju-
rs, rat, ut, ſi fortè eum invenerint, nuncient illi do-
2, eewe„ lorem ſuum. Adjuro vos filiæ Jeruſalem, ſi inve-
carpendo, neritis diletctum menum, ut nuncietis ei, quia amore
ſed o lIangueo. Et nihilo minus quærunt ab ea; quò
zateros. Dilectus ſeceſſerit. O mentes dubiæ ſanitatis?
Religi Si ſciret ipſa quò ſeceſſiſſet, non à vobis illum
delda Re Quæri poſtularet, ſed ipſa avolaret ad eum. Neſ-

Deo dare
eſt accipe-
re.

Congrati-
Lationes.

evulgantes

ligions cit, ubi ſit, quem ubique inquirit. Quid ergo?
ſuc. Piuto Filias iſtas Jeruſalem exiſtimaſſe ita quæri
Religieſi

an er &e Chriſtum à ſponſa, uti ſæpiùs ab ipſis conquiſi-
ligionem tus fortaſsè fuerat. Quoties enim & ſcimus,
Ruan, ubi ſit JESus; & tamen omnes percontamur
eueium. de eo, ubique eum quærimus? Audias pleroſ-
que ſuſpirare in angulis, & dicere: O ſi ſcirem,
quid Deo gratum foret: ſi, quid a me petat
ille, intelligerem, beatum me planè crederem.
O ſi ſcirem, Gloria Dei unde copioſius ſcatu-
Obninati, riat! Et tamen certiſſimi ſunt, & quid Deo
placeat, quidve ab illis exigat Deus. Sciunt,
quò declinavit, ſed quærere ſe ſimulant. Ve-
Gal. 6. 7. rum Deus non irridetur. Qué declinavit Dile-
tus tuus? & quæremus eum tecum. LXX. ver-
Temporalia tunt: Quò reſpexit fraternus tuus? Ergo idem eſt,
o Wi reſpicere & declinare. Noli ergo dicere, Aulam
circumſpiciam & Pompas, haud tamen eas ſe-
quar. Falleris: declinabis poſt ea, ſi ea reſpexeris:
imò jam declinaſti, ſi reſpexiſti. Loth ut reſpexit
regionem Sodomitarum, elegit. Ut aſpexit Da-
vid Bethſabeam, exarſit. Porrò filiæ iſtæ Jeruſa-
lem non ſemel deſipuere in reſponſo. Nonenim
ſolùm quærunt à ſponſa, quò Dilectus ſeceſſerit:
verùm & una cum illa eum ſe quæſituras pro-
itentur: Quò declinavit dilectus tuus? & quære-
mus eum tecum. Primòô quidem ſi ſciret ipſa
quò receſſiſſet, non vos de eo percontaretur.
Deinde ſi cum ipſa duntaxat Dilectum quære-
re vultis, quid ei commodi affertis. Tam ſine vo-
bis quàm vobiſcum eum inveniet, aut non inve-
niet ſi ſimul itis. Hac illac diſpergendæ eſtis,
ut dum per plura loca quæritur, facilius repe-
riatur. Sed nimirum ſæcularium optimè ex-

Inſpiratio-
nibus, &-
vocationi
rebelles.

Curioſitas.

Oliva

preſſere mores. Ità tibi obſequuntur, ut tamen Familiari.
tecum quærant, quod quæris. Non commo- erzzle.
da tua ſectantur, ſed Te. Societatem tuam ipfi nttones
quærunt compendioſam ſibi, dum Tu putas ab piiv te.
illis inquiri, quod abs Te quæritur. S8i Tibi Sai
quærerent, & non Te, non Tecum quærerent
quod quæris, ſed procul à Te. Diſcant, obſe- Eccle hi.
cro, Præſules animarum obſequentium ſibi do- corzie ſ
los & fraudes. Si ſponſum, hoc eſt, Dei & Ec- elinreng,
cleſiæ gloriam illi pariter & Tu quæritis; ſepa delo idte⸗
ramini, ut per plures vias indagata, certiùs re- SsMore.
periatur. Sed clamant omnes, Et quaxaremus eum &
Tecum. Si Tecum duntaxat Chriſtum quærunt,
non illum quærunt, ſed Te. Aulici ſunt, non Judicantes
Sacerdotes. Qus declinavit Dilectus tuuséLXX. te mere,
legunt: Qué reſpexit fraternus tuus? Ut vides,
unum eſt in ſponſo reſpicere & declinare.
Enimveròô humanitas ejus mirum in modum
elucet. Siquidem, ut aſpicit ille, declinavit.
Nihil enim reſpicit, quin deprehendat in eo
aliquid, quod ſequendum ſibi amplectendum-
que ſit. Proinde idem eſt interrogare de eo,
Reſpexerit ne, an declinaverit. Certæ erim (Cenſores
ſunt Filiæ Jeruſalem eò vertiſſe animum & pe- aliorum.
des, quò converterit oculos; quia nihil ita ina-
moœnum & fœdum eſt, in quo ſponſus non Redd
reperiat tantum pulchritudinis, quantum ſatis na 03.
eſt ad rapiendum cor ejus. Nos verò vel in ſcir- namalius.
po nodum reperimus, vel in Sole nævos nota- Honor mu.
mus, Ipſos cœlos obnoxios corruptioni fecimus mwus de om-
non tam acumine, quàm livore oculorum no- Ta Ees
ſtrorum. Sic ille vix reſpexit ad Achab de- „„
miſſo capite incedentem, cùm illicò in eo re- Red
perit, quo flecteretur ad veniam. Puto in
Rege illo immaniſſimo tam cor erectum quaàm
demiſſum caput fuiſſe, & tam ſacco membra
ſorduiſſe, quaàm fulſiſſe in cupiditate regno-
rum mentem. Verùm miſericordia Dei, ut
eum aſpexit, declinavit ad eum: in eo enim
conſtitit, quod diligi poterat.

4

Superior
amet ſuds.

Aperi mihi, ſoror mea, amica mea, co-
lumba mea, immaculata mea.

Nota, nuſquam ſplendidiùs eam appella- Ccala:
vit, quàm cùm recluſam vidit, & latitantem
in conclavi. Ibi columba, ibi ſoror, ibi ami-
ca, ibi immaculata eſt. Et quidem paulôò an-
tè in horto ſeſe excipientem ſororem dunta-
xat dixit: Veni in hortum meum, ſoror mea
ſponſa. Hic eam quàm multiplici cohoneſtat
titulorum coronamento! Nimirum plus placet
in cubiculo vel dormitans, quàm in horto Ver-
bum excipiens. At cur ad cubiculum modô cir amn ſhe⸗
accurrit, ſtat, pulſat, clamatque ſponſus, qui tin.
paulò antè in Lectulo requiſitus ſeſe aliò pro-
ripuerat? Certè hic myrrha, quæ pungit, ibi
flores erant, qui fragrant. Nimirum ibi & le-
ctulus floridus, & ligna cedrina, & cypreſ-
ſina laquearia aderant, ſed illud deerat, quod
maximé Chriſto placet. Quodnam iſtud eſt?
Quod ipſemet eſt. Oſtium. Ego ſum oſtium. Joan.60.5.
O ſponſa Verbi, noli, quæſo te, clamare;
& oſtentare fruſtra laquearia domus tuæ, ad
haæc enim Verbum non feſtinat: extrue potiùs
oſtium, peſſulum compara, & ſtatim aderit.
Non lectulo, ſed peſſulo: non floribus, ſed fo-
ribus delectatur. Hinc eſt, quod cùm de ube-
ribus ſororis ſponſæ loqueretur ,„Turres dun-
taxat nominat & oſtium. Si murus eſt, ſi
oſtium eſt, ædificemus, compingamus. Linguag
. promit;

Monialis
clauſura

1

,gu
4 l
ai mfißu/
ſapem,
ib
ün et
(oll ner!
Thtonus
umvon 6
ſC

C3VUV.

N

Mno chan

CN ſcet,
in notenn

Ou⸗

ech Cuſtod

ti leberni⸗
ſin tutu
i me.

u Lohnndon⸗
un wvdil
nin, & vul
g. I. Milerave
niki Niminn
ln ſarlichktn
dorces ſn ge
Erbit Hiero
In Hoceſe
Uinlores

C. Al

D )(n
nell
a i i,
. 1 llbe

he ein n

ſeud ebnh

D e .
a. icdl
als Auck
4 e

Uiliee

Ut tamen
(Omtnd. 44
ltumml
upengihi
. Ni Iii
nereten
Cant, oble,
umnkhicte
Dei &le 3

Certiidte4
l emg Eenr 4
nernme
Ctunt, n N
MuuriINN.N
Urnicen,
Ceclnate
n in moden
Gecliant.
hendat in en
hplectencin.
Ogare deen,
Certe ein,
mbm &de
Anühiliai.
ſponſns n
pvantum ð
eroel inſin
e NEOS M,
ptionifecinun
Ccllotumm
ad Achobce
–
um Pun i.
erechun gun
ſacoo hend
biditte egn⸗
ordhei,n
n dhen

a uo,
1 Mel⸗

ean ihele
, & Etiunen
ſorot, bialt

dem uld

Drorenn n
, yn in
e, Cobaekt.
phci n 4 8
Iuum Dun 7 .9
mn inhoro ie
bionlun ,
ſele 10

ne
1 deenih

dNaN1 .

promit;, quod Cor amat. Ni murus eſt, adiſi-
Cant.8. eemus ſuper eum propugnacula argentea: i oſtium
8. ℳ, oompingamus illud tabulis cedrinis. Quanta
prodigentia circa ſororem, ſi aut murus „aut
oſtium eſt? Argento, cedrôque non parcitur.
uod ſi nec murus, nec oſtium; ſed Lectulus,
aut Thronus eſlet, quid ſuperſtrueres? Nihil
ommnoô. Neque enim ſororem crederet, ſi aut
oſtium non efſet, aut murus. Hæc erim inſig-
nia ſponſæ Chriſti ſunt, imò hæc ſponfam fa-
Cant. 2.. Ciunt. En ipſe ſtat poſt parietem noſtrum. Nota:
burneâ ſede, purpureo aſcenſu, ſtrato ſplendi-
diſſimo charitatis. Nihilo minus in eo nun-
quam ſedet, ſed mavult propè parietem ſpon-
ſæ in morem pannoſi ſtare. Nimirum charius
Chriſto eſt ſecretum noſtrum, quàm ſolium
ſuum. Stare illi jucundius poſt parietem, quam
in ſolio ſedere majeſtatis. Vel in cœlo pretio-
ſiores eſſe voluit muros Jeruſalem ſupernæ
uàm imperii ſedem ſui. Omnis lapis pretio-
in pariete, in throno gemma aut nulla,
aut rara. Quæro hic ego, quare Dominus in
die pompæ ſuæ, cùm exhibuit ſe in vertice
Thabor Apoſtolis glorioſum, niveam chlamy-
dem induerit. Enimverò cùm in muro cœle-
ſtis urbis gemmas omnes collocaverit, penè
una ſuperfuit nix, qu veſtiretur. Hinc eſt,
quod cùm ornare voluit ſponſam ſuam Eccle-

ſiam', eam muris circumveſtivit, adeò ut Joan-

nes ſponſam nonniſi Urbem crediderit deſcen-
dentem. Dico autem, inquit S. Bernardus,
quòd eadem ſponſa, quæ civitas eſt. Nimirum

Rerfn. d. mihil & pretioſius & ornatius habet Deus, quo
Eccl. ſbonſam amiciat, quam muros ſuos. Quid enim
in oculis Domini æquè rutilat, quam circum-
ſpecta Cuſtodia?
eſe . Qualis eſt dilectus tuus ex dileéto, 6
rißeatio, pulcherrima mulierum! Qualis eſt di-
d, Cin leëtus tuus e dilelto, quia ſic adjia-
7 0 ri⸗ .
ſo. raſti nos.
Ornattus Ecquandonam pulcherrima appellatur ²
Tee, Quando fœdiſſima erat. Nempe cùm ſe & nu-
ee, datam, & vulneratam à cuſtodibus profiteba-
Eeccleſta- tur. Vulneraverunt me, tulerunt pallium meum

Iicorum mihi. Nimirum Eccleſia tunc fulget maximè;,
tompe. Cm ſordidatur: tunc ornatur, cum ſpoliatur.
Sordes ſint gemmæ tuæ, &c. ad Euſtochium
ſcribit Hieronymus. Idem nos dicere poſlſu-
mus Eccleſiæ. Atque utinam Sacerdotum Do-
mini viliores veſtes eſſent, & vulnera ſæviora.
Cantr.;. Pulchrior procul dubio eſſet, & ſanctior Ec-
Iſte for- cleſia in filiis. Nigra ſum, inquiebat cùm exa-
Moſus in gitaretur à Principibus, ſed formoſa, nunc ve-
Ihai. 6;z. 10 cum jam Cæfaribus non impares filios ha-
r. bet: Alba, inquit, ſum, ſed decolor. Quæſo
vos, ſi pulchritudinem Eccleſiæ oſtentare cu-
pitis .thiopibus, Perſis, Indis, non eis gazas
rae hul & apothecas Sacerdotum, ſed martyrum ſpe-
ebra; ex Cus, & catacumbas exhibete. Tunc enim pul-
vulnere. Cherrima ſponſa dicitur, cùm ſine pallio eſt, nec
Cant. I. ſine vulnere. Nam & ſponſus eam pulchram
gggi appellavit, cùm illa faſciculum myrrhæ in pe-
a (tore prætulit. Faſciculus myrrhaæ dilectus meus
Apoſßae Wihi, inter ubera mea commorabitur. Cui ſpon-
ol perſe- ſus: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pul-
eatienes hra es. Porrô quis non miretur filias Jeruſalem,
neeiesr quæ ità dilaudant ſponſam? Enimveròô, ſi filia
stas. Jeruſalem es, ſponſam commendas & ſequeris,
Ethicæ Lom. I. Pars II.

Caro
Chriſti
Sola ejus,

in Cap. V. Cant. Canticorum.

Ferculum fibi fecerat quàm paratiſſimum, e-

73
non cùm murænulis aureis, quanquam à W
ſo exhibitis, renidet; ſed cùm ſuo in ſanguine Ofpbrobria
ſqualet, ne vili quidem contecta palliolo. Si ti- r“ Chri⸗=
bi non ſordet Eccleſia cùm ſordet, ſed tunc ma- e⸗
gis eam & laudas & ſequeris, filia regni es, &
proles Jeruſalem, non verò Babylonis ſtirps.
Nota: Toties exquiſierat Dilectum ſponſa, in Perſecutio
lectulo videlicet, in meridie, in vicis, in hor- bandit
tis, nuſquam tamen ei adhæſere, & una cum lo ant e-⸗
11e . . lo anima-
illa quæſiere ſponſum filiæ Jeruſalem, niſi „„.
nunc, cum ſpoliata & vulnerata illas adjurat, Pati pro
ut nuncient dilecto, non ſua vulnera, ſed amo- Chr ſo.
rem. Nuncietis ei, quia amore langueo. Planè Voxope-
nunc primùm dignitatem ſponſi intellexere, Zelas 4-
quando nuditatis & plagarum immemor ſpon- „imarum
ſa, ſolam ejus dolet abſentiam. Divinus planè, verior.
dixere intra ſe, hic ſponſus eſt, præ quo, quæ
languet ex vulnere, vulnera non ſentit, &
tantůùm amore languet. Sanè & nos in amorem
Chriſti populos raperemus, ſi inter nuditatem
& vulnera unus nos languor, abſentiæ ſcilicet
ejus, torqueret. Omninò ſponſa, cùm floruit ut
Lilium, inter filias, quaſi inter ſpinas verſata
eſt. Quamdià in lectulo quærit dilectum, filiæ
Jeruſalem eam irrident, & pungunt: ubi ve-
rò per vulnera eum exquirit & nuditatem, illi.
adhærent, non jam ſpinæ Lilii, ſed aſſeclæ, &
pediſſequæ cruentatæ. Ut veròô vulnerata eſt,
& vulnera non ſenſit, ſed ſolam ſenſit ab-
ſentiam Dilecti, exclamant filiæ Jeruſalem:
Quò declinavit dilectus tuus, & quæremus eum

tecum?

EXCA P. VI. CANT. CANTIC.

Dileitus meus deſcendit in hortum ſuum,
ad areolam aromatum, ut paſoatur in
hortis, & Lilia colligat.

Irum hoc ſanè eſt. Cùm, aperto oſ- Deſolatios
tio, ſponſum abiiſſe cognoviſſet, & es ex Des
fruſtrà eum editis clamoribus & ſuſceptis iti- Veror-
neribus conquiſiſſet, filias Jeruſalem rogat,
ut ſi invenerint Dilectum, nuncient ei lan-
guorem ſuum. Et percontantibus illis, Quô- Tenta tio
nam ſeceſſiſſet Dilectus ejus, ut inibi eum quæ- Prodef.
rant: Ipſa, quæ ideo eas interrogarat, quòd
hoc prorſus neſciret, illicò reſpondit: Dilectus
meus deſcendit in hortum ſuum. O iras Dilecti
abſque delicto! amabiles furores! odia ex-
ſtillantia charitatem! Ideò ſe ſponſus ſurripuit,
ideôque ſeceſſit, ut, dum uni latet, pateret
multis, & à pluribus inveniretur;, dum inqui-
ritur à ſponſa. Enimverò non tuum amavit lan-
guorem, 6 Dilecta;, qui delituit; ſed per cla-
morem tuum cupiit filiabus Jeruſalem innoteſ-
cere. Quando erim illæ tecum Dilectum quæ- Deles 4=
rerent: quando dicerent, Qué declinavit Dile- Orazlons
Stus tuus, & quæremus eum lecum. Niſi à te Dile- prodeßt.
Ctus aufugiſſet? Ergo, ut ab illis quæreretur,
à te refugit: Qui vix à te indicatum ſe illis
intellexit, cùm ſe tibi illicò patefecit. Quæ e-
nim, qualis ille foret Filiabus Sion, declaraſti,
cognoviſti, quò ipſe deſcenderit. Adeò zZelus a- Zelus a-
nimarum, dum aliis prodeſt, proficit ſibi. Vel Conſien.
certè, tentationes & animi angores ita juvat ſu- z43 er
perioribus aperire, ut nec præmio careat, quæ »ienda e-
inferioribus ſe filiabus eos retexit. Denique ut zia à Sa-

1 feſtim uò terioribus
amiſlum ſponſum fatetur, con „ quò berioribn
P 6 receſſerit, teriori⸗

Oliva

receſſerit, agnoſcit. Deſcendit Dileæctus meus in
hortum ſuum, ad areolam aromatum, ut paſca-
ur in hortis, & Lilia colligat. O Liliorum pre-
tioſum apud Dilectum pretium! Deſcendit ad
aromata, ſed Lilia Colligit. Nimirum ad aſpe-
ctum Candoris aromata viluere: quique gratia-
rum & virtutum omnium Parens & Altor eſt,
unam tamen præ cæteris, quam diligat, eligit
Pudicitiam. Tandem Candidatus ipſe Candoris
eſt, & quamvis ad aromata deſcenderit in hor-
tum, Lilia tamen legit. Et Lilia colligat. Ve-
ruùm quid mirum, ſi Lilia colligat, qui adven-
turus in Mundum, nonmmiſi à Lilio, & in Lilio
Tſai.7. 14. colligi voluit. Eoce Virgo concipiet. Nota. Et
Humilis, & Diligens, & Liberalis, & Obe-
diens, & Religioſa, & Pauper Maria erat. At
ubi de concipiendo Deo agitur, ſolius Pudoris
Vates meminit. Ecce virgo concipiet. Scio, quid
Bernardus ſenſerit, cùm ait ſine Humilitate Ma-
riæ Virginitatem non placituram fuiſſe Dilecto.
Tamen cùm audio Eſaiam Virginitatis dunta-
xat memorem, diſco eguiſſe quidem ancillis
Reginam: at quæ ſine humilitate non placuiſ-
ſet, ipſa cum ea virginitas placuit, ipſa electa
eſt non humilitas. Nec ſine concha naſcitur Mar-
garitum. Ipſum tamen miramur, non concham.
Ur Eilia colligat ſuis ipſe manibus flores Pudo-
ris legit. Et de aromatibus quidem ac myrrha
ità loquitur: Meſſui myrrham meam cum aro-
matibus meis. Acervatim & ſine delectu illa
demetit, imò & falce metit. At Liliorum de-
licatus delectus: non demetuntur;, ſed legun-
tur: hoc eſt, non falce utitur, ſed digitis, nec
Fregarimn „ſed ſingillatim ea legit. Et Lilia col-
igat. O florem nimium Dilecto dilectum! A-
bundè compenſatus eſt decor tuus, quando ſuis
Te manibus ſponſus legit.

Castitas
Deo gra-
tiſima.

Ego dilecto meo, & dilectus meus mihi,
qui paſcitur inter Lilia. Pulchra es a-
mica mea, ſuavis, & decora ſicut Je-
ruſalem: terribilis ut Caſtrorum acies
ordinata.

Dum ſe Dilectus laudari ſenſit à ſponſa;, ta-
cuit; latuit dum quæreretur ab ea; dum illa
clamaret, filuit. Iniuper dum illa amore lan-
gueret, diſſimulavit. Ubi verò illa & ſe ab
illo diligi „ & dilectum viciſſim illum ſibi te-
A la ſtata eſt, tunc enim veròô cohibere ſe nequiit,
7 6. * quin eam & ſpecioſam, & decoram, & ar-
Tentatio Matam appellaret. Ego dilecto meo. Et ille:
Deumha- Pulchra es amica mea. Nimirum placuit maxi-

6ee me ſponſo, quòd Dilecta adhuc ſe amari cre-
Fir deret ab eo, quem amiſerat: nihilque gratius
m Ue. audire potuit, quam ut diligi ſe ſponſa crede-
zleſiam ret, & defſeri. Quàm rara mens, quæ ſi au-
diligat. fugiſle JIESUM ſentiat à domo ſua, non pu-

Religio tet ſui eum oblitum. Ego diletto meo, & dilælus
uis, ses Weus mihi. Vox prolatu facilis inter amplexus.
e, At quæ dicere poſſit. Quæſiwit eum, at ille de-
deprimit. “„. qua dicere po . 2 66
Deſola- clinavit, & nihilo minus clamet, Ego dilecto
tiones à meo, & Dileétus meus mihi, hoc eſt, Licet ego
Deo, em diligam, quem quæro, plus ille diligit qui fu-
, e git, vox eſt, quæ non auditur in terra noſtra.
rar. Et quidem id nota: Ego, inquit „ Diletto meo,
Dei volà- & dileæctus meus mihi. Etiam dum ille fugit, &
zati con- ipſa quærit, ardentiorem erga ſe in ſponſo, quàm
Jormari: erga eum in ſe amorem eiſ fatetur. Præponit
i . amori ſequentis amorem recedentis. Novit;,
rraditsr. Hlovit, Dei charitatem noſtræ anteſtare, etiam

dum Iram ſimulat. Hinc pulchra, hinc ſpecio-
ſa, hinc amabilis ſponſo eſt. Videamus nunc;,
quo ordine dilaudetur. Pulobhra es amica mea,
Iſuavis, & decora ſicut Jeruſalem, terribilis ut
Caſtrorum acies ordinata. Ergo ex quino vir-
tutum fonte laus ſponſæ profluxit. Ex pulchritu-
dine, amicitià, ſuavitate, decore, terroréque.
Vides ergo Pulchritudinem ſupra cæteras vir-
tutes eminere, & agmen ducere. Modeſtiâ e- Modeftis.
nim mirum in modum ſponſus delectatur. Ve-
rüùm Modeſtiæ ſtatim addit amicitiam erga
Deum. Pulchra es amica mea: timendum enim
eſt, ne ſtudio placendi hominibus, vel gloriæ
captandæ ſtudio inani modeſtiæ decore compo-
naris & orneris. Proinde, ut ſtudendum tibi Intentie
in primis eſt Pulchritudini extimæ: ità eniten- Teda.
dum eſt tibi, ut amica ſis dum pulchra es. II-
lud quoque animadvertas velim, ex modeſtia on⸗ 0e⸗
amorem naſci & Tui in Deum, & Dei in Te. ae, e.
Neque enim alium habet quem diligat, qui, Deun,
à terrenis rebus viſum & mentem abducens,
ſenſus ſuos recolligit in ſeſe. Nec Deus tempe-
rare ſibi poteſt, quin eum diligat, qui pul-
cCchritudini, hoc eſt, modeſtiæ ſtudet. Pulchra
es, amica mea. Amica es, quia pulchra es.
Amas me, quia oculis non vagaris. Amaris à Oratio ex
me, quia nihil præter me curas. LXX. ver- Madleſtia:
tunt: Pulchra es proxima mea. Neſcio, quomo- Religi
do Deo veriès Verecundia propinquamus, perfeétio-
quàm Oratione. In hac autem mentem profi- res non
cere ex Modeſtia nemini non notum eſt. Sequi- Ipernant
tur, ſuavis. ſapienter ſanè: facilè enim Mens re- tc707,
collecta in Deum, & terrena faſtidiens in ru- Zala; g.
ſticitatem degenerat, hominéſque horret, cum nimayum
Deo hæret. Ideò monetur;, ut ſuavwis ſit, quæ blandus.
& pulchra eſt & Deo proxima. Imò non mo- Affabili-
netur, ſed deſcribitur ſuavis, quæ proxima ſi- tar.
ve amica prædicatur. Ut ſciant, verè Deo non uherine
propinquaſſe, qui minus ſuaves cum aliis ſunt. affabiles
Conſortium Domini non ruſticitatem, ſed ſua- ſint.
vitatem docet. Sic vapores, qui ſoli & Aſtris
propiores fiunt, in molliſſimum eliquati im-
brem Terram alluunt, & blandiſſimè rigant.
LXX. dum pro ſuavis, vertunt, ſicut H
placitum. Elegantiſſimè exprimunt, qualis efſe
debeat ſuavitas, & qualis ſit in ea, quæ Chri-
ſto proxima eſt. Suavis eſt, imo Beneplacitum
eſt. Unuſquiſque enim eâ utitur, pro ſuo arbi- Oedien-
tratu. Nemini reluctatur: omnibus obſequitur. , “
Denique, Beneplacitum eſt; illud enim eſt Orpatione,
quod eam eſſe cupis. Sequitur. Et decora ſicut
Jeruſalem. Hoc eſt, moœnibus ambiri ſuſtinet; Zelus A-
quod arduum eſt in iis, qui & propiores ſibi vi- nimarum
dentur Deo, & ſuaviores ſunt. Rarò urbanitas ke-
& ſuavitas contineri poſſunt. Vel enim muros du.
dedignatur, quod cùm proxima Deo ſit, is ſe iz.
non indigere arbitretur. Vel ſuavis cùm ſit, ſtu- Talenta
dio placendi omnibus, faſtidit quicquid, ne ex- cum ſpiri.
currat ubique, ei obſtat. Proinde ita eſto ſua- , zri:
Vis, ut tamen memineris urbis tibi exprimen- “
dum eſſe decorem. Moœnia amato, quamquam
ſuavis ſis: Domi te cohibe, quamquam extra-
hat te naturæ & humanitatis facilitas. Suavis
eſto: ſed cum moœnibus:; ultra legum tuarum
& regularum confinia non excedito. Tam ti-
bi necefſarius eſt Murorum ambitus, ne ſuavi-
tas tibi tua in amaritiem convertatur, quàm
neceſſarium eſt, ut ſuavis ſis cæteris, quæ ſua-
vitatem Domimi præguſtaſti. Demum ſponſæ Zeluse-
Præconia abſolvit explicata ad pugnandum a- t
cies: Terribilis, inquit, ut Caſtrorum acies acgn G
ordinata. Volo ſicut Jeruſalem mœnibus am- ſervir.
biaris:

1.
zynbt
la
M0 4
in note
un eo
cn Nog
,e Men ſlens
e in chere
ſabis Mnre
iri opt
ſgelicet
ln geren⸗
ar ten
Giconinere
cwl in woe
m Men lgit
i Hw en

Nigee
eeili⸗ None
t en lentun
huſ itelt pr.
zaelinm
Irnciabt
ſetüla E.
ulro Onii 10
n i ile
ſ h, iü ke
ilc poftet
m Mn vexi
Mal aput,
l Modeſti
Ee proxina
ee urle cl,iend
6 (um, widehce
um, kege
t ten In moren
nmn, ſec
ſ tt en ſegt
. din
1)I. . .
DN, ſun,
n tuniile
a Eegrellunn
. K) Ivas cont
wrlüglet per orn
6rAcend ec
ſüfacet, n gein
erat & ,
a n & areeg
itcheit ncept
Wontgin,
rler in a

.
. Ttſee ſele e

Ven ſoocnr

.

4

ufte orulo
ilare ſi

ne Hec⸗
nn mn,
men NegR,
kennhin 1
no i
tertotr.
EKterig I.
Modeſii e
kckn .
ema 6
endnten
E, re
echte n,.
cendin thin
: d eiten
lchnis I.
E Noceſin k
Elt, Jiin
en Dancen,
8 Deus tne⸗
kudet 1 Metr⸗
ia Pllcn t
id. Ammdit
LXN
cio,nr,
Opinquamns,,
mentemm Poel. 1
bun ett. degn⸗ .
enimn Mereke.
ſicienin n.
le hottt,nn
ſunn lt, erk
Imd non
Sõ .
Vere Depon;
Cunn düöln,
tatem, llr,
i ſoli & A
mn eluin
iſſumne in.
Unt, /n kir.
unt, gulech
n ea, e i⸗

0 Benerannn

r, o 1n Ar,
ſbus Obtegutit,
nd eum de
Lt eunt /
nbiri ineti/
wopigalin,
Rard ld,
el evin od ,

in Cap. VI. Cant. Canticorum.

biaris, volo gaudeas interdum ſecreto: verùm,
Et acies quoque ſis oportet, quæ urbs es. Volo
cum JESU diù lateas vel in domo cum Matre,
vel in monte cum Pate, vel in eremo cum an-
gelis: cum eo tamen progredere ad animarum
curam. Progredere, inquam, ſed poſtquam Je-
Zelus a- rüſalem fueris. Prius eſto Civitas, ut acies fias.
vimarum Prius cingere mœnibus, ut in aciem explice-
cautns Sie ris luctatura cum hoſte, imò & hoſtem debel-
latura. Progredere, ſed ut acies ordinata. Ut
tibi videlicet interpreteris in animarum cura
bellum gerendum eſſe, non delicias exercen-
das, aut oſtentandam pompam. Aut intra mœ-
nia continere ut Jeruſalem: aut ſi egrederis;
pawilia. nonmiſi in morem ordinati exercitus exi. In
riras eum Hebræo legitur: Terribilis, ut Caſtra cum ve-
ſacalavi. xillis. Hoc enimverò maximi tibi faciendum

kus ſine eſt. Explicanda vexilla ſunt, ut omnes intelli-
Humanis . . „ R . ili-
raſpecti. gant, quem ſequaris ducem, cuive Regi mili
i. tes. Plerique explicantur in aciem, ſed abſque

vexillis: Non enim à ſe Dei gloriam duntaxat
Erubeſri- quæri teſtantur. Armati ſunt, ſed ſine vexillis.
zia Bvan. Vix audent profiteri uni ſe Chriſto fervire. O
geli. abeat peſſum clandeſtina iſta ſanctitas. Si acies
es, ſi vinci abnuis, ſi cupis eſſe formidini, ex-
Sie v, plica vexilla. Palam ommibus innoteſcat, quem
nurcian ſequaris. Cave, ne ſi cum Nicodemo noctur-
dum nobis nus Chriſti auditor fueris, prodere te coga-
Chriſtum ris, ne din ille hæreat in Cruce. Nihil mihi
cure Wſt, crede, ita te reddet inexpugnabilem, quam
publicè profiteri Pietatem tuam. Terribilis ut
caſtra cum vexillis. Ergo, ut caudam reflecta-
mus ad caput, quo Pulchra ſit anima, deco-
rem Modeſtiæ & Pudoris præferens, Amica
ſit vel proxima, Orationi vacans, & uni Deo
geveritas placere cupiens. Sit ſuavis, vel, ſit ut Benepla-
verior citum, videlicet docilis, parendique ſeu obſe-
Exempla quendi facilis. Decora appareat ut Hieruſalem,
Elede. murorum, legum ſcilicet & ſecreti, non impa-
Eiea ju. tiens. In morem denique aciei, progrediatur in
riſdictio campum, ſed cum vexillis, ut palam omnibus
eris for- fiat, quem ſequatur. Meminerit tamen poſtre-
a. mo loco aciem eſſe, priuùs enim pulchra, A-
laſafiei Mica, ſuavis, decora ut Jeruſalem dicitur ⸗
fuerine quam terribilis efferatur „ut acies ordinata. Diu
optimi. ſibi vacet ſponſa, ut deinde ad debellandum
Pox Exé. ſcelus egrediatur. Pulchra fiat, maculas exter-
ee" gat, quas contraxit in ſæculo: Deo appro-
sima,um Pilquet per orationis ſtudium, blanda fiat, ut
& vita alliciendis peccatoribus apta reddatur: Urbs
m'iſa quo eVadat, ut deinde evadat in aciem: Propugna-

Humani
timores.

—
—

Tader. cula & arces extruat, quèò ſe recipiat, cùm
oleſcant 1 e
Sugeriori cecinerit receptui: intuta enim acies eſt, quæ,

Exempla., quò confugiat, non extruxit. Mens quæ ità
Zelas a- diſſipatur in animarum debellanda pernicie, ut
nimarum recipere ſeſe interdum nequeat, ut diù vincat,

g d ,:
2 Deoſt i, ti ao- tandem ſuccumbet.

wis lmin 4 gue Va-
nicguic e,
e itn o/ Averte oculos tuos à me, quia ipſi me
tibi n,, avolare fecerunt.
to; Jungy
umgunen Nos quidem rapimur alienâ pulchritudine,
ſacilitss e⸗ priſus Mon cum videmur, ſed cum reſpicimus. At
legun ian amat non US, ſi aſpicitur, in nos ardet chari-
ecto⸗ Ium alenta tate. Non enim amat decorem noſtrum, ſed
ins, ee grardie, amat, quòd illum diligamus. Non attendit,
ertatut, i. 1 Hrr qui ſimus, ſed quomodo amemus. Ideò aver-
ktels, 1 te, inquit, oculos tuos, quia ipſi me avolare
Demum 1 Affedtas Jecerunt. Non vultum pulcherrimum avertas
ngenin e W- velim, ſed oculos. Si enim timerem capi à
bnn , decore tuo, oculos ego meos averterem, &
munni, Ethicæ Tom. I. Pans II.

75

tutus forem. At nihil prodeſt mihi, quòͤd Te Talenta
non reſpiciam, ſi Tu me aſpicis. Viſus ardeo, "ediocris
non videns. Non Poſſum non amare, ſi amer. Intentie
Ipſi me oculi aſpicientes avolare fecerunt. Ex recdza.
Hebræo: Averte oculos tuos, ne Jint coram me, ey;
quia fortiores ſuerunt me. Ergo nemo fœdita- „hnta⸗
tem ſuam timeat, nemo ſe æſtimet inorna- centes, ſed
tum. Places Deo, ſi Tibi Deus placeat. Non ebtimos.
aſpicit ille, niſi reſpiciatur à Te. Tui oculi in Pigniras
eum intenti avolare fecerunt eum, non faciei Lren-
tuæ decor ab eo oculis hauſtus., Noli dicere, ei 1 „
deeſt in me quod JESUM alliciat: indoctus, promotss;,
impurus, inops ſum: Eſto; deſit in Te, quod & hilen-
illum trahat. Sed non in illo deeſt, à quo tra- Dons.
haris. Porròô amaberis ab ille, ſi illum diliges. .
. In Ami-
Averte oculos tuos, ne ſint coram me, quia for- zitia Cir.
tiores fuerunt me. Diſcat hinc quiſque noſtrum, cumſpe-
non ſibi fidere. Nolo dicas: cum illis agam, ie
ſed non ab illis rapiar: Nam ſi Te illi reſpexe- Modſtia.
rint, reſpicies viciſſim illos. Nimis validum te- CGKire-
. . . . 11 zis cuerA.
lum eſt, amari. Ut Te videris gratum illis eſſe, 1micttio-
incipient gratioſi & illi eſſe tibi. Verbo; Non la incaa-
vultus pulchritudo illaqueavit Dilectum, ſed z.
converſus in eum oculus. Capilli, inquit, tui Cant. 6.j.

lſicut grex: Dentes ſicut oves: genæ ſicut puni- van
ca: ita eſt: ſed oculos averte, quia ipſi me avo- pretinm

lare faciunt. Non reſpicio niſi hoc unum tantuùm, amor fſt.
quod aſpicis. Et quidem aliàs oculos columbis
comparaverat, ſed tunc non avolavit. Nunc
cùm capitur, hoc ſolum in oculis commemo-
rat, quòd coram ſe ſint, hoc eſt, quod ſe
reſpiciant. Non poſſum non probare proban-
tem me. Diligentem me diligo. Prævaluit aſ-
pectus tuus affectui meo. Fortiores me fuerunt
oculi, in me ſemper converſi.

Averte oculos tuos, & c. Capilli tui ſi-

out gre&W aprarum.

Bis ſponſus dilectam laudat, cap. 4. videli-
cet & 6. Sed cùm ibi celebret in ea Oculos,
Capillos, dentes, Labia, Genas, Collum, &
demum Mammillas; hic duntaxat meminit ocu-
lorum, comæ, genarum, & dentium; Et ta-
men tunc Horto eam comparat, nunc vere
Auroræ. Hortus concluſus, ſoror mea ſponſa. Quæ Cap. 44
eſt iſta, quæ progreditur quaſi aurora conſurgens, I12
pulchra ut Luna, electa ut ſol, terribilis ut ca- Tribuls-
Rrorum acies ordinata. Quid dicemus, quod eſi.
minus pulchra plus placet; & ea, in qua mino- riones,
ra laudantur, cumulatiùs & plenius, deductâ Tentatio-
vel & cœlo ſimilitudine, dilaudatur? Ergo hor- 2e, Ose-
tus eſt, cujus vel labia vitta purpurea ſunt, & Tientia »
collum Turris: Sol eſt, quæ uberum decorem Pr m, &
amiſit, labiorum, & gutturis? Nimirum ibi Tela: D
vocanda fuit & invitanda;, ut ſponſum ſeque- wa'a, at-
retur; hic ſpreta & deſerta latitantem indagat, 20e Ipten-
& cupit ſponſum. Ibi ſola renidet, hic cum 76 recze
Filiabus Jeruſalem Dilectum quærit. Ibi de- oo ſun⸗
gebat in Libano mella deſudans è labis, hic Orarione,
myrrham diſtillabat, & præ dolore languebat. & Zalen-
Proinde intelligamus, non ornamenta compu-
tari àa Deo, ſed amorem. Incultior ſponſa eſt, Knlkere
ſed amantior: Minùs compta, ſed magis prom- Mora ,ſ
pta: Pauciora oſtentat ornamenta, ſed ſoda- Iaberet
lium numeroſius agmen trahit ad Chriſtum. p"s Ecle-
Ideò ibi ſola, hic Sol eſt. Plus lucet, dum s, di-
minùs ſplendet; quòd inopia decoris & deco- en.
rum feliciter compenſetur, vel promptitudine smeiur,
Obedientiæ, vel Conſtantiæ fortitudine, vel eum de-
altitucine Dolorum, vel denique Anima- primit.
6G 2 rum

76

rum curà & Zelo. Non quot torques præſe-
ras, attendit Sponſus, ſed quot afferas animas.
Non quàm hames ornatu, ſed quantà ames
ardeâſque charitate. Non quàm luceas;, ſed
quam lugeas. Sponſa denique in doloribus &
diſtillantis è manibus myrrhæ, & dilapſi ex
oſtio ſponſi, & vulnerantium in compitis cu-
fiodum, plus placet ſine ornamentis, quàm
placeat exquiſitiſſimè compta, inter delicias &
vernantis Libani, & eliquati ex ore mellis.
Adeò pretioſior Chriſto eſt & gratior dolor,
quàm color, luctus quam Lux, aura ſuſpiran-
tis, quam renidentis, ridentiſque, & prorſus
Inſpiratio geſtientis aurum. Adde minus placere, quam-
nese quam elegantior eflet, quæ vocari debuit. S
obιααtiν Amorem, 6 Obedientiæ vim! Noli ſupputare
tia prom- ornamenta, ſed facilitatem tuam in quærendo
pta. Dilecto, in præveniendo vocem ejus. Et ſatis
. , Te crede ornatam, ſi pro torquibus ſponſo of-
Volunsta- feras, duas poſt eum adduxeris animas. Hæc
ria. mea ornamenta ſunt, ait, Gracchos oſtentans
Mater. Ergo quæ contigere cap. quinto Dile-
cCtæ, ea verterunt hortum in Solem. In eo au-
tem nihil leges, niſi vulnera, myrrham;, dile-
Cti fugam, & filiarum Jeruſalem, ad eum
quærendum, convocatum chorum.

Dignitas
cui defe-
renda.
Zelas a-
nimaru
ſummi eſt
meriti.

Quæ eſt iſta, quæ progreditur, quaſi au-
rora conſurgens, pulchra ut Luna,
electa ut Sol, tertibilis ut caſitorum
avies ordinata!
Feror Progreditur fauſtiſſimè, quia ad ſummum
non im- decorem gradum facit à minimo. Primum e-
modicas. nim auroræ in morem albicat, tum renidet
Tyro pau at Luna, emicat ad extremum inſtar Solis:
Jatim eru- .
ienpds,,, ſudque teſtatur luce regreſſuros eos eſſe, non
Procraſti progrefluros , qui præcoci quodam abrepti ful-
natio ſan. gore, ſuæ initio converſionis, lucent ut Sol.
S2a, Verendum ſanè eſt, ne cujus tyrocinium Solem

Dißrenes. expreſſit, hujus ſenectus vix ſemiplenam auro-
Cirm. ræ lucem præ ſe ferat. Salomonis initia Sole
ſpedkio clariora utinam in aurora reſtitiſſent, quæ al-
pefectis tiſſimis noctium tenebris infucata lugemus.
neceſſa- Quid, quod renidentis Auroræ, Lunæ, ac 80-
S Jia lis more exitus nonniſi armatus eſt, & ad bel-
& Perſe- landum expeditus? Nimirum quèò ſanctior quis

cutio per- eſt, eò cautior ſit neceſſe eſt: & ubi plus lu-
festionis minis, ibi plus armorum exquiritur. Quò cla-
rubigo rior emicabis, eò validiùs oppugnaberis. Quæ
Junt. enim aut Virtus, aut Felicitas, ſi ſumma ſit,
adverſario caret? Saülem infeſtum ſibi David
non ſenſit, niſi victor. Et in Abelem quid ar-
mavit Cain, niſi gratioris Deo victimæ præ-
rogativa? Certè Solis ac Siderum commemo-
ratione irritati ſunt ad perdendum Joſephum
fratricidæ. Ergo ſi vel ſanctitate, vel dignita-
te luces præ cæteris, armare. Siquidem &
ſponſa, ſi fulget ut Sol, caſtrorum quoque in
morem conſtitit; lucem æquè parata effunde-
re, ſi colatur, quam eripere, ſi oppugnetur.
Quamquam ego ità dixerim, ideò armatam
caſtrorum more ſponſam prædicari, quòd ea-
dem ornata feratur ut Luna, fulgidaque ut
Sol. Nemo enim validiùs armatur, quam qui
pertæſus tenebras, lucem diligit. Vis tutus eſſe,
omnia operare in aperto & palam. Invidorum
ſiquidem cavillos firmat, quiſquis clanculum
operatur.

Conſcien-
tia ape-
rienda.

2

Olliva

Deſrendi in hortum meum, ut viderem
poma convallium, & inſpiecerem, ſi.
Roruiſſet vin?a, & germinaſſent mala
punica.

Nihil antiquius Sponſus habuit, quàm ut Humili-
videret poma convallium: nullis ſiquidem ità tas Dee
fructibus oblectatur, ac iis,; qui in humilita- Mrata.
tis valle naſcuntur. Deſcendit in hortum; ſed
non horti, at convallis poma conquirit, ex-
plorâtque. Nimirum & in ſinum Mariæ deſ-
cendit, qui paradiſi inſtar conſitus erat omni
plantarum genere: verùm ſolam ille convallis
fructum humilitatem aſpexit, ſolam ipſa con-
ſpiciendam exhibuit humilitatem. At qui non Rex pro-
ſola convallium Poma videt, ſed vineam quo- vehat di.
que inſpicit an floruerit, & ſi germinarint 2totes.
punica, docet mihil Principi, nihilque Paſto- „„ „„e
ri negligendum eſfle. Qui enim à Pomis in- har etiam
choat vallium, & ſic ad Punica coronata pro- vie,,
greditur, monet non ſolos Magnates magni- digniſt.
faciendos Regibus eſſe, ſed eos quoque reſpi-
ciendos, quos generis humilitas, tanquam
convallium Poma, a faſtigio collium, mon-
tiumque cacumine removit. Poma, inquit, .
convallium reſpexit ſponſus, non frutices, non e, e
virgulta. Nolo deſpici valles, ſed Poma in neveat
eis, non ſentes deligi volo, & diligi. Et Deus ex ſalo af.
de poſt fſœtantes accepit, quem Iraeli præfi- Iecka in
ceret. Verùm David is erat, qui triumphis illos.
ſuis Urſorum Leonumque cæde proluſerat. Ar-
mentarios Prophetis adicripſit, ſed tanto mu-
neri idoneos. Non ablegetur à Sacerdotum cœ-
tu vel agricola, ſi tamen fuerit non abſimilis
Amos. Evehatur ad purpuram ovium Paſtor,
ſi Davidem expreſfſerit. Cæterum, ſi obſcuro
loco natum ſplendido muneri præficias, non
hominem ornaſti, ſed dignitatem dedecoraſti.
Rurſus, Qui non Poma duntaxat vallium ex-
plorat, ſed & Vites reſpicit in horto & Pu-
nica, illud, niſi fallor, inſinuat, non in vul-
gi duntaxat vitia animadvertendum efſle, ſed Zuſtitis
ad Primores protendendam Legum atque Ju- aaa.
dicii ſeveritatem. Ui viderem poma convallium,
inquit, & inſpicerem ſi floruiſſet vinea, & ger-
minaſſent mala punica. Placet ab infimis Po-
mis convallium inchoari luſtrationem, ſed non
in eis conſiſtat: progrediatur velim, & ad
Punica, quæ licèt coronam præſerant, non
ides tamen immunia debent eſſe à Judicio.
Porrò ſapientiæ illud non poſtremum docu- Superio
mentum eſt, quod ex horto ſponſus planta- ns omnis
rum fertilitatem diſquirens, non ab omnibus al omni-
arboribus idem foœcunditatis expetit argumen- , enfe.
tum. U viderem Poma convallium, & inſpi- r tole-
cerem ſi floruiſſet Vinea, & germinaſſent mala »„andus.
Punica. En qui ab arboribus Poma & fructus Talenta
requirit, ſatis ſibi exiſtimat factum, ſi vites varia.
punicâque tantùm germinarint atque florue- z,aeg
rint. Ergo ſatis eſt germinaſſe Punica, dum Vi- Vrn,
tes florent; ſuâmque teſtantur fertilitatem abun- non ni
dè Vites, ſi pendentibus ex arboribus Pomis, tantum
flores ipſæ ediderint. Non omnes plantæ eodem pirwti,
tempore florent: nec omnium animorum præ- ea oe
cox maturitas eſt. Proinde non faſtidiendi ſunt 7e “
ii, quorum autumnus cunctatur. Deſcendi in miſſa.
hortum meum, ut viderem poma convallium, & Religioni
viderem, ſi ſloruiſſet vinen, & germinaſſent mala feliitus.
pPunica. Quam ampliora Chriſtiani patrimonii Servire
uberiorâque munera ſunt, quàm nomina ſ Peo felir.
aUes

Rex auli.

Superior
idem om.
nibus.

inwen
et in

lle le⸗
Nlecric ont
Mtate adnge
ni untur, &
. Gigs ehann,
emrer in Hebr
i ne, in ſun
6 Uine ſhenionr
ein benerol
In tin gri
uhuun, ita 4
enins ab e
1 Dominus,
n uem,
ltend eo
n ne ur hir
feim, Mnſe
umunmn kegi
Gcheretr, Ek
Auneezemis
N Miorer guo
lcrtor ol
4
nper Mri
Ntgen llinet
Grm keilit

. .
. Nelini

n d e
ſe.

adebettten

8 ncunnen 1
5 ⸗ m
4 erl, i⸗
3 zut eX le
in en . Alny
„ ollim,,
. I Emei

Nigeen
erem H

len ndie

N
iucenien
in hunilte nn
nonmn,
Nobumt, gr
Ekat onn
ln COlr
At gimt
VIneam N.
l germinnitk
conmufr
Gnates mi I
quocoe Iehr
48, tänclun
IIium, .
ma, i!
frutics,n
ld Nui:
ciligr Eea,
Irdli et
Gui miunptu'
Prolgertr.
ſel tuto m.
acetdotumc.
t non alnid
Owium PDin
um, A on
Preſciu,I
eimn dedecrt
wat vellumert
1 horto & 4
t, Monin E
Odum ele,,
egum url⸗ D
ma milin
t vilet, .
t t inmalr
Gonenm, An
f velin, &
relerant, l
eſſe M

eu eA

/

in Cap. VI. Cant. Canticorum.

audias loquentem de horto ſponſum, hortus
nucum eſt; ſi videas, Paradiſus eſt Pomorum,
Uvarum, & Pumicorum. Minus in vocabulo
rutilat, ſed plus in frugibus exhibet. Grandia
præbet, non autem grandia loquitur. E contra-
riO Mundam horti titulos præferunt ſplendidiſ-
Aulicorz ſimos, ſed Pomeorum ingens inopia. Rurſus mo-
Tavidis. nitos hoc loco Superiores & Reges velim, non
expendendum, quo quis vocabulo cenſeatur,
Saperior ſed qnid revera ſit. En hortus nucum; ut à
ſe mert- Rege luſtratur, non nucum fertilis duntaxat
tihnge reperitur, ſed ſœcundiſſimus quoque Punico-

edet. rum, Uvarum, Pomormque. Nili fortè illud
Rex re. aſſerere libet, in regia tamn fertilem pomorum
gat. fundum, à nucibus nomen ſortitum; quòèd
es Aulicis familiare ſit, quæ maxima & pretioſa
Rei ſunt involvere, ſi quæ verò minoris ſunt pre-

Murmu- cere cognomentum. Sic Saul Filius Cis, Per
ratio. contemptum, appellabatur. Sic ab Ægyptia
Invidia. Joſepho exprobrabatur genus. Jic Miphiboieth
à crurium debilitate dictus eſt. Denique quam-
plurimos invenies, quibus nomen fecit nævUS
aliquis, licèt innumeris obrueretur virtutum
Leckio Sar inſigribus. Sequitur. Neſcivi: Anima mes
cra. conturbavit me, propter quadrigas Aminadab.
Senſus eſt: Deſcendi in hortum, & tantàâ ve-
locitate devecta ſum, ut penè ire me ignorave-
rim, cum jam perveniſie ſentirem. Porrô qua-
drigæ iſtæ a Sanctis Patribus Evangelia intelli-
guntur: quibus qui eruditur, ſine labore opus
Felicims ſuum implet. Quod ſi in malam partem acei-
nimia a- pere libeat cum alis hanc ſponſæ ignorantiam,
laanteig. ſenſus iſte eſſe poteſt. Neſcivi: id eſt, non agno-
e . vi nec vidi ſponſum, dum deveherer ſummà per-
Felicitas Nicitate quadrigarum. Et ſanè quis ſecundà for-
tunâ utitur, & Deum reſpicit? Quis, ſi qua-
drigis vehatur, Chriſtum non negligit? Ele-
ganter in Hebræo: Non novi: Anima mea pPo-
ſuit me, ut ſint quadrigæ populi mei ſpontanei.
Superior Planèé ſuperior ſi ſubjectorum ultroneàâ rapia-
amari ne- tur & benevolâ ſervitute, obliviſcitur Chriſti.
gligat. Dum enim gratum efle perſpicimus imperium
Digritas noſtrum, ità dementamur auraâ illa populari,
neviα. ut penitus ab ea nos ſinamus agi tranſverſum.
Ides Dominus, cum Petro traditurus efſet o-
vium curam, quæ rebellare neſciunt, per-
Joan. 21, contatus ab eo eſt, an ſe diligeret. Nmon, di-
15. ligis me plus his? Paſcee oes meas. Ac ſi vere-
retur, non ſe à Petro amatum iri, ſi prælatus
animarum regimimi, earum & manſuetudine
caperetur, & facilitate deciperetur. Quod inde
quoque apertius indicatur, cum, antequam ag-
nos mitiores quoque ovibus ei traderet, tertiô
Heri certior voluit de ejus in ſe amore. Væ qua-
drigis iſtis ſpontanei populi, quibus eò deveni-
mus, ut clamemus, Non novi. Infelix proinde
& ſemper noxia Dignitas, quæ aut rebellantem
gregem ſuſtinet, & curis dilaceratur; aut ſub-
Jectorum facilitate exultat, & Chriſtum præ-
terit. Neſcivi⸗ Anima mea conturbavit me
propter quadrigas Aminadab. Vox iſta eſt Pœ-
Religioſo- nitentis ad Deum recèns converſi, qui cer-

noxia.
Taælenta
line ſpiri-

u.

H exι nens velocitatem & agilitatem ſervorum Chriſti
“ Soner in decurrenda mandatorum ſemita, fatetur ſe
catienis. eſciſſe, cùm exiſtimavit durum eſſe jugum
Jugem Domini, & viam ejus ſenticoſam. Quod etiam
Ra clarius fit ex lectione Hebræa, quæ ſic habet:
Raligt, - Non novi. Anima mea Poſatit me, ut ſint dTua-
,à uxen. drigæ populi mei ſpontanei. Spectare enim nequi-

la pro. hus alacrem in Dei iervitute animum, quin
ſuntr. compungamur. Vox namque validior nulla eſt
Ethicæ Tom. I. Pars II.

tii nominiſque, ab iis nomen facere, & dedu-

—

77

ad alliciendos homines, quàm lætitia Pœniten-
tium. Hinc eſt, quòèd Dæmones nihil æ què me- Lætitia
tuant in caſtris militum Chriſti, quàm exultatio- ſpiritua-
nem, quòd certô ſciant actum eſle de victoria,“*
ubi Dei pugiles cum exultatione præliantur. Et Religioſt
audierunt Philiſthiim vocem clamoris. Timue- alacres
runtque Philiſthiim, dicentes: Væ nobis- Et qua- ſandtiß-
re væ nobis? Num timetis adveniſſe cum Arca Ten s.
Angelorum phalanges, à quibus diſſipemini? plorsm.
Num Deum pro illis pugnaturum formidatis? Mortif⸗-
Num veremini militaturum illis colum, im- ationum
miſſis in cædem veſtram fulminibus? Hæc ti-“or.
memus: ſed plus ab eorum lætitia cædem ex-
pectamus & ſtragem. Audi quid immediatè ſe-
quatur. Væ nobis: Non enim fuit tanta exulta- I. Reges:
tio heri aut nudius tertius: Væ nobis. Nimirum ?:
transfugiunt à Mundi caſtris ad caſtra Dei, ſi
ſpontanei populi quadrigas proſpexerint,ſi exul-
tantis amimi indices plauſus exaudient. Ut enim
nihil æquè inviſam facit Domini ſervitutem,
quam ſuſpicio mœroris; ita ad eam nihil pel-
licit magis, quam ſpes lætitiæ. U inſpicerem,
ſi ſoruiſſet vinea, & germinaſſent mala punica.
Non olera aut floſculos conſiderat Rex, ſed
plantas explorat nobiliores. Non ergo lepidio-
res & gratiores obſervet excolâtque, qui præ-
eſt, ſed meliores & grandioris indolis. Ita Reæ 920⁸
Cœnobiorum, & Eccleſiarum Prælati non eos zvehat.
probent, qui bené olent, & extimo quoque zo!
Pietatis decore ſunt grati: ſed obſervent, cu- T, lenta
réntque, qui magna pro Deo ſunt patraturi, maxima-
& poma pariunt, non flores agri.

Revertere, revertere, Sulamitis: fever- Vnio &

. . — P- —
tere, revertere, ut intueamur ITe. 1
Sulamitis, interpretatur Pacem colens. Ut bax cor-

verò ſciamus nullum Deo gratius exhiberi poſ- eenne
ſe ſpectaculum, quam cultorem Pacis ani- manthm.
mum, precatur, ut Sulamitis revertatur: &
is, in quem deſiderant Angeli proſpicere, aſ-
picere cupit mulierem, non cùm Sole veſtitur
ac ſideribus coronatur, ſed cùm Sulamitis eſt,
hoc eſt, cum Pacem colit, ſeu Inimicos dili-
gendo, ſeu cordis tranquillitatem curando;, ab-
legatis rerum omnium curis ac ſimultatibus. No-
tandum autem eſt, non Pacatatn diligi ſponſam,
ſed Pacificam, hoc enim, teſte Ambroſio, in- Eecleſia-
dicatur per Sulamitidem. Neque enim ſufficit, Hici e⸗
ut fluctibus careas; verum is eſſe debes, qui o, er.
fluctus compeſcas. Si lapidaris à Semei, cohl- ctionem.
be non tuam modò Iram, ſed & Tuorum. Dic

Zelus a-
n marum.

cum David, Turbatus ſum, & non ſum loquu- Pl. 76. 5.

tus. Debes, Samſonis in morem, non modò à
Leone non diſcerpi, ſed & Leonis fauces in
alvearia commutare. Inundationem Maris, quaſi Deutez.
lac, ſugas, oportet.

EX CAP. VII. CANT. CANTIC.

Quid videtis in Sulamite, niſi choros
caſtrorum!

At Pax Cor-
dis & i⸗

S Ulunti interpretatur Pacem colens.
— nio ex

quæ Pax iſthæc eſt, quæ armatorum ag-
minibus ſtipatur? Nimirum luctandum ſtre- Moriß-
nuè eſt, ut Pax ſervetur. Etenim niſi animi af- aiione
fectiones vel comprimantur, vel etiam ſuſtol- Paſſiont.
6 3 lantur,

78

Invidia lantur, ſolventur fœdera. Quis ambitionis,
inter Ope- voluptatis, & privatarum rationum memor;,

variot. potuit Pacis eſſe tenax? Quam copioſo egemus

Caſtrorum choro, ut Pacis foedera non rum-
pantur! Sanè Sulamitis tota chorus caſtrorum
eſt: vix enim ceflare poteſt à bello, qui Pa-
cem tuetur.

Circum-
ſpectio.

Qudm pulchri ſunt greſus tui in calcea-
mentis, pilia Principis! Junbtura Je-
morum tuorum ſicut monilia, quæ ſa-
bricata ſunt manu artificis.

Cant. 4. Mirantur interpretes, quare Sponſus, qui
1. inchoarat initio hujus epithalamii ſponſæ laudes
ab oculis, nunc in margine Cantici exordia-

Pita mi- tur commendare eam à pulchritudine pedum.
La Aiunt, tunc oculos celebrari, quòd Tyrun-
simarum. Cula eſſet; in qua ſatis eſt, ſi aliorum exem-
pla intueri poſſit, vel ſi Orationi vacare ſciat,
quæ per oculos deſignatur. At nuno, cùm jam
conſummatæ abſolutæque virtutis eſt, non ſuffi-
ciunt oculi vel ad proximorum virtutes, vel ad
Intentio æternorum contemplationem intenti: ſed pedes
veéza n luſtrantur ejus, exquiriturque, quò eat, quid
eperibus agat, quiſve ſit tantæ virtutis ſcopus & ter-
bonis. minus. Onuſtæ monilibus, & ornatæ omni la-
e d, pide pretioſo pedes attenduntur. Facilè enim
Senex fer. Jui ſibi perfectus videtur, aberrat. Niſi fortè
woat, ità dicamus. Jam locupletis Deôque familiaris
Cenſcien. ſponſæ greſſus commendantur, quòd rarò pro-
ziam ape- gredi ſoleant, qui diu cucurriſſe ſibi ſunt con-
e⸗d,c,. ſcii. Verùm, quando pro calceamentis (quæ
i, „ „. ex pellibus conficiuntur) Mortificatio adum-
lant e- bratur, ſi S. Gregorio credimus, affirmandum
ziam per- eſt, in ſponſa jam perfecta calceamenta primum
Fedi. laudari, quòd rarius eſſe ſolet in is, qui pro-
Teigin *“ fecerint, ſtudium Poœnitentiæ, & patiendh ar-
Moriif- dor. Denique, dum Tyrocinium virtutis pone-
catio in ret ſponſa, laudatur ob oculos, cujus jam exer-
ſenibas. Citæ probantur pedes: quòd exquiſitiùs inquiri
sSenes debeat in probatos, quàm in tyrones: hos enim
erendir. ſufficit non caligare, illorum & caligas, & cal-
ſpectio Ceamenta renidere neceſſe eft. Meminiſſe illud
perfecis quoque velim, perfectos commendari in ſpon-
neceſſa- ſa greſſus cum calceamentis, quibus à tribulis
7226.

& luto, vindicamur; ut doceamur, reproban-
dam eorum audaciam eſſe, qui, ut paululum
progreſſi fuerint, calceos abjiciunt; ac ſi tutò
incedendum ipfſis foret ſuper baſiliſcos & aſpi-
des, vertendæque illicò eſſent in roſas ſpinæ,
ſi fortè in eas eorum incurrerit pes. Da mihi
nunc mentem, quæ filia Principis dici poſſit,
quæ poſt ſponſum cucurrerit, quæ de cubili-
bus Pardorum proceflerit ad coronam, quæ
deſcenderit in hortum, & calceos non faſtidiat.
Quæ Mens tam demiſsè de ſe ſentit in tanta
meritorum celſitudine, ut calceamentis ſibi u-
tendum ducat timore ſcandali, & metu vulne-
rum? Væ nobis! Incedimus nudo veſtigio per
ignes ſuppoſitos nivi: &, cùm gloriemur nobis
Patere iter ſine vulnere per aſpides, ſauciatos
teſtatur nos diffuſus ubique cruor. Securus
reſpexit fœminam David, poſt edomita mon-
ſtra: at tortuoſi in via colubri venena exper-
tus, ſerò didicit, nulli exuendos mortificatio-
nis & circumſpectionis calceos efſe, dum in
terra ambulat, quæ à germine ſpinarum &
Act. 12.8. tribulorum ceſſare non poteſt. Calcea te cali-
gas tuas, dictum eſt vel illi, qui calcare flu-
Ctus conſueverat non ſemel, quique præeun-

Oliva

—

tem Angelum ſequebatur, Utinam multorum
vertici non incumbat Draco, quem ipfi cal-
care ſe credunt calcaneo ſuo. Ut autem diſ-
cas, quàm Deo grati ſint calcei circumſpectio-
nis, nota emphaſim commendationis: Quaàm
pulchri ſumt greſſus tui in calceamentis, fllia Prin-
cipis?! Dum dicit, quàm pulchri! admirabun-
dus diffidere videtur à ſe explicari poſſe præ-
coma pedum munitorum. Quam loquendi for-
mam in nulla alia parte corporis dilaudanda ad-
hibuit, ſed duntaxat eâà uſus eſt, cùm universè
& generatim totam ſponſæ venuſtatem com-
mendaret. Quàm pulchra es, amica mea! Quod Via mi-

tamen nec apud Hebræos, nec apud LXX. re- a.

Cant. 4.:.

. . „„ Zelus non
peritur, qui legunt: Ecce tu pulchra es. Porrò izea, e.
calceamentorum quoque commendationem au- ienla &

get verſio LXX. quæ ità habet: Specioſi fa- Tentatio-
&ti ſunt greſſus tui in calceamentis tuis, flia Na- nes,
bad. Quod ſi libet pro calceamentis ex bellua-
rum exuviis confectis Mortificationem cum
Gregorio accipere: quæ dicta ſunt de circum-
ſpectione, ad Mortificationem transferamus.
OQOuàm pulchri ſunt greſus tui in calce§amentisiſilia
PFrincipis! O deridendos meticuloſorum metus,
nihil cum Chriſto & pro Chriſto audentium!
Nihil metuebat magis ſponſa, cùm à Dilecto
rogaretur, ut ſibi madefacto guttis noctium
aperiret, quàm ne pedes inquinaret. Lavi pe-
des meos, quomodo inquinabo illos? En quomo-
do, poſtquam aperuit, quæſivit Dilectum per
vicos & plateas omnes, nihil interim immacu-
latius, nihilque ſervarit à ſorde immunius quàm
Pedes. Non enim fœdari poſſunt pedes, quæ-
rentes Candorem lucis æternæ. Ades huc, qui
ab animarum procuranda ſalute deterreris, ne
pedes ſemel lotos, hoc eſt, affectus ſummo la-
bore expiatos iterum commacules. Projice, ro-
go te, degenerem metum. Noli dicere, Inqui-
naber, ſi cum aliis agam. Æ grotare facilius
potero curans cæteros, quàm eis incolumita-
tem reddere. Pedes non ſordidantur, ſi Chriſti
causâ efferantur domo, & luto immergantur.
Illaudati ſponſæ pedes in domo. Pulchri præ-
dicantur, poſtquam diù cucurrere poſt Chn-
ſtum.

Cant. 53.

Zelus A-
nimarum
Orationi,
& Caſti-
tati pro-

deſt.

Quaàm pulchri ſunt greſſus tui in calcea-
mentis, filia Principis! Juncturæ fe-
moram tuorum, ſicut monilia, quæ ſa-
bricata ſunt manu artificis.

Sapienter ſanè femorum juncturæ calcea- Cafia:
mentis junguntur: Nuſquam enim Caſtitas flo- e Mor-
ret, niſi ubi vel mortificatio vel Circumſpe- tibeatio-
Ctio vigent. Quæ duo adumbrantur in mortuo- Cie .
rum pellibus, quibus muniuntur pedes, id eſt, ſpectione.
affectus ſponſæ. Ut monilia fabricentur in fe-
more, tegantur affectus mortificatione & Cir-
cumſpectione. Porrô abripit me ad præconia
Caſtitatis verborum munificentia, quâ in ejus
commendatione utitur ſponſus. Juncturæ femo- Caſtita-
rum tuorum, inquit, ſicut monilia, quæ fabri- tis digni-
cata ſunt manu artificis. Planè artificis opus, 7as.
ex femore, voluptatis ſede, Monilia architecta-
ri. Nimirum Deo nil arduum: Ludit planè hic
Oopifex in orbe terrarum, quando pretioſiora ex
vilioribus fabricatur. Coœlum ex aquis confla-
vit: & cœlo homo formandus videbatur. At
velut præſtantiſſimum orbi terrarum præfutu-
rum animal è& luto illud finxit: Ita nunc quo- ,atie
que Monilia non è corde, non ex ofſibus, non Dei vis,
ex

Se g no
,tend
urt. 1t0
d ehen⸗
ns nlumn.
ſyekin am
3 lus ebſi
prdniin
, Erere, Jun
i ſe g ſcli
1r Elanr in!
eid Aii

UWn
Ns

.
ul Fi

6en In Ad tatn

nden vere
Cuunmn in
iahihcem
, Hphomn
lti neſcio

tenur, u
te oopta

Unen ceteris
lorik
omlia cor
Ir Conſtat,
Lim in hor
lie 1n Labii
i ejin iſia
epetebat

oüllinun
n eb
ar

tblonnn
enn iel
tanen
rcumlpeckn.
aCmiriden
n holle
loquencitn.
hucenhi
Clm unine
llaten Col.
as ea/Qunn
budlXXE.
lehrae, Dunl
ndetonen an,
t: Heütſ ke,
tuin, ſi er
nti⸗ en belu.
catiohen nn
ſontce dnen.
n trambleum
dleeaneniii
lolorummeny,
ſto audentim
Cm Dien
guttis mochind
naret. Laui 1
l? Enquom-
t Diedhumke
mterum imma
imhmmunnkquim
nt Peces, e.
e. Adeshr, qu
te etelletg,n,
fechus ſummo ke
les Dojce, tni
lidtee,
Egrotue kuli
n eis indlunr.
dantur,0n
to imnretgun
no. Pulch .
Nere MI

tui in lr
Vriure ⸗

onilin . lut⸗
fain

junchut⸗ le
vel Cwum,
tanturinnone,
turpels 1 ⸗
brwenti
ſficatione 16
me 1 an

in Cap. VII. Cant. Canticorum.

pidi & ex oculis, ſed ex femore, proniore ad vitia
Lapſi o- materie , miro, ſed vero artificio contexuit.

timi Nemo ergo deſperet, quòd infirmior ſit in Ec-
hunt, ö cleſiæ corpore pars. Femur licèt fis, in Monile
1. 3. vertéêris; ſed manu artificis. Diſce hinc Pronio-
Paſliani. res ad ſcelera mentes, ſi ſe Deo dediderint, e-
mes. vaſuras ſanctioribus pretioſiores. Femur enim
Confden- vel in monſtra degenerat, ſi voluptatem ſequa-
ris in tur, vel in ornamenta tranſit, ſi ſe Pudori man-
Vatm4 Ciparit. Ut optimi corruptio peſſima comproba-
pronieres tur; ità Peſſimi converſio præſtantifſſima eſft.
ad witia, Quid viper4 nocentius 3 Ppharmacum Parat, ſi
E corri. condiatur. Quid Sauli furore pernicioſius? ver-
Ses, ſus eſt in amoris fulmen. Diſcant & ſuperiores
“ nullius abjliciendam curam eſſe licèt molliſſimi
2=ðè?ð perditiſſimi. Licet & femur in monile con-
Lapſos vertere. Juncturæ femorum tuorum Rcut moni-
Superio- lia, quæ ſabricata ſunt manu artificis. Itaà, Tran-
e, “ ſit femur in Torques, ſed manu, non voce aut
7 „ imperio artificis; artificis, inquam, non Prin-
pios non Cipis, & Principantis manu. Utrumque requi-
deſerat. ritur ad tam ardui operis abſolutionem, & ma-
Superior nus, & artifex. Non ſat increpare, aut præ-
nvigilet. cipere, exemplo, vel, ut meliùs dicam, labore
Baen. & opere juvandus eſt infirmus frater, ut torques
tia. fiat. Nec tam juvat Superiorem agere, quam
Rer ve. Opificem, qui manum ipſe operi admoveat,
Lat. ut monilia & femore contexantur. Intuere Pau-
Eeeleßa- Iurmn alloquentem Oneſimum, ſolantem, recon-
W ciliantem Domino, transfugam & raptorem
excipientem blandè, ſi cupis videre femur in
torquem verſum. Rara noſtrâ ætate converſio
femorum in monilia, quia ſuperiorem piget
in opificem verti, & præſtat ore, quam ma-
mu, lapſorum mores emendare. Verùm à Pu-
dicitia neſcio quâ ratione ad Confeſſarios, Su-
Caſtita, periores, & Principes delapſi ſumus. Redea-
eis digni- mus ad eam. Juntturæ femocum tuorum, ſicut
iat Monilia, quæ fabricata ſunt mamu artificis.
Nullum in membris ſponſæ auro comparatur,
niſi ſemur, ubi ſedes Pudoris eſt, ſeu trium-
phatæ voluptatis capitolium: ut diſcas pretio-
ſiorem cæteris virtutibus Pudorem eſſe, cui ſo-
la Monilia conferri poflunt. Quod ex eo quo-
que conſtat, quod videlicet e floribus unum
Lilium in horto Dileéti conſitum eſt. Quin &
Lilia in Labiis ſponſi florere perhibentur: Pa-
Cant. 5. bia ejus Lilia: Puto, ut quæ oſculum maxi-
13. mè expetebat, diſceret & flore labiorum, cui
Zelas a. Potiſſimum virtuti blanditiæ, quas ſitiebat,
nimarum deberentur. Quaſi diceret ad Dilectam ſpon-
Caſtitate ſus: Oris oſculum petis? ſapienter ſan. Ve-
. ein- rùm attende „quid meo in ore floreat, ut Tu
Kieorum dquoque ad Lilia accedere non audeas ſine Li-
bompe lio. Quid quod delatum Mariæ Maternitatis
veriores, decus videtur ob pudoris titulum, cùm ſola vir-
Ge⸗ 1a ginitas prædicatur in tantæ dignitatis vaticinio?
ſa. „. Eece Vi pi⸗ ain & Virginis filius
lſai. 7. Ecce Viugo concipiet. Qui 2 us
14. ſcriptum non habebat Regis Regum nomen miſi
in femore; ut nimirum, qui honorarat Pudo-
rem in Matre excellentia prolis, decoraret Pu-
doris regiam nominis & dignitatis prærogativ.
Luxuria Neque minoris feciſſe Caſtitatem dominus cen-
nere ſeri debet, cùm diſcipulis indicens, quo habi-
aae tu ſuum præſtolarentur adventum à nuptis,
lerum. Cum pro comparandis virtutibus lucernas ſta-

tuiſſet in wanibus, lumbos duntaxat præcingi
mandavit in odium vitiorum: quaſi tuti forent
à ſcelerum copiis, ſi unam coluiſſent Caſtita-
tem, unaâmque libidinem repuliflent. Et quidem
videbantur ſatis ad virtutem inſtructi Apoſto-
Hi, cùm Lucernas bonorum operum haberent

79

pPræ manibus. Nihilo minas & Lucernas tene-

re, & Lumbos jubentur ſuccingere: quia, ut
S. Gregorius ait, ſine Caſtitate nihil eſt opus
Donum. Licèt autem abſque bono opere ipſa
quoque Caſtitas nullius eile pretii videatur:
tamen ſi adſit, & ſi cæterarum virtutum cho-
rus non plene adſit, inviſi omnino Deo eſſe
vix poſſumus. Hinc milites Davidis de una
tantum Puritate interrogantur à ſummo Sa-
cerdote Abimelech, ut ad epulum ſacræ men-
Iæ admitti poſſint. mundi ſunt à mulieribus,
licèt odio contabuerint, lcèt avaritiàâ exarſe-
rint, licet invidiaâ torti ſint, epulentur. Unde
non immeritò exclamat. Beati immaculati in
viæ: gtti ambulant in lege Domini. Et ſi ambu-
lent adhuc, & nondum ad Legis plenitudinem
devenerint, nihilo minùs vel in ipia ad per-
fectionem via Beati ſunt, ſi ſunt immaculati.
Nec mirum, ſi ſolus Pudor Beatum facit .
quando ſequi Agnum quocunque it, non Je-
juni, non Charitatis, non Patientiæ „ ſed u-
mus privilegium eſt Virginitatis. Fortè, non
quòd ſola ſufficiat ad tantam dignitatem Caſti-
tas, ſed quòd, qui virgines permanſerunt,
nullis caruiſſe virtutibus hic comprobentur. Vix
enim immaculatum invenies, quem alicujus
ſceleris inquinet macula. Lætabitur deſerta &
invia, & exultabit ſolitudo; clamat Efaias. Et
unde, rogo, tanta in eremo exultatio? Num
rupes deſerti divina ſati voce, more vallium,
abundabunt frumento? aut genus omne Po-
morum excoletur & germinabit in deſerto? au-
di: Et florebit, inquit, quaſi Lilium. O igna-
rum fertilitatis Prophetam! ſcilicet, exultet e-
remus, & lætetur quaſi fœcunda & pomifera,
natum enim ex ea Lilium eſt. Enimvere Ere-
mus iſthæc irridere poteſt Egypti horrea, uno
jlam flore fœcunda. Nimirum non quo vis flo-
re exultat, ſed Lilio: quod ut eruperit in
corde alioqui arente & infecto, cæteræ quo-
que fruges virtutum omnium germinent, ne-
ceſſe eſt. Ideò cum præmiſiſſet; Et florebit qua-
N. Lilium, ſtatim ſubjungit: Germinans germi-
nabit, & exultabit lætäbunqa & gaudens: glo-
ria Libani data eſt ei e decor Carmeli & aron,.
Viden’ poſt exortum Lilium quanta fertilitas
conſequatur! Pudorem excolat, quiſquis ſœ=-
cundari optat. Si floruit ut Lilium, gertnina-
bit Carmeli inſtar & Saron. Semen cæterarum
frugum Flos eſt. Si floruit Lilium, cætera
germinabunt. Sic Ignatii planè deſertum pe-

I. Reg.
21. 4.

Pfſal. 1IS8.
Ie

Iſa. 3 §. I2

ctus, ut feliciter germinaret, Dei Matris pri-

mum ope conſitum Lilio eſt. Primus Pudor
in eo viguit, tum Abſtinentia, Luctus, ze-
lus animarum, contemplationis dulcedo, a-
moris deliciæ in eo floruere. Ideò Eccleſiæ u-
terus deſcribitur quaſi acervus tritici, vallatus
Liliis. Etenim electorum frumentum Liliis
cuſtoditur, quod Liliis duntaxat ſeri ſolet.
Natus ex Virgine Chriſtus, unius renaſci po-
teſt beneficio Virginitatis. Ut verò apertius
quoque deprehendas Pudoris fertilitatem, non
Gdixit Eſaias naſciturum in deſerto Lilium, ſed
quaſi lilium. Ut ſciamus, non ſolam Virginita-
tem, quæ rara eſt, ſed affinem quoque ei Ca-
ſtitatem tanti eſſe meriti, ut nullius plantæ ger-
men, nullamque frugis genus defutufum ſit,
ubi, quaſi Lilium, ſecundus à Virginitate
Pudor effloruerit. Sapienter proinde bellator
ille peritiſſimus ſinit ſibi victoriam in lucta e-
ripi à Jacob, unius contactu femoris Conten-
tus. Sat enim triumphaſſe ſe credidit, ſi de-
6 4 jectus

Gen. 32.

25.

Superior jectus unam ibicinem languere coëgillet

80

in

invigilet, adverſario. Vicit enis: victorem ſuum, quiſ-

&, dum
Pudorem
ſervet in
ſubaditis 5
eis cedat
interdum.

Modeſtia.
Zelus A-⸗
nimarim
Verks.

Vox ope⸗
rim.

Perleve-
rantia

Modeſtia
noſtra no
plis tan-
tlem, aut
in viis,
ſed in
S holis„
in Villis,
&rc.
Vnifor.
wzitas.
Amore
duci non
wmetu. 28

Modeſtie
exempla.

Cognitio
ſui, &
tas in
berfebtis,
a Cercu

ſpectio.

quis, volupt tis arce expugnatâ; aditum Pu-
dori reſeravit. Proindé juncturæ femorum ſi-
cut Monilia deicribuntur: triumphali ſiqui-
dem donandus eſt torque, quiſquis, admiſſo
Pudore, excluſerit voluptatem.

Oculi tui ſiout piſcinæ in Heſebon, quæ
ſunt in porta iliæ multitudinis.

Septuaginta, Oculi tui, tanquam Nagna in
Heleben in portis filiæ multorum. Oculi ſponſæ
præ Pudore & Modeſtia ſtagna aquarum ſunt,
ubi licet impiis abluere cordis foditatem. Ni-
hil enim æquè ſordes abluit ut pudicus ocu-
lus, ſi reſpiciatur. Verùm ſtagna ſint oculi,
non torrentes: hoc eſt, perenmet in oculo
Modeſtia & non deficiat, non autem, torren-
tis more, interdum cum impetu fluat, & il-
licò defluat. Rurſus in ſtagno unda ex imo ma-
nat, non aliundè advenit, uti in torrentem
montibus defluit; hoc eſt, ex intimo ſpiritu
Modeſtia manet in oculo, ut mancat; non au-
tem ex humano metu influat. Item ſtagna a-
quas non emittunt, ſed continent, ſpectari mi-
nime cupida. At torrentes aquam, quam reci-
piunt, confeſtim tranſmittunt, avidi plauden-
tium. Modeſtia, quæ ex corde naſcitur, vide-
ri nec refugit nec cupit. Stagnare in oculo ſat
habet, ſe pectatore contenta; fictitia verò &
ad oculum ierviens, videri vult, & torrentis
inſtar, qua licet, & qua non licet, fluit. Quid,
quod in porta locantur filiæ multitudinis Ocu-
li pudici? Neque enim ità aliquid rapit ad
Chriſti domum, quam Religioſorum Modeſtia.
At quare dicitur milia, & non mater multitudi-
nis Religio, ſi per modeſtiam plurimos Chriſto
parit? Quia per Modeſtiam non ſolùm ab iis
diligitur, qui ei nomen dant, ut Mater, ſed
ab omnibus etiam ſæcularibus, propter eam;,
amatur ut filia, & hæres ſæpè inſtituitur.

Naſus tuus ſicut Turris Libani, quæ
reſpicit contra Damaſoum.
In Hebræo: Facies tua ſicut turris Lebanon,
ſpeculans faciem Damaſci. Miror ſanè Turrim
iſtam ſuorum camporum, fertilitatis, & ur-
bium immemorem, ſolius Damaſci, hoc eſt,
hoſtium ſeu inſidias, ſeu regiones proſpectare.
Rara virtus, ut, cùm ampliſſimæ tibi ſubjici-
antur & fœcundiſſimæ regiones contemplandæ,
iis prætermiſſis, unde tibi exultatio & gloria
oriri poterant, oculos protendas ad Damaſcum:
magilque ſollicitus inveniaris de amoliendo diſ-
crimine, quam lætus de regni poſſeſſione. U-
nius hoc ſponſæ eſt, & Paulo duntaxat uſita-
tum, ut quæ retrôò perfecit oblitus, in ante-

riora quæ non perfecit, intuitum mentis ex-

tendat. Unuſquiſque noſtrum ſpectaculo ſui læ-
tus, haud curat Damaſcum. Quid egerimus
intuemur, non autem quid pati poſſimus. Non
ita ſponſa „cCujus facies univerſa in Turrim coa-
leſcens Damaſcum reſpicit: hoc eſt, ſimilitu-

1 X .. . -
dinem Incendii (hoc enim ſonat Damaſcus)

ſpeculatur. Uſque adeè, quæ perfectior eſt,
vel umbram ſceleris horret: & cùm totam Pa-
la ſtinam cortemplari poſſit, è Damaſco vel
—; 44 .
ſimilitudinem inmcendu excubando cavet. Vel

Oliva

Invidia.
Talenta
medio-
cria.

certè dicamus ita: Facies tua ſicut turris Leba-
non ſpeculans faciem Damaſci. Tam decorus vul-
tus, & Mons omni frugum copià focundus,
ſuæ oblitus fertilitatis & pulchritudinis, Da-
maſcum reſpicit. Nimirum aliena generatim fe- I
licitas, cuilibet fauſtior pulchriorque apparet mrill.
quàm propria. Aſpicimus foœcunditatem alio- .
rum, noſtrarum copiarum immemores. Et qui-
dem quàm ſæpè fallimur. En iſta, quæ tota
pulchra, tota ornata, tota purpurea eſt, Da-
maſcum reſpicit, qui vel ſimilitudo incendii
exponitur, vel ſuccus ſanguinis. Ità cruor & Felices ns
vulnera funt atque incendium, quæ pro magnis admire.
admiramur. Sanguis eſt, non purpura, quem ee Reli-
tui oblita decoris è Libano proſpectas: Fla- S
grat, non fragrat, quod tibi olet. Inſania eſt, ſronſe
Horentem Libanum admirari, & penè adorare
ardentem Damaſcum.

Felicitas

4

Venter tuus ſicut acervus tritici, val-
latus Lilis.

Pudor annonæ copiam & cuſtodit & parit. Dei cuse
Deliciæ enim coœleſtes ſuppeditantur Virgini le com
bus. Porròô cùm Lihia in Evangelio proponan- ugenienn
tur tanquam ſimulachra divinæ providentiæ, exempla
quòd neque laborant, neque nent, & pulcher- pla: ai-
rimeè veſtiuntur: Puto pro acervo vallato Li- enden-
liorum excubis intelligi poſſe, iis omnia ſup- ,g,.
peditatum iri, qui pro ſe ſolliciti non ſunt. Et , ,4aſ
quidem nota vim verbi: ſicut acervus, in- verira⸗.
quit, tritici vallatus Liliis. Inexpugnabile ſi- Tulente
quidem vallum eſt confidentia in Deum, & vere in
in ipſum jacta cura de rebus noſtris. Neque il- Oepererte
1 1. . exempla
lud omitti debet, Lilia, quæ, cùm deſignent ſunt, G
Virgines, cuſtodia maximâ videbantur egere;, vire nte⸗
excubias agere, ipſiſque maximè frumentum gritag.
demandatum. Nimirum ſponſus non roſas ſpi- Epiſcozu;
nis armatas, & purpur redimitas, ſed Lilia ſr, on
candore & puritate inſignia deputat cuſtodiæ tnaden⸗
horrei ſui: Ut ſcias firmiorem eſſe cuſtodiam ſolum.
ex Innocentia, quàm ex Prudentia, pluſque Rez qus
Candori quam Purpuræ, magiſque integritati, evehar
quàm dumis fidendum eſſe. Suſanna, quia in- jahe ge.
nocens, tuta vel in ſupplicio. Samſoni, quia genas,
Dalilæ plus æquo addicto, vel poſt triumphum
illuditur. Mavult ſponſus inerme Lilium ad ex- tem
cubias deputari, quàm armatas Roſas; quod ee.
fortius ſit munimen Pudoris, quàm Poteſtſatis. iſdidi
Diſcant hinc, qui amimarum Paſtores deli- melius
gunt, non tam attendendum eſſe in QCuſtode Fama,
quod pungat, quàm quod candeat, liliòque fe- 144
liciùs vallari acervum, quam lanceis. Porrò Re- tni
ginæ venter, qui abſorbere triticum deberet, 17 4
horreum ſervat, & triticum propugnat. Quin kecleſa-
is verè Princeps eſt, qui ea quoque, quæ ſibi Kici afi
debentur, in bonum erogat populorum. Quod es ;,
tunc contingit, quum venter, id eſt, cupiditas cant.
ſepitur Liliis, affectibus ſcilicet carnis & ſan- jis.
guinis expertibus. Si prolem neſcias, & affi- Bleim-
nes non agnoſcas, impende populis, quæ im He
in hlene-
li.
Errlaſe
ſKici non
ſint ava-

non bo-
tenti.

penduntur in Te.

r.
eltiga⸗
lia.
Parentu
4 odium.

Caput

10

61 is ti
r Ctalhu

* 6 eſtar
UAW le li
beitun In 15

ſe haben

7as KIN. dlen

2 ENMm Lqn
Ae G n itn Cica
ihe Bt, ſatss fera
n patien
a rn fet D
Dnnhelato i,
e munn Keke
A HMali & fore
ſeiſnnle tnn
1, Un eſt adbe
4 klum, nu
emrrceptoi
olitncdo
nt; ſoon
1 s togbe
4 End itenl de
2 Mcantur Ho
2 Mhelent, Nt
l, d regnin
4 im, & ci
E lns egi
e. Aunſiblit o
. lininunbpdh
1 Ne Ornan
In Durpure
ee a l
p Ir rinche
Wul hiele,

4

4 .
neeſt,
61. r ntäli⸗
Ulr, co
4 5 lne . 8
aitie

rris Lehe. h
ecOTUS N.
Echnig
din, . 4
Eeneratinke n
rade Prtt
ditaten rk
notes. Dtai⸗
la, Je
Mes eſ, D.
tuddo inenl
13 Cnorin
Ue romgiie
Uuputa, gmnr
olhechs: l.
let. Inln 8D
X Pene nke

Iritii, .

Aſockt R dat
itantur ngn
gelio Propanz,
E Providennz,n
ent, & Pulher;
VO Valkto I-
iis onmniaſ
citi monlut
ut acen rr
lnerpugrable
in Deum, l’
voſtns Met,
, Chln Eeſgren
idebantur egen
Time frumemm
ſus nontlufr
Unitas, Alli
Geputat Clole⸗
n elle alotn
Odentia, Ill
gilgveneg,
Sulanu,quur,
o. Janlan, I
elpok nimt
ImeLiluma,
tas Rols; ii
. vim bune
un änsen
n etle in 0
ndeat, Mege:
lances Düke,
triccun
propuge 4
quoque, e 4
Ponumnl

1

Uct,an⸗

Agrieul-
uarà al-
leg.
Obedien-
tie & O-
rationis
fertilitai.
Conſide-
ratio.
Ceg'ta-
tionum
cura.
Eerleſia-
tici orent
Gy obe
diant §.
R. Eccle
ſia.
Oratio
nobis ſer-
viat.
Obedien-
tia non
decline.
wr.
Cignitio
ſi.
Zelus a
ex Ora-
tione.
Rex re-
gat, non
capit re-
clinet in
brachiit.
Politica
véra.
Eccleſia-
Kicæ Ya-
riſdictio⸗
ni ſubdi,
kflorere eſt.
Obedien-
tiæ œ-
cunditas.
Regularu
obſervan-
tig, ſeli-
citas ve-
ra eſt.
Eceleſia-
ſtici de-
creta con-
dentes.
Religionis
muniag

Viliora.,

Aulicus
non bro-
motus.
Talenta
ex Obe-
dientia
lateans.
Obedien-
tia prom-
pta.
Superior
blandè
imperet.
duperior
diſcretus
mitis
.
Eceleſia.
Rica Ju-
riſcickio
bla nda

Affabili.
tas.
Siaperio »
Amore du-
cat.
Parva in
bono.

in Cap. VII. Cant. Canticorum. 81

Caput tuum ut Carmelus: & coma ca-

pinis tui, ſicut purpura Regis vinéta

vanalibus.

Ergo fertilitas ſponſæ exuberat in capite.

Foœcunditatis enim origo vel ex Obedientia;
quæ deſignatur in capite, vel ex ſanclis cogi-
tationibus, aſliduâque meditatione in lege Do-
mini, promanat. Obediat proinde & medite-
tur, qui ubertatem Carmeli ſtudet æmulari.
LXX. Caput tuum ſuper te, cut Carmelus.
Quid eſt Caput tuum ſuper te? An caput in-
fra nos geſtare poſſumus, ut pro miraculo id
habeatur in ſponſa? Nimirum rari caput ſuum
ſuper ſe habent. Quis enim cogitationes ſuas
in ſeſe reflectit? Quis non uberiùs in aliorum
moribus reſtaurandis, quàm de ſe emendando
meditatur? Et ideò pauci admodùm ut Car-
melus florent, quia paucorum eſt caput ſuum
ſuper ſe retinere, & in alios non tranſponere.
Sic etiam Obedientiæ decreta facilius ad alios,
quam ad nos deportamus. Caput tuum ſuper te,
Iicut Carmelus. Tunc florebis, cùm ea, quæ
demandantur, tibi, non cæteris, aptaveris.
in Hebræo aliquid habetur, quod à Vulgata
& LXX. alienum videri poteſt. Caput tuum
ſuper te veluti coccinum. Ergo idem eſt Carme-
lus florens, & coccinum vinciens. Idem eſt fœ-
cundari & obhgari; ejuſdémque pretii Filum,
& Mons. Equidem verborum iſthæc permiſtio,
&, ut ità dicam, confuſio doctos nos eſſe vo-
luit, ſatis ferax caput illud efſe, quod vincu-
lorum patiens eſt. Carmelum referes, ſi liga-
men feres. Diſcant quoque ex coccino Carme-
lo comparato ii, quorum latere talenta permit-
tuntur in Religione, idem apud ſponſum eſſe,
vinciri & florere. Si coccinum non excutias,
vincula tua Carmeli fertilitatem vel compen-
ſabunt, vel ſuperabunt. Coccinum, inquam,
idem eſt atque Carmelus; hoc eſt, tenne &
molle filum, non funis, non catena. Niſi quo-
vis præcepto ligeris, nec obedis, nec germinas.
Quod ſponſo placet maximè, non vincula ſunt,
ſed mollitudo vinculorum. Etiam feras catenæ

vinciunt; ſponſæ ſufficit vel coccinum. Supe-

riores quoque diſcerent vellem, nonniſi ex coc-
cino intexi debere redimicula, quibus capita
vinciantur. Hoc eſt, tam blandè, tam delicatè
imnperent, ut ornari ſe credant ſubjecti, non li-
gari, & regnare non parêre, cùm parent. Et fi-
lum, & coccinum eſſe debet, quo caput deli-
gas. Imò neque meminit fili, ſed duntaxat coc-
cinum libuit nominare. Caput tuum ſuper ie velu-
ti coecinum. Puduit vinculi meminiſle in obedien-
tia, quæ ornamentum haberi debet, non liga-
men. Purpura duntaxat eſt: ſi liget, neſcio,
ornare ſcio. Et comæ capitis tui, ſicut purpira
Regis vincta canalibus. Quid capillis cum Pur-
pura? Intelligis credo ex minimis ornamentum
omnium maximum comparari. Vincta canali-
bus, hoc eſt, quæ in Purpurariorum canalibus
ligatur, ut à liquore purpuræ defluente rapi non
poſſit, & colorari poſſit. In Hebræo ſic habet:
Et coma capitis tui ſicut purpura: Rex ligatus
in canalibus. Cui concordant LXX. qui ità
vertunt. Et plexus capitis tui, ſicut purpura Rex
ligatus in tranſcurſibus. Quid eſt, quod pro Pur-
pura adhærente canalibus purpurariorum, Rex
ipſe in canalibus ligatus perhibetur? Alterum
ex his indicari puto. Vel tamà diligentia infici

à purpurariis chlamydem Regis, ut in cana- Intentie
libus non tam panni inficiendi meminerint; ei&a Dei
quàm Regis exornandi. Vel Purpuræ & digni⸗ en, erars
tati ità cor hominum adhæreſcere, ut ubi jacet Kädigt gi
purpura, ibi Rex ipſe hærere jure optimo præ- menia
dicetur. Nimirum ita purpuram amat, itäque viliora
cohæſit illi humana mens, ut dum illa tingi- ro Deo.
tur, revinctus videatur in canalibus Princeps. es e-
Quod ſi purpurariorum libet potius admirari erg⸗ mi⸗
ſolertiam, qui Regem ipſum, cui ſerviunt, ſeros.
contemplantur, non pannum quem colorant: Epiſcopus
ab ipſis diſcimus in iis, quæ pro Deo agimus, "“diat
non materiem attendendam eſſe, ſed numen. Pene
Quam ſolertiores Dei opus abſolveremus, ſi in non pan-
Ccanalibus non purpura ligata putaretur, ſed nos, con-
Rex; ſi quæcumque agimus, non quid ſint, end s-

ſed pro quo ſint;, attenderemus. Tempora-

lia Cor

Quàm pulchra es, & quàm decora,Tiuut.

chariſſima in delicis!

Parva in

Planè pulchritudo ſponſæ non ex auro, ne-
bonis, &

que & purpura, ſed neque ex oris venuſtate, S e
aut corporis proceritate, ſed ex deliciis ori- dae
tur. Hoc eſt, non eſlentialia, ut ita cum Phi- aa.
loſophis loquar, ſed accidentalia, non ſumma, Regulari
ſed minina, non virtutes ipſæ primariæ, ſed otéſe van-
appendices quædam atque deliciæ earundem es o,
virtutum mirum in modum, decorem qui ex ulira re-
eis promanat, exaugent. In Hebræo; Quàm gulas.
pulchruiſti, & quàm dulcuiſti, & diletctas, in
deliciis! Hoc eſt, additamenta quædam, &
deliciæ auxere decorem tuum. Placet hoſpita-
litas: ſed quàm gratior fit, ſi non modò epu-
las pares lautiſſimas, ſed uno verbo, unâque
amoris ſignificatione condias, quæ paraſti!
Angelis gratior ſaginato vitulo Abrahæ fuit
ſollicitudo. Grata Oratio Deo eſt: ſed quàm
gratior ſi flexis genibus ores! Infirmum invi-
ſis: pulchritudo iſthæc eſt non minima, ſed
maxima fit, ſi floſculum deferas, cui te infers.
Caſtitatem colis: quantus decor is eſt! at pul-
chreſcit Pudor, ſi, qui non amas, nec videas.
Denique, Obdulcuit & pulchruit dilecta in de-
liciis hoc eſt, in exquilitiori quodam ſtudio
virtutum. LXX. vertunt: Quam pulchra, &
quàm ſuavis facta es charitas in deliciis tuis
Mirum eſt, quam multum indicet verbum
iſtud, Tuis. Nimirum novit Charitas exquiſitum
aliquid excogitare, quod cogitari non ſolet. De-
liciæ ejus ſunt, & adinventiones, quibus mi-
rum quantum venuſtatis addat pulchritudini.
Denique ob haſce delicias non jam dilecçta eſt,
ſed ipſa Charitas. Quàm pulchra, & quàm ſua-

vis ſalta es Charitas in deliciis tuis! Nota, quæ

in Vulgata & in Hebræo appellatur Cbariß-
ma, & Dilecta, apud LXX. dicitur Charitas.
Ut enim diligaris à Deo, Deum diligas neceſ-
ſe eſt. Chariffima es, ſi Charitas es. Amoris Amoris
Dei erga nos Magnes, amor eſt noſter in Deum. W r vo;
Si diligis, diligeris. Illud quoque nota. Spon- amay i
ſæ hujus ſtillaverunt myrrham manus, labia mel- Denm efk.
la exudarant, humeri vulnera pro dilecto tole- Amor in
rarant, calcearat ſandaliis pedes, ut poſt eum D'um.
peregrinaretur. At non in myrrha, non in cur- “ ager
ſu, non in vulnere, ſed in deliciis pulchruit. Kege Na
Quàm pulehruiſti, & quàm dulcuiſti, dilecta in obſervan-
Jeæliciis! Nimirum in jejunio, fletu, ſacco, & tia, &
cinere quiſquis Deo placere novit, & ſe ornare. Intentie
At in villa, ludo, confabulatione⸗- epulis, Cæ- ece ee
teriſque laxamentis animi corporiſque pulchref-„
cere;

82

cere, unius ſponſæ eſt. Vel Achab in ſacco
z. Aloy- placuit. Vel Nimve ſplenduit in cinere. Ipſe
ſias lua- Eſaü, dum flevit, nonnihil benedictionis ex-
den; & torſit. Verùm in armillis, dextrariolis, epulis,

Tuſculi. .. . 1r 1002
z νi ſandalis, & unguentis Cor animumque pul-
Sono. chreſcere arduum eſt, rarum eſt, unius eſt Ju-

Moriif- dithæ; quæ meritò de Holoferne triumphavit,
eationum quæ prius cxultare docuerat veritatem in vani-
rr tate, in voluptate Pudicitiam, & in Amore
18. Charitatem regnare coëgerat. Qudm formoſior
es fabta, quamque dulcior 6 dilecta in deliciis?
At, dicet aliquis, minima conſectantem pul-
chreſcere quidem poſſe, grandeſcere verò non
poſſe. Dum in minimis conſiſtit, minimus e-
rit. Erit pius, erit charus, erit cautus, ſed
maximorum facinorum expers erit. Fœminarum
ſtudium iſtud eſt, ità condire delicias, ut vel
in minimis placeant. Coloſſos probamus vel
maximà ſui parte incultos: & Gigantem com-
mendamus, ſi vel altero careat oculo, und-
que claudicet crure. Scriniola ita lævigari poſ-
ſunt, ut quaquà fulgeant. Regum baſilicæ,
niſi receſſus quoſdam rudes, & atria infor-
mia præferant, minùs placent. Floſculorum
eſt, teretes & undique venuſtos naſci. Pomo-
rum præſtantiſſima aſperitate corticis obvelan-
tur. Denique natura, quæ fœnum edit in lu-
cem viridans eleganfque, adamantem, beryl-
los, cæteräſque gemmas, ipſumque aurum è
montibus promit luto non abſimile. Nimirum
grandia Operantem piget exquiſitioris indu-
ſtriæ: & contenta pretium elaboraſſe, homini
committit extimæ pulchritudinis limaturam.
Quæ ideò ornatior redditur in deliciis quòd
quavis ſtaturàâ, ut arbitror, contenta fuit. Fal-
leris: imò minima conſectata, evaſit maxima.
Sequitur: Natara tua aſſimilata eſt palmæ, &
ubera tua botris. Viden' ut excreverit in deli-
Parva in ciis, quæ elegans tantùm prius videbatur? Vi-
Sonis non den', ut magnitudinem & victorias aſſequuta

17. envn eſt, quæ minima ſectabatur. Nimirum per mi-
taxat 3 1 1
“ "rα nima evadimus ad maxima: & flumina, ſi de-

fluentes in ſe rivos non exciperent, rivuli fo-
Zelus a- rent, non fluvii. Fateor cultior herba prodit,

sGαi duam aurum: ſed niſi expoliri poſſet aurum,
ſimma Vilius haberetur quàm fœnum. Non negligit

um exa- geminarum fulgorem natura, ſed hominis ſo-
ſims lertiam, dum ſimulat negligentiam, excitat.
Regeter Alioqui quid Firmamento coœlorum vaſtius?
. van- Quid Cœlo latius? quid amplius? Illud verò
. exactiſſimo ſtudio elaboratum ornatumque quis
Zalenta non videt? In extructione Templi, Taberna-
i Di. culique ſtructurâ vel minima ſummo ſtudio per-
fecta ſunt. Imò in Hebræo manifeſtius, quæ
Regularè diximus, declarantur, ubi habetur: Mia ſtatu-
e van- pa tua aſſimilata eſt palmæ. Cui LXX. ſubſcri-
. bunt vertentes. Hæc magnitudo tua ſimilis facta
eſt palmæ. Quaſi dicat: Hæc ipſa ſtatura tua, in
deliciis ſtudioſa placendi mihi, & minimorum
minimè incurioſa, hæc, inquam, mimma ere-
Perſeve- Xerunt Te ad celſitudinem palmarum.
antis. 8

Tyrocinii
Bropeſita
yetinenda

Statura tua aſſimilata eſt palme, & u-
bera tua botris.

compati Rogo, qua de cauſa dum proceritas ſponſæ
perfecto- commendatur & ſublimitas, uberum dunta-
rum elt. xat ſacer ſeriptor meminit? Ita-ne, oculorum
venuſtas, oris majeſtas, mammillarum uber-
tas, pedum velocitas, in celſitudine minoris
ſunt aut nullius preti, & dignitatis? Enimverò

Lapſi sri-
gendis

—

Oliv
in celſitudine nihil ità miratur ſponſus, ut U- Scandali.
bera. Vix enim procerus quis eſt, qui parvu- Teri non

los non deſpiciat, qui non infantes atque la- Gepene
Gentes laſtidiat, Palmam eſſe, & mammas ex- erfonze
hibere, rarum eſt. Unus Paulus Palma fuit tam Honor
procera, ut ad tertium uſque cœlum pertin-uius.
geret; & tamen parvulorum tam memor, ut Religioſ
Corinthiis in fide vagientibus lac potum dede- Perfedtio.
rit, non eſcam. Qui vel inter gladios, catenas, , von
& funera Oneſimum transfugam lactare non Srrven
erubuit. Qui denique vel dum cruorem fudit Religiaß
ictus ſecuri, Lac fundere non dedignatus eſt: auſteri.
verè uberum memor cùm Palmæ aſſimilari
meruit, qui dum Palmam martyrii retulit, ad
parvulorum ſolatium lac fudit vulnere, con-
verſo in uber jugulo. Et ubera tua botris. Sa- Lapſi els
nè minus demiror curaſſe ubera, quæ Palma ""igendi.
evaſerat, dum obſtupeſeo ità ubera coloraſſe, CGorrctis
ut Botri viderentur, non ubera. Nimirum qui ſecreta.
lacte indiget, puer quidem eſt, ſed non rarò
centum annorum: proinde ubera erubefcit.
Verecundatur ad mammas admovere labia;,
nec vellet videri infans, qui ſenex videtur. O
charitatis figmenta in deliciis ſuis! Efformat
ex ubere Botros, ut epulari putetur, qui lacte
potatur. Uber effingit in Botryonem, ut nemo
verecundetur accedere. Tantùm qui ſugit, ſen-
tit uber, cæteri Botrum ſuſpicantur. Orare neſ-
cit, neſcit cor ſuum diſcutere grandævus: de-
didicit rudimenta ſpiritůs, par Tyronibus ve-
teranus. Lacte indiget, ſed non ideò expromen-
dum uber, niſi coloretur in racemum. Dubios
de Chriſti reſurrectione nutantéſque Diſcipulos
in articulis fidei, obvius & peregrinus Chri-
ſtus convenit; & quamquam, quo indigebant
lacte, nutriat, fideique rudimentis imbuat:
non tamen tam eos arguit quòd de Sacramen-
to reſurrectionis fluctuaverint, quàm quòd in-
ſcios myſteriorum, divinarum Scripturarum,
eos repeérerit, quas tamen non penetrare etiam
peritorum eſt. O ſtulti & tardi corde ad creden- uc 44
dum in omnibus, quæ locuti ſunt Prophetæ! En z25.
in Botrum effictum uber. Lac eſt, quod vinum
apparet. Dum arguuntur Prophetarum Sacra-
menta neſcire, convincuntur de reſurrectione
addubitaſſe. Hoœdum domi educatum Iſaac
filius ejus Jacob appoſuit, ſed ità conditum,
ut putaretur ſylveſtris fſera, laborioſo venatu
multéque ſudore quæſita. Quid plura? Ipſe
qui ſponſam laudat, & aſcenſurum ſe dicit in
Palmam ut ejus colligat fructus, dactylorum
non meminit, ſed meminit uberum. Uſque caperur
adeò & qui videntur Palmam decerpere, ube- giſeraus
ribus indigent, eâque ſitiunt, ſi tamen Botri ſi erga
ſpecie convelentur. Audi: Dixi, aſcendam in Conſeien-
Palmam, & apprebendam frubctus ejus: & erunt in “
ubera tua ſicut Botri vineæ. En quomodo ube- ienits
ra laudat, & dactylos negligit: indigebat enim
lacte. Sed erubuifſet ad mammas accedere,
ni ſimularet à ſe fructus palmarum colligen-
08.

Statura tua aſſmilata eſt palme, &

ubera tua Botris.

Mirabar equidem, ſi Palmæ comparata non Compat

convertiſſet ubera in Botros, & lactis dul- neſeienis-

cedinem in vini mordacitatem. Vix randeſ-
cimus, quin parvulos oderimus. Phariſæus in
Templo orans, ſuorum jejumorum prolixi-
tate procerus, uberibus caruit, adeò ſævus in
Publi-

e,lod peni
Cir n eos,
4

Urtit, ttim
UIn, Odemn
Alt, gui⸗
Den otuht;

Rnn, frucku⸗
kenlitaten
E Elcit mil
in: lt erunt
iir narinmn

l M: r
Wlltes Pilme
Eclnii e
UumIæ. N.
“
Kti kalitatn
Enn ſerbie
ittchn ſen
Ulten,

en An
den . enlemn

,
. Genun n

ir tuſ ni,

l

ranit
ſel
te rama

5 It. 1
gun Darpe er
ge I. e
Mn fuittn
lum Dertmn. 1
mendr, N,
s, ltenn t
ladere IN
Nürenfiüt
igtatnefe
næ Almin
rütethlt ,l
TuInere,en.
tus biffs N.
1, ue Dime
era Colortle,
Nmunun Gün
ſed mmn tan
era ertbelt.
noyere n
ex Videtun.0
us! Ehn
etur, guilek
nemn, Ut tend
n ſugt ſr
tur. Oraent-
randeyb: &⸗
Tyronibus
idedexptomkr
Cemnumm. Dbie
lave Dlinnlo
eregiing In.
quo indlgebui
menti imbun:
de enner
quan d 1
Scnipnmmm,
Penettane un
Corde ltir.
t ypluulli,
eſt, golnun
Dheunm nr
Ge teſundlin
educantn un
itn oondin
laboriolo ſentn
id Aiue 1
urun ſednn
gus, Cochhun
uberun⸗ e
dergſer lie

in Cap. VII. Cant. Canticorum. 8

Publicanum. Alter quoque in menſa itidem
Phariſæus, quòd Chriſtum hoſpitio excepiſ-
ſet, quàm immitis in Magdalenam extitit?

Diæi: Aſcendam in Palmam, & ap-
prehendam fructus ejus: & erunt u-
bera tua ſicut botri vineæz, & odor
oris tui ſiout malorum.

Gempati Rarè Palmma non caret ubere. Quis enim
nejeien Gigas non deſpicit pumilionem? Teſtatur id
1e5, & ſe Publicanus tam multis impetitus contumeliis
nes aſpe, à Phariſæo. Teſtatur experientia rerum magi-
io ſtra optima. Vix erigi quis cœpit, cum infrà
ni ai⸗ ſe poſitos & humi repentes faſtidit. Quà/ergo
eipline, ratione Palmæ papillæ addi poterunt? ſi aſ-
& mits cendatur in eam, & fructuum ejus ſapor diſ-
eruni. quiratur. Ideò enim ſuperbiunt, ideò compa-
ti dedidicerunt, ex quo aliquantulum excre-
vere, quòd nemo ab eis fructum exquirat. In-
quiratur in eos, ut in cæteros inquiritur, quid
loquantur, quò eant, quò non eant, quomo-
do orent, quæ apud ſe habeant perquiratur,
& illico ubera turgere incipient, diſcent enim
compati, ſi pati cœperint. Aſoendam in pal-
mam, & apprebendam früttus ejus. Hoc eſt,
non ſoli famæ credam, nec ſolam attendam
celſitudinem, nec fructuum qualitatem è& vul-
gi commendatione probabo: ſed ipſe ad palmam
accedam, ipſe mea manu fructus decerpam, &
præguſtabo. Ecquid inde boni promanabit? Et
erunt ubera tua ſicut botri vineæ, & odor oris
tui ſicut malorum. Illicò intumeſcent mammæ,
& exundabunt, illicò os, ex quo myrrha de-
ſluebat, tantùm arguendi reprobandique conſ-
cium, odorem efflabit ſuaviſſimum. Necdum
exſcendit, qui aſcendit in Palmam, & jam illa
ubera protulit; quæque victores duntaxat co-
ronabat, infantes lactat. Significantius in He-
bræo legimus: Dixi: aſcendam in palmam, &
apprehendam ramos ejus. En ut rami ſunt,
tantum cum apprehenduntur, qui, cum vide-
rentur, fructus videbantur. Proinde ex eo,
quod ſterilitatem ſuam deprehenſam novit, mi-
lereri diſcit miſericordiæ indigens: unde & ſe-
quitur: Et erunt nunc ubera tun ſicut botri vitis,
& odor narium tuorum ſicut malorum. Nota il-
lud: Nunc: prius enim quàm excuteretur foœ-
cunditas Palmæ, ubera non extabant. At ubi
infœcunditas ejus patuit, prodiere confeſtim
mammæ. Nec, minus appoſitè pro oris odore,
odor narium, in quibus cenſoria quædam arro-
gantia hoſpitatur, immutatus dicitur. Detumet
enim ſuperbiæ inflatio adverſus infoœcundos,
ubi retectam ſentimus ramorum noſtrorum ſte-
rilitatem. Aliquid quoque habetur in LXX.
Dixi, aſcendam in palmam, tenebo cacumina
ejus: & erunt nunc ubera tua, ſicut botri vitis:
& odor naſi tui, ſicut poma, non tantùm ramos,
ſed cacumina ramorum apprehendit, ut depre-
hendat vanitatem foliorum fructus ſimulantem.
Ubi ſeſe Palma ſublimius effert, ibi diſcuti
debet, an decipiat. Quod ſi libet non in ſugil-
lationem Sponſæ, ſed in ſponſi commendatio-
Deo dare, nem Oracula ſancti Spiritus detorquere, dica-
6 dccige. nus: exuberaſſe mammas ad aſcenſum Sponſi
Sapeytoris 11 Palma: quòd neſciat aliquid accipere quin
vigilan. plurima & meliora largiatur. Vix apprehendit
tia, & E. Tamnos, cùm loco uberum dependent Botri eé
piſtoti pPectore. Rurſus vide, quid valeat Paſtoris vi-
Raſidetia. gilantia atque præſentia. Vix adſtitit ſponſus

Aulici
franandi.

Seniores
retinendi
in obſer-
vantia
legum.
Superior
ipſe vigi-
let.

3

„ cùm turgere
At quid Palmæ

fructum Palmæ exploraturus
coœperunt in uberibus Botri.
cum Botris? Puto nos doctos voluiſſe ſpon-
ſum, non ſufficere uni tantùm addictos eſſe
miniſterio. Quamquam Palma ſis, Vites quoque
imitandæ ſunt tibi. Non ſolos dactylos proferre
debes, ſed debes quoque Botros germinare.
Non quèòd Theologiam doceas, interdictum ti-
bi opineris concionandi magiſterium. Et Pal-
marum, & vitium in una Sponſa germina mitis
coaleſcunt. Et erunt ubera tua ſicut Botri vi- Rex re-
neæ. Sed cur in uberibus botri? Nimirum Au- gat.
ſteritas correctionis, quæ in vino adumbratur, Exrcoßu-
quod vulneribus peregrinantis in Hiericho Iſ- 7*”⁵ν 24

1. . 5 Epiſcopo
raëlitæ infuſum eſt, ità debet temperari, ut as

Zelus A-
nimarum
etid tem-
pore ſtus
diorum.
Correctio

non niſi ex ubere putetur expreſſa. nö à Mi-
niſtro.
. . . Severitas
Guttur tuum ſiout vinum optimum, di ex chars

gnum dilelto meo ad potandum, la- tate.
buſque & dentibus illius ad ruminan-
dum.

Nimirum facilè, ſi ex ubere Botri germi- Coneio ſe⸗
nent, guttura vino replebuntur. Quale enim
germen pectoris erit, talis quoque ſermonis anelig
futurum eſt germen. Illud notandum duco, daaris &
ſermonem ſponſæ vinum appellari, aptum non ſeculari-
guſtui ſolum, verùm ita etiam factum, ut bus cauta-
ruminetur. Intelligis credo: Concio illa, quæ
præguſtata ſapit, neſcio an, poſt ruminatio-
nem, ſit placitura. Acumina enim volatica,
& in quincuncem diſpoſitæ periodi, ut pro-
bantur dum aures ſcalpunt, ità reprobantur;
dum ſedatiori ſtudio ab auditoribus trutinan-
tur. Nugæ illæ, quibus ad horas productum
cum pueris & mulierculis colloquium veluti
gemmis diſtinctum videbatur, dum ferveret Pamæ eu-
audiendi loquendique ardor: de Principum "2.
fortuna . bellorumque eventibus & originibus Linguæ
inſtitutus cum aulicis ſermo, qui plaulibiliter eura.
excipiebatur dum funderetur; ſi neſcis, ſibilis
explodetur, & irriſione acerrima lacerabitur.
Crede mihi, rarò vinum quod guſtatum ſapit, Serwo
non deſipit ruminatum. Rarò qui loquenti Ase
plaudebat, elocutum non deteſtabitur. Ut enim
diſceſſerit, ſecum meditari incipiet, quæ au-
divit, & pudebit pigebitque illum, diligen-
tius de ſæculi nugis in Monaſterio, quaàm in
aula, agi. Tædebit illum, à ſacerdote fuſius
quam ab Aulico, de Mundi rebus imbutum eſſe.
Et, quod portento ſimile eſt, Pueri, ut ex e-
phebis exceſlerint, mirabuntur, amoeniora, &
vaniora interdum, quamvis rariſſimè, perce-
piſſe a Præceptoribus & Confeſlſarüs, quàm à
famulis. At, inquis, deſeremur, ſi ſeria dunta-
Xat fari voluerimus. Falleris. SPonſi labia, adeò

ſponſæ optata & expetita, ipſiuſmet teſtimo-

nio, Lilia erant myrrham exſudantia, non mel-
la. Quin & ſponſæ vox tam grata ſponſo, ut
precetur, ſonet vox tua in auribus meis, non ri- Cant. 24
dicula canit, ſed ſeria & mœſta inſonat, & non- 14.
niſi vox turturis eſt. Adeò gratiora ſunt auſtera, Conſilia-
quàm vana, & præ nugis gemitus, præque mel- Tii.
le myrrha amatur in labiis ſervorum Chriſti.
Vel Herodes, voluptuarium monſtrum, au-
diebat Joannem libenter, qui viperas loqueba-
tur & bipennes. Jonas certê fulgurabat, fulmi-
nabat, ſuſquedeque miſcebat omnia, cùm pro
viro delapſo & coœlis ab Idololatris habitus eſt.
Crede mihi, nauſeat jam Iiraél ſuper cibo iſto
leviſſimo: & tuum iſtud Manna orto jam Sole
putreſcit,

Adulato-
765.

Concio ſe-
riae.
Concio
Vana.

84

putreſcit, &, ſummo etiam mane, ſi menſuram
vel paululùm exceſſerit, vermes ebullit. Ve-
rùm hauriamus auguſtiores ſenſus ex Hebræo-
rum fonte, in quo ſatis diverſus liquor appa-
ret. Et palatum tuum ſicut vinum optimum Va-
dens ad meum, propter bonitatem faciens loqui
labia dormientium. Quam egregiè divinus Spi-
ritus nos divinè docet loqui. Volo averſeris
nugas, volo de Deo loquaris; ſed ad Dilectum
tuum non fluat cum impetu, at vadat Oratio;
Sermo ſpi- hoc eſt, non abrumpas violenter cæterorum
rieualis, Paulò liberiorum ſermonem, ſed leniter ad
ſed non Chriſtum vagantes linguas reducas. Si ita ege-
Teandali- ris, vel dormitantium labia diſerta facies. Iu
Tirada- quoque, ſi à nugis ſæcularium colloquia ad ſe-
mus, ria traducere optas, cura, ut ad Dilectum
aliter lo- tuum vadat ſermo tuus. Si de eo loqui opta-
quantur veris, non abſolvetur colloquium, quin mul-
alii. ta de eo dixeris. Vide laticem decurrentem: ad
Familia- . . .
sssen„ WMare vadit, & quamquam multa in via ob-
ſaculari- ſtent, quæ curſum ejus retardant, tamen om-
Ens. nia ſuperat, & interdum aſcendit contra ſibi
inſitam à natura propenſionem. V adat, inquam,
non trahatur, vel metu, ne reſciantur quæ di-
geris, vel deſiderio conciliandæ tibi famæ,
ſermo tuus ad Dilectum tuum; & coges vel
mutos atque oſcitantes diſertos eſſe.

Ego dilelto meo: & ad me converſio
ejus.

Sermo ſpi. Et unde argumentum habet tanti fœderis?
ritualis. Ex ſermone. Nimirum cùm guttur ſuum com-
mendari ſenſit à ſorore, quod dignum ſponſo
eſſet, illico ſe totam inhæſiſſe Dilecto conte-
ſtatur. Planè initi cum Deo fœderis argumen-
tum nullum luculentius, quàm ſi libenter de
eo loquaris. Si ſapit illi palatum tuum, deſ-
ponſationis arrham habes. Ego dilecto meo. Sed
in quo iſthæc adhæſio ſtabiltur? In Hebræo
id explicatur. Ego dilecti mei ſum, Et ad me
eſt deſiderium ejus. Ergo ſi amas, Dei es: Si
Dei non es, Deum non amas. Idem enim eſt
dicere: Ego Dilecto meo, atque: Ego dilecti
mei ſum. Perfecta Oheadientia;, ſuique perfecta
abdicatio, abſolutâque ad Dei nutum & pro-
videntiam noſtri animi conformatio, amor ve-
rus eſt. Porròô quàm largè noſter in Deum a-
mor compenſatur! Ego dilecti mei ſum, & ad
me eſt deſiderium ejus. Exprimi non poteſt,
quod his verbis exprimitur. Ad me, inquit, eſt
deſiderium ejus. Hoc eſt, Deus quodam modo
fuãâ beatitate non ſatur, ad me reſpicit, & de-
ſiderium ſuum tranſmittit ad me, ut ex me hau-
riat delicias ſuas. O Prodigium! 6 dignitatem
diligentis Deum animi! Si diligis Deum, deſi-
derium Dei eſt ad te. Quod expreſſius quoque
verſio LXX. oſtendit: Ego fraterno meo, & ſu-
quando per me converſio ejus. Requieſcit Dei deſiderium
nihil ille ſuper diligentes ſe. Siſtit in ipſis: nec habet
rek. “ quod ulterius cupiat, ubi in eis conquieverit.
i,, „i. Videamus nunc, quid primum optet, quæ &
Ra, & amatur à ſponſo, & ſponſum tam vehementer
amat. Veni dilette mi, egrediamur in agrum,

Dei volu-
tati con-
formari,
eſt amor
verus, vel
vera eſt
Obedien-
zia, ideò
ezxtra Re-
ligionem
arduè
Douss 4-
matur.
Amor in
Dei Obe-
dientia.
Religionis
berfeltio.
Dei eura
erga Reli-
gioſos, O-
bedientes
O aman-
tes ſut.
Amor in
Deum.
Nil pra-
ter Deäu,

Tzlus ani-

marum, oommoremur in villis. Tam atnans ſponſi, & ejus
Sn Hiri, tam impatienter cupida, vide quid quærat. Non
za Deum. Petit, ut commoretur ſecum, ut amplexetur
Zelus a- le, ſed nec rogat quod in veſtibulo Cantici a-=
nimarum. deò expetierat, ut ſe dignetur oſculo oris ſui.
Non iſta petit, cùm ſe amantem profitetur; ſed

tupplex orat Dilectum, ut ſecum una egredia-

Oliva

tur in agrum. Didicit nimirum amare „& de-
didicit, amorem docta; optare oſcula, erudita
laborem quærere, & agros excolere. Enimve-
rò imperfectus amor blanditias oſculorum pe-
tit: perfectus camporum expetit curam. Novit
enim non in ofſculis & delicis charitatem flo-
rere, ſed in laboribus, & agrorum cultu: ni-
hilque gratius fore Dilecto, quaàm ſi, quæ di-
ligit, in excolendos agros ſuos incumbat. Ve- Zelus a-
rùm nota, quà ratione egredi velit ad anima- nimarum,
rum curam. Veni, Dilecte mi, inquit, egre- Vo

diamur in agrum. Non recuſo campos excole- Oratie
.

re, volo in agrum egredi, ſed non abſque Di- nem nen

lecto; veniat ille, & en egredior. Quaſi dicat, ſpernens.
Placet actio, ſed non ſine contemplatione. Pla- Oratio
cet labor operis, ſed cum præſentia ſponſi. Me- sbigue
ditemur, & laboremus. Prui liceat in rumina-
tione mentis Dilecto meo, ut alacrior valeam
opus implere. Eamus, ſed cum Dilecto. Ne-
que illud omittendum puto, quod Sponſa
non omiſit. Egrediamur in agrum, commoremur
in villis. Non ſufficit in agrum excurriſſe, & re- Epiſcopz
pedaſſe illicò in urbes; in villis commorandum Rehden.
eſt, ut plenius conſulatur culturæ camporum. lia & da.
Quid ad hæc reſpondent Prælati, qui putant Pee zii
ſuo à ſe muneri factum ſatis, ſi ſemel in dioc-
ceſim excurrerint. Egrediendum eſt in agros,
ſed non curſim, at immorandum diu eſt in vil-
Hs: ſive ut habetur in LXX. emiſſis ex animo Sudertoy

Superior
viſitet.

aulicis cupiditatibus, requieſcendum in oppi- invigiler.
dis, unde promptius in agros excurſio fiat.
Exeamus in agrum, ræquieſcamus in caſtellis. & Epiß
An verò requieſcat, qui aulæ motus & nutus copus nil
aucupatur; qui ſibi exulare videtur, dum gre- curet niß

Superior

cor, cùm di- oves ſuas.
Zelus a-

nimarum
requieſcat
in muners
ſuo; nil
M. e,, „j i cupiens
Mane ſurgamus ad vineas, videamus ſi alme.
Roruit vinea, ſi Kores fructus partu-
riunt, ſi Horuerint mala punica: ibi
dabo tibi ubera mea.

gi ſuo præeſt; qui Romæ reliquit
miſſus eſt ad oves ſuas, viderint qui portenta
iſta ambitionis & cupiditatis noctu diuque de-
plorare non ceflant.

Facefſant aliquando ex horto Chriſti, qui Vro ex-
blaterant, Tyroni ſatis proviſum, ſi in arrep- colendus
to vitæ genere firmitudinem nanciſcatur: cæ- Krnad.
terùm proceſſu temporis progreſſurum in via
Domini, etſi in præſentia fatigatus ex itine-
re ſic ſedeat ſupra fontem, tam ſitim cupidi- Tyro in-
tatum ſuarum non reſtincturus, quaàm reſtin- berfeltut
cturus ſpiritum vocationis ſuæ: nec aquam
hauſturus & puteo, qui altus eſt, ad ſolatium
exæſtuantis pectoris, ſed fontem in vitam æ-
ternam ſalientem profuſurus juxta humana-
rum conſolationum fontem. Faceſſam, inquam,
qui recèns conwerſorum tepiditatem palpant.
Nec dicant, ſufficit, tranſpoſitos eos eſſe ex
gypto, & ſecus decurſus aquarum planta-
tos; dabunt enim fructum ſuum in tempore
ſuo. Dabunt fructum, ſed ſi ſuo quoque tem-
pore flores ediderint. Exultabunt in meſſe, ſi
exultarint in germine. Triumphabunt in pu-
gna, ſi tamen triumpho proluſerint in palæ-
ſtra. Nunquam fructum dedit planta, quæ
flores neglexerit. Futuri diſſidii ſemina Eſau in
Matris utero jecit. Qualis in alvo ſuit, talis a-
dultà ætate extitit. Fratrem, quem ibi eliſit,
perſequi nunquam deſtitit. Iſinaelis ludus pro-
luſit futuro ſui generis bello cum IIraele.
Denique anguis ovo concluſa in columbam
nunquam

acans,

1 Porbus
nenün ven
abrtlate
e, boltie
Amni
Trone ſace
1 ls, Adro
Ue il uie
, Pile n i
Cin kwdnunn

& Arationd va,
uin & Clatorn vae

Gliget
lgnn,
Für, qven
e re cete
n kucluum
tüm videre
tiitt: qlin
kneckuts
At ad tem
ue ſne ſin
in. Quid
uge regium
t Ineoti
. elin Pance
2 Mroluler
1eu. Wnentumm ſi
innmil Pona . .
4 Merumpit
Alumnpit,
v. Modt, Cum

A mnſ

1 Nubr eS
Uine u
aaut, i
E Ationi
ie, 6 le pom
1
ese Kkt
r ronn 6
e, „ Notheri

NN

nte, K
dla, ie
te. im.
Ctlorun
Ukamn. N
rltatemn d.
Gmlltni,
u 1ed
Cunnbet Ne
lt d m.

Anpoden

1E Clſt. .
Wnabee
t. Qulläru⸗

plütine N.I

ntafhailet
CCat n tunn-.
Dactior llen
n Diedo. N.
„ (ol ol
I, comme
excuekr
8CohhriAA
ure npun
a, n n
Gſeme ndr
n eſt in gnn
um din eſtunt
Ariſiseranm
endoan in
08 cMlo
MO Mut
idetur, un ge

s, ilennnſ⸗
fructunhn
gla inind

orto Cnii,
riüum, Hiun,
n nalat:
Ogreluum un
fanginn 6 1t⸗

Vicario.

vegligen-

in Cap. VII. Cant. Canticorum.

nunquam eſt verſa. Niſi & flore penderet ſpes
fructuum, non tam ſollicita cum ſponſo ſponſa
in agrum excurreret exploratura, an vinea flo-
ruerit. Mane ſurgamus ad vineas, videamus, ſi
Noruit vinea. Nota, non ſufficit adiiſſe vineas,
ibique adeſſle, ut, excubante Domini oculo,
Epiſcopi Vinitores ſtrenuè operam ſuam navent: Videa-
& Supe- mus, inquit, ſi floruit vinea. Non ſciſcitemur
rioris vi- de floribus, ſed eos noſtris oculis luſtremus.
gilantig. Non enim venimus, ut diſceremus ex aliis vi-
, t. neæ fertilitatem. Noſtræ curæ demandatæ ſunt
vineæ, noſtris eas oculis perluſtremus. Videa-

ghoſcat. 1 e::
Saperior mus, ſi foruit vinea. Certè ſi non magni in

vegilet. Tyrone ſaciendi eſſent flores, non ipſa ſuiſmet
ue. * oculis, advocato ſecum ſponſo, in vinearum

Eyiſtopus Hlores inquireret ſponſa. Quid? quod flores aſ-
non om- Pexiſſe non ſufficit, niſi in ipſis floribus quæ-
nia cm- dam fructuum inchoatio, & veluti parturitio
mittar deprehendatur. Videamus, ſi foruit vinea, ſi
Mores fruétus parturiunt. Non unum genus eſt
florum: Nec omnis flos fructui proludit, illu-
Tyro vir- dit magis. Quod in aureis Pomis ſpectare hcet
tutum ar apertiſſimè. Non enim ex quovis flore concreſ-
iges ount aurea Poma: ſed ex illis duntaxat flori-
deligat,in . SS
dua ever. Dus Poma naſcuntur, qui intra minutarum ha-
zeat ſaſe. ſtarum ſepimentum virgulam quandam, &
quaſi ſceptrum grandiuſculum fovent. Cæte-
rum, ubi ſine Rege haſtata Reſpublica pro-
dit, ſola pompa floris, ut oculo illuſerit, eva-
Tyro fit nida cadit. Planè ita: ad pompam TyVro viret,

FPidd. ſi nihil in eo emineat, ſed omnia æquè im-
pleat, ne videatur non impleſſe. Floret, ne
arere putetur; floret, ſed fructuum incurio-
hre ve⸗ ſus : quam enim cupiditatem nutrit cæteris ſu-
zms, blimiorem, quâ ad egregium opus tentandum

oOtedien- animetur? Flos ille fructum parturit, qui cuùm
tia in om- & Orationi vacet, & jejunium non negligat,
nibas e- & diligat puritatem, Obedientiam tamen
bus. Præ cæteris unam delegit, quam diligat, cui
obſequatur, pro qua vitam quoque ipiam im-
pendat, quâmque veluti regale ſceptrum in ſuo
Hore præ cæteris virgulis regnare faciat, & in
qua fructuum cunas atque domicilium figat.
Statim videre licet, quinam flores fructus par-
türiant: quinam Tyrocinii ſpiritum extendant
ad ſenectutis & grandioris ætatis tempora, qui-
que ad tempus floreant, primo quoque tem-
pore ſine fructu caſuri. N floruerunt mala Pu-
nica. Quid magnificentius malo Punico, quid
mage regium? Solum inter mala coronam ge-
ſtat. In eo tamen flos exploratur. Nihil enim
vel in Punico ſpei ſupereſt, ſi coronæ floribus
danate non proluſerit. Quin coronatamn Pomum, ru-
in frau- dimentum ſui „ non à flore auſpicatur , Ut cæ-
dabuntur tera Poma, ſed à cortice. Quod primùm é ra-

4

Bona oc-

lanle Imo erumpit, cortex eſt, & cortice veròô flos
Rs. prodit, cum flore grana eodem concluſa cor-
tice matureſcunt. Ac ſi primàm involucra,
tas exal-=

aar, Quibus opes tegantur naſcituræ, architectata
Dei curæ hatura, teſtaretur, quæ coronanda naſcuntur,
Juam glo- Vel tutiori indigere cautione, ne lædantur 3
vel, ne pompam oſtentent, prius ſibi quo ve-
Jus gud lentur & lateant fabricandum, curandumque
efſe, quàm quo floreant. Verùm, ubi non de-
ezius cura- iumt promerita, nec diadema deeſt. Quò ma-
Giter à gis opes & gemmas ſuas condunt Punica,
naer 3,5 ſolertius „ naturæ inſtitutione, honorurmun. B⸗
mitnizoy quidem cortex ipſe, qui grana tegit, diducitur
advenier. l coronam; & quo ſe latere credit, eo ma-
Ciream. Xime proditur: teſtante palam cortice in coro-
Pectio nam efformato, præclarum aliquid in medulla
Baſerfe. contineri, ubi cortex diadema promeruit. Sic
Ethicæ Tom. I. Pars II.

8 5

Sancta Sanctorum „ quò dihgentins obnube- prome=
bantur „ e& habebantur ſanctiora. Sic Roſa 5 ve at ſeſe
quò ſtudioſiùs ſeſe ſpinis Grcumdedit, ne lege- eualtan⸗
retur, eò avidius rapitur, effloreſcente cum ſpi⸗ ners ð
nis purpurd. Sic qui lævigantur laborioſins la- nazs pani=
Pides, pro gemtmnis ſunt. Sic Adamas pretium sa
invenit, quòd neſciat pretium oſtentare, niſi Gloriam
din conteratur. Sic aurum inter metalla prin- vanam
cipatum extorſit, dum ornamentum nonniſi in- ,„„
inter flammarum tormenta pandit. Sic denique pretioſa.
Margaritæ in conchis latent, quarum eò ſplen- Talentaæ
didior candor, quò rudiori tegumento ſeſe re- Taie,e non
condidit. Ex quibus omnibus mortales docen- aulene.
tur, arctiori egere cuſtodià, quæ pretioſiora nen pro-
ſunt: & minus pompam affectare, quæ ſunt motus.
inſigniora: ea denique uberi honoris præroga-
tivâà à natura cohoneſtari, quæ ſplendidiora
ſunt, & lucere refugiunt: ideéque ſola Punica
cCcoronari, quòd ſola corticem ſolicitiùs elabo-
rent, quàm florem. Sed, ut ſcias inde tibi glo⸗
riam comparari, unde Tu gloriam fugis, idem
qui grana obtegit cortex, idem diademate Fru-
cCtum cohoneſtat. Sequitur. Ibi dabo tibi ubera
mea. Ubi? ubi Punica germinant. Videlicet, Saperior
ubi oſtendit mala punica, ubera promittit: Prowν*.
quaſi dicat: Si Punica æmulatus à cortice ex- us ſ⁶
orſus fueris opus tuum: ſi quæ effeceris, non ingeren-
ad pompam proferes, ſed ad uberiorem fru- zes.
ctum obtexeris, non fraudaberis præmio, ſed
& coronâ donaberis, & ubere recreaberis. Di-
ligêris ut filius, amaberis, lactaberis, non ne-
gligêris, ſed admoveberis pectori, ſi matureſ-
cere ſtudueris intra corticem. Denique ubi flo-
rent Punica, ibi dabo tibi ubera mea. Quam-
quam ſacratiora hic arcana tegi ſuſpicor. Ibi da-
bo tibi ubera mea. Egreſſura in agrum ſponſa,
hoc eſt, ad animarum curam progreſſura, Di-
lectum evocarat, Veni, inquit, Dilecte mi, egre- Zelus a-
diamur in agrum. Sed quia non rarò uſu venit, zimarum
ut maxima curantes minima negligamus, & te- & ſ,.
nerioris cujuſdam pietatis non recordemur, dum an,
recordamur animarum, ne hujus ſuſpicione obli- memine
wionis, & inviſæ ſponſo tepiditatis Dilectus re- vir.
tardaretur, certiorem eum facit, poſiquam om- Vrocinii
nia exploraſſet, poſtquam de florum germine, ropeſita
de vitium fore, de fructuum parturitione mul-
ta inveſtigaſſet, poſt hæc, inquam, exerturam Regularis
ſe & pectore mammas, ibique uberum ſuavita- Obſer-
te ipſum à ſe refectum iri. Ibi dabo tibi ubera vantia.
me. At quid ſponſo cum uberibus? Infantes herins.
mamtis oblectantur, non ſponſi. An Pater fu- pr feren.
turi ſæculi, & genitus ante Luciferum ſponſus, ga.
infantium more, lactandus eſt? Puto uberibus Oratio,
verbum delectari, quod primarià Tyrocinii ſan- Parva in
Ctitate (quam veluti recèns geniti infantes ſu- να

. . S ” Talenta
Ximus ratibnabilis in morem lactis) maximo- „„ Bi-

perè recreetur. Ideò ipſemet à Clemente Ale- pitz.

Xandrino mammilla Patris dicitur: ideo à ſponſa Prepoſita
myrrhei inſtar faſcis locatur inter ubera. Nihil ed
ſiquidem gratius ei exhiberi poteſt, quàm ſim- ê.
plicitas illa atque religio renatæ in Chriſto in-
fantiæ. Non manducat carnes taurorum, nec
ſanguinem hircorum potat: ſed ſacrificium lau-
dis honorificat & paſcit ipſum, illa ſcilicet
laus atque exultatio, quàâ nobis nihil in Tyro-
cinio non probabatur; quâ videbamur nobis
triumphare, cùm omnmium pedibus proterere-
mur; quâ efficiebatur, ut cinerem tanquam Pa-
nem læti manducaremus; ob quam inter ſentes
degere computabamus delicias; quàâ denique
fimo deturpati, croceis credebamus innutriri.
O beata tempora! 6 Laus non ſine facrificio;
quæ

quæ Deo hoſtias immolabas dum ſacrificare-
ris, Deo placens ſuper victimas hircorum at-
que Taurorum! Nunquid manducabo carnes
taurorum, aut ſanguinem bhircorum potabo? 81
vis me reficere, Immola Deo ſacrificium laudis.
Verbo, hunc paſce lacte, qui, vel cum ſpon-
ſus eſt, ſitit ubera, qui, vel cùm myrrha eſt,
gaudet uberibus qui in ſinu Patris, ubi deſunt
abera, præ lactis dulcedine convertitur in ma-
millam. Ibi dabo tibi ubera mea.

Mandragoræ dederunt odorem ſaum. In
Pportis noſtris omnia poma: nova O&

vetera, dilelte mi, ſervavi Tibi.

Fama cu- Quid Mandragoris cum Pampinis & Puni-
ra. cis, ut ipſæ queque nominatim recenſeri de-
Zelus a- Peant, ubi pretioſiſſima cenſentur? S. Augu-
Fs en, ſtinus pro Mandragoris bonam famam apud
Fama bo- Vulgus interpretatur. Unde licet conjicere,
na. quanti ſit pretii apud ſponſum bona fama ſpon-
Lib. 27. ſæ ſuæ; quæ licèt Pomorum genus omne in
Lanit ipſo villæ veſtibulo expoſuerit, non eum ta-
“ c. men invitare auſa eſt . niſi, antequam de Po-
Aypocri. Morum copia certiorem faceret, moneret quo-
Sis. que odorem ex Mandragoris afflari ſuaviſſi-
Fervorf- mum. Mandragoræ dederunt odorem ſuum. No⸗=
daus, ta: Non dixit, Mandragoræ dederunt odo-
ae go. rem; ſed ſuum dediſſe odorem teſtata eſt.
enaum. Nimnirum non rarò commodatus & aſcititius
odor afflatur ex Mandragoris: cùm videlicet
Famam popularem & commendationem non
ultrò populi deferunt, ſed à nobis extorque-
tur precibus, & dolo impetratur, ut paſtori
nos noſtro probemus. Ergo antequam Poma
ſponſo proponantur, bonus odor ſpiret neceſ-
ſe eſt; quèéd ſponſo non ſapiant opera noſtra,
miſi fauſta populorum acclamatio, & ſecundus
de integritate morum noſtrorum rumor ea co-
honeſtet. Sed Mandragoræ odorem dent, non
vendant; hoc eſt, ultrò nos celebrent labo-
réſque noſtros, non autem aut blanditis de-
. Uniti, aut metu adacti, cùm in querelas eſlent
Terre erupturi, cogantur præconia inionare. Odo-
Aulicorz Tem, inquam dent, & ſuum dent: Dicant

mores, ſed quod ſentiunt, non quod à te docti ſunt dice-

aadiar re. Quoties rei & pupilli odorem dant non
smnes, & ſuum! Judicéſque apud Principem noxios lau-
,wee⸗ dant, ad id vel timore compulſi, vel pretio
4 ln- precibuſque pellecti? Quoties Aulici dilaudan-
tiant, ſine tur ab inferioris notæ famulis, quèd ita fari
zmetu fa- ſint inſtituti? vix Mandragoræ ſuum odorem
teantsr. ſpirant: odorem efflant, ſed alienum, non
Fins o. ſuum. Laudant, ne graviora patiantur, Won
periores in bene Jemper olet, qui bene ſemper olet. ſuſpecta
Viſitatio- ſit Regnanti laus illius, de quo nemo audet de-
nibus. trahere. Nemo abſque peccato, ne infans qui-
Accuſa- dem diei unius; quantéô minus Judices, cujus
Vie e der „ manus ſanguine diluuntur; quantò minus Præ-
tmudices & tores; quorum partes ſunt ſecernere pretioſum
immedia- à vili. Olent in alieno ore, ſed odore alieno,
zos Sape- hoc eſt, non & corde vulgi inhalato, ſed per
riores au- inas affricato labiis dilaudantium. Laudant de-
enit,, nique, quia Tu Laudas. Noli dicere, cum
viſitet. ſciſcitaris de Miniſtris tuis, Pprobus ille, ille ac-
Aceuſa- Curatus, hic fidus eſt. Dicito potiùs, ſuſpica-
ziones ex mur, an illius non ſinceri ſint greſſus. Si ma-
Tando num dederis, emergent ſcelera, quæ quia aurea
Sn i fſunt, in mari magno & ſpatioſo merſa deliteſ-
Penandi. cunt. Quæretur peceatum illius, inquit David,

Plal'9 15. & non invenietur. Quod clarius docet 9. Chry-

— .

Olivca

ſoſtomus, qui Davidis verba ità legit: quæra-
tur impietas ipfius: ut non inveniatur ipſe. Per-
mittatur Mandragoris dare odorem ſuum, &
non ſemper olebunt bene, qui bene ſemper
oluere. ldem dico de ſupremis Superioribus
cum de inferioribus Præfectis percontantur.
Idem præſtandum eſt cum diſcipulis, ut liberè,
quid de Præceptoribus cenſeant, conteſtentur.
Dent, dent, Mandragoræ odorem ſuum, &
tunc exponantur in portis Poma tum nova,
tum vetera. Sequitur. In Portis noſtris omnia
Poma: nova & vetera, dilecte mi, ſervavi tihi.
Poma omnia in Portis. Videlicet nuſquam ma-
jor fertilitas, quam in TLyrocinio; ubi oſtium
& veſtibulum locatum eſt Religionis. Quare
fruſtra blanditur ſibi de futura ubertate, qui
in ofſtio ſterileſcit, & Pomis caret. Verùm at-
tende, quid dicat, In Portis noſtris omnia Po-
ma. Non ait, In portis tantùm, ſed in Portis
noſtris. Et quare ità loquitur? quia non rarô
Portæ iſtæ noſtræ non ſunt. Dum enim exſpe-
ctatur, ut Tyro matureſcat, dum abſtergitur
Parentum amor, dum deliciarum uſus excuti-
tur, dum dediſcere debet quæ didicerat, dum
timetur ne aſſuetum balneis corpus æſtum non
ferat, dum Crux plumea fingitur, ut alliciat,
& lignea ſubducitur ne terreat, Tempus ela-
bitur Tyrocinii, & Portæ, quia noſtræ non
fuerunt, utriſque carent Pomis, & veteribus
videlicet & novis. Utinaàmque non cogamur
dicere de diebus Tyrocinii, quod de mortalium
tempore ſcripſit Seneca in prima ad Lucilium
epiſtola. In Portis noſtris omnia poma: nova &
vetera, dileéte mi ſervavi Tibi. Non dicit, re-
liqui tibi, ſed ſervavi: hoc eſt, à rugientibus
præparatis ad eſcam cuſiodivi. Laborandum
eſt, ut Chriſto ſerves, quicquid operaris. Et
quidem nova ſine veteribus ſponſo non pla-
cent, nec ſine novis vetera. Nimirum retinen-
dus eſt primorum annorum fervor & Spiritus!
ſed non placere duntaxat itaà debemus in Ty-
rocinio perfectè exacto, ut laudatores ſimus
temporis acti, & nihil ulterius agere ſataga-
mus. Porròô in Portis Poma iſta exhibenda
ſunt ſponſo, hoc eſt, in primo vocationis
noſtræ exortu omnia condienda ſunt. Vel in
Portis Poma Chriſto parantur, ibi videlicet
ubi & egreſſus patet ad animarum curam, &
regreſſus ad conſcientiæ noſtræ, noſtrique hor-

Viſitatio.

nes, G

Sindica-

tus liber-

tate
fruantur.

Tyro ter
pidus.

Tyro dur:
exercen-
dus.

Vyrocinii
prepoſita
retinen-

Fervor
paſt Vto⸗

cinium.

ti culturam. Verùm ut maximè placent Chri-

ſto in Portis Poma, ità difficulter cuſtodiri

. S“ „ 27: 13 tie
poſſunt. Et ideò ait, ſervavi tibi, In Hebræo Tee-

habetur. Abſcondi tibi. Sanè optima iſthæc ſer-

recta.
Bona ol⸗

vandi ratio, ut cuſtodias Poma, abſcondere. cultanda.

At quæ latebræ in portis? omnia ibi proſtant.

Scientieæ,

Fateor difficiliùs, ſed pluſquam egregié in Por-Ted eum

tis Poma cuſtodiuntur. Licet tamen, licet, in-

Spiritu.
. 7 4 Zelus A⸗
quit Seneca , ſapere ſine Pompa. Licet in Portis imari,

Poma ſponſo ſervare, hlcet & abſcondere. An- ſed cum
na certé, dum orat, ebria à Sacerdote creditur. Regula-
Magdalena, dum plorat, Peccatrix appellatur mm O
à Simone. Exprobrantur à Phariæo ſcelera Pu-ervan-

blicano, tundenti pectus in Templo. David
ſcurra dicitur, & ridetur coram Arca Domini
exultans. Ipſa virga Jeſſe, dum Lilium con-
vallium concipit, & florem campi parturit;
& Lilium perdidifſe putata eſt. En quo modo
1 Portis & Poma profſtant, & ſponſo abſcon-
duntur. En quâ ratione & palam operantur Ju-
ſti, & laudatore carent. En ut Lux in tenebris
luceat, & tenebræ eam non comprehendant;
ut vero Soli placeat. At quomodo, inquies,
1ita

I.43

n uber

Ulhe deerta

U ect

* Unm eiol
N Phera
Were, ſelig

fratrem ,
gen u

4 Iannüten
Ai leles nobi⸗
4 un Ad
t E lering.
ar .

t: ign.
M. le. D
ene Eene ul
Uperiorbenn
tCONtent,
8 urle,
ontefenn
n ſonmn
turn non,
e Lnit nni
erdavi iii
hnuſquamm.
, wbi efün
lond. Qunhe
lbenate, gi⸗
et. Verume
rir ontia ,
ſed in Nri
Guin non n
n enin eife-
uun obſetgier
m uſs ean.6
Cicicertt, n
Pus eſuman
Ur, ut Aicen
„Temput.
Gia nolhem
3, & Vetenbn
e Ron Clgin
d de mottähn
a ad Luclum
1pong:
. Nonda, k
. Lebormin,
id opetarit 1,
onlo non ee
limirumkttne
or & irnn
gebems n
lundetoreinn
g agere

4 Wa elhteaun

dricno NOANXαι
che Int. Nen
tur, i lli
nanumn cvm,
2, holiig deit
me Phonn .
hculter S

optime Rreh

tibi, I Nig

Ausren-

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 87

ità exponere potero in Portis Poma;, ut uni
Chriſto conſerventur? Quo modo, quæris? Si
inter ubertatem frugum, & portarum frequen-
tiam, nec poma nec turbas amaveris, ſed JE-
SUM duntazxat dilexeris. Audi: Nova & ve-
tera, Dilette mi, ſervavi Tibi. Dilectum ap-
Nil pre. pellat, cuùm ei ſervata omnia profitetur. Si in
ter Deum. exſuperantia fertilitatéque vinearum, nihil di-
ligas niſi Chriſtum, facilè, gloriæ negligens,

Tzlenta . . . .
cum Spi- Poma omnia ſervaveris, imò & abſconderis il-
ritn. li. At quis inter Poma non amat? Qui me-

Dignitas minit Dilecti in felicitate, ſecundéque rerum

2
Mores on eyenttl.
mutet. . —

EX CAbP. VIII. ET ULIIMO

Cantici Canticorum.

Quis mihi det Te fratrem meum ſugen-
tem ubera Matris meæ, ut inveniam
te ſoris, & deoſculer te, O jam me
nemo deſpiciat!

„ Po ve Uid duæris, quidve optas, duem inter
ſuperbia!, ubera Matris tuæ reſidere cognoſcis, &
non enim lactari? Si illum optas, illuc accede. Si ſugit
preti Matris tuæ ubera, ad Matris ubera fac acce-
magni eſt das, & tibi licebit dilectum amplexari, & de-
es,7. oſculari ad ſatiem uſque cordis tui. Ridet enim-
2 verò nos ſponſa, quod eam docere audeamus
amandi artem. Nimirum inter ubera Matris re-
Propoſia lſidentem tenere Dilectum, inſulſus non rarò
retinen. labor, ſed & amor eſt ſine amore. Cuivis licet
da. Aamplecti ſugentem ubera. At ablactatum, fo-
riſque deerrantem ſequi, conſequi, tenere;
amplecti, ofſculari ſponſæ eſt, & quidem ſatis
dilectæ ſponſo. In Tyrocinio Chriſtus ubera
ſugit, quia & nos ſugimus: tunc eo frui, &
oſculari eum, non amor, ſed opportunitas, non
ſiudium, ſed uſus eſt. At elongatum ab ubere,
pérque montes & colles ſalientem ſequi, amor
Virtus ſo- Perfectus eſt. Facilè inter ubera commorantem

e⸗ JESUM quiſque oſculatur, & tenet. At foris
Deſola- ſub dio, & in campo laborantem vix quæri-
tiones. . 1 S 2
In aridi- Ihus. Dum impluit conſelatione JESUS, nul-
zatibas li non pretioſus & charus eſt; ſi procul fiat ab
quoque UÜbere, ſolus erit. Dicamus ità: Quis mihi det

Orſus te fratrez menm ſugentem abera Mairis meæ.
IL VroOCinii tempore, quando lackentibus nobis,
Iatentio lacteſcis nobis; ut inveniam te foris, ut nihil,
reéta. dum ad animarum curam egredimur, præter
Zlla: a- te quæramus, inventumque exoſculemur, ut
nilce. jam nemo de nobis detrahat, quaſi tui obhi-
Far: hrase, t03 , gloriæque commodorumque noſtrorum
Chrißz. ſtudioſos, aut Principum aulæve ſectatores
Vide
hom. 8.

e henderint foris vagari nos, ex deſiderio tui,
. Xy-⸗

loſt. me unumque Te florem quærere inter curarum
4. 2d E. binas, tuique oris oſculo contentos, nihil op-
pheſios., tare præterea. Ut inveniam te foris, & deoſeu-
Religioſas ler te, & jam me nemo deſpiciat ? Planè hàc ra-
2 ia, tione fons obloquentium obſtrueretur, ſi pa-
Fis e lam eſſet, Societatem foris JESUM quærere,
& ejus oſculum, non Principum oculos, vul-

nam ſint .
probi. gique plauſus aucupari. Idem de Prælatis di-

Nil pre- Cito Infula inſignitis. Rurſus, ſugentem Ma-

t. P .
ve Dey tris ubera fratrem nec ſoror audet ofſculari;
„„ ſed blanditias iftas, quas deſperat, & mammis

Talent P
& Scien- dum ipſe pendet, foris præſtolatur S& ſitit.
iis eum Plane ubera;, ſtatæ ſunt contemplationis horæ,
irun, Ethicæ Tom, I. Pars II.

1

execretur? Venerentur nos magis, dum depre-

ctrinam quam petit; videlicet ut miniſtret

quarum non tanta vilitas eſſe deberet, ut lice- Orationi
ret quäâvis de cauſa cuivis ad nos irrumpere. bora illi-
Nec illa, quæ foris Præſumit oſcula, tangere ata ſr.
audet pendentem ab ubere. Quam ſimilis Di- Zelus, ſed
lecto Aloyſius Gonzaga, qui nec Marchionem eompleta
fratrem poſt Sacram ſynaxim dignatus allo- Oraeione.

quio eſt, quamvis ejus inviſendi gratià Medio- 8, “
1 . . perz .
lanum conceſſiſlet? Sequitur: Aphrehbendam te, lig non

& ducam in domum MWatris meæx: ibi me doce- trbent.
bis, & dabo tibi poculum ex vino condito, & Superior
muſtum malorum granatorum meorum. Scaturiunt ovwο aα.
innumera Sacramenta ex quâvis ſyllaba. Ap- S der
prehenſum dilectum ducit. Quônam? inquis. ſorum non
Non in domum à ſe extructam, ſed in domum vituperet
Matris ſuæ. In domum Matris meæ. Planè EC- leges, nes
cleſia ex Gentibus congregata eſt, quæ Syna- slizen
gogam Matrem ſuam appellat. Nota, non di- at⸗W’.
cit ſuuam, domum Scripturarum & Legis,
quam ità expolierat atque refecerat, ut eam à
fundamentis penè erexiſle videretur; ſed ho-
norem illi ſervat: docens pruriginem illam re-
primendam, qua exſtimulantur recens creati .
Magiſtratus & Superiores, ad evertendas & zu der
moles & nomina eorum qui ſe præceſſerunt. vet.
Cùm Eccleſia Chriſti pluribus abundaret do- Rezgula-
mibus à ſe extructis, iis videlicet legibus & ri- tam mul-
tibus, quibus Synagoga caruit, maluit ſpon- relerren.
ſum in domum Matris adducere; ut aliorum gv o.
decreta & monimenta, præ noſtris, honoran- noret ans
da diſceremus. Non illicò evertenda domus tiquazs
Matris, & noſtra incolenda: ſed noſtræ illam
præponamus, quam licèt refecerimus, adhuc
Deceſſorum nomina honoremus. Chriſtus bap-
tiſinum Joannis non evertit, ſed perfecit. Po- ,:
. . 1. . Tyrocinii
tuit oleo nos inungere: ſed maluit Baptiſtæ ſi grata
materiem honorare, adjectis tantum verbis, memoria.
quibus elementum tranſiret in Sacramentunm.
Et ducam in domum Matris meæ. LXX. In cu- Religionis
biculum ejus, quæ concepit me. Etiam cubicu- rmwer
iculum ejus, quæ concepit me. Et viliora
lum Matris fatetur, nedum domum, ut, vel in gauibus
in minimis, non deſciſcendum intelligant ſu- perfiei-
eriores & Principes à Majorum inſtitutis, mur, nots
quibus non notam inurere debemus, ſed glo- 6 endr
riam addere, habitis in pretio iis, quæ ſangxe- „„
runt. Aſumam te, introducam te in domum in lucem
Matris meæx, & in cubiculum ejus, uck concepit exponiz

me. Juxta LXX. Nota Matrem ſuam dicit, mur.

Pereri S smarit ſe Oraiio
non quòd pepererit, ſed quòd conceperit ſe. dirigatar

Quaàm rari ſunt, qui non faſtidiant diuturnas 4a Cog-
uteri anguſtias, quique non lubentiùs memine- nitionem
rint editos in lucem ſe, quàm conceptos! Sanè ſui, magis
plures Matrem amant ob lucem, in quam eos SS
expoſuit, quàm ob uterum, in quo eos effin- ten
xit. Mentior, niſi Tyrocinii non nos tædet ubi Deſola-
concepti ſumus, & à luce munerum ſplendi- tiones.
diorum Parentem Religionem ſalutamus. Ibi Spiritar-
me docebis, & dabo tibi poculum. In contem- lis careris
plationis amplexu non mella, non oſcula, non raf. Tek-
blanditias expetit, ſed doctrinam. Doceri vult, Vacare ſi-
non recreari. Quis ideo orat, ut diſcat? Quis zi, & 7s=
non mavult lachrymas conſolationis ad ſola- Ius ſui
tium, quam monita & internos ſenſus ad eru- v S
ditionem ſuam? Ibi me docebis. Docebis me; non soye g,
cæterorum vitia ſugillabo, & unà tecum ar- Nil prater
guara exerrantes. Et dabo tibi poculum ex vi- Chriſtum
no condito. O planè Sponſam! Nihil à ſpon- 2¾ Chriko
ſo quærit, dum illum rapit, quàm Sponſi Tee, i,
delicias. Sitit hoc ſolùm, ut ille non ſitiat. Demm
Hoc cupit à Dilecto, ut ſe doceat, & à ſe verus.
ſinat ſe refici. Ibi me docebis, & dabo tibi po- Zelus

culum ex vino condito. Vide, quò referat do⸗ anima-
rum nil
gquasrat.

H. 2 deli-

88

Srelete- delicias ſponſo „ non veròô, ut ſibi miniſtretur
Me,. 65 ab aliis. Doceri vult, non ut ex doctrina epu-
Intentie las ſibi paret, ſed ut Chriſto propinet pocu-
reca. lum. Neque dicit, Docebis me, &, Te reli-
Talenta toο, ego quoque docebo alios; ſed Docebis me,
z, De & ego miniftrabo tibi. Diſcant, quâ ratione
on asd ſe gerere debeant cum Societate, qui ab ea

commoda docti ſunt, quæcumque ſciunt. Cum Te do-
noſtra in- Cuerit, noli ab ea miniſtrari Tibi; noli eam
ervient. docere, & ex diſcipulo ejus fieri reparator &
orec Magiſter, ſed mirmiſtra illi. Sequitur, Et mu-
la ſus non um malorum granatopum meorum. Quid addis,
inſerviat. meorum* Scilicet dubitari poterat, an Regina
Talenta, cum ſis, tuum non foret, quod Salomoni pro-
Ges eum pinabas; aut minus fuiſſet gratum muſtum, ſi
c ne tuum non foret. Imòô quia Regina ſum, hoc
militaie. Mazimè teſtimonio egent munera mea. Neque
Scientia ehim quæcumque poſſident Magnates, ea il-
cum ſpiri- lorum ſunt. Difficilius Conſul, quam civis,

. ſimm poteſt dicere, quod dicit ſuum. Porrò ni-
Berat,an ſi meum eſſet, inquit ſponſa, quod Salomoni
4 . .11: P*
Fiſeus = Propino, non modo gratum illi non eſſet, ſed

geat Fiſ- eſlet omninò ingratum. Ergo muſtum appel-
co. lat ſuum, quia nen quæcumque ſunt noſtra,
Orationis noſtra ſunt: tum quia contumehia, non mu-

edis nus Chriſto eſt, quod ex alieno offertur.
non im-

pendatur. Læva éjus ſub capite meo: & deatera

elus a- illius ampleaabitur me.
nimari, 1
Ke e Diſce aliquando tandem, in Deo æquè pre-
rum ob- tioſam, quàm dexteram, ſiniſtram eiſle. En
ſervan- reſervatà amplexui dexterà, ſiniſtra ſe ſupra
in. ſolium capitis, Reginæ in morem, reclinavit.
Tione zee què vilia ac ſplendida, ſi pro Deo ſuſcipian-
mera vi. tur, ejuſdem ſunt pretii. Rurſus, ſi Læva ſub-

liora non ſternitur capiti flagellando, ſcito paratam jam
vilia. dexteram amplexui.
Tentatis
Tribie- . 2,. .
laiio pre- Adljuto vos, pliæ Jruſalem, ne ſuſci-

nuiee tetis, neque evigilare faoiatis dile-
bicitatts . * .
& conſo- Stam, donec ipfa velit.
lationis.
J— ¾. Somnus iſte deſcribitur, cum Læva ſponſi
Oratio; ſubeſſe capiti ſponſæ perhibetur, protensâ dex-
& Dei terd ad ejus amplexus. Ut diſcas nullum inti-
cura ſſe mæ cum Deo conſuetudinis certius haberi ar-

Permüte- gumentum, quàm quietem animæ, vel de ſe
SS ani Minimè cogitantis atque ſollicitæ, vel de Deo
zimores. Placidiſſimé meditantis. Et quidem Tranquil-
Inimicè, litas iſta non à ſcortis Babylonis, ſed à fihabus
& Perſe- Sionis abrumpitur. Nimirum cavendi ſunt ani-
S mæ Deo fruenti plus domeſtici, quàm alieni.
Imisani: Nam, qui inter hoſtes quieſcimus, exagitamur
pauci in non rarô à fratribus. Chriſtum in Navi quiefſ-
Religione. Centem, non procellæ, neque fluctus excita-
Conſilia runt, ſed Apoſtoli: & Spiritus Moyſis de Deo
non bona. diffidere coachus eſt, non in MRgypto; ſed in
Rrengla rem Aaron idola conſiavit in medio filior
zasls. eremo. Aaron idola conflavit in medio filiorum
Iſrael, quem impollutum à tanta contagione
Egyptii dimiſerant. Quid Joſeph? Inter fra-
tres mancipium fit: inter hoſtes & Daominos
Dominus evadit & Patronus. Intuere JESUM;
eſertus à diſcipulis, honoratur à latrone: ac-
tus in patibulum à Judæis, locatur in aris à
Gentibus. Ne ſucſcitetis, neque evigilare faciatis
dilectam. Non ſolùm autem ſuſcitant, ſed exci-
tam compellunt evigilare. Importunæ ſanè filiæ
Jeruſalem, quæ filiæ quidem Pacis dicuntur,
ſed turbulentiæ parentes deprehenduntur. Pro

Dyuie. Dilecta, in Hebræo ponitur Amor, apud LXX.

Oliva .

ℳ

verò Charitas: Cur evigilare facitis Amorem à Amer
Et, Ii exſuſcitaveritis Obaritatem. Vides, non Dei, &
promereri titulum Dilectæ ſponſam, miſi ità n i
Viciſſim diligat, ut tota evadat ſeu Amor, ſeu Perg,
Charitas. Niſi fortè dicamus, Amorem Amo- Dignirag
rem parere, idémque eſſe Diligi & Amare, confera-
Amorémque dici poſſe, quæ poteſt Dilecta "ur ama-
nuncupari. Si vis proinde amari, ama. Si vis d. Ke:
21 . 21. . 11. . . zam.
à ſubjleclis diligi, dihge. Dwon erunt illi Dile- Saveyin,
chi, quin Amores ſint: Siquidem quæ Dilecta at ame-
eſt, Charitas quoque eſt. Vel certè ideò Dile- tur, amert.
Cta Amor dicitur & Charitas, quòd Deus di- Superior
ligentes ſe diligat: unde addiſcere poteſt quiſ-
quis Chriſtum ſitit, quà ratione ejus ſibi amo-

eàbhat
eos, qui
rem vindicet. Amaberis enim, ſi amaveris.

Religio-
nem a-
mant.

Quæ eſt iſta, quæ aſcendit de deſerto,
delicus aſſtuens, innixa ſuper dile-
&tum ſuum!

Scanda-

en fa

Poſt ſomnum aſcenſus, & in aſcenſu deliciæ,
& & deſerto in ſublime erectio, & tot prodi- ier ge.
gia ſuper dilectum innixa. Nimirum Oratio creationes
ſummorum parens miraculorum eſt, & fons licita
indeficiens gratiarum. E deſerto verò, ubi vel OQratienis
ſolitudo eſt, vel hominum auxilia deſunt, aſ- O. “
cenditur. Et tunc exundant deliciæ, cùm aſ- H

tionis bo-
cenſum tentamus. Eô veròô plus de nobis tine- na.
bimus, cùm pluribus gratiarum delices difflue- Cella.
mus; ideéque inter delicias & in aſcenſu Di-? erſetutis
lectum quæremus, cui innitamur. Licet hinc enge⸗
intelligere, non ſublimè, ſed deorſum ferri colonua efß
eum;, qui non innititur fuper dilectum, vel ni- delicia-
mium fſuis viribus fidens, vel parùm de Obe- rom &
dientiæ ope confidens, tam Gratiæ quàm Supe- Cenzols-
riorum contemptor. Iſta, quæ verè ſalit, quæ- Syatie
que veris dehiciis affluit, ſuper Dilectum inni- „eceſſims
titur. Quæ eſt iſta, quæ aſcendit de deſerto ?* De- Dißiden-
ſertum Tentatio eſt, ex qua ſpinæ prodeunt & via ſui.
ſerpentes. Verùm è deſerto ſponſa ſubſilire in- Pee-
Cipit, & quæ neque in cella vinaria, neque in unt,
horto, neque in colle thuris ſubſilire didicerat, Tentatio
& deſerto aſcendit. Uſque adeò oratione, jeju- atili.
nio , ipséque Spirits ardore Tentatio utilior Fervor
eſſe ſolet: quæ non ſolàùm aſcenſum docet, ſed ee
& delicias parat. Quæ eſt iſta, quæ aſcendit de Conßte.

deſerto, deliciis alfiueng? O prodigia! Quæ in tiones ſi-
horto delicias neſcierat, quæque in cubiculo rituales
vix myrrham ſtillaverat, aromatibus affluere oriuntur
cœpit in deſerto. Et quidem myrrhæ vix guttas arg gaie
numerat in cubili, at in deſerto eluvionem ex- os vel
peritur gratiarum. Deliciis affuent. Quamquam gulciori,
illud quoque dici poſſet, ideò Deliciis abundaſ- ed à Feæ-
ſe in deſerto, quibus nec in lecto, nec in horto vere.
abundaverat, quòd aſcenſum tentarit in deſer- Smune.
to, quem non tentaverat inter aromata. Nimi- in-
rum vel in deſerto deliciis diffluemus, ſi aſcen- diferen-
derimus: ſi deerit aſcenſus, deerunt vel in hor- tia.
to deliciæ. Noli dicere, ſi concionandi munere Letiie
defungerer, & domeſtica negotia abdicarem Sanu⸗
Chriſti fruerer deliciis. Si ex hac domo, cura- Comem-
rum & rixarum plena, abducerer in domici- platio u-
lium paulò quietius, provenirent mihi quoque; bigue, 1
quæ cæteri demetunt, aromata. Falleris. alued.
Sponſa in lectulo floribus conſperſo fruſtrà di-ANaN N.
lectum quærit: in deſerto verò & deliciis af-
fluit, & Dilecto innititur. Sed hic aſcendit, Felieit-
ibi verò quieſcit. Aſcenſus vel in deſerto deli- vera-
cias ſerit, & Dilecto fruitur: ſine aſcenſione Religions
nec lectus Dilectum habet, & abſunt ab horto faieitas

deliciæ. In Hebræo ità legitur. Quæ eſt ifta, quæ ui Iü-

um teet
Eeet ſonli
lcin fhegte

4 trdas i
MMIns, ine
Iumn Hol deo
biluarit: gu
i ku, in del

a

i/,

Dabaa. Nor
unet ab ilof
, 1 gvo ve
etene, dez
n krmo eſt
Nnn, ſed n
Nenioineictt
Mn de. Nalc
r end Cäte
r lon nn
Wemmn, ſed
nn lim
n ncerem
PE cundoremn
In.

le 6 i

ſelecit

enke,
4 un horiid
Lialvale
a un hhl⸗

80 K) Wnongt.
eti

er

e

nate e
Ana. N en
nili Dle
A Dledn,
Ee ided ie. 1,
orek il
ſbi )
1anhren

de eſen,
ſihn l.

ſenluceite,
& r d⸗ 4

minnn tne

l,Khnt
verd Wir 1r
icie, In 14
de nobistimnen
delicisifl. 4
in Wend D.
r. Licet firs
deorlun kin,
lechun, eln.4
harn Ee 0.n
tirim une.
ere lt,e:
Diedum mi,
e iſnmien
nr Pkogentin
la ſͤblinetr,
Aria, Mlel,
ſlire ddhemt
Otatiole, n
Tentito Iiid-
um Cot,el
aiu ſtnlti
we in Chenbe⸗
nutihgallet .
rrhe t E,
eluriaen r,,
s. (ung i
elicis “
lo, Ueriln,
entaritinein ,

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 8 9

xil prater aſcendit de deſerto, innixra ſutpra Dilectum ſunms
IESUM. Omittuntur Deliciæ. Non enim hic ponitur
Deliciis affluens. Puto non omitti; ſed expli-
cari, quæ ſint deliciæ ſponſæ. Nimirum cum
dicitur, Innixa ſuper Dilettum, prædicatur
quoque Deliciis affluere. Quis enim innitatur
JIESU, & delicis careat? Imô ut intelliga-
mus veras ſponſæ delicias ipſum eſſe ſponſum,
tantùm ſignificandum duxit, inhæſiſſe Dilecto.
Aſcendit de deſerto innixa ſuper Dilettum ſuum.
Affluit delicis, ſi Dilecto innititur: Animæ
enim deliciæ Dilectus eſt. Redundare ergo vi-
ſum eſt Tranſlationi Hebrææ Verbum illud;
Deliciis afluens, cùm Innixa Dilecto dicere-
tur. Non enim carere deliciis poteſt, quæ Di-
lectum tenet. Imô nullus novit delicias ſponſæ
præter ſponſum; ideò ſi vis illam prædicare de-
liciis affluentem, effingito eam inhærentem
ſponſo, & ſatis eam beatam dixiſti, imò feli-
citatem ejus omnem exaggeraſti. LXX. veròô
ità legunt:. Quæ eſt iſta, quæ aſcendit dealbata:
innitens ſuper fraternum! Pro, Deliciis afuens,
Caſtita- ponunt LX XK. Dealbata. Et ſanè veræ cordis
zi deli- deliciæ, Pudor eſt. O virginitatis aromata! Si
Ganßsla- pudica es, deliciis diffluis. Si dealbata es, af-
tiones Dei Hluis deliciis. Ità eſt. Mundum duntaxat Cor
& Lati- novit & Dilecto inniti, & deliciis abundare.
zia vera. Non miror, quèòd Dilectum amplecétatur; quæ
Cakctita- alba eſt. Candor Lucis æternæ non abeſt àa
7H *i candore humanæ Pudicitiæ. Si candere inci-

Jegia. S e .. .
hritun pias, facilè Dilecto inniteris. Porrò, ſi De-

Juserit, & ſertum, ut diximus, Tentatio eſt, diſce, ro-

—

ves non

Singula-

zenet Ca- go te, non denigrari inter carbones deſolato-
Küce, rios mentem, ſed dealbari. Caſtior Benedictus,
Tentatio . S .
wrilis. Poſt tædas impuritatis. Pudicitiam auxit Ber-
nardus, inter procellas amoris. Sponſam;,
quam Sol decoloravit, eremus, imò deſertum
dealbavit: quæque in cubiculo ſe nigram fa-
Gratia tetur, in deſerto albicare deprehenditur. Quæ

neceſſitas. eſt iſta, quæ aſcendit dealbata, innitens ſuper
Fraternum * Nota, Non alba prædicatur; ſed
Dealbata. Non Candor à nobis eſt, ſed pro-
manat ab illo fonte, qui Candor eſt lucis æter-
næ, in quo vel ii, qui venerunt ex magna tri-
bulatione, dealbaverunt ſtolas ſoas. Et quidem
Cum ſermo eſt de nigredine ſponſæ, non De-
Oant. 1.4. nigrata, ſed nmigra dicitur. Nigra ſum. At ubi
mentio incidit de Candore, Dealbata eflertur;
non alba. Naſcuntur enim in nobis vitia, Pu-
dor verò cæteræque virtutes aliundè prove-
niunt. Ergo non modé innitens dicitur ſuper
fraternum, ſed Dealbata quoque prædicatur:
ut non ſoluùm auxilium nobis Chriſti neceſſa-
rium duceremus in aſcenſu, ſed ipſum quo-
. e candorem noſceremus ejus eſſe, non no-
ſtrum.

QLuæ eſt iſta, quæ aſcendit de deſerto
delicis affluens?
Afaainr. Aſcende, & de deſerto, ſi placet, aſcende,
S. ſed non horridus, non ut Hericius ſpinis obſi⸗
tus, ſed deliciis affluens. Plerique neſciunt ex
deſerto ſubſilire, niſi vertantur in deſertum,
rudes, agreſtes, hiſpidi, cenſores aliorum
Phariſæo conſimiles, imò & improbiores: il-
li enim Publicanus putebat, his Lazarus foæ-
tet, non quatriduanus, ſed redivivus.

Sub arbore malo ſuſcitavi Te.

Non ſub Ilice, non ſub Quercu; ſed ſub
Ethicæ Tom. I. Pars II.

ritates
Religioſi
auſteri
Vitent.
Religioſi

ſernan;
saferos.

Religionis
bonefcii

7

Malo, ſi dormieris; imô ſi & obicris, excita- &n eveel-
beris. O felicem Malum! O Malum bonam! leutis.
Sub arbore fœcunda vel à morte ſecurus es-
Sub infœcunda, non ità. In religione, teſte
Bernardo „ pPeccabis rarius, quam in ſæculo:
à ſcelere veròô, ſi fortè peccaveris, reſurges fa- ſurgimus
Cilius. Sub arbore Malo, videlhcet ſub fructuo- acrimi-
ſa arbore, ſi infoœcundus evadas, ſpem ta- a.
men habes evigilandi, & germinandi. Petrus Vits mis
JESUM negat. O ſcelus, 6 ſomnum! ſed jam Zens 4.
adſcriptus inter Apoſtolos, periit ſub arbore zima am
fructuoſa; ideéôque citò fluit, & lutum lin- non timet
guxæ gemmis oculorum deterſit. Et nè fortè Tentatio-
diceres, exſuſcitatus eſt Petrus, ſponſa excita- 25 le ſa⸗
ta eſt: ſed non omnes, Petro aut ſponſæ pa- ie: r-
res, Chriſtum ad veniam inflectent. Erras. rantes a.
Non ſponſæ, ſed arbori tribuenda eſt exſuſ- nimas;, n5
citatio, vel à ſomno; vel à funere. Ideò LX X. éortuent.

In Reli⸗=

gione fa⸗
cilius re⸗

vertunt: Sub Malo exſuſeitavi: Non dicit ex- Sé'vipe
e 6. HVeo felix.
ſuſcitavi Te, ſed, exfſuſcitavi ſub malo. Qua- Bcleſia-

ſi dicat, non Te reſpezi; ſed arborem, cùm ſticis
ſuſcitaturus adveni. Sub malo exſuſcitavi. SOo- Deus etis
leo torpentes ſub Malo excitare, quicunque '“ Iabpſias
tandem ſint, qui dormierunt. Vel Judam ex- „
citare tentavi; tam lethifero obrutum ſopore. Etcleſis-
Lavi, monui; conterrui, delinivi, oſculatus ſtici &
ſum. Non enim ſomnum ejus reſpexi, ſed ar- Rel'gioſß
borem, ſub qua torpuerat. Licèt deſertor, Tam at
Apoſtolus tamen erat. Non potui non fuſcita- hant va:
re periturum, imò peremptorem meum, cùm Corredtio
arborem aſpexi Apoſtolicæ Religionis, cujus ſecreta ſit
fructus ita dulces gutturi meo fuerunt; ut E'elehßa-
vel negationis amaritudinem facerent dulcem. Kir’
Quid plura? Dum arborem frugiferam ſuſpe-dts
xXi, non reſpexi patibulum quod mihi paraba-
tur. Ifraélitæ quoties dormierunt? Manduca-
verunt, lIuſerunt, illuſerunt, moœchati ſunt,
adoraverunt ſculptile; ſed quia Populus Dei,
ſed quia fub foœcunda legis arbore peccave-
runt, exſuſcitati ſunt. Qui Æ«gyptios demer-
ſit in mare, poſt oppreſſos Judæos; Judæos
ſervavit in eremo, & manna aluit, poſt exal=-
tatum in ara vitulum.

Pone me, ut ſignaculum ſuper cor tuum,
ut ſignaculum ſuper brachium tuum:
quia fortis eſt, ut mors, Dilectio.

Gratig
omnia
tribuen⸗

Cur Dilectus ſignari debet in corde & in
brachio; fortè quia Sponſæ amor intepuit? aut
uia robur ejus elanguit? Planè ſi virtus de- a.
Leir ut reparetur ſua vis menti, conſignetur Rumili-
Cor Chriſto. Non ideò ſignandus eſt in corde tas in per-
Sponſus. Imò ſignari debet ideò, quòd va- Fedtss.
lidiſſimo munita amore penè mortem debella- HW%S
tura ſit. Pone me ut ſignaculum: Cur? quia, perfeczis
inquit, fortis eſt, ut mors, dilectio. Non quia neceſſa-
langues, ſed quia ferves, imprimere me de- ria«æ
bes brachio & cordi tuo. Tum quèòd fortior e te
virtus validids oppugnetur, duriorémque pa- e,Finn, =
tiatur conflictum, quæ dura eſt charitas: Tum ,
quòd citò fervida virtus ſibi tribuere conſueſ- Cognitio
cat, quæ fluxerunt munera ex me. Ergo, quæ ſui. i
charitate polles ardentiſſima, ſigna JESUM Auwils-
in corde, tum ne extollaris, tibi tribuens quæ
ab ipſo tributa ſunt tibi; tum ut armeris ad-
verſus hoſtes, qui validiori impetu invadent
validius adamantem. Diligis? Armare. Si Di-
lectio fortis eſt ut Mors, pone illicò nomen
JESU in brachio, ut ſtare poſſis in acie.
Rurſus: Pone me : ut Knecnlen, Japer cor tuum,
12 3 At.

90 Oli
Erubeſ- ut ſignaculum ſuper brachium tuum. Jam deli-
centia E- Ciis affluebat, jam è& deſerto aſcenderat, jam in-
en haſerat Dilecto; Et tamen monetur, ut JE-
H S8UM in brachio ſignet. Nimirum propalam
Chriſtum profiteri, ejuſque circumferre inſig-
Humans NMia, nec illi conſueverunt, quibus licuit & in
zimores. Ccolum aſcendere, & deliciis abundare. Videas
Nicodemos plurimos, Magdalenas ſanè raras.
JESUM non pauci colunt, pauci profitentur.
Et quidem imprimi debet ſignaculum Chriſti,
non in brachio tantum, ſed & in corde. Pleri-
que enim factis JESUM profitentur: ſed ſi ſen-
ſa animi aperienda ſint, non profitentur. Abſit 5
inquiunt, à me contra legem aliquid agi. At,
dum cum amicis colloquor, aſſentiri videor nu-
gis, ſed riſum odi, & veritatem amo. Denique,
meliores re, quàm ſenſu, patrare renuunt cri-
mina, de futilibus garrire, timore ſubacti diſ-
plicendi ſodalibus, non verentur. Inter Phi-
liſtheæos non deſipuit David, ſed inſaniam ſimu-
lavit. Multi Sapientes operibus ſunt, qui tamen
ne nimium putentur juſti, dum animi cogita-
tiones pandunt, minus juſti haberi ſtudent,
ne Philiſthæis ſint inviſi. Agebat prædam Da-
vid de Geſſur, & de Gerzi, & de Amalachi-
1. Reg. tis. Dicebat autem ei Achis Rex Geth: In quem
27. 10. irrniſti hodie? Reſpondebat David contra meri-
diem Judæ. En quomodo qui, ne tangere qui-
dem auſus fuiſſet populum Dei, de eo egifle
ſtragem gloriatur. O quoties pudoris cliens,
ne Domino diſſimilis videatur, cum quo lo-
quitur, adulterium commendat! Quoties Mo-
nachorum patronus, quique eos alit opibus
ſuis, ne ab amicis diſſentire videatur, de eis
detrahit. Adeò non ſufficit ſignaſſe Dilectum
in brachio, niſi Signes in corde; ut tam ope-
ra tua, quàm animi tui ſenſa IJESUM pro-

Lingua
cura.

Familia-
ritas nis
mia ecum
ſaæc lari-
bus.

fiteantur.
. Lampades ejus lampades ignis atque
Rammarum.

Amor in Vim amoris ſponſæ tranſlatio Hebræa cla-
Deum ve- rius indicat, dicens: Prunæ ejus, prunæ igni-
1;. tæ, Nammaæ vehementiſſimæ. Apud LXX. legi-
Exempla tur: Alæ ejus alæ ignis, Nammæ ejus. Non a-
bona. mas, niſi luceas; neque luces; niſi ardeas. Por-
Afectas, r0 amor lampadibus comparatur, quæ mani-
Jed eum pus præſerri ſolent, quòd verus Amor ſi renuat
eFedtu. operari, amor non ſit, nec ſit Amor, niſi ad
. agendum evolet. E corde prodit charitas, ſed
lucet in dextera. Lampas eſt, manibus defer-
tur, ardet“, lncétque. Ne verò audito nomi-
TFervor. ne Lampadis, putares, amoris ignem egere pa-
Religioſi bulo, & niſi oleum inſtilletur, paulatim ex-
probi nit tingui: Ideò in Hebræo non Lampades, ſed
“ Prunæ dicuntur. Nimirum ignitæ prunæ non
its. egent pabulo, ſucco vivunt ſuo, ſoléque cine-
Amor & Te munitæ non ſolvuntur in cineres. Ità chari-
Fervor tas nulli gravis, humilitate duntaxat ſervat ſe-
verus ſe, ſuumque calorem conſervat. Verùm Lam-
abſque Pades Prunæque charitatis ſponſo non ardent,
ingulari- niſi convertantur in alas. Alæ ejus ,„ adlæ ignis,
zatibus. 7. 9.
Locorum, Mammæ ejus. Apud LXX. Enimverò Amor
& Mune- uni affixus ſeu loco, ſeu muneri flagrare po-
ris indif- teſt, evolare non poteſt. Vera charfitas prunas
1 S lampadéſque in alas vertit, neque ſe amare cre-
* * qit, niſi poſſit evolare. Illius eximia virtus eſt:
Religionis orat, luget, jejunat, vigilat. Quæro, aliſ-ne
munis inſtructus eſt? ad Prælati ſui vocem volare no-
viliora. vit? An potiùs uno dimoveri nec loco, nec mu-
nere poteſt? Orare conſuevit, non volare. Aio,

V

non amat. Alæz ejus; alæ ignis, Namme ejus.
Hypocriſim magis quàm charitatem redolet A-
mor abſque alis; qui, ſi lampadas præfert, & Selus a-
caret alis, lucere cupit, non ardere, lucere ſtu- verg,
det, non volare, hoc eſt, laudes ſitit, non agtii.
opus, honorem non amorem amat. Alæ ejus rüas cum
alæ ignis. Nota non plumeis, ſed igneis alis Neculari-

Charitas utitur. Hoc eſt, non aurâ alienâ fer- us inuti-

tur, ſed impetu ſuo. Plumæ ventis circumfe- ualeß. 3

runtur, nec ſemper feruntur rectà: verùm au- ſtica Iu-
ras ſequuntur, & quò ſpirant venti, eò appel- riſäickio.
luntur. At ignis rectaà in coœlum fertur: unum terna
illi ad ſidera iter eſt. Alæ ergo charitatis, alæz anthm
ſunt ignis, non enim aliud, quàm Deum & i,, .
Cœlum, petit. Ignis autem ſi fortè paleas, foœ- margg,
num, floréſque obvios habeat, abſumit illicò. verus
Ommis caro fœynum, omniſque gloria flos eſt: in Iſai. 40.5,
hæc ſi charitas fortè incidat, non illis blandi-
tur, non ea fovet, non nutrit, ſed incendit.
Alæ tuæ, alæ ignis haud ſunt, ſi flos fœnum-
que, ad quæ volitas, diù fœnum & flos per-
manent. Æquè carnei, æquè florei ſunt ii, qui-
buſcum verſamur? Mihi credite, alas fortaſſe Talents
habemus. Quis enim Regum Principumque ſed ſine
Turres non alatus ſcandat? Sed alas non habe- Telo ani-
mus amoris. Igneæ ſunt charitatis pennæ, car- Warum.
nem & gloriam, hoc eſt, florem ſœnumque ſi
offendant, offendunt. Ad afflatum duntaxat ig-
nis igneſcit ſœnum;, flos ardet. Careas proinde
igneis alis neceſſe eſt, ſi , ad quos circumvo-
litas, caro ſunt, & florem ſectantur. Alæ ejus,
alæ ignis, ſRammæ ejus. Nota; quæ alæ dicun-
tur, adhuc flammæ prædicantur. Aliquando

charitas formam commutat, & lampades in alas

vertit: ſed poſtquam formam demutarit, mate-
riem immutat. Clariùs, quæſo, loquamur. Lam-
pades non rarò vertuntur in alas, ſed alæ non
diù flammas ſervant. Pauci ſi volare coœperint,
ardere ſtudent. Non curant ignem, cùm alis
pollent. Ut viderint à ſe magna patrari, mag-
ni eſſe non curant. Jam evolo, ut quid ardeam?
Ideò arſimus, ut volaremus. Sat flammas nu-
trivimus, jam alas comparavimus. Volare ſuf-
ficiat; jam flagrare diſpendium eſt. Orare,
humiliari, legere, vigilare, flammæ ſunt, qui-
bus effinguntur alæ, quibus ſublimè feramur,
& Mundo miri videamur. Ergo ſi alati ſu-
mus, fruſtrà incendium patimur. Sed, heu
nos, Icaro miſeriores! alas illi ignis, nobis
Glacies eripit. Fortunatius ille volando flagrare
deſut, quam nos torpendo. Ideôque undis ille
exceptus eſt, nos verò flammis demergemur.
Alæ ejus, alæ ignis, Nammaæ ejus. Quæ alæ
dicuntur à LXX. Lampades perhibentur eſ-
ſe in Vulgata. At Lampas in dextera, alæ ve-
rô reponuntur in humero. Quid dicemus?
Flammæ iſtæ charitatis ubinam ardent, ante
pectus vel in dorſo? Planè in dextera ſunt,

ſi lampades ſunt. Ergo & manibus volare
pofſſumus.

Talente
cam ſyi-
ritis.
Dignitas
mores
mutat.
Religioſus
in aula
degener.

Aquæ multæ non potuerunt extinguere
charitatem, neo flumina obruent illam.

O Charitas, quæ ſemper ardes, & nunquam Amor in

conſumeris! Nota, non dicit, nec torrentes, Peus-

OI⸗ . verus.
ſed nec flumina obruent illam. Torrentes enim Charitas

non ſemper fluunt, fluminibus verò nunquam arque u-
aquarum copia deeſt. Ergo verus amor, etiam- nio omnis

ſi ſemper adverſa patiatur, nunquam perit. ſtut
X . . Ni-
Non ſolùm aquis multis, ſed & diuturnis ob- “ euis

ſiſtit. Quantæ flammæ, quas nec flumina deratsrs

obruunt!

Tenncenn
n Cbtvatur.
eret.
erauend⸗

1
me nrgeoan
N ugean

1cjin exet⸗

idri he
ir ſue
rier l.
1

i Manas,1
Imn. Eett Anor,
14

ge. (vot en
n n tuli,
l mbis c

& A

n, proping
t. s Wmpoertorr,
Kwinhenern
Ecüruam, mal

e, .

EMtno entt

nerdci
iin Vralkum
Ache
e

nme ejl
edoletg.
refent, A
cereſie iun
ſüit, n 8
Aai K
lgneis ,u
Aiens .ki
tennke.
Verilm an
rtut Unuun 8
ltatig, e
n Deum Ee
Palen, H
blunt l 8
fock nl
illis blut.
ſec inrentt
os ſenin.
1fa.
eiſintini
A ſanelen
himhinte’
las non hade⸗ 1
pennæ, l.
enüngetl
nduntaut.
ess oie
Gos Ccumo-
nur. Aeeju,
lne de donn
t. Alicgunc⸗
lnpecesnd
motart, ur-
quammur. LarI
, ſed de ne
lueorſeit,
hem, COln it,

patrai, ig n

Lpid anlen,
t Hamms ne,
. Volueſt
n ek 0et,
nmne ſnt, ⸗
Plinekermunn,
1go ſi diti
ur. Jed, dl
li igiu, n
lencdokegen
eove Ondu:
8 demergenu⸗
u. Qe N
erhibenn 6.
exteta, le
uid toenn
n atdent,
Gextet Ih-
manibus

pruenn.

krute,
er mei/
Torteltsgi
Verd n ,
Samor, e⸗ 6
ungonn .
e unig ,
nbe Annni,
Cprumm-

rus hu-

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 9 1

. Fers. obruunt! Et ne fortê putares allui quidem flu-
iur. mine charitatem, ſed quod leni curſu, & non
Patien- turgentibus aquis defluat: in Hebræo habetur,
tiæ, TWi- Ert fumina non inundabunt illam. Ut vides, non
ulato umen eſt, quod Charitatem invadit, ſed flu-

etèiam non . . .
eſſatara Mina; hæc verò exundabunt quidem, ſed cha-

tolerasda ritatem non inundabunt. Et flumina non inun-
eſt. dabunt illam. Illam non inundabunt, ſed ex-
Perſeve undabunt: slioqui quale prodigium charitatis
Tantds eſſet, ſi non inundaretur à fluminibus, non
exundantibus! Illud verti debet laudi, quòd
& exundent flumina, & tamen ab eis Charitas
non obruatur. Ergo, ut vides, verus amor
dura ſufferet. Nec ſumina obruent illam. Non
negat alluendam à Huminibus Charitatem. Quis
enim circumdetur à flumine, nec tingatur?
Sed negat obrui. Etiam Joannes receſſit à JE-
8U, cùm caperetur; ſed adfuit illi, cùm mo-
reretur. Etiam Davidis pedes penè moti ſunt,
ſed ſtetit, quamquam vacillarit. Abſcidit chla-
mydem, ſed cruore hoſtis abſtinuit. Patior nos
allui, ſed obrui nolo. Madeamus, ſed manea-
mus. Turgeant flumina, exundent: atr chari-
tas caput exerat undis. Sequitur.

& dederit homo omnem ſubſtantiam Do-
mmas ſu« pro diletione, gquaſe nihil
deſpiciet eam.

Amor in Non amas, ſi Amorem redimi pateris. Nulli
Deum ve- cedit Amor, nec fluminibus inundatur, nec
manos i. auro corrumpitur. Animadvertas velim poſt
mores, a- fluminum inundationem, pecuniarum obla-
mores & tionem commemorari: ut diſcas, difficilio-
favores rem luctam eſſe cum auro, quam cum gur-
Eernit. gite. Quot enim vicere tormenta, qui cefſlere
pecuniæ? Danaëé Turrim paſla eſt, ſed au-
rum non tulit. Verùm peflum eant fabulæ.
Quid nobis cum Poëtis? Satis opulenti ſunt
Scripturarum theſauri: nugis non egemus an-
tiquorum. Judas peregrinatus eſt, jejunavit,
oravit, ſecutus eſt JLS UM, relicto patre.
Divitia- Quæ ille flumina tranſvadavit! Verùm auro
rum luéta Ceſſit. ESUM, quem ſecutus eſt, relictâ Ma-
diffcilia. tre, acceptâ pecunia, prodidit. Ananias &
Se e Sapphyra Evangelium ſecuti, popularium o-
ciur. dium, propinquorum injurias, Judæorum mi-
Eauper- nas imperterriti ſuſtinuere. Ubi ventum eſt ad
tas. pecuniam, maluerunt perire, quàm egere. Au-
Becleſa- ſi ſunt mentiri Spiritui Sancto & Petro, ne pa-
Ri **. trimonio exciderent. Vicit Saül Amalecitas,
Religiof ſed à ſupellectili eorum, etiam poſt imperium

quàm ho- Domini, victus eſt. Percuſſitque Saul Amalec
norandi ab Hevila, donec venias ad Ser. At victorem
eb bau- ſium vicere ſpolia Amalecitarum. Quem mili-
1. Reg. tes non vicere, oves vicerunt. Audi: Et peper-
5. 9. cit Jail & populus Agag, & optimis gregibus

ovium armentorum, & veſtibus & arietibus. Filii
quoque Ifraël delerunt Jericho, ſed difficilio-
Divitia rem eſſe luctam cum gazis, quam cum hoſtium
cordiEr- ferro citò didicere. Sublatum enim de anathe-
ne, mate aurum ab Achano palam omnibus teſta-
tum eſt, expugnatores urbium non raròô à di-
vitis expugnari: & capi poſſe pecuniâ, qui
ſtrenuè decertando arces cepere. Jam in Græ-
Tit. Liv. ciam Aſiamque trankendimms, & regiam etiam
b. 34. attrectamus opulentiam, inquit Livius; eò plus
horreo, ne illæ magis nos res cœperint, quàm
nos illas. Ergo ſapienter Salomon, poſt eluſas
Hluviorum eluviones, luctaturam cum opibus
charitatem proponit. Aquæ multæ non potuerunt

extinguere charitatem, nec fumina obruent il-
lam. Ji dederit homo omnem ſubſwuantiam domus
Ruæ pro dilectione, quaſi nihil deſpiciet eam.
LXX. pro ſubſtantia, vitam ponunt. Ni dede-
rit vir omnem vitam ſuam. Adeò enim charæ
divitiæ ſunt, ut non ſolùm vitæ comparentur,
ſed ipſamet vita putentur. Ubi Vulgata habet
in Eſaia. Cam eßuderis eſierienti animam tuam. Iſas5 8.10.
LXX. vertunt: Et dederis Eſicienti Panem ex
anima tua. Videſ-ne idem eſle Panem & ani-
mam, tuncque effundi viſcera & ſpiritum, cùm
non dico gemmæ, non gazæ, non monilia, ſed
Panis profertur eſurientem expleturus, cui vi-
delicet mucidus etiam panis & Semeſus ſuffi-
cit. Qui quidem Panis vel anima eſt, ſi Vulga-
tam ſequimur, vel ex anima extrahendus eſt,
non ex arca, ſi LXX. inhæremus. Et dederis
eſurienti Panem ex anima tua. Et quidem ſub-
ſtantia non fuit omnis poſſeſſio, ſed domeſtica
tantùm ſupellex hominis cupientis alterius amo-
rem. At quæ non eſt omnmis ſubſtantia, ſed ſub-
ſtantia domus tantum, Omnis vita efle dicitur:
dt dederit homo omnem ſubſtantiam domus ſug.
LXX. Si dederit vir omnem vitam ſuam. Vides,
ut portio tantum exigua divitiarum, excluſis
ſundis, gregibus, oppidis, redditibus, & mer-
cibus, tota vita reputetur. Adeò, quæ non tota
res eſt, tota vita eſt: Quæ vita ita inhæret mi-
nimæ ſubſtantiæ, uti anima tota eſt in minimo
corporis membro. Ideò non pauci, amiſsà ſub-
ſtantiâ, ſuſpendium eligunt. Qui enim vivant
deperdità ſubſtantià, quæ vita eſt? Judas, ut
pecuniam projecit, animam quoque profudit.
Non enim vivere poterat ſine vita ſua, pro qua
omnium vitam mori coëgerat. Sed libet chari-
tatis fortitudinem intueri. Aquæ multæ non po-
tuerunt extinguere charitatem, nec fuumina ob-
ruent illam: ſi dederit homo omnem ſubſtantiam
domus ſuæ pro dilectione, quaſi nihil deſpiciet
eam. O fortitudinem! 6 amoris vim! 6 robur
elo, & aſtris dignum! Diu arſerat luxerâtque
Charitas, lampades enim ejus lampades ignis at-
que flammarum. Imò non eluxerat ſolum, ſed
evolarat Alæ ejus, alæ ignis, flaammæ ejus, apud
LXK X. reperitur. Diu arſerat, din cucurrerat;
& quidem tam velociter, ut alatà viſa ſit: ne
fortè crederes, poſt quietem otiumque, in are-
nam deſcendere. Ergo defatigata poſt curſum,
poſt flammas penè conſumpta, eluctari cogitur
cum undis; & quidem, ut vidimus, non tor-
rente, qui aliquando ſiccatur, ſed flumine; imò
non flumine, ſed fluminibus, iiſque exundan-
tibus circumdatur, nec obruitur. Quid tum? Pauper-
quieſcit ne? Imèô duriorem fortitur pugnam.
Poſt ardores, poſt curſum, & poſt eluviones e.
decertandum illi eſt cum avaritia. Quæ quàm iemptus
conferto agmine charitati fit obvia! Ni dederit diffeilli-
homo omnem ſubſtantiam domus ſuæ. Viden? Ut ma, ideè
amor vincatur, Non pars ſubſtantiæ, ſed om- Ralstot,
nis ſubſtantia offertur, & quidem ſubſtantia enftao.
domus, ut cum incommodo intelligatur dile-
ctioni aurum offerri. Subſtantia porrò domus,

& quidem omnis ſubſtantia non commodatur,

non oppigneratur, non ſolvitur. Penè dixe-
rim munus eſt, non pretium, etiamſi pro di e-
ctione detur. Quid verò Charitas? QOuaſi nihil

deſpiciet eum. O invictum robur! Tota ſubſtan- Amor ve-

tia nihil eſt. Homo dat, & Amor deſpicit. "as Nil
Non dicit, parum eſſe, non dicit, fluxum „αρ
eſſe, non majora exigit. Deſpicit, & quaſi Minm ar.
nihil contemnit. Expreſſius apud LXX. N Nil pra-
dederit vir omnem vitam ſuam in charitate, ter Deum
H 4 con⸗

92
contemptu contemnent eum. Durior pugna. Non
homo, ſed Vir, hoc eſt, qui etſi nibil daret,
colendus tamen & audiendus efſet. Vir, no-
men ſplendidum. Dat non rem modòô, ſed
cum opibus vitam defert: tantumque pretium
ſolvit non pro Dilectione, ſed in charitate:
hoc eſt, non vult Deum non amari, ſed ſi=
gyriſsres. mul cum Deo amari cupit. In charitate. Non
quærit amorem, ſed quærit amari. Vir eſt,
vitam dat, & tantùm particeps eſſe vult amo-
ris. Quid hi, quos charitas imbuit, tanto pro-
poſito pretio, facient tanto viro, pro modica
tantum amoris parte? Quid facient? quod cre-
di non poſſet; niſi Spiritus ſancti teſtimonium
præſtò eſlet. Contemptu contemnent eum. ex
LXX. Eum, non eam; hoc eſt virum, non
munera ſolùm conmtemnent. Arduum id ſanè.
Dona enim facilius, quàm donantem reſpui-
mus. Imò eos, quorum rejicimus munera, gra-
tos nobis fore promittimus. Nolo munera, ſed
Amor ve- tui memidero. Non patiar tua apud me eſſe,

rus in ſed Tu adenis mihi. Tua, non Te repudio.
d . Art alumni charitatis, ne Matrem offendant,

Nilprater non ſubſtantiam täntuùm, ſed emptorem reji-
eiunt. Contemptu contemnent eum. Nota em-
phaſim verborum. Tua ne intuemur quidem,
Te verò ſpernimus. Et ne audeas in poſterum
amorem noſtrum ſperare, non pretium; ſed
emptorem contemptu contemnimus. Non eſt,
quòd pretium augeas, cum Te ſpernamus;,
non opes. Rarius, mihi credite, recurrerent
nundinatores charitatis, ſi cùm rejiciuntuf;,
intelligerent charitati minùs vile pretium eſſe,
quàm emptorem. Ergo verus amor Lampas
eſt, alis pollet, prunas habet, lucet, ardet,
evolat. Neque ſolàm ardet, ſed aquis reſiſtit,
ſed inter fluviorum eluviones flagrat. Denique
oblatam cum ſubſtantia vitam ab emptore;,
quaſi nihil deſpicit; utque Deum duntaxat
amet, & oblata reliciét, & offerentem ſper-
nit. Quid nos Amorem jactamus, quid duo-
bus minutis, non ſolutis, ſed oſtenſis, illicò
amare hominem incipimus, Deum perteæſi.
Noli dicere, diù arſi. Prunas ſponſa, & flu-
mina paſſa eſt; inſuper aurum & virum ſpre-
vit, duriuſque certamen poſt tot labores fortiùs
vicit, ſi amas, ardebis, lucebis, curres, inſu-=
per flumina ſuſtinebis; poſt hæc eludes mu-
Irriſeres nera, hominem ſpernes. Quod ſi verſionem
Iaſtorum. LXX. transferre velimus ad mores Mundi,
dicamus ità: Gi dederit vir omuem vitam ſuam
in charitate, contemptu eontemnent eum. En
hominum judicia quanti facienda ſint. En irri-
ſores quò deveniant! Quid plauſibilius quam
erogare? nihilo minus, qui omnia tribuit;,
deridetur. Deridetur, non quòd tribuerit, ſed

Doeum.

S quòd pro Deo tribuerit. Si enim ludendo, bel-
ze, za⸗ lando, rixando, equitando . nepotando „ pa-
is viis trimonium profligaſſet, liberalis ubique &
A. magnanimus prædicaretur. Stultus habetur,
Vocati quia bona ſua Deo retulit.
barens.
Soror noſtra parva, & ubera non ha-
bet. Quid faciemus ſorori noſtræ in
,„ die, quando alloquenda eſt!
Compati
terke Quàm bellè charitas operit multitudinem

Tyro tole- Peccatorum ! Dictura Sponſa deeſſe Sorori

andas. mammas, eam primum Sororem appellat;,
Clemen- deinde parvam memorat; ut, cùm dixerit ca-

ain, rere uberibus, intelligatur vitium id ætatis,

Oliva

Vel propugnacula, vel tabulata proponuntur:

non mentis corporiſve eſſe, ſperandumque ut Correit,
beneficio annorum pectus turgeat, quod nunc miti.
pueritia tumere non ſinit. Soror noſtra. En quo-
modo ſponſum ad commiſerationem inflectat,
. . iones ex
præmiſio tanti amoris vocabulo. Parva. Ut ſandto ge
vitio non vertatur ſorori, quòèd ubera non tur- lo exen-
geant in ejus pectore;, imbecillitatem annorum ſant, nos
proponit. Itaà demum quam Sororem appel- amoliß-
larat, & parvam dixerat, non habere ubera saet wi-
profitetur. Non ſtatim exorſa eſt à deformi- e.
tate: nec dixit, Illa caret uberibus, quid fa-
ciet? Sed, ſoror noſtra, quæ eodem fſata eſt
ſanguine, eodémque nutrita ubere, parva eſt,
non ægra, non deformis, ideéque ubera non
habet. Quôdque notandum eſt, non ait, quid
illa faciet? Quidve illa fiet? Sed, Quid facie-
mus ſorori noſtræ in die, quando alloquenda eſtè
Animadverte, quæſo, quàm diverſa ſit Spon-
ſæ charitas à ſeveritate noſtra- Nos ſtatim à
crimine exordimur; illa exordium facit ab a-
more. Nos criminis fontem obtegimus: IIIa
antequam deeſſe ubera oſtendat, ætatis imbe-
cillitatem declarat. Nos vix nomen proferimus
laborantis aliquo vitio, illa uberibus deſtitu-
tam ſororem appellat. Nos dicimus, quid nun-
quam faciet? IIla dicit, quid nunc faciemus ?
Nos clamamus, quid ſtatuamus de illo, emen-
dationis ſpem abjicientes: Illa non ait, quid
faciemus de Sorore, ſed, quid faciemus Sorori
noſtræ? medicinam vitio conquirens. Nos de-
nique, tunc deſperare & loqui incipimus de fra-
tre, cùm eo uti deberemus, nec poſſumus. Illa 3
nuptiarum tempus antevertens, deliberare in-
cipit de uberibus, dum parva eſt ſoror; ut, cùm
ætas excreverit, excreviſſe quoque ubera depre-
hendantur. Non dixit, quod nos dixiſſemus,
Illa ubera non habet, rebus ſuis conſulat; quid
enim præſtare poterit? ſed ait, Soror noſtra par-
va, & ubera non habet Quid faciemus dorori
noſtræ in die, quando alloquenda eſt? Quaſi di-
cat, Quæ uberibus non ornatur, Parva eſt3
ideéque nec culpanda eſt, nec deſperandum
eſt, quin adeptura ſit ætatis beneficio, quod
illi deeſt ætatis infirmitate. Porrò quæ ubera
non habet, nec ætatem habet: cumque ſoror
noſtra ſit, noſtrum eſt illi conſulere, quibus
non tunc deliberandum eſt de ſufficiendis ube-
ribus, cùm dies aderit nuptiarum. Verùm dum
abſunt nuptiæ, ei conſilio adſimus: ſerò enim
medicina paratur, cùm de uberibus delibera-
tur, quando paritura jam eſt, & nurtritura
prolem. In Hebræo etiam vitium uberum ube-
riori charitate extenuatur. JSoror eſt nobis par-
vula, & ubera non ſunt ei. Non modò parvam;
ſed parvulam, dixit, ut minùs culpanda vi-
deatur, ſi quæ ætatem non habet, neque mam-
mas habet. Videamus nunc, quid præſtet cha-
ritas Sorori, ne mutila appareat. Si murus eſt-
æificemus ſuper eum propugnacula argentea: N
oſtium eſt, compingamus illud tabulis cedrinis.
Ut vides, non omnibus medicamentum idem
parandum eſt, etiamſi una ſit omnibus infirmi-
tas, undmque vitium. Mammæ deſunt. Una Saperior

eſt infirmitas, ſed non una paratur medicina. non emni-
bus idem
4 . needica-
nec illud ex his deligitur, quod aut minoris „entum

Pretii ſit, aut potentioris validioriſque virtu- »»aſn.
tis: verùm exploratur natura, quæriturque Lapſeri
non quo egeat ſoror, ſed quæ ſit, & expenſis gendi no
viribus geniôque ejus, conficitur medicina. Ar-“ “Sl
gentea propugnacula quis neſciat validiora ef- Tauſiſer-
ſe, quaàm tabulas cedrinas? Rurſum vilius pre- ,ii niſere:
tium zi.

Accuſa-

Aec⸗
r t ubolſs in

; rc l

4 gerin
an k,
e minorn

Pra n

A 1 r
P. m Dic
geon lat le Iuln
ar gſuenu, O
er 8 rem

ſone lty olin
6 ekior

n umn eſt
E tl, Turnin
am lgtacbla ur
i lctbitur,
1 i olitudinen
e Id dtuin
8 i, eamucti
m. Utnre Oftium
em, non
,ercitais
lkmus, ine

Weneturam
Kinpugnae
Enns eamn ce
1Ndrn eſt, n
t: lec non
Pent, cecrini
em Turmin
in
Gnpingi pot
Uon poleſt.
in ſenher gra
Enoſſna co
Muig prr
nquic pat
e arilmen
Peink, he
n Drudeng
Olhroris gen
roriggen
1
Nn
blnue
darchit
Krlledrel
in propn

Gungneten
Wodnnn
Enqn.
inleckt, 4
a. V 1
ſa
n n
fen edel
bere iden
2 Geiorni.3
len lin
Hürvack,
e rbenn n
on dt d
lotali
elaſt on⸗
Nos ſain!
n ſacit d
tegimmg: I
Etats Unbe.
en okeninn
eridcg befltn⸗
Us, guddmun.
Inc kckem
e illo, enen.
on ait, gil
ciennit Nn
rens. Nos e-⸗
cpimng eſtr.
poklumns I
Gelbbenteir.
ſoror;itycim
he ubeta ceſte⸗
s Cnilemnn,
Copliltzcil
Nror lrife⸗
cien Nnni
1e: (d.
ur, Dammd ;
Gelpermmn
eneftcio,
ond gur len
: cümge in
lolere, lbs
ſuſkcemod⸗
mn Neinniu
ms: ſtoen
eribs Elller
i, & um
um nbemd⸗
r A mi .
5 Culenu

Leveritas le

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 9 3

tium eſſe cedrini tabulati, quàm argentei pro-
pugnaculi ignorat nemo. Verùm nec cedrina,
ut minoris impendii ſit medicamentum, eligun-
tur; nec argentea, ut ſit validioris virtutis:
ſed quæritur, quid illius genio aptius ſit. Si
murus eſt, non cedrinæ tabulæ apponantur,
licèt minoris ſint pretii; nec propugnacula ar-
gentea ſüperſtruantur, ſi oſtium eſt, quam-
quam cedro fit argentum diuturnius. Sed, 1
murus eſt, inquit, diſicemus Juper eum propug-
nacula argentea: ſi oſtium eſt, compingamus illud
Saperior tabielis cedrinis. Explorat prius, non quid ap-
non omnes pomi debeat, ut ubera ſuppleantur, ied quæ
Biri. ſit, cui parari medicamentum debet. Et qui-
Saperior dem præclarius id elucet in ſponſa, quæ, cùm
non omnes dicat ſe murum eſle, & ubera ſua Turrim, E-
ſibi cogat go murus, & ubera mea ſicut turris. Nihilo mi-
aWimits. nus iororemn nec murum putat eſſe, nec propug-
. nacula illi ſuperextrui cenſet, parata ſi oſtium
fortè ſit, omiſsà propugnaculorum extructio-
Religiß Ne, eam compingere tabulis cedrinis. Rarum
perfectio- ſanè ſuperioribus documentum: qui, ſi muri
res non ipfi ſunt, non omnes muros ceputare debent;
ſbernant nec quicquid ipſis prodeſt, cæteris fore ſaluta-
nn, re cenſere: nam fortè jejunio quo Tu lewaris,
varig, alius opprimetur. Turris optima, fortiſſima
propugnacula: verum hæc ſuperextrui muro
oſſunt, fundari ſuper oſtium non poſſunt.
Bponſa Imurus erac, ideéôque excitari potuit ſu-
per eam Turris. Canat proinde læta; Ego mu-
rus, & ubera men ſicut Turris. At parva ſoror,
licèt ſoror ſit, illi fortaſsè tam eſt genio d'sjun-
cta, quam eſt conjuncta genere; oſtium fortaſ-
Zelus a. ſe eſt, Turrim non patitur, diffringitur ſi pro-
nimarum Pugnacula iuperponantur: compingetur veròô,
Sſit aiſere. ſolidabitur, ornabitur tabulis cedrinis. Tu,
zus. qui ſolitudinem diligis, murus es, omnem om-
Rete nino aditum curis, nugiſque feliciter interclu-
riſgieio ſiſti, extructà Lurri. At frater tuus lætioris
non omni- Naturæ oſtium eſt, laxari debet interdum, &
aseadem recludi, tabulis compingi poterit, ut loquatur
nponat, quidem, non autem fabuletur; obſtrui omni-
nô, excitatis propugnaculis, non poterit. At-

Diſeret io
in ſupe-

riore.

tendamus, inquit Sponſa, Sororis noſtræ par-

vulæ naturam. Si murus eſt, ſecundetur genius,
& propugnacula extruantur: ſin oſtium eſt, or-
nemus eam cedro, non Turri oneremus. Cu-
randum eſt, ut quæ illi deſunt ubera, excreſ-
cant: ſed non ſolis propugnaculis mammæ tur-

gent, cedrinis quoque ſculpturis tument. Mal-

KIlem Turrim quam Tabulas: At ſi oſtium eſt,
compingi poteſt cedro, muniri propugnaculis
non poteſt. Apoſtohis indicta oratio eſt. Opor-
tet ſemper orare, & nunquam deſicere. Turbis
eleëmoſyna commendata eſt. Attendit Chriſtus,
non quid præſtantiſſimum foret, ſed quid cui-
que aptiſſimum eſſet. Nec aurum largiri pote-
rat Petrus, nec uxoratis Oratio congruebat. At
quam prudens ſponſa non ſolum in exploran-
do ſororis genio, ſed in ferenda ope mammis
ejus? di murus eſt, inquit, ædificemus ſuper
Luperiov eum Ppropugnacula argentea. O induſtrium amo-
diſeretus. rem! 6 architectam charitatem! Eſto; eget il-
Propugnaculis, muniri, cingique debet. Ex-
truantur propugnacula, ſed non lateritia, aut
B lutea, aut lapidea. Opus materie temperetur.
e Propugnacula ſint, ſecd argentea. Servetur for-
Sesndi. Ma, ſed ſeligatur materia. Quæ diſplicere mu-
Hitio poterat præ anguſtia, pretio placeat. Mu-
nmiat, ſed ornet quoque. Periculosè ille verſatur
cum Aulicis: abſtrahatur ab aula. Verùm non
lli colloquium interdicatur cum Principibus,

clemens.

ſed Domi ſplendidè detineatur. Prælegat, con-
cionetur, ſcribat, ſpecioſo nomine vocetur
aliò: Denique: Aulam frequentare nequeat
ſed muneris amplitudine, non minis tuis. Ele-
gans ſanè, ad rem noſtram Hebræorum tranſla-
tio. N murus eſt, ædificemus ſuper eam pala-
tium argenteum. Audin? Non modò munitio-
nis aſperum & inſuave vocabulum materiei præ-
ſtantià temperat, adhibito pro lateribus argen-
t0o: verüm, commutatâ materie, ipſam quo-
dammodèò munitionum figuram demutat. Mu-
nit quidem eam cingitque, ſed palatio, non
Turri. Wdificemus ſuper eam palatium argen-
teum. Reſtringatur, qui liberiùs agit; ſed pa-
latium propugnaculis ædificetur. Reſtringatur,
ſed nulla de eo malè ſuſpicandi occaſio cæteris
Præbeatur. Excreſcant parietes, ſed ex argen-
to; ſed palatium ſimulent, quamquam expri-
mant Turrim. Delicias parari vulgus putet;,
non cuſtodiam. Ornamenta interpretetur, quæ
revera munimenta, & ſepimenta ſunt. Edi-
Keemus ſuper eam palatium argenteum. Nota:
Licèt materiem mutet, non tamen artem de-
mutat. Non ait, conflemus ex argento fuſili
Ppalatium, ſed ædificemus. Aliquando tempe-
rant ſeſe ſuperiores, mitiuſque agunt cum im-
perfectis. Palatia, non propugnacula, exci-
tant; argentum adhibent, non lapides. Verùm
non ædificant, ſed conflant. Omnes intelli-
gunt, Superiorem cum illo non eâdem ratione
agere, quà agit cum reliquis. Itaque quem in-
firmum non intelligunt ex munitione, quæ ar-
gentea cùm ſit, & palatium ſimulet, tollit om-
nem ſuſpicandi anſam; ex modo tamen, quo
ſuperior utitur, diſcunt imbecillitatem ſubjecti
communiti. Ita affectatè illi blandiris, tecum
eum deducis tam diligenter, ut, licèt interdi-
cCtam illi neſciant familiaritatem cum ſæculari-
bus; tamen ſuſpicari incipiunt non licere illi
verſari cum omnibus, quem uni addictum, &
penè conglutinatum intuentur. Rogo Te, ædi-
fica ſi potes, noli conflare: ne ſuſpicionem;
quam tollit materies immutata, augeat fortè
ratio mutata ædificandi. N oſtium eſt, compin-
gamus illud tabulis cedrinis. LXX. Et ſi janua
eſt, ſeulpamus ſuper eam tabulam cedrinam. Scul-
pamus, inquit. Duo hic notanda; Primum eſt;
Ornatum ſimulandum eſſe. Hebraica Tranſla-
tio habet, Et ſi oſtium eſt, muniamus eam tabuld
cedrind. Muni, ſed ità muni, ut ſculpas; ne
appareat à te communitam ſororem eſſe, ſed or-
natam. Volo robores oſtium, volo duplices ta-
bulata; ſed cælaturis tege munitiones. Alte-
rum eſit, non committit ali cælaturam oſtii,
ſed ſuis ſculpit manibus ſponſa ſororem ſuam.
NWulpamus, inquit, ſuper eam. Intelligis credo-
Fortè quæ munitio eſt, & ſimplex tabularum
compactio, ſculptura videtur, quia ſponſæ ma-
nibus perficitur. Joſephum Jacob a fratribus ſe-
junxit, ſed ita delicatè, ut videretur potis ſibi
eum adjunziſſe, quàm disjunxiſſe à germanis.

Ego murus: & ubera mea ſicut Turris
er quo faéta ſum coram eo, quaſi pa-
cem reperiens.

Vera imago hic exprimitur Paſtoris anima-
rum. Ego murus. Nullus, præter Epiſcopum
ſeu ſuperiorem, defendere poteſt gregem.
Non Vicarius, non Decreta, non ſatellites,
murus Tu ſolus eſſe potes. Abduxerat Moyſes
in

„₰

Rex ibſe
regat.
Etiſcopi
Reſiden-
15a.
Superio-
ris vigi-

kantia.

Paterfa-
domii
Iua praſit.
Filiorum
Edurtatio.
Filii ad-
bareant
parenti-

Luc. 12.
36.

94

in eremum populum Iſraéël, munierat decretis,
miraculis communierat, Aaroni commiſerat;,
eumque frænari ſciebat fumo ignéque fulminan-
tis montis. Citò tamen intellexit, nullum præ-
ter Principem & Paſtorem eſſe poſſe murum
populi. Abfuit, ut Deo frueretur; tamen ut
deicendit, reperit erectum Vitulum, & po-
pulum, quem fidelem reliquerat;, idololatram
aſpexit, & idolis proſtratum. Periit populus,
caum Moyſes abfuit, licèt adeſſet Aaron, &
ipſe abeſlet, ut adeſſet Deo. Nec fulminan-
tis Montis minæ, nec ſupplicantis Moyſis pre-
ces, nec moderantis Aaronis conſilia, nec por-
tenta rubri maris ſupplere potuerunt præſen-
tiam Paſtoris. Procul à Patre Patriarchæ fra-
trem vendidere. Amnonem Abſalom tunc oc-
cidit, cùm Pater convivio non interfuit. Be-
nedictio Jobi, & immolatæ victimæ procul ab
eo poſitos filios non ſervarunt. Audeo dicere;
blaſphema uxor coram viro perire non potuit;
procul à patre fili innocentes ruinâ compreſſi
ſunt. Heva tunc corrupta eſt, cùm vir illi
non adfuit. Adeò nec paradiſus, nec ſolitu-
do ſatis ſunt, ad avertendas inſidias, ſi cuſtos
abſit. Quid timendum fſœminæ, ubi nullus
Vir erat præter virum; ubi originalis Juſtitia
ſat tuta erat, ubi innocentia florebat, ubi ho-
ſtis nullus, nullæ timeri poterant inſidiæ? Periit
tamen Heva vel in paradiſo; & quamquam
ſola, innocentiam amniit, dum ſine viro va-
gatur. Quis credat? Serpens loqui cœpit,
ubi nullus erat, qui loqueretur. Danaën Tur-
ris non ſervavit, quam fortéè parentum præ-
ſentia cuſtodiſſet. Nec moenia eſle potuerunt
pro muro, quem exſtruere tantùm Paſtorum ſeu
parentum præſentia poteſt. Apoſtolorum na-
vicula perichitari cœpit, ubi Chriſtus in mon-
tem oraturus ſeceſſit. Chriſtus orat, Apoſtoli
remigant; tamen lacu penè cymba ſubmergitur.
Ideò Chriſtus apud Lucam ſervos, à quibus ab-
eſt Dominus nondum reverſus à nuptis, arma-
ri facibus, & lumbos præcingere jubet, mo-
nétque ſæpius, ut vigilent: quòd ſciret, facilè
abſente Domino, & vitia, & ſomnum in ſer-
vos irrepere. Quid, quod Petrus, poſt ſom-
num, coram Chriſto cohortem non timet: poſt
lecta Domini ſii veſtigia, poſt vulneratum mi-
litem, poſt aulam non formidatam, procul à
Chriſto ancillam timet, &, quem non videt;
magiſtrum, negat? Perjurus tamen & proditor
vix à Chriſto reſpicitur, cùm in lachrymas
erumpit. Profuſis viſceribus medius crepuiſti,
Juda, tam æquus carnifex tui, quàm Domini
iniquus proditor. Audeo tamen dicere: Vixiſ-
ſes, ſi non procul à Paſtore elegiſſes ſuſpen-
dium. Quid præſentia Paſioris poſſit, neſcio:
illud ſcio, Petrum inter delicias prunarum eju-
raſſe fidem procul à Chriſto, quam propè Chri-
ſtum latro, inter tormenta, profeffus eſt. Quem
Apoſtolus confiteri timuit in aula, ubi omnia
licent, coram ancilla: Blaſphemus profiteri
auſus eſt, coram militibus ſcribiſque fremen-
tibus, in cruce, ubi nil tutum eſt. Abel pro-
cul à Patre poſitus ſecurus non Rüt à vulnere,
cùm, præter Parentes nullum in tota Mundi
latitudine oflendere poſſet, miſi fratrem. O
nimis neceſſariam gregi præſentiam Paſtoris
ſin! Nullus in paradilo ſeductor: nullus in
mundo vir, præter fratrem: & tamen Heva
ſeducitur, Abel occiditur. Illam ſerpens alloqui-
tur, hunc frater invadit. Quid, quod junior
Tobias ſecurior cum Patre eſt, quàm cum An-

Oliva

gelo. Evaſit quidem, duce Raphaële, diſcri-
en parati in prædam piſcis, ſed tamen peri-
culum, ſi effugit, incurrit. In domo veròô Pa-
tris neque perit, neque periclitatur. Per totam Luc. 5. 5.
nolctem laborantes Apoſtoli nihil cæperunt. Piſces
aderant, nox erat, laborem non recuſarunt: at
præda nulla. Nimirum Dux aberat: qui ubi
adfuit, præ multitudine piſcium penè diſciſſum
eſt rete. At David procul à Patre urſos & fe-
ras diſcerpſit. Luſit ille quidem cum Leoni-
bus in montibus: at in Regem non niſi coram
Patre ungi potuit. Sed, inquies, Saül cum à
Patre aberat, inunctus eſt. Et ideô fortè reg-
num, quod ſine Patre comparavit, diu retine-
re non potuit. Quod nec baculus, nec lachry-
mæ puero præſtitere exanimi, Eliſæi Ppræſentia
contulit. Vel mella in venenum verſa ſunt Jo-
nathæ, ea, ſine Patre, deguſtanti. Eſau, etiam
cùm venaretur pro Patre, patris fraudatus eſt
benedictione. Minùs illi obfuiſſet Parenti non
parere, quàm non adeſſe. Sapienter proinde
Sponſa clamat: Ego Murus, & ubera mea ſicut ,
Turris. Vel teneritudo mammarum in propug-
nacula vertetur, ſi tamen ego, inſtar muri,
familiam meam circumdedero. Nihil non pro-
derit, mhil non defemdet, ſi Paſtor aderit. In
domo viri, Suſannæ pudor tentari potuit, ex-
pugnari violatique non potuit. Accuſatur-
Teſtes canities commendat, nuda deprehenſa
eſt in horto, rapitur ad ſupplicium, ipfſa ſilet,
ſilent propinqui, ſenes non ſilent, populus fre-
mit, lapides tollumur; audeo dicere, Non
peribit. Vivet; cui infortunium in domo viri
obtigit. Si procul à viro ſe laviſſet, foædaſſet
famam ſuam. Domi lavit: non inquinabitur.
Abſente Urià, Bethſabea, ne à Davide qui-
dem, reſpici potuit innocenter. Nolim tamen
ita Paſtores de ſua præſentia gloriari, ut putent
fficere, ſi qui adſunt gregi corpore, cor-
de conſiliéque non adſint. Adfuit filiabus Loth;
ſed quia non vigilavit, virgines in ſcorta con-
verſas expavit, nepotum non tam avus, quam
parens. Adfuit Noë Chamo, ſed quia non ſo-
brius, fili impudentiam provocavit verius;
quam repreſſit. Adfuit demum Apoſtolis Chri-
ſtus in navi, cùm fuctibus obrueretur, ſed
ad inſtructionem noſtram, quia dormiebat, Ma-
re Cymbam concuſſit. Ego murus. Sola ipſa,
quæ præeſt, cuſtodire ſubjectas poteſt. Ne- ria & ſe⸗
que dicas, procul à patre Joſepho obtigiſſe veritc
principatum. Et ideò fortè tam citò degenera-
vit in ſervitutem. Nuſquam filii Iſrael oppreſſi
graviuùs, quàm ubi regm potitus eſt procul aà
Patre filius. Ego Murus, & ubera mea ſicut
Turris. Vel clementiam, vel ſeveritatem hic TMimics
edocemur, ubi ſeun Turres ità molleſcunt, ut diledtio,
ubera videantur, ſeu ita obrigeſcunt ubera, ut Tnete.
demutentur in Turres. At quandonam iſthæc hica red-
portenta charitatis accidunt? Audi: Ego Mu- det inex-
rus, & ubera mea ſicut Turris- ex quo facta pugnabi-

„ 1 . . . m.
ſum coram eo quaſi pacem reperiens. Si coram Fezerin

Clemen-

Deo nihil quæſieris, præter pacem ſubjectorum „zj plas

& tuam, Tunc, mihi crede, & Tu murus, & euret,
ubera tua Turres erunt. Sed transſeramus ſen- 4sumſi.
ſum à ſuperioribus ad ſubjectos. Quid Turri ritmalin.
cum uberibus? hæc lac fundunt, illa cruorem re
effundit: hæc mortem infert, illa mortem ar- gras,
cent: pendent & turri inſtrumenta bellorum, Hameri
dependet ab ubere infans amoris pignus, Pacis rabedkt.
ſimulachrum ibi pugna, hic epulæ: ibi mors, d.
hic vita: ibi terror, hic deliciæx. Denique O)nin, ſis
Turris machinas ſuſtinet, uber infanti patet. „on fae-⸗
ur tio.

uſque 4d

Nei quelb,
umme Heble

8. Clln uun ſ
¹ Mne dchcii
Amart
lin ſolut
mgeres
e Nonanull, in
Kil (pe

ec din
an. Hs dunta-

„Aru
roftent,
Urr, comn
Elmütin
nIunesve
t, Ubere
nuhſetit, e
6 lye 1
lüldieltn

e Etti.

K e

N
en an imwe,
ſie e

e, r.
enſti⸗
O verd N.
rnmn l
unt. Ml
Ulinmt
nechieiſn
Urlo t.
CUN Lenni
nnl CN
ail n
ſorte 4
din eit.
8 Nec khr.
Ferlaſun.
ftandin 4
et Pantinn
entet ri
bera tſa
inſtar ni,
or adeit I
hotuit .
Accllin
Gda Gepreſenl
n, ſle,
/ Populs ſte.
Ccle, Nun
COOTn.
n inhünrhin
4 Derie r
riari, utonm
i corpore,
t fliaduslot
8 in ſcornon
mn avis,
ſed qviamr.
Tocarit ſeni;
Ayofonsn
Obrweten, D
Sormieben N
erut. N un
olepbo Chugk
n t0 egelen.
li ſad I
inns el na
bert
ſereritten ,
noleſem,,

W

95.

, Sp
,i, mortenn?,
nnn

i lgn inn,
e:
ee,
elich

ets
er ulni ,

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 9 5

Cur ergo Turribus ubera conferuntur? Ut diſ-
camus, amicitias, quæ inter Chriſti famulos in-
tercedunt, ità deliciis abundare debere, ut ta-
men propugnaculis non careant. Amo ubera,
ſed ſi faſtigientur in Turres. Blandire, ſed tam
caſtè, tamque vigilanter; ut ſciat is, cui ſubri-
des, lac illi immulgeri, non tam ex ubere, quàm
& Turri. Sciat ibl non deeſle ſeveritatem, unde
ſuavitas promanat. Joſepho quid humanius?
Famulabatur Dominæ expeditus & blandus.
At ubi auſa eſt illa tentare adoleſcentis pudo-
rem, illico cognovit, mammas in Turres con-
verſas. Id porrò fit, quando coram Chriſto
ambulas, & præter pacem cordis, nihil præ-
terea quæris, optas nihil. Quamquam ex trans-
latione Hebræa habetur, non ideò ubera in Tur-
pax cor- Tes verſa, quòd ſola Pax expetita ſit. Imôò po-
dit. tius, ideò Pacem cordis conquiſitam docet, quòd
CGircum- Turres locarit in ubere. Ego ſum murus, & ube-

X

Zma⸗ ra mea ſunt ſicut Turres. Tunc fui in oculis ejus
erfeltis. 2 . . . . . P.
1geerio quaſi reperiene pacem. O prodigia! Tunc Pa

vigilet, Cem reperit, cum belli munimenta fabricatur.
at domus Tunc Pace fruitur, cùm vel ubera convertit in
pace fru- Turrés. Ita-ne? Adeo-ne ſæva Pax cordis eſt,

rverire, Ut ſuavitatem pertæſa uberum, Turres amet?
e . . . 4
parit la- Nimirum Pax animæ citô perit, ſi non armetur.
titigg:, Amari vult, & armari. David inter arma Pa-

ſpiritua- cem cordis non amiſit; quam inter delicias im-
dem. perii ſervare non potuit. Cum armaretur in
ine. Gigantem, cuùm fugaretur à Rege, cùm explo-
gligat, & deretur à ſatrapis, cum cæderet Philiſthæos;
amabi- Cùm filium fugeret, cùm Urios fugaret, Pacis
tur. intimæ delicis non caruit: quibus tunc caruit;,
Pfal. 5o. Cum armari deſit, & coœpit amare. Redde mihi
14. lætitiam ſalutaris tui. Ecquando eam amiſiſti?
cùm fugeres filium, an cùm à ſocero fugarere?
obſer- Non amilſi, inquit, lætitiam, miſi cùm lætus eſſe
vantia Cœpi. Inter funera lætus, inter ubera moeſtus,
e diſertè Pronuncio, non ali Pacem lacte, ſed fu-
farmi. Nere, nec diu reſidere poſſe inter uberæ .
Humano- urres duntaxat incolit. LXX. Ego m.
rum reſ- ubera mea ſicut Turres. Ego eram in oæulis eoruimn
bedtunm tanquam inveniens Pacem. Nota, Prius ſponſa

nt. — . 1 . . 1 .
ſor en. evadit murus, & deinde fabricatur in uberibus
farmi Turres. Plerique blandiuntur ſibi, obrigeſcunt

viriutis aliis. Si vis ubera in Turres vertere, converte-
Re, & re prius in murum: Alioquin Monſtrum eris, ſi
Ccaro fueris, & ſolas mammas, quibus lac funde-
batur, commutaveris in arces. Noli aliis videri
Reguta- ſerius, ſi tibi blandus es. Patiar ubera tua mihi
rum ob. in Turres verti, ſi te videro tibi murum evaſiſ-
lervatis. ſe. Et ſponia quidem, quæ ſe ſibi murum red-
Wlir- didit, ubera fua aliis non in Turres omninò
Saperiori Ollvertit, ſed in quædam quaſi ſimulachra Tur-
exempla Tium. Ego murus, & ubera mea, ſicut Turres.
bonæ. Ipſa ſibi eſt murus, non ſicut murus: aliis veroô
Vox ope- ejus ubera non Turres ſunt, ſed quaſi Turres.

,ai e- Uſque adeo durior ſibi quiſque eſſe debet, quam
fica Iu- C*teris. Quid? quod Pacem, quam, ex Vul-

riſdidtio. gata & ex Hebræa, ſponſa coram ſponſo con-

Ewemplo quirit, ſi LXX. credimus, quærit coram ſub-
Ts. jectis & ſodalibus. Ego eram in oculis eorum,
ee tanquam inveniens pacem. Intelligis, credo. Pax
Charita; Quærenda coram Chriſto eſt; ſed ita in oculis
vera ſui ejus exquirendum eſt margaritum, ut tamen
inimiea,
4 . FPacem, quæri. Ubi nos habemus, Coram eo,
Saperie- Ut vides L. XX. habent, In oculis eorum. Volo
ſecum du. Coram Deo ambules, volo Chriſto placeas, &
7m, in. quidem illi tantum placeas: at non ſoli Chri-
dulgens ſto luceat deſiderrum tuum, luceat & proxi-

Verd . . 724 1 11
“ mis. Videat te Chriſtus Pacis candidatumm,

Cæteri quoque intelligant, a Te nihil, præter

rées evadent. Ut amicos parum pudicos à te ar-

tuique cordis cultorem: ſed & cæteri id perſpi- Saperiof
. . .. . . 6/
ciant. Sol micat in cœlo, ſed è& terris quoque 4 Deo

ſpectatur. Ibi currit, hic lucet. Ibi ſphæram 4 e
,43 . „, 1„
ſuam, bic radios movet. Ego murus; & ubera tazen

mea ſicut Turres. Vis ubera tua in Turres ver- ſabjesktis
ti? Eſto murus. Non magno impendio exſtruen- ia conſtet.
dæ Turres erunt, efloſſis magno pectoris hiatu Inientio
fundamentis. Murus eſto, & illicò ubera Tur- 7ea, ſec
754 appan
. . —. rent.
ceas, non tibi necefle eſt exilium illis indicere, Amicitio-
colloquium eorum refugere, odifle ſalutatio- as ſolvie
nes eorum. Fac illi norint, Te in murum mu- Regala-
tatum; & ſalutationes tuas, alloquium, fami- 1wws
liaritatem reverebuntur; nec ex tua conſuetu- „on e
dine delicias, ſed documenta, hoc eſt, non permittes
ex uberibus lac, ſed & Turri arma præſtolabun- re.
tur. Si te cognoverint Murum efle, citô con-
jicient, non alias pendere &è muro mammas,
quàm Turres. Ego murus, & ubera mea ſicut Circum.
Turres: ex quo facta ſum coram eo, quaſi pacem ſpectio
reperiens. Sanè mirum eſt, quod ſponſa loqui- Perfectis
tur. Ex quo Pacem reperit, arces fabricatur. A vie-
. . 1. . oriam.
Armari tunc cœpit, cùm bellum deſuſſe vide- Teniatia
retur. Nimirum quò quis perfectior eſt, & Deo argumen-
gratior, eò ab immundis ſpiritibus oppugnatur eam per-
gravius, eò deſperatius obſidetur. David cor- Fectionise
ruit, non quando imperitus gregem paſcebat, lee c
aut quando inquietus Regis iram declinabat; viriutis.
ſed cùm, pacato regno, hoſtibũſque exſtinctis,
eo dulcius vacabat. Cadent à latere tuo mille: Pfſal. 907
ſed, ut Bernardus notavit, numeroſiori exer- 7.
Citu dextera vallatur: Et decem millia à dextris Eeeleſßa-
tuis. Nullus Salomone aut maturiùs, aut tran- . . D.
quillius Dei alloquio recreatus eſt; & ideò nul- A,ma al-
lus eo aut turpius, aut deſperatius cecidit. Er- eg.
go ſi coram Deo pacem reperiſti, ſi reconci- Apologiæ
latus es Chriſto, ſi ex impio, filius factus es veriores.
regni hæres, armare, & vel ubera in Turres SSS
verte, imoò in murum vertere quàm ocyflimèe. Contra
Ego murus, & ubera mea ſicut ITurres, ex quo perſetu-
fabta ſum coram eo quaſi pacem reperiens. Quid rvores ar-
arma rapimus, quid ſcuta quærimus? Si armari a, Pax
cupimus, deſinamus pugnare cum coœlo. En Senm
ſponſa, ex quo fœdus cum Deo iniit, vel ube- gex quo⸗
rum teneritudinem verſam ſenſit in Turres, ſe modo pro-
murum evaſiſſe ſtupet, miraturque imbecilli- deſſe po-
mam pectoris partem terrere hoſtes, propug- bula poſ-
nacula efformaſſe. O ſi Principes artem iſtam Porſ u⸗
ediſcerent exſtruendarum arcium, ſaluti po- monis re-
pulorum tot militum funeribus, tanto pecu- medium.
niarum foœnore non proſpicerent. Pax cum Pei Ti-
Deo ſanciatur, & vel ubera Turres erunt. Ip- or.
ſæ, ſine mœnibus, urbes, Dei fodere obar- Eelard
matæ, hoſtium furorem retundent. O ſi Reli- vantia.
gioſi intelligerent tunc exſtrui Turres, cuùm Arma al-
Pax Dei reperitur! profectò non tam manus leg. ſunt
ad ſcribendum, quàm ad amandum cor ex- Conver-
tenderent. Quis enim oontra nos, ſi Deus pro 16 & e-
nobis? Aut quæ arma ſatis erunt ad propug- beha at 2
nandum, ſi Deus exercituum pugnaverit con- compri-
tra nos? Non itaque contra Perſecutores arma mantur.
quæramus, ſed exquiramus Dei Pacem, quæ Rom. 8.
exſuperat omnem ſenſum Politicorum adver- 35
ſantium nobis.

Vinea fuit pacifico in ea, quæ habet popa-
los: tradidit eam ouſtodibus, Wr

pro fruétu ejus mille argenteos.
Peineipes

. . .” . . delicias
Vinea fuit pacifico. Non Regi, non Victori, pakeanz,

non Judici; hoc eſt, vineam poſſedit Salomon, ſed ſine
non deliétig

non regià comparatam potentià, non militari
ereptam violentid, non judiciaria poteſtate ca-
Furtum, Villis adjudicatam Fiſco, ſed vinea fuit Paci-
Iudices, fico. Noluit dicere, vinea fuit Salomoni, vel
lr. Regi: ne crederes, majeſtate dignitatis aut
male ar- DOminis eam contraditam à poſſeſſoribus Spon-
te. ſo. Utinam Chriſtianorum Principum horti
Litesdi- & latifundia Pacifici nomen præferre queant
itum. in veſtibulis. Certè, ubi pupillorum lachry-
mæ vociferantur, ubi oppreſſorum exaudiun-
tuir querimoniæ, ubi potentia poſſeſſorem ex-
Affabili- cluſit, nomen Pacifici inſcribi nequit. Quam
it litigio improbo extorſiſti vineam, Pacifici di-
Rex non ci non poteſt. Etiam Jezabel hortum poſſe-

Iis vio- dit. Et quidem Nabuth publico Judicio dam-
dentns. natus eſt. Verùm non ideò regio fiſco addi-
Iadex. Etus eſt hortus, quòd ille tanquam reus fuerit:

Eccleſia- ſed ideòô reus fuit innocens Nabuth, quod re-
RMiiei non gia cupiditas horto addicta erat. Noluit vere-
Su- 4 A4- Cunda mulier, invito Domino, hortum poſ-
⸗ ſidere. Noluit, immiſſis ſicariis, Nabuthem
interficere. Acta res eſt in tribunali. Proh ſce-
lus! Ne invito vineam eripuiſſe civi videretur:
illi ſamam, vitam, ſepulchrum poſtremo eri-
puit. Utinam ſolus Achab, quod impetrare non
poteſt, extorqueat. Utinam unus tantùm Na-
buth, ut vineam cederet, exceſſerit & vita; non
modò accuſatus, ſed damnatus à publicis Judi-
cibus, & quidem poſt indictum jejunium, ut
ſanctiùs cauſa diceretur. Vinea fait pacifico.
Quaàm decora, ſed quàm rara ſuperſcriptio vi-
nearum! Ut te juſtum vineæ poſleſſorem in-
telligam, nolo ſcire dignitatem tuam, ſed pacis
ſtudium. Si dignitatis inſignia, ſi regios, ſi pri-
marios titulos ſculptos præ foribus videro, ſubi-
bit animum ſuſpicio, non tuam eſſe vineam,
ſed tuæ Potentiæ. Inſcribe quos libet titulos:
nulla hac epigraphe gratior, nulla innocentior:
Vinea fuit Paciſico. In Hebræo habetur: Vi-
nea fuit ipfi Selamoh. Nota. Non dixit, emit
Salomon, ſed fuit ipſi Salomomi. Si enim di-
xiſlet, Emit Salomon, confeſtim ſuſpicari li-
cuiſſet, non omninò, ſine injuria aliquorum,
tanto Principi vineam obtigiſſe. Cùm enim
Princeps emit, ſubjecto non licet vendere. Si-
quidem non vendit, qui vendere cogitur; qui
eundem habet arbitrum preti, Judicem quæ-
ſtionum, agri emptorem. Vinea fuit Paciſico.
Fuit; quaſi dicat, non petiit, quod turpe eſt;
non furripuit, quod immane eſt; non in judi-
cio obtinuit, quod ſuſpectum in Rege eſt; ſed
nec emit, quod rarò evenit ſine injuria. Fuit.
Nec alii reicivere, nec ipſe ſcivit: penè vinea
illi ſuccrevit, ut in ſylvis plantæ naſcunmtur,
nullo aut colono, auf curatore. Fuit- neſci-
mus quo modo, ſiquidem nulla adhibitæ ſunt
artes, nullæ interpoſitæ blanditiæ, aut minæ
intentatæ. Vinea fuit pacifico. Elegantiſſimè ad
rem noſtram LXX. Vinea facta eſt Salomoni.
Senſus eſt, non olim vinea fuit, antequam Sa-
lomonis eſſet. Campus erat, pratum erat, in-
cultum nemus, & ſaltus vepribus horrens! ſer-
worum diligentiâ, non Regis cupiditate extru-
Eta villa eſt. Vinea facta eſt Salomoni. Felix
Salomon, qui vineas poſſidet: felicior, qui vi-
neam poſſedit, non rapuit: feliciſſimus, cui vi-
neam paravit non voluptatis cupiditas, ſed ſer-
Zeilen vorum ſides, atque induſtria. Vinea fuit Paci-
non e Rco

lificat . ————2 — DS
aane non Belligero. Erudimimi, qui aurum ſititis,
opes. & ferrum tractatis. Pax Salomoni dilatavit

Lites non & auxit poſſeſſiones, non Bellum. Erudiantur
proſunt.

acifico crevere deliciæ, crevere opes,

Oliva

quoque cum Regibus cives, quos monitos ve-
lim, non litibus augeri patrimonia, ſed pace.
Concordiâ, non contentiombus, res creſcunt.
2

Vinea fuit FPaciſfico. Vinea, inquit, fuit, non, Ercleßa.
Vineæ fuere. Sanè quod Regi ſuffecit, ſatis eſſe Kicorum
deberet Sacerdotibus. Fateor tot interdum hor- vvaritia

tos in Sacerdotibus probare me non pofſe, cùm
ſciam Apoſtolos non aliena coëmiſſe, ſed ſua
dimiſiſſe pro Chriſto. Olim fortè tot exſtruxere
villas, quot Eccleſias exſtruere debuiſſent. Et

Luxus

in villis,

Villa.

quidem villarum aliquando, quamvwis id rariſ- Templo-
ſimè contingat, ſumptus immodici, cùm inte- rum mul.
rim in ſarciendis Templorum tectis vix minu- tm.

ta duo impendantur. Vinea fuit Pacifico. No-
ta, Pacifico una duntaxat vinea fuit; hoc eſt,
cùm bello non exhauriretur ærarium, ſed cùm
Pax tantum auri Hieroſolymis intuliſſet, ut
penè vilius marmore argentum eſſet. Qui Tem-
plum munificentiſſimum exſtrugit, vix unam
poſledit vineam. Vinea, inquit, non villa, non

hortus, fuit Pacifico. Non enim tantùm deli- Luxzus.
ciis ſerviebatur, ſed utilitati conſulebatur. Non Divitie
ſolæ infrugiferæ arbores conſitæ erant, non zimie-

ſola virebat buxus, non ſola laurus aut myr-
tus, ſed vites in quincuncem diſpoſitæ cerne-

bantur. Puduit Regem opulentiſſimum ſolam Delicie.

nutrire umbram in agro ſuo. Ejus rei pu-
duit Principem, cujus fortè Sacerdotes non pu-
det. Regina certè Salomonis Sponſa, cùm in
regium hortum Regem evocaſſet, addidit quo-

que, præſtò eſſe poma, quæ comederet. Ve- Eant. .

niat Dileltus meus in hortum ſuum & comedat
ructum pomorum ſuorum. In quem, ut Rex ad-
venit, Præguſtaſſe ſe affirmavit mella cum la-
cCte, poma, vinum & aromata. Quid faſtidit
Clericorum aliquando ephod in hortis ſuis, quod
Regum purpura non erubuit? Viri interdum
ei, cùm invitant ad hortos, dicere non poſ-
ſunt, Et comedat fructum pomorum. Quæ,
rogo, poma decerpamus, ubi Solæ cupreflus,
Solæque platani ad pompam ſatæ vireſcunt?
Clamo, ut quid terram occupat infœcunda ar-
borum ſylva, quæ, ſi umbram præbet, lucem
non Solis tantùm, ſed nominis quoque Mili-
tantibus Deo Templéque eripit? Dicite, In-
augurati, in hortis ſola quid facit ulmus? quid
cypariſſus? quid abies? Salomoni Regi tam
opulento, & Pacifico, vinea fuit tantùm; &
frugiferis quidem conſita plantis, adeò ut ex
ea mille argentei regio patrimonio adderentur.
Vinea fuit Pacifico in ea quæ habet populos: tra-
didit eam cuſtodibus, vir affert pro frutctu ejus
mille argenteos. Ergo, ſi Europa tota arſiſſet
bello, non puto, quòd Salomon Villas exor-
naſſet ſignis corinthis, plantis ſterilibus, & pi-
ctis tabulis. Quid quod in vinea Regis tanti
nulla mentio regiarum ædium? Anterioribus
ſæcußlis, in villis non palatia, ſed urbes conſtrue-
bantur. Denique attenderent noſtri ſæculi
Præſules Principéſque vellem, quo in loco ſi-

ta fuerit Regis vinea. Vinea fuit Pacifico in Epiſeefi
8 fuit Pacikt Fatise

ea, qua huabet populos. Hoc eſt, in ea parte, zig.

quæ ſolitaria mimimè eſt, ſed ſuburbiis proxi-

ma. Non enim licet Principi exulare, cùm Rexte-
ruſticatur. Recedant aliquantulum à fſirepitu gar.

fori; ſed ità ſecedant, ut tamen otium aditum
non intercludat clamoribus oppreſſorum. Vo-
lo te leves amoenitate liberioris coœli ſed
nolo laxatione tuâ populos opprimi. Audias
canentes luſcinias, ſed & viduas ejulantes. Se-

cede, ſed noli fugere. Tam omnes nolo au- Anliei 3
dias, quàm nullos. Quod ſi audire piget, pigeat iovendi

quoque

* 9 Non
Ge l
ap d
ℳ.,
, etul. 0
6 ekkret
n
. dat
5, al etellt
i,ii en
s funbas
ert, non
n dclu
lhet, in P
gtd ini
o Pelnlin
o le Ren
ilmmn Eee
un,l⸗
Tumunch
ulorrd is
uüitur,
e lligen
Manwies.
phlr Eyeo
Pors mini ri
un an Epi
W rt, n
e M ünpleto.
un uelltate
6 Iinverba tr
t, n loca
Usg rochi
Ct Piſorem,
bez non dle
g Nling, l
uz rlna ſan
Ult: en, hl
Alquen
uun de re
(ahe, e
u, non
Aiman ſi
Uls Diocel
eu le. Non de
Al c Dartd
6 e eteris
Otunn dre
Commende
Treſeli,
Iudnd- eſt
u,
lell
ii e
. i . 4
Unn
hofie

Monitk
4, iie
ren eſan,
8 fit, n
ent, ltick 8
dterdhnkh
ile, el un
tot eNſtomet 3
kebufſen
mhidtel.
iei, ntnr

Cs v1,

t aciſten N.
duit lorek,
enum, Ktn
Itulilt ,
At, win un
non wll i
im tantim .
nſulebann Nn
ſte erint, Mi
und mut m.
Gilpoltecen⸗
entiſſimumſunn

. Es nir.

Cetdotes nnſr

ponli, ani
ſet, alcidter⸗

Colhedetet

ſumn & amt
guem,ut us-
Vit well anl.
ta. Qid k
n hortöſipil
2 Vui melen
, dicete Mni,
omorun (e,
bi Sole anteln

1 ſite Wen

pat mnfermte
im prebennl
inis quocl
ipit! Nuner
ſacit Uünuii
lomoni Negi

4 fuit tuninqI

ntis, Ahli
momiO dlen
lethhiiq,,
ert Nro Fuch .
wohe lui
Dmnon Vla

8 ſteriltic,i
8 ſtetilbis, i

vinea Regsi
Im? Menm
es 1
ſed urbes n

tent nohn

Ndie e

. „ —
97

Eiſcuu. quoque imperare. Vinea fuit Salomoni, ſed
non in montibus, aut in eremo, verùm in ea
Ardriiis. (ſcilicet parte) quæ habet populos. Tradidit
ricihaſti. anz cuſtodibus. Ut ſervaretur „non ut ampli-
a Zuriſ. ficaretur. Qui cuſtodirent, non qui fines pro-

diéio. tenderent. Cuſtodibus tradidit, non colonis,
pnon agricolis, qui ſolum defatigant nimiâ ſa-
es tione. LXX. Dedit vineam ſuam iis, qui ſer-

venda a. Vant. Sat fuit Salomoni ſervaſſe vineam, non
tacibmu, eam extendere ſtuduit. Vineam ſuam dedit
iis, qui ſervant, non qui cavillis & delatio-
nibus finibus ſuis vicinos exterminant. Deni-
que, Vir affert pro fruétu ejus mille argenteos.
Affert, non autem exigitur: ultrò defert,
non coactus ſolvit. Nimirum is Princeps eſſe
debet, qui procuratores ſuos ſolvere non co-
gat. & Principum miniſtri tales ſint, a qui-
bus pecunia deferatur, non extrahatur. Quo
modo ſe Rex geſſit in vinea, ità ſummi An-
tiſtites in Eccleſis ſe gerant. Vinea fuit Paci-
Rco in ea, quæ habet populos: tradidit eam euſto-
dibus : vir affert pro fructu ejus mille argenteos.
Totus mundus una eſt Pontificis Romani vi-
nea. Porrò is non Rex, non Salomon, ſed Paci-
ficus dicitur, ubi de vinea agitur. Nihil enim
curare diligentiùs dicitur, quàm ut ſervetur
Pax in vineis. Vinea fuit Pacifico in ea, quæ habet
populos. Fateor, ſine populis Præſules non Pa-
ſtores mihi videntur eſſe, ſed Vinitores. Uti-
nam jam Epiſcopatus Vineæ ſacri Epithalamii
non ſint, nimis ad literam Canticorum ora-
pionite Culo impleto. Viluit fortè Paſtoralis infula nu-

erenda.

. e. meroſitate Paſtorum. Tradidit eam cuſtodibus.

Tria verba tria continent Sacramenta. Tradi-
dit, non locavit, ſcilicet Epiſcopus Curioni-
bus & Parochis Tradidit, non tradi ſivit. Agnoſ-
cat Paſtorem, cui oves tradit: ſciat eum, cui
vineæ non dilapidationem, non dominium, non
Eyißepi redditus . ſed curam committit. Tradidit er-
munus cir. 9o, non à familiaribus & propinquis tradi per-
7 Rerle. miſit: eam, hoc eſt vineam, non redditus, non
iiura. Aliquando nulla mentio de Vinea fit, ſed
tantùm de redditibus, aut de penſionibus:
cuſtodihus, non exterminatoribus, non merca-
toribus, non famelicis. Elegantius LXX. De-
Epiſt pi, ar dit vineam ſuam iis qui ſervant. Intelligant Præ-

ee ee ſules Dioeceſium traditam vineam, adhuc ſuam

se“7. eſſe. Non deſüt eſſe tua, quia alteri commiſ-
gant Ecle. ſa eſt. Porrò quod de ſummo Pontifice, dé-

Taram. que cæteris minoribus Pontificibus dictum vo-
Rer inſi lo, tum circa Parœcias, tum circa Beneficia &
rege Commendas, dictum volo de Cœnobiorum

Præfectis, & ſacrorum Ordinum Præſuhbus.
Epiſco: Tradenda eſt iis, qui ſervant, non qui produnt.
Rinenia. Scito nunc, quòd cùm cuſtodes præfeceris,
adhuc Tua eſt vinea: Tuque de ea rationem
reddes ſupremo Agricolæ. Vir affert pro frubtu
ejus mille argenteos. Litera impletur; ſed lite-
ra occidit; ſponſus eſt, qui vivificat. Quare ad
Hhimina Apoſtolorum tertio quoque anno vi-
nearum Cuſtodes accedunt? Ut de cultura ra-
tionem reddant. Imò non ſufficit de cultura
rationem reddidiſſe, de fructu ratio reddi de-
bet. Non quid ſtatueris ſcire volo, ſed quomo-
do, quæ ſtatuiſti, executioni mandaveris. De
fructu certiorem me facito, non de ſatione.
Nam decreta conduntur facilè, verum ſervan-
tur difficillimè. Vix legum & ordinationum
Codices Bibliothecæ capiunt: fructus verò ea-
rum interdum nullus.

Ethicæ Tom. I. Pars II.

in Cap. VIII. Cant. Canticorum. 97

Vinea mea coram me eſt. Mille tui pa-
cifici, & ducenti his, qui uſtodiunt
fructus ejus.

Nota: Vinea, quæ coram Domina eſt, fru- Saperior
gifera ſtatim eſt. Ubi fertur, adeſſe Dominam, *vigitete
mille argenteos vinitor defert. O quàm co- Eyiſiopi
pioſiores reditus provenirent tibi, ſi Tu res -dime Ee-
tuas curares! 6 quàm uberiores ex animabus Mhns.
fruétus colligerent Prælati, ſi non abeſſlent d
vineis ſuis. Volo præficias Vicarios: nam hic RrR
quoque cuſtodes memorantur: ſed ità Cuſto-
des præficias, ut Vinea coram Te ſit. Mille Fiſcus.
tui pacifici (ô Salomon.) Pacifici monetæ ge-
nus eſt. Nulla æra Rege digniora, quàm quæ S! ea
Pax ſignat. Uni ſponſæ pacifica pecunia eſt. ia riiat⸗
Scrutare Principum æraria, & vide, num, qui pum.
apud nos ſervantur argentei, pacffici ſint.
Num pacifici, quos, aliquando bella, quos pau-
perum lachrymæ, quos Eccleſiarum compila-
tiones exprobrare compellunt Dominis avari-
tiam, rapinas, ſacrilegia? Pacifici non ſunt, quos Aalieis &
querimoniis & inopum luctu congregaſti. Mille Di
ui pacifici, & ducenti his, qui cuſtodiunt fru- mere,
ctus ejus. Mirum quòd ejuſdem generis pecunia

ſit, tam quæ Regi, quam quæ cuſtodibus pen- Mercena-

ditur. Etiam pacifici ſolvuntur laborantibus "is & ſer-
in vinea. Neſcio veròô, an pacifici perſolvan- 7 alan⸗
tur mercatoribus, ſervis, & Operis, quando dum auli-
ab eis, querimoniis, lachrymis, litibus vix im- *conlis-
petratur laborum, ſudorum, & mercium mer-“ud.
ces. Mille tui pacifici, & ducenti his, qui cuſto- geyvi bene
diunt frutctus ejus. Mirum, quòd proventus Re- haßeanmur,
gis pacifici ſint, mirum, quòd ſervorum mer-
cedes pacificis exſolvantur. Felix vinea, quæ nec Triitet
Domino parat redditus jurgiis atque litigiis, nec „es, Caſta-
cuſtodibus mercedem reddit, poſt luctus & Sr , en.
quæſtiones. Pacifici ubique numerantur in do- HH 2
mo Sponſæ. IIlud quoque à Principibus ani- hipendia.
madverti debet, conveniſſe ſponſam de merce-
de cum cuſtodibus. Et ducenti Pis, qui cuſtodiunt
fruübtus ejus. Non dixit Cuſtodibus ſponſa: Mi-
hi ſolvite mille argenteos, cæterum vobis con-
ſulite. Veſtrum ſit, laboris veſtri compen- ehn; s.
ſationem quærere. Ego de reditibus regiis ſoli- nandi.
cita ero, vos eſtote ſolliciti de mercedibus ve-
ſtris. Mihi mille: vobis quantum veſtra indu-
ſtria exegerit. Abſit. Si ita diſſeruiſſet Sponſa,
locuta eſſet, quaſi una de ſtultis mulieribus. Præ-
finivit cuſtodibus ſtipendia, nec eorum cupidi-
tati permiſit exactionem mercedis. Qui enim
dicit ſervis, & cuſtodibus rerum ſuarum, Mi-
hi mille: vobis veſtra ſolertia conſulat: illud
dicit, Mihi proventus vineæ ſunto, vos rapto
vivite. Mihi ſerite, vobis rapite. Furtis conſuli- mting
te vobis, me ditiorem faciat ſeges. Solvite, quod nſaten.
debetis, & quod libet, agite. Ego culos clau- aaum.
dem, ſi vos manus explicabitis. Date, &, ſi Ku E *
lubet, emungite. Porròô, ſi liceret, non merce-
dem dumtaxat præfinire deberemus cuſtodibus
rerum noſtrarum, ſed cibos eis veſiémque mi-
niſtrare; ne vel emere ea cogerentur à ſubje-
cCtis, à quibus ſi emunt, non emunt. Sic mu- Prov.3t.15.
lier illa fortiſſima dediſle prædam fertur do- & ſedd-
meéeſticis ſuis, & cibaria ancillis ſuis: quos in-
ſuper veſtivit duplicibus, ne nomine emptionis
palliarent cupiditatem, & rapinas ſuas.

1 Qur

Stlentii
amor.

Recreat io,
ſed mode-

Ka.

PVere undia
vel in Villa.

Talenta la-
tere ſciant.

Verecundia
in adoleſ-
cente gorâ
ſenioribus.

Recreatio
in villis
modestiam
verecun-
diam ſer-
Vset.

Recreat io
ſit eum Iin-
Zuc ciera.

Ermo va⸗
nus.

Familiari-
taus ecum
ſæculari
bus nimia,

Amieitio⸗
Iæ.

98

Quæ habitas in hortis, amici auſcul-
tant: fac me audire vocem tuam.

In Hebræo dulciùs ſonat ſponſi cupiditas.
quæ babitas in hortis, ſocii attendunt vocem
tuam, fſac me audire. Non mirum, ſi ità Ver-
bum ſponſam amat, quæ verba ita odit, ut ne
in horto quidem loquatur. Quæ, rogo, Spon-
ſæ labiorum caſtitas, quis pudor; ne tunc qui-
dem os ſolvere, cùm degis in horto? Quod ſer-
vavit in conclavi ſilentium, quæ ſilet in poma-
rio ad imperium tantùm Sponſi locutura? Vel
ſub pergulis monenda eſt, ut loquatur Verbi
ſponſa. Quid, quod Auditores aderant, qui
ejus præſtolabantur orationem, nec loquitur?
Amici auſceultant, & adhuc tacet. Nimirum
Sponſus aderat; ideôque loqui auſa non eſt,
etiamſi in horto eſſet, & adeſſent amici auſcul-
taturi. Aderat Verbum, ideéque aberant verba.
Sugillat planè ſponſæ verecundia eorum im-
pudentiam, qui licere ſibi omnia putant in
hortis, haud majorum reveriti præſentiam:
cumque nec amici ſint qui adſunt, nec qui ad-
ſunt auſcultent, neque ſponſus, ſed Pater ad-
ſit, ingerunt verba, uſque ad impatientiam
patientiæ audientium. Non omnia in hortis
licent: & quid ſibi licere putavit in hortis,
quæ vel loqui timuit? Quæ habitas in hbortis,
amici avuſeultant- fao me audire vocem tuam. For-
tè loquebatur in hortis. Non enim ſiluiſſe viſa
eſt, cui amici auſcultabant: ſed loquebatur in
hortis, non uti loqui conſueverat domi. Voce
non ſuâ, hoc eſt, liberiùs linguam ſolverat
hortenſibus deliciis, laxato aliquantulum pudo-
re. Fac me audire vocem tuam. Vox iſthæc vox
Jacob haud eſt. Quæſo Te, fac ut audiam vo-
cem tuam. Tua enim non eſt vox, quam audio.
Mihi credite, rarò vox noſtra eſt, quam Chri=
ſtus audit in hortis. Quibus enim domi verba
erant de Verbo tantùm: in ſuburbiis Verbum
caro factum eſt, & ruſticatur ſermo, dum ru-
ſticamur. Quæ babitas in hortis, amici auſcul-
tant; ſed ego nihil audio. Quid enim audiam,
ſi loqueris nihil? Quid audiam, ſi quod loque-
ris, nihil eſt? Multum loqueris, & ideò loque-
ris nihil. Imòô non multum loqueris, ſed multa.
Qui autem omnia loquitur, loquitur profectò
nihil. Amici quidem auſcultant: ſed ego nihil au-
dio. Fac me audire vocem tuam. At unde prurigo
tanta loquendi? Unde vocis periculoſa immuta-
tio? Audi: Quæ habitas in hortis »amici auſcul-
tant: fac me audire vocem tuam. Tres veluti er-
roris ſcaturigines his verbis deſignantur. Prima,
quòd toto corde reſederit in hortis. Non enim
diverterat, non morabatur, ſed habitabat in hor-
tis; hoc eſt, ac ſi nunquam domi fuiſſet, vel re-
ditura domum eſſet, deliciis illis totà mente in-
hæſerat. Quæ habitas in hortis. Altera ſcaturi-
go ex eo promanat, quod ii quos alloquitur,
non fratres, non commilitones, non ſocios, ſed
amicos putat. Unde in hortis nugæ? Quia A-
mici auſcultant. Amicitia, non charitas eſt, quæ
conventicula cogit. Amici auſcultant. Non ami-
cus, ſed amici. Vix inter multos non evaneſ-
cit in nugas ſermo. Cum amico Verbum lo-
quimur: cum amicis verba. Tertia denique nu-
gardnn ſcaturigo inde profluit, quod inter ami-
Ccos JESUS non accitur. Amici auſcultant; at
Chriſtus excluditur. Nec quæritur Sponſus, nec

Oliva

optatur. Verùm noſtra iſthæc crimina ſunt,
non Sponſæ, quæ nec animo inhæret horto,
& mente inhæret ſponſo, & auſcultantes ita
amat, ut vel loqui erubeſcat. Videamus igitur
Modeſtiam ejus, qui in ea noſtra vitia proſ-
peximus. Quæ habitas in hortis, amici auſcul-
tant: fac me audire vocem tuam. Amici audiunt, vis mißa.
ſed ſponſus eſt, cui loquimur. Erravi; alloqui-
mur amicos, ſed ſponſus audit: ut intelligamus, Zelus ani.
labores noſtros, quos animarum curæ impen- cgnzss
dimus, ità ſponſo gratos eile, ac ſi ipſi impen- æqud gra.
derentur. Non enim deſinis ſponſum alloqui, zu , cor
cùm, relictà contemplatione, aufſcultantibus euatd,
amicis proloqueris. Illi loqueris, cùm illos Itemioze.
alloqueris. Rurſus: Quæ habitas in hortis, ami- Sa in zelo
ci auſcultant: fac me audire vocem tuam. Au- Rimemum.
din'? Amici auſcultant: ſed fac me audire vocem
tuam. Amici audiant, ſed mihi loquere. IIIi tibi Nipreus
adſint, ſed ego adſim tibi. Tume reſpice, dum Tiae.
illi reſpiciunt te. Nolo enim attendas intenden- van: Se.
tes tibi. Porrò quàm arduum eſt, dum amici auſ Pænitemi.
cultant, ſponſi meminifle, & eum attendere,
non auſcultantes! Illud quoque dici poſſet hiſ- Oario
ce verbis exigi à ſponſa, ut ne in horto qui- Qmemola
dem, & dum amici auſcultant, orationis con- z e .
templationiſque obliviſcatur. Quæ habitas in hor- Tuſiulana.
tis, amici auſcultant: ita eſt: ſed ego quoque
inter amicos unus ſim. Me quoque alloquere,
poſtquam diù locuta fueris cum amicis. Fac me
audire vocem tuam. Vel in hortis exquirendus
eſt flos campi. Nolo refugias hortum, ſed nec
ſponſum fugito. Inter flores quos legis, lege
& Lilium convallum; JESUM delige, imèò Berreais
dilige. Optat audire vocem tuam non minus in exobedien.
hortis, quàm in cubiculo. Denique qui à te is melior
in Lectulo fruſtrà quæſitus eſt, Te quærit, Pratkene
téque habitantem in hortis ſitit. Quæ babitas
in hortis, amici auſcultant: fac me audire vocem
tuam. Te quæro in hortis, qui abs Te fugi,
cùm morarere domi, mihi apparans ſtratum.
Quam verecundè in hortis habitat, quæ à ſpon-
ſo ità rogatur, ut linguam ſolvat! Quàm avidus
Contemplationis noſtræ ſponſus eſt, qui audire
vocem noſtram cupit, etiam cùm moramur in
hortis!

Fuge, dileéste mi, & aſſimilare caprec,

hinnuldque oervorum
aromatum.

ſuper montes

Supremæ voces hæ ſunt honeſtiſſimæ Spon- peſßelatin.
ſæ, quas voces ſponſus ardentiſſimè concupivit. num eabar
Siquidem cùm ipſe dixiſſet, Fac me audire vocem Zd. .
tuam: Illa confeſtim exclamavit: Fuge, dile-
Gte mi. Ità-ne tam tibi gratum eſt à ſponſa ex- Zelus ani.
pelli? Vox, quam audire concupüſti, te abjicit: nagtn
Fuge, dilecte mi. Quàm à ſeſe degeneravit Di- EHag g,
lecta! Quæ enim exorſa eſt canticum ſuum à
deſiderio adventus ſponſi; nunc illud abſol- vua mils
vit, optando, precandéque, ut abeat. Quam deſist.
diverſæ voces hæ ſunt: Oſculetur me oſculo oris Tpiditas
Hui: & Fuge Dilæte mi! Verùm profecit, non pas ſerve
deſcivit, ſponſa; cujus ſuprema vox non ità op- re geg
taretur à ſponſo, ſi minuùs foret grata, quàm pri- lum exhe-
ma. Enimveròô nunc tandem amat, quæ non oſ- rle:
culum ſibi optat, ſed, in profectum animarum, Gudkus
à ſe cupit ſponſum abſcedere. Ideôque cùm of- aberaneju;
culum petit, Dilectum non nominat; cum ſe H
Paratam oſtendit ad amandum, etiam abſen- taiur.

tem:;

Ubiee 1.

nin iut,
etet honn
lunte 1
endigt
un P.
ntici ſal
uctandinme
mi; I
eſiginn
Cre nen
tumn n
lculuntt'
3, Cnn i 8
nhorti mi
mn tuamn A
audire cn
Juete, Uihn
reſpictn
hdäsihtehltr,
Hunamidal

1
im attent,

ſi Poletin,
in horto gr
Orationigan
babitmnln
l ego n
Ae Aloge,
ammichs. uen
ts exgliten
Ortun, ſed ne
e Egb, Eg
1 Eelge, im
m nontminsn
nigge dt⸗
, Ie unn,
t. uins
e audife n
ni dbe leſh
Patats frunm
tat, urihn
t!Quimami
eſt, glaltt
umm wokamm

Hilare katen

ſur nt

geſillne un,
kmeai,
me uhe ut,
vit: Mhen
Piifi,te,

e Rg

Gegebelal „

in Cap. VIII. Cant. Canticorum.

tem, Dilectum vocat. Fuge dilecte mi. Et hæc vox
hortantis ad fugam, nec timentis imminutio-
nem charitatis vox illa eſt, quæ Dilectum de-
lectat. Fortius diligit, quæ abſentiam dilecti,
quàm quæ oſculum cupit. Sui nunc tandem obli-
ta, ad alios Chriſtum optat divertere. Sitire oſ-

culum Verbi vel mens imbecilla facilè poteſt:

abſentiam Verbi ferre ſponſa dumtaxat poteſt,
cui ſponſus ne tunc quidem abeſt, cùm abeſt.
Quæ dicit, Oſculetur me: fatetur ſibi deeſſe
oſculum: fatetur ſe oſculis egere. Quæ cla-
mat: Fuge dilecte mi- non timet à ſe recedere
ſponſum, quamquam recedat. Novit ſe ità in-

hærere ſponſo, ut ne tunc quidem avelli poſſit
ab eo, cùm ille fugerit. Denique, quæ ad fu-

gam hortatur ſponſum, præponit deliciis ſuis
ſalutem hominum. Fuge dilecte mi. Quéô fu-
giet? poſtridie reperiemus in ſtabulo natum ex
VIRGINE: quam uti patronam ſalutavi, an-
tequam in hortum charitatis ingrederer, ità
nunc mundi Dominam, & Dei Matrem conſa-=
luto, antequam excedam ex horto. A te, Vir-
go, Dilectus fugit, cùm è ſinu tuo prodiit in
fœnum. Sed ad quam fugiet à Te, niſi ad te? à
viſceribus tuis fugit ad ubera tua. Ab utero
Virginis confugit ad ſinum matris. Gratulor ti-
bi felicitatem tuam. Miſereat te mei, qui æ-
rumnoſus ſum, niſi atramenta mea dealbas can-
dore unius ſtillæ nectarei lactis tui. Vive cœli
Decus: Dominus Tecum.

F I N I 5S

Ethicæ Tom. I. Pars. II.

J 2

.

6 in
91 Dun
CN 1.

AKid.

r l 5

. WNI.
emm

LOCORUM SACRA

S CRIYPTIU RR £=

Quæ in Commentationibus in Cant. Can-
ticorum paſſim leguntur.

E X GENES I. rhaus, Chananaæus & Phereſæaus, & Hevaus &
Jebuſæus. 8
X CAP. II. Immisitque Deus ſoporem .
in Adam. pag. 48 Ex Libro Judicum. Uhl.
E QAP. III. Ipſa conteret caput 4
tuum. 34 Ex CAP. XIII. Paries filium, cujus non tanget ca- Un NXXXIV
Ex CAP. XXXII. Quaſi acervus put novacula. Erit enim Nazaræus Dei ab infan-
W☛ mitici, vallatus Liliis. 79 tia ſaa: & ipſe incipiet liberare Iſraël de manu
Ex CAP. XLIX. Nephtali cervus emiſſus. 8 Philiſtinorum. Cave ergo ne bibas vinum, ac ſice-
ram, nec immundum quicquam comedas. 4 5
Ex Exodo. Hoc reſpondit: Paries filium Cave ne vinum bibas
. nec ſiceram, & ne aliquo veſcaris immundo: erit
Ex CAP. XXIV. Altare de terra facietis mihi. enim puer Nazaraus Dei. Ibid.
Pones altare aureum, in quo adoleatur incenſum. Ml Dmi
44 Ex Libro primo Regum. “
Ex CA P. XXVII. Facies & atrium Tabernaculi, “ U T
in cujus auſtrali plaga contra meridiem erunt ten- Ex CAF. IV. Et audierunt Philiſthiim vocem cla- k 8 i
toria. 8 moris. Timueruntque Philiſthiim, dicentes: væ IR dineg
Ex Libro Numerorum. nobis. an, —
Væ nobis: Non enim fuit tanta exultatio heri aut “ . 8
Ex CAP. KIII. Amalec habitat in meridie. 7 nudius tertius væ nobis. Ibid. . 4,
ExX CAP. XXI. Cum audiſſet Chananaus Rex Arad, Ex CAP. XV. Percuſsitque Sail Amalec ab Hevila, “ 1
qui habitabat ad meridiem, veniſſe ſcilicet Irael donec venias ad Sur. Et pepercit Saul & populus in 1
per exploratorum viam, pugnavit contra illum. Agag, & optimis gregibus ovium & armentorum, “W Wu
Ibid. & veſtibus & arietibus. 9 e nle l
Et victor exiſtens, duxit de eo krvclem. Ibid. Ex CAP. XXI. Ni mundi ſunt à mulieribus. 79 HMZ IXyIn
Ex CAP. XXXIV. Pars Meridiana incipiet à ſolitu- Ex CAP. XXVII. Dicebat autem ei Achis: E ine hunn
dine Sin, quæ eſt juxta Edom, & babebit terminos quem irruiſti hodie ? Reſpondebat David: Contra ini ſur /
contra Orientem, mare ſalſiſſimiun, qui circuibunt meridiem Judæ. 9⁰ 1 e lnmri.
auſtralem plagam per aſcenſum Scorpionis &c. 8 (lNI
Ex Libro ſecundo Regum. eiſ hun
Ex Deuteronomio. uin mnie
Ex CAP. XI. Accidit, ut Jſurgeret David de ſrato . lmni Den cl
Ex CAP. XXVIII. Falpes in meridie, ſicut pal- ſuo poſt meridiem, & deambularet in ſolario do- IXX
pare ſolet o&œcus in tenebris. 8 mus regiæ, viditque mulierem ſe lavantem. 7 XXV
Ex CAP. X X K. Wephthali abundantiä perfruetur, MMiman
& plenus erit benediétionibus Domini: Mare & Ex Libro Eſther. n tebtig.
Meridiem poſſidebit. Ibid. tenin ,
Ex CAP. KXXII. Dereliquit Deum factorem ſuum. Ex CAP. IX. Quos cum occidiſſent, prædas de eo- rAU, 4
48 rum ſubſtantiis tangere noluerunt. Imterfecti ſunt kei,
Ex CAP. XKXXIII. Inundationem maris quaſi Iac. in duſan trecenti viri, nec eorum ab illis direpta WS5
. 77 Jubſtantia eſt. In tantum ut ſeptuaginta quinque ſtige ni
Erx Libro Joſus. . millia occiſorum implerentur, ut nullus de Fadſes au
. , tuis eorum qui 6
Ex CAP. XII. In Meridie Hethæus fuit & Amor- Taicgten tenee Leret. . “ l
Ex an
lie Ten

nt.

ſas, & He

lioum.

, Cljui mtatn

aarul i ii
berare Iil
bibe cinun,4
amn aoneA
. Cne teninn
eſeai imal

o Regun
Philſfin un

liin, in

nts miun⸗ 4

deil ulru
gepenit al
vien N
nt mlirke
auten 4,
Mmdebet ll

do Repmm.
4

ſnen 9

unbularet 1
ten! os

Aſtber⸗

utt. M,
e Si’,
. ,te
1 ſagil
„u

NKos. .
EX PsAL. XXXIV. Oratio mea in ſinu meo con-

Sacræ Scripturæ.

Ex Libro Joh.
Ex CAP. I. Dominus dedit, Dominus abſtulit. p. 10
Ex CAP. V. Palpes in meridie, ſieut palpare ſolet Cœ-
cus in tenebris. . 38
oam? H

5
Ex CAP. NXVII. In tenebris ſtravi lectulum meum.
57

Cogitationes meæ diſſipatæ ſunt torquentes cor meum.
2 .

Ex CAP. NXXXI. Quis det de carnibus ejus, ut

lJaturemur? 46

Ex Libro Pſalmorum.

Ex PsAL. VI. Rigabam per ſingulas nobtes lectum
meum. 8
Lavabo per ſingulas noctes lettum meum: lachrymis
meis ſtratum meum rigabo. 13. & 58
Ex PsAL: IX. Quæretur peccatum illius & non in-

venietur. 86
Ex PsAL. XXIII. Nexta eſt Dominus his, qui tribu-
lato ſunt corde. 19
En PSAL. NNXX. Annuntiaverunt opera Dei, &
facta ejus intellexerunt. 34
Ex PSAL. N NXI. Converſus ſum in ærumna mea;,
dum conkgitur ſpina. 63
Ex PsAL. XXXII. Dixit & facta ſunt. 31
Ex PSsAL. XXXIII. Ecce oculi Domini ſuper ju-

39

vertetur. 62
Ex PsAL. XLIV. Afſtitit Regina à dextris tuis in
veſtitu deauratd. 53
Ex PsAL. XLIX. Deus noſter manifeſte veniet, &
non ſilebit. 22
Numquid manducabo carnes taurorum, aut ſangui-
nem bhircorum potabo? 86
Ex PsAL. L. Domine, labia mea aperies, & os
meum annuntiabit laudem tuam. 34
Ex PsAL. LIV. Elongavi fugiens, & manſi in Joli-
tudine. Expeltabam eum, qti alvum me fecit. 22
Ex PsAL. LIV. Quis mibi dabit pennas ſicut colum-

baæ, & volabo, & requieſcam? 57
Ex PsAL. LV. Ab altitudine diei timebo. 7
HEx PsAL. LXI. Divitiæ ſi afluant, nolite cor appo-
nere. 26
Ex PsAL. LXVII. Currus Dei decem millibus mul-
tiplex, millia lætantium; Dominus in eis. 22
Ex PsAL. LXVIII. Defecerunt oculi mei, dum
ſpero in Deum meum. 37

1,— .
ultiplicati ſunt uper capillos capitis mei, qui ode-
tunt me gratis. Ibid.
Ex PsAL. LXXII. Mei antem pene moti ſunt pedes,
penèe effuſi ſunt greſſus zmei. 33
Quid enim mihi eſt in cœlo, & à te quid volui ſuper
terram Deus cordis mei. 71

PEx PsAL. LXXVI. Ego dixi, nunc cœpi. 12. & 42

Ex PSAL. LXXVI. In die tribulationis meæ Deum
exquiſivi manibus meis, nocte contra eum, & non
lum deceptus. 7. & 22. & 62
Turbatus ſum & non Iſum loquutus. 78
Memor fui Dei, & delectatus ſum , & exercitatus
lum, & defecit ſpiritus meus. Anticipaverunt vi-
gilias oculi mei, turbatus ſum & non ſum locutus.
Cogitaui dies antiquos, & annos æternos in mente
bhabui. 47
x PSAL. LXXVII. & LXXXII. Cum occideret
eos, Juærebant eum. Imple facies eorum ignomii-
niäâ, & quærent nomen tuum. 62

Ethicæ Tom. I. Pars II.
1

Ex PSAL. LXXX. Er non audivit populus meus
vocem meam. 48
Ex PsAL. LXXXIII. Cor meum & caro mea exul-
tuverunt. lbid.
Ex PsAL. LXXXIV. Dominus dabit benignitatem,

& terra noſtra dabit fruttum ſatum. 46
Ex PsAL. LXXXV. Lætetur cor meum, ut timeat
nomen tuum. 13
Ex PSAL. XC. Quoniam tu es, Domine ſpes mea.
Altiſſinum poſuiſti refugium tuum. 62

Non accedet ad te malum, & ſagellum non appro-

pimquabit Tabernaculo tuo. lbid.
Cum ipſo ſum in tribulatione. 10. & 22. & 62
Cadent à latere tuo mille⸗ Et decem millia à dex-

tris tuis. 95
Ex PSsAL. XCIII. Necundum multitudinem dolorum
in corde meo, conſolationes tuæ lætificaverunt ani-
mam meam. 47
Ex PsAL. CXVIII. Medid nocte ſurgebam, ad
confitendum tibi. 8
Qui timent te videbunt me, & lætabuntur. 68
Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilataſti cor
meum. Ibid.
Beati immaculati in via: qui ambulant in Lege Do-
mini. 7
Memor fui nocte nominis tui.
Ex PSAL. CXXI. Nantes erant pedes noſtri in atriis

tuis Hieruſalem. 70⁰
Ex PsAL. CNXXXXIII. Beatus populus cui hæc ſunt.
48

Ex Libro Proverbiorum.

Ex CAP. XV. Reſponſio mollis frangit iram. 31
Ex CAP. XXIII. Fili præbe mihi cor uum. 72
Ex CAP. XXV. Mala aurea in lettis argenteis, qui
loquitur verbum in tempore ſuo. 58

Ex Cantico Canticorum.
Ex CAP. I. Oſeuletur me oſculo oris ſui. I. & 69

4
Oſculeiur me oſculo oris ſui: quia meliora ſunt abera

tita ino. 2. & 3
Melipra ſunt ubera tua vino, fragrantia unguentis
OptimisS. 3
Oleum effuſum nomen tunm. Ibid.
Trahe me: poſt te curremus. 4
Curremus in odorem: unguentorum tuorum. Ibid. & 5
Introduxit me Kex in cellaria ſuta. 5
Memores uberim tuorum ſitper vinum. Ibid.
Kecti diligunt te. Ibid. & 6

Nolite me conſiderare, quod fuſca ſim, quia decolo-
ravit me Sol. 6
Pugnaverunt comra me, poſuerunt me cuſtodem in vi-
neis. Ibid. & 7
Filii Matris meæ pugnaverunt contra meé. 7
Poſu runt me cuſtodem in vineis; vineam meam non
citſtodivi. Ibid.
Poſuerunt me cuſtodem in vineis, vineam meam non
uſtodivi. Iidica mihi, quem diligit anima mea,
ubi paſcas, ubi cubes in meridie. Ibid.
Indica mihi ubi paſcas, ubi cubes in meridie. 8
Ne vagari incipiam poſt greges ſodalium tuorum. 9
Gi ignoras te, & pulcherrima mulierum, egredere:
& ahi * Ibid. & 32
Et paſce hædos tuos, juxta tabernacula Paſtorum. 9
Collum tuum ſicut monilia. 1bid.
Faſciculus MWyrrhæ Dilectus meus mihi. 10
Botrus Oppri dilectus meus mihi, in vineis Engaddi.
Ibid. & 11

Faſeiculus Wyrrhaæ dilettus meus mihi, inter ubera mea

commorabitur. Ibid. & 13,8& 20 & 3 4. & 39. && 73
3

Ecce

Index Locorum

Eecce tu pulchra es, amica mea. Ecce tu pulehra es.
bag. II. & 12. & 73

Ecee tu pulcher es. 12
Lectulus noſter ſloridus. 13. & 14
Nigra ſum, ſed formoſa. 73
Ex CAP. II. Flores apparuerunt in terra noſtra,
Tempus putationis advenit. 13
Sicut lilium inter ſpinas, ſiec amica mea inter filias.
2. & 16. & 17

Ego flos campi, & Lilium eonvallium. I15. & 16
Laæva ejus ſub capite meo: & dextera illius ample-
rxabitur me. 18
Vox dilecti mei, Ecce iſte venit in montibus, tran-
liens Colles. 18. & 19
En dilectus meus loquitur mihi: Surge, propera, ami-

ca mea, columba mea, formoſa mea & veni.
Jam enim byems tranſiit. 19. & 20

Surge amica mea, ſpecioſa mea, & veni, Columba
mea in foraminibus petræ, in caverna maceriæ.
20
Surge, amica mea, ſpecioſa mea, & veni. Columba
mean in foraminibus petræ, in caverna maceriæ,
oſtende mihbi faciem tuum, ſonet vox tua in au-
ribus meis: Vox enim tua dulcis, & ſacies tua de-
cora. 20
Dileltus meus mihi, & ego illi. 21

Capite nobis vulpes parvas, quæ demoliuntur vineas.

Nam vinea noſtra floruit. Ibid.
Ego ſlos campi. 63
En ipſe ſtat poſt parietem noſtrum. 43. & 73
Sicut Malus inter ligna ſylvarum. 6
Vox Dilecti mei, ecce iſte venit ſaliens in montibus,
tranſiliens colles. Jimilis eſt Dilectus meus capreæ
binnulsque cervorum. Ibid. & 70
Ex CAP. III. Num, quem diligit anima mea vidi-
In lectulo meo per noctes quæſivi quem diligit anima
men: quæſivi illum, & non inveni. 12. & 13

. & 14

In lectulo meo per noctes quæſivi, quem diligit ani-

ma mea. 62
Invenerunt me vigiles, qui caſtodiunt civitatem:
Num quem diligit anima mea, vidiſtis ? Paulu-
lum cum pertranſiſſem eos, inveni quem diligit

anima mea. 66
Paululum cum periranſiſem eos, inveni quem diligit
anima mea. 2

Tenui eum nec dimittam, donec introducam illum in
domum matris meæ, & in cubiculum genitricis meæ.
Ibid.
Adjuro vos, liæ Hieruſalem. Ibid.
Quæ eſt iſta quæ aſcendit per deſertum, ſicut vir-
gula fumi, ex aromatibus myrrhæ & thuris¹

24. & 25
Sicut virgula fumi ex aromatibus znyrrhæ & thuris,
& univerſi pulveris pigmentarii. 24
En Lebtulum JSalomonis. 2 5

En Leätulum Salomonis ſexaginta fortes ambiunt ex
Jortiſſimis Iſraæl. Ibid.
Omnes tenentes gladios, & ad bella doctiſſimi. Ibid.

Ferculum ſibi ſecit Rex Salomon. 26
Eoredimini & videte filiæ Sion. 2

Quo ooronavit illum Mater ſua in die deſponſationis
illius. Ibid.
Ex CAP. IV. Mel & lIac ſub lingua tna. 3
Spti enm nardo, nardus & crocus, ſiſtula & Cinna-
omu, cum univerſis lignis Libani myrrba &

dloë cum omnibus primis ungauentis. 14
apilli tui ſicut greges capratum quc aſcenderunt
de monte Galaad. 28

Capilli tui ſicnt greges tonſarum.

2
Ouazx aſcenderunt de lavacro. 1

Ommnes gemellis fœtibus, & ſterilis non eſt inter eas.

29
Vitta coccinea labia tua. 31
Et eloquium tuum dulce. Ibid.

GNicut fragmen mali Punici, ita genæ tuæ, abſque eo,

quod intrinſecus latet.
Duo ubera tua, ſicut duo hinnuli.
Sicut duo binnuli capreæ gemelli „ qui paſcuntur in

liliis, donec aſpiret dies, & inclinentur umbre.

3
Donec aſpiret dies, & fugiant umbræ, ibo mihi 1
montem myrrhæ, & ad collem thuris. 36. & 41
Tota pulchra es, amica mea, & macula non eſt in te.

36. &. 37

Veni de Libano, Sponſa mea, veni de Libano, veni-
coronaberis de capite Amana, de vertice Sanir &
Hermon, de cubilibus Leonum, de Montibus Par-
dorum.
Ibo mihi ad montem myrrhæ, & ad collem thuris.

6. & 37
Vulneraſti cor meum, ſoror mea ponſa. 39
In uno crine colli tu»vn. Ibid.
Quàm pulchræ ſunt mammæ tuæ. Ibid.
Pulehriora ſunt ubera tua vino. 40
Mel & lac ſub lingua tua. Ibid. & 41
Favus diſtillans labia tua. 41

Emiſſiones tuæx paradiſus malorum Punicorum.

Werrha & alos cum omnibus primis unguentis. 41

& 42. & 43
Fons hortorum : Puteus aquarum viventium, quæ
Ruunt impetu de Libano. 41
QSurge, aquilo & veni, Auſter, perfla hortum meum,
& fluant aromata illius. 42²
Hortus concluſus, ſoror mea Sponſa, bortus conclu-
ſus, fons ſignatus. Ibid.
Nardus & erocus, fiſtula & cinnamomum cum uni-
verſis lignis Libani. Ibid.

Ex CAP. V. Anima mea liquefacta eſt, ut loquu-
tus eſt.
Veniat dilettus meus in hortum ſuum. 22
Veni in hortum meum, ſoror mea Sponſa. Ibid.
Adjuro vos, fliæ Hieruſalem, ſi inveneritis dile-
ötum meum, ut nuntietis ei, quia amore langueo.
66. & 67. & 72
Percuſſerunt me, & vulneraverunt me: tulerunt pal-

lium meum mibi. 65. & 66. & 73

Veniat in hortum ſuum, & comedat fruttus pomorun

ſuorum. 4. & 45. & 46. & 54. & 62. & 96
Veni in hortum meum, ſoror mea, ſponſa, meſui
myrrham meam cum aromatibus meis. 44. & 45
& 46. & 47. & 54. & 62. & 72
Comedi favum cum melle meo, Bibi vinum cum lalcte
me. 45. & 46. & 47. & 54

Comedite amici, & bibite, & inebriamini, eharißi-

mi. 45. & 48. & 53. & 54

Ego dormio, & Cor meum vigilat: vox dileéti mei
rulſantis. 47. & 48. & 49. & 51. & 53. & 60

Aperi mihi, ſoror mea, amica, Columba mea, in-

maculata mea. 5O. & 5I. & 56. & 64
Quia caput meum plenum eſt rore, & cincinni mei
guttis noctium.
Exui me tunicà med, quomodo induar illä.

52. & 60. & 61

Surrexi, ut aperirem Dilecto meo: manus mea Ntilla-

. 0.
verunt myrrham, & digiti mei pleni myrrhaà pro-

batiſſimd. Peſſulum oſtii mei aperui Dilecto meo.
52. & 55. & 57. & 58. & 59. & 60. & 61. & 66

At ille declinaverat, atque tranſierat. 52. & 57
Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? 54· &
56. & 59. & 61. & 78
Anima mea liquefacta eſt, ut locutus eſt. 55. & 64
Miſu manum ſuam per foramen, & venter mens

intremuit

32
34. & 35

36. & 37. & 38. & 39.

S&e 54
,*

ra
ic alum
lCer alet
gie eiut Lil
nſnm.
* 1Di
LAalimnn M
M.
C. VI. D
n, ANl
,6Mrali
nen
Unirmice!
e mibilit

— —

4

.
i, hi

ſenorum

er tul ſcut ae
nn tunn i Can.
Cn: lahint ni
inhu.

umi i ſtmila

i, Ataden

eg : e
P.
iAldeni
1i.

iſiham

e ſucher n.
4
i ili ahen
ſgne lehen
“ 1 rix omn
Ebp .
4 ni, eneni

A mnlle ,

N, ,4 , ) Legn
Eitie lie
e, Ee

gii line
ineliten,

ihe, hu,
nactla ng

Gi ge liheig
de denlie cn
, d Mnk

K ) Ent

al oler ie

ole

1
Crume Pyum,

Primi⸗ lea

6l
runn vieſtiuk

Pefahenmm
onſi. wute
1
innamumumn on!
1
veficlie,
1 ſuun.

1, 6 Me

i, dis Nt

Gah
enunt me len
melt ltufe⸗
ſta
ibiu es. 4.1
4

„ Bibi inund.
6.

mea Sonſ⸗ 4

Sacræ Scripturæ.

intremuit ad tactum ejus. Surrexi ut aperirem Di-
lecto meo. pag. 56. & 58. & 59
Dilectus meus candidus & rubicundus, electus e
millibus. . 67

Comæ ejus ſicut elatæ palmarum, nigræ quaſi corvus.

Genæ illius ut areole aromatum conſitæ à pigmenta-

riis. Ibid.
Labia ejus Lilia diſtillantia myrrbam primam. 69
70

Manus ejus tornatiles aureæ, plenæ hyacinthis. 70
Crura illius columnæ marmorex, quæ fundatæ ſunt ſu-

per baſes aureas. Ibid.
Fyecies ejus ut Libani, electus ut Cedri, & Guttur
ſuaviſimum. 71
Qubò declinavit Dilectus tuus? & quæremus eum te-
cum. 72. 8& 73

Ex CAP. VI. Dilectus meus deſcendit in hortum

um, ad areolam aromatum, ut paſcatur in hor-
tis, & lilia colligat. 74
Ego dilecto meo, & diletctus meus mihi. Ib'd.
FPulchra es amica mea, ſuavis & decora ſicut Jeru-
lJalem, terribilis ut Caſtrorum acies ordinata. Ibid.
Averte oculos tuos, quia ipſi me avolare fecerunt. 75
Capilli tui ſicut Grex. Ibid.
Quæ eſt iſta quæ progreditur, quaſi aurora oonſur-
gens, pulchra ut Puna, electa ut Sol, terribilis ut
Caſtrorum acies ordinata Ibid.
Deſcendi in hortum meum, ut viderem poma con-
vallium, & viderem, ſi floruiſſet vinea, & ger-
minaſſent mala Punica. 76
Neſcivi: Anima mea conturbavit me, propter qua-
drigas Aminadab.

77
Ex CAAP. VII. Qudm pulchri ſunt greſus tui in cal-
8 .

ceamentis, ſilia Principis.
Junäture femorum tuorum, ſicut monilia, quæ fabri-
cata ſunt manu artificis. Ibid. & 79
Venter tuus ſicut acervus tritici vallatus Liliis. 80
Caput tuum ut Carmelus. 6 81
Et Comæ capitis tui, ſicut purpura Regis vincta Ca-
nalibus. Ibid.
Rratura tua aſſimilata eſt palmæ, & ubera tua botris.
82
Dixi, Aſcendam in Palmam, & De edn fru-
1

clus ejus : & erunt ubera mea ſicut Botri vineæ.

H Ibid. & 83
Vemni dilecte mi; egrediamur in agrum, commoremur
in villis. 8
Mané ſurgamus ad vineas, videamus ſi floruit vinea.
. 8 5
SRi fores fructus parturiunt, ſi foruerunt mala Puni-
ca. Ibid.
Ti dabo tibi ubera mea. Ibid. & 86
Mandragoræ dederunt odorem ſauum. 86

In portis noſtris omnia poma! nova & vetera, dile-

te mi, ſervavi tibi. Ibid.
Aqukx multæ non potuerunt extinguere charitatem.

38. & 39

Di murus eſt, ædificemus ſuper eum propugnacula ar-

gemten: ſi oſtium eft, compingamus illud tabulis
cedrinis. 73. & 92. & 93
Quis mihi det te fratrem meum ſugentem ubera Ma-
tris meæ. 87
U inveniam te foris, & deoſculer te, & jam me ne-
mo deſpiciat. Ibid.
Apprehendam te, & ducam in domum Matris meæ:
ibi me docebis, & dabo tibi poculum ex vino con-
dito, & muſtum malorum granatorum meorum.
lbid.
We ſuſcitetis, neque evigilare faciatis dilectam. 88
Quæ eſt iſta, quæ aſcendit de deſerto, delicüs af-
Nkuens! . Ibid.

Dub arbore Malo. 89
Pone me, ut ſignaculunm ſuper cor tuum, ut ſignacu-
lum ſuper brachium tuum. Ibid. & 90
Aquæ multæ non potuerunt extinguere charitatem,
nec fumina obruent illam : ſi dederit homo om-
nem ſubſtantiam domus ſaæ pro dilectione, quaſi
nihil deſpiciet eam. 91. & 92
Soror noſtra parva, & ubera non habet: Quid ſa-
ciemus ſorori noſtræ in die, quando alloquenda eſt?
2
Ego murus, & ubera mea ſunt turris. M
Ego Murus & ubera mea ſicut Turris: ex quo facta
Jum coram eo quaſi pacem reperiens. 94. & 9 5
Vinea fuit pacifico. 96
Vinea fuit Pacifico in ea quæ habei populos: tradidit
eam cuſtodibus, vir affert pro fructu ejus mille ar-
genteos. Ibid. & 97
Mille tui pacifici, & dusenti his, qui cuſtodiunt
frubtus ejus.
Quæ habitas in hortis, amici auſcultant: fac me
audire vocem tuam. 9
Fuge, dilecte mi. Ibid. & 99

Ex Eccleſiaſtico.
Ex CAP. XXIV. In omnibus requiem quæſivi,
7

in hareditate Domini morabor. .
Ex CAP. XLII. Melior eſt iniquitas viri, quam
mulier benefaciens. 39

Ex Iſaia.

Ex CAP. II. Venite & aſcendamus ad montem Do-
mini. 36
Ex CAP. V. Quid altra fſacere debui vineæx meæ, &α
non feci? 64
Ex CAP. VII. Ecre virgo concipiet. 74. & 79
Ex CAP. IX. Vocabitur nomen ejus Conſiliarius,
Princeps pacis, Pater futuri ſæculi, magni conſilii
Angelus. . 15
Ex CAP. XXXV. Et florebit quaſi lilium. 41
Lætabitur deſerta & invia, & exultabit ſolitudo.

79
Ex CAPF. LI. Gaudium & Iætitia invenietur in en,
ratiarum ablio & vox laudis. 48

ExCAP. LII. Nolve vincula colli tui, klia Sion,
induere veſtimentis gloriæ tuzæ, & ecce Rex tuus

veniet tibi. 52
Ex CAP. LVIII. Cam effuderis eſurienti animam
tiam. 91

Ex CAP. LIX. Palpavimus, ſicut cœci, parietem,
& quaſi abſque oculis attrettavimus : impegimus
meridie, quaſi in tenebris, in caliginoſis quaſi mor-
tati.

Ex CAP. LX. Qui ſunt hi, qui ut Columbaæ vo-

lant 5 43
Ex Amos.
Ex CAF. VIII. Ocädet Sol in meridie. 8
Ex Abdia.
Timebunt fortes tui à meridie. 3

Ex Matthæo.

Ex CA P. X. Inimici hominis domeſtici ejus. 6 5
Ex CAP. X I. Tollite jugum meum ſuper vos, &
invenietis requiem animabus veſtris. T.. & 69
Ex CA P. XXV. Euge, ſerve bone, intra in gau-
dium Domini tui.
1 4 Venite

69

L

Index Locorum Sacræ Scripturæ.

Venite, benediéti Patris mei, percipite regnum. p. 69

Ex CAP. XXIV. N ergo dixerint vobis, Ecce in

deſerto eſt, nolite exire. Ecce in penetralibus; no-

lite credere. 22
Cælum & terra tranſibunt. 33
Ex CDX P. KXV. Ite, maledicti in ignem zternum.
3 5
Ex CAP. XXVI. Accipite, Hoc eſt corpus nen,
4
Ex Luca.
Ex CAP. I. Quomodo fiet iſtud? 56

Ex CAbP. V. Per totam noctem laborantes nihil cepi-
mus. . 94
Ex CAP. NXII. Facla eſt contentio inter illos, quis
eorum videretur eſe major. . 1
Ex CAP. XXIV. O ſtulti & tardi corde ad creden-

dum, in omnibus, quæ locuti ſunt Prophetæa! 82

Ex Joanne.

Ex CAP. X. Ego ſum oſtium. 72

Ex CAP. XXI. Simon, diligis me plus his? Paſce

oves méas. 77
Ex Actibus Apoſtolorum.
Ex CA P. XKXII. Calcea te caligas tuas. 78

Ex Epiſtolà ad Romanos.

Ex CAP. VIII. Quis enim contra nos, ſi Deus pro
nobis 5 . 9 5
Ex CAP. XIII. Nox praceſſit, dies autem appro-
pinquavit. 62

Ex Epiſtola Secundà ad Corinthios.
Ex CAP. VII. Superabundo gaudio. 48⁸
Ex- Apocalypſi.

Ex CAP. XII. Et Luna ſub. pedibus ejus. 44

id.

unnattendend.
Aentmum.
Rentm oblwio.
Gemm meworia
l 1),1. &2

Mlummſicit.
Eon an eſechn.
Eike, mon
Edumliomnind
n non ekecku,.
Founhn Aeporie
yhns in nün
e Iſiren.
Unſun locen
Ki Eineti obili,
,acon
Kanis ora
linki

enchn.
ket Cenunci

non.

, 1 Dep

1

lie Muten 5
Corntkig
di.
l.

delile

IND EX
RERUM NOTABILIUM.

QUZÆ IN COMMENTATIONIBUS.

Cant. Canticorum continentur.

PRIOR NUMERUS PAGINAMr POSJTERIOR COLEUMNAM SIG NIFICANT.

A.

Cceptio Perſonarum. pag. 25. 2. &
” 70. 2
Accuſationes juſtæ contra Judices &

Superiores audiendæ. 86. 1
Accuſationes ex ſancto zelo. Ibid.
Accuſationes ex ſancto zelo excu-
ſant, non amplificant vitia. 92.2
Achabus Rex. . 72. 2
Adam in meridie pomum comedit. 7. 2
Adverſitas. Vid. Felicitas & Perſecutio.
Adulatores. 83. 2
Etas non attendenda. 28.1
Eterna tautùm. 23. 2. & 48. 1. & 77. 2
Eternitatis oblivio. 48. 1

KEternorum memoria. 14. 1
Affabilitas. I5. I. & 22. I. & 71. I. & 74. 2. & 81. 1

& 89. I. & 960. 1

Affectus non ſufficit.
Affectus cum effectu.

J 44. I. & 2
44. 2. & 65. I. & 90. 1

Affectus, non opus à Deo attenditur. 44. 2
Affectus nulli omninè rei inſerendus. 29. 1
Affectus non effectus. 75. 1

Agricultura allegoricè. 14. I. & 81. I
B. Aloyſius in infirmitate ereptam ſibi orationem

ægrè ſuſtinens. 66.2
B. Aloyſius ludens & Tuſculi. 82. 1
Altaria privata nobilium. 63. 2
Amanti, quicquid oratio non eſt, deſipit. 19. 2
Ambitio. 16. I. & 2. & 27. I. & 63. 2
Ambitio & Felicitas inexplebiles. 25. I. & 26. 1
Ambitioſi. 27. I
Amici noxii. 41. 2
Amicis non fidendum. 66. 1

Ammicis liberè denunciandum, Chriſtum nobis curæ

eſſe.

Amicis ſe non totum permittere.

75. 1

Aumicorum non obliviſcatur Aulicus in dignitate. 5.2

Aummicitia uſque ad Aras. 94. 2
Amicitia cum impiis noxia. 17. 1
Amicitia vera. 61.1. & 48. 2
In Amicitia qui gradus ſervandi. 48. 2

In amicitia Circumſpectio. 75. 2. Vide Circumſpectio.

Amicitia non ex affectu, ſed ex ratione. 67. 2
Amicitiæ non ſint nimium familiares. 12. 2
Amicitiæ incaut. 74. 2
Amicitiæ noxiææ. 75. 2

Amicitiolæ. 17. I. & 40. 2. & 50. 1. & 61. 1. & 66. 1
& 94. 2. & 98. 1

Amicitioleæ nimium familiares. 56. 2
Amicitiolæ incautæ. 75. 2
Amicitiolas ſolvit Regularum amor. 95. 2

Amor in Deum. 5. 2. & 6.2. & 40. 2. & 46. 2
& 49. 1. & 67. I. & 71. 2. & 74. 2. &G 81. 2. &
& 84. 1. & 88. 2
Amor in Deum verus. 2. I. & 5. I. & 87. 2. & 90.

1. & 2. & 92. 1
Amor Chriſti in nos. 51. 1. Vide Deus.
Amor Dei. 24. I. & 88. 2
Amor in Deum, etiam felicitatis tempore. 25. 1I
Amor in Deum obedientia. 84. 1

Amor in Deum verus humanos timores, amores
& favores ſpernit. 91. I
Amore ſi duceris, impedimenta non ſenties. 71. 1I
Amoris divini pretium, amor eſt.
Amor in Deum, Deo gratior Oratione & Talentis.

Ibid.
Amore duci, non metu. 80. 1
Amor verus abſque ſingularitatibus. 90. 1
Amor verus nihil præter Deum æſtimat. 91. 2

Amor in Deum verus non ſuis movetur incommo-
dis, ſed Domini. 49. 2
Amor verus & lætitia ſpiritualis orationem nun-

quam deſerunt. 39.2
Amor in Chriſtum. 49. 2. & 67. 1
Amor Chriſti erga Animas. 50. 1

Vide Chriſtus.
Amor in Deum verus nihil præter Deum vult.

66. 2. & 71I. I
Amor in Chriſtum verus. II. I. & 46. 1
Amor in Deum ſine modo. 18. 1
Amor in Deum verus mortificatio eſt. 11. 2
Amor Mortificationis. 11. I. Vide Mortificatio.
Amor mortificationem non refugit. 68. 1

Amor nil patitur & ſentit, niſi Chriſti abſentiam.
66. 2
Amor erga nos, etſi proximam habet Sponſam,
tamen feſtinare illam cupit. 20. I
Amor ſui. 45. 2
Amore duci. 10. I. & II. I. & 14. 1. & 25. I. &&
. 31.2. & 46. 2. & 7. 1
Amore duci erga Deum. 5. 2. & 6. 2

Amore non metu ducat ſuperior, & ſe quiſque. 43.1
. Amere

„

75. 2

—

In:ndex

Amore ducat ſuperior mitis.

pag. 49. 2
Vide Superior.

Amorem in Deum pariat oratio mentalis. 67.2
Amor in Deum, amoris Dei in nos magnes. 81. 2
Amor ſilentii. 98. 1
Animæ obhvio. 48. 1
Animarum zelus promptus. 3: 2
Animarum zelus indiſcretus. Ibid.

Vide Zelus.

Apologia vera. 66. 1. & 95. 2

Apoſtatæ. . 17.2. & 53. I
Apoſtatæ inſelicitas. .. 9. I
Apoſtatæ ob perſecutiones Societati illatas. 73. 1
Ariditas atque Tentatio ferenda. 23. I

Ariditates. 9. 1. & 15. I. & 20. I

Ariditas & Tentatio Perfectorum ſunt. 9. 1
Ariditates citò conſolatio ſequitur. 18. 1/
Vige Conſolatio.
Ariditates Dei præſentiàâ non carent. 19. 2
Ariditates Chriſtum ſerunt. 63. 1

In Ariditatibus quoque Chriſtus quærendus. 87. 1
Arma allegorica. G5. 2
Arma allegor. ſunt Converſio & Ponitentia;, Bella
ut comprimantur. 95. 2
Arrogantes. 27. 1. & 41. 1
Arrogantia. 2. 2. & 28. I. & 45. 2. & 58. 2. & 59. 2

Arrogantia Aulicos promotos infatuat. 5. 2
Vide Aulicus.
Arrogantia à Chriſto diſcat parcè de ſe loqui. 17. 1
Avaritia. 68. 1. & 97. 1
Avaritiæ damna. 68. 1
Avaritia & vectigalia Principum. 97.2
Avaritia Eccleſiaſticorum. 7. 1
Avaritia vix vincitur. 91. 1
Aula eſt hortus undique concluſus ambitioſis. 42. 1
Aulæ ſpes. — 19. 1
Aulæ doli. 42. 1
Aulici vani. 2. 2
Aulici boni cur rari? F. 2
Aulici infidi. 26. 1. & 33. 2
Aulici miſeri. 42. I. & 2. Gc 5. 2
Aulici frænandi. 65. 2. & 83. 1. & 86. I. & 96. 2
& 97. 2
Aulicus benevolentiam in ſe Principis diſſimulet. 2.2
Aulicus Regem veneretur. I
Aulicus nunquam abutatur Regis familiaritate. 5. 2
Vide Rex.
Aulicos promotos arrogantia infatuat. 2

Aulicus in dignitate non obliviſcatur amicorum. Ib.
Vide Amici.

Aulicorum ingratitudo, 5. 1
Auhicus ſine livore rarus. 5F. 2
Aulicus fidus idem omnibus eſt. 25. 2

Aulicus non promotus aptior Chriſto excipiendo. 63.2
Aulicus non promotus ſanéctam Romanam Eccle-
ſiam plus diligat. 66. 2. & 73. I
Aulicus non promotus. 37. 2. & 46. 1. & 67. I. &
81. 1. & 85. 2

Aulicus non promotus, ſi laboret pro Eccleſia, di-
gniſſimus. “ 75⁵. 2
Aulicorum invidia. 77. 1
Aulicis & Miniſtris providenda merces. 97. 2
Außlicis conſulendum. Ibid.
Aulici ambitioſi. 72.2
B.
PB Hlum non amplificat Regum opes. 96. 1
₰ Benefaciendum clam. 40. 2
Beneficium vocationis. . 43. 2

Beneficium vocationis ob Religionis Perfectionem
& Humilitatem, quæ Chriſtum habet ſtabiliter.
63. 1

Beneficium Religionis. 89. 1

Boni mutantur.

Bona occultanda. 2. I. & 20. I. & 28. 2. & 32. 1

& 41. 1. & 44. 2. & 54. I. & 58. I. & 59. 2. &
69. 1. & 74. 2. & 86. 2
Bona occultata non fraudabuntur laude ſuà. 85. 1

citas allegorica. . 64. 1
Caro Chriſti, ſtola Chriſti, pulchra ex vulne-

1e. 73. 1
Caſtitas. . 38. 1
Caſtitas ubi floreat. 13. 2
Caſtitas coronata. 27. 2

Caſtitatis ara ſanctior cubili ſancti Matrimonii. Ib.

Caſtitas ex Humilitate. 28. 2
Caſtitas zelum maximè decet animarum. 34. 2
Caſtitatis cura. 37. I. & 56. 2. & 75. 2. & 79. 1
Caſtitas ardua. 67. 2
Caſtitatis cura ex circumſpectione. 68. 1. & 78. 1
Caſtitas ex ſermone ſpirituali, & mortificatione &
mortis memoria. 69. I. & 2
Ex Caſtitate & Mortificatione contemplatio. 70. 1

Caſtitatis cura ex mortificatione externa. 37. 1
Vide Mortificatio.
Caſtitas ex mortis memoria. 69.2
Caſtitatis dotes verecundia & modeſtia. 67. 2
Caſtitas Deo gratiſſima. 74. I
Caſtitate fit potens zelus animarum. 79. 1
Caſtitas Chriſtum quærit, & tenet. 89. 1
Caſtitatis dignitas. 78. 2. & 79. 1
Caſtitatis deliciæ. 89. 1
Caſtitatis privilegia Ibid.

Cella. 41.2. & 43.2. & 56.2. & 57. I. & 72. 2. & 88.2

Cellæ amor in adoleſcente. 41. 2
Cella Regularum murus. 43. 2
Cellæ amor. 13. 1. & 26. 2
Cellæ damna. 57. 2

Cenſores & ſcandalizari faciles de omnibus. 36. 1
Cenſores aliorum. 12. 1. & 32. I. & 55. 2. & 72:2

Charitas. 40. 2. & 50. 2. & 51. 2
Charitas erga hoſpites. 4. 1I
Charitas vera. 5. 2

Charitas vera ſibi, non aliis præſcribit mortificatio-

nem. 40. 2. & 41. 1
Charitas Superioris. 40. 2
Charitas neglecta. 55§. 1
Charitas ſeſe ſociet imperfectis. 62. 1
Charitas omnia piè interpretatur. 65.1
Charitas ſibi impetrat, quam aliis optat felicitatem.
Vide Unio.
Charitas vera, ſui inimica, aliis blanda. 9 5. 1
Charitas omnia fert. 90900. 2

Chriſtus expiaturus Adæ ſcelus obiit in meridie. 7.2
Chriſtus ubi habitet. 13. 2. & 2. 1I. & 44. 2. & 50.

1. & 62. 2
Chriſti Incarnatio Deo glorioſa. 15. 1
Chriſti jugum cui dulce? 17. 2

Chriſtus ita quærendus à nobis, ut ille quærit nos.

Chriſti imitatio. Ibid. & 20
Chriſti vulnera voluptas vera. 20.1
Chriſti vulnera. 20.2
Chriſti cibus allegoricè. 21. 1
Chriſtus habitat & deliciatur in Oratione. 23.2
Chriſtus quærendus indefeſsè. 27. 2

Chriſti paſſio. 36. 1. & 39. 1
Chriſti Nativitas.

Chriſtus eſt Cibus & recreatio Religioſorum. 46.1

Ohriſti amor in nos. 51. 1. & 71· 2
Chriſti amor erga animas. . 50. 1
Præter Chriſtum nihil amandum. 54. 2
Chriſtus

40.2

tunerunt A
rennmi
nli on h
Deko ſolo teli,
iſeumlure

ftumlh.
os auet, non

Uen.

.2

Cunzrlioerte
14
Doumſecn Regrl
buunkeclo dbian
lunfecko etiann
7
UCumheckione
Uumleclo perte
Uin Maualium
Menin I,1, &

mtiin ſipenin
e perin.
trmin ConAiat
luni Dperiori
Aenu mits.
rlt Cetet Ed
lecleſa
mrni g Ey
henn Hon lever
Uneni & ſurit⸗
auemg in heri
mnn & leyert
Attonmn curs

. tiolii 9. I.

in li ſlas
1. toliͤin perl
W Pelkedonn
ineſtentes

ults eint.
ilenſt .
nle, U

ſe layſi,
Rlai

leirlinie

18 0 1.

.
(ammdi
Merſſie:,.
“ niian in
NNe n
nie .
ltn N
or aietck

I
Dudmeatn

G Mtimmi
3
nmanm.
KVrl)
6
Dne. Gnk
& mortſuün
Gl
Conten lin

ne externa.

nodeſtil, .

arum.
tenet.
Rat
1
SA
4

It

es de onnitu
zur Eu
0,2. Sid

ralatinm

tatur.
n dli enti

ili lind .

lm obin “

7
1
1

Clementia in ſuperiore.

Cognitio ſui ſuas opes non cognoſcit.
Cognitio ſui in perſectis.

& mites erunt.

Rerum Notabilium.

Chriſtus pluris æſtimat zelum animarum, quam
contemplationem & amorem erga ſe. pag. 55.2
Ad Chriſtum ducet tentatio. 62. 1
Nil præter Chriſtum. 29. 1. & 62. I. S 38. 1
Chriſtus quæritur & invenitur Tribulationis S&

Tentationis tempore. Ibid.
Vide Tribulatio & Tentatio.
Chriſto carere, tribulatio ſanctorum eſt. 62. 1

Vide Tribulatio.
Chriſtus habitat in anima vacua conſolationibus

mundi. 63. 1
Chriſtum ſerunt Ariditates & Deſolationes. Ibid.
Chriſti prænuntia eſt Tentatio. Ibid.
Chriſtus ubi non habitet. Ibid.
Chriſtum habet ſtabiliter Humilitas. Ibid.
In Chriſto ſolo felicitas & quies. 63. 2
Chriſti jugum ſuave. 69. 2
COhriſti promiſſa. 70. 1

Chriſtus amat, non talenta grandia, ſed grandem
amorem. 75. 1
Chriſti Sponſa non admiretur felices. 80. 1
Chriſtus in Ariditatibus quoque quærendus. 87. I
Nihil præter Chriftum à Chriſto quærere. 87. 2
Chriſtum quærit & tenet Caſtitas. 89. 1
Circumſpectio. 25. I. & 43. I. & 2. & 72.2. & 78. 1
Circumſpectio perfectis. 25. I. & 28. I. & 30. I. &
37.2. & 41. 2. & 54. I. && 56. 2. G& 80. 1
Circumſpectio Regularum murus. 4

3.2
Circumſpectio ubique. F. 2
Circumſpectio etiam perfectis neceſſaria. 76. I. &
78. 1. & 85. I. G& 89. 2. & 95. 1
Ex Circumſpectione Caſtitas. 78. 2
Circumſpectio perfectis poſt victoriam. 95. 2
Clauſura Monialium. 43.

3. 2
Clementia. II. 1. & 27. 2. & 40. I. & 45. 2. & 49.2
& 69. I. & 2. & 70. 1
58. 2
Vide Superior.
Clementiam condiat ſeveritas. 40. 1
Clementia Superioris & Eccleſiæ. I. I

Clementia mitis. Ibid. & 49. 1

Clementia decet Eccleſiaſticos. 3. 1
Vide Eccleſiaſtici.
Clementia erga lapios. Ibid.
Clementia non ſeveritas. 4. 1
Clementia & ſuavitas. 41. 2
Clementia in ſuperiore. 92. 1
Clementia & ſeveritas. 94. 2

Cogitationum cura.

0 28. 2. & 81. 1
Cognitio ſui.

9. I. & 22. 2. & 27. I. & 28. I.
42. 1. & 64. I. & 81. I. & 89. 2
45. 2
80. 1
Compati Perfectorum eſt. 82. 1
Compati neſcientes ſubjiciantur omni diſciplinæ,
83. 1
Compati lapſis, Tiromibus, converſis. 1. 1
Viige Lapſi, Tirones, Converſi.

Compati imperfectis. 16. 2. & 25. 2. & 62.1. & 92.1

Vvige Imper fecti.

e „
Coumpati neſcientes. 32. I. & 36. 1I. & 40. 2. & 82.2

D Compati. 40. I. & 2. & 32. 1. & 45. 2. & 49. 2
Compati imperfectiomibus. 37. 1
Compati, ſed quaſi non compatiare. 41. 1
Compati converſis initio debemus. 49. I
ompati clam. 40. 2
Compati adoleſcentibus. 41. 2
Compati imperfectis perfectorum eſt. 40. 2
Concio ex ſilentio & mortificatione. 20. 2
Concio ſimplex. Ibid.

Concionatores mortificationem ament. Ibid. & 21. I
oncio ex oratione. 20. 2

Concionatoris exemplum vox operum.

. 20. 2
Concionatores ſe curent. 32.2
Vide Zelus.
Concio ex ſuo. 39. I
Concionatoris exempla. 58. 2. & 69. 2
Concionator gulæ ſuæ non inſerviat. 88.1
Concio ſeria. 83. 2
Concio vana. Ibid.

Confeſſarii nimis ſeveri.

3.2
Confefſarii diſcrefi ſint. 20. I. & 26. 2. & 31. 1
& 41.2. & 49. I
Confeſſarii ſint blandi. 40. 1I
Confeſſarii ſerii. 43. 1
Confeſſarii nimis auſteri. 64. 2
Conſeſſarii diſcreti. 92. 2
Confeſſio etiam probis neceſſaria. 68. 1
Poſt Confeſſionem fervor, non ſcrupuli. 29. 2
Confidentia in Deo ſolo. I4. I. & 22. 2
Vide Deus.

Confidentia in hominibus.

11 33. 1
Confidentia in Deum tantum „ etiam inter Pardos.
Confidentia in Deum. 79. 1

Conformari Dei voluntati. 10.2
Conformari Dei voluntati in tribulationibus & ten-

tationibus. Ibid.
Vide Deus.
Congratulationes. 72. I
Congratulationes non ſint difficiles. 32. I
Congratulationum ſitis. 60. 1

Conſcientia aperienda. 23. I. & 54. I. & 76. 1
Conſcientia aperienda: & Obedientiæ ſe permitte-
re. 64. 1
Conſcientiam non aperientes, rarò innocentes. 64. 2
Conſcientiam aperiendam ſuperiores leniter curent.

64. 2
Conſcientia aperienda, ſed fummo ſecreto. 6 5. 1
Conſcientia aperienda antequam prodaris. 66. 1
Conſcientia aperienda ſuperioribus. 66. 2
Conſcientia aperienda in ſpecie. 49. I

Conſcientia aperienda, etiam à ſuperioribus infe-

riori. 73. 2
Conſcientia aperienda etiam perfſecti. 78. 1
Conſideratio. 81. 1
Conſilia mala. 35. 2. & 88. I
Conſiliarii impii. 66. 1
Conſiliarii politici. Ibid.
Conſiliarii veri. 83. 2
Conſolationes. 71. 1
Conſolatio citò ſequitur ariditates. 18. 1
Conſolationes Dei & Mundi. 19. 1

Conſolationes Dei cui dentur. 22. 2. & 5§7. 2
Conſolationes Dei non præſumamus, ſed me-
reamur. 27. 1
Conſolationes Dei miſtæ tribulationibus. 69. 2

Conſolationes Dei dantur carentibus Mundi conſo-

lationibus. 63. 1
Conſolationes ſpirituales non à munere quietiori vel

dulciori, ſed à fervore. 88. 2
Conſolationes Dei. 89. 1
Conſolationes ſequuntur deſolationes. 48. 1

Contemplatio. 19.2. & 41. 2
Contemplationis lectulus ex florido myrrheus. 57.2
Contemplatio & oratio, ex caſtitate & mortifica-
tione. 70. I
Contemplatio & oratio in recreatione Tuſculana.

98. 2
Contemplationis bona. 88. 2
Contemplatio ubique, ſi ubique aſcendatur. Ibid.
Converſio. 39. 1
Converſio vera. 29. 1
Converſio nullius deſperetur. 59. 1
Converſis debemus compati initio. 15. 1
on-

—

Index

Converſio quomodo à Deo perficiatur. pag. 71. 1

Converſio & Pœnitentia arma allegor. 95.2
Cor rapiunt temporalia. 81. 2
Correctio blanda. . 9. 2
Correctio durior. 18.2
Correctio vera eſt ferventes coronare. 19. 1
Correctio opportuna ſit. 20. 1
Correctio dilata. 30. 2
Correctio à juſto ſit. 69. 2
Correctio non feſtinata. 49. 2

Correctio mitis. I. I. & 2. & 18. 2. & 3 1. I. & 43, 2
& 49. I. & 69. 2. & 70. I. & 83. 2. & 92. 2
Correctio ſecreta. 3.I. & 40.2. & 41. I. & 50. 1I. & 82.2
Correctio etiam erga bonos. 9. 1
Correctio lenis. 64. 2
Correctio non decet Tironem, qui non ſcandalizari
debet, ſed florere. 16. 2
Correctio eſt diſſimulare aliquando correctionem.
41. 1
Correctio publica. 66. 1
Correctio ſecreta ſit. 82. 2. & 89. 2
Cubile matrimonii ſanctum ſed ſanctior Ara Caſti-

tatis. 27. 2
Cura ſit, non odium. 49. 2
Curæ ſuperſfluæ. 21. 2. & 53. I
Curis ſuperfluis abſtinens. 48. 2

Curioſitas.

27. I. & 72. 1

Curioſitatis odium & modeſtiæ pretium. 26. 2
D
§. PHic 22. 2. & 33. 2. & 37. I. & 2. & 57. 2
A Davidis peccatum. 7.2
Delicati. 64. 1
Deliciæ. 96. 2

Deſolationes. 27. 2. & 38. I. & 46. I. & 62. 1. S&
65. I. & 70. I. & 71. 1. & 87. I. & 2
Deſolationes Chriſtum ſerunt. 63. 1
Deſolationes Deo gratiores oratione & talentis. 75.2
Deſolationes ex Dei Miſericordia. 73. 2

Deſolationes à Deo, cùm amat, permittuntur. 74. 1
Deſolationes conſolationes ſequuntur. 48. 1
Delolationibus paratum cor ſit. 71. 2
Deſolationum capax mens perfecta eſt. 98. 2
Deus raròô deſerit. 70. 2
Deus amat, dum odiſſe creditur. 74. 1
Deus Eccleſiaſticis etiam in lapſu non deerit. 89. 2
Dei curæ ſe committere. 22. 2. & 80. 2

Dei curæ gloriam ſuam committere. 8 5. 1
Dei præſentià non carent ariditates. 19. 2
Dei præſentia ſitienda, ut ille ſitit noſtram. Ibid.

Deus cur fruſtrà quæratur ab his, qui vel erubeſ-
cunt Evangelium, vel Conſcientiam contegunt.
. 22. 2
Ibid. & 62. 2. & 65. 1
22. 2. G 38. 1
In Deo ſolo confidentia. 22. 2
Dei Conſolationes cui dentur. Ibid. & 57. 2
Deus quærendus, ita tamen ut;, eo invento, non

Deus quærendus.
Dei præſentia.

dormiamus. 23. 2
Dei Conſolationes non præſumamus, ſed merea-
mur. 27. I

Deo dare, eſt accipere. 34. 2. & 41. 2. & 45. 2
& 60. I. & 2. & 72. I. & 83. 1
In Deum tantùm confidentia etiam inter Pardos.

39.2

Deo dare.
Dyeus effectum, non opus attendit.
Dei gloriæ ſitis ac fames. 45. 2
Dei gloria tantum. 46. I. & 2. & 49. 2
Dei voluntati ſe permittat Digrnitatibus non orna-
tus. . 46. 1
Dei Gratia neceſfſaria. 46. 2

44. 2. & 83. I
44. 2

Dei præſentia in anima. 46. 2
Deus vilis eſt nobis. 39. I. & 54:. 2. & 92. 1
Dei conſolationes dantur carentibus Mundi conſola-

tionibus. 63. 1
Vide Conſolationes.
Dei voluntati conformari. F. 2. & 18. 1. & 46. 2

& 47. 2. & 50. I. & 64. I. & 71. 2. & 74. 1
Dei voluntati conformari in tribulationibus. 18. 2
Deum derelinquentes.
Dei amor in nos.
Vide Amor.
Dei Timor.
Vide Timor.
Dei Gratia.
Vide Gratia.
Dei gloria omnis gloria noſtra, ſine illa nihil ſumus
omninòô. Ibid.
Vide Gloria Dei.
Dei memoria jugis eſſe debet.
Dei præſentia in mente.

9. 1
Ibid. & 81. 2
12. 2. & 95. 2

12. 2

X

13.2
Ibid. & 88. 2

In Deum confidentia. 14. 1
Vide Confidentia.
Dei liberalitas cupida ſæpiuùs largiendi. lbid.
Vide Liberalitas. W
Deus ſitiens orationes noſtras. Ibid.
Dei conſolationes dantur mortificatis. I15. 1
Dei promiſſa. 2

Deo ſervire 17. 1. & 70.
Deo ſervire felix. 45. 2. & 48. 2. & 89. 2
Dei Miſericordia. 18.2. & 49. 2. & 65.
Dei ſeveritas Clemens. 18.2
Dei & Mundi conſolationes. 19. 1
Dei curæ ſe permittere. 19. 2. & 22. 2. & 4’8.
1I. & 54. I. & 60. 2. & 88. 1
Dei voluntati conformari eſt amor verus, vel vera
obedientia: Ideo extra Religionem arduè Deus
amatur. 84. 1
Deus extra Religionem cur difficilè ametùr. Ibid.
Dei cura erga Religioſos obedientes & amantes ſui.

Ibid.
Nihil præter Deum, quando ille nihil optat præter
nos. Ibid.

Nihil præter Deum. 5. I. & 16. I. & 18. 1. & 21. 1
24. 1. & 27. I. & 29. I. & 39.2. & 44. I. & 46.,1
& 49. 2. & 50. I. & 64. I. & 66. 2. S 67.1. G
87. 1. & 71. 2. & 91. 2. & 92. 1
Nihil præter Deum in Religione. 23.
Nihil præter Deum, ſed poſt Orationem. 67
Nihil præter Deum velint Eccleſiaſtici. 8
Diffidentia ſui. 22. 2. &
Dignitas præmium laboris ſit, non ſortis c
rium. . I. (
Dignitas noxia. 7. I. & 33.2. & 37. I. & 63. 1. & 7.
Dignitas mores mutat. 7. 1. & 66. 2. 9
Dignitas non recuſanda. 7.
Dignitas quibus conferenda. 19. I. & 25. 2. G& 20
& 48. 2. & 49. 1. & 76. 1. &
Dignitas deferenda non Generi, ſed Virtuti. 2
Dignitas mores non mutet. 39. 2. & 8
Dignitas miſera. 4
Dignitatibus non ornatus, Dei voluntati ſe per-
mittat. 46. 1
Dignitas recuſanda, licèt videatur à Deo oflerri.

tibus. 75. 2
Dignitas deferatur non uni tantùm virtuti, ſed va-
riis. 76. 2

Vide Virtus. 5

Dignitas Juſto deferenda non Potenti. 80. 4
Dignitas in Liberali. Ibid.
Dignitas conferatur amantibus Eccleſiam. 88.2
Dignitas non deferenda rapacibus. 97. 1
Diſcretio

erio
N ohen

Cehelge
SSLc ſand
e Eulalt
ll, e di
Maun ſeinigve
loirklcctas,

ul Ggoge
ellkrentla.
bnti ubeni
uum beet (
e Cenemtie.

W(onm Apan

ſ Kritis.
uulhn lerpora

larr.

Eiltis urendu
ll honorane
IIHi honoran

Uli Decreta

ſic Decreta
ituat.
KiltiDecretz
ut Mortifcati
Uclkii veri n

ulltiſdi rare
UNlktican der
ſii rotins

alcioolenci.
GKomn Po
Ahiomm Don

non urus
. le Lenpli
1 cCrutn Un
Ari Mon E

lknni
R Dlriſti

17

Rerum Notabilium.

Kr Diſcretio. Pag. 41. I. & 58. 2
Mi Diſcretio in Superiore. 93. I
6 Divitiæ noxiæx. 68. 1
D Divitiæ S. Ignatii. 46. 2
Kt Divitiæ contemnendæ. 70. 2
ivit duxke. Ibid.
htiihg Divitiæ cordi firmiſſimè inhærent. 91. 1
n n Divitiarum lucta difficilis. Ibid.
lul 8 Divitiæ malè partæ. 96. 1
rn Divitiæ nimiæ. 96. 2
n Divitum lites. 96. 1
. E.
H Ccleſia & Religio miſta malis & bonis. 16. 2
e lilt „ S. Eccleſia ſcandala tollat. 17.2
Vide Nandala.
S. Eccleſia, ob aliquos non bonos Eccleſiaſticos
damnari ſpernique non poteſt. 17. 2
Mii ber poreſt.
e S. Eccleſiæ felicitas, ſi ſpiritualia cæteris præferat.
4 47. I
Eccleſia & Synagoga. 62. 1
Argenin Eccleſiæ Clementia. Vide Juperior.
Eccleſiæ gratia uberior quàm Synagoga. 2
“ Eecleſiaittoos decet Clemhentia, Sos 33. 1
M Vige Clementia.
1. S Eccleſiaſticorum Avaritia. 7. I. & 96. 2
III Vigde Avaritia.
2., 8 Eccleſiaſtici Temporales. .1
2, 0= Eccleſiaſtici veri. W 9. 2. & 47. I
Eccleſiaſticis parendum. 9. 2
Lccleſiaſtici honorandi. 70. 2
19,2. CnnM Eccleſiaſtici honorandi, quamvis optimi non eſſent.
4 1. ul 10. 1
e t Eccleſiaſtici Decreta condentes. 36. 2. & 69. 2. &
lgimen anl . 58. 2. & 81. 1
D Eccleſiaſtici Decreta condentes, experiantur quæ
Gifelememn præſcribunt. HW 40. 1
edietes Tanat Eccleſiaſtici Decreta condentes, ſibi, non aliis præſ-
cribant Mortificationem. 40. 2. & 41. I
ile min Eccleſiaſtici veri nihil præter Deum æſtiment.
8. 1
rrt Eccleſiaſtici ſibi vacent. 2. 1
2i Eccleſiaſtici clam puniendi. 50. 1
CrEl Eccleſiaſtici avari. I4. 2. & 68. I. & 9 1. 1
. 1ul H Eccleſiaſtici proximos ex electione, non affines pro-
51. 1
ole. . 5
Orüme 55. 2. & 59. I. & 89.
iaſticorum Pompæ veriores . 1
4 iaſticorum pompæ veriores Exempla bona

t, non luxus & pompæ. 60. 2

“ Vide Exemplum.
7 “ eſiaſticorum unio ſancta, non factio ſit. 61. 1
7 1. , eſiaſtici non de Tunicarum ornamento ſint an-
1 E ccleſiaſtica Juriſdicti Ibid. & 60. 2
11 Liet iſdictio. . de: 2
ei, liſi, MWMB Vide Juriſdibétio. 1 97
“ Eccleſiaſtica Juriſdictio & zelus animarum nihil

quærant. 65. 2
oht Eccleſiaſtici .
Dei wo E Haltici curantes animas non corruent. 89. 2
Ccleſiaſtici clam ac mitius pumiendi. Ibid.

Eecleſiaſticis Deus, etiam in lapſu, non deerit. Ibid.
cleſiaſticorum Exempla. 7I. 1I
Eccleſiaſticorum ambitio zelo Eccleſiæ palliata.

. 72. 2
ccleſiaſtici curent aliorum perfectionem. 77. 2
Eccleſiaſtici ſancti. 88. 1
ccleſiaſtici non ſint avari. 80. 2. & 96. 1
H Eccleſiaſtici orent. 81. 1
Eeccleſiaſtici obediant ſanctæz Romanæ Eccleſiæ.
Ibid.

Pihicæ Tom. I. Pars II.

Eccleſiaſtici affines non ditent. 80. 2
Eccleſiaſtici quinam ſint probi. 87. 1
Eccleſiaſtici mihil præter Deum velint. Ibid.
Eccleſiaſticorum Luxus in Vihis. 6. 2

Eccleſiaſtica Juriſdictio erit formidabilis, ſi Ecie-
ſiaſtici fuerint optimi. 75. I
Eccleſiaſtica Juriſdictio meliùs Famâ, quàm Pcliti-
cà propugnatur. 80. 2
Eccleſiaſtica Juriſdictio blanda ſit. 81. 1
Eccleſiaſtica Juriidictio non omnibus eadem impo-
nat. 93. I
Eccleſiaſticæ Juriſdictioni ſubdi, florere eſt. 81. 1I
Educatio filiorum. 34. I
Vide Filiorum educatio.
Educatio Tironum. 43. 1
Electio ſtatũs. 19. 1. & 33. 2. & 42. I. & 51. 1. &
5§ 7. 2. & 67. 2. & 69. 2. & 70. I
Vide NMatus.
Eleemoſyna. 90. 2
Epiſcopus reſideat. 68.2
Epiſcopus integer ſit, non ſolùm prudens ſit.
80. 2
Epiſcopus nil amet niſi oves ſuas. 84. 2
Epiſcopus audiat inopes, Deum, non pannos con-

templatus. 81. 2
Epiſcopi vigilantia. 85. 1
Epiſcopus non omnia committat Vicario. Ibid.
Epiſcopi audiant. 3. 2
Epiſcopi invigilent in confiniis.

.2
Vide Superior. 2
Epiſcopi non ex Aulis, ſed & Monaſteriis eligan-
tur. 25. 2
Epiſcopi Reſidentia. 50. I. & 65. 1. & 68. 2. &
. I. & 79. I. & 83. I. & 84. 2. & 94. I. &
99. 2. & 977. I
Epiſcopi Reſidentia zelum Dignitati conjungat.

Epiſcopus viſitet. 5C. 2
Epiſcopi munus circa Eccleſias. 97. 1

Epiſcopi & Superiores à ſuis rationem exigant Ec-
cleſiarum. Ibid.
Epiſcopi adiint Eccleſis. 97. 2
Erubeſcentia Evangelii. 75. 1. & 90. i

Erubeſcentia bonæ vitæ. 90. 1
S. Euchariſtia. 4. 1. & 46. 1
S. Euchariſtia Sacerdotibus ſemper plus fſapiat.
12. 2
Examen Conſcientiæ etiam probis neceſſarium.
68. 1. &2

Vide Confeſſo.

Excommunicatio rara ſit. 40. 1
ExcONININicatio cura ſit, non odium. 49. 2
Excommunicatio amore non careat. Ibid.
Excommnunicatio aliquando necefſaria. 66. I

Excommunicatio ab Epiſcopo procedat, non à Mi-

niſtro. 83. 2
Excuſationes non neceſſariæ. 17. 2
Excuſationes frivolæ. 5O5. 1

4. 2. & 58. 2. & 69. 2

Exempla Superioris.
Vide duperior.

Exempla Superioris erga ſe auſieri. 1I. 1
Exemplorum vox. 20. 2. & 32. 2. & 36. 2. Se
4 ◻. 1

Exemplum Concionatoris, voy operim. .
Exemplo bono proficiet J uriſdictio Eccleſiaſtica.
Exemplo ſit Eccleſiaſtica Juriſdictio. 35. 1
Exempla Superiorum bona. Ibid.

Exempla Superiorum. 34. 2. & 35: I. KM 36.2

—

37. I
Exempla Concionatoris. 58. 2. &α 69. 2
Exempla bona; Eccleſiaſticorum Pompæ verunte.
O. 2
X Exempla

R

Index

Exempla bona.
Exempla ſancta.
Exempla mala. 88. 1
Exemplo eſſe. 40. I. & 95. I
Exempla ſpiritualia amorem in Deum Farlant.
7. 2
Exercitia ſpiritualia. 42. I. & 48. 2. & 68. 1
Exercitia ſpiritualia & Oratio Mentalis. 68. 1

pag. 67. I. & 68. 1. & 90. 1
75⁵5. 1

F.

Amæ cura. 17. 2. & 34. 2. & 43. 2. & 55. 2
F & 71. I. & 83. 2. & 86. I
Familiaritas nimia cum ſæcularibus. 16. 2. & 33. 1
& 41. I. & 61. 2. & 84. I. & 90. I. & 98. 1
Familiaritas cum ſæcularibus ſermone ſpirituali con-
diatur. 21. 1
Familiaritas nimia cum mulieribus. 40. I. & 55. 2
Familiaritas cum ſæcularibus cauta. 41. I. & 83. 2
Familiaritas nimia cum ſæcularibus nos exponet de-
riſui. 57. 1
Familiaritas cum ſæcularibus. 71. 2. & 72. 2
Familiaritas cum ſæcularibus ſine humanis reſpe-

Ctibus. 75. 1
Familiaritas cum ſæcularibus inutilis. 90. 2
Felices non admiretur Religioſus & Chriſti ſpon-
ſa. 80. 2

Felicitas noxia. 7. 2. & 8. I. & 33. 2. & 37. I. & 2
47. 2. & 57. 2. & 63. I. & 64. 1. & 77. 1
Felicitas vera. 23.2. & 88. 2
Felicitas miſera. 25. I. && 48. 2
Felicitas inexplebilis. 25. I. & 80O. 2.

Felicitas non explet. 25. 1
Felicitas ſpernenda. 39.2
Fehcitas fluxa & infelix. 42. 1
Felicitas vera Tribulatio eſt. T. 2

Felicitas infelix.

47. 2. & 57. 2

Felicitas palliata. 7. 2
Felicitas & quies non reperitur niſi in Chriſto.
63. 2
Felicitatem parit Tribulatio. 48. 1
Felicitas Religionis. 48. 2

Vide Religio.
Felices non admirandi. 26. 2. & 27. I
Felicitas nimia æternorum cognitionem tollit. 7. I
Ferventes coronare vera correctio eſt. 19. 1
Fervor. I3. 2. & 18. I. & 21. 2. & 29. 2. & 43. 2
& 44. 2. & 49. 2. & 88.2. & 90. I. & 92. I
Fervor præproperus. . 6.2
Fervor verus. 19. 2. & 07. 2
Pervor verus abſque ſingularitatibus.

O. 1
Fervor verus pati pro Chriſto. 1
Vide TPati.
Fervor in devotione. 12. 2
Fervor diſcretus. 23. I
Fervor interit. 35. 2
Fervor in perfectioribus. 42. I
Fervor ex toto. 44. 2
Fervor verus in opere. Ibid.
Fervor in opere, non in deſiderio tantum. Ibid.
Fervor Religioſorum. 55. 2
Fervor facilis. 59. 1
Fervor poſt Confeſſionem, non ſcrupuli. 29. 2

Fervorem excitant Mortis memoria & ſpes præmii.

14. 1
Fervori neceſſaria obedientia. 14 1
Fervori ſtudia poſthabenda. 35. 2
Fervor ultroneus. 76. 1
Fervor diſcretus. Ibid.
Fervor non immodicus. Ibid.
Fervor in ſenibus. 78. 1

Fervor ultra Regulas. 81.2
Fervor fictus. 86. 1
Fervor poſt Tirocinium. 86. 2
Fervor ubique floret. 88. 2
Fervor Colonus eſt deliciarum. Ibid.
Fervor Colonus eſt conſolationis. Ibid.
Fidei habitus. 46. 2
Filii adhæreant Parentibus. 94. 1

Filiorum educatio. 34. 1. & 94. 1
Vide Educatio.
Fiſcus. 65. 2. & 68. I. & 96. I. & 97. I. &

. . . 97. 2
Fiſcus an Fiſco egeat Rex inquirat. 38. 1
„
Furtum. 96. 1
G.
Loria Dei major. 10. 1
Gloria Dei major tantùm. 16.2

Gloria Dei tantùm. 46. 1
Gloria Dei eſt omnis gloria noſtra: ſine illa nihil
ſumus omninò. 12.2
Vide Deus.
Gloria Dei tantum Divitiæ S. Ignatäö. 46.2
Gloria vana. 16. I. & 2. & 35. 2. & 50. 2. & 54. 1

S& §7. I. & 60. I
Gloria vana in Pœnitentia & ſordibus. 25. 1
Gloria vana devitanda. 58. 1
Gloria vana raròô vincitur. 59. 2
Gloriæ Dei ſitis ac fames. 45. 2
Vide Deus.
Gloria vera. 67. 1
Gloria Dei major quærenda. 72. 1
Gloriam ſuam Dei curæ committere. 8 5. 1

Gloria quò negligentiùs curabitur a nobis, eò no-
bis cumulatior adveniet. . 95. I
Gloriam vanam appetunt minus pretioſa. 85.2
Gratia Dei. 9. 2. & 12. 2. & 42. 2
Vide Deus.

Gratia Dei neceſſaria. 46. 2
Gratia Eccleſiæ uberior quàm Synagogæ. 55. 2
Vide Eocleſia.
Gratiæ cooperandum. 9. I. & 64. 2
Gratiæ omnia tribuenda. 22. 2. G 89. 2
Gratiæ rebelles. 64.2

Gratiæ Dei vis.

Gratiæ neceſſitas. 689. 1
Gratitudo. 5. 2
Gula in Religioſo. 56.2
Gulæ ſuæ non ſerviat Concionator. 88. 1
H.
Abitus mali. 24. 2
T Homines non timidi. B37. 2
Hominum dicta. 92. 1

Honor mutuus. 25. I. & 36. I. & 66. 2. & 82. 2
Honor mutuus de omnibus benè ſentit. 72.2
Hoſpitalitas.
Vide Infirmi.

regrinos.
Vide Unio.

Hoſpites non eſcam, ſed charitatem probent.

Hoſpitibus ſuperior ipſe miniſtret. F I
Humani reſpectus. 17. 1. & 94.2
Humanorum reſi pectuum contemptor uniformis vir-

tutis ſit. 95: I
Humanorum reſpectuum contemptor, Mortifica-
tionis ſtudioſus ſit. lbic.
Humani Timores. 75. 1. & 88. 1. & 90. 1
Hum--

1 ſecui
eslole
„

lan fell.

s gorim
ublims
g iel 4
s ett
Alus kin.
lna SMir⸗
ilm umb
imuriibis
Ulmniate Cafi
u hparere
n hetke
n hlendere
en wdue.
3ats Chriſtun
Ceten
etadltatur.

Ppni cbyitund

ir glorie
en ult, dl

Alnzer JES.
Mpuidminæ, 0
icptm.
un ei
Uſami in R
dChriki.
Eetdlonnes ſn-
Uekil debem

☛☚

ſei
Hummn ſactt lo

Uunt Chrifti

gelch ſſe
1

4

Mnlintur 3

Uterin.

nd dnilan

Hoſpitalitas non paſcat tantùm, ſed alloquatur be.
2

Rerum Notabilium.

Humiliatio Chrifto gratiorem facit.
1 Vide Perſecutio & Mortificatio.
Humilitas. 10. I. & 18. I. & 19. 2. & 22. 2. & 24.2
27. I. & 45. 2. & 60. 2. & 88. I

Pag. 12. I

1 Humilitas & Perſeverantia- 6. 2
Humilitas Deo grata. 10. 2. & 76. 2
Humilitas in perfectis. 12. 2. & 48. 1. & 80. 1
4 Humilitas gloriam veriorem parit. 15. I
6. g Humilitas ſublimis. 14. 2
1 Humilitas inter æquales ſublimes. Ibid.
trn. Humilitas vVera. V 15.2
Humilitas rara. 16.1
Humilitas S. Mariæ Virginis. 25. I
Haumilitas omnibus ſuppetit. 28. 2
Humilitas in vilibus muneribus. Ibid.
Ex Humilitate Caſtitas. Ibid.
MUB, Humilitas apparere neſcia. 32. 1
1 Humilitas in perfectioribus. 42. 1I
oc: lei Haumilitas ſplendere neſcit. 58. 1
n Hurilitas ardua. 60. 1
1 Humilitas Chriſtum habet ſtabiliter. 63. 1
lenid. Hucmilitas de cæteris ſumma cogitans. 66. 2
. a Humilitas exaltatur. 85. 1
Eil Hypocriſiltss. HK 2. I. & 86. 1
ſn Hypocriſis devitan a. 58. 1
I.
4 ESUS, ut gloriæ ſuæ alios faceret hæredes, ſan-
guinem fudit, aliorum felicitatem vitæ antetulit
ſuæ. II. 2
Nihil præter JESUM. 89. 1
Nlnttet. S. Ignatii divitiæ, Gloria Dei tantùm. 46. 2
bitur a nlint Imitandi optimi. 16.2
“ Imitandi pauci. Ibid. & 66. 1I
nns fetlh. Imitandi pauci in Religione. 88. 1
9.2. 1 1 , Imitatio Chriſti. 19. 2
Imperfecti omnes ſumus. 28. 1. & 54. I. & 55. 1
Imperfectis debemus compati. 16. 2. & 2 5. 2
in legge & 62. 1
Imperfectis ſeſe ſociet Charitas. 62. 1
SE Impios non facit locus. 17. 2
11 Incarnatio Chriſti Deo glorioſa. 15. I
Infirmi. 5. 1
Infirmi viſantur à ſuperiore, non ſolùm curentur.
NNW. e 40.2
Vide Nuperior.
Infirmis conſulatur. 4. 2
innd Viige Juperior.
1 Inimici diligendi. 5I. 2
Inimici dilectio. Ibid.
Inimici dilectio & unio Eccleſiaſtica reddet inex-
pugnabilem. ð 94. 2
Inmnimici veriores. 88. 1
Innocentia ubique tuta; & virtus nunquam obſcu-
ra. 17. 2
te nipirationibus & vocationi rebelles. 72. I
bene rkt nipirationes Dei contemptæ. 57. 1
3.2 Intentio tecta. IO. I. & 14. 2. & 16. 2. & 21. 2
. Achn & 23. I. & 44. 2. & 46. I. & 61. 2. & 74. 2. &
tom, 07 . . 2. & 806. 2. & 87. I. & 88. I. G& 90. I
Intentio recta nihil præter Deum quærit. 6. 1
Intentio recta in Religionis muniis vilioribus. Ibid.
churitnen! Intentio recta omnia pro Deo agens. 44. I
Intentio recta rationes privatas ſpernit. 46. 1
riltret 1 Intentio recta difficilis. 54. 1
ſi Intentio mala. 16. 2. & 28. I. & 61. 2
tennpnui Intentio recta Deo gratior talentis & Oratione.
oremm, N Intentio recta in operibus bonis. 2. 1
asrk Ethicæ Tom. I. Pars II.
Vrtdi

Intentio recta Dei memor, non operis. 81. 1
Intentio recta in recreatione. 81. 2
Intentio recta, ſed palam. 95. 2
Intentio recta in zelo animarum. 98. 2
Invidia inter Religioſos ceſfſet. 46. 1
Invidia inter Religioſos. 52. 1. S 72. 1

Vide Aulicus.
Invidia. 2. I. & 5. 2. & 29. 1. & 77. 1I. & 80. 2
Invidiæ victoria difficilior triumpho amoris proprii.

11. 1
Invidiam pellit unio vera. §. 2
Vide Unio.
Invidia & Perſecutio Perfectionis rubigo ſunt.
G706. 1
Invidia inter operarios. 78. 1

Joannes dum ad Chriſtum Diſcipulos deſtinat,
pluſquam Propheta prædicatur a Chriſto, & ne-

gatur arundo eſle. 11. 2
Irriſores. 92. 1
Irriſores juſtorum. 49. 1I. & 92. 1
Judas. 90. 1
Judex. 14. 2. & 96. 1

Judicantes temerè. 12. I. & 17. 1. & 49. I. & 55. 2
& 59. I. & 66. 2. & 72. 2
Judicantes temerè pejores exteris ſunt. 28. 1
Vide Nandalizari faciles, & Zelantes.
Judicantes temerè, poſt multa virtutis indicia, ob

levem defectum. 32. 1
Judicium temerarium. 24. 2
Judices. 96. 1

Judices, Procuratores, Cuſtodes & ſervi habeant

præfinita ſtipendia. 97. 2
Judices judicandi. 65. 2
Jugum Chriſti ſuave. 59. I. & 69. 2. & 70. 2
& 77.
Juriſdictio Eccleſiaſtica. 60. 2. & 79. 1. & 95. 1. &
2. & 97. 2
Juriſdictio Eccleſiaſtica nihil quærat. 65. 2

Juriſdictio Eccleſiaſtica exemplo bono proficiet.

34. 2. & 35. I
Vide Exemplum.

Juriſdictio Eccleſiaſtica erit formidabilis, ſi Eccle-

ſiaſtici fuerint optimi. 75. I
Juriſdictio Eccleſiaſtica non omnibus eadem impo-
nat. 93. I

Juriſdictioni Eccleſiaſticæ ſubdi, florere eſt. 81. 1

Juſtitia & ſeveritas urbium arma. 65. 2
Juſtitia æqua omnibus. 25. 2
Juſtitia æqua. 76. 2
Juſtorum irriſores. 49. 1
Juſtis vitandæ ſingularitates. 13. 1
Juſtis omnia cooperantur in bonum. 14. 1
L
Abor non evitetur in Religione. 21. 2
Labor Sæcularium. 42. 2
Labor appetendus. 59. 1
Laboris non reſuga oratio. 58. 2
Lætari talentis & dignitate aliorum. 8. I1
18. 1

Lætitia ſpiritualis unde naſcatur.

Lætitia ſpiritualis orationem nunquam deſerit.

29:. 2
Lætitia ob æterna tantùm. 67. 1
Lætitia ſpiritualis. J. 2
Lætitia vera. 89. 1
Lætitiæ ſpiritualis fons. 88. 2
Laici non ſpernendi. 7. 2

Lapſi occultè percurandi.
Lapfſi blandè erigendi. 3. I. & 2. & 18. 2. & 20. 1I
& 26. 2. & 41. I. & 49. I. & 56. 1
4. I

Lapſi ſperent. 14

X 2

—

Index

Lapſi juvandi. pag. 4. 1
Lapſi optimi fiunt. 59. I. & 2. & 48. 1
Lapſi blandè conſtringendi. 68. 2

Lapſis compati. 1.2
Vide Compati.

Lapſis ſine pompa pharmacum adhibeatur. 3. 1
Lapſi non abjiciendi. 34. 1
Lapſis blandior Superior. 56. 1

Vide duperior.

Lapſi optimi fiunt ſi ſe vincant. 79. 1
Lapſos Superiores curent. Ibid.
Lapſi erigendi. 92. 1
Lapſi clam erigendi. 82.2
Lapſi erigendi non unàâ ratione. 92. 2
Lapſi blandè coercendi. 93. 1
Lectio ſacra. 77. 1
Lectio ſacra fons ſermonis ſpiritualis. 41. 1
Lectulus nullus eſt in temporalibus. 57. 2
Liberalitas Dei cupida ſæpiùs largiendi. 14. 1

Lingua non affectata in Concionibus, vel Concione

vana & nimis elaborata. 70. 1
Linguæ cura. 30. 2. & 31. 1I. & 71. 2. & 83. 2. &
90. 1
Lites Divitum. 96. 1
Lites non proſunt. Ibid.
Locorum indifferentia. 88.2. &ũ 90. 1
Locus Sanctos non facit, nec impios. 17. 2
Vide Sanctus, & Impius.
Lux allegoricè. 7. 2
Luxuria. Ibid.
Luxuria fons omnium ſcelerum. 79. 1
Luxus. 63. 2. & 96. 2
M.
.Agnes Amoris Dei in nos, amor in Deum
M eſt. 81. 2
Maniuetudo. 71. 1. & 31. 1
Mariæ Virginis Beatiſſimæ patrocinium. 23. 1
Mariæ Virginis Humilitas. 25. 1
Martyribus Religio vix cedit. 67. 2
Matrimonia. 27.2

Matrimorii cubile ſanctum, ſed ſanctior ara Caſti-

tatis. Ibid.
Memoria Dei jugis eſſe debet. 13. 2
Memoria Eternorum. 14. 1

Mercenaris & ſervis reddenda merces, dum aulicis
conſulunt. 97. 2
Miniſtros Rex ftænet. 25. 2
Miſericordia Dei. 18. 2. & 49. 2. & 65. 1
Modeſtia. 7. 2. & 23. 2. & 28. 2. & 30. 2. & 40. 1
& 43. 2. & 68. I. & 2. & 74. 2. & 75. 2. & 80. 1
Modeſtia & verecundia virtutum duces.

2
Vigde Verecundia. Z
Modeſtia & Pudicitia non ſola in viro. 21. 2
Modeſtia ſine ſpiritu. 28. 1. & 31. 2. & 43. 1
& 61. 1
Modeſtia & verecundia ubique. 3I. 2

Modeſtia & Recollectio ſentuum, odor Orationis
quidam eſt.

Modeſtia & Oratio proſtent in ſenſibus.
Modeſtiæ neceſſitas.

41. I
Ibid.

2
Modeſtia & diſciplina exterior vix amiſſæ rechhe⸗
rantur. 54. I. & 2
Modeſtia & cura Caſtitatis. F§F.. 2
Modeſtia operariis neceſſaria. 67. 1
Modeſtia viris neceſſaria. 67. 2
Modeſtia virginibus non ſola neceſſaria. Ibid.
Modeſtia & verecundia dotes caſtitatis. Ibid.
Modeſtia & exempla bona. 68. 1
Modeſtia neceſſaria. Ibid.
Modeſtia Judex cordis. 70. 2

Modeſtia non in Templis tantiun, aut in viis, ſed

in Scholis & villis. 80. 1
Modeſtiæ exempla. Ibid.
Mœror noſter ob æterna tantuùm. 67. 1
Moniales ſolitariæ gnt. 13. 1
Monialis. 43.2
Monialium clauſura. 43. 2. & 72. 2
Moniales. 56. 2
Moniales vitent familiaritatem cum ſæcularibus.
Ibid.
Mors & ſpes Præmii. 14. 1
Mors & ſpes præmii Fervorem excitant. Ibid.
Ex Mortis memoria Caſtitas. 69. 1. & 2
Mortificatio amanda. 11. 1
Mortificatio eſt amor in Deum verus. 11.2
Mortificatio Chriſto gratiorem facit. 12. 1

Vide Humiliatio & Perſecutio.
Mortificationum Amor. 10. I. & 11. 1. & 67. 1

& 77.2
Mortificationis ſitis. II. I. & 18. I. & 47. 1
&59. 1
Mortificatione præſtantior unio- 11. 1
Mortificatio quomodo dulceſcat. 18. 1. & 47. 1
& 69. 2
Mortificatis dantur conſolationes Dei. 15. 1
Vide Conſolationes, & Deus.
Mortificatio ſitienda. 20. 1
Mortificatio vera. Ibid.
Mortificationis ſtudium rarum. Ibid.

Mortificatio Paſſionum. 21. I. & 50. 2. & 61. 1
Mortificatio & Oratio, ſed cum Obedientia. 23. I
Mortificatio & oratio ſibi nexæ.

24. 1
Mortificatio exoſa. Ibid.
Mortificatio ſine oratione & obedientia. 24. 2
Mortificatio ſed à ſuperiore. 29. 1
Mortĩficatio ſoboles veræ Pœnitentiæ eſt. 29. 2
Mortificatio melior oratione. 36. 1
Mortificatio & Oratio. 37. 1
Ex Mortificatione externa Caſtitatis cura. lbid.

Mortificatione etiam in Aula Religioſus frui poteſt

ſi vult. 37. 1I. & 2
Vide Religioſus.
Mortificatio vera Virtus. 38. 1
Mortificatio utilis. 38. 2
Mortificationis vis in Renovatione. Ibid.
Mortificationis bona. . 39. 2
Mortificatio occulta. 41. 2
Mortificatio optanda. 44. 2
Mortificatio etiam in parvis. Ibid.
Mortificatio Chriſto quàm grata. 47. 1
Mortificatio voluntaria. lbid.
Mortificatio in omnibus rebus. 47. 2
Mortificatio indifferens. ldbid.
Mortificatio vel inter delicias. Ibid.
Mortificatio paſſiomim omnimoda. 52.2

Mortificatio corporis. 56.2

Mortificationis non refuga oratio. 58. 2
Mortificatio in Converſione & Tirocinio. 59. I
Mortificatio ubique. Ibid.
Mortificatio. 60.2. & 73. 1
Mortificatio magis neceſſaria, quaàm fſcientis.
60.2
Mortificatio neceſſaria. 61. 1
Mortificatio neceſſaria Religioſo non ſæculari.
2. 1
Vide Religioſus.
Mortificatio Corporis valde difficilis. 64.2
Mortificatio ne quidem ſentienda. 66. 2
Mortificationis odium. 67.1

Mortificationis odium ſtatim ad ſuperiorem Getert

quæcumque ſuſtinet. .

Mortificationis Amor. 67.1
Mortificatio optata. lpid
Mortificatio in minimis. 68.1
Ex

Alemtir

poni, 4
l (oololamo
ai ewiuus

an fiola in
Genn ülfer
onoemd⸗
reto guonn

Tronior
Nufunt.

“ Mon

Selln Deo pr⸗

latnta necella
e Nermur.
flentie & zelo

lelenta. 2). l
llenne ſeſe Pen
ente vis.
kkmelehenit
Nelirioſ
enii ancle
unugiſer.
ſie Zelut.
Elenin vete
Cenin Ommrnl
ſeiin Neglecte
ini Dränionet
eclenta hren,
tenti licnt
len in adlis
ſen e
Deogeu
ütmhih cl,
Eient ir
denra non de

S==

erunch

4

aln
l

..
eKctan.

G⸗
1
venn.

nutio.

1K nl

1
1.1. n
un Obelten
N.
Obechenta.
43

mitennie d.

lutnn n 4
Relganblu

ſtione.

a.

bus.

Ex Mortificatione Caſtitas.

Mulier domi ſit.

Obedientiæ vis.
Obedientiæ ſe penitùs tradens Religioſus verus. 44.2

Oblſervantia Regularum.

pag. 69. I. & 2

Ex Mortificatione Contemplatio. 70. 1
Mortificationem Amor non refugit. 2. 1
Mortificatio in ſenibus. 78. 1
Ex Mortificatione Caſtitas. 78. 2
Mortificationum ſitis inter laxamenta. 82. 1

Mortificatio etiam duratura ſufferatur. 90. 2. & 9I. 1
13. 1. & 66. 1

Mulier caveat familiaritates Virorum. 56. 2

Mulier domo & ſecreto gaudeat. Ibid.
Mundi promiſſa. 19. I
Mundi Conſolationes. Ibid.
Mundi ſervitus. 42. 1
Munera. 14. 2. & 70. 2
Munera viliora in Religione. Ibid.
Munerum indifferentia. 88.2. & 90. 1
Murmuratio. 77. I
Murmuratio quomodo obſtruatur. 66. 1

N.

N Aturàâ proniores ad vitia, ſi corrigantur, op-

timi fiunt. 79. 1
Nobilitas vana. 28. 1
Nox allegoricéè. 7. 2
—
Qd̈dientia prompta. 6. I. & 57. I. & 76. I. &
81. 1
Obedientia Deo pretioſa eſt. 9. 2
Obedientia in perfectis. Ibid.
Obedientia cuilibet præſtanda. 10. 1
Obedientia orationis fons. 15. 1
Obedientia neceflaria Fervori. Ibid.

Vide Fervor.
Obedientiæ & zelo animarum oratio poſthabenda.
21. 2
Obecdlentia. 23. I. & 43. I. & 46. 2. & 88. 1. & 90. 1
Obedientiæ ſeſe permittere. 29. I. & 54. I
38. 2

Vide Religioſus.
Obedientià Sanctæ Romanæ Eccleſiæ zelus anima-

rum frugifer. 46. 2
Vide Zelus.
Obedientia vera. 50. 2
Obedientia in omnibus. 54. 1

Obedientia neglecta orationis dono nos privat. 57. 2

Obedientia orationem parit & fervorem. 60. 1
Obedientia ſpreta. 64. 2
Obedientia alacris. 67. 1
Obedientia in arduis. Ibid.
Obedientia prompta ex oratione. 74. 2
Obedientia Deo gratior oratione & talentis. 75. 2
Obedientiam colant etiam perfecti. 78. 1
Obedientia non declinetur. 81. 1
Obedientiæ ſœcunditas. Ibid.
dientia in omnibus rebus. 8 5. 1

lervantia ex intentione Deo placendi, quamvis
eam ſuperiores oſcitanter, & Epifcopi non exi-
gant. 10. 1
13. I. & 43. I

bſervantia Regularum, ſi vel una in re ſperni-

tur, negligetur in omnibus. 1
Vice Rere e. 5
Obſervantia exacta. 81. 2
Obſervantia Regularum uniformis. 95. I
Obſtinati. 39. I. & 72. 1
Occaſio detegit Virtutem. 15. 2
Vide Virtus.
Occaſio mala. 33.2
Occaſio mala devitanda. 34. 1

Ethicæ Tom. I. Pars II.

Rerum Notabilium.

Non omnia licent omnibus.
Opera. Vide Vox operum.
Operarius minimè humanus & promptus. 3. 2
Operarius virtutes ſolidas in ſuis inſerat. 43. 1
In Operario Caſtitas & affabilitas, ſive ſermo, pe-
nè ſola attenduntur. 71. I
Operarii invidi gloriam ſuam augeant, non car-
pendo, ſed commendando cæteros. 72. 1
Operarii nil præter Deum quærant in pœnnitentibus.

61.2

98. 2
Operum vox efficax. 69. 2
Vide Vox.
Opprobrium pro Chriſto. 6. I. 73. 2
Opprobrium pro Chriſto ſplendidum eſt. 67. 1
Oratio pro aliis fuſa nobis prodeſt. 2. 1
Oratio ſi deſit, ſuccedit tepiditas. 8.2
Orationes noſtras Deus ſitit. 14. 1
Vide Deus. . .
Oratione eget ſcientia. Ibid.
Orationis fons. 14. 2. & 23. 1
Orationis fons obedientia. 15. 1
Orationis parens zelus. 14. 2
Oratio juvetur à zelo. 16. 2

Oratio poſthabenda obedientiæ & zelo animarum.
21. 2
Oratio & Mortificatio, ſed cum obedientia. 23. 1
Oratio. 23. 2. & 36. 1. & 74. 2. & 85. 2. & 88. 1

In Oratione Chriſtus habitat & deliciatur. 23. 2
Oratio poſt quæſitum Deum foœcundior. 24. 1
Oratio & Mortificatio ſibi nexæ. Ibid.
Oratio etiam felicitatis tempore. 2 5. I
Oratio ſuperbiæ, ideôque Luxuriæ fons. 28. 1
Oratio zelum non impediat. 34.2
Orationi ſtudia poſthabenda. 35. 2
Vide Fervor.
Oratione melior Mortificatio. 36. 1
Oratio & Mortificatio. 37. I
Oratio melior eſt luctà & corona. 38. 1

Orationem non deſerunt Amor verus, & Lætitia

ſpiritualis. 39. 2
Orationis utilitas. Ibid.
Oratio ex Modeſtia. 74. 2
Oratio & Modeſtia proſtent in ſenſibus. 41. I
Oratione zelus animarum frugifer. 46. 2
Oratione ſtudia proficiunt. 47. 1

In Oratione qui carebant deliciis, optimi fiunt.

48. 1
Oratio neglecta. 50. 1, & 67. 1
Orationis rarum ſtudium. 51I. 1

Orationis dono nos privat Obedientia neglecta. 57.2
Oratio, ſed non refuga laboris & mortificationis.
58. 2
Orationem juvat zelus animarum. . 60. 1
Orationem parit Obedientia. Ibid. & 60. 2

Oratio mentalis amorem in Deum parit. 67.2
Poſt Orationem nihil præter Deum. Ibid.
Oratio mentalis. 68. 1
Oratoria privata Nobilium. 63. 2
Orationi prodeſt zelus animarum. 73. 2
Oratio nobis ſerviat. 81. 1
Ex Oratione Obedientia prompta. 74.2
Orationis fertilitas. 81. 1
Oratio ubique. 84. 2
Orationis hora illibata ſit. 87. 2

Oratio dirigatur ad cognitionem ſui, magis quaàm

ad conſolationes. . 37. 2
Orationis tempus ſtudiis non impendatur. 88. 1
88. 2

Orationis bona. .
Oratio & Contemplatio in Recreatione Tuſcula-

na. 98. 2
Ordines ſaeri. 51. 1
Ornatus verior Eccleſiæ. 73 1

49. 2. & 5I. 1

ium. 2
Ot 1 S. Pacomii

Index

P.
§. Acomii auſterus diſcipulus ob vanam gloriam
punitus. pag. 60. 1
Parentes ſancto odio habendi à Religioſis. 17. 1
Vide Religioſi.
Parentum oblivio. Ibid.
Parentum oblivio ſancta. 50. 1
Parentum odium. 51I. I. & 81. 1

Parentum odium facilius quàm odium ſui. 24. I
Parva. 13. 2. & 21. I. & 52. 2. & 68. 1
Parva in bono. 10. 2. & 44. 2. & 59. 2. & 81. 1
& 2. & 82. 1. & 85. 2
21. I. & 51. 2. & 52. 2. & 54. 2
Parva non neglecta. 28. 2
Parva in bonis. 81.2
Parva in bonis non Tyronum duntaxat ſunt. 82. 1
Paſſio Chriſti. 36. I. & 29. I

Parva in malo.

Paſſionum mortificatio. 50. 2
Paſſionum mortificatio omnimoda. 52.2
Vide Mortificatio.
Paterfamilias domui ſuæ præſit. 94. 1
Pati pro Chriſto. 20. I. &ũ 60. 2. & 73. 1. & 2
Pati pro Chriſto neſcientes. 67. 1
Pati vera virtus eſt. 38. 1
Vide Mortiſicatio. .
Pati pro Chriſto fervor verus. 10. I

Patientia. I0O. I. & 18. 1. & 50. 1. & 67. 1. & 91. 1

Paupertas & Mortificatio, ſed à ſuperiore. 29. I
Paupertas dives Deum poſſidet. 44. 1
Paupertas. 56. 2. & 91. I. & 2
Paupertas violata. 64. I
Pauperum oppreſſores. 70. 2

Pax Cordis. 24. 1. & 57.2. & 77. 2. & 88. 1. & 95. 1
Pax Cordis & Unio ex Mortificatione paſſionum.

78. 1
Peccata Religioſorum graviora. 28. 1
Peccata latere non pofſlunt. 66.2
Perfectis favere, vera perſectio. 19. 1
Perfectos invadit tentatio. 21. 2
Perſecutio. 73.1
Vide Tribulatio.
Perſecutio amanda. 10. 1I
Perſecutio Chriſtum gratiorem facit. 12. 1
Vide Humiliatio, & Mortificatio.
Perſecutio argumentum virtutis eſt. 17. 1

Vide Virtus.
Perſecutionis remedium.

66. I1. & 71. 2. & 95. 2
Vide Tribulatio.

Perſecutio à Deo permittitur perfectis. 20. 1
Perſecutionis remedium Unio. 21. 1
Perſecutio utilis. 7. I. & 10. 2. & 37. 2. & 38. I
& 88. 2
Perſecutio viam pandit zelo animarum. 73. 2
Perſecutio index eſt virtutis. 95. 2
Perſecutio & Invidia Perfectionis rubigo ſunt. 76. 1
Perſecutiones veriores. 88. 1

Contra Perſecutores arma, Pax eſt cum Deo. 95. 2
Perſecutores Religioſorum. 24. 2
In Aula manentium. Ibid.

Perſeverantia. 6. 2. & 35. I. & 38. I. & 43. I. &
68. 2. & 71. I. & 73. I. & 80. I. & 82. I. & 9I. 1I
Perſeverantia pendet à Fervore noſtro. 9.
Perſeverantia difficilis. 30.
Perſeverantia ex Talentis mediocribus. 6 3.
Perſonarum acceptio. 25:

Vide Acceptio perſonarum.
Poœnitentia vera ex contemptu temporalium. 29. 1
Pœnitentia vera in Religione tantum reperitur. Ib.
Vide Religio.
Pœnitentiæ veræ ſoboles Mortificatio.

1 29. 2
Vide Mortificatio.

Principiis obſtandum.

Regularum obiervantia Deo quam chara.

d N = d

Politica vera. 8 I. 1
Politici. 66. 1
Prædeſtinatio. 73. 1
Principes delicias habeant, ſed ſine deliciis. 95. 2
& 96. 1
Principia ſancta conſervanda. ſe. 2
Principiis tentationum obſtandum. 34. 1

Vide Tentatio.

. 52. 2
Procraſtinatio. 22. 2. & 57. I. & 64. I. & 2
Procraſtinatio prudens. 6.2

Procraſtinatio ſancta. 76. 1I
Promiſſa Chriſti. 70. 1
Promiſſa Dei. 45.2,

Propoſita retinenda. 6. 2. & 8. 2. & 12. 2. & 30. 1
& 35. I. & 38. 2. & 42. 2. & 52. 2. & 53. 2. &
68. 2. & 85. 2. & 87. 1
Propoſita Tyrocinii vel inter ſtudia retinenda. 45. 2
Vide Tirocinium.
Propoſita Tirocinii retinenda. 35. 1. & 47. 2
Propoſita Tirocinii negligentes. 61. 2

Protectiones in Tribulatione negligendæ. 22. 2
Protectiones negligendæ. 39. 1
Protectores Tepidorum. 34. 2
Vide Tepidi.
Pudicitia & Modeſtia non ſola in viro. 21. 2

Pudorem dum ſervet in ſubditis ſuperior, eis cedat
interdum. 80. 1

Pulchritudinis Sponſæ laus incipit à Monſtris. 37.2
Puritas. 71. 1
Puſillanimes. 59. I. & 79. 1
Puſillanimes tolerandi, nam is meretur plus, qui
naturam habet adverſantem. 61. 1

Q
Qoeun.

67.1
R.

Ationes privatæ ſpernuntur ab Intentione re-

qcta. 46. 1

Vide Intentio. .
Rationes privatæ. 9. 2. & 49. 2. & 65. 2. & 72.2
Recreatio vera. 62. 1
Recreatio & villa quando ſanctificari poſſunt. I4. 1

Recreatio licita. 14. 2
Recreatio, ſed modeſta. 98. 1
Recreatio in Villis modeſtiam, & verecundiam ſer-
vét. Ibid.
Recreatio ſit cum linguæ cura. Ibid.
Recreatio ex obedientia melior oratione. 98. 2
Reformatio vera. 95. 1
Reformatio vera favere perfectis. 19. 1
Reformatores. 36. 2. & 58.2

Regis familiaritate Aulicus nunquam abutatur. 5.2
Vide Aulicus & Rex.
Regulæ non multiplicandæ. 58.2

Regularum obſervantia. I 3. I. & 43. I. & 58. 2. &

8I. 2. & 82. I. & 8 5. 2. & 95. I. & 2
Regularum obſervantia pro Talentis eft.

Regularum obſervantia, ſi vel una in re ſpernitur,
negligitur in omnmibus. 52. 1
A Regularum obſervantia incipiat ſervitus Chriſti.

I5. 1
Regularum obfervantia felicitas vera eſt. 81. 1
Regularum obſervwantia in recreatione. 81.2
Regularum amor amicitiolas ſolvit. 9, 2
Regularum multiplicitas. 87.2

Regularum multiplicitas à ſuperiore imperfecto.
69. 2
Religionis munera vilia in viro non vili. 1571
In

Ecteta

erlecti

n encica,
1.

7

1
1

nne dele F

4

1
1

A
2. Brd

din retnent⸗

Plie

egligende,

in vi.
is ſuperor it

ſgitiNnti

HNrch
ig weketut iu
h .

tur ib IManm

92 ¹
lftcninaln
1

, ſetean.
5

1

eckis.

i
unguam 4dn

1. 4. ⸗
Tlens 4
gun i ,
el uun

enu

itis elnt

ecentale

6 Per.
ſpein

1o non n

Rerum Notabilium.

In Religione Tiro cur non ſuperbiat. pag. 15. 2
Wicde TLiro. .
Religio & Eccleſia mixta malis & bonis. 16.2

Vide Eccleſia.
Religio odio habita ab inobſervantibus, quia zelo

obſervantiæ non tolerat ſcandala. 17. 1
Religio non unius vitio infamis. IPicl.
Religio cui ſapit. 17. 2

Religio amanda cùm nos deprimit. 20. 1. & 66. 2
& 757. 2
In Religione labor non evitetur. 21. 2
Religionis munia ſplendida non appetenda. 27. 1
Religionis perfectio; nam Poenitentia vera in ea
tantùm reperitur. 29. 1
Rehigiomis ſecreta evulgantes. 33. 1
Religionis Perfectio. 33. I. & 38. 2. & 39. I. & 43.2
5I. I. & 84. 1
43. 2. & 48. 2. & 76. 2
Rehgio ſine ſpiritu. 45. 2
Religionum imper fectiones non evulgandæ. 50. 1
Religio perfecta eſt, licèt aliquid in ea non luceat.

Religionis felicitas.

2
Rehgionis munera viliora non dedecorant. S. 1
Religio Martyribus vix cedit. G7. 2
Religio amanda, ſi aliquando deprimit. 5. 2. & 12. 1
& 66.2. & 75. 2
Religionis munera viliora. 3. 2. & 20. I. & 28. 2
63. 1I
Religionis munia viliora appetenda. 10. 1
In Religione nihil vile. Ibid.
Religio ametur, dum nos deprimit. 74. 1

Religionis munia viliora. 81. I. & 10, I. & 90. 1
Religionis munia viliora pro Deo. 81. 1
In Religione munia viliora non vilia. 88. 1
Religionis munera viliora, in quibus perficimur,
non ſplendida, quorum uſu in lucem exponi-

mur. 87. 2
Religio nova honoret antiquas. Ibid.
Religionis Beneficium. 89. 1
Religionis excellentia. 89. 2
In Religione facilius reſurgimus à crimine. lbid.
Religionis felicitas cui ſapiat. 88. 2

Religionis perfectio maxima, ob contemptum di-
vitiarum difficil imum. 91.2
Religioſi perfectiores non ſpernant cæteros. 12. 1
& 36. I. & 40. 2. & 52. I. & 66. 2. & 72. 2. &
74. 2. & 82. 2. & 89. 1. & 93. 1
Religioſi perfectiores non ſpernant ſæculares, nec
alios Religioſos. I5. 2. & 24. 2. & 28. I
Religioſi vani. 60. 2
Rehgioſis parentes odio ſancto habendi.

17. 1
Religioſi non exhæredati. tid.
Religioſus verus amari non curet. Ibid.
Religioſi in domo parentum. Ibid.
Rehgioſi ſemiſæculares. 18. 1
Religioſi tepidi. 19. I. & 23. 2
Religioſi non veri. 27. I
Religioſus verus. Ibid.

Religioſus in Aula. 24. 2. & 27. 1. & 57. I. & 87.1
Religioſorum peccata graviora. 28. 1. & 55. 2
Rehgioſi obſervantes ſuarum regularum non ſper-
nant Cæteros. 36. 1
Reliod etiam in Aula, ſi vult, frui poteſt mor-

tificatione. 37. 1. & 2
Rehgioſi protegendi ab Eccleſiaſticis. 40. 1
Religioſi auſteri. 82. 2. & 40. 2
Inter Religioſos ceſſet invidia. 46. 1

Vide Invidia.
Rehigioſus verus obedientiæ ſe penitùs tradens. 44. 2

Religioſorum felicitas. 48. 2
Religiofi honorandi. 55: 2
Religioſorum fervor. 1bid.
In Religioſo Gula. 56. 2

Religiofi perfectiores ſæcularibus, quippe qui vel
in lecto myrrham excolunt. 59. 1
Religioſi honorandi, etiamſi tantiſper vacillent ali-
quando.

Religioſi perfectiores interdum vani. i.
Religioſo neceſſaria mortificatio. 62. 1
Religioſi fervere debent. Ibid.
Religioſi auſteri non ſpernant actuoſos. 63. 2

Religioſus in Aula ſitiat ſpiritualia tantum & redh-

tum in Monaſterium. 67. 1
Religioſus in Aula degener. 90. 2

Religioſi alacres ſanctificant. 7. 2
Religioſorum Exempla ſemen ſunt vocationis. 77. I
Religioſorum exempla proſunt. Ibid.
Religioſi evulgantes delicta Religionis ſuxzx. 72. I
Rehigioſi laudent Religionem ſuam, ſi laudari cu-

Ppiunt. Ibid.
Religioſi auſteri ſingularitates vitent. 89. 1
Religioſi probi nihil optant. 90. 1
Religioſi quàm honorandi ob paupertatem. 91. 1

Renovatio, ſeu Converſio. 39. 1
Renovatio, quia alioquin periclitatur Gloria Dei.

.2
Renovatio, etſi Tepiditas arceat Pomitentiam . 1
Renovatio. . 2
Renovatio etiam neceſſaria lotis lacte Columbis.
68. 1
Renovatio vitæ. 95. 2

Reſidentia Epiſcopi. 50. 1I. & 65. 1. & 68. 2
Vide Epiſcopus.
Reſpectus humani. 17. I
Rex liberalior rebus ſit, quàm verbis. 2.2
Rex audiat populos, non mittat ad Miniſtros. Ibid.
Rex audiat ſubjectos facilè. 3.2
Rex muneratur parentes in filiis. 4. 2
Rex affabilis ſit. . I

Rex coli debet. 5. 2. & 70. 3
Rex coli debet, etiamſi impius eſſet. 10. 1
Rex vigilet. 25. I
Rex Aulicis non committat Regnum. 25. 2
Rex miniſtros frænet. Ibid.

Rex æquus erga omnes ſine acceptione Perſonarum.
Ibid.
Rex audiat omnes. Ibid. & 65. I. & 70. 2. & 86. 1
Rex non otietur. 26. 2
Rex regat, non otietur. 27. 2
Rex regat. 68. 2. & 77. I. & 79. 1. & 81. I. &
& 83. 2. & 85. I. & 94. I. & 96. 2

Rex opes non coacervet hæredibus, ſed tam Rem-

publicam amet, quàm filios. 27. 2
Rex quos evehat. 69. 2. & 77. 2. & 80. 2
Rex ipſe per ſe regat. 68. 2
Rex non faſtidiat promotos. 70. 2
Rex amet ſuos. 71. 2
Rex provehat digmores. 76. 2
Rex evehat etiam viles ſi digni ſint. Ibid.

Rex aulicos viles non promoveat ex ſolo affectu er=

ga illos. Lbid.
Rex ipſe cauſas cognoſcat. 8 5. 1
Rex inquirat in mores Aulicorum. 86. 1

Rex omnes hortetur, ut, quæ ſentiunt, ſine metu

fateantur. ITbid.
Rex inquirat an Fiſcus egeat Fiſco. 88. 1
Rex quomodo prodeſſe populis poſſit. 95. 2
Rezx non ſit violentus. 96. 1

Rex ipſe regat. . 97. 2. & 98. 1
Rex regat, non caput reclinet in brachium. 81. I

Acerdotes. 4. 1
8 Sacerdotibus ſanctiſſima Euchariſtia ſemper plus
ſapiat. 12. 2
Sæcula-

X 4

Index

Sæcularibus perfectiores Religioſi, quippe qui in

lecto myrrham excolunt. Pag. 59. 1
Sanctos locus non facit. 17:. 2
Scandala tollat ſancta Eccleſia. 17. 1
Vide Eccleſia.
Scandala non permittenda. 50. 2
Scandalizari non facilis. 12. 1

Scandalizari faciles. 16. 2. & 36.2. & 49. I. & 55. 2
Scandalizari faciles, pejores exteris ſunt. 28. 1
Vide Judicantes, & elantes.
Scandalizari faciles de omnibus. 36. 1
Scandalizari faciles ex Eccleſiaſticis. 59. 1
Scandalizari faciles diſcant optimè judicare de om-

nibus. . . 66. 2
Scandalizari non debent perfecti. 82. 1
Scandalizari faciles ob recreationes licitas. 88. 2
Scandaloſi non tolerandi. 65. 2
Scandaloſi plectendi. 21. 2
Scientia ſine zelo. 3. 2
Scientia eget oratione. 14. 1

Scientia ſine ſpiritu. . 24. 2. & 28.
Scientia minus neceſſaria quàm Mortificatio. 60. 2
Scientiæ vacet is quoque, qui ingenio vix pollet.
10.2
86. 2. & 87. 1. & 88. 1

—

Scientia cum ſpiritu.
Vide Talenta.
Scrupuloſi. 5. 2. & 9. I. & 13. 2. & 18. 2. & 23.
& 24. I. & 29. 2. & 5
A Scrupulis nimium alieni. 1
Secreta Religionis evulgantes. 3
Senes colendi. 6
Senes aſperiores ſubjiciantur omni diſciplinæ, &

1
F. I
3. 2
3. I
3. 2

mites erunt. 83. 1
Seniores retinendi in obſervantia Legum. lbid.
Senes coërcendi. 78. 1
Senex ferveat. Ibid.
Sermo non glorioſus. 41. 1
Sermo ſpiritualis. 3 I. I. & 41I. I. & 84. 1
Sermo affabilis. 71. 2
Sermo vanus. 83. 2
Sermo ſpiritualis, ſed non ſcandalizemur, ſi aliter
alii loquantur. 84. 1
Sermo vanus. 98. 1
Servi benè habeantur. 97. 2
Servire Deo. 17. I. & 70. I
Servire Deo felix. 19. I. & 45. 2. & 48. 2. & 69. 2
& 70. I. & 2. & 76. 2. & 89. 2
Servire duobus. 43. 2. & 54. 2. & 64. I
Servitus Dei incipiat ab obſervantia Regularum. I 5. r
Servitus mundi. 42. I
Severitas. 21. 2. & 43. I. & 5§0. I
Severitas amanda. .2
Severitas Dei clemens. 18. 2
Severitas condiat clementiam. 40. 1
Seveéritas publica. 66. 1
Severitas & juſtitia, Urbium arma. 65. 2
Severitas clemens. 69. 2. & 93. I
Severitas verior; exempla ſancta. 75. 1
Vide Exemplum.
Severitas ex charitate. 83. 2
Severitas parit lætitiam ſpiritualem. 95. I
Silentium. 30. 2. & 41. I
Silentii amor. 98. 1
Simplicitas. . 45. 2. G 48. 2
Simplicitas curis ſuperfluis abſtinens. 48.2
Simplicitas ſibi vacans. 28. 1
Simplicitas maximè Tironem decet 29. 1I
Singularitates. 2.2
Singularitates vitandæ Juſtis. 13. I

Vide Juſtus.
Singularitates vitandæ. —

Singularitates Religioſi auſteri vitent. 89. 1
Societatis Magiſtri. 59. I

Solicitudo craſtini. 28. 2
Spes præmii fervorem excitat. 14. 1
Spes præmii. 69. 2. & 70. 1

Spiritualia poſthabita. 9. 1
Spiritualia cæteris præferenda. 36. I. & 53. I. &
66. 2. & 67. 1. & 85. 2. & 87. 2
Spiritualia exercitia. 42. 1
Spiritualia ſtudiis præferenda. 60. 2
Spiritus ſanctus. 39. I
Status mediocris. 46. I. & 48. 1. & 63. 2. & 70. 2
Status mediocris tutior. 48. 1. & 57. 2. & 63. 2
Stats electio. 19. I. & 33. 2. & 42. 1. & 577. 2. &
67. 2. & 69. 2. & 70. 1
Stola Chriſti ejuſdem caro, pulchra ex vulnere. 73. 1

Studia orationi & fervori poſthabenda. 3 5. 2
Vide Oratio. W
Studia oratione proficiunt. 4. 1
Studia ſpiritualia non turbent. 87. 2

Superbia.
Superior amore ducat.

36. I. & 63. 2
I. I. & 40. I. & 43. I. &
64. 2. & 08. 2. & 81. I

Superioris Clementia. I. 1

Vide Clementia.

Superior liberalior rebus ſit, quàm verbis. 2. 2
Superior audiat prompté & amanter. Ibid.
Superior amet ſubditos. 3. I. & 40. 1
Superior amet, ut curet. 3. 1
Superior amari curet. 2
Superior amet. 40. 2
Superior humanus. Ilbid.

Superior invigilet, & Tepidos curet. 4. 1
Vide Tepidus.
Superioris Exempla. 4. 2. & 36.2. & 58.2. & 75. 1
Superiores non faſtidiant, ſed foveant ſenes vel in-
firmos. 4. 2
Superior ferventes provehat & curet. Ibid.
Superior diſcretus, non idem omnibus. Ibid.
Superior ipſe aliquando miniſtret, præſertim Hoſ-
Pitibus. 5. 1
Vide Hoſpites & Infrmi.
Superior amandus, dum punit.
Superiores invigilent in Confiniis. 9. 2
Vide Epiſcopi.
Superior non ommia probet in optimo. 9. 1
Superiores colendi vel non juſti. 10. 1
Superioris Exempla erga ſe auſteri. II. I
Superior amari negligat. 17. I. & 77. I
Superiores promoveant ſanctiores, ferventioréſque.

19. I

Ibid.
20. I. & 25. 2. & 41. I. & 2
58. 2. & 70. I. & 93. 1

Superior quos evehat.
Superior diſcretus.

Superior diligat ſuos. 26.2. & 40. 2. & 71.2. & 72.2

Superior idem omnibus ſit. 34. I. & 70. 2
Superior laudet benè operantem. 32: 1
Superior tardus ſit ad poenam, promptus ad laudes.
32.2. & 30.2
Superiorum Exempla. 34.2. & 37. 1. & 75. I. & 69.2
Superior invigilet, non oret tantùm. 34. 2
Superiores à Superioribus protegantur. Ibid.
Superior major appellantem non citò audiat. Ibid.
Superiorum exempla bona. 3 5. I. & 95. 1
Superior experiatur prius quæ præcipit. 36. 2
Superior mitis. 37. I. & 40. I. & 69. 2. & 70. 1
Superior ut clemens ſit, aliorum ſubdatur aliquan-
do aſperitati. 410.1
Superior inviſat, non ſolàùm curet infirmos. 40. 2
Superior indiſcretus. 41. 1
Superioris Charitas. 40. 2

Superior non idem omnibus ſit. 26. 2
Superior amore ducat, non metu. 43. 1
Superior ſibi deteriora eligat. 44. 2
Superior maximus in minimis. Ibid.

Lsupe-

5. 2. & 20. 1

6 mdor.
4 aehe
thenni.
enin ee

riri len

fmin zin
Sobe;. .
A Honotandi,

lenem ſt.
,K roricest
.
E dlaetus.
lborantes.

rnin eetienc
iChriko guomode

oer, amet.
ſnt.
uelte:, ſed opt
Imu db omnibus en
in ingnorun en
AIema maxima.
?
Et. .1 . 1.
Ihüdaren ſetyet in

1.

Eu Aln mtenden
1i
Aieret.
l ega Conſcie

86.

nrete
arttt. h
e
1
2 C6n
veintſenes e
crett. l
nubu. h
t, eſeninl

ptimo⸗
4”
e.
nuk

8, Eitennine

1
Nr ktn
0 1E
Ia
3

tonptuad 1
“
1Ey
d. 1
AItu. 8
ctͦallit
4d
ſabcetun ,

0*

=

—

. infrmos

—

Superior tardus ad pœnam ſit.

Superiores quos promoveant. pag. 49. 1
Superior invigilet. Ibid. & 50. 2
Superior temporalia provideat. 49. 1
Superior mitis amore ducat. 4e: .

Guperiori imputantur vitia ſubjectorum. Ibid.
Superior inwigilet ſemper. Ibid.
Superioribus Conſcientia aperienda. FO. 2
Superiorum Viſitationes. lbid.
Superior provideat, non ſolum coêrceat. Ibid.
Superior nullum timeat. Ibi d.
Superior amet & clemens ſit. Ibid.
Zuperior Lapſis blandior. 56. 1
Superior quos non evehat. 57. 2
In Superiore clementia. 58. 2

Superiores conſcientiam aperiri leniter curent. 64. 2
Superior blandus fſi. Ibid.
Supenioris omnia opera in pium ſenſum flectenda.
65. 1

Superior audiat omnes. Ibid.

Superiores amandi & honorandi, vel cùm puniunt.

66. 2
Superior amandus. 67. I
Superior mitis & clemens ſit. 68. 2
Superior invigilet, & provideat neceſſaria. Ibid.
Superior ſibi quiſque. Ibid.
Superior mitis & diſcretus. Ibid. & 81. 1
Superior evehat laborantes. 69. 2
Superior mitis ſit. 70. 1
Superioribus conſcientia aperienda. 606. 2

Superior diſcat à Chriſto quomodo mitis & ſeverus
ſitt. 71. I
Superior, ut ametur, amet. 88.2. &T 7 1. 2

Superiores affabiles ſint. 74. 2
Superior evehat tacentes, ſed optimos. 75.2
Superior non omnia ab omnibus expetat. 76.2
Superior ipſe merita ſingulorum expendat. 77. 1
Superior evehat Talenta maxima. T. 2

Vide Talenta.
Superior invigilet. 79. I. & 80. 1. & 84. 2. & 97. 2

Superior, dum pudorem ſervet in ſubditis, eis ce-
dat interdum. 80. 1
Superioris exempla plus attendenda, quam Pru-
dentia, aut ſeveritas. 80. 2
Superior blande imperet. 81. 1
Superior diſcretus ſit erga Conſcientiam aperientes.

82. 2
—duperioris vigilantia. 83. I. & 85. I. & 94 . 1
Superior ipſe invigilet. 83. 1
Superioris præſentia. 84. 2

Superior & Epiſcopus nihil amet niſi oves ſuas. Ibid.
Vide Epiſcopus.
Superior promoveat ſeſe occultantes. 8 5. I. & 2
duperior promoveat minus ſeſe ingerentes. 85. 2
Juperioni non imponendum. 86. 1
Superior in viſitationibus omnes audiat. Ibid.
Superior in viſitationibus omnes hortetur, ut, quod
ſentiunt, ſine metu fateantur. lbid.
Jduperior viſitet. 84. 2. & 86. 1
uperior novus antiqui, & Prædeceſſorum non vitu-
beret leges, nec nomen obliteret. 87.2
uperior non innovet. Ibid.
üperior evehat eos, qui Religionem amant. 88. 2
uperior non omnes ſibi cogat aſſimilari. 93. 1

wge nor mon omnibus idem medicamentum præ-
et.

Super; 92. 2
Juperior non omnes uno ducat ſpiritu. 93. 1
uberior vigilet, ut Domus pace fruatur. 9 5. I

dop erior ſecum durus, indulgens cum aliis. Ibid.
duperior ita Deo ſatisfaciat, ut tamen ſubjectis id
Conſtet. . 95. 1. & 2
uperior mihil plus curet quàm ſpiritualia- 94.2
uperior amari negligat, & amabitur. 95. 1

Rerum Notabilium.

Syndereſis extincta. 64. 1
Syndicatus libertate fruatur. a. 2
2. I

Synagoga & Eccleſia.
1

Alenta mediocria. 6. I. & 10. I. & 2. & 15. 1

& 46. I. & 54. I. & 67. 1. & 70. 2. & 75. 2
. & 80. 2
Talenta mediocria, ſed cum ſummo ſpiritu. 24. 2
& 48. 1
Talenta mediocria patienter ferenda. 67. 1
Talentis mediocribus contentus. 39. 1

Cum Talentis etiam mediocribus zelus animarum.

60. 1. & 2
Ex Talentis mediocribus Perſeverantia. 63. 2
Talenta ſumma & cum plauſu. 7. 2
Talentis & dignitate aliorum lætari. 2. I
Talenta ſine gloriæ cupiditate. 16. 1
Talenta lateant. 16. I. & 32. I. & 57: I. & 58. 1
Talenta latere ſciant. 19.2

Talenta ingloria & non expoſita ab obedientia. 20. I
Talenta cum ſpiritu. 28.2. & 43. I. & 74. 2. & 82. 1
& 85. 2. & 87. 1. & 90. 1

Talenta veriora. 43. I. & 2. & 60. 2

Pro Talentis eſt Regularum obſervantia. 43. 1
Vide Regulæ.
Talenta ſine obedientia. 53. 1
Talenta ex obedientia latere debent. 54. 1
Talenta latere vix poſſunt. 60. 1

Talenta ſine ſpiritu. 63. I. & 77. I
Talenta varia. 76. 2. & 93. 1
Talenta grandia non amat Chriſtus, ſed grandem
amorem. 75. 1
Talenta vera in Operario exempla ſunt & vitæ inte-
gritas. 80. 2. Vide Exempla.
Talenta ex obedientia lateant. 81. 1
Talenta latere non recuſent, 85. 2
Talenta ad Dei gloriam, non ad commoda noſtra

inſerviant. 88. 1
Talenta cum obedientia & humilitate. Ibid.
Talenta ſine zelo animarum. 90. 2
Talenta latere ſciant. 98. 1
Templorum cultus. 96. 2

Temporalia non explent. 25. 1. & 26. I. & 42. 2.

& 57. 2
Temporalium jactura. 29. 1
Temporalium contemptus. 39. 2. & 67. 2
Ex temporalibus nulla quies. 2

Temporalium contemptus difficillimus, ideò maxi-
ma Religionis perfectio. 91. 2
Temporalia non admiranda. 72. 1
Tentatiò non nocet. 6. I. & 37. 2. & 73. 2
Tentatio & Ariditates perfectorum ſunt.

9. 1
Vide Ariditas. —
Tentatio non caret Chriſto. Ibid.
Tentatio Tironum de ſæculo repetendo. Ibid.
Tentatio non timenda. Ibid. & 21. 2

In Tentatione & Tribulatione Deo conformari. 10.2
Tentationum remedium. 21. 2. & 24. 1
Tentatio invadit perfectos.

21. 2
Tentatio & Ariditas ferenda. 23. 1
Tentatio ubique & undique. 25. 1
Tentationum principiis obſtandum. 34. 1I
Tentationum fons. 37. 1. & 68. I

Tentatio utilis. 37. 2. & 38. I. & 2. & 39. 2. & 62.2
88. 2. & 89. 1
Tentatio ducit ad Chriſtum. 62.1
Tentatio prænuntia Chriſti. 63. 1
Tentationes Deo gratiores Talentis & oratione. 75.2
Tentatio Deum habet. 10. 2. & 19. 2. & 70. 1. &

Tentatio prænuntia Felicitatis & Conſolationis. 88. 1

Tenta-

1

Tiro degener.

Index

Tentationes non timet zelus animarum. pag. 89. 2
Vide Zelus.

Tentatio expugnat perfectiores. Ibid.
Tentatio argumentum perfectionis. 95. 2
Tepidi & lapſi optimi fiunt, ſi ſe vincant. 79. 1
Tepiditas in ſenibus. 8. 2
Tepiditas, oratio ſi deſit, ſuccedet. Ibid.

Vide Oratio.

Tepiditas. 13. 2. & 21. I. 43. 2. & 49. 2. & 51. 1

&σ 53. I1. & 55. 2

Tepiditatis damna. 19. 1

Tepiditas vel minima. 19. 2
Tepiditas in Tirone poſt fervorem. 23. 1
Tepiditas poſt fervorem. 28. I. & 30. I. & 35. 1
& 43. 2. & 45. 2. & 5I. 2. & 53. 2. & 51,r. &
5. 2
Tepidorum Protectores- 34. 2
Tepiditatis fons triplex. 35. 1
Tepidi & lapſi optumi fiunt. 48. 1
Tepiditatis infoœcunditas qua ditetur. 14. 1I
Tepiditas in parvis. . 54. 2
Tepiditas carens cogmitione ſui. 56. 1
Tepiditas infelix. 63. 2
Tepiditas ignara conditionis ſuæ. 64. 1

Tepiditas poſt fervorem; nam quæ oſculum expe-
tierat initio, dum Chriſtus aberat, ejus pertæſa,
ad fugam hortatur. . 98. 2
S. Thomas Aquinas. 5. 1
Timor Dei. 12. 2. & 43. I. G 95. 2
Tiro verus. 29. I. & 08. 2. & 85. 1
Tironis non fidendum Converſioni. 8. 2
Tironum tentatio de ſæculo repetendo. 9. 1
Vide Tentatio.

Tiro in Religione cur non ſuperbiat. 15. 2
Vide Keligio.
Tiro non ſcandalizetur, ſed floreat. 16. 2
Tiro tolerandus diu. 20. 1

Tiro ſibi vacet, & humilibus exerceatur muneri-

bus. 26. I
Tirocinium. 43. 2
Tirocinium mortificationi proludat. 24. 2
Tironem maximè decet ſimplicitas. 29. 1

Tiromi non fidendum. 29.2. & 61. 2
Tiro non ſuperbiat. 30. I. & 61.2. & 44. 2. & 63. 2
61. 2. & 35. 1
Tirocinii propoſita retinenda. 35. I. & 82. I. & 85,2
& 386. 2
Vide Propoſita.
Tiro non ſuperbiat, albus quidem eſt, ſed non in

Libano inter Leones & Pardos. 38. 1
Tiro paulatim imbuendus. 41. 2

Tiro tolerandus. 41. 2. & 49. I. & 2. & 61. I. &
68. 2. & 70. 2. & 92. I
Vide Compati.
Tironum educatio. 43. I
Tirocinii propoſita vel inter ſtudia retinenda. 45. 2

Tironum diſpar exitus. 61. 2
Tirocinii propoſita negligentes. Ibid.
Tiro paulatim erudiendus. 76. I

Tiro tolerandus non plenèe probus: proficiet, qui

non proficit. 61. 2
Tiro excolendus fſtrenuè. 84. 2
Tiro imperfectus. ILbid.

Tiro virtutem aliquam deligat in qua exerceat ſeſe.

8 5. 1
Tiro fictéè pius. Ibid.
Tiro tepidus. 86. 2
Tiro durè exercendus. Ibid.

Tiro non ſuperbiat: non enim magni pretii eſt fer-

vor in Tirocinio. 87j. 1
Tirocinii ſit grata memoria. 87. 2
Tituh. 63. 2

Tribulatio. Vide Perſecutio.

Tribulatio & Tentatio Deum habent. 10. 2. & 19.2

Tribulatio à Deo eſt.
Tribulationis remedium.

, 19.2
18. 1. & 22. 2. & 66. 1I

In Tribulatione & Tentatione Deo conformari.

I0. 2. & 18.2
Tribulatio amanda.

20. 1
In Tribulatione Protectiones negligendæ. 22.2
Tribulatio utilis. 37.2

Tribulatio ducit ad Deum. 46. I. & 50. I. &62. 1

Tribulatio vera felicitas.

47. 2
Tribulatio parit felicitatem. 48. 1
Tribulatio Sanétorum eſt Chriſto carere. 62.1

Tribulationis & Tentationis tempore Chriſtus quæ-

ritur & invenitur. Ibid.
Tribulatio ſalutaris. 62. 2
Tribulationis fons. 66. 1
Tribulatio ne quidem ſentienda. 66.2
Tribulationis remedium. 66. 1

Tribulatio Deum habet. 74. 1
Tribulatio Deo gratior oratione & Talentis. 75. 2

Tribulatio prænuntia felicitatis & conſolationis. 88. 1

Tribulatio etiam non cefſatura toleranda eſt. 91. 1
Tribulatio ferenda. F5. 2. & 39. 2. & 50. 1

V
Acare ſibi. . 87. 2
Vide Zelus.
Vectigalia. 80. 2
Verecundia. 30. 2. & 60. I. & 68. 2

Verecundia in adoleſcente.

1.2
Verecundia & Modeſtia Virtutum duces. 49 2
Verecundia & Modeſtia dotes Caſtitatis. 67. 2
Verecundia vel in Villa. 98. 1
Verecundia in adoleſcente coram Senioribus. lbid.
Vigilantia. 94. 1

Vide Superior.
Villa & recreatio quomodo ſanctificari poſſint. 14. 1
Villæ. 96. 2
Virginibus ſola modeſtia non ſufficit. 67. 2
Virtus ſolida. 6.2. & 20. I. & 29. I. & 31.2. & 43. 1
& 50. 2. & 65. I. & 87. I

Virtus nunquam obſcura. 17. 2
Virtutem detegit occaſio. 15. 2
Virtutis argumentum perſecutio. 17. 1
Virtutes ſimul nexæ. 24. 1. & 53. 1
Virtus vitio contermina. . 25. 1
Virtus ſolida Chriſto placet variè tentata. 38. 1

Virtus ſolida interiorem ſpiritum fovet & colit. 50. 1
Virtus ſolida amorem in Deum parit. 67. 2
Virtuti non uni tantum, ſed variis Dignitas defe-
ratur. 76. 2
Viſitationes & Syndicatus libertate fruantur. 86.2
Vita mixta. 6. I. & 9. 2. & 14. 2. & 21. 2. & 24.2
& 37. 2. & 55. 2. & 57. 2. & 60. I. & 63. 2. G
. 78. 1. & 2. & 89. 1. & 98. 2
Vitæ miſtæ præſtantia. 234. 2
Vita miſta cum zelo animarum, melior contempla-

tione ſuperbà & non duraturà. 24. 2
Vita mixta quo ordine adoleſcat. 75. 1
Vita miſta, flos veri amoris erga Deum. 84. 1
Vita miſta perfectorum. 998. 2
Vita contemplativa. 29. 1
Vitia palliata. 66.1
Vitia ſubjectorum imputantur Superiori. 49. 2
Uniformitas. 80. 1. & 95. 1

Unio ſibi impetrat, quam aliis optat felicitatem. 2.1
Vide Charitas.
Unio inter advenas.

4. I. & 40. 2. & 44. 2. & 61. 1I

Unio erga Hoſpites. 4.1
Vide Charitas.
Unionem pellit invidia. 7.2

Unio Mortificatione præſtantior. I1. I. V. Mortificatio.

Unio.

to modo
gnntelcan.
ebelles.
enehciun
I, qu
Uenda.

termhhrum. 20
u Nem. 35.
6

uornnekcar.

Leld anumaru

1
4

Aünarumm
6

Dmarum mih

Eummnum Ora,
um, lic⸗
türni non kel
Haimmum Chr

lCntons Paren

Manlenn 14
aumarum Vita

—

inainen iuve

En umarumn Ver

=

Ncinmumn & 4
Kaummmnm mel
un urannt,
Aezillicret⸗
1 e Iiane,
uun let
1 Ccimnar
Imar
n can

narunn n

4 Uunn ſbi
A .
ſercun nan
Anen
M

t. n
N
XA. 1
60 Cnlit
10,2n

1
Gende, „»

—
=
=

=

0 (aere.
Dore Chriſ

S

= —

2

1
e& Tlenit:
Corlcltinuf
ennckik

2 l

4
4

o2 61

ltunn Acs

8Cit

am Nründbin !

17

ſüſket.

o,2 hl

cutio.

4l

rane kit
tumn Nett
d vanis D .
bertteful
14,2, ,

GL
2 n
n, minn
Aturi⸗
ſcat.
iga Din

is otn Rleu

40. 2 84*

At

Unio perſecutionis remedium.
Unio læſa vel leviſſimè, perdit omnmia bona in Mo-

Rerum Notabilium.

Unio. bag. 13. I. & 39. 2. & 40. 2. & 67. 2. &
. 71.2. & 74. 2. & 77. 2. & 88. 1
Unio læſa. 21. I. & 52. I. & 2

21. I

naſteriis. . 51. 1
Unio inter homines diverſi generis & genii. 6 I. 1
Unio vera. Ibid.
Unio falſa. —. Ibid.
Unio ſancta ſit, non ſactio inter Eccleſiaſticos. 6I. I

Unio & Charitas omnia piè interpretantur. 65. 1
Unio, ſed non factio. 94 2
Vocati parens. 92. 1
Vocatio ſpreta. 9. I. & 39. I. & 54. 2. & 57. 1
Vocationis Beneficium. 43. 2
Vocatio quomodo audiatur. 48. 2
Vocationi reluctans. 5I. I. & 5. I
Vocationi rebelles. 64. I. & 2

Vocationis Beneficium ob Religionis perfectionem &
humilitatem, quæ Chriſtum habet ſtabiliter. 63. 1

Vocatio ſtabilienda. 67. 2
Voluntaria. 76. 1I
Voluptas vera Chriſti vulnera. 20. 1
Voluptas. 64. 1
Voluptas rarò vincitur. 24. 2. & 67. 2

Vox exemplorum. 20. 2. & 40. I. & 75. I. & 77. 2
Vox operum. 35. I. & 37. I. & 41. I. & 58. 2
& 67. I. & 73. 2. & 80. I. & 9 5. 1

Vox operum efficax. 69. 2
Z.
7. Elus animarum indiſcretus. 3. 2
Zelus animarum promptus ſit. Ibid.

Celus animarum nihil quærat. 5. I. & 9. 2. & 12. 1
& 33. I. & 05. 2. & 87. 2
Zelus animarum Orationi militat. 7. I. & 2. & 42. 1
Zelus animarum, licèt ſumma aggredi non poflit,
mediocria non refugiat. 10. 2
Zelus animarum Chriſto gratiorem facit. 12. 1
Zelus Orationis parens. 14. 2
Zelus animarum. 14. 2. & 21. 2. & 22. I. & 24. 2
& 27.2. & 55.2. & 73.2. & 77.2. & 78. 1. & 84. I
Zelus animarum Vita mixta. 16. 2
Zelus Orationem juvat. Ibid. & 60. I. & 2. & 62. I
Zelus animarum verus. 21. 2. & 43. I. & 7I. I
& 80. I. & 90. 2
Zelo animarum & Obedientiæ Oratio poſthaben-
da. 21. 2
Zelus animarum melior contemplatione ſuperbâ &
non duraturà. 24. 2
Zelantes indiſcretè pejores exteris ſunt. 28. 1
Vide Judicanies, & Scandalizari faciles.
Zelus animarum ſe curet.
Vide Concionatores.
Zelus animarum Ccautus.

32. 2

32.2. & 33. I. & 39. 2

& 55. I. & 75. I
Zelus animarum non ſibi hærere cogat pœnitentes.
. 33. 1
Zelus animarum ſibi vacet. 33.2. & 34. 2. & 3 /5. I
& 35. 2. & 36. 1. & 41. 2. & 42. I. & 75. 1
Zelum ammarum maximè decet Caſtitas. 34. 2

Vide Caſtitas.
Zelus indifferens. 34. I. & 43. 2. & 70. 2

Zelus animarum etiam ſine fructu nos coronat. 34. 1

Zelus oratione vivat.

2
elus animarum præſtantiſſimus. ic⸗
elum Oratio non impediat. Ibid.
elus amimarum incomimoda non recuſet. 36. 1
3 56. 2. & 60. 2

Zelus animarum perfectio ſumma eſt.

Zelus animarum, Vita mixta & Tentatio non no-
cent.

. 37. 2
Zelus placidus. 41. 2
Zelus animarum receptui interdum canat. 42. 1

Zelus cum obſervantia.
Zelus animarum frugifer oratione
ſanctæ Romanæ Eccleſiæ. 46. 2
Zelus animarum ex Oratione. 47. I. & 8I. 1
Zelus animarum ſemper animas ſitiat. 50. 1
Zelus obſervantiæ non ad pompam, ſed ad emen-
dationem. F5o. 2
Zelus cum obedientia. 54. 1
Zelus animarum juvat miſeros. 5 F. I
Zelum animarum pluris æſtimat Chriſtus, quàm
contemplationem & amorem erga ſe. F5F. 2
Zelus compatiatur. 56. 1

Zelus animarum, ſed cum Obſervantia Regularum

42. 2. & 60. 2
& Obedientià

& Mortificatione. 58.2
Zelus animarum pati non recuſet. 59. I
Zelus amimarum; etiamſi talenta mediocria ſint,
& Pietas penè nulla. 60. I. & 2
Zelus in Deo confidat. 60. 2
Zelus cum Mortificatione. Ibid.
Zelus animarum ſit ſerius. 61. 2
Zelus animarum ſit mitis. 64. 2

Zelus animarum diſcretus ſit. 68.2. & 93. 1
Zelus animarum blandus. 69. 2. & 70.2. & 71. I. & 2
& 74. 2
Zelus animarum indifferens Solem & Nivem am-
plectatur. 43. 2
Zelus animarum orationi prodeſt. 62. 1
Zelus animarum orationis & obſervantiæ memine-
rit. 85. 2
Zelus animarum exempla bona. 68. 1
Zelus animarum gratior Oratione & talentis. 75. 2

Zelus animarum ſummi eſt meriti. 76. 1
Zelus non timeat pericula & tentationes. 78. 2
Zelus animarum Caſtitati prodeſt. Ibid.
Zelus impios non deſerat. 79. 1

Zelus ammarum verus, æterna tantùm curat. 90. 2
Zelus animarum non timeat tentationes. 89. 2
Zelus animarum mihil quærat præter Chriſtum. 87. 1
Zelus poſt Orationem. 87. 2
Zelus ſin magis quam cæterorum. Ibid.
Zelus animarum, ſed cum Regularum Obſervantia.
74. 2. & 80. 2. & 88. 1
Zelus animarum ſed cum fama bona. 86. 1
Zelus animarum flos eſt veri amoris erga Deum.
84. 1
Zelus animarum, ſed ſibi vacans, & Orationem
non ſpernens. 84. 2
Zelus animarum requieſcat in munere ſuo, nihil
cupiens ultra. Ibid.
Zelus animarum, etiam tempore ſtudiorum. 83. 2
Zelus animarum & talenta ſumma cum exactiſſima

Regularum obſervantia. 82. 1
Zelus animarum erga miſeros. 81. 1
Zelus animarum verus, exempla bona. 68. 1

Zelus animarum Oratione prodeſt. 73. 2. & 78. 2

Zelus animarum erga ſervos. 4. 2
Zelo animarum perſecutio viam pandit. 73. 2
Zelus animarum verior. Ibid.
Zelus animarum quo ordine adoleſcat. 75. 1
Zelus animarum Caſtitate fit potens. 79. 1
Zelus animarum ex Orationis dono. 71. 2

Zelus animarum Chriſto æquè gratus ac contem-
platio. 98. 2
Tbid.

F T N IS8.

LVLL2hnᷓ —ͦ,ä

SS

IOANNIS PAULI

IETATE IESC

COMMENTATIONES.

19
VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset

18

SERE COMMENTATIONES
ITEM ETHICE MArf

O Balance Q
17

16

15

Focus

14

MUSPRIM US.

K

H

G

F

E
5

—
—
—
=
—
m
—

XTRUM DE TOURNES.

M. DCCXLIV⸗-

5 Copyright 4/1999 VxyMaster Gmba wwW.yymaster. com

1