Ge2513a
author: Sostmann, Alexander [

. 4

TF.H-REUSCF

yd 75

§S E U

COMMENTARIUS

CHRONOLOGICUS, PHILOLOGICUS
XE EXEGETICUS,
OACULI DAN. IX. Y. 24— 27. EpITI DE

LXX. HEBDOMADIBUS.

Senſum, Tempus &- Circumſt antias * Sacnis prpfanisque ocriptis eruens,
Se Vermini Iuis Tudm exae n Ime ineladens.

A Eic- E. DIT — ee ſen

8 EF U
. rias Pagrmnhin,i in qui- demonſtiatur; Jefimn eſſe Mecim,
&& in veras Cauſas Increduhktatis Judæorum inquiritur:

Acfeſin, ſub ſinem, Capitum & Sektionum, Lokorunz §. Soripturk „
Vocabulorum Hebraicorum & Græcorum, ut & Rerum Indicibus:

AUCTORE
ATFXANPDRO 3051I MANNQ Enin. Fir.

LUGDUN B 1TAVOXDVII.
Apud CORNELIUM BOUTESTEIN, 1710.

„ 71

X B F EF N 15 1I X

vwd n : 11 pr õ y zuad in 2n
—R— : rN . e in de den enee ee . p9
GAL. IV. Y. 4. 5.
C'res ⁹ 7Xde v& Xsνας £ Xeére, i5hen s⁵* ⁶6 * er

evναo„ꝶ ννανναι, Yeναιον ανααd 7„οραν LTre res iταις +,veer Se⸗
* . . * 7
Peesrg, ire Ti eher&α .νÜheα. =

VIRI S.
MAGNIFICIS. GENEROSIS. AnPLEVSSIMIS. ECELE-⸗

LENI ESSIM10. NOBILEISSIMIS. MATIMEOOE.
57. RENVIS.

VENERANDI

ECCLESI. KEFORMATA. Q.
GEDANI. EST.

UT. E T.

TESTAMENTORUM.

IN. SACRA. STIPENDIA. TESTATORUM.

DOMINIS. SUIS. ET. MAECENATIBUS.
S8UMMOPERE. COLENDIS. H

ðM §. ðð “

VII. NA&NIFICI. GENEROSI. AMTPLISSIMI.
AXCEYENTYEANMEAAOIS X. ℳoAXI-
MEOVE. 51 RE NUI.
POMINI. ET. SeazckNAIES. orriur

EPT 1M US jam a4 Finem aApr et an⸗

A nus, eX 4 ra. Beneficia, olim in

anplu⸗ Ss ornatum, inter Muſas Boruſsas,
Ba-

Batapas, Gritannaſjue agentemiy Hucnſgue glaiſtis, Rec
cLontinuati Favoris Pe deſtituitis:) Ita ut Nabens coactuſque
fatear , me totum me meaque Vobis Veſtrægue Bene polen-
tiæ debere.)
Ex quo itaque Veſtræ Benigritatis Axcgtias in zne quàm
bplurima exſtare omperi, id mibi negecü credidiſolum dari, ut
grati erga Vèt animi debitæqgue Reperentiæ monumentum uli-
quod Natuerem. Opportuna autem je obtulit occaſio, cum
ſtudiis Academicis propè vale ditturus, Commentarium hunc,
ex parierum Diſciplinarum loculis congeſtum, in lucem edere
Vobiſzue inſcribers ſum auſus. Idque tantò alacriore ſty-
lo, quantò mihi lætiora fuerunt nuncia, quæ de Veſtrd,
inter tot peſtiferas aéris injurias, incolumitate Berchi; S

quantò ardentiora ſunt pota „guibus Vos ſalyo⸗ S. inco-

lumes Patriæ, ſal vos Eecleſi e, ſalvos (Rei hamiien e.
ſtræ, ſalvos etiam mihi cußio.

Vonate Litur hanc mibi licentiam, ut Vobis, quæ Ve-
e ſent, ſtrencæ loco Frren. Benignum ſuſcipite Patro-

* 3 ci-

cinium opuſculi & aucloris. Fevere pergite mihi, qui &

hoc primum profectuum ſpecimen, & omne reliquum, ſi
quid, Divind annuente Clementid, unquam in poſterum à
me proficiſci poterit, Deo 0. M. G Ecleſiæa, Vobiſque
ſacrum eſſe jubeo, Vobis,
VIRI. MGNIFICI. GENEROSI. AMPLISSIMI.
EXCELLENTISSIME. NOBILISSIMI. MAXI-

MECUDE. STRENUUI.
DOMINI. Er. MAECENATES. OPTIMI.

Dabam Lugduni
Batavorum A. C.
ci. Dec. x. ipfifl.
Calend. Ianurr.

ATEXANDER 8OSTrMAN.
PRX.

TI DOCTRINA & VIRTUTE
bb b 7 o.
ALEXANDRO SOSTMAN.,

FRATRI IN CHRISTO JESU
PpPpPpPDpIlILECTO,

CAMPEGIUS VITRINGAO.

–☛t ErI a me humaniter, Vir Doctiſſime, ut Judicium meum
ad te perſcribam de Commentario, quem elucubraſti in
Oraculum illuſtre, quod apud Danielem exſtat de L-XX
EHebdomadibus, ejuſque temporis memorabilibus Fatis.
BBABoo vero, quo in te ſum animo, lubens honeſto huic
deſiderio tuo ſatisfacio: etſi cum voluptate vidi, librum hunc tuum ita
cſſe inſtruéẽtum, ut ægeneloe meâ neutiquam indigeat; & ſi indigeret,
probe norim, parum nomenti ad rem tuam allaturam eſic. Equidem
cum inter nos his paucis ante annis ageres, facile perſpexi indolem
tuam præclaram, felicitatemque ingenii tui, & ſolertiam mentis,
minime vulgarem. Ad quas dotes cum accederet certum propoſi-
tum, contendendi ad Eruditionem, diligentia pertinax, & cultus
morum: non exiguam mihi de te concitabas ſpem; & non dubio
præſentiebam animo, fore ut brevi præſtes Virum, Eccleſiæ &
Rei Litterariæ utiliſſimum. Et antevertit tamen vicitque hone-
ſtiſſimam etiam hanc tui cxpectationem primum hoc & luculentum
ſtudiorum tuorum ſpecimen, quod, redux ex Britannia, cum ma-
xime in publicum mitterc paras. Argumentum tibi delegiſti, gra-
ve quidem & ſeria meditationè digniſſimum, ſed tot jam Doctorum
curas expertum, ut difficillimum videri Foſer⸗ repetitis operis am-
pliorem ei conciliare lucem, &, quod hic præcipuum ſ „hypo-

PRSTAN

theſin fingere novam, ex quà dubia & «Nd*ρραρν, i quæ ad-
huc reſtent, ad liquidum expediantur. Tentaſti tamen illud, non
abſque Deo, nec abſterruiz te operis difficultas & moleſtia; quæ
hic tanto major eſt, quanto Judæorum ignorantia & vafrities,
& hypetheſium huc-nique à Chriſtianis in medium productarum
diveriees interpreti plura objiciunt impedimenta; Krc ut ündlique
ſe ſpinis dumiſque implicitum & obſeptum ſentiat. Et quis Divi-
narum itteraumt amans & peiitis hême conflium hoc inſtitu-
tumque tuum improbet? Efſt enim Ec dignum, in magnis &
difficilibus aliquid conari; & alias ſatis conſtat, oraculum hoc,
tractatum licet à multis, non eſſe tamen pertractatum; & ſupereſſe
in eo, etiam poſt tot Eruditorum Virorum commentationes, quod
accuratius diſputari, & certius clariuſque definiri mereatur. Si
qui autemde eo dubitent: diſcedent illi a ſententia, poſtquam in
hanc Diſſertationem tuam inſpexcrint, eamque revolverint. Imo
judicabunt, ſi recte judicare velint, te feciſſe operæ pretium, &
cum voluptate agnoicent & prædicabunt donum Divinæ Gratiæ
apud te depoſitum. Ecquis enim æquus neget, te ad Prophetiæ
hujus veros ſenſus eruendos atque illuminandos, éjuſque implemen-
tum in Jeſu Chriſto Servatore noſtro, & Fatis Reip. Jqudææ, ejus
ναοαον,aαν iter homines præceſſuris aut conſequuturis, ex hiſtoria
& ratiomibus temporum demonſtrandum, tantum adhibuiſſe ſtu-
dium, diligentiam, &οSnα, quanta à dextro & perito Verbi
Divini interprete, & certe longe majora quam ab ætate tua, quis
expectet? Sic ſcribo, non vere tantum, ſed &, ſi merita tua reſpi-
ciam, modeſte; quod mihi nunc curæ eſt, ut meum hoc quale-
cunque præjudicium tibi incitamento ſit ad majora, citra invidiam;
aliorumque de hoé tuoô labore judicia faventia eliciat, non vero ſuf⸗
Haminet. Nec propterea tamen tibi negare fas eſt» quod jure de-
Betur. Tota emm commentatio tua inſignem prodit judici exerci-
tationem, & doctrinam minime tralatitiam, eamque varie diffuſam,
non per noſtræ tantum Diſciplinæ præcepta, & Scripturas San-
Stas, quas diligenter méditatus es, verum etiam per remotiorés
Temporum & Hiſtoriarüm Scientias, & Magiſtroram ejuaque
ſcita interiora, ex ipſis hauſta fontibus, quorum profundior in-
ſpectio non adeo multis conceditur. Placent præterea⸗& pla-
cebunt aliis, dictio qua uteris, facilis & perſpicua ; ordo imuni-
Vere.

verſo themate, quod tractas, concinne diſponendo, & rebus qui-

busque ad loca fua referendis; & delectus quoque, quem facis in
Auctoribus honeſti nominis appellandis, ubi id poſtulat neceſſitas;
procul habito, in tanta copia, non neceſſariarum & cauſam proxime
non contingentium rerum promiſcuo & vano congeſtu. Non es
enim de illo hominum genere, quod omnia, quæ apud quoſcun-
que Scriptores legit, miratur, & digna judicat excerpi & in ſua
transſcribi. Ad ſententiam vero ipſam tuam quod attinet, qua ſpe-
ctat Chronologicas hujus loci Rationes: vidi, te cam in his præ-
cipue fundare hypotheſibus (ne nunc alias adducam, in quibus peri-
tiores plerique conſentiunt) («.) Initium LXX Hebdomadum Ans
norum Solarium, quarum in hac Propheria mentio fit, repeten-
dum eſſe à VII vel VIII anno Artaxerxis Primi, ſive Longimani.
(8.) Artaxerxis illius initium Impern verum per Octennium eſſe
anticipandum, ut Docti quidam Chronologi jam monuerunt. (y.)
Numero LXX. Hebdomadum hoc in loco alludi ad Annos Jubi-
læos, atque adeo ex mente Sancti Spiritus per LXXHebdoma-
des Annorum Solarium hic intelligi decem jubilæos. Cui jam po-
ſtremæ hypotheſi ſubſternis quartam, Jubilæos ſingulos in Lege
Moſaica vere cenſeri annis L, non XLIX, ut aliquibus perſuaſum
eſt. quando hoc Intervallum LXXHebdomadum tibi exhibet
pericopam non ccccxC, ſed 10 Annorum Solarium. In demon-
ſtrandis autem hiſce tuis Hypotheſibus, quas nemo cum ratione
paradoxas eſſe dixerit, docte prtocedis & modeſte, & multa in rem
adfers ſcitu tam jucunda quam utilia, operamque das, quam licet,
probabilitati eorum, quæ ſupponis, non quæſitis rationibus evin-
cendæ. Nec egeris abſque ſucceſlu. Non eſt enim mihi dubium,
quin quod ſuades, bene multis fis perſuaſurus: nullum aurem ſpe-
ro te habiturum eſſe lectorem tam iniqui judici, ut non valde pro-
bet ſtudium conatumque tuum, & tibi neget ingenii in nova hy-
potheſi de Jubilæis, ad hunc locum applicandis (quæ tibi peculia-
ris eſt) meritam laudem: etiamſi fortaſſe aliqui illorum à te diſſen-
tiant, maximè in hypotheſi poſtrema. Offendes enim in Mundo
Litterato homines, qui ita exiſtimant (nec eſt eorum tibi incognita
ſententia) Jubilæos in Lege Moſaica reputari Annos, qui ſeptimum
uemque Sabbathicum &εναοαας excipiunt; ac proinde Jubilæum qui-
em primum ex ſententia Legiſlatoris vere fuiſſe Annum illius E
riodi

riodi quinquageſimum; ſed ſequentes omnes circumſcribi Annis
XLIX; qui tamen ipſi Jubilæi Anni cenſebantur quinquageſimi,
quod proximus quiſque Jubilæus pro hujus Periodi primo habere-

rur. Et poteſt tamen de co probabiliter diſputari, quod facis, ma-

gna cum ſpecie veri, & habes ſententiæ tuæ auctores graves. Hoc
meum de Opere tuo, quod univerſum ſpectat, eſt judicium. De
ſingularibus quibuſdam, quæ mihi hic illic occurrerunt ‚nihil mo-
neò, cum id a præſenti inſtituto ſit alienum;; & ſatis pateat, te 73
ärεν ο ς ubique circumſpeétè ſatis ſectari. Quare, Vir Præſtan-
tiſſime, macte eſto hoc ingenii & doctrinæ tuæ ſpecioſo fructu, &
qua jam cœpiſti via procede in timore Domini ad veram laudem,
quam non collocabis in claritate Nominis, aut aliorum plauſu,
ſed in fidelitate & ſedulitate obſequii erga Dominum & Serva-
torem noſtrum, Jeſum Chriſtum, & Kegni ejus pro virili tua
promovendi ſincero ſtudio. Ita Deus ſuo ig adir SPäritu, labori

huic tuo aliiſque conatibus laudabilibus benedicat; teque & res tuas
omnes gubernet, proſperet, ut ejus Providentia ſpartam in Domo

Iu⸗ nanciſcaris honeſtam, dotibus meritiſque tuis congruentem.
Vale. Seripfi Franeckeræ a. d. NV Kal. Dec. c1o 100c0c NX.

-yBBeditus ſacris ſtudiis & arti
Mentis excultæ, ſtudiique tanti
Præmia pandis.

WKü Atque poſt hauſtas ſine fine luces,
Peoſtque tot Noctes patienter actas
Lemporis fructus geniique monſtras

Luxuriantis.

Nobilis mentem trahit ecce fervor,

Ut juvat tantas celebrare dotes!

Ut tuæ laudes agitant Camænam,
Inclyte, Noſtram!

Sed quid Abjectis numeris, Thalia,

Tu virum temas memorare tantum?
Quid cupis plectro miſerove tanta

Qui queat magnum numeris ad aſtra
L Tollere Nomen.

Neſtoris coœlum tibi Preſter annos:;:
Aſt tuis ſcriptis tua fama vi
Nobilis ſic poſt obitum ſuperſtes

ima vivat,

Gloria vivet.

J. P. S. S. THI. S.

* * „

7I10O 2EFEEENDO SAôÜACISSTMO

D. ALENANDRO S0STMAN.

Cum Commentarium ſuum in 70. Hebdomadas, Danieli
Prophetæ indicatas ab Angelo, bublice edenet.

rgo Muſarum decus & Minerve

Quin gradum ſiſtas uSs!
Doctior Vates decoret, diſertis

PRE-

—

PRE FA T T O
A D IL. E C T Q R E M.

= UA M difkcile opus fit, B. L. & quantus tamen ex eo
fructus enaſcatur, eam Chronologiæ veteris partem,
, qua terminos adventui pleneæ Salutis præfixos in ſe com-
plectitur, ad liquidum explicare aggrediaris 5 res cla--
mat, & ipſe noſti: nec a me exſpectare potes longam
de hujus Scientiæ horumque ſtudiorum neceſſitate & aſu oratio-
nem, utpote qui ad hanc Præfationem inſtruendam nihil aliud in
animo habeo, niſi ut pauca & brevibus expediam, quæ, ante-
quam ad ipfius libelli leétionem accedas, ab initio obſervaſſe expe-
Sunt, quorum ingenium nova tantùm cruſtula promit, &
qui hactenus inaudita eſſingere malunt, quàm Veterum curis repe-
tendis, expoliendis & Maſeragai, era impendere. Sunt quo-

que, qui nova recentiorum Meditata promiſeue explodunt, miran-

turque nihil, niſi quod Libitina facravit. Etfß antem ingenium

veri avidum neque horum partibus ſe addicere decet, nec illorum
veſtigia premere; in rebus tamen Sacris & Theologicis tutiſimum
eſſe judico, priſcorum Doctoerum Ondicia ſequi, nec in novas ſon-
tentias ruere, niſi ſumma illud ſwadeat neceſſitas. Ne verd tibi
perſuadeas, rebus ſic ſe habent, ihil ſnpereſſe, quo induſtriam
tuam exerceas, ſank rem magni momenti egeris, véteram la-
bores, in multis imperfelctos, tinnata operà perfeceris, & ad
liquidum expediverits. “ä
Hanc mihi regulam ſemper obverſatam fuiſſe teſtor, ex quo ani-
mium ad Chronologiam PXX. Hebdomadum Danielis applicavi, &
id operam dedi, ut adoptatis graviſimis Aubctoribus atque Duci-
us bmnino caverem, ne, quod ad rei ſuzmam attinet, quicquam
ſuſpectæ novitatis ad ſacratiſinum oraculum adhiberem. Itaque
pios doctiſſimoſque interpretes ſequutus, initium LXX. Hebdoma-
dums in initio Artaxerxis Longimani fixi, earumque finem ad Ze-
ſa Meſſiæa & Enangelii revelationem retuli, rationibus meis ad cer-

tiſ'mum Canonem Chronologicum digeſtis & ealtis. In reliquis
verb ita res meas inſtitui, ut me Voterum meditatis exſoribendis
paginas impleſſe diceres, niſi nova lux, Veterum curis ubique af-

fuſa, illud ipſum prohiberet. Negare tamen neèjuéo, diſſertationem

de Annorum Sabbaticorum & Jubilæorum curriculo, eorum-
que uſu in computo Hebdomadum Danielis, nemine auctore a

me eſiätam eſſe, eo fine & ſcopo, ut V'eteynzm hypotheſes tanto ola-

riore methodo demonſtrarem, & A navis Chronologicis, quibus
undique ſcatent, eb felicius purgarem. unin imo mente obligatus
eram, ne à me conſtruttam conjetturam mecum ſepelirem, ſed
ut eam Doctorum Piorumque examini modeſtè ſubjicerem. Nec
ſpero, me hanc ob rem ullius criminis poſtulatum iri, quemadmo-
dum Novitatis reus non peragitur, qui novis & aptioribus inſtra-
mentis uſus, idem opus, eodem modo, eodemque fine & ſcopo ex-
ædificat. .
Verum cum hoc Argumentum, quod mihi tractandum delegi,
reterum & recentiorum induſtriâ adeb vaſtum, vagum, & in-
finitis hypothehibus atqque diſputationibus autctum ſit, ut agrè ini-
tium, finem nunquam invenias, omni Rtudio in id incubui, ne
Commeniarius, meo incommodo Lebtoriſque tæadio, mole nimium
excreſeeret. Adebôque habito pracipuarem rerden- deleétu, multa
coactus ſum omittere, alia monere, ſed non demonſtrare, alia
denique monere & explicare, multis tamen circumſtantiis ſuo
loco relictis. Quapropter, ut Lebtori adjiumento eſſem, pauca
quadam harum rerum exempla hic loci apponenda eſſe cenſui.

Obſervabis, B. E. me ſtatim, in initio libelli S. 8. etſſ. duo tan- Hainli-
tum annorum genera ad periodum EAA. Hebdomadum attuliſſe, ni ſen-
. . . . 27 ; . tentia
Lunarium ſo. & Solarium, procul habità bypotheſi Joh. Jac. Hain- de 70.

lini, citatà a Celeb. Aℳ gid. Strauchio in Diſertatione de LXX. Hebd.

Hebd. Danielis Witteberge habità, quam in Faſeiculorum Primo
recenſuit Cl. Thomas Crenius. Hic Vir Doct. à Daniele innui
vult annos 343. dierum, & quidem tales annos, guorkm ſinguli
7. menſilus, menſes vero ſinguli 7. Hebdomadibus, Hebdomades
7. diebus abſolvantur: Ita ut numerus Septenarius non in tota
tantum LYX. Hebdomadum periodo generalem, ſed etiam per ſin-
gula ejus fruſta ſpecialem locum invenigt. Nemo ſanè negabit,

P R X F A TIO.
Inoundum hune eſſe felicis ingenii frultum: quia tamen omni ah-
toritate rationibnſqse deſtituitur, eam ſententiam fuſins enarrare

noluit.— “
De u- Similis eſt ſeontentia quorundam Chronologorum de Annis Jubi-
opinio *τ s, quos ocunm annis Sabbaticis nihil commune habere volunt,
tertia. Engentes, periodos Sabbaticorum Annorum conſtare ex ſingulis ſe-
Ptenariis ſe invicem immediaté excipientibus, Zubilaos vero poſt 55o.
annos ſingulos renaſoi. Ex gr. primus Zubilæus eſt annns 5O. &
4 ſeptima Schemitä primus, ſecundus jubilæus eſt annus 100. &
4 14. Schemita ſocundus, tertius, Zabilæus eſt annus 150. &, a
21. Schemita tertius, & ſic porro in ſeqq. Hanc ver ſententiax
§. 48. etſſ. enarrare & operosè refutare ocioſum videbutar, quia
nunqnam, vVel leviſima ratione, éx Lyege aut aliunde petita, proba-
e potunit. =
Nebu. §S. II. 13. 66. & alibi aliquoties ſuppoſui, primum annum Ne-
cadne- bucadnezari, qujus in Sacris mentio ſit, repetendum eſſe ab anno 20.
mitium. V'atris Nabopollaſſari, & Nebucadnezarum in univerſum 45. annis
imperio prafuiſſe. Hoc ipſum Doctiſſimi Chronologi haud obſourè
olligunt, ut aliunde, ita ex notiſſimo illo fragmento Beroſi, quod
in ocriptis ſuis paſſim deſcripſerunt. Qui itaque hanc hypotheſin
Pprobatam vult, hos adeat, & præterea legat Codicis Megillæ c. I.
in quo Magiſtri ex 2. Keg. 25, 27. & ſer. 52, 3 1. argumento
non contemnendo eandem hypotheſin confirmant.
Ahaſ"e. §. 22. Abſque additä demonſtratione ſuppeno, Ahasverum E-
zarell ſtheris maritum fuiſſe Nerxem Perſarum Regem, qaod qui-
dem ſuppoſuiſſe ſuffciebat. Cum enim iis argumentis, quæ ca-
liger aliique ex Sacris & Herodoto pro häc re attulerunt, nihil
habeam quod addam, ea autem talia ſint, ut Doctorum Virorum
diſenſum vix patiantur ; brevitatis ſtudium illa repetere & actum
agere prohibuit. Monere tamen hoc ipſum debui, quia 9. 65. 66.
ex ipſiſimaâ haäc hypotheſi ratioecinia ad confirmandum EI. He-
bdomadam calxulum petere non dubitavci.
Seder Sunt & alia in höc libelle, quorum quidem partem ſcitu impri-
mis neceſſuriam expono, partem vero intattam relinquo. Qui §.
21. etſſj. leget, hoc ipſums in diſquiſitione dr Chronico Judæorum,
qued Seder Olam Rabba vocant, factum fuiſſe ebſervabit. Abi

lnim

-p R K F A T I O.
enim tam ex Diſertatione Celeb. Allixii, quam e T halnznde de
hujus libri auctoritate, ac de ineptiarum ejus auntiquitate pronun-
cio: reliqua verb, quæ VEir Clar. Jobannes Meierus in ſuo Seder
Olam obſervavit, in mea traniferre nolui, quia bic liber, ut uti-
liſſimus eſti, ita omnium ferè manibus teritur.
Porrb in expofitione vocis Pa §. 140. in eo occupatus ſam, et Nomi-
Meſſiæ nomina Activæ & Paſſivæ ſignificationis ſimul eſſe o—nà ey
Rendam, & hoc etiam, quantum fieri potuit, probatum dedi Mediæ
ſed ex Typis Meſſiæ, in quibus idem obfervatur, præter unicum Activa
ſolum oſuam nullum adduxi. Cum itaque illud ipſum hnic de-& aſ⸗
monſtrationi non leve pondus afferat, animnm mecum attende, & S
ſtatim in initio Geneſeos invenies, Evam ſide plenam filium tertium
ex ſe genitum vocare Sethum, addita ratione y' ree ree 2 Seth.
& Deus enim aliud mihi ſemen poſuit. Qued ſi verb hoc ad
antitypum applicemus, obſervabimus, Jeſum Meſſiam (a.) Paſſi-
vè & primario jure poſitum eſſe Semen Malieris & Filium Dei,
quomodo ſomen mulieris vocatur Gen. 6, 2. (£.) Activè quoque
Meſſias Num. 24, 17. dicitur u a 92 a“ glocitando con-
vocare omnes filios Sethi, i. e. verum Semen Mulieriz & ele-
tos Dei, quos y'o poſuit in ſemen, dum ipfis procuravit
οοσαα, Poſitionem in Filios, ſen Adoptionem Gal. 4, 5. Pa--
rem per omnia typum habemus in Nocho Gen. 5, 29. cujus no- Noack
men ni Activè quidem explicatur mren conſolator, quod nomen
Aeſſiæ a udæis paſſim inditar: ſed tamen, ſi rationes Gramma-
ticas ſequamur, hoc nomen potius Paſſivè ſignificat quietum & ta-
lem, qui conſolationem recipit, id quod Meſſiæ quoque convenit
Eſ. 53, 8. 11. Et ſi hnic nomini audas' Charabcteriſticumn, ex
rnr dictus videtur Gentiliun Janus, quem Doti Viri eundem eſ- Janus
ſè putant, qui fuit Noach. Simili enim ratione ex yu' Zeſas, ex unde
a'Zaddus, & % wd WMeſſtas formatur, literà gutturali immutata dicus
in ſibilanten. Ad nomen Jacobi Patriarchæ, tanquäàm typi Meſ-Jacob.
Væ, ea notari poſaunt, quæ in citato §. 140orad vocem Ra y obſer-
vata ſunt. Nomen Judæ ratione flexionis Paſſivum eſt, atque juda.
ita exponitur Gen. 49, 8. T†N era rN Tu es Juda, con-
fitebuntur ſeun laudabunt te fratres tui. Plerunque tamen hoc
nomen Activè vertitur & Confeſſorem denotat. Wuſtrem etiam
. Meſ-

Joſua.

P R £ F A T IO.
Meſiæ ippum gerunt Joſua Dux & Joſua Pontifex, quorum hbic,
nomine ſecundum formam Pahul Paiſivam Mlexo in Exraæ libro vo-
catur yi' Jeſua, Servatus, ille vero in Hiphil Activo inde a nar
tivitate ditctus yem Hoſea, Servator, poſten à Moſe vocatus fuit
pen' Joſua, forma Paſſivà & Activa inter ſe permixtis. Idem

Joſeph. nomen Pontifex Zoſua Zach. 6. gerit. Idem jndica de nomine

David.
Salo-
mo.

Deno-
mine

Joſephi, at & de nomine Dodi ſen Davidis, dileéti & dili-
gentis3 item de nomine oou Salomonis pacifici, ſeu pace fruentis
& pacem largientiss nec non de aliis typoram Meſſiæa nominibus.
Denique in initio 9. 268. obſervabis, me ad dictam Luc. 11,
15. 16. ocaſfionem habuiße diſſerendi de nomine Beelzebub &

Beelze. Beelzebul, ſed tantum notaſſe, ilud nominis ſigniſficare Deum

bub.

Eſ. 7,
18.

Eccl.
10, 1.

Eccle-
ſiaſtes
librum
compo

vel Dominum Muſcarum, & intelligi principem cacodæmonanm,
qui Ap. 9, 11. Abaddon vocatur, & introducitur tanquam prin-
ceps locuſtarum. Vt itaque hôc loco panucis tradam, quaæ in hoc
argumentum meditatus ſim, omniam primob mecum inquire, quid
vox a in Sacris propriè ſignificet? Præter locum autem 2. Keg. I.
ubi mentio eſt Beelzebub idoli Accaronitarum, hoc vocabulum bis
tantùm in Sacris legitur, nempe Eſ. 7, 18. & Eccl. 10, 1. Prio-
ris loci verba hac ſunt. Et accidet illo die, ut Dominus ſibilo
advocet Muſcam, quæ eſt in extremitate rivorum agypti,
& apem, quæ eſt in regione Aſlur, & venient & quieſcent
omnes in vallibus deſertis, & in rimis perrarum, & in omni-
bus virgultis, & in omnibus laudatis arboribus, puta abietibus
G&. quæ humilibus virgultis Eſ. 55, 13. opponuntur. Sed Eccl.
10, 1. leguntur iſta mab bane pn ee e een. de dan
: vyp mond gus, miſſis tantiſper aliorum verſionibus, verbotenus
ita reddo: Maſſa Muſcarum mortuarum fœtet, attamen ebul-
lit (ex eà elicitur) unguentum aromatarii; c pretioſius ſapien-
tia & gloriâ eſt parum ſtultitiæ.
WNotaum eſt, Eeccleſiaſten hunc libellam compoſuiſſe ex objectio-
nibus & reſponſionibus, quas ipſe in animo ſuo reciprocaverat,
cum de ſummo hominis bono diſquirebat. Et quidem ſtatim ab

ſuit be initio c. 1. V. 3. Kbi objicere videtur & quaſi dubitare, annon

Obje-
Kioni⸗

continuus & aquabilis motus atque ordo totius univerſi fatum Sto-

icum vel revolationem Platonicam inferat, ita ut nihil in munde
ac-

P K &£ F A T I O.
accidat novi? indeque videtur concludere, in omni omnino cona-bus &
tu & labore bumano nil quicquam emolumenti eſſe. Sed inde à Y. Re-
. . ſÜł‚ . „ſpon-
12. ſecam ipſe has res meditatus concludit: Omnia quidem in floni-
hoc mundo vana eſſe, hominemque fruſtra fatigare, ſeg tamen has bus-
wDoleſtias à Deo decerni, at iis exerceatur homo. Dſque quò tan-
dem c. 2. V. 13. 14. inculcat, adeb univerſalem non eſſe omnium
rerum vanitatem, quin aliquid emolumenti ſit in Sapientiâ, in-
ter quam & ſtultitiam tantum eſt diſorimen, quantum eſt inter
lucem & tenebras: quin, inquam, Bonum illud creaturæ ratio-
nalis, quod h. l. nn Emolumentum vocat, & c. 12. FY. 13.
Ssn 92 Totum hominis, conſiſtat in Sapientiäã. Hanc Sa-
pientiam porrò cunſiderat, eamque c. 12. V. 13. definit eſſe Re-
verentiam in Deum & obſervationem præceptorum ejus, cui
oppoſita ſtultitia nihil aliud quam profanitatem impietatemque ſi-
gniſicat. Poſtquam autem definivit, eſſe tale Emolumentum in
Sapientia, novum ipfe ſibi dubium movet, ſeil. Quomodo Sum-
mum Bonum in Sapientiä conſiſtere queat, cum tamen c. 2. V.
14. I5. eadem fata idemque exitus ſit ſapientis & ſtulti?à cum &.
3. V. 19. bomo in morte a beſtid nil differat? cum c. 4. V. I.
omnia, bona & mala, miſoeantur, naturægue leges impunè vio-
lentur? Sed, ne æquo diutius his inhaream, has Objectiones colle-
Stas uno ictu enervat c. 8. V. 11. etſ. inquiens: Cam Deus ex-
ſequutione decretorum ſuorum confeſtim non animadvertat in im-
pios, inde ingenium eorum indurari, nullumque inter eos & pios
homines in häc Vitàä diſorimen apparere 3 attämen piis probiſque
beatitatem, impiis verò afflittionem a Deo aſſervari, quaæ iis irro-
gabitur in futuro univerſali Judicio, cujus mentio fit c. 12. V. 14.
Inter alias autem Objectiones, quibus adverſus ſtudium Sapien-
tiæ, ejusque abſolutam neceſſitatem & præ ſtultitiâ præſtantiam ex-
cipitur, etiam hanc nectit Salomo c. 10. V. 1. Poſſe fieri, ut ex Eccl.
paululo ſtultities maximun enaſoatur commodum, quemadmodum 101.
ex muſcis mortuis & fœtentibus unguentum odoriferum confi-

“ citur: atque in eo ſtultitiam anteponendam eſſe pretioſiſſiima Sapien-
tig, quæ ſæpe tantum non valet, quantum paululum ſtultitiæ.
Sed Y. 2. & 3. reſpondet, Fieri non poſe, ut ex ſtultitiä, ſou .

malitiä, qua tali, bonum ullum enaſcatur, cum animus ſtulti

ſemper ſiniſtri ſtudioſus ſit, eoqe procedat dementiæ, at omnia ex-
tra ſe ſtulta pronunciet, cum à contrario Sapiens in omnibus dex-
teritate utätur.
Ne autem quis objiciat., Veterum Interpretam Verſiones: modò
allatæa explitationi reclamare, notandum eſt (1.) Syram Interpre-
tem in ultimis hujus verſic. non parum mihi favere. (2.) Thalmu-
diſtæ citante Menord Luc. 2. Cl. 8. P. 1. c. 2. in Codice Sab-
bath cap. Ppab - haæg habent upp Don O90 10309 Opa ee
: in r& e ene. Sapientes operam dederunt ur librum
Eccleſiaſtis ſupprimerent, rati, quòd cjus verba ſe invicem
deſtruant. Hie autem error a Thalmudicis notatas ab iſdem ibi-
dem refutatur, & boc minimunm indicat, Obielctiones & Reſpon-
hones, per hune libellum digeſtas, Ee eteribus Zudais perſpelctas non fuis-
ſe, unde facili negocio & ipſi errare, & interpretes recentiores in
errorem inducere potuerunt. M “
2921: t autem ad rem redeam, & in veram ſignificationem vocis
quid ſi- nya inquiram, ex duobus modo expoßtis cripture diétis certi ef-
S's formandi ſunt Characteres, quibus vocabuli vim & ſenſum
Chara- definias, an ſo. Muſoam propriè ditctam, an aliud aliquod inſectunz
Reres ée denotet ?à Inſecti enim nomen eſſe nemo dubitat. Et quidem (1.)
In genere Eſ. 7. copiæ militares hoòc nomine appellantun. Quod
ſ verb Scripturæ phraſes conſideres, obſervabis, copiarum emble-
ma eſſe multitudinem Locuſtarum jud. 6, 5. 7, 12. Jer. 51, 14.
illudque emblema profanis Soriptoribus non fuiſſe ignotum, citato:
exemplo probat Bochartus Hierox. P. 2. l. 4. 6. 4. (2.) Hoc in-
ſebtum ſibilo advocari dicitar, qod quidem Muſeis non competit,
bene verb Locuſtis & Apibus, quarum haæ ſtrepitu lancis ſen patellæ
gneæ convoxantur, unde Deus non Dſebub ſolum, ſed Apes etiam,
ſibilo vocare dicitur: etſi hòc loco non Apes ſtricté ſic dibtas innui
putem, ſed inſelcta inutilia & noxia, Fucos, Veſpas, Crabrones,
quaæ nonſolum a Phyßcis ad Apum claſſem referuntur, ſed etiam
Hebrais in Baal Aruch nyoamo nn Apes ſylveſtres vocantur,
& mellificare dicuntur. Locnſtæ antem non ſolaun proprio ſtrepitu
agmina ducunt & continent, ſed etiam a Deo ſibilo advocari di-
cuntur Eſ. 5, 26-—-30. qao loco Propheta de Locuſtis, vel de a-
piis militaribus ſub Locuſtarum emblemate agit 3 id quod liquet
eX

ex collato Joel. 1, 6. 2, 1. etſſ. ubi iiſdem verbis & phraßibus ad-
ventut Locuſtarnm depingitur, ut fuſe enarrat & probat Bochar-
tmna loç. cit. . 4. 5. (3.) Inſettum hoc advocari dicitur Ab extre-
mitate fluviorum Ægypti, adebque e regionibus Libycis & P .-
thiepicis. Bochartus vero cap. 3. ſub finem diſerté aſſerit & pro-
bat, in Zthiopiâ prope Ægyptum plures Locuſtas procrea-
ri, quaàm in ullà parte terrarum, eaſque tempore 10. plagarum
ex his ipſis regionibus in Agyptum vento allatas faiſſe. (4.) Da-
mnum ab hôc inſetcto inferendum eſt virgultorum arborumque
pernicies, quam a Locuſtis induci, opus non eſt, ut exemplis pro-
betur. Attamen indefeſſa Bocharti induſtria l. c. ad Yoel. 1, 7.
12. nobis plurima ex Arabibus, Plinio, Didymo, aliiſqque teſti-
monig congeſſit. (F.) Ex Eccl. 10, 1. diſcimus, exquiſitum eſſe
hujus inſecti mortui fœtorem. Qubd ſi vero hiſtorias conſula-
mnmnis, equidem Thomas Moufetus in Theatro Inſebtorum l. 1. c. 12.
circa fin. narrat, Muſoas aliquoties foœtore ſuo peſtem concitaſſe 5
attamen notiſſiuum magiſque uſitatum eſt, ut Locuſtarum, im-
primis vento in mare demerſarum & EKabtibus ad littora ejeéta-
rum, cadavera incredibili œtore aërem inficiant, & peſtilentiſi-
mas diffundant contagiones, cujus rei exempla bene multa referunt
Bochartus cap. 5. JZonſtonus p. 61. & Moufetus l. I. C. 16. Idem
confirmat Scriptura S. quæ Joel. 2; 20. exerte ait, Locuſtas in
mare demerſum iri, ita vt eÄarum adſeendat fœtor, quem, voce
ex héc noſtro loco petitâ vocat ven fœtorem & manz mephitim vel!
odorenz viroſan & peſtiferum. (62) Tandem a Salomone Aiſci-
muas, ex hôc putido infecto elici unguentum aromatarii. No-
tum quidem eſt, ex rebus putidifſimis maximè ſalutaria medica-
menta fieri, puta ex Cancris putreſèentibus & immane fwtentibus,
itemque er rebus aliis hujus generis. Verum ut de inſetctis dica-
mus, Phyſiei multa de Scarabeis gloriantur, & quidem Zoh. Zon-
Konus Hiſt. Nat. de Inſectis p. 74. notat, Scarabeum ilum,
quem Germani May⸗Kaͤfer vocant, contritum fragruntiam fun-
dere. Sic pag. 68. meminit Scarabei fragrantis, pyridemque,
in quâ aſſervabatur, ſuavi odore inficientis. Sed cum tale un-
guentum ex Scarabeis mortuis, putridis & foœtentibus non con-
ficiatur, præcedentes charatteres hic de iis cogitare vetant. An
“ * 2 au⸗

autem hoc ipſum in Muſcis aut Locuſtis tocum habeat, de eo mi-
hi nihil narraverunt Phyſici, & facilé fieri poteſt, ut noſtros lateat
aliquid, quod Salomoni Hiſtoriæ Animalium peritiſſimo, qualis
1. Reg. 4, 33, nobis deſeribitur, non fuit arduum neque incogni-
tum. Ex quinque itaque tantam Characteribus judicium de
re, quam quærimus, ferendum eſt. L
mm Luid autem me putas, B. L. ex his pramiſls concludere? An,
quid ſi- quod aiai vi vocis tantum Locuſtam ſignificet? Minimè: cum hoo
Eaſ. Pocabulum Chaldeis, syris & Arabibus Wrſoam ſtricte diäétam
denotet, nec verißmile ſit, has linguas ab Hebræà matre tantum
degeneraſſe, ut ſignificatum hujus vocis plané amiſerint. Vt ita-
que ſententiam meam ediſſeram (&.) Hoc vocabulum derivatur ab
Hebrzo a & Chaldaico ma quod Verbum ſignificat fluere, flu-
Xum ciere, Germanicè Schmeiſſen: adesque aini in genere denotat
omne genus inſectorum (das Geſchmeiß) & quidem volatilium.
Etymon hoc & generalem ſenſum confirmat uſus Hebræorum, &
quibus Bechai de mynx Veſpâà ſeu crabrone ait ' aler 'd d
on& Eſt ſpecies Muſcæ venenatæ, cam tamen Veſpa & crabro
non ad Maſcarum ſed ad Apum claſſem pertineant: quas proinde
Apes generali nomine etiam vocari 'ma aà ſeylo Hebræorum alie-
num non eſt. Locum ex Bechai citatum vide a Bocharto c. 13.
(2.) Dſebub ſpecialem quoque aſſumit ſignificationem, & Muſcam
inſectorum volatilium maximè vulgare denotat; quemadmodum
Germanis ab hé́e etymo Muſca ſpeciatim vocatur eine Schmeiß⸗
Fliege: etiamſi hodie hæc vox non omne genus Muſcas ſignificet,
ſed eas, quæ vulgaribus ſpecie pares, mole paululum majores, ca-
pite rubicundo & ingluvie ferme cœruleà inſtrultæ ſunt, & qua-
rum proprium eſt, parietes, utenſilia, & imprimis edulia fiuxu
vermiculorum corrumpere. (2.) Landem volo, Dſebub in citatis
duobus S. Codicis diétis non tam Muſecam verti debere, quaàm
Locuſtam, & héc generali nomine inſectorum procal dubio in
Secie ſignificari omne genus Locuſtarum, quibus ſecus, ex men-
te Redeozen 10. nomina & totidem ferè diverſæ ſpecies in Sacris
tribuunntur. Hanc enim vocis ſignificationem ſupra expoſiti Cha-
rabteres ſuadent, & ingenium linguæ admittit, ut patet ex uſi
vocabuli apud Arabes, quibus 2 6 Dſebab Muſcam, muta-

—

—

—+d ⏑ — —

1*

to autem Dſal in Dal Lio Daba Bruchum, ſeu Locuſtam regens
natam denotat. Vid. Bochartus lc. cap. 2.
Hin jam non erit dificile, veram vim nominis Beel Dſebub de- Beelze-
tegere. Erat hoc idolum Philiſtaorum & vulgari opinione Domi-bub
num Muſcarum ſignificut: qui enim hoc nomen per Appoſitionem Beus
vertunt Deum Muſcam, & patant, Philiſtaos imaginem Muſcæ Muſca.
invocaſſe, minus appoſite hoc faciunt, cum vox 9ya in tali con-
Ktructione ſemper Genitivum regat, etiamſi de oœtero talia idola
Gentibus aliis non fuerint inuſitata, quibus Indi culices & ℳ-

Yyptii ſearabeos religiosè colebant, ut auctor eſt Plinius.

Ex idolizs autem Palæſtinorum in Sacris prater alia celebrantur Nomen
Aecaronitarum Beelzxebub & Aſdodæorum Dagon, qui ita appel- Dago-
latur proc. dub. pro a vya Baal-Dagan Deumque frumenti, Jo- :
vem Sitium vel Arotrium, innuit. Interdum enim vocem Baal
in nominibus propriis omitti, patet ex Num. 25, 17. 31, 16. Joſ.
22, 17. In quibus locis Baal-Peor ſen Priapus abſolutè vocatur
Peor. Iia mons, in quo David primam ſtragem inter Philiſtaæos
edidit, 2. Sam. 5, 20. 1. Chr. 14, 11. Baal-Prazim, ſod Eſ.

28, 21. abſolute Prazim appellatur. Nec non Jud. 9, 46. Baal-
Berith ſimplici nomine Berith diäétus videtur. Idem, meo qui-Jupiter

dem jindicio, obtinet in nomine idoli Syrorum Rimmon 2. KReg. 5, Falas
. . . „ . . 2- 5 . len
18. quod, quale fuerit, Docti Piri fatentur ſe ignorare. Puto Rim.

autem, boc idolum ita vocari nomine truncato pro Baal-Rim- mon 8e
mon, quod Dominum Malogranati, ſen Malogranatum geren- Rem-

ten lgnificat. T ale autem idolum fuit Jupiter Caſius, gulius Phan.

in monte Caſio, Aℳ.gyptum & Syriam a ſe invicem diſterminante,
Eive hic mons dicataur quaß 'xp Cazzi, Terminalis, ſeun potius de
" Kes-Jah (Ex. 17, 16.) Thronus Dei; quod mihbi quidem per-
inde eſt. Hic verò jupiter Caſius, teſte Achille Tatio, extensà
manu Malum Punicum gerebat, & hoc Charactere ab aliis di-
KRinguitur, ut refert Bochartus Phal. l. 4. c. 32. Malum hoc Pu-
nicum ſymbolum erat Palæſtinorum oriundorum & Caphthoræis,
ut exerte dicitur Am. 9, 7. Apos autem & I9) Malogranatum
KRgniſicant. Vnde probabile eſt Jovem Caſium non tantum in mon-
te, à quo nomen accepit, ſed etiam per aniverſam Phœnicen &
yriam, emblemate Malogranati inſtruéttaum, religioseè cultum
. * * 3. fui Se-

Fuiſe. Cum autem mons Caßus, prope laxum Serbonidem ſitus,
ab Auſtro Sinaum Arabicaum „ ab Occidente Peluſium, a Septen-
trione syrian & Phœnicen, ab Oriente verò Arabiam Petræam
& Deſertam non proçul haberet diſtantem, facile Iſraelitæ, in de-

ſerto oberrantes, incolarum frande ad hujfus Jovis Rimmonis cul-

tum ſeduci potuerunt; qui proinde Act. 7, 43: circumtuliſſe dicun-
tnr r) Aspov“, a an2 JoVveᷣ m, & quidem p) Remvanem, Jen
Remphanem, vel eliſo o Rephanem, s. e. Jovem Caſium.“
Dagon Dagon autem, ve Baal-Dagan, hoc nomen gerit, quia ipſius
quis? „umini curam annonæ & agrorum commiſſam eſſe putabant Ph-
nicii, unde ab hoc wunere Princeps ſen Dominus frumenti voca-
tns fuit. Cui autem cura agrorum competit, is quoque präfeltns
eſt iis rebus, quæ ſegetes in agtis vel nutriunt, vel oorrsznpunt.

Prin- Quare hanc quoque ob cauſam idem ille Dagon ſimul Deus erat

Sl & Princeps Murium id quod colligitur à multitudine murium
rium agris Philiſtæsrum immiſsd I. Sam. 6. Nec obſtat, quod Philiſtai
YV. 9. hanc MWurium immiſſionem ad Dagonem ſuum non refe-
rant: um enim ipſe Dagon coram Arca proſtratus & confeltus ja-

geret, hanc moleſtiam non ipfi, ſed vel Deo Iſraslis vel Fortunæ

acceptam ferre poterant. Cœterum ob han- Murium præfeltuxam

idem ille Dagon commodeé vocari potnuit oay Achbor, vel dya⸗
229 Baal-Achbar, quod nomen etſi in Soripturd non legaturt,
fundatur tamen in re ipsd, & ratione appellandi Deos inter alias
Gentes uſßitatâ, ex quibus Græci ab occidendis arcendiſque Muri-
bus ewertè Muoxrvôvo vocant Apollinem.
& Inſe- Maxima ſegetum peſtis prater Wares ſunt Inſecta volatilia,

on, quorum proinde cura, frugnmque ab iis praſervatios «quad com-
Hinc petebat Deo Arotrio atque murium er agris expulſio. Hanc ob
vocatus auſam Accaronitæ Dagonem alio nomine, ab höôc munere deſum-
Beclac t0, Beelzebub appellarunt eaque denominatio Græcis nequaquam
fuit incognita, quippe quibus Jupiter vocatur Mutæρ Muic-
ne & Awoνααν, Muſcarius, ab abigendis Muſcis, gua nomi⸗
na etiam data fuerunt Hereuli. Cum autem vox 21 ut ſupra
demoenſtratum eſt, non tantum in genere inſectum volatile & in
ſpecie Muſcam, ſed imprimis in Sactis Locuſtam ſegnificet, &
cum Locuſta ex ownibus agrorum calamitatibus maxima ſit5 “
Jò an

— — —

PD R F A T I O.
Ium reſtat dubium, quin huic idolo frugum a Locuſtis cuſtodia des
mandata, ac proinde ob hane pracipue nem nomen fuerit impoſi-
tum. Ne vero etiam bic ſimili exemplo deſtitueremur, opportu-
ne nobis ſuccurrit Thomas Monufetus, qui l. I. O. 16. init. ex plu-
rimis Auctoribus obſervat, Apollinem & Herculem Athenienſi-
bus ab abigendis Locuſtis dictos fuiſſe Parnopios. 1
Ex his liquet, Beelzebub fuiſſe Zoven Arotrium & WMyagrum, Beelze-
in ſpecie Myiagram & imprimis Parnopium, ve jam apiter Pri- Bad⸗ D
mus & ADthereus fuerit, ſen potius Jupiter Tertius, Stygius
& Infernalis, qui vulgo Pluto appellatur: id quod mibi ſe ma-
gis probat, & quidem ob hanc rationem, quia omnes naturales
terræ facultates Plutonis dominio ſubjeltæ eſſe credebantur, ipſe-
que curam gerere omnium eorum, quæ ex terra proveniunt & in
terram redeunt, qualia ſunt animantia & vegetabilia. Hano
ſententiam proſèquitur Cicero l. z. de Nat. Deor. Praterea ſecun-
dum etymologiave Veterum Pluto dictus fuit quaſßi zX , uc
vo Divitias ſignificat, quia omnes hominum facultates omneſque
opes & terræ viſceribus & ex agro proveniunt, ande quoque Plu-
tonis conjux Proſerpina Cereris filia nihil aliud, quam terræ fer-
tilitatem denotat. Denique ſecundum Veterum Gentilium perſua-
Fonem, omnes hominum, pecorum & agrorum peſtes, inter quas
Locuſtis & inſectis merito primum locum dedimus, ab inferis pro-
cedunt, & a Diris immittuntur: id quod, ne alia adducamus
teſtimonia, vel ex eo manifeſtum eſt, quia Cyrenaici, teſte Pli-
nio, Deum Muſcarum ſen Inſectorum vocaverunt Achorem, quod
nominis cum Acheronte convenit, & non niſi Deum Infernalem
innuit. Vid. Moufetus lI. Ii c. 12. fn. Hinc faltum eſt, at
Poëtæ Peſti, Famei & Egeſtati, agrorum ab inſeltis deſolatio-
nem ſequentibzs, primas ferè ſedes in Orci atrio dederint, de que
vid. Virgilius ADn. l. 6. V. 273. eſ. =
Hinc obſèura non eſt ratio, ob quam judaæi Principi cacodæ- Beelze-
monum idem nomen impoſuernnt, ut narratur in Euangelio. l
Cum enim Gentiles, Deum verum negligentes, aliis Spiritibus, numß
adesque verè cacodamonibus Sacra facerent, ut Pſ. 106, 37. di- prin-
citur3 ſanè Principi Dæmoniorum convenientius nomen imponicPS:
non potuit illo nomine, quod Gentiles Deo Inferorum, Furiarum,;
e Tm-

Dmbrärum, Harpyiarum Pemurumque Antiſtiti, imponere fue-
runt ſoliti. Præterea Cabbala Zudaica in plurimis locis Bunc damo-
num Principem nobis deſoribit, tanquam innumera ſatellitia & ag-
mina ducentem immundorum Spiritunm, qui inſectoruv, inſtar
per aërem circumvolent, & lucem Solis oculis hbumanis more locu-
ſtarum interciperent, ſ modo eſſent viſibiles: ferè eodem modo, quo
Virgil. ABn. l. 6. V. 309. Manes ad Charontis eymbam magna
copià corruentes depingit. Similia loca in ipſo quoque T almnde
invenies, eodem modo deſeribentia copiam damonun, quos Zudæi zar
46. S'p'o vocant, i. e. Nocivos: & mirum ni quis in inſomnio ſibi
perſuadeat, vocem Latinorum Inſectum, ab hac radice Chaldaica
pn derivari, cum Inſectorum propria virtus & anicum opus ſit da-
mnum & pernicies. Caum autem ſpacii anguſtia ſententias Hebræo-
rum haäc de re deſeribere non permittat, tantam moneo, hane Cab-
baliſtarum de Damonibus dobtrinam cum ſeriptis N. V. convenire,
Locu- in quibus Satanas vocatur Princeps aeris Eph. 2, 2. & Ap. 9. X
ſtæ A- orco agmine locuſtarum ſtipatus exire dicitur. Ad fumum, qui ibi
Parl loci ex abyſſo adſeendiſſe narratur, nota, quæ habent Virgilius ADEn.
1. 6. V. 237. etſſ. & Ovidius Metam. lI. 4. V. 434. Quod verb ad
deſoriptionem ipſarum Locuſtarum attinet, videntur illæ eſſe for-
mæ mixtæ à Locuſtis & Harpyiis, quarum imaginem depictam
vilgde a Virg. ADn. l. 3. V. 2 14. etſſ.
Peelze. Tandem aliquid addendum eſt de mutatione nominis Beelzebub in
bal De-Beelzebul, à Dſebul quod Chaldeis Stercus ſeu Sterquilinium ſigni-
s ſter⸗ ficat, unde dubium non eſt, Zudæos per conterstum primo idoli ac
s. AJeinde Satanæ, eum vocaſſe Deum ſtercoris. Hoc inſtitutum Scfi-
ptura S. paſſim ſequitur, quaæ loco nominis Elohim Deaſtros vocat
Elilim & Gillulim, Deos nihili & ſtercoreos. Hin- Menoras L.
2. Cl. 1. P. I. 6. 2. ex Sanhedrin c. mr'b dcitat dictum Rabh Nach-
manis 20) 3 e- & h ,²n Ne n n nee enerè d Omnis deriſio
vetita eſt, exceptâà deriſione Idolorum, quæ licita eſt & . Hanc
ſententiam 2. locis Scripturæ munit, ſe. Eſ. 46, 1. & Hoſ. 10, §.
Vid. quoque Mal. 2, 3. & conf. Seldenus de D. Syr. Synt. 2. c. 6.
G& Buxt. Lex. KRabb. Phil. ad vocem ön.
Haæc ſunt, B. L. quæ tecum prafanda habebam, quibus ſi quid ad
tui eruditionem contuli, ad libelli ipſfius letétionem ultro accede, me-
iſque fave laboribus ; ſin contra, conatus launda. Vale. un

ptori Chriſto Jeſu, miniſtros ſuos variis mediis ad hanc de-

PAG. 1

s3äse

OMMENTARIUSJ
CHRONOLOGICUS, PHILOLOGICUS
& E N E GETICUS
I N
ORACULUM DAN. IX. Y. 24-27. EoDlITUM
LXX. HEBDOMADIBUS.

P ROL E G O ME N A.

D woD olim Apoſtolorum, ad Euangelium Gen-
Ntibus & Judæis annunciandum à Dei Filio mif-
A ſorum, præcipuum officium erat, illud ipſum
)etiamnum curæ cordique eſt illis, qui ad mi-
niſterium Euangelii obeundum ſe conſecratos
☛— eſſe profitentur; nempe omnibus viribus in id
inniti, quò Eccleſia in orbe collecta in Sanctis commiſſà ſe-
mel fide conſervetur, & veritati adhucdum contradicentibus
quàm clariſſimè ob oculos ponatur, Zeſum illum, qui rebus Chri-
Reip. Judaicæ ad finem vergentibus Doctrina & Miraculis ian⸗
in Judæâà atque Galilæzâ præcipuè inclaruit, ℳe Chriſum, 41, ℳ%
h. e. eſſe verum illum Meſſiam olim Patribus promiſſum Act. ritas

9: 22. & alibi. Placuit autem Deo æterno Patri & Redem-probe-

₰ mMmon-

2*
monſtrationem efficiendam conducentibus inſtruere; eaque
Media commodiſſimè ad duas claſies revocantur, & vel in
Oberi- Doäctrind conſiſtunt, vel in operibus. Dum verò Opera alte-
i Se ram claſſem conſtituo, ex quàâ argumenta pro veritate Chri-
Miracu- ſtianæ Fidei depromuntur, non tantùm reſpicio Miracula,
Ts. quibus Servator ſuam à Patre acceptam auctoritatem, Do-
ctrinæque, quam inculcabat, veritatem quâm efficaciſſiméè
demonſtravit, quem docendi modum poſtea Apoſtoli æquè
feliciter ſunt imitati: Sed & alterum illud innuo medium
non minùs celebratum, magis verò commendatum, quo ope
Divinæ Gratiæ renovati, moribus ad normam Euangelii be-
Bonts o- ne compoſitis Caritatiſque exercitiis, in profanis, atque Fide
Peribus. Chriſtianâ hactenus deſtitutis ,„deſiderium excitant cum San-
ctis colendæ communionis. Quod medium nobis exhibetur,
Dohri- ejuſque exercitium injungitur 1. Pet. 2: 12. 3: I. 2. Cùm au-
tem noſtrà ætate Deo non placeat, veræ religionis dogmata
miraculis confirmare, plerorumque verò Chriſtianorum mo-
res, à priſcà ſimplicitate deflectentes adeò corrupti ſint, ut
r *ι Sο Judæis, Muhammedanis & in quibuſdam locis Gen-
tilibus ſcandalum potiùs objiciant, quàm illecebras; ideò ar-
gumenta ad demonſtrandam Chriſtianæ Religionis veritatem,
depromenda nobis ſunt ex alterà Claſſe, cui Doctrinez no-
men dedimus. Etſi quoque pro certo habeamus, innatum
humanæ menti ſtuporem nullis vel clarifſimis demonſtratio-
nibus ſuperari, camque ad frugem Chriſtianam reduci poſſie,
nulli tamen dubitamus, quin media Doctrinæ, ex divinâ
Revelatione & ſanâ Ratione petita, corruptis hominum men-
tibus applicanda ſint, utpote à Deo ipſo huic uſui deſtinata,
ut hàâc ratione ſpiritualis fiat plantatio & irrigatio, duraque
corda ad fidem ſalvificam recipiendam magis magiſque diſpo-
nantur, à Deo vero ſolo incrementum exſpectetur atque
Rari- Ccomplementum 1. Cor. 3:6. 7. Ratio quidem illis nationibus,
. quibus nulla unquam divina revelatio obtigit, Chriſtianiſini
Sanctitatem ac, ſi non prorſus veritatem, minimum Veriſi-
militudinem probabit. Judæis verò, qui divinitatem Keve-
lationis, Moſi atque Prophetis factæ, nobiſcum agnoſcunt &

Rewela.
Zioniy.

3
defendunt, optimè objiciuntur argumenta ex ipſiſſimo hôc
firmiſſimo verbo Prophetico inſtructa 2. Pet. 1: 19. ex quo
ſanctam noſtram fidem impugnare, & certam de Jeſu Meſſiâ
Doctrinam incertam reddere conantur. Quamdiu igitur ejuſ-
modi ingenii homines ſuperſunt, optimum factu erit, ſi ra-
tionibus ex illorum ipſorum principiis deſumtis ipſis obviam
camus, uſque quòô divinæ Sapientiæ placuerit, tenebras eo-
rum mentibus objectas diſquutere, & velamen ab oculis re-
movere. Id quod Apoſtolo præeunte 2. Cor. 3: 16. brevi ut
fiat, optamus atque ſperamus.

. 2. Abundé autem huic Genti ſatisfactum eſſe puto, quan- Fotee
. do ſanis firmiſque rationibus ex V. T. Scripturâà hauſtis evin- ban⸗
. citur, Meſian à Deo promiſum, quem hucuſque anxiè & dun
. fruſtra exſpectarunt & adhucdum præſtolantur Judæi, jam n
. dadum veniſſe. Sic enim neceſſitas & verecundia hominem ““Je.
. ratione præditum fateri coget, Jeſum noſtrum eſie illum i-
pſum Chriſtum, Spem Iſraeélis: quandoquidem nullius æta-
4 tis memoria aliam tam illuſtrem Perſonam tantâque Doctri-
. næ & actionum efficaciâ claram nobis exhibet. Verùm ut fi-
. dem noſtram adverſus debiles adverſariorum infults tantò
. faciliùs tucamur, operæ precium eſt, talibus uti argumentis,
. quæ directé & præcisè probant, Jeſum Chriſtum eſſe beatum F⸗ſum
.⸗ illud mulieris ſemen, Abrahami progeniem, klium Davidis, qui A .
d. ad obeundum munus Mediatorium à Patre unctus Meſſiæ
“ pPerſonam in terris geſſit, & populo ſuo redemtionem à mor-
u. ” te & ſalutem præſtitit. Quare in tantâà locorum copiâ, quam
“ Lex, Prophetæ & Hagiographa nobis ſuppeditant, unicum
tantùm ſeligemus, cui hâc vice noſtra ſtudia laboremque im-
D pendamus. Et quidem optimum factu erit, de tali aliquo
dN diſpicere, cujus major claritas atque ſimplicitas minorem du-
e⸗ bitandi relinquat rationem.
3. Certum verò & compertum habeo, univerſam ſacram seriptu-
,„ Scripturam à capite ad calcem adeò planam eſſe & perſpicuam, 7“ s:.
ut unuſquiſque, qui ſincerâ mente ad ipſius lectionem acce- afze,
iſ. dit, omnia ad fidem ſalutemque neceſſaria in illà non ſolum
“ tutè quærere, ſed facilè etiam invenire queat. Etiamſi infi-
L

A 2 Cias

cias ire nolim, occurrere ænigmata quædam in Sacro volu-
mine obſcuriora, in quorum ſenſu eruendo Spiritus 8. Pu⸗.
olber, modeſtis ſcrutiniis atque conjecturis uti jubet: cujus
generis ſunt numerus beſtiæ Ap. 13: 18. & pauca quædam
alia, quibus Spiritus S. piorum ingenia exerceère & recondi-
tam ſuam ſapientiam indicare voluit. Attamen illa ipfſa vati-
cinia, quibus V. T. fideles de ſpe ſuà, in futuro Meſſià re-
poſità & reponendâà, commonefieri poterant, adeò perſpicuè
propoſita ſunt, ut locò perplexorum ænigmatum ſuam ipſo-
rum clariſſimam explicationem ſecum ferre vidcantur.
pDanie- 4. Hujus generis ſunt vaticinia illa, quæ, Danieli olim
Uirper- revelata, divina providentia in hunc uſque diem conſervavit.
P. Haæc inquam adeò perſpicua ſunt, ut ad eorum ſcopum at-
que cventum retegendum non niſi ſimplex & levis Hiſtoriæz
cognitio requiratur. Inſpice, quæ Vates de maximis mundi
Monarchiis cap. 2. prædixit & cap. 7. repetüt, item quæ cap.
3, de Perſiæ Monarchis, Alexandro M. Regibuſque Syro-
Macedonum, & quæ cap. 11. de Xerxis expeditioné in Græ-
ciam ſuſceptà & de iiſdem Syriæ atque Egypti Regibus ex-
ponit. In his adeò ſane perſpicuus & intellectu facilis eſt,
ut vaticinium non videatur contexere, ſed hiſtoriam. QuàA
de causâ ſolus hic S. Codicis liber acerrimo Chriſtianorum
Porphy- hoſti Porphyrio dignus viſus eſt, contra quem edito peculiari
ig. libro vires ſuas tentaret. Sed profectò deſperatam cauſam
prodit, dum, ut Scripti hujus autoritatem everteret, in eo
non vaticinia contineri contendit, ſed hiſtoriarum compen-
dia, ejuſque autorem Danielem, vel alium quempiam Danie-
lis nomine abuſum, non Chaldæorum Perſarumque Re-
gum, ſed Antiochi Epiphanis æqualem vixiſſe, ſi omnino ipſo
non fuerit poſterior. Sed ne harum ineptiarum refutatione,
quæ ex Hieronymo & Nicol. Pererio facili negocio depromi
poteſt, ſcopum tempuſque perdamus illud adhue monen-
dum eſt, oracula iſta, quæ idem Daniel de futuro adventu
Meſſiæ eique præfinito tempore expoſuit, perſpicuâ ſuâà cla-
ritate ſuperioribus vaticiniis nequaquam cederc, id quod pa-
tet ex iis, quæ Dan. 2: 45. & c. Cap. 7. Cap. 9. atquc in fine
cap. .

5
cap. 11. & initio cap. 12. dicuntur, quæ omnia Judæis de
induſtria cœcutientibus crucem figunt, corumque animos ex-
ulcerant, ita ut invidia adhucdum in cundem eos furorem fe-
rè agat, in quem olim incidit Porphyrius. Poſſemus autem
omnia & ſingula Danielis de Chriſto oracula ordine explicare,
eorumque uſum ac valorem in demonſtratione Euangelicæ
veritatis oſtenderc. Sed ſatis ſuperque ſufficiet, unicum il-

lum & claſſicum locum, qui Dan. 1X. 24. 25. 26. 27. exſtat, Dan-x.
exponere, & à tortis Judæorum explicationibus vindicare, ut- 24-27.

pote qui non tantum perſonam ipſam veri Meſſiæ exhibet, ſed
inſuper ipſius adventús, unctionis atque paſſionis tempus de-
finit, nec non beneficia in Gentem ſuam omneſque Sanctos

.

conferenda enumerat; imò hæc omnia adeò præcisé circum-
ſcribit, ut ſi fortè aliquid in iis obſcuritatis reſiduum ſit, cer-
tum tamen maneat, omnia & ſingula, quæ ibi narrantur,

eo ipſo temporis ſpacio eveniſſe, quod Judæorum Reſpubli-
ca, ſtante Templo ſecundo, in Canaane exegit. Verba Tex-
tus cum Verſione hæc funt:
Y. 24. Septuaginta Hebdo- S. ee . 24.
mades deciſæ ſunt ſuper po- „rn e r n
pulum tuum & ſuper urbem
ſanctam tuam, ut coerceatur
rebellio, & ut finiantur pec- pdy P e en
cata, & ut expletur iniqui-
tas, & ut adducatur juſtitia
ſeculorum, & ut obſignetur äl
viſio & Propheta, & ut un-
gatur Sanctus Sanctorum.
V. 25. Scito ergo & intelli- Szo-ſ di V v. 25.
e! Ab exitu verbi, ut rurſus or. ne en

*5 LeiH ,) Sr)

æXgdificetur Hieroſolyma, uſ-

ate Syne en eee

que ad Meſſiam Ducem de-

currunt Hebdomades ſeptem

ſexaginta & duas excindetur

& Hebdomades fexaginta æ& en Pae Sie e

duæ;, in quibuis rurſus ædifica- Pen een e nn
bitur platea & foſſa, & qui- .
dem in anguſtià temporum.
V. 26. Et poſt Hebdomades Sypavn PS) y. 26.

: DH

1 neDy weeen ,
Meſſias, & non erit. Urbem . e. e

verò & Sanctuarium delebit e ven en e e
Populus ducis venturi, & finis
ejus erit per inundationem, &
uſque ad finem belli deſtina- ee . e
ta eſt deſolationibus.
V. 27. Confirmabit autem fe-
dus multis Hebdomadem u- 9 e aen V. 27.

nam, & in medio hujus Heb- avs waus rIn. e e,

Dir iſto

domados ceſſare faciet victi- .
1 vS 5 3
mas & oblationes, & ſub ala eP“ e rnen

abominationum erit vaſtator, Ina ronn Sen
& uſque ad conſummationen.
& quidem determinatam, ef-
fundetur in deſolatum.

n

5. Duo autem in höc Commentario circa Textum agenda
crunt, nempe (1.) Ea, quæ Chronologiam ſpectant, defini-
enda, atque termini temporis in hôc vaticinio memorati con-
ſtituendi. (11.) Res ipiæ, quarum præterea in hôc oracule
mentio fit, una cum verbis exegeticé declarandæ, & tempo-
ris terminis, quos definiemus, adſtringendæ. Ut autem Chro-
nologica temporis determinatio tantò procedat felicius, ne-
ceſſarium erit, exhibitis primè variis variorum ſententiis, ſe-
cundo loco eam explicationem proponere & vindicare, quæ
nobis ex reliquis vel præter reliquas ad hujuſce oraculi nor-
mam maximé exacta videbitur. QQ] nWðA.-

CAFPUT I.

Exhibet varias variorum opiniones de LXI. Hebdomadibus
J Danielis. .

SECTIO I.

Duslicem Hypotheſin præmittit &. demonſtrat , nales
Hibdomades qualeſque anni intelligantur.

6G. NYEOE hic differentes ſententias omnes fusè enarra-
Nre, earumque auctores omnes enumerare, in ani-
mo eſt, neque é contrario omnes ſilentio præterire. Etſi e-
nim illud brevitatis ſtudium vetat, hoc tamen neceſſitas non
permittit. Et appoſitèê hic allegantur verba B. Calvini, qui- Operoſe
bus Prælectiones ſuas in hunc locum ferè incipit: Non ſoleo, Refuta-
inquiens, referre diverſas opiniones, quia non deleétor refutatio- viten.
nibus & c. Sed tamen non poſſam hanc neceſſitatem effugere in præ- de.
ſente loo & c. Enimvero antequam ad ipſam 70. Hebdoma-
dum ſtructuram & differentes de eâ opiniones tranſeamus, duo
priùs monenda ſunt.
7. Primum cſt, hôc in loco indicari bebdomades non dierum Hebde-
ſed annorum, id quod quidam inferunt ex Dan. 10: 2. quem non We-
locum AbenEzra in Commentario in hanc rem affert, & Rab- m ſed
benu Saadjam idem facientem laudat, inquiens 20 piean pnR anno-
rvbr, O e e ee ee en ene en ee ee eee.
H en ne e ee ee b ehen Ait Gaon Rabh
Saadja, illas hebdomades eſſe annorum, reique teſtimonium petit
ex eo, quod poſten dicitur Dan. 10: 2. Vſque quo impleta fuerint
tnes hebdomades dierum: bic verd ad LXX. Hebdomades nullam
diernum mentionem facit &c. & quidem probe rem expoſuit.
Quia nim. ibidem diſtinguendi gratiàâ tres bebdemades dierum
excrtè memorantur, inde concluditur, hôc noſtro loco men-
tionem fieri bebdomadum annorum, præſertim cùm Sacer Co-
dex tantùm hæc duo hebdomadum genera agnoſcat, nempe
H die-

8 DE NATURA HEBDOMADUM Secct. I.

dierum Gen. 29: 27. Lev. 23: 15. 16. Deut. 16: 9. & anno-
rum Lev. 25: S. quorfum referre licet dies annorum cX Pz. 4:
6. Profani auctores pariter hebdomades memorant non die-
rum tantùm, ſed & annorum, ut citato A. Gellii l. 3. c. 10.
probat Sanctius, & Jungmannus confirmat ex Cenſorino de
Die Natali c. 14. Nec non Judæis cxtra Scripturam Hebdo-
mades annorum in uſu eſſe, §. 230. ſeq. videbimus. Quodſi
tamen quis hoc argumentum prorſus admittere nolit, & ver-
ſionem Anglicanam, Germanicam aliaſque ſequutus, verba
d'p' b-av Malit exponerc de plenis & exabltis hebdomadibus, fa-
ciles largimur, ſtylo Scripturæ ſubinde annos vocari de8' D'
non annos dieram, ſed annos plenos & ad numernm omnium die-
rum eabtos. Ita b-pe di, anns dierum eſt rrpn par, annus
completus Lev. 25: 30. Num. 28:3. Rodem ſenſu menſis com-
pletus vocatur n'p vn menhs diernm Gen. 29: 14. Item Gen.
A1: I. & Jer. 28: 3. 11. D'- d'nav biennium dierum eſt, ut ait
Abenkzra, " ue bp'n e b' ee bienninn, completum,
cujus in fine redeunt dies, quemadmodum ab initio fuerant. Ean-
dem hanc phraſin liber Jaſchar quàm ſæpiſſimè imitatur. Imòô
ut verum fatear, phraſis b'p' b'yiae vix Hebdomades dierum exX-
poni poteſt, cùm vocabulum doν non ſit in regimine po-
ſitum, ſed ambæ voces per appoſitionem ſibi invicem jun-
gantur, & cùm Ez. 45: 21. Paſcha vocetur 'n dmnae n Je-
ſtum plenarum hebdomadum, unde explicatio loci Danielis pe-
t; debet. Sed fuſiore de hac re diſceptatione non indigemus,
quippe res ipſæ, quæ hebdomadibus Danielis adſtringuntur,
Dundé ſatis evincunt, eas non eſie 7. dierum ſed 7. anno-
rum, utpote quæ tales tantæque ſunt, ut 490. dierum am-
bitu nullo modo comprehendi queant. Cùm itaque pauciſſi-
mi, iique deterioris notæ, interpretes hic de hbebdomadibus
decenniorum, Jubilæorum vel Seculorem cogitent, inter reli-
quos verò Chriſtianos & Judæos (ex quibus Joſephus Ja-
chiades in Paraphraſi haſce hebdomades exerté vocat . bav
n 'n bre D'De ſeptuaginta annorum ſabbata, quæ« 490. annos
effciunt) haâc de re conveniat, fruſtra eſſem, ſi huic quæſito
vellem inhærere diutiùs. 8 2

Cap. I. ET ANNORUM DANIELIS. 9

8. Alterum, quod in limine monendum erat, majorem Ansi
creat difficultatem. Sc. quæritur, an hic nobis cxhibeantur ⸗ N.
anni Solares, qui ad Solis circulum exiguntur, an verô Luna- ſed So-
res, quo nomine indicari ſolent anni, qui curfſui ſolis non ad- lares.
ſtricti & plerunque Solaribus annis tempore breviores ſunt,
etiamſi non omnes circulo lunæ accuratè reſpondeant? Hi
lunares anni pro variarum Gentium inſtituto varii erant. Ve-
rum haàc in causâ præcipuè in cenſum veniunt anni Chaldæo-
rum: anni enim Judæorum, etfſi ex lunaribus menſibus con- Annu⸗
ſtabant, tamen ad circulum ſolis adhibitis intercalationibus 5, kaen-
exigebantur, quia feſta eorum immobilia, nim. Paſcha &E
Pentecoſte, in tempora maturitatis frugum incidere debebant,
ut de aliis hujus generis feſtis nil dicam. Ad alterutrum au-
tem annorum genus, vel Chaldaicorum vel judaicorum LXX.
illæ hebdomades referendæ ſunt. Cùm enim Daniel natione
Judæus fuerit & hoc vaticinium de rebus Judaicis ediderit,
vixerit verò inter Chaldæos, clariſſimè liquet, hebdomades
haſce cum aliarum Gentium annis temporumque ſupputatio-
nibus nihil habere commercii.
9. Jam ſunt ex Doctis Viris, qui putant, annum eivilem Annus
Chaldæorum ætate Danielis ſpeciem aliquam lanaris anni præ vilis

. . Chal-
ſe tuliſſe, compoſitumque fuiſſe ex 12. menſibus, quorum 4

dorum
quiſque 30. dies complexus fuerit, ita ut 360. dies hujus an- qualis:
ni circulum abſolverint. Sed, ut verum fatear, hæc ſenten-
tia non omnibus æqué fit veriſimilis. Scimus enim annos
wDNgyptioraum Nabonaſſaræos, qui ab antiquiſſimo Chaldæorum
Rege Nabonaſſare ita vocantur, curſum ſuum 365. dierum
ſpacio abſolviſſe, ut adeò non lunarium annorum nomen merean-
tur, ſed ſolarium, etiamſi 6. horas illas, quæ ad curſum ſo-
lis complendum feré requiruntur, & in quarto quolibet an-
no Juliano diem intercalarem efficiunt, planè omittant. Hinc
exquiſitiſſimus Chronologus Joſephus Scaliger non abſque
omni ratione ſibi aliiſque perſuadet, annum civilem Chal-
dæorum naturâ ac amplitudine eundem eſſe, qualis eſt annus
Nabonaſſaræus. Præterea nemo ſibi facile perſuadebit, Chal-
daicam Gentem, quæ temporum doctrinâà obſervationibuſque
Aſtro-

10 DE NATURA HEBDOMADUM Sect. I.
Aſtronomicis diu ante Danielis ætatem celebris fuit, aliis or-
bis natiomibus, Judæis puta & úgyptiis, inferiorem eſſe, at-
que tali uti voluiſſe temporum diſtinctione, quæ 36. ferè an-
norum ſpacio tempeſtatem hyemis in æſtivum, atem verô
in hybernum menſem conferret, & ſic civilia privata atque
publica certis anni tempeſtatibus adſtricta negocia uſu Calen-
darii deſtitueret. Si itaque quis in hujus vaticinii explicatio-
ne annos Nabonaſſaræos adhiberi velit, id per nos licet, quip-
pe hàc ratione in integro LXX. hebdomadum computo 4. fe-
rè menſes perdemus, quam jacturam in hôc negocio, ubi
non niſi de annis agitur, nihili facimus.
Anni 10. Quod ſi verô id, quod maximè dubium eſt, conceda-
Taa mus , Chaldæos ætate Darii Medi uſos fuiſſe annis dierum 360.
n a. tantum, inde tamen nil quicquam inferri poteſt, quod ſen-
teban- tentiæ noſtræ officiat. Dicis, Danielem vixiſſe inter Chal-
nr. u dæos, ac proinde eorum Calendarium abſque dubio eſſe ſe-
quutum. Concedo id affirmari poſſe de rebus, quæ Babylo-
ne geſtæ narrantur & quæ ad Chaldæos ſpectant, v. gr. Dan.
4: 16.23. 29. Sed contrà infero, Danielem fuiſſe natione Ju-
dæum, ac proinde ſtylum calendarii Judaici obſervaſſe. Con-
cedatur & hoc in rebus ad qudæos & corum Remp. pertinen-
tibus, quales ſunt, quæ in Textu narrantur. Quid quæſo
Prophetam vel Deum potiùs moveret, peregrino & Scriptu-
ræ Propheticæ alias inuſitato uti annorum genere, dum res
non exponit privatas, quæ inter Chaldæos gerendæ vel ge-
ſtæ erant, ſed agit de ſpacio temporis Reipublicæ populi ſui
præfixo, qui ipſe annis completis ſolaribus (ſi lunares, ad
normam annorum ſolarium exactas, ita vocare liceat) ante
captivitatem olim uſus & poſt reditum in patriam de novo
uſurus erat? Præterea hoc vaticinium non in Babyloniorum
ſed Judæorum uſum revelatum & literis mandatum fuit. An
verò veriſimile eſt, Gentis alicujus tribulem, qui res in ipſis-
ſimà Gente ſuâ actas vel gerendas ſcripto explicat, illudque
ſeriptum ad illius Gentis ſuæ proprium ufum unicè adornat;
an, inquam, veriſimile eſt, eum alià Chronologiæ ratione
aliiſque in computu annis uti, quàâm quales iphfhima hae
L Bens

4

Cap. I. ET ANNORUM DANIELIS. 11
Gens ſua in quocunque caſu ſempiterno uſu adhibuit? Hoc
ſanè nemo ſibi facilè perſuadebit.

I11. Obiicitur autem, in vatici

figas in initio Darii Hyſtaſpis, utrobique tantùm 69. annos
completos ſolares deprehendi. Singulis verò horum 70. an-
norum ſi dies 5. horas. 6. detrahas, reſtabunt anni feré 69.
Ad hæc notari velim (1) Si graviſſimum Chronologum Peta-
vium ſequi, & contra auctoritatem Canonis Ptolemæi Evil-
merodacho 3. Neringliſſari verò 5. annos dare vellemus, de
horum 70. annorum computo non eſſemus ſolliciti. Verùm
ne laudato Canoni vim temerè inferamus, (11.) Abſque ullo
ſententiæ noſtræ detrimento concedi poteſt, 70. annos illos
normam Calendarii Chaldaici ſequi, quippe qui Judæis cxtra
patriam in ditione Babylonici erant exigendi. Contrà LXX.
hebdomades non niſi Jjudaicam Remp. camque in patrio ſolo
perſiſtentem reſpiciunt. Denique (111.) Si rem accuratè exa-
minare velimus, utique in utroque 70. annorum computo
non 69. ſed 7o. annos plenos ſolares inveniemus, ſi ſtylo
Scripturæ unà numeremus illos annos, quorum aliquam par-
tem initio ſuo ac fine exilium Babylonicum attingit. Sc.
primus exilii annus conſtituitur 4. Joachimi, ſeu 1. Nebucad-
nezaris (2. Reg. 25: 8. 27. coll. Dan. 2: 1.) anno 20. patris
Nabupollaſiaris in imperii ſocietatem aſſumti, cui ſi ultimum
Nabupollaſſaris addamus, & ſic porrò annos Monarcharum
ex Canone colligamus, annus cxilii ſeptuageſimus incidet in
2. annum Cyri: quem hujus intervalli terminum conſtituo
non proprio Marte, ſed Uſſerium ſequutus, quippe eo ipſo
ſeeundo anno edictum Cyri effectum redditum eſt, ut ex hi-

ſtoria ſacra Eſr. 3: 1. & aliunde colligere licet. Sic inquam

ſtylo Scripturæ numeri colliguntur, utpote quæ alibi Serva-
toris corpus 3. dies in ſepulcro fuiſſe aſſerit, cum tamen tem-
pus ſepulturæ ipſius medium ſive ſecundum diem integrum
B 2. CoM⸗-

nio Jeremiæ, edito de 70. Exi-
annis exilii, pariter annos incompletos 360. dicrum indicari: 4
ſive enim illos inde à quarto Joachimi anno uſque ad reditum “
ſub Cyro numeres, ſive, occaſione arreptâà éx Zach. 1: 12. ſola-
7: 5. corum initium in ultimo Zedekiæ ponas, terminumque unmn.

12 DE NATURA HEBDOMADUM &c. Sect. I.

. . . . — .
complectatur, primum verò & tertium diem tantùm aliquàâ
ſui parte attingat. Simile exemplum vide 2. Macc. 14: I. 8

Aalibi alia. In hac annorum collectione Canonem Ptolemæi preſsè

ſequutus ſum. Si verò autori fide digniſſimo Aenophonti fi-

dem habeamus, & Cyri Monarchiam 7. vel 8. tantum annis

Funda-

circumſcribamus, reliquum verò temporis, quod Cyro da-
tur, Darii Medi ſive Coaxaris imperio tribuamus, longè fa-
ciliore methodo 70. illos exilii Babylonici annos demonſtrabi-

mus. Ad alteram numerandi rationem quod attinet, cujus-

fundamentum ſitum eſt in dicto Zach. 7: I. 5. in eâ nulla pror-
ſus difficultas latet. Sc. inde à 19. anno Nebucadnezaris, quo
templum Hieroſolymitanum igni deletum eſt, qui in Canone
eſt annus 17. numeros collige, & ſeptuageſimum annum præ-
cisè in 3. vel 4. annum Darii Hyſtaſpidis incidere deprehendes,
quo ipſo anno Zacharias ſententiam de 70. annis protulit, ut in
loco citato exertè dicitur.
12. Cùm itaque Scriptura S. in locis modèò in contrarium

mentum allatis ubique annos plenos ſolares ad determinanda tempora

erroris.

adhibeat, alia ratio in medium afferri nequit, quare quidam
magnæ notæ Viri ad ambitum LXX. hebdomadum deter-
minandum contrariam ſententiam adhibeant atque urgeant;
niſi quod ſæpiſſimè, ſenſum hujus oraculi eruere volentes,
omnium primò hypotheſin figant, cui deinde reliquas cir-
cumſtantias quocunque modo coguntur applicare. Dumque
plenorum annorum numerum extra terminos in hypotheſi
præfinitos excurrere ſentiunt, annos adhibent incompletos
360. imò interdum 354. dierum, ac ita univerſæ LXX. Heb-
domadum ſummæ 7. fere vel 14. annos, ſeu integram unam
vel duas hebdomades adimunt. Contrà, qui primàâ fronte
hoc vaticinii Danielis membrum conſiderat, el credo nun-
quam in mentem veniet, alios hic annos indicari, quàm ſola-
res, quorum uſus reliquis Scripturæ S. partibus frequens eſt
& ferè proprius. Quare optimum & tutifſimum factu eſſe
putavi, hoc quæſitum prids exquutere & definire, quàm ad-
rem ipſam accedamus.

SECTIO

E c TIO II.

Differentes udaæorum ſententias proponit & re-
13. N N G de differentibus variorum auétorum ſententiis
aliquid monendum eſt. Qucemadmodum autem
Eſtheræz Reginæ conjugem ex hiſtorià profanà quærentes,
vix ullum ex antiquioribus Perſarum Medorumque Regibus
invenimus, quem non Doctorum Virorum unus & item al-
ter putet fuiſſe Ahaſuerum illum Eſtheræ maritum; ſic Hi-
ſtorici noſtri & Scripturæ S. interpretes circa explicationem
LXX. Hebdomadum Danielis in tot diverſa abeunt, ut neſ-
cias quorſum & ad quem Babyloniorum vel MedoPerſarum
Regem earum Initium ſit referendum.
14. Quidam Hebdomades haſce incipiunt ab anno 13. Joſix ar
Regis, quo Jeremias de fatis Judææ Gentis vaticinia edere tergre-
incepit c. 1. V. 2. quam ſententiam inter alias recenſet Cor- tum cir-
nelius à Lapide. Quidam ex Judæis carum initium rejiciunt Zer-

. — . D . minum
in annum 4. joachimi, ut refert Bartiloccius. Quidam verô

anhos hujus intervalli ab anno 4. Zedehbiæ ſeu Nebucadnezaris
12. (qui 10. eſt in Canone) numerare incipiunt, rati, hôc
ipſo anno Jeremiam edidiſſe vaticinium de 70. annis captivi-
tatis, id quod ex Jer. 28: 1. 29: 10. colligunt, ſuntque Ni-
col. de Lyra, Vatablus & alif. Alii hujus periodi initium
referunt ad deſtructionem Templi primi anno Nebucadnezaris
19. (in canone 17.) factam, quæ communis Judæorum ſen-
tentia eſt. Tertullianus, Origenes & nuper Marshamus heb-
domades ordiuntur & 1I. anno Darii Medi, quo tempore Da-
nieli hæc revelatio facta eſt. Alii initium carum figunt in
editkto Cyri, ut Aben Eſra, Clemens Alexandrinus, Calvinus,
Coccejus, Lightfootus, l'Empereur, Friſchmuthus, &c.
4 Alii earum epocham ponunt in initio regni Darii, quo tempo-
J re Haggai & Zacharia ſua ediderunt vaticinia. lIi verò in
duas claſſes diſtinguuntur. Nempe Joſephus, Euſebius &
B 3 alii

à quo?

Termi-
num ad
7uem?

14 JuDXAORUM SENTENTIX Sect. II.

alii hoc ipſum ad Darium Hyſtaſpis referunt. Contrà Sulpi-
tius Severus, Scaliger, ejuſque diſcipulus Calviſius, nec non
aäagid. Strauchius, Herwartus, Jungmannus aliique, Da-
rium Nothum intelligi malunt. Porrò ſunt Bucholzerus,
Calovius & Geierus, qui ab anno 7. Artaxerxis Longimani,
denique alii, qui ab anno ejus 20. hebdomades haſce numerari
volunt, ut Chryſoſtomus, Theodoretus, Pererius, Uſierius
& Petavius. Ex quibus tamen Uſterius & Petavius, à prio-
re Artaxerxis initio annos ſupputando, reliquos 8. annis an-
tevertunt. Pariter circa Terminum harum LXX. Hebdo-
madum non leve oritur ſententiarum divortium, dum Judæi,
Joſ. Scaliger & Calviſius eas uſque ad excidium Temepliſecun-
di excurrere volunt, imò Rabbenu Saadjas eas videtur exten-
dere uſque ad bellum Judaicum Hadriani. Marshamus con-

trà contendit, earum terminum majiore quam 100. annoram

Dißfe.
rentes
Judæo-
rum
opinio-

ſpacio nativitatem Chriſti antevertere. Ali medium tenent,
terminumque figunt vel in prædicatione Evangelii, mortem
Servatoris ſequutà, ut Calvinus, Pererius, Petavius, Uſie-
rius & plurimi alii: vel cum referunt ad annum Chriſti 12. quo
ſpecimen divinæ ſapientiæ inter Judæos omnium primè edidit
Luc. 2. quam opinionem fovet Doctifſimus Bavarus Herwar-
tus, atque eo nomine laudatur à noſtrâà ætate Celeberrimo at-
que inter Doctos merito magnæ exiſtimationis Viro, Petro
Allixio. Hæc ſufficiant. Qui verò largiorem harum opinio-
num explicationem deſiderat, auctores ipſos adeat, vel con-
ſulat Hieronymum, Percrium, Wagenſeilium & Johannem
Friſchmuthum, ad cujus quatuor de héêc Danielis loco Diſter-
tationes, Theſauro Theologico-Philologico nuper Amſtelo-
dami impreſſo inſertas, quemvis ſcire cupidum omnino ab⸗
legamus.
15. Ne tamen haſce aliorum opiniones prætereundo vili-
pendere videamur, antequam noſtram integrum erit profer-
re ſententiam, ratio poſtulat, aliquid de iis monere. Om-
nium autem primò nobis occurrunt Judæi, quibus ſolemne
eſt, ea Verbi divini dicta, quæ in rem ipſorum non faciunt,

.

miris modis torquere, atque explicando implicare. Exemplo
ſit

.*

Cap. I. d LXX. HEBDOMADIBUS.,. 15
ſit d n ſive Commentarius K. Samuelis filii Zadæ V'alerii, erz &
cujus verba ordine referre atque exponerc nimis longum & “ð
grave crit, præſertim cùm levis admodum ponderis ſint, le- Ias Pa-
vique nitantur fundamento. Quare ea, quæ diſſerit in bre- lerii.
vem collecta Paraphraſin Latino ſermone exhibebo. Suppo-
nit iſte, LXX. Hebdomades equidem non dies ſed annos ſi-
gnificare, attamen ſingulas neutiquam 7. annos complecti, ve-
rùm unicum tantùm denotare annum, ac ita LXX. hebdo-
mades non niſi 70. annos, & quidem ipfiſſimos annos cxilii
fignificare. „In hanc verò ſententiam ferè diſſerit: V. 24.
„Nondum, ut putas, 6 Daniel, expiata ſunt Judæorum
„peccata, ſed LXX. hebdomades, i. c. 70. anni exilio Ba-
„bylonico præfiniti, ad finem prius decurrere debent, qui-
„bus elapſis nulla ſupererit rebellionis, nulla peccatorum aut
„iniquitatis memoria, atque Templum, quod æterna voca-
„ tur juſtitia, adveniet, 1. e. incipiet exſtrui, quo ipſo obſi-
„gnabitur viſio Prophetica Jeremiæ de 70. annis, & Sacer-
„dos Summus denuò inaugurabitur. Y. 25. Sed tuum eſt,
„ex verbo, quod de inſtauratione Hieroſolymæ profero, col-
„ligere, eam urbem adhuc alià vice deletum iri, atque in
„hôc excidii ſtatu manſuram eſſe uſque ad adventum Meſſiæ,
„qui manebit & perdurabit 7. hebdomades, quæ 49. annos ſeu
„integrum Jubilæum conſtituunt, i. e., ſecundum ſtylum ſa-
„Ccrum, manebit in æternum. Interim ex 70. annis exilio
„ deſtinatis 8. impendentur ædificationi Templi, qui ſi ſum-
„mæ 70. annorum detrahantur, reſidui manent anni 62. qui-
„bus elapſis, ut dixi, Templum inſtaurabitur & atrium, in
„quo nemo unquam, vel præſentibus & obambulantibusali-
„quot millibus, de loci anguſtià conqueſtus eſt, nec non
„reſtituetur altare aurcum, & ea quidem fient temporibus
„turbatis atque afflictis. Y. 26. Poſtquam autem geſta erunt
„ea, quæ 8. ultimis annis geri debebant, tum urbs atque Tem-
„plum denuo deſtruetur & Pontificatus ceſſabit, quando
„hempe populus aliquis princeps & excelfus (α να anνς „
»Populus Romanus) höc tempore ſummam rerum tenens, de-
„ſtruet civitatem & ſanctuarium, cujus exitus erit in diluvie
„ Mul-

X

16 JDAORUM SENTENTITZ Sc. II.

R. Sa-
muel
Vale-
rius re-
futatur.

„multarum copiarum, & quidem vaſtationes continuà ſerie

„ deciſæ ſunt ad finem uſque belli, i. e. quouſque nemo Ju-

„dæorum ſupererit, qui bellum gerat. V. 27. Litus autem,
„ut rem explicat Abarbanel, fedus atque pacem Judæis fru-
„ſtra offeret uſque ad hebdomados dimidium, alteroque di-
„midio anguſtia & afflictio ſacrificia matutina, veſpertina &
„mMeridiana oflerre prohibebit, quod tamen non accidet pro-
„pter peccata ſtante templo priore commiſſa, utp. quæ 70.
„annorum exilio expiata erunt, ſed eveniet propter peccata
„moderna, nempe alam abominationum ( hoc quid ſit, non
„ explicat) Et ſhuc quò omnes abſumti & civitas inducto
„aratro ſubverſa ſit, afflictio ſe effundet in deſolatos, i. e. re-
„ gionis incolas.
16. Habes egregium viri de induſtria inſanientis diſcurſum,
Profectò nunquam induxiſſem animum, hæc ejus verba de-
ſcribere, niſi me moviſſet auctoritas Joh. Plantavitii Pauſani,
qui in Bibliothecâà Rabbinica ſub titulo nymo Inn hoc Samue-
lis Valerii opus Doctam, præclarum & accuratum ocommentar
rium vocat. Sed, ut rem dicam, diſcurſus ille de LXX.
Hebdomadibus, quem modò ex aucétore retuli, fuſiore refu-
tatione indignus eſt, quandoquidem nonſolum à reliquorum
Judæorum hypotheſibus aberrat, ſed etiam cx meris ineptiis
conflatus eſt. Ut enim de exegeſi nil dicam, quis unquam
hominem juſſit, ex hebdomade annum, e 7. unum confice-
re? Scimus dierum ſeptem, novimus ſeptem annorum heb-
domades, de quibus Lev. 25: 8: & c. multa legi poſſunt: ſed
annum unicum appellari hebdomadem, nunquam quiſquam
fando audivit. Deinde Deus h. I. ferè integram Judaicæ Gen-
tis ſub Templo ſecundo agentis Chronologiam contexit, Ju-
dæus verò ſaltum ferè 600 annorum committit, ſc. ab anno
6. Darii, in quo 70. hebdomadum ſeu annorum finem defi-
git, uſque ad Templi excidium, quaſi verò Textus tempo-
ra intermedia non attingeret. Imo inter 7. & 62. hebdoma-
des, quas Textus arctè connectit, infinitam conſtituit diſtan-
tiam, 7. priores hebdomades nonſolum ordine præpoſtero in
finem rejiciendo, ſed eas referendo ad Meſſiam ſuum, nun-
quam

Cap. I. DE LXX. HEBDOMADPDIBVUS. 17
quam in æternum venturum, dum interea in carum locum
8. annos alios ex ingenio ſuo comminiſcitrur. Porro Scriptu-
ra determinati temporis ambos extremos terminos deſinit, in-
quiens rruo dy--a Sem d inde ab exitu verbi-nſque ad Meſ-
hiam ſunt 7. & 62. hebdomades. IIle verò tempora hæcce &
medio terminorum tollit, & aliquam eorum partem ultimo
termino, nempe adventui Meſſiæ ſubjicit, dum 7. hebdo-
mades, in Textu memoratas, demonſtrationem eſie ait du-
rationis Meſſiæ, adventum ipſius ſequentis. Denique hic ho-
mo adeò impudens & iniquus eſt, adeoque malé ſibi ipſi con-
ſtat, ut diverſam de iiſdem & in eàâdem ſerie memoratis heb-
demadibus explicationem in lucem proferat, dum 62. heb-
domades totidem annos vult efficere, ſingulas verò 7. he-
bdomadum contendit 7. annos, & omnes in univerſum an-
nos 49. ſeu integrum Jubilæum abſolvere. Pari modo ulti-
mam hebdomadem, Abarbanelem ſequutus, 7. annos com-
plecti ſupponit. Hæc, ut quiſque videt, prorſus inter ſe
non congruunt. Plura addere piget tædetque & contenti
ſumus ipliſſimi auétoris ωτονντα.οανι quam in fine com-
mentitiæ ſuæ commentationis prodit, inquiens 'n-se eno en
: r092 80 —dnn de ne neen e eeen inn nnn Et hoc
Aſt, quod mihi viſum fuit in han- Danielis narrationem commen-
tari, etiamſi probe ſcio, me neque ex toto neque ex parte ſoopum

feriiſie. Quæ verba ex omnibus ſola ab ingenio aliquantu-

lum ſobrio profecta eſſe videntur.
17. Viſne alios audire Judæorum Magiſtros? illi parùm
ſaniora, magis tamen ſpecioſa proferent, eorumque opinio-
nes à Wagenſeilio in Telis Igneis Satanæ fusè recitantur &
ſolidè refutantur. Conſulamus Iſaacum Abarbanelem, cu- Opinio
jus infenſiſſimum in Chriſtianos animum in Bibliothecâà no- Macci
tat Plantavitius. Is in Commentario in Danielem, quem ap- Haber⸗
pellatione ex Eſ. 12: 3. depromptâà myw'd 'yd Fontes Salutis
„vocat, ad hunc locum ſcribit: Deum indicare Danieli, pec-
„cata Judææ Gentis 70. annorum exilio non eſſe penitus ex-
„piata, nec 70. illos Jeremiæ annos eo ſenſu eſſe accipiendos,
„quo putabat Daniel, ſed intelligi ſepties 70. ſeu 490. an-
C „ Os,

18 JuDEORUM SENTENTI £ Sect. II.
„nos, inde ab excidio primi uſque ad deſtructionem ſecundi
„templi putandos. Sc. 70. exilu annos additos ad 420 qui-
„bus templum ſecundum ſtetit, efficere numerum annorum
„490. quibus elapſis, ait, Judæos denuo in exilium fuiſſe
„ mittendos, cùm Babylonicum exilium peccata eorum non
„prorſus expiaverit. Ita Abarbanel, quem ſi hic refutare
inſtituerem, actum agerem. Quare cos, qui plus de ipſius
tricis techniſque ſcire cupiunt, B. Calvini Prælectiones in
Danielem & laudatas Joh. Friſchmuthi Diſtſertationes adire
jubeo, utpote in quibus argumenta Abarbanelis fusè expli-
cantur & fruſtatim refutantur. “
18. Hoc tantùm monebo, eandem, quam Abarbanel in-
culcat, ferè omnium Judæorum ſententiam eſſe, ſc. 70. He-
bdomadum Danielis initium idem eſſe cum initio 70. annorum
exilii Babylonici, coſque harum hebdomadum ambitu com-
prehendi, finem verò earum in cxcidium Templi ſecundi in-
cidere. Michlal Jophi, ubi circa hunc Danielis locum ver-
ſatur, pauca quædam de ſenſa verborum moner, rem verò
ipſam non attingit. Verùm R. Abendana in Spicilegio ita
opinionem ſuam explicat my'au npon o& . a -ine en den
y wN 'n ann Po n =n ee pe* en nen eeen ee,
a ee e ee enn iee e ee i eee ee wen e
:do n r be. n nenn Ecce ille LXX. Hebdomades verè
Junt hebdomades annorum, quæ annos 490. conſtituunt, iique
abſque dubio inde ab excidio Templi primi uſque ad excidium ſe-
cundi Templi labuntur. Sunt enim 70. anni exilii Babylonici,
anni verò 420. quibus Templum ſecundum in ſtrubturd ſud per-
Kitit. Et ſie illas hebdomades exponunt Magiſtri noſtri b. m. in
Seder Olam. Hanc ſententiam ibidem uberrimè exponit A-
bendana, eamque omnimodo fuco atque erroneis perſuaſio-
nibus liberaliter expolit, nec ullam prætermittit occaſionem,
verba Euangelicæ veritati quàm clariſſimè faventia in alie-
num ſenſum detorquendi, ita ut héôc in loco ex on dh⸗d vere

goſeppi faciat "9ri 992d. Huic convenit Paraphraſis Joſephi ben jachia,

ℳ—
chiadis.

quæ hæc habet vrv vap vy 9V y dy 'pn epNHTR Tre
ie i ie e, Wen u& r'n ſaen ryb nee ve,
nn

Cap. I. PDE LXX. HEBDOMAPDIBUS, 19
: r2 D'e 'iN Dan der dee v Empereur vertit: Eccede-
eiſum fuit decretum & obſignatun in colis ſuper populum tnum
& ſuper civitatem ſanttam tuam; fore ut lint 70. anni intermiſ-
ſtionis a tempore vaſtationis ædis primæ aſqne ad vaſtationem ædis
ſecundæ, i. e. anni 490. i. e. 70. anni captivitatis Babylonicæ &
420. anni adis ſecundæ. Jarchi- breviter pro more ſuo pro-
dit, ſe idem ſentire, dum ait 'p νσ nr ben d ne, ,
:rr n N eene den ee aen LAX. Hebdomades deciſe
ſunt in Hieroſolymam, inde ab excidio primo facto tempore Zede-

biæ, aſque quo illud ſecundd vice futurum erat. His junge Mai-

Maimonidem, qui in Hilch. Schemita & Jobel c. 10. Tem- woni-

AIS.

plo ſecundo exertè 420. annos tribuit, atque ita ſe cum reli-
quis idem ſentire haud obicurê innuit.
19. Ex dictis videmus, inter Judæos de hôc commento
rhiré convenire, & non recentiores tantùm ſed antiquiores
eorum ſcriptores ſententiam ſuprà expoſitam ſuo calculo con-

firmare. At hic ſcrupulus non levis mihi oritur, quem in- Saaaje
jicit Celeb. Allixius in Diſſertatione, quam ad formam Epi- Geonin,
ſtolæ edidit & Diſſertationi de duplici adventu Meſſiæ ſubjunxit

in qua ſuam de LXX. Hebdomadibus ſententiam ediſſerit.
Dum enim ibi Judæorum, L-XX. Hebdomades ab excidio
prioris Templi incipientium, & in excidio Templi poſterio-
ris terminantium, opinionem conſiderat atque explodit; de
Saadjà antiquiſſimo eorum commentatore ſic ait: Si expendas
ea, quæ habet Rabbenn Saadjas Haggaon, antiquiſſimus veſtro-
rum Commentatorum in Danielem, videbis, aut illi ignotum fuiſ-
ſe librum Seder Olam, aut illi penitus contemtum. Sed ubi
hunc Saadjæ commentarium evolvi & revolvi, videtur neu-
trum eorum ex eo poſſe elici, imò contrarium potiùs evinci:
Sc. ſi fortè Saadjæ hic liber (quod prorſus veriſimile eſt) i-
gnotus fuerit, ſententiam tamen, quam liber hic proponit,
ipſi fuiſſe acceptam, non contemtam, quippe quam adeò per-
ſpicuè enarrat, ut non poſſit clarius. Sic autem ſcribit dy'av
npp t'a Den rreb dan n dee y de Ren de dene
n de, en ee dee n ee eenn eee ee LXX.
Hebdomades ſunt 490. anni, quibus Pi ſubtrahas 70. annos exilii
L C 2 Ba-

Salomo-
nis Jar-

20 JuDORUM SENTENTIYX Sect. II.
Babylonici, ſe. a quo tempore Nebucadnezar templum deſtraxit
uſque ad 2. annun Darii, reſidui erunt 420. anni, quanta nem-
pe fuit duratio templi ſecundi. Idem in proximèé ſequentibus
ſollicitè repetit, inquiens ma 9*ν iDy by nn rd d enene en
: P. 229 2 aen nee Xn e dne wne e Diſcis hinc, quod
exilium Babylonicum & duratio adis ſequndæ conjuntta eficiant
LM. Hebdomades, i. e. 490. annos, quorum 70, inde ab excidio
numerantur, 420. vero ab inſtauratione. Ex quibus clariſſimè
videtur patere, Saadjam hanc ſententiam nonſolum confir-
mare, ſed ſollicitè etiam inculcare. Nihilò tamen minùs Cl.
Allixium id, quod diximus, non abſque ratione eſſe ſuſpi-
catum, ex iis apparebit, quæ in ſeqq. J. 84. 85. 86. & 87. in
hanc rem dicentur. Hujuſce verò Geonis ætas ſatis longo
intervallo à nobis diſtat, & quidem Abarbanel in Miphalos
Elohim Serm. 7. cap. 3. ipſum plus quàm tribus Seculis ante
Maimonidem vizxiſſe teſtatur, ac proinde ea, quæ tradit,
aliquam præ ſe videntur ferre antiquitatem. Ut verò pateat,
hanc vulgarem Judæorum ſententiam antiquiſſimam eſſe, a-
lium quendam afferre libet hôc antiquiorem, R. Johannem,
qui dictum Prov. 10: 27. explicat de ν dpye e n

Templo ſecundo, quod ſtetit 420. annos, ac proinde eandem cum
recentioribus ſententiam & Chronologiam inculcat. Inte-
grum locum ex Joma excerptum vid. §. 241. CGonfer Jalcut
in Daniclem. Quanti verô pretii ſit hæc antiquitas, & quan-
tam commentitiæ Judæorum Chronologiæ conciliet autori-

tatem, in ſequentibus videbimus.
Hi u. 20. Priùs autem hoc tenendum eſt, hos Judæorum Do-
eiEi Ctores, quantum ſcio, ad unum omnes 70. annos exilii, quan-
ahet. do nimirum eos LXX. Hebdomadibus Danielis ingerunt,
nicum non à 4. anno Jojakimi uſque ad Cyrum, ſed ab ultimo Le-
incei. dekiæ uſque ad Darium numerare. Hoc enim Jalcut loco
ienas ex Megillæ cap. 1. citato exertè aſſerit, ad numerum 70. an-
enno norum conſtituendum effluxiſſe ν en Wà* à n'ne b'eED
Zede- 2²1 o*ν DDeEN Hes e e Va n n d, dwd 52. annos, quos ju-
c. dei egerunt in exilio (qui non niſi ab ultimo anno Zedekiæ pu-
tari queunt, nam à 4. Joachimi uſque ad Cyrum abſque u⸗
10

Cap. I. pPI LXX. HEBDOMAPDIBUS. 21
bio 70. anni elapſi ſunt) quibus finitis exſiergunt tres anni Cyri,
14. Abaſveri & 2. Darii. Eandem Epocham ſequuntur ſu-
prà adduéti Samuel filius Judæ Valerii, Salomo Jarchi &
Rabbenu Saadja. Idem patet ex allegatis verbis Joſephi Ja⸗

Chiadis, quare hic autor non rectè vapulat Clar. l'Empereur
Dum enim ad v. 25. inquit oan 'n n ne dne n e vin-
: 929 orn en en . N 2 arP n Praæteribunt 7. heb- dicatur.

domades, quo ipſo Angelus ferè & proximè declarat tempu: evilit
Babylonici, cum héc loco definitum tempus non enunciet abſolutè
in omni ambitu ſuo; ſanè hôc ipſo vaticinium Jeremiæ de 70.
annis ad 49. non reſtringit, ſed hoc tantùm vult, 7. illas heb-
domades abſolvere tempus illud, quo exilium erat graviſſi-
mum, qualc utique fuit inde ab cxcidio uſque ad Cyrum,
quem Jachiades in Textu anttum ducem vocari credit. Pro-
pterea quoque ait, Angelum his verbis non abſoluté & in
toto ambitu ſuo hoc exilium circumſcribere, ſed ejus ſpa-

cium fermè indicare. Denique de Abendanâ nemo ſibi per- Aben-
ſuadeat, eum 70. annos exilii aliunde, quàm à deſtructione gunsn.
Templi repetere, aut ſibi ipſi contradicere, quando in Spi- mia ex.-
cilegio ad h. I. ſcribit moav nyn mav b'pa 9a nen en n nn Ponitur.

Dy n& Pe Nann m-n e Rien e, n Den n .n bn
: —i b'yi DY RY eeen eeen nne n deeen daeen
Eeæpoſitio ejus dicti Jer. 29: 10. ℳ., qubd, quamprimum Babeli

impleti fuerint 70. anni, putandi ab eo tempore, qo Joachim cum

quibuſdam 1 empli atenſilibus abdubctus eſt, quod incidit in annum
2. regni Nebucadnezxaris; Dominus viſitaturus ſit popilum ſuum,

ut illum reducat Hieroſolyvmam. Id quod impletum eſt anno I.
Gyri, quando tunc 70. anni fuerunt abſoluti. Hic equidem a-
pertè Abendana terminum 70. annorum in 1. anno Cyri fi-
git. Sed cùm hic Ieremiæ interpretem agat, & de cœtero
exilii hujus initium in primo anno Nebucadnezaris ſtatui
queat & ſoleat; hæc non prohibent, quò minus, quando in

hebdomadibus Danielis verſatur, exilii Babylonici initium

un cum reliquis Judæis in excidio Templi defigat. Id enim
nonſolum agit in ſuprà allato loco, ſed inſuper in ſequenti-
bus addit man aen dy ren nn denen e e nn 32 Srnn
r'eD C 3

Seder
Olam

Rabba.

Dan.
II: 2.
vindi-
catur.

22 JuDgORUM SENTENTI Sect. II.
:Pya 'Pn enn ee n weenn Ab exitu verbi. Senſus eſt:
inde ab eo tempore, quo verba ſeremiæ de eidio Templi edita
efſfeltum ſortita ſunt (i. e. quo tempore Templum deflagravit)
uſque ad Vnütam Ducem i. e. Cyrum, erunt 7. Hebdomades.
21. Vidimus tandem plerorumque judæorum de præclaro
hôc Danielis oraculo opiniones, vidimus egregiam temporum
ſupputationem, quæ omnes ſanæ Chronologiæ calculos ſub-
vertit, & talis eſt, ut cuique facilè pateat, cos in expoſitio-
ne hujus loci temporum rationem non habuiſie, ſed vice ver-
ſa ex detorto & malè intellecto vaticinio falſam eorum Chro-
nologiam eſte conflatam. Juvat autem diſquirere, cuinam
fundamento has ſuas hypotheſes ſuperſtruant, & à quonam
Arithmetico hos ſuos calculos acceperint? Sané Oedipo non
indigemus, qui hoc ænigma nobis ſolvat, Catonem verò de-
poſeimus, qui riſum teneat. Cùm enim ab ultimo anno Ze-
dekiæ uſque ad excidium ſecundi templi 657. anni numeren-
tur, quis Judæis licentiam fecit, integros 167. annos præter-
eundi, & 100. feré hebdomades enormi craſi in 70. contra-
hendi? Cumque Templum ſecundum inde ab anno 6. Darii
ſteterit annos 585. quis homines juſſit hunc numerum in 420.
contrahere? Solent autem Judæt ſententiam ſuam defendere
autoritate libri Seder Olam Rabba, quem vetuſtiſſimum cſſe,
& celebrem Doctorem Thalmudicum R. Joſen Chalpathæ fi-
lium auétorem agnoſcere jactitant. Ex iis, quæ in hôc libro
traduntur, pro vero firmoque habent, Monarchiam Perßcam
non niſt 5A. annis floruiſſe, & d quatuor tantum Regibus fuiſßſe
adminiſtratam, quorum nomina ibidem recitantur, ſo. Cyri,
Cambh'yſis, Abaſveri & Darii, quem fmul Artaxerxem voca-
tum fuißſſe volunt. Sic Abarbanel exertè ait, ſpacium tem-
poris, inter Belſazarum ultimum Chaldæorum Regem & Alex-
andrum M. elapſi, non niſi quinque Reges occupaſſe, puta
Darium Medum & reliquos modòè memoratos, quibus om-
nibus 54. tantùm annos imputat. EHE
22. Hæc agentes Judæi ſe tuentur diéto Dan. 11: 2.
OE„ enn en n ee en en een de eee en ee,
r- 92s Ecce adhbuc 3. Reges Perſiæ præerunt, quarins
Vér6

Cap IJ. pPE LXX. HEBDOMADIBUS. 23
vero poſſidebit opes reliquis longe majores, & quanta erit potentia
ejus per ipfius divitias, omnia movebit adversus regnum Graciæ.
Hic in vaticinio exhibentur Cyrus, Cambyſes, Darius &
Xerxes opibus prævalens, ut liquet ex hiſtorià Eſtheræ,
cujus conjugem Ahalverum eundem hunc Achſarem ſeu Xer-
xem fuiſie, ex Herodoto aliiſque abundé probatum eſſe pu-
tamus. Is pro immenſitate opum ſuarum omnia adversùs
Græciam moturus eſſe dicitur, quod factum eſſe, vel ex
Corn. Nepotis Themiſtocle patet. Judæi verò profanæ hi-
ſtoriæ planè rudes, Xerxem quartum Perſiæ Monarcham
cum ultimo Dario Codomano confundunt, ac ita verba Da-
nielis invertunt, ea ipſa, quæ de Xerxis in Græciam expe-
ditione dicuntur, exponentes de Alexandri Græci expeditio-
ne in Perſiam ſuſceptâ, quomodo Alexandrum M. de quo
V. 3. ſequente agitur, Xerxi coævum faciunt, caque, quæ
plus 100. annerum ſpacio à ſe invicem diſtant, temeré &
ineptè conglutinant. Quem Judæorum errorem, circa h. I.
commiſſum, ſuâ jam ætate obſervavit Hieronymus.

23. Fateor, ſi Monarchiam Perſicam 54. annis circumſcri- Judæo-

bere, reliquos verò 155. ſupprimere liceret, non habere Ju-

dæos, quare de ſuà Chronologiâ multum ſint ſolliciti. Ve- Logia
rùm nunquam à craſſiſſimo errore ſeſe poterunt expurgare, Monar-

quamdiu hanc ſententiam tenent & urgent, quæ ommum

auétorum & ipfſius eorum tribulis Joſephi teſtimonio contra-fua-

ria eſt. Sed ponamus (1.) Perſiæ regnum à 4. tantum Rc-mr.
gibus hiſce fuiſſe adminiſtratum, tamen ex Hiſtorià edocti
ſumus, iis non 54. ſed longè plures annos eſſe tribuendos.
(2.) Deinde plures omnino Reges Perſiæ Monarchiam te-
nuiſſe, ex profanâ hiſtorià manifeſtum eſt, & quidem, ut
Flavium Joſephum cœteroſque taceam, Cl. Ptolemæus in
Canone 10. corum recenſet, Cyrum, Cambyſen, Darium Hy-
RKaſpidem, Xerxem, Artaxerxem Longimanum, Dariunm No-
thum, Artaxerxem Mnemonem, Ochum, Arſen & Darium
Codomanum, reliquos verò, qui exiguum tantùm tempus re-
gno præfuerunt, pro more ſuo omntit, & eorum tempora:
præcedentium Regum annis includit. Nec locus Damnelis
upra

Lihbri
Seder
Olam
autor

Judæo-
rum
obinio
de. 70.
Hehgo-
madi.
bus
an'i

Wmid.

upra expoſitus Judæorum ſentemiæ quicquam affert præſi-
in, cùm ipfa Scriptura S. plurwum, quam 4. Perſiæ Re-
gum mentionem faciat, id quod Cl. PEmpereur fusèé & ſoli-
dè demonſtrat in Diſcurſu ad Lectorem, quem Joſephi Ja-
chiadis Paraphraſi in Danielem inſtar Præfationis præfixit,
cujus cogitata huc transferre brevitatis ſtudium prohibet. (3.)
Denique quod ad auctoritatem libri Seder Olam attinet, eam
exiguam & planè nullam eſſe, concisè admodum, ſed ſolidéè,
probavit Rev. Allixius l. c. Ita ut inſanus prorſus ſit, qui
ullam huic libro fidem adhibere velit. Quippe præter falſa
& à ratione aliena, quæ ab auctore Seder Olam tradita eſſe
demonſtrat Vir Doctiſſimus, inſuper evincit, hunc librum
non à fuprà laudato R. Joſe exaratum, ſed a recentiore quo-
dam ſatis imperito homine eſſe compilatum, cujus quidem
nomen reticetur, ſed ætas, quàâ vixit, facile inveſtigatur. In
hunc finem Vir. Clar. affert teſtimonium auctoris Schalſche-
les Haccabbala fol. 39. col. 2. qui innuit, auctorem libri Se-
der Olam, licet nomen ſuum celaverit, tamen ſcripto ſuo
tempus adſcripſiſie, ſcil. annum 1053. à Templi ſecundi ex-
cidio, qui in Seculum à Chriſto nato XII. incidit.
24. Nec tamen ideò hanc Judæorum ſententiam à recen-
tioribus effictam putamus, utpote quam nonſolum Rabbenu
Saadjæ notam, ſed in ipſo Thalmude expreſſlam eſſe oſtendi-
mus, & ab Hieronymo Seculo V. vidimus allegatam. Ita-
que judicamus, ipſam illam ſententiam ab antiquiſſimis Iu-
dæorum Doctoribus, fabularum & ineptiarum Magiſtris, in
hunc finem eſſe inventam & ad hoc uſque Seculum propaga-
tam, quò Gemti ſuæ eòô facilius perſuaderent, Chriſtianæ
veritati cx hôc loco fruſtra patrocinium quæri. Qui enim
olim eò nequitiæ proceſſerunt, ut corruptis pecunià teſti-

4 JuDEORUM SENTENTIXZ Sect. II.

bus Servatoris Reſurrectionem ſupprimere annuerentur, iis

nulla ſanè religio fuit, maximè perſpicua Prophetarum ora-
cula falſis hypotheſibus corrumpere, & in peſſimum ſenſum
detorquere, dummodo claræ luci Evangelii, vel potiùs ſuis
ipſorum mentibus, tenebras affundere licuit.

235. Ne tamen ſibi quis perſuadeat, omnes in univerſum

Iu⸗

lu⸗

Cap. I. DB LKXN. HxBDOMAPDIRUs. 2555

lIudæos æquè coœcos eſſe & ſtolidos, in ſcenam producendus O'in”

eſt &. Aſarjas, Vir ingenio & prudentia reliquis tribulibus 4 2%.
ſuis prior: qui niſi prohiberet, ſané haud injurià inter Ju-
daicam & ſanam rationem vaſtum diſcrimen poneremus. Hic
ipie in Meor Enajim longè ſaniorem tradit explicationem
dicti Dan. II: 2. de quo §. 2z2. egimus, ultrò concedens, Scri-
pturam hic & alibi tantum illorum Regum mentionem fa-
cere, quorum præcipuus ad Iudæum populum refſpectus fuit,
& ea narrare, quæ Regibus illis imperantibus Iſraëli evene-
runt, minimè verò omnium Perſiæ Monarcharum genealo-
giam tradere. Quem eundem ſcribendi modum in Hiſtorià
Perſicâ obſervat Fl. Joſephus in Ant. Jud. Hàâc ratione mo-
tus Aſarjas LXX. hebdomades non ab excidio Templi pri-
mi, ſed à 2. anno Darii incipit, & carum exitum figit in ſe-
cundi Templi excidio. Hæc ex ſæpius laudato Joh. Friſch-
mutho excerpſi, quia auctorem ipſum oculis uſurpare non li-
cuitt.
26. Similiter Aben Eſia parum curat auctoritatem libri Se- Aben-
der Olam, dum nonſolum ſententiam Rabbenu Saadjæ ſuprà =.
expoſitam rejicit, atque ait nonn- De en en eene
: ' d e e hen ee en en nedn Eſt quod obji-
cias, angelum V. 23. dicere: Ab initio ſapplicationum tuarum
exiit verbum. (quare Exitus verbi de vaticinio Jercmiæ expli-
cari nequit) præterea quâ ratione annos exilii cum annis adis ſe-
cundæ commiſceré licet? &c. Verùm etiam diſertêé docet, pe-
riodum LXX. Hebdomadum à Cyro eſie incipiendam, &
calculum ſuùm cexponit ad Y. 25. cui adlicit hæc ſequentia
ENA h. een dee een veâ e Dya be n meen
Depe brey bn nee ee enn dee e en ee ene eneen
D'PY N NV DD 2De ieD Na a ne n een endeene
: prE'S ae en e wn e deen dee ſque ad Meſiam Du-
cem ſunt 7. Hebdomades: En tibi 19. annos imperii Cyri & Ach-
ſaris item annos 2. Darii, qui in univerſum 12. annos regna-
vit, ſicut ſeriptum eſt in libro KRegum Perſie, item 20. annos Ke-
gis Artaxerxis. Hi omnes conſtituunt 7. Hebdomades, quibus fi-
nitis venit Nehemia Unctus Dux, at ſeriptum eſt in libro Eſræ.

/

26 JoDEORUM SENTENTIE &c. Sect. II.
Adde 62. bhebdomades, quibus ſtetit Templum ſecundum. Dimi-
diam verb hebdomadem jam expoſui & c. Vides hic celebra-
tum illum librum Seder Olam non ommibus Judæis æquali
pretio æſtimari, id quod exemplo Aſarjæ præcipue probo:
Aben Eſra enim ſubinde à tribuhbus diſſentire ſolet, ut liquet
ex iis, quæ de auctore Pentateuchi, item quæ de auctoritare
Chronici Moſis & paſſim de aliis rebus diſſerit, in quibus
proprium privumque judicium ſuum ſequitur. Verùm etiam-
ſi Judæi circa initium harum hebdomadum diſſentiant, in
eodem tamen luto omnes hærent, dum earum finem non
ad verum temporis terminum referunt, ſed in excidium uſ-
que ſecundi Templi rejiciunt, excepto ſolo Samuele Valerio,
qui, ut vidimus, communem ſententiam relinquit, ut tan-
10 atrociùs inſaniat.
27. Omnium autem optimam elabendi viam invenit K.
Alſche- Moſes Alſechech in Commentario. Ubi enim ſe expedire &
„ fabulas Gentis ſuæ cum hôc Oraculo conciliare nequit, pla-
van⸗ nè ͤνειι, & Partem hujus libri Hiſtoricam tantum exponit,
rius in quam, utpote facilem intellectu ppen moxan Koſam Saronis vo-
Danie- Cat ex Cant. 2: I. Relinquit autem partem Propheticam, eam-
n &. que appellat b'ppyn Dae* Lilium convalium, quia, ut ait
cum. :Rx ' D HD P nn pondere ſuo adeb prefunda eſt, ſenſimque
profundior fit, ut nemo ejus ſenſum queat attingere. Propterea
Commentario ſuo unicum tantùm ex hiſce nominibus impo-
ſuit, ſc. hen nozan Koſæ Saronis, & poſtmodum titulum
d'ppyn nav Lilii profunditatum Commentario in Canticum
Eju- præfixit. Etiamſi autem mentem ſuam in Præfatione priore
bini ita exponat Alſchech, in poſteſ iore tamen brevibus ait xun
s dydy y'puᷣD
Hic vero liber eſt præco pacis & nuncius boni de primà redemtio-
ne ex Captivitate Babylonicàâ, quando ait: LX. Hebdomades
deciſæ ſunt &c. Videtur itaque eandem fovere ſententiam,
quam ex Samuele Valerio g. 15. attulimus, quâ LXX. Hebdo-
mades de 70. annis exilii Babylonici exponit. Hæc de Ju-
dæorum opinionibus dicta ſufſiciant.

SECTIO

SECTIO III.

In locum falſæ Chronologiæ Zudaorum verum Canonen—
Chronologicum ſubſtituit.

28. T itaque tantò celeriùs ad rem ipſam perveniamus,

Vopauca quædam de diffcerentibus Chriſtianorum In-
terpretum opinionibus præmittenda ſunt. Pruſtra autem ecri-
mus hag in re, niſi in Chronologiam intervalli temporis,
quod ab excidio Templi primi uſque ad ſecundi excidium ef-
fluxit, omnium primô inquiramus, & præcipuè numerum
annorum definiamus, quibus Perſica Monarchia floruit, quod
inſtitutum in rem, quam agimus maximè neceſſarium eſt,
etiamſi Eximii quidam Viri ab hôc propoſito deſiſtere ſua-
deant. Ex his præcipuus eſt B. Johannes Calvinns, qui Heb- Tew-
domadum Danielis initium in 1. anno Cyri figens, & termi-peri⸗
m deducens uſque ad prædicationem Evangeli, de Dacium
num deducens uſque ad p onem Evangeli, de cœte- a va⸗
10 parum follicitus eſt, quomodocunque hæc annorum de- gum ſeg
ductio fiat, ſufficere ratus, ſi termini hujus Oraculi cum deter-
Chronologiâ profanã aliquo modo convemant, vel circiter mn“
coincidant. Alter ſohannes Coccejus, Theologus nunqum
ſatis laudatus, in Qaæſt. Qud. cap. 52! n. 32. ait, ſenſum hu-
jus Vaticinii eſſe, Vt NOX MILNDS, quam 490. annis popu-
Des ille colligatur &c. Id quod n. 65. clarius exponit, inquiens,
Tempus patientiæ hic definiri, ut conſtet, non eſſe minus, poſſit
autem etiam eſſe prolixius. Id monemus, pergit, nequis putet,
ad fidem hujus Oraculi neceſſariam eſſe exalctiſſimam certitudinem
Chronologiæ, at nulla in eâ reſtet difficultas. Porrè judicat,
Deum non voluiſſe examuſſim indicare ipſam annum mortis Chri-
, ſed piorum ſcrutiniis & aασισαοπι aliquid relinquere.
Cum his convenit opinio Sanctü, putantis, quod, in magna
Samm, qualis eſt 490. annorum, 20. annorum ratio habenda Trobe-
non ſit. tur .
Y . . , , ,B ex aliis
29. Fateor conſenſum, qui inter hæc Kτα ααd ααα
deprehenditur, & Doctiſſimi Jeſuitæ judicio munitur, ingensli⸗.
D 2 rei

Le
Termi-
nis in T.
aefini.
tis.

Ex Di-
viſione.

28 VERUS CANON CHRONOLOGICUS Sccdt. III.
rei inferre præjudicium, ita ut religio mihi ſit temerè ab
iis diſſentire. Attamen etſi non negamus, Scripturam aliquo-
ties tempora adeò accuratè non exprimere, quin aliquid addi
queat vel demi; hàâc in cauſàâ judico, accuratum Scripturæ
interpretem numeris in vaticinio definitis magis adſtringi.
Ratio mihi hæc eſt, quia (1.) Illuſtriora Prophetarum ora-
cula hunc characterem ſervare ſolent; ut ne in minimà qui-
dem circumſtantia eventum deſtituant. Ne verò obſcurum per
æquè obſcurum declarare & probare videar, eà, quæ Dan.
8: 14. & 12: 11. 12. dicuntur, in ſubſidium non vocabo; ſed
adducam vaticinium Eſaiæ, quod de 15. annis vitæ Hiskiæ
addendis edidit, quod anno regni ejus 14. accidiſſe patet ex
2. Reg. 18. 13. 20: 1. 6. & Eſ. 36: 1. 38: I. 5. quæ loca, und
cum z. lib. Chronicorum, morbum Hiskiæ proximè cla-
dem Senacheribis ſequutum eſſe tradunt. Si igitur 14. annos
detrahas annis 29. quibus in univerſum regno præfuit His-
kias, reſtabunt neque plures neque pauciores annis 15. à Pro-
phetâ definitis. Idem judica de 120. annis tolerantiæ Gen.
6: 3. & de Oraculo Jeremiæ, quod exilium Babylonicum
70. annis circumſcribit, & cum vaticinio Danielis hâc in cau-
ſa egregiè confertur. Omnino verò cadem accurata & ſtri-
cta temporum definitio ibi adhibenda fuit, ubi de æXααHνu
xαιεισ½⁵, 1. e. de præcisé definito temporis articulo adventui Meſſiæ
præfixo agitur. (11.) Deinde lata hæc &, ut ita dicam, va-
ga temporis deſcriptio in hôc oraculo locum prorſus habere
nequit, quippe in quo non tantùm hujus intervalli terminns
4 quo clarè indigitatur, & in Exitu verbi conſtituitur, ſed
inſuper terminus ad quem haud obſeurè innuitur. Unde con-
cludo, integram annorum feriem, his terminis incluſam,
non minus accuratè definitam eſte. Quin imò (111.) non-
ſolum numerus integer LXX. Hebdomadum in 7: 62. & 1.
dividitur, ſed ultima hebdomas in duas æquales partes, ſeu
dimidias hebdomades, diſpeſcitur, quod nullo modo fieri
poſiet, niſi præcisè LXX. annorum Hebdomades, nec plu-
res, intelligerentur. Quodſi verò aliter ſe res haberet, utique
Scriptura hoc intervallum non 70. ſed 80. & pluribus he-

Cap. I. VERUS CANON CHRONOLOGICUS. 29
bdomadibus definiviſſet, aliamque earum diviſionem inſtituiſ-
ſet. Nec in contrarium adduci poteſt, Deum voluiſſe pro-
portionem oſtendere, quæ inter ipſius ſeveritatem & clemen-
tiam intercederet, ideoque juxta numerum 70. annorum cxi-
lii mentionem facere LXX. Hebdomadum, eoque nomine
prope definire illud temporis ſpacium, quod Judæi ex exilio
redemti in Patrià ame Meſſiæ adventum exegerunt. Ubi
enim Deus talem adhibet proportionem, eam nonſolum in
verbis obſervare, ſed reipsà præſtare æquum eſt. Quod ve-
rò objicitur, numerum ſeptenarium in Sacris ſimpliciter mul-
titudinem denotare, eumque ſepties vel ſeptuageſies repetitum
ſignificare multitudinem infinito majorem, id noſtræ ſenten-
tentiæ magis proficit, quàm officit. Sicut enim Gen. 4: 24.
ſeptem indefinitam multitudinem ſignificant, ac proinde ſe-
pties ſeptuaginta eandem- ſigniſicationem ſequuntur, ſic héc
loco, quia ſeptuaginta indicant defintum numerum annorum
cxilii, ideò quoque ſepties ſeptuaginta, ſeu LXX. Hebdoma-
des, definitum annorum intervallum ſignificant. (1v.) De- e im-
nique, quamdiu in hujuſmodi causà aliquid certi demonſtra- .
ri poteſt, conſultum nomeſt, talem numerorum latitudinem
quærere, & ad minùs certam Chronologiæ rationem confu-
gere. U
230. Itaque hactenus propoſitum manet, certam aliquam & rere
indubitatam Chronologiam conſtituere, ad cujus ductum Chrone-
LXX. Hebdomades ſecurè numerare liccat. Hic verò præ- gie
. . . . conſti-
tereundus non eſt inſignis veterum Hiſtoriographorum diſ- mmenda.
ſenſus, qui tantus eſt, ut noſtri Chronologi ferè neſciant,
cuinam illorum fides adhibenda ſit, præſertim quando de
tempore Monarchiæ Perſicæ agitur. Judæi, ut ſupra oſten- piſen-
dimus, illi imperio dant annos 54. Petavius annos 209. nu- Ius Hi-
merat, & ab eo parum diſſentit Scaliger, verum Iſaacus Voſ-Rerico-
ſius ipſum plus quàm 20. annis ſuperat, nec non B. Calvi-
nus refert, eſſe quoſdam, qui durationem Monarchiæ Perſi-
eæ definiant ſpacio ferè 200. alios 140. alios denique 125.
annorum. Et ne plures adducam, ſufficit notaſſe diverſita-
tem opinionum circa hanc rem tam vaſtam longæque diſqui-

„*

30 VERUS CANON CHRONOLOGICUS Sect. III.

ſitionis eſſe, ut hôc loco nequeat examinari. Tantum mone-

bo, quod B. Calvinus in Prælectionibus aliique alibi monent,
Regibns Perſiæ in more fuiſſe, ut ſedem imperii, ſuſceptà in vi-
cinas nationes expeditione, aliquandiu relinquentes, aliquem
liorum ſuorum, imperio gerendo præcipuè parem, in regni
communionem adſciſcerent, eumque ſuo loco ſolio præfi-
cerent, quòô ſeditiones ſe abſentibus ſubinde excitandæ e fa-
cilius reprimerentur. Hoc ipſum non inufitatum fuiſie ex
profanis Scriptoribus, imprimis ex Herodoto de egibus
Perſarum, adſtrui poteſt, atque inſuper exemplis ex S. Co-

dice petitis confirmari, fſcil. exemplo Jorami à Joſaphato &

Jothami ab Uſià in imperi communionem aſlumtorum. Hinc

fauctum eſt, ut auctores, horum Regum hiſtorias confcri-
bentes, aliquot ex corum annis bis numerent, annis Paren-
tum uſque ad ipſorum obitum deduétis, annis veroô Filio-
rum ſucceſſorum ab eo tempore numeratis, à quo inceperunt
commune cum Parentibus imperium gerere. Sic ſi Scriptu-
ram ducem ſequamur, Nebucadnezari 45. imperii annnos dabi-

mus, ex quibus tamen 43. tantùm proprios ſibique peculiares
„ CX Prol que

Nera

Ohbrono-
logia
retitur
non e
Fiſtori-
cis.

Sed ex
Canone
Ptole-
mææi.

poſſidet, reliquos verò 2. annos, vel 20. menſes, cum patre Na-
bupollaſſare communes habet. Quæ cùm adeèò implicata ſint,
quæritur, unde tandem certa Chronologia queat depromi?
31. Häc de re non multum eſſemus tolliciti, ſi ulla vete-
ram auctoritas perfectos Perſicarum rerum annales reliquiſſet.
Cùm autem antiquiſſimi Hiſtorici, Herodotus, Cteſias, Dio-
dorus Siculus, Juſtinus, Xenophon, aliique nullam nobis
Chronologiam tradant, ſed res diverſis temporibus geſtas tan-
tüm referant, & rudem aliquam exhibeant delineationem
annorum, quibus unuſquiſque Monarcharum Perſiæ Imperio
præfuit, ſive ſolus ſen und cum deceſſore regnaverit, de
cœtero verò in multis inter ſe diſſideant; ſi illos ſequi veli-
mus, nunquam errores evitabimus. Quare de alio medio
diſpiciendum erit, quod in uſum noſtrum vertamas.
32. Talc verò medium opportunè fubminiſtrat Cl. Ptolo-
mæns, dum nobis offert Canonem Chronologicum, quem à
veteribus Chaldæis & Ægyptiis acceptum continuâ ſerioder
uxit

Cap. I. VERUS CANON CHRONOLOGICUS. 31
duxit ad ſua uſque tempora, ſc. uſque ad Antoninum 1. Ro-
manum Imperatorem, qui circa medium 1II. Seculi impe-
rio præfuit. Hic Canon ita compoſitus eſt, ut ei fidem ne-
queamus negare, modôò ulla nos teneat Antiquitatis reve-
rentia, quandoquidem nonſolum à veteribus nobis commen-
datur, ut vera & perfecta norma temporis, inde à Nabonaſ-
ſare, qui Jothami Regis Judæ æqualis fuit, uſque ad aucto-
ris ætatem elapſi; ſed etiam fundamentis quàm firmiſſimis ni-
titur, dum ſua Ptolemæus non ex vagis & incertis narra-
tionibus hauſit, ſed firmiſſimis demonſtrationibus Aſtrono-
micis aſſeruit, atque annos Regum corum, quos exhibet,
phaſibus ſolis lunæque adſtrinxit, oſtendens, eodem tempo-
re, quo hæc vel illa ſolis aut lunæ cclipſis accidit, has illaſ-
ve res ſub hôc aut illo Imperatore eſſe geſtas. Accedit egre-
gius S. Canonis conſenſus cum annis Regum Aſiyriorum &
Babyloniorum ante Cyrum elapſis, quos hic Ptolemæi Ca-
non demonſtrat. Imòô quoque illud tempus, quod poſt Cy-
ri ætatem oſtendit effluxiſſe, cum teſtimoniis profanorum au-
ctorum optimè conciliatur, id quod Doctiffimi ex noſtris
Chronologi jam dudum obſervarunt. Et ex iis Jungman-
nus in Commentario Sectionem 2. Libri I. integram huic
demonſtrationi impendit. Quare Canon Nabonaſſaræus, ut
ait Marshamus, ab Aſtronomis primum aſurpatus, maximam
tandem auctoritatem apud Hiſtoricos non immeritò obtinuit, cu-
Ius quidem tanta eſt eum Sacris Literis congruentia, ut ſine illo
ix eſſet ullus ab Hiſtoria ſacrà ad exoticam tranſitus, negque ſa-
tis notus eſſet primus ille Cyri annus, quo ſoluta eſt ſeptuagenaria
Judaorum captivitas &c. Sanè cùm motus aſtrorum ſemper
idem ſit, utique nulla Chronologiæ ratio magis certa & er-
rori minus obnoxia fingi poteſt, quàm quæ oblſervationes cœ-

leſtes ſequitur. Hic autem Canon, qualis hodie circumfer- Primns

tur, continet Periodum annorum Nabonaſlaræorum 907.

à annus
Nabo-

primo anno Nabonaſſari incipientium, & unà cum Amtoni- naſz-
no Pio Rom. Imp. deſinentium. Qùm itaque Antoninus & ræus.

vitàâ exceſſerit circa medium anni Per. Jul. 4874. finis vero
ultimi Canonis anni incidat in diem Jul. 14. de quo non
du-

*

32 VERUS CANON CHRONOLOGICUS Sect. III.

dubitatur; nullum reſtat dubium, quin univerſus Canon in
medio illius anni terminetur. Ex hôc itaque fonte retroô nu-
merando facili negocio primun Nabonaſſari annum invenie-
mus. Cùm enim ſinguli anni Egyptiaci 365. diebus, abſ-
que 6. horarum appendice, abſolvantur, omnes anni 907. in
univerſum efficiunt annos Julianos 906. dies 138. horas 6.
Dies illos atque horas retrò numerando, ſubſiſtes in Febr. 26.
ejuſdem anm Per. Jul. 4874. Porròô ab hôc anno detrahe
906. & devenies in anunum Per. jul. 3968. ante Chriſtum
746. Hôc itaque anno a die Febr. 26. incipit Canon Nabonaſ-
ſaræus. Sed hic ſcrupulum injiciunt duo Viri rerum Chro-
Scalger nologicarum peritiſſimi, Scaliger & Petavius, qui conſenſu
& Pe. maximé memorabili ambo ex Ptolemæi hypotheſibus demon-
tavius, ſtrant, Canonis exordium figendum eſſe in anno præceden-
te, nempe Per. Jul. 3967. Fateor nihil eſſe, quo demon-
ſtrationes Aſtronomicæ, quas ex Ptolemæi (Edit. Græcæ
Baſil.) I. 4. p. 105. 106. in Doctr. Temp. 1.9. c. 5'I. & ſſ.
repetit Petavius, queant infringi: cum præterea vel ſolus
conſenſus, qui inter duos illos Magnos Viros rarus admodum
intercedit, poſſit eſſe loco firmiſſimæ demonſtrationis. Cùm
verò ex hâc hypotheſi ſequatur, Canonem illum non 907. ſed
908. annos complecti, ac proinde unus annus abundet; Pe-
tavius putat, ſe huic anno locum inter Canonis annos repe-
riſſe, illumque ſpacio temporis ferè infercit, quod tribus ul-
timis Babyloniæ Regibus, Ilvarodamo, Neringliſſari & Na-
Canon bonadio in Canone datur. Sed eum fruſtra eſie, vel ex ipſo
*e* Ptolemeo clariſſimè evincitur, utp. qui in Syntaxi hinc inde
„„ dethonſtrat, à primo Nabonaſſari anno, uſque ad ætatem Ha-
driani, non plures neque pauciores annos eſſe lapſos, quàm
quot in Canone definiuntur. Hanc in rem quaſdam addu-
cere liceat Propoſitiones, quas volitante oculo ex ipſo aucto-
re excerpere licuit: v. gr.

4

I1. 4: p. 101. Inter initium Nabonaſſari & Eclipſin, quæ
inter diem Thoth 18. & 19. accidit anno 2.
MardocEmpadi, conſtituit ſpacium anno-
rum

— — — —

Cap JJ. VERUS CANON CHRONOLOGICUS. 33

1.7. P. 130. 4¹.
I. 3. p. 79. Ab anno 1. Au

⸗
I

rum 27. dierum 17. Ergo annus 2. Mardoc-

Empadi eſt Nabonaſtaræus 28
I. 5. p. 125. Annus Nabopollaſari 5ö.e eſt Nabonaſſaræus 127
Annus Cambyſis 7. eſt Nabonaſſaræus 22 5
I. 4. p. 102. Annus 30. Darii 1. eſt Nabonaſſaræus 256

1. 3. P. 79. A Nabonaſlare ad Alexandri obitum decur-

runt anni 424. Ergo annus 1. Philippi Aridæi
eſt Nabonaſſaræus 425
Ab obitu Alexandri uſque ad Auguſtum
ſunt anni 294. Ergo 1. annas Auguſti eſt Na-
bonaſſaræus 719
120. Annus Domitiani 12. eſt Nabonaſſaræus 840
guſti ad 17. Hadriani fluxerunt
Anni 161. & ab rà 879. Ergo annus Ha-
driani 17. eſt Nabonaſlaræus 880

1,4. p. 100. Inter Eclipſin Mardoc-Empadi, & cam,

quæ anno 19. Hadriani media accidit inter
diem Chojac 2. & 3. decurrunt anni 854.
dies 73. Ergo annus 19. Hadriam eſt Nabo.
naſſaræus Z 882
Ex his & aliis numerus annorum in Canone expreſſus abſ-
que ullà exceptione demonſtratur & circumſcribitur. Sed

dices: an itaque duæ contrariæ demonſtrationes ſecum invi-

cem pugnantes ſimul poſſunt eſſe veræ? Non poſſunt: ſed
vix mihi perſuadeo, ullam inter duas illas pugnam interce-
dere. Facilè enim fieri potuit, ut unus & item alter Aſtro-
nomorum, in hâc vel illà demonſtratione vel propoſitione,

certis de cauſis æram Nabonaſiaræam uno anno anticiparet, id
quod etiam Cenſorinus feciſſe videtur, quem loco cit. ad-

ducit Petavius. Sed de hàâc re aliquid ſuſpicari, nihil defi-
nire licet. Hoc tamen ex modè adductis characteribus cer-
tiſſimum eſt, Periodum Nabonaſſaræam, in Canone expo-
ſitam, 907. annis circumſcribi, non pluribus, neque pau-
cioribus, ac proinde ejus initium annum Per. Jul. 3968. non
poſſe excedere. Etiamſi autem Canon ille, ex optimis exem-

plaribus deſcriptus & caſtigatus, jam dudum in lucem edi- ie

tus

34 VERUS CANON CHRONOLOGICUS SceC III.

tus ſit; etſi quoque ejus Exempla paſſim ſint obvia, & ſub
calcem Kationarii Temporum Petavit, qui liber omnium ferè
manibus teritur, hic Canon exhibeatur; tamen quia amplum
chartæ ſpacium non requirit, facilioris methodi ergò ejus

Exwemplum huic loco inſerendum putavi. In quo nonſ. kRe-

Zum, Regnorum & Imperiorum atque AEræ Nabonaſarææ an-
nos exhibebo, ſed inſuper monſtrabo, quomodo ſingulo-
rum Regum initia annis Periodi Zuliane, Chriſti & Selen-
cidarum reſpondeant, utpote quarum rarum præcipuus in
ſequentibus uſus erit. Quia quoque annus Nabonaſſaræus

quilibet 6. horis minor eſt Juliano, ac proinde elapſo quo-

vis quarto anno unum diem retrogreditur, ſimul indicabo,
in quemnam anni Juliani diem iniiales anni ſingulorum Re-
gum in Canone incidant.

CL. PTOLEMXI CANON REGUM.

Aßſyriorum & Medorum. Regn. Nab. Per. Jul. Chriſti Seleuc.
Anni Regumj
Nabonaſſai 14 14 14 Febr. 26. 3968 746
Nadii 2 16 16 22.3982 732
Chinziri & Pori 5 20 † 2 22. 3984 730
Jugei 5 26 26 20.3989 72 5
Mardec-Empadi 12 38 38 19.3994 720
Arciani 5 43 43 16.4006 708
Interregni I. 2 45 45 15.4011 703
Belibi 3 4 8 48 14. 4013 701
Apronadii 6 54 5§4 14. 4016 698
Rigebeii 155 55 412.4022 692
Meieſſimondaei 4 59 59 12. 4023 69 1
Interregni II. UC% 8 67 67 rrI. 4027 687 DW
Aſſaradini ISBaa Soe. 9 4035 679
Saosduchei 20 10ο 10H 6.404 8 666
Chyniladani 22 122 122 1.4068 646
Nabopollaſari 21143 143] Jan. 26.4090 624 * de⸗

Nabocollaſſlari
Ilvarodami
Niricaſſolaſſari
Nabonadii
Perſarum.
Cyri
Cambyſi 8
Darii 1
Xerxis
Artaxerxis I.
Darii II.
Artaxerzxis II.
Ochi
Arogi
Darit III.
Orægornne &‿ CA
Alckandri Niae.
Philippi Aridæi
Alexandri Egi
Lagi
Philadelphi
Evergetæ I.
Philopatoris
Epiphanis
Philometoris
Evergetæ II.
Soteris
Dionyſii
Cleopatræ
Komanorum.
Auguſti
Tiberii
Caji
Claudii
Neronis

4

43

17

9
36

21
19
46
21
2

4

eyptiorum.

8

Anni Regum Regn

1986

188

192
209

9
17
53

115
124
180
201
203
207

188

192
209

218
226
262
82
343
389
41⁰
412
416

424
431
443

463
501
526

543
567

602
631
667
696
718

761
783
787
801
815

Nab.
186

Dec.

Per. Jul. C

21. 4111
10.4154
10.4156

9.4160

4. 4 167
2.4186

31.4193

22. 4 229

Nov.

Oct.

Sept.

Aug.

E 2

17. 42 50
7.4291
2.4310
21.4356
15.4377

15. 4379

14.4383
12.4391
10.4398
7. 44 10
2.44 30
24.4468
17.4493
13.4510
F. 4534
28. 4569
21.459 8
12.4634

5. 4663
30. 468 5

20. 4728
14.4750

13.4754

42²˖3

33 1

10.4768

VERuS CANON CHRONOLOGICUS.

hriſti
603
560
558
554

537
528
521
485
464

404
358
337

35

Seleuc.

33 5

323
316
304
284
246
221
204
180
145⁵
116
80
51

29
15

4 1

349

55

Ve-

36 VERUS CANON CHRONOLOGICUS. Sect III.
Anni Regum Regn. Nab. Per. Jul. Chriſti Seleuc.
Veſpaſiani 10 107 825 6.4782 69 381
Titi 3 110 828 4. 4792 79 391
Domitiani 15 125 343 3.4795 82 394
Nerve 1 126 844 Jul⸗ 30. 4810 97 409
Trajani 19 145 863 30.4811 98 410
Hadriani 21 166 884 25. 4830 117 429
Antonini 23 189 907 20.4851 138 450
Annus Uhimus 14.4873 160 472.
FINIS CANONIS 14. 4874 1611 473
Notan- 33. Notiſſimum autem eſt, nec tamen hic prætereundum,
Srad hunc Canonem equidem acccuratiſſimé exhibere durationem
ner. Univerſi intervalli ab ærà Nabonaſſaræâ deducti, ſed ſingu-

lorum Regum initia & fines non præcisè definire, verùm co-
rum nomina omittere, qui parvo tamùm temporis ſpacio im-
perio præfuerunt, eorumque menſes, vel etiam dies annis
præcedentium aut ſubſequentium Imperatorum includere.
Sic menſes Smerdis Magi & Xerxis II. ad præcedentes Cam-
byſen atque Artaxerxen Longimanum referr. Item Prole-
mæi Alexandri annos 11. commodiſſimè includit annis La-
thuri, univerſos verò 29. annos, qui inde à Lathuro ad Cleo-
patram elapſi ſunt, ſub nomine Dionyſii recenſet. Porrò 14.
priores Auguſti annos annis Cleopatræ includit, utpote quos
Auguſtus cum Cleopatrà communes habuit, ac proinde ipſi
tantùm dat annos 43. cùm univerſo ejus Imperio anni 56. &
aliquot menſes debeantur. Denique cum Regum initia
ſæpiſſimè in medium annum incidant, hanc primi eorum
anni partem plerumque ad deceſſorem refert. Reliqua, quæ
de Philippo Aridæo & Alexandro ejus coætaneo, aliiſque
rebus ad Canonem pertinentibus dicenda ſunt, peti poſſunt
paſſim ex Chronologis & Hiſtoricis. Hæc monuiſſe ſufficiat.
Quòd enim Ptolemæus annis utatur Ægyptiacis, quorum

ſinguli anno Juliano 6. horis breviores ſunt, id hac in causâ

non curamus, cum iſte 6. horarum defectus, per omnes Ca-
nonis annos deductus, ne unius quidem anni differentiam effi-

ciat, de quo conſuli poteſt 5§. 8. SECTYIO

SncTI O IV.

Variantes Chriſtianorum Interpretum ſententias exponit

& refellit.

3 4. NUNC itaque conſtitutâà certà aliquà normâ & ſixo
Canone, ad cujus analogiam rationes noſtras exi-
gamus, noſtrum erit, variantes ſententias Interpretum Chbriſtia-
norum, paucis examinare. Ex iis ferè omnes hujus intervalli
terminum in morte Chriſti figunt, ſed circa cjus initium val-
de differunt. Hic autem vix opus habemus eorum ſenten- g,ccha

. tiam refutare, qui æram LXX. Hebdomadum ante tempo- 70. ge-
un ra.a Cyri conſtituunt, camque vel in 4. anno Zedekiæ, qui bdoma-
. Nebucadnezaris in Canone 10. cſt, vel in primo Darii Médi ut,
. figunt. Quippe 4 Zedehbiæ anno 4. uſque ad 19. Tiberii, Edittum
. duo anno Servatorem Cruci affixum fuiſſe ex Harmonià Evan- cy,,
6 gelica evincitur, decurrerunt anni in univerſum 627. cui r.
. nrnumero ſi LXX. Hebdomades ſeu 490. annos detrahas, re-
n⸗ ſidui erunt anni 137. ac proinde hujus ſententiæ patroni non
e⸗ 70. ſed 90. Hebdomades numerare debent. Idem judica de
M lis, qui LXX. Hebdomadum periodum 4 1. anno Darii Me-
o⸗ di ordiuntur. Ubicunque enim hunc primum Medi annum

conſtituas, inde uſque ad mortem Chriſti minimum 81. heb-
domades numerabis. Pari ratione ſi 4 13. anno ſoſßæ incipias,
reſiduus erit numerus annorum 196. ſeu 24. hebdomadum.
Qux cùm ita ſint, præcipua nobis res eſt cum iis, qui Exi-

4 Præ. B
n. tum verbi, ſeu hujus intervalli terminaum a quo de aliquo
m Regum Perſiæ Edicto exponunt; in gratiam Judæorum
. edito.
. 35. Edictorum autem horum tria in S. Scripturà memoran- Or

tur (quartum enim, quod addi ſolet, Clar. Friſchmuthum eee.
ſequuti, meritò ex eorum numero eximimus) Primum om-
nium eſt illud, quod Cyrus 1. Monarchiæ anno Judæis con-

at.

14. ceſſit, cujus memoria unà cum brevi aliquo ſchemate con-
d. ſervata eſt 2. Chr. 36: 2. Efr. 1: 1. 6: 1- 5. Quod quia om-
ſ. nium Edictorum primum eſt, ab Eſaia cap. 45. V. I. nota-

10

38 SENTENT. CHRI ST. INTERPRET. Secct. IV.

tum, nec non à Jeremiàâ prædictum, utpote in quo 70. anni
exilii finiendi erant; hic merito in cenſum venire debet. Et
hoc ipſum Docti Viri urgent, ex quibus B. Calvinds ait:
Nunc quid opus eſt, rem tam certam in dubium vocare, & ad-
huc litigare, ubi Deus pronunciat, exordium LXX. hebdoma-
dum eſſe in ipfo termino annorum 70. quemadmodum præfixerat
Feremias. Clar. Friſchmuthus loco ſæpius laudato præcipuè
urget verba Y. 25. Ab exitu verbi ia a'nr ad reducendum
& ad adificandum &c. ex quibus infert, præcipuam hôc loco
rationem haberi Ediécti Cyri, utpote cujas vi Judæi & Baby-
. lone reducti ſunt & Templum ædificare cœperunt. Ad hæc
zum non notari velim (a.) Hunc nonſolum fuiſſe effectum Edicti Cy-
kabet. ri, ſed etiam Artaxerxis, qui anno regni 7. Judæis liberum
fecit, patriam ſuam duce Efrâ Sacerdote repetere, quod
fruſtra non fuiſſe factum Efr. 8. docetur, ubi nim. eorum
enarrantur nomina, qui Efram ſequuti familias ſuas in Ju-
dæam reduxerunt. Poſſem hoc ulteriùs urgere, & Joſephi
teſtimonium adducere, qui numerum eorum, qui fub Dario
I. duce Serubabele reverſi ſunt, longè majorem facit, quam
illorum, qui patriam tempore Cyri repetiverunt, imèò illum 4.
milliones ſuperaſſe perhibet Ant. Jud. J. 11. c. 4. Poſſem, in-
quam, illud teſtimonium urgere: ſed ne extra Scripturam
diſputare, & ſuſpecta Joſephi verba iniquè huc trahere vi-
dear, tantùm reſpondeo, in ſacro Textu Danielis nullam cla-
ram reductionis judæorum fieri mentionem. Angelus ait:
Ab' exitu verbi neno ad reducendum, quid? anne Hieroſoly-
mam? atqui hoc Hebræa phraſis exigit, quæ hæc eſt aono
oανmie 9 ad reducendum CG ædificandum Hieroſolymam, de
populo verò nil quicquam dicitur. Ergo hæc phraſis, juxta
ſtylum Hebræum, exponenda non eſt: Adreverti faciendum
ſeu ad reducendum & ædificandum, ſed uno verbo: Ad reæ-
dificandum Hiieroſolymam, id quod in ſeqq. S. 135. pluribus
probabitur exemplis, cùm ad expoſitionem verborum & phra-
ſium hujus oraculi pervenerimus. (b.) Deinde quod dici-
tur, exordium LXX. Hebdomadum eſſe in ipſo termino 70.
annorum exilii, id quidem demonſtratione caret, & ſi torum
oc

Cap. IJ. pE LXX. HEBDOMADIBUS. 39
hoc cap. 9. Danielis attentè relegas, equidem invenies, fi-
nem exilu appropinquantem ſupplicatiom Danielis anſam de-
diſſe, ſed hæc arcta exilii & LXX. Hebdomadum connexio
nuſpiam innuitur. Hoc verò dicitur, inde ab exitz verbi
LXX. hebdomades eſſe ordicndas, i. e. ab exitu Edikti,
quod verbum ſeu Edictum quia non determinatur, hactenus
illa quæſtio manct. Imo veròô etiamſi certum hoc eſſet, Heb-
domades Danielis ibi incipere, ubi anni Jeremiæ deſinunt,
tamen omnis res nondum eſſet in vado, quia forte nonnulli,
dictis Zach. 1: 12. 7: I. 5. inducti non abſque omni ratione
hanc hebdomadum periodum à 2. vel 4. anno Darii incipe-
rent. (c) Porrèò Daniel in precibus fuis non tamùm orat
pro Templo, ſed etiam pro Hieroſolymâ, & quidem Y. 16-
20. alternis memorat uρn montem ſanbtaum tunm, Pr'yurpbem
tnam unpo Sanbétuarium taum. Unde veriſimile fit, edictum
illud etiam inſtaurationem Urbis complecti debuiſſe, de quo
mentio injicitur, vid. §. ſeq. 62. At vero Edictum Cyri tantùm
permittit Templi reſtaurationem, de Vrbis in priſtinum ſta-
tum reſtitutione nihil habet. Imoò præcipué obſervandum eſt,
verſu 26. ubi Angelus de excidio ſecundo verba facit, Urbis ſi-
mul & Templi mentionem fieri, in Edicto verô ipſo Y. 25. tan-
tùm memorari Vrbem, non verò Templum, utpote quod tum
jam exſtructum fuiſſe ſupponitur, cùm Edictum, de quo Ange-
lus agit, ederetur. Textum cnim verba ſua abſque ratione ita
diſpoſuiſſe, valde dubito. (d) Denique huic ſententiæ jugulum
petit, quòd anni à Cyro uſque ad mortem Chriſti, ſeu tempus /'Empe-
prædicati Euangelii, numerati conſtituant ſummam non 70. ſed eur.
81. hebdomadum, annorum ſc. minimum 569. ex quibus 79.
abundant, qui pleonaſmus nimis amplus & 8. Canoni minus
eſt conveniens. Attamen Cl. 'Empereur, ut hunc ſcrupu-
lum tollat, textum Danielis miſeré & (ſit venia verbis)
plus quàm Judaicè torquet. Putat nempe, ſpacium LXX.
Hebdomadum V. 25. in duo temporis intervalla dividi, &
7. priores hebdomades à Cyro uſque ad annum 2. Darii No-
thi deducit, inde poſteriores 62. vel 63. uſque ad Chriſtum
ſupputar. Ut hoc conficiat, ait, 7. hebdomades complecti
”?́ͦJNM tempus,

Darii
Edi-

A40 SENTENT. CHRIST. INTERPRET. Secét. IV.

tempus, quo Judæi in ſtructurà occupati fuerunt, exclude-
re verò illa intervalla, quibus ab eâà coacti ſunt deſiſtere. Nem-

pe à Cyro uſque ad tempus illud, quo Xerxes, ut ait, ædi-

ficationem templi impedivit, numerat annos 46. ſequentes
verò annos Xerxis & Artaxerxis I1. omittit, ac tandem ad-
dit 3. annos Darii Nothi, quibus Judæos ad ſtructuram re-

diiſie eique colophonem impoſuiſſe contendit. Cuùum tamen

in confeſlo ſit, ab initio Cyri uſque ad Xerxem plures ef-
fluxiſſe annos, quàm 46. nec Ahaſveri ſeu Nerxis demum
tempore Judæi ædifcare prohibiti fuerint, ſed vivente ad huc
& imperante Cyro. Vid. Eſr. 4: 5. coll. V. 24. Cùm etiam
exertèê dicat Angelus, durante harum Hebdomadum interval-

2- .- .
lo plateam & foſiam reſtaurandam eſſe d’nyn pw⸗- temporibus

aßictis, non licet inftaurationem Hebdomadibus adſtringere,

ipſiſſima verò illa tempora afhitta excludere. Quæ cum ſatis
ſint perſpicua, miror ſanè Clar. Cocceji dubitationem hâc in
re, qui in Quaſt. & Reſp. Qud. C. 52. n. 65. inquit: Dubium

relinquitur, atrum ea afflicta tempora includantur in BAX. Se-

Aum. ptimanis, an ab iis excipiantur.

Hic
locum
non la
bet
Edi-
brum
Darii
Hyſta-
Pidis.

36. Alterum decretum in bonum Judæorum edidit Darins,
cujus exemplum memorià dignum aflervatum eſt Eſr. 6- 1-12.
eſtque confirmatio ſive, ut ajunt, ratificatio præcedentis de-
reti Cyri, & nihil ferè aliud complecétitur, præterquam ca-
quæ Cyri decretum ante annos 16. editum continuerat: niſi
quèd ſevera interminatio adversùs immorigeros, & execra-
tio in hoſtes divini cultus huic ediéto a Dario annexa videa-
tur Y. 11. 12. Quæ cm ita ſe habeant, adversus eos, qui

hoc edictum urgent, iiſdem uti licet argumentis, quæ §.

præced. propoſita ſunt. Quibus addi poteſt, quod tempora
minimè conveniant, cùm ab hôc decreto Dari uſque ad æram
Vulg. Nativitatis Chriſti lapſi ſin anni ferè 519. Unde
patet, Hebdomades Daniclis, ſi ad hoc initium referantur,

pe Da-Meſſiæ excidium ſeu mortem Chriſti nullo modo attingere
rio No. poſſe, niſi iis 60. annos aliunde, neſcio unde? depromtos

tho co-
gülat

velis aſſuere. Hæc moneo adversùs eorum opinionem, qui

edictum hoc ad Darium Hyſtaſpidem referunt. Scaliger au-

tem

Cap. I. DE LXX. HExBDOMADIBUsS. 41
tem ecumque ſequutus Calviſius aliique hic de Dario Notho
cogitant, & decretum, de quo agimus, annis 97. poſterius
faciunt. Verùm hæc ſententia mihi creditu difficillima eſt,
ſiquidem, ne jam dicta repetam, ut ea ſalva maneat, 7. & 62.
Hebdomades, inter ſe cogimur confundere, quod niſi fiat,
fateri debemus, 7. illas & 62. hebdomades, quæ uſque ad
Weſſtam Dacem, i. e. ante ſuſceptum à Chriſto munus Me-
diatorium, effluere debebant, partim Meſſiam antecedere,
partim eundem ſequi, quod huic oraculo contrarium eſt: ut
taccam, hujus ſententiæ auctores tempora præfinita minùs
accuraté ad ſubjecta ſua applicare. Facilé autem hæc ſen- Darin:
tentia ſubvertitur, ſi negemus decretum hoc ad Darium No- ine Jnit
thum referri poſié, quod ſanè ſummãâ ratione facimus. Quis ſy,, M
enim facilé ſibi perſuadebit, Deum permiſiſſe, ut funda- Noizus.
menta Templi, ultra 100. annos à Cyro uſque ad Darium
Nothum vacua jacerent & corruptioni obnoxia. Nec veriſi-
mile eſt, Serubabelem & Joſuam Pontificem ambos, quaſi
cx pacto, ad Darii II. ætatem uſque vitam produxiſſe. Sanè
enim, quia ſub initium Cyri populo Judaico Ducum & Ju-
dicum loco erant, certum eſt, cos tum temporis juniores
non fuiſſe. Præterea ex Efze 3:9. liquet, Joſuam jam tum
aliquot filios adultos rebuſque gerendis idoneos habuiſſe.
Unde concludo ambos 1. Cyri anno minimum 40. vel potius
50. annos fuiſſe natos, eoſque proinde ſub initium Darii No-
thi annum ferè 160. egiſle, id quod recemtiori huic ætati
non convenit. Si quoque Haggæi & Zachariæ vaticinia cum
initio Darii II. coincidant, quid tandem illis 70. annis fiet,
quorum hic c. 7. V. 5. & c. I. V. 12. meminit? Nec patimur ocinrs
nobis objici Eſiæ cap. 4. quaſi ibi Darius ille, de quo agimus, 'ur Eſr.
Ahaſvero ſeu Xerxi & Artaxerxi poſterior ponatur. Pru- †.
dens enim Lector facili negocio obſervabit, ea quæ c. 4. à
V. 6. uſque ad Y. 23. narrantur, reliquis parentheticè eſſe in-
terjecta, verſum verò 5. & 24. continuâ ſerie debere con-
necti, hàc ratione: Conducebant conſiliarios, qqui Zudæorum co-
natus irritos redderent, omnibus diebus Cyri uſqur ad regnum
Darii Regis Perſiæ. Tunc itaque ceſſit opus domus Domini ⸗
F .

m—,ͤ, dB CHoo — —

Her-
Wartus.

Jung-

Wan-

Mls.

42 SENTENT. INTERPRET. CHRIST. Sect. IV.
eſt Hieroſolymæ (Efſr. 1: 3.) & quidem quievit uſque ad annum
2. regni Darii KRegis Perfiæ. Interea ea, quæ à Y. 6. inci-
piunt, occaſione ex præcedd. arreptâà, parentheticè tradunt
hiſtoriam impedimentorum Iſraelitis objectorum, uſque ad
V. 23. ubi orationis filum y. 5. abruptum denuò aſſumitur.
Tales verò parentheſes Eſræ non eſie ignotas, patet ex cap. 2.
ubi ad ætatem Serubabelis & Joſuæ eorum nomina recenſen-
tur, qui utroque mortuo ducibus Nehemiàâ aliſſque Hiero-
ſolymam redierunt, ibidemque judicium Thirſchatæ ſeu Pin-
cernæ Regii Nehemiæ de Sacerdotibus ignotæ familiæ inſe-
ritur . 61. 62. 63. Conf. Petavii Doctr. Temp. l. 12. C. 31.
37. In eàdem ferè ſententiàâ ſunt alii quidam Docti Viri, qui
tamen in nonnullis circumſtantiis a Scaligero diſſident. Ex
iis Vir Illuſtris ſoh. Georg. Herwart ab Hohenburg calculos ſuos
ita digerit: Supponit, Darium illum, qui ſecundum Judæis
decretum conceſſit, eſſe Darium Nothum, circa cujus ini-
tium in anno à Chriſto nato ferè 420. epocham LXX. Heb-
domadum defigit. Ab hàc epochàâ (a) numerat 7. Hebdoma-
des ſeu 49. annos, quos ædificationi urbis & inſtaurationi
Reip. à Nchemjà factæ dari vuhk. (b) Ab hâàc eâdem epochd
unà cum 7 Hebdomadibus deducit Hebdomades 62. qua-
rum finis ferè incidit in annum Servatoris 12. quo ipſe di-
vini ingenii ipecimina inter Judæos publicè edidit. () In-
tegram LXX. Hebdomadum periodum à dictà epochà ad
annum uſque 70. Chriſti porrigit. Ita duplici numerandi
ratione uſus, alio modo integrum LXX. Hebdomadum ſpa-
cium ſupputat, alio interim modo diſtinctas ejus partes inter ſe
componens & digerens. Ad hanc hypotheſin obſerva ea,
quæ §S. ſuperiore dicta ſunt, & quæ g. 42. n. 7. adversùs
Marshamum, nec non §. 144 in hanc rem diſputabuntur. Ean-
dem ſemtentiam, poſthæc aliquamdiu ignotam & latentem,
revocavit nuper Doct. Juſtus Henricus Zungmannus, qui in-
Commentario pariter 62. Hebdomades in anno Chriſti 12.
terminari vult, eaſque & 7. Hebdomades ab unà eàdemque
communi epochâ, nempe ab anno 2. Darii Nothi reperit,
ultimam verò Hebdomadem in excidium Reipublicæ rcjici,
Ec

⸗

Cap. IJ. DE LXX. HEBDOMADIERUs. 43

de quà ſententiâ conſule g. 39. Hanc autem Herwarti hy-
potheſin, ex ſe ſatis improbabilem, unâ adhuc difficultate
auget, dum ſcil. 7. 62. & 1. Hebdomades annorum eſſe vult,
LXX. verò Hebdomades de dierum Hebdomadibus, ſeu de
490. diebus exponit, quos inde à Viſione Danielis, quæ 1.

anno Darii Medi contigit, elapſos eſſe vult uſque ad illud

tempus, quo Cyrus anno imperii 1. Judæis inſtaurationem
templi indulſit, quo ipſo ad implementum perductum eſt va-

ticinium Jeremiæ de 70. annis exilii Babylonici. Ita in unâ

eademque voce Hebdomados, in uno eodeémque orationis con-
textu junctim occurrente, duplicem ſenſum fruſtra quærit,
& ad eundem offendit ſcopulum, in quem R. Samuelem
Valerio incidiſſe g. 16. vidimus.
38. Tertium denique Decretum eſt illud, quod Artaxer- Edi.
Xes Longimanus anno Imperii 7. Eſræ largitus eſt, quo Ju-

dæis ampliſſima privilegia indulſit, ut liquet ex Eſr. 7: 12- gerxis
26. Huic Edicto duplex dari poteſt tempus pro duplici Longi-
initio, quod Artaxerxi ab Hiſtoricis tribuitur. Poſterius nani.

quidem in annum Cyri ex Canone 74. Periodi Jul. 4249.
incidit, prius verô initium Uſſerio & Petavio ponitur in an-
no Cyri 66. vel 65. ac proinde 8. annis poſterius antever-
tit. Cùm autem neminem ſciam, qui hunc 7. Artaxerxis
annum priore initio deducat, & inde LXX. Hebdomades

numerare incipiat, illud ſilentio præteribo, & tantùm mone-

bo, ab hâc Epochâà uſque ad mortem Servatoris annos de-

currerc prope 497. Qui anno 7. 4 poſteriore initio putato

Artaxerxem decretum edidiſſe putant, equidem à verò non
longè aberrant, attamen in eo peccant, quòd LXX. Heb-
domades ab hàc Epochà deductæ præcisè inanno mortis Chri-
ſti deſinant, quod cum Danielis oraculo non congruit, ut-
pote in quo Meſſias non poſt 70. demum, ſed elapſis 7. &

62. i. e. 69. Hebdomadibus excindendus dicitur. Unde Qut.
Servatoris mortem non finitãâ, ſed durante dam ad.

concludimus,
Hebdomade ſeptuageſimà accidiſſe.
39. Sunt, qui tribus hiſce decretis quartum addunt, in quo
LXX. Hebdomadum exordium figunt. Patank auteih ilud tum,
F 2 edi-

44 SENTENT. INTERPRET. CHRIST. Sccét. IV.
editum eſſe anno Artaxerxis 20. quo ipſo anno Nehemias li-
centiam obtinunt, ſe in judæam conferendi & muros Hie-
roſolymæ inſtaurandi, qui quoque anno ſequente Artaxerxis
21. Hieroſolymam commigravit, & propoſitum ſuum exe-
Decu- quutioni mandavit. Ut autem §. præced. monuimus, hic an-
Pare atf. nus 20. a duplici Artaxerxis initio duplici modo numeratur.
ſen. Qui eum a poſteriore initio deducunt, & in anno Cyri 93. Per.
tiunt. Jul. 4268. figunt, non levibus implicantur difficultatibus,
Senten ſiquidem annos incompletos ſeu lunares, ut vocant, in com-
prion. Puto debent adhibere, quia ſecus Hebdomadum periodus
uſque ad mortem Agrippæ Regis ſeu annum 4. Claudii ex-
curreret. Deinde ex eorum computo 69. Hebdomades, quæ
483. lunares annos, ſolarcs autem 476. cum aliquot diebus
eſficiunt, ferè finientur in ipſiſſimo anno paſſionis Chriſti: &
tum quæritur, quid de ſeptuageſimàâ ſeu ultimà Hebdomade
futurum ſit, in cujus medio ſacrificia tollenda eſſé dicuntur?
Sunt qui ultimam Hebdomadem, cujus mentio ſir v. 27.
non ſeptuageſimam eſie putant, ſed eam à periodo LXX.
hebdomadum prorſus ſeparant, & in tempus cxcidii rejiciunt,
quam ſententiam ſequutum eſſe Aben-Amramum I. C. teſta-
Refa- tur, eumque hôc titulo laudat, Cl. Allixius. Verùm cjus
tatur. ſententiæ patroni concedere debent, Deum in Textu gene-
ratim LXX. Hebdomadum mentionem facere, & ſpeciatim
in diviſione recenſere Hebdomades 69. ſeptuageſimam ve-
rò, in quam totius oraculi pondus devolvitur, reticere: in-
terea aliam Hebdomadem proponere, quæ nonſolum re, ſed
etiam tempore, à reliquis diſtincta ſit, quod ſanè abſonum
eſt. Nam hæc ultima Hebdomas aut cſt ex numero ra
LXX. aut non eſt. Si dicas eſſe, utique eam à reliquis di-
videre & poſt elapſos 35. vel 36. annos non licet incipere.
Si dicas, eam non pertinere ad LXX. Hebdomadum circu-
lum, quæro, quare Angelus tamùm LXX. Hebdomades me-
moret, & non 71. velpotius 75. ut tempus inter mortem Chri-
ſti & excidium intermedium hêc numero compleéteretur? Pe-
regrinum enim eſſe videtur, in uno eodemque computo &
continuâ ſerie hebdomades non junctim numerare, ſed inter

*

22

–☛ , —

— — 1

7*

Cap. I. DE LXX. HEBDOMADIBUS. 4 5
diverſa tempora ſparſim dividere. Uſlerius ergo & Petavius
4 priore initio numerando, annum 20. Artaxerxis 8. anno- Senten-
rum ſpacio anticipant, atque epocham LXX. Hebdomadum tia bo-
in anno Cyri ſecundum Canonem 85. Per. Jul. 4260. figunt. Berior.
Quodſi igitur vera ſint, quæ Petavius de duplici Artaxerxis
imtie difleri, utique hæc ſententia non exiguàâ ſpecie ſe
commendat, ſi terminum reſpicias, quem huic periodo tri-
buit. Satis enim eleganter initium medium & finem ultimæ
Hebdomados determinat Uſſerius, etſi fateor, ſatius eſſe,
cam ab anno Tiberii 15. incipere, quàm initium ejus in an- Refuta-
no ipſius 17. figere. Si verò exordiam conſideremus, quod tur.
Celebb. Viri conſtituunt, ibi hærct aqua. Et quidem in
genere in hôc §. dictum volo, tale decretum, quale vulgò
jactatur, in anno 20. Artaxerxis fruſtra quæri. Si enim li-
Dellum Nchemiæ attenté volvas & revolvas, nuſquam tale
quid invenies. Tria priora edicta, nempe Cyri, Dari, &
illud, quod Artaxerxes anno regni 7. edidit, exerte ppyo
Sententiæ & Decreta vocantur, & quidem Cyri Edictum pu-
blico præconio editum eſſe dicitur Eſr. 1: 1. inſuper illorum
decretorum exempla in S. Scripturà leguntur. Sed ſi Ne-
hemiam conſulas, ille nil quicquam habet, quod conceptum
& notionem publici decreti nobis excitare queat. Quippe ex
cap. 2. V. 7. 8. 9. liquet, Nehemiam nihil deſideraſſe aliud,
nifi licentiam Civitatem ſuam videndi & mœnia cjus inſtau-
randi, ac proinde ab Artaxerze non publicum Edictum, ſed
nas privatas literas impetraſſe, quibus munitus à Procura-
toribus Regüs præſidium militum & licentiam obtineret, li-
gna trabeſque in ſylvà Regiaâ cedendi. Quodſi verò publi-
cum decretum hêc tempore editum fuiſſet, ſané Scriptura
Nehemiam illud'à Rege petentem introduxiſſet, & Decreti
ipſius exemplum aſſervaviſſet, vel faltem ullam, verbulo
tantum, ejus feciſſet mentionem, præcipuè cum de tribus
prioribus decretis tam amplè loquatur. Verùm contrario
Joſephus ipſe, qui res hujus ætatis memoriæ prodidit, Ant.
Jud. l. 11. c. 55. tantummodo privatarum literarum memi-
nit, eaſque vocat commendatitias &, ut ajunt, credentiales
F 3 ad!

46 SENTENT. INTERPRET. CHRIST. Sect. I V
ad Satrapas Regios, datas, οααο ταπς 1ς 4αντα αουνασα „ X
ασααααιαονοαασ αοααν τιεειsε οRτ Gelenius vertit:
Ot & honorem ei (Nehemiæ) haberent, & praberent quicquid cu-
Peret. Talem veròô privatam Epiſtolam cum publico Edicto
hon eſſe confundendam, inde patet, quia privatæ literæ ad'
Præfectos Regios publicis Edictis ſuperaddi ſolent, quod
anno Artaxerxis 7. factum eſſe Joſephus l. c. perhibet. Con-
ſule Sanctium. Hæc ratio eſt, quare ſtatim ab initio §. 35.

Intan- trium tantùm decretorum feci mentionem.

ta con-

fuſione

non licet

4A0. Cùm igitur ex modèò dictis clarè appareat, unam quam-
que harum ſententiarum gravibus laborare ſcrupulis, de eo

inxen, erit diſpiciendum, quid nobis hâc in causâ agendum ſit,

Mar-
Jhami
Jenten.
tia.

utrum manus de tabulâ amovenda? an terminus hujus Ora-
culi aliorſum, quàm ad Servatoris tempora referendus? Prius
facere non licet, ſiquidem nonſolum Servator Joh. 5: 39. &
Matth. 16: 3. Scripturas rimari atque ſigna temporum diſcerne-
7e jubet; ſed & ipſe Daniel hujus capitis y. 23. & 25. animum
ad hoc oraculum advertere jubetur, idemque alios facturos
eſſe c. 12. V. 4. haud obſcurè innuitur. Conf. Matth. 24: 15.
41. Poſterius inſtitutum ſequitur Marshamus, qui hujus
vaticinii terminum à quo in templi excidio figit, & terminum
ad quem ad annum 2. Judæ Maccabæi refert, atque idem ex
harmoniaâ cœterarum revelationum Danieli factarum ſe pro-
bare poſſe putat. Supponit autem, 3. illas b'd' b'yiaov Hebdo-
mades dierum Dan. 10: 2. non dierum ſed annorum eſle, eaſ-
que à deſtructo templo, ſc. anno 19. Nabopollaſſaris uſque
ad primum annum Darii Medi numerat, quo hoc oraculum
Danieli revelatum eſt. Inde porrò ſupputat bebdomades 7. ſeu
49. annos uſque ad anctam Dacem, quo nomine Cyrum,
vel Serubabelem aut Joſuam intelligit, qui 49. anni cum

præcedentibus 3. hebdomadibus, ſeu 21. annis, compoſiti

70. exilii annos conficiunt. Sequentes 62. hebdomades & ul-
timam hebdomadem cum dimidio ab eâdem Epochà orditur,
nempe à deſtructione templi, & terminat in Encæniis, quæ
Judas Maccabæus, Templo à pollutione repurgato celebravit:
ita ut exciſio anéti, ſeu templi profanatio, & continuæ Por-
tih-

,— — —.

DL

Cap. I. DE LXX. HEBDOMADIBUS. 47

tiſicum ſucceſſionis interruptio, in finem ſexageſimæ tertiæ
hebdomados incidar. Hoc itaque Oraculum duo vaticinia
de duobus ſacri cultůs inſtaurationibus continere contendit,
quarum prima ſub Cyro, vel potius Dario, accidit, altera
ſub Judà Maccabæo.
42. Ad hæc monco (1) Certum eſſe, quòd Daniel in va- Ma
ticinis fuis agat de profanatione T empli Hieroſolymitani abr, ſute-
Epiphane factà, idemque obſervat Joſephus Ant. J. 12. C. 11. far.
inquiens: Prædixerat autem eam deſolationem profanati templi
Propheta Daniel ante annos COρν %,1l. diſertè dicens, aà Macedo-
nibus profanandam. Verùm in confeſso eſt, reſpici Dan. 8. &
11. ubi clara & perſpicua Syro Macedonum mentio eſt. Pro-
phetam verò in Textu idem velle, nunquam probari, facilè
autem refelli poteſt. In hanc rem notari velim (2) Hebdo-
mades Dan. 10: 2. memoratas plenas eſle dierum hebdoma-
des, non annorum, & nullum reſpectum ad ea habere, quæ
cap. 9. narrantur, utpote quæ diverſo tempore Danieli ſunt
revelata. (3) Sacer Codex annos Darii Medi ante non cu-
rat, quàm ipſe necato Balthaſare imperium Babylonicum
ſuſcepit, quod tempus longè ultra 21. annos ab anno 19.
Nabopollaſſaris diſtat. (4) ExX Jer. 52: 30. 31. & aliunde li-
quet, Templum non ſub Nabopollaſſare led ſub Nabocol-
laſare ſeu Nebucad nezare deſtruéctum eſfe. (5y) Unétus Dux
non erat exſcindendus elapſis 63 ſed 62. Hebdomadibus. (6)
Non congruit, quòd Doct. Marshamus 21. illos annos priori-
bus 7. hebdomadibus annumerat, à 63. verò poſterioribus re-
movet. (7) Ex hâc hypotheſi ſequitur, non 70. ſed tantuùm
63. hebdomades à Deo fuiſſe præfinitas, cùm tamen Ange-
lus LXX. Hebdomades ſibi invicem continua ſerie ſucce-
dentes enumeret, etiamſi eas poſtmodum in 3. partes diſtin-

guit. Simile exemplum habes 1. Reg. 2: 11. ubi David in
univerſum 40. annos regnaſſe dicitur, eorumque 7. Hebrone

33. Hieroſolymis exegiſſe. Hic verò fruſtra utique eſſes, ſi
7. illos & 33. annos ab uno eodemque inntio velles repetere,
ac ita univerſo regno Davidis non niſi 33. annos dare. Idem

judica de hoc oraculo Danielis. Non autem curo objectio-
nem

9
*2

48 SENTENT. CHRIST. INTERPR. & cC. Sect. IV.

nem factam ex Chronologiâ libri Judicam, quæ tem pora
ſubinde bis recenſet, & annos quorundam Judicum coordi-
natos numerat acſi ſibi invicem ſubordinati eſlent. Hoc e-
nim facilèé accidere poteſt, ubi ſingulorum tantùm Judi-
cum anni enumerantur, non'autem Chronologica annorum
totius intervalli ſeries defcribitur. Idem interdum evenit, ubi
generalis aliqua ſumma in fruſta ſecatur, ut inde aliqualis
Eenatſcatur obſcuritas. Execmplum ex ipſo Textu peti poteſt,
& quidem ex Y. 27. ubi Hebdomas & dimidium Hebdo-
mados duo diverſa tempora videntur denotare. At vero
dimidium Hebdomados præcedenti Hebdomadi includendum
eſſe liquet, ſi numeri ſpeciales exigantur ad generalem nu-
merum LXX. Hebdomadum; quemadmodum omnes nume-
ri Judicum revocantur ad generalem ſummam 1. Reg. 6: I.
cui, tanquam normæ & capiti, nihil addi poteſt, nilve de-
mi. Unde patet, argumentum ex libro judicum petitum neu-
tiquam probare, quòôd generalem ſummam LXX. Hebdo-
madum in, 63. liceat contrahere. (8) Denique Harmonia
vaticiniorum Danielis reclamat, id quod in ſeqq. demonſtra-
bimus, quando noſtram ſententiam de hàc LXX. Hebdoma-
dum periodo explicabimus. Qui plura haâc de re noſſe cu-
pit, adeat Clar. Vitringam Obſerv. Sacr. l. 6. Cc. 1--5. nec non
Mantiſſam, quam Clar. Wagenſeilius Telis Igneis Satanæ ſub-
jecit. Videmus igitur, ne hâàc quidem viâ rem ſuccedere.
Quàâ verôò alià vià eam aggrediemur? Dicam quod ſentio.

—, — -—

— ,— — — —W ,,— — ———

“

CALPUTII.

Sententiam de LXX. Hebdomadibus omnium maximè verifi-
milem ewponit.

SECTIoO I.

Generalem Hebdomadum Propoſitionem & Diviſionem
conſiderat.

43. Su hic cum udaæis ſolis agerem, ſervatàâ eorum Chro-
nologià LXX. Hebdomadum initium rejicerem in
Exitum Verbi per Jeremiam factum anno 13. Joſiæ, inde-
que numerarem annos 40. uſque ad excidium Templi pri-

mi, porro adderem 70. annos exilii uſque ad annum Da-

rii 2. denique tempori Templi ſecundi 420. annorum de-
traherem modò memoratos annos 40. remanentibus annis 380.
Atque ita finis hebdomadum ferè incidet in mortem Chriſti

Servatoris noſtri, quæ excidium ſecundi Templi annis pro-

pe 38. antecedit. Verùm cum Doctiſſima ex Chriſtianis in-
genia ad hoc vaticinium vires ſuas tentaverint, & cum his
nobis quoque res ſit; cumque officii noſtri ratio exigat, ve-
rum falſo, non fallaciam fallaciæ opponere; ſolidiora ſecta-
ri debemus. Ut verèò in expoſitione ſententiæ noſtræ tantò
ſimus feliciores, ordine procedendum eſt, atque (1) Conſi-
deranda Hebdomadum generalis propoſitio & diviſio. (11)
Numerus annorum definiendus, quem Hebdomades confi-
ciunt. (111) Termini hujus periodi figendi. (1IV) Senten-
tia noſtra adversùs objectiones defendenda, ac (v) Coro-
nidis loco diſpiciendum de ſententià Saadjæ dubia & ſatis
confusaâ, an ſc. nobis faveat, nec ne?
44. Hoc temporis intervallum primò in Genere definitur,

.

deinde in aliquot partes dividitur. Generalis Definitio datur

49

Defini-
tio in-

V. 24. Verbis b'yav b'an LXX. Hebdomades. Sed quia ſuprâ ierval

§. 7. 8. 9. 10. probatum eſt, hic ex hiberi Hebdomades annorum, li.

G &£

50 LXX.h HEBDOMADUM Sect. I.

& quidem annorum completorum ſolarium, hic plura addere
ſuperfluum foret.

Diviſio. 45. Hæc verò generalis ſumma in ſeqq. in tres partes di-

viditur, quàärum duæ potiores Y. 25. 26. continentur, ſc.
2. σ Ween weee, aen a, dne z. Hebdomades & 62. hehdomades,
Fa: duæ ſimul ſumtæ 69. conſtituunt. Hic verò nova oritur
der. Controverſia & quæritur, an duæ diſtinctæ periodi diverſum
habeant ſubjectum, in quo terminentur, ita ut 7. Hebdo-
mades in Uncto aliquo Duce finiantur, 62. verò Hebdoma-
des, ab eodem illo Unécto Duce incipientes; terminentur in
alio aliquo, qui etiam nomen Meſſiæ obtinet? Sunt qui hoc
affirmant, & putant 7. præcedentes Hebdomades nihil cum
Syt- 62. commune habere, ſed unicuique harum periodorum pro-
nach.
accentu Athnach, qui voci τ2 fubjectus eſt, quem pu-
tant diſtinéctionem diverſarum orationum & rerum inferre,
ideoque verba Textũs ita legi volunt: Hebdomades 7. decur-
runt aſque ad Vnullam Ducem, ſive ille Cyrus, ſeu Serubabel,
ſeu alius ſit, inutra 62. verb hebdomadum ſpacium aædificabitur
blatea, &c. & elapſis hiſee 62. hebdomadibus exſcindetur Meſ-
Bas. Qùm autem Subjectum illud, quod in Textu 7. He-
bdomadibus præmittitur & 62. ſubjicitur, unum idemque ſit,
nempe Meſſias, & duo Meſiæ, ſeu Vntti Duces, intra 62.
Hebdomadum ſive 434. annorum ſpacium ſibi invicem ſuc-
cedentes, monſtrari nequeant; exinde concludimus, 7. &
62. Hebdomades abſque interruptione numerandas eſſe uſ-
que ad excidium anici Meſſiæ, qui ſolus harum 69. hebdo-
madum, ſeu 483. annorum terminus eſt. Id quod infrà pa-
tebit clarius, quando terminos hujus periodi conſtituemus.
ih- Quiod verò ad accentum Athnach attinet, ille huc nihil mo-
; S& Judæos ſubjectionis reos agere, quaſi illi hunc accentum
Gne Textui de ſuo adjeciſſent; tamen in genere fateor, me unâ cum
Sivus. Doct. Friſchmutho aliiſque Hebraicis accentibus non mul-
tum tribuere. Præterquam enim, quèòd ex Judæis ipfis R.
Aſarjas corum auctoritatem ſuſpectam habet, certumeſt, ac-
cen-

prium & peculiarem terminum præfiniri. Id agunt moti

nach menti affert. Etfi enim Gordonum Huntlæum ſequi nolim,

— — — — --

Cap. II. DEFINITIO & DrVISIO. 71

centum Athnach non ſemper ſententias diverſas ſejungere,
ſed ſæpiſſime ibi poni, ubi Latini vix comma ſuum interpo-
nerent. Exemplo ſit Pſ. 24: 4. Dp-n ya Mo" N NON,.
ui animam ſuam vanè non extulit: (hic Athnach ponitur) nec
juravit fraudulenter. Cl. Allixius appoſitè huc affert Joſ. 1:
4. S rN' EP d zſqzue ad mare magnum ad
occidentem Solis: (Athnach) erunt limites veſtri. Item Ex. 20:
23. 0. oR 'X h⅝νhh We facite mecum: Deos argenteos. Quæ
ſententia malè diſtincta ita interpungi debet: Ne facie me-
cum Deos argenteos: & Deos aureos ne facite vobis. Videmus
itaque, accentum Athnach in eàâdem ſententià poni, ubi
ponendus non erat, ubi verò ponendus erat, omitti. Adde
Pi. 25: 7. n Ja DO DS r Pene ein & v= n nde
Peccatorum juventutis meæ & rebellionzm mearum ne recordare pro
miſericordidâ tuâ recordare mei Tau: ob bonitatem tuam Domine.
In hiſce Athnach à voce nrs ta removendus, & ad præcedentia
ino& ne recordare: rejiciendus erat. Hinc Judæi in Thal-
mude haud obſcurè innuunt, hunc accentum non ſemper
Sermonis diverſitatem indicare, ſed ſæpiſſimè tantùm in eòô-
dem Sermone ea diſtinguere, quæ ſe invicem illuſtrant aut
limitant. Unde ibi, ubi Athnach occurrit, uſitatam Quæ⸗
ſtionem ſuam d-a9 oæ adhibere ſolent. Ex. gr. quando Deus
vocatur 99 on men faciens gratiam millibus, & hæc ſen-
tentia à ſeqq. accentu Athnach diſtinguitur, quærunt 929 92
an itaque Deus omnibus millibus gratiam facit? Reſp. 20
mxb ei—n amantibus me & præcepta mea obſervantibus Ex.
20: 6. quæ verba diverſam à prioribus ſententiam ſecum non
ferunt, ſed præcedentia tantùm limitant. Plura vide in
laudatis Friſchmuthi diſſertationibus, & imprimis librum
Pſalmorum legens ipſe obſerva. Quaret autem quis: Etſi
tam levis accentuum habeatur ratio, quare Scriptura 7.
& 62. Hebdomades diſtinctè numeret, cùm uno verbo 69.
enunciare potuiſſet? Utique hoc fruſtra factum non eſt, &
ad hanc quæſtionem S. 54: ſequente reſpondebitur. Hic enim
in eo tantuùm ſumus occupati, ut nodos, qui nobis necti poſ-

ſent, ſolvamus. Concludimus itaque, hanc 7. & 62. He-
G 2 bdo-

Funda-
mentum
appella-
tonis
Hebdo-
madgum.

52 LXX. HEBDOM. DEFIN. & DIVIS. Secct. I.

bdomadum ſimul ſumtarum periodum alteram hujus inter-
valli partem conſtituere.
46. Altere partis hujus intervalli mentio fit . 27. quando
dicitur vavm e ins a, Hebdomas una & dimidium Hebdo-
mados. Ubi ſanè dimidium illud ab ipsà häc unà Hebdoma-
de diſtingui non debet, cùm ipſiſſima ultima Hebdomas,
priùs in genere definita, deinde in duas partes dividatur, ita
ut confirmatio federis totam Hebdomadem impleat, ſacrificia
interim mediâ Hebdomade aboleantur. Hoc enim orationis
ſimplicitas ſuadet, quæ ex diſtinctis hiſce numeris in unum
collectis plures LXX. Hebdomadibus fieri vetat: id quod
obſervamus, quando præcedentibus 69. non unam cum di-

midio, ſed unicam tantùm hebdomadem addimus. Conf.

§. 42.

SECT IO I I.

Numerum annorum definit, quem PBYX. Hebdomades
conficiunt.

47. H 1S monitis ſecundo loco definiendus eſt annorum nu-

merus, qui ex LXX. Hebdomadibus elicitur.
Hàc de re interpretes ſe parum ſollicitos eſſe produnt, pu-
tantes ſufficere, ſi ex 70. ſeptics ſumtis numerum 490. an-
norum cducant, coque facto nullum prorſus reſtare ſcrupu-
lum. Verùm què tutius iter ingrediamur, res altiuùs repe-
tenda eſſe videtur „neque negligendum fundamentum, ex
quo hebdomadum appellatio petita eſt. Pono itaque, perio-

dum 7. annorum h. I. Hebdomadem vocari, phraſi deſumtâ

ex ritu judæorum, cujus obſervatio Ex. 23: 10. 11. Lev. 25.
Deut. 15: 1-9. 31: 10, à Deo præcepta eſt, ubi Iſraelitæ poſt
introitum in terram promiſſam unoquoque 7. anno ſementem
atque meſſem intermittere, agris atque pecudi requiem con-
cedere, & mancipia Hebræa libertate donare jubentur. Hi
ſeptimi anni nm'be ſeu anni Imermiſtonis vocantur, coſque
ſepties celebratos day ſeu annus Zubileus ſequitur. Septies
autem repetitæ annorum periodi Lev. 25: 8. vocantur mnav var

H ;

õ

re-e — „ — —, — —-

rcn

2 ,—

— — —— — 22 —.

Qap. II. ANNORUM NUMERVUsS. 53
d'ae ſeptem Sabbata annorum, i. e. b'pya yav ba pav ſeptem anni
ſepties ſumti. Vocabula veroò Sabbati & Hebdomados alterna-
rI, patet ex Lev. 23: 15. 16. & Deur. 16: 9. Cùm autem
hoc Dei præceptum nonſolum ritui, ſed etiam appellationi
Hebdomadum fundamentum dederit, facilé unuſquiſque,
qui ſtudiò iniquus non eſt, hoc mihi dabit, nomen Hebdo-
madum, quo Angelus ſingulos annorum ſeptenarios in vati-
cinio appellat, non aliunde eſſe hauſtum, quàm ex hôc di-
vino præcepto. Quòd ſi verô quis etiam hic litigare & ob-
jicere velit, hanc Hebdomadum appellationen: ex naturâ rei &
verborum, convenientiãà cum 7. diebus Hebdomados, uſu oze-
Scripturæ, & conſueto aliarum Gentium ſermone (de qui- ctin.
bus conſule §. 7.) repetendam eſle, nullum verò reſpectum
habere ad legem Lev. 25. latam; ei regero, utique Jere-
miæ, 70. annes exilii annuncianti, hanc legem obverſatam
fuiſſe, utpote qui 70. hos annos exertèê 70. annos Sabbaticos ap-
pellat, ut liquet ex Lev. 26: 34. coll. 2. Chr. 36:21. Cùm itaque
LXX. Hebdomades reſtitutionis 70. annis exilii reſpondeant,
hi veròô legem hanc de annis intermiſſionis reſpiciant, nullum
reſtat dubium, quin Hebdomadum Danielis appellatio in le-
ge Lev. 25. latâ fundamentum habeat.
48. Hôc autem præcepto monentur Ifraëélitæ unoquoque ei-
ſeptimo anno quieſcere, inſuper 7. annos ſepties numerare, dus Ju-
quod fit intra ſpacium 49. annorum, ut exertè dicitur Lev. a,.
25: 8. quibus 49. annis ad finem perducétis, annum ſequen-norum.
tem quinquageſimum jubentur celebrare, atque hunc ipſum
annum Moſes V. 10. Zubilaum vocat. Unde liquet, anno-
rum Sabbaticorum periodum minorem 7. annis abſolvi, ma-
jorem verò 50. annorum ſpacium ambitu ſuo complecti, ut-
pote quæ ſepties ſeptem ſeu 49. annis addit anum quinquage-
Rimum jubilæum. Hic verò parvi pendimus auctoritatem Do-
Siſſ. Chronologorum Scaligeri, Calviſii, Uſſerii, Petavii
& aliorum, qui periodum Jubilæi 49. tantùm annis definiunt,
ſive jubilæum in ipſo ultimo anno Sabbatico figant, ſeu in
annum ſequentem conjiciant, ac in ipſo Jubilæo initium 49.
annorum conſtiruant. Habemus enim magni momenti

Lev.
25.

54 AxNNOR. NUMERVUS CoLLECTUS Secdt. II.
auctoritates, quas illis opponamus, Sanctii, Bonfrerii, Bu-
cholzeri, Ainſworthi, Corn. a Lapide, Hugonis Broughto-
ni, Willeti & ferè omnium noſtræ ac ſuperioris ætatis Do-
ctorum Virorum, rerum Judaicarum peritorum. Sed ne au-

ctoritatibus pugnare videamur, adeamus textum Lev. 25.

qui adeò planus eſt, ut interprete alio vix indigeat. His au-
tem verbis utitur Y. 8. Numera tibi 7. Sabbata annorum, ſe-
pties Jeptenz annos Rw b'yaee en Deei Dee vae e e een Et
ſeptem Sabbatorum annorum dies ſunto tibi 49. anni. Septima itaque
Schemita incidit in annum 49. qui annus in Calendis menſis
Tifri finitur. Jam ſequitur Y. 9. Et traduc tubam taratan-
tarixationis menſe ſeptimo (Tiſri, qui eſt primus anni ſequen-
tis 50.) & quidem die menſis 10. die inquam Expiationis tra-
ducite tubam in omnibus regionibus veſtris. V. 10. emphaticè
pergit nv b'u'nr nie ne bneα & ſanstificate annum, qui eſt
quinquageſimus annns. V. 1I1. addit nor C'e'bre Dee dan
Jubilæum erit annus ille, annus nempe quinquageſimus. Quid
quæſo clariùs & dilucidiùs dici poteſt? Sanè ſi quis omni co-
natu aſſeverare vellet, quinquageſimum annum fuiſſe Jubi-
læum, verba magis plana & idonea non inveniret, atque ea
ſunt, quibus Scriptura S. utitur. Si inquam annus 49. Ju-
bilæus eſlet, quid quæſo Deum moveret, annum quinqua-
geſimum defimire, eundemque repetere, ubi Y. 8. anni 49.
jam fecerat mentionem? Utique inde patet, Deum ſollicuè

curaſſie, ut hi duo anni à ſe invicem diſtinguerentur. Addo,

quæ ratio fuit, eadem, quæ Y. 3. 4. 55. de Schemuta præ-
cepta erant, de Jubilæo verſ. 11. 12. repetere, niſi hæc duo
ab invicemiſollicitè diſtinguerentur? Memini Virum Celeb.
Jacobum Rhenferdium, Academiæ Franequeranæ h. t. Re-
cGtorem Magnif. Præceptorem meum ſummè venerandum,
hoc ipſum urgere & inculcare: Quinquageſimum, quinqua-
geſimum inquam annum, a pracedentibus 49. diſtinétum, eſſe
pfiſimum illum annum jubilaum. Quod ut clarius ob oculos

poneret, appoſitè ſolebat afferre dicta Lev. 23: 15. 16. &

Deut. 16: 9. ubi à die feſtum Paſchatis proximè ſequente
jubentur numerare 7. Hebdomades, & diem ſequentem
quin-

g

in

ſec

Cap. II. Ex LXX. HEBDOMADIBUS. 55
quinquageſimum celebrare, qui eſt ipſe dies Pentecoſtes, &
inde nomen accepit. Ex. gr. Si Paſcha incidat in Sabbatum,
à ſequente die Solis numerantur 49. dies uſque ad Sabbatum
ſequens ſeptimum, & tum diem 5o. ſeu diem Solis conſti-
tuebant feſtum Pentecoſtes, id quod clarè liquet ex Lev.
23. ubi in tali caſu exertè mnav pav ſéèptem Sabbata erant nu-
meranda. Conf. Lightfooti Hor. Hebr. ad Luc. 6: 1. Si verò
dicas, Jubilæum quidem ab anno 49. diſtinctum & annum
50. fuiſſe, fuiſſe tamen primum ſequentis ſeptenari, conce-
dere debes, primi Jubilæi periodum, quæ omnium ſubſe-
quentium norma atque canon eſſe debebat, reliquis uno an-
no majorem eſſe, cum ipſa annos completos 50. reliquæ verô
49. tantùm contineant, id quod non modò dictu durum, ſed
à ratione etiam alienum eſt.
49. Cùm autem hujus rei accurata notitia non leve mo- Con.
mentum noſtræ interpretationi afferat, confultum eſt, huic ſenſus
argumento diutiùs inhærere, & conſiderare, quidnam Judæi , Sge
de héc ritu ſentiant, quorum utique auétoritas in hôc ne-
gocio magni fir, quippe qui de fuis ipſorum rebus optimè Faſephi
nos edocere poſſunr. Præter Fl. Joſephum Ant. I. 3. Cc. 10. & Mai-

conſulamus Maimonidem. IIle in Hilch. Schemitta & ſobel moni-

c. 10. (1) exerté ait y'aen rnn ee eee d meie Annus dis.

Iubilæus non eſt à numero annorum hebdomados. Unde patet,
eum neque cum ſeptimo neque, ut volunt alii, cum primo
hebdomados anno poſſe coincidere. Sed (11) definit, quis-
nam igitur annus ſit Jubilæus, pergens nav) mo'De o'D Die NNX
hae ede, ie, neren en meen der d Vernm annns 49. eſt Sche-
mitta, & annus 5o. eſt jubilæus, annus autem 5 1. eſt initium
6. annorum hebdomados ſequentis, ſc. ſex illorum, quibus Iſ-
raëlitis Lev. 25: 3. ſerere liccbat & metere. (111) Ne au-
tem omnino quis putet, annum 5e. ſeu Jubilæum aliquando
fuiſſe primum ſequentis periodi, ac ita unà cum Jubilæo præ-
cedente & ſubſequente numeratos eſſe annos 5o. verè autem
hanc periodum tantùm 49. annorum fuiſſe; ſententiam ſuam
ſic claudit Maimonides oam da en n ſo fabtum eſt in omni
omnino Qubilgo: ea nim. in omnibus Jubilæis ratio obſervata
eſt,

56 NüMER. ANNORUM CoLLECTUS Sect. II.

eſt, quæ olim in omnium primo fuerat adhibita. Hanc eſſe
veram Maimonidis ſententiam, patet, ex præcedd. in quibus
hunc numerandi modum opponit illi, qui Judæis poſt exci-
dium ſecundi Templi in more fuit, inquiens mapren aer
arm mee nen yne ae & b’eD Dν e A quo Tem-
plum ſecunda vice deletum eſt, non numerarunt annum 50. ſed
tantam ſeptem & ſeptem, idque ab initio anni excidii. Ab hujus
enim anni autumno primus Sabbaticæ Hebdomadis annus in-
cipit. Hinc facilè colligis, Judæos antea non numeraſſe ſe-
ptem tantùm annos in infinitum, ſed ſeptimo unicuique fe-
ptenario unum annum addidiſſe, qui vocatur Jubilæus.
50. Idem ubique ſupponit Cabbala Judaica, quam antiquis-
ſimam eſſe & ante natum Servatorem jam floruiſſe, quantum
ſcio, nemo prudens dubitat. Quare in eaâ meritô patroci-
nium quærimus. Nolo autem copiosè de iis diſſerere, quæ
Menahem Ricanatenſis aliique ſubminiſtrant, ſed ſufficit ad-
duxiſſe unicum teſtimonium Abarbanelis ex Miphalos Elohim
Serm. 7. C. 3. ubi ſupponens, nullum eſie finem temporum, ſed,
ut ita dicam, deſtructo uno mundo alium exoriri; durationem
temporum ad modum annorum Sabbaticorum & Jubilæo-
rum in certas periodos diſtinguit, quarum minores 7000.
annis abſolvuntur, majores verò complectuntur numerum
50000. annorum. Harum periodorum typos eſſe ait Sche-
mitas & Jubilæos, remque ita digerit, ut ſingulis typi annis
reſpondeant ſinguli millenarii in antitypo. De his itaque pe-
riodis Cabbaliſtarum hæc eſt ſententia: Mundum ſublunarem
in ſtatu ſuo perſiſtere 6000. annos, millenario verò ſeptimo
ſequente nav novpp & qui, ſicut dies hebdomados ſepti-
mus, ſubjelctus eſt imperio Saturni bi b'aanpin nrn'n en en
pDY RYN NDN P N 2 d e Elementa & corpora mixta
per univerſam terram deſtrabtum iri, ita ut globus terreſtris ma-
neat inanis. Conf. 2. Pet. 3: 10. Incipiente veròô rurſus im-
perio ſeu influentià Jovis, octavo mundi millenario, orbem
terrarum denuo in priſtinum ſtatum dicunt eſſie reſtituendum.
Quod ubi intra ſpacium 49. millenariorum ſepties accidit,
ajunt t'ae n enr en e een ee de enn dn en enee
n

Cap. II. EX LXX. HEBDOMADIBUS. 57
: NYSnn ee ene, e d enD enn In fine illorum 49. anno-
rum Deus S. B. deſtrnit mundum ſuunm eumque reducit in ni-
hilum, vel chaos, quo in ſtatu manet 1000. annos, uſque dum
Deus exatto mikenario quinquageſimo enm de novo creat & priore
forma donat. Ex his itaque patet, diſtinctionem inter an-
nos 49. & Jubilæum Judæis adeò certam fuiſſe, ut abſtru-
ſiſſima fidei ſuæ myſteria ex héôc fundamento declarent.
5I. Tela autem, quibus hæc ſententia impugnatur, ſanè .
plumbea ſunt. Cùm enim contrariæ ſententiæ patroni nihil! t“
habeant, quod ex textu Lev. 2 5. & aliunde ex Scripturâà ob-
jiciant, ipſis abſonum videtur, agros duorum annorum ſe
invicem immediatè ſequentium ſpacio jacuiſte vacuos, putant-
que, proventum anni 48. non potuiſſe ſufficere alendis om-
nibus terræ incolis, durame 3. annorum ſpacio. Verum eos
de annonà fruſtra ſollicitos eſie patet (æ) ex Y. 20. 21. ubi
hæc leguntur: Si vero dicetis, quid edemus anno ſeptimo? &c.
mandabo vobis benedibtionem meam anno ſexto, & terrà profe-
ret proventum tribus annis ſosſfcientem. (S£) Iſraëlitæ meſſem
facere prohibentur, ſed tamen quotidianum cibum ex agro
decerpere jubentur, idque nonſolum anno Sabbatico, ſed
ctiam Jubilæo v. 12. Denique 6„) fertilitas agrorum Canaa-
nis tanta fuit, ut duobus annis abſque ſemente & meſſe ſuffi-
cientem cibum proferrent, quod liquet ex 2. Reg. 19: 29.
ubi incolæ Judææ præſente & proximè ſequente anno frugi-
bus ſponte natis veſci jubentur, & anno demum tertio ſerere
atque metere.
52. Subſtrato hôc fundamento & explicato ritu Schemit- en⸗
tarum & Jubilæorum, tandem exinde definiendum eſt, quot ru, an-
annos LXX. Hebdomades noſtræ contineant. Habemus voraum
Periodum Hebdomadum LXX. ſi verò numerum 7. hebdo- **
madum per totam hanc periodum deducas, invenies, hunc
numerum in eà decies reperiri, i. e, integrum hoc interval-
lum 10. abſolvi Jubilæis. Cùm autem 7. Hebdomades an-
nos conficiant 49. his adde annum quinquageſimum ſeu Jubi-
læum, & habebis annos 50. qui decies repetiti conficient nu-

merum 500. ANNORUM, qui eſt ipſiſſimus ille numerus, quo

5„8 AxNNOR. NUMERUuS CoLLECTuSs Sect. II.
LXX. Hebdomadum curriculum abſolvi contendimus. Et
mirum ſfanê videtur, Hagonem Broughtonum hanc periodum
tantùm facere 490. annorum, cùm de LXX. Hebdomadi-
bus Danielis agens, ritum Jubilæorum nonſolum ex ſenten-
tià noſtrà diſertè explicet, ſed inſuper pro firmo habeat, ap-
pellationem LXX. Hebdomadum ex hôc ritu cite deprom-
tam.
Argum.

o abber ipſa eas eſſe declarat, & optimè ſanè atque tutiſſimè S. Co-

rum ſingulis 49. unum annum addendum eſſe, inde nos ra-

tio concludere jubet, idem in his LXX. Hebdomadibus de-

bere fieri, niſi obſtinatè aſſeverare velis, hanc ipſam He-

bdomadum appellationem ex allato ritu non eſſe deprom-

tam, quod tamen S§. 47. abundé ſatis evictum eſt. Si verò

per hebdomades numerandi ratio ex illo ritu hauſta ſit, uti⸗=-
que etiam cum illo convenit, nec majori jure negari poteſt,
annos Jubilæos hôc loco cum reliquis unà numerandos eſſe,
quàm ſi inficias ire velis, angelum tales annos in animo ha-
bere, qualibus Judæi olim utebantur. Utraque enim & He-

bdomadum & Annorum ratio ex Judaiſmo repetenda eſt.

Argum. SA. Sezxundo loco ſententiam meam exinde probo, quia aliâs

II⸗

ime. invicem conjungi debent, cùm nullus Meſſias Dux imer
Albolus

ſeorſim hæc duo intervalla medius interfuerit. Ex noſtrà verò modò
poſitir. Expoſitâ hypotheſi dubii illius ſolutio facilis eſt. Dices forté,
hunc communem Prophetarum ſtylum cſſe, & pari modo
rationem dari non poſie, quare idem Daniel cap. 7. Y. 25.

diſtinctè enunciet tempus & tempora & dimidium temporis! Fa-

tcor dici poſſe, hune eſſe ſtylum Propheticum & præcipuè

Danielis, fateor quoque, hujus diſtinctionis temporum non
facilè poſſe reddi rationem. Interim tamen admittere nolim,

DU=⸗

53. Hoc autem ſumma ratio nos facere jubet, & quidem
„e ſun Primo Ubi Scriptura S. Hebdomades annorum memorat,
damen- Utique tales intelligit, quales ſunt, tales autem ſunt, quales

rrf —

dex ſui ipſius interpres conſtituitur. Quare cùm Lev. 25.
& alibi exertè doceatur, in computo Hebdomadum anno-

„— nulla dari poteſt ratio, quare hebdomades 7. in Textu ſe-
.. He. orſim ponantur ab Hebdomadibus 62. quæ tamen ſecum

— — — —k

Cap. II. EX LXX. HEBDOMADIBUs. 59
numeros vel Dan. 7. vel in Textu fruſtra à ſe invicem divel-
1 li, ſed contendo potius, ipſiſſimum illum ſtylum Propheti-
. im aliquid arcani ſecum ferre. Pererius in Commentario Ez 45
— adducit locum Ez. 45: 12. be in een e
59 r en e eDn e 20. Sicli & L25. Sieli & I5. Si-

cli erit vobis Mina. Putat autem Vir Doct. non poſſe dari
B rationem, quare Propheta hanc ſummam in tres partes divi-
1 Qat, & non unò verbo dicat: 60. Sicli effciunt Minam. Ve-
.—. Tüm & hic à me impetrare non poſtum, ut mihi perſuadeam,
3 numerum 60. abſque ratione in 20 25. & 15. diſtribui, &
R valde arridet explicatio Kimchii ad hunc locum, quæ hæc
. eſt: dzy on Peh e ee dee e eee ee ee enee n
. Quamobrem autem eam (Minam) in idas partes diviſit? Quia
1 unaqukqtte earum eſt pondus per ſe. Quâ in re facilè udæo
e fidem adhibeo, cùm ipfe Buxtorfius in Lex. Bibl. ad vocem
e. nm notet, fuiſſe etiam Minam minorem 25. Siclorum ſeu 100.
n⸗ ſolidorum, id quod huic loco apprimè congruum eſt. Sic
1 in Patriâ dico: VUnus groſſus cum dimidio, 22. groſi cum di-
il⸗ midio & 6. groſſi eſficiunt florenum, ein dꝛeypolcher / ein Oꝛths-Tha⸗
t, ler / und ein Sechſer machen einen Gulden; quia nimirum ibi loci
, monetæ in uſu ſunt, quæ ſingulæ tot groſſorum pretium
l⸗ continent. Sic in quibuſdam locis dicere poſſum: 24. pondo
le. & ter 32. pondo efficiunt talentam i. e. dꝛey geoſſe Steine und ein
Kleiner Stein machen einen Centner. Hinc infero, Neque hunc
is. 1 locum ad ſenſum Textus obſcurandum quicquam facere. Si
ſ. autem quæras, quare tandem 7. hebdomades in Textu à re-
im liquis diſtinguantur? reſpondeo: Id ideo fieri, ut ſcias, he-
ter baomadum harum & annorum Sabbaticorum eandem eſſe ra-
1d5 J tionem, & ſicut ſeptem anni Sabbatici elapſi addito Jubi-
, æo 5o. annos conſtituunt, ſic 7. haſce annorum Hebdoma-
W des conficere ſpacium 50. annorum, quod decies repetitum
15. numerum 500. annorum efficit. Scriptura itaque videtur
Fa. hôc fine atque ſcopo 7. hebdomades ſeorſim poſuiſſe, ut
ue Llavem tradat, cujus ductu univerſus annorum numerus ex
on LXX. Hebdomadibus eliciatur. Huc afferre libet, quæ R.
ſn Samuel Valerius ad 7. illas Hebdomades bene quidem, ſed

gu⸗ H 2 ma-

60 NuMERVUS ANNORUM CoLLECTUS Sect. II.
malo ſcopo atque animo monet, dum ait yay Hne
vD n . ναννανναννον.en n en ren re ee eene
mayI een e. Seeen e deeen ee e dee r'b' Dv D*
Oapn Rere re De Memorat autem 7. Hebdomades, ut
doceat, Meſftam Dacem duraturum eſſe in aternum. Et ad
hanc rem ſcire uvat, 7. Hebdomades eſſe 49. annos, ſeu 7. an-
nos Sabbaticos, qui unum jubilæum efficiunt. Jubilaum verò Sa-
pientes b. m. vocarunt bnyo i. e. in aternitatem, ut Scriptura
ait: Et erit ſorvus ejus in aternunn, quem tamen anno Jubilæz
manumitti vult &c. Hic, inquam, Judæus bene obtervat,
hiſce 7. Hebdomadibus ſeorſim poſitis deſignari periodum
Jubilæi, malè verò illas de æternitate Meſſiæ explicat.
55. Tertium argumentum petimus ex ipſo typo. Nempe
cùm dap Zabilaus vel ratione etymi vocis Xε ſDzραa libertaten
ſignificet, ut vult Joſephus Ant. l. 3. c. 10. vel ſaltem reipsâ
ſit annus lætitiæ, quictis & libertatis, eoque fine Iſraêlitis
conceſſus; certum eſt, hunc annum geſſiſſe typum gaudi,
libertatis & requiei à Meſſià inducendæ. Huc pertinent ea,
quæ de regno Meſſiæ dicuntur Pſalm. 65. & 72. Pa Div
Coronaſti annum benignitatis tuæ, qui annus Eſ. 61: 2. vocatur nav
r Annus benevolentiæ Domini, & annum Jubilæum ſignifi-
cat, quod patet ex proclamatione libertatis per Meſſiam factà, de
quo conf. J. 72. Quin imò Pſalmi modé citati haud obſcu-
r& indicant, tempore Meſſiæ agros atque montes fruges ſuas
ſpontaneàâ fertilitate eſſe daturos, quæ fruges ſpirituali ſenſu
vocantur pax & juſtitia Pſ. 72: 3. pra aen Do , d en
Ferent montes pacem popnlo & colles in juſtitiäâ. Cum his confer
cea, quæ Gentiles ipſi de Seculo aureo ſeu regno Saturni ejuſ-
que fertilitate & affluentiâ, itemque de Virginis uſtitiæ adven-
tu in terram tradiderunt, quæ ex Sibyllino, ut videtur, car-
mine depromta velut in compendio exhibet Virgilius Ecl. 4.
Quæ cùm ita ſe habeant, ſanè paradoxum videri nequit, ſi
hebdomadibus ſeu annis Sabbaticis Jjubilæos jungamus, præ-
ſertim in periodo Hebdomadum Danielis, cujus terminus,
finis atque ſcopus eſt Meſſias, & ab ipſo allata ſalus, felici-
tas, libertas & Zaſtitig, imprimis cum in Texts Y. 24. ex-
erté⸗

Cap. II. Ix LXX. HEBDOMAPDIBUS. 61
ertè dicatur, Hebdomades illas deciſas eſſe n-po pax ard et

in iis afferatur juſtitia æterna, quam Abarbanel, ut §. 112.

videbimus, de Gentium ad Meſſiam confluxu explicat, qui
confluxus in ultimum hujus periodi Jjubilæum incidit. Hæc

omnia cum Pf. 72: 3. & Ei. 61: 3. modè citatis apprimè

conveniunt.
56. Denique Quarto ſi hæc argumenta ſententiæ noſtræ Argum.
probandæ non videantur ſufficere, illud addo: Quodſi ſpa- e.
cium LXX. Hebdomadum 5oo. annis definias, univerſum plemen-
hoc oraculum optimè & quàm commodiſſimè applicari poſſe t.
ad tempora, perſonas & res ab angelo definitas. Id quod
jamjam oſtendemus, ubi de utroque termino harum He-
bdomadum diſquirimus, nempe unde incipiendæ & ubinam
ſiniendæ ſint?

SECTIoO III.
FEigitur Terminus A quo & Ad quem LXX. He-
bdomadum.

57. H oc ipſum tertio loco nobis agendum erat, nempe
diſpiciendum, ubinam ambo termini nujus in-
tervalli commodiſſimè poni queant? Hic autem perinde erit,
utrum terminum a quo an terminum ad quem prius definiamus.
Sed quia de poſteriore termino facilior atque brevior diſquiſi- Termi-

tio eſt, omnium primè de eo agemus. Notum itaque eſt ex vus Ad
O1é6n

Textũs verſu 26. & ſuprà monitum, finem hujus interval- FJe-

li, ſeu ſeptuageſimam & ultimam Hebdomadem incidere in ſu=
Excidium alicujus Perſonæ, quæ ran i. c. Unctus ſeun Meſ- MRias,
ſias vocatur. Analogia autem Sanctæ noſtræ fidei, nobis in
Servatore noſtro Jeſu Chriſto nomen & characteres Meſſiæ,
ſeu Uncti Dei, facilè monſtrabit. Sed quia tot myriades
ſuperſunt Jjudæorum, qui hoc oraculum Danielis divinum
eſle credunt, attamen Jeſum Meſſiam non agnoſcunt, ſum-
ma neceſſitas hâc in causâ longiore ſermone uti ſuadet, &
tum ex temporis rerumque circumſtantiis, tum etiam ex har-
monià vaticiniorum Danielis, illuſtrem illam perſonam de-
H 3 mon--

Proba.-
roum
tempo-

ExX
Harmo

62² TERMINuIS A dhO:? & An QuxM? Sect. III.

monſtrare, quam Angelus hoc loco Meſſiam vocat, & quæ
notato temporis intervallo finem imponit.
58. Omnes Judæi in hôc conveniunt, ea quæ V. 26. & 27.
de deſtruétione Urbis & Sanctuarii narrantur, referenda eſie

ad Templi ſecundi excidium. Omnes, excepto ſtolido Sa-

mwuele Valerio, volunt, finem LXX. Hebdomadum in illud

excidii tempus incurrere, unde quoque exſtirpationem Meſſiæ,

de quà diſquiritur, ad eandem ætatem referunt, qualemcun-
que tandem ſenſum illi affingant. His itaque poſitis, ut bre-

vitate utar, addo, Eoôdem illo tempore, vel circiter, vixiſ-
ſe aliquem jeſun WMariæ faliuns, quein nos Chriſtiani verum

Moeſſiam eſie credimus. Hoc concedunt Judæi, etiamſi
Thalmud eorum alicujus Jeſu mentionem faciat, quem an-
tiquiorem eſſe vult, ubi tamen Nachmanus, adversus T'ra-
trem Paulum diſputans, non de noſtro Servatore, ſed de
alio aliquo homine Jeſu dicto, verba fieri contendit; cujus
Diſpurationis fragmentum vid. in Wagenſeilii Telis Ineis Sa-
tang. Dico, illum Jeſum Mariæ filium publicè profeſſum
eſie, ſe eſſe Meſſiam ſeu Chriſtum, & hac de re cum Pha-
riſæis ſæpius diſputaſſe. Nec iſta Iudæi negant. Porrô ur-
geo, ipium miraculis doctrinæ ſuæ pondus addidiſſe. Hoc

quoque non impugnant. Tandem addo, illum Ieſum im-

minente excidio Templi ſecundi ipſum exciſum, ſeu ſuppli-
cio Crucis affectum fuiſte. Etiam de hôc inter nos & Iu-
dwos convenit. (Qid igitur ſupereſt, niſi ut ex hiſce con-
cludam, ipſum hunc leium noſtrum eſſe Chriſtum ſeu Meſ-
ſiam illum, cujus Angelus in Textu facit mentionem. Quid
Iudæiad hæc? Aſlenſum præbere nolunt. Præmiſſas conce-

dunt, negant concluſionem. Quare adversùs tales rationi-
bus pugnando nihil aliud ages, niſi ut cum ratione inſa-

59. Interim tamen ſilentio prætereundum non eſt illud ar-
gumentum, quod ad ſententiæ noſtræ demonſtrationem ex

nid Da- Analogid Oraculorim Danielis promitur. Scilicet cap. 2. Ne-

nielis.

bucadnezari in ſomnio exhibetur Providentia divina, quà

Deus utitur in conſtitutione vaſtiſſimorum imperiorum eo-
rum-

2 1 ¹

l⸗

Cap. II. EX LXX. HEBDOMAPDIBUS. 63
rumque revolutionibus. Speciatim verò oſtenditur horum
imperiorum continua ſucceſſio uſque ad regnum illud illu-
ſtre à Deo cœlitus inſtituendum & conlervandum in o-
mnem æternitatem Y. 44. 45. quod regnum exhibetur in em-
blemate ſaxi & monte abſque manibus abrupti, totumque ter-
rarum orbem implentis. Cap. 7. monſtrantur magna mundi
Imperia ſe invicem excipientia & veram Dei Eccleſiam afffi⸗
gentia, quorum ſeries perducitur uſque ad adventum v n
"fo οο α ρατιοαν, Filii homins, eui Deus æternum in omnes

orbis nationes imperium committit Y. 13. 14.-fin. Pariter

cap. 11. Prophetica oratio agit de imperio Perſarum uſque ad
Darium Codomanum perduéto, de expeditione & Monar-
chia Alexandri Macedonis, de regni ejus diviſione, de bellis
inter Syro Macedones & .Ægyptios exortis, & de profanatio-
ne Templi ab Antiocho Epiphane factà: quando tandem ſer-
monis fllum deducitur uſque ad adventum Magni Principis
Michaelis c. 12. V. I. cjus (cilicet, qi eſt ſicut Deus, ſeu Deo
æqualis, cujus adventum ſequetur 'n nyno nn'nn & er e
'mr ny y tempus tantæ affliétionis, qanta naſquam gentium an-
tea fuit, quibus verbis excidium Hieroſolymitanum empha-
ticè deſcribitur. Conf. Matth. 24: 21. 22. Luc. 21: 24. Ex
omnibus hiſce ſecum invicem collatis merito concludimus,
Oraculi Danielis in Textu eundem eſſe terminum, qui eſt
reliquorum vaticiniorum, nempe adventum Meſſiæ, quem
excidium ſecundi Templi ſequitur. Scimus autem, Tem-
plum ſecundum jam eſie deletum, Hierotolymæ excidium
novimus. Monſtrent ergèò Iudæi novum & aternum regnum
ab Deo inſtitutum: oſtendant Filium Hominis, qui à Deo
hujus æterni regni Imperator conſtitutus eſt, illudque impe-
rium in cœlo gerit Dan. 7: 13. Dicant, quinam ſit ille Meſ-
lias erciſus magnuſque Dux Michael, qui judææ Reipublicæ
excidium adventu ſuo debebat antevertere? Hic ipſis hæret
aqua, & concedere malunt, quòd veracis Dei dicta eventu
deſtituantur, quâàm veritati cedere. Chriſtiani verò jucun-
dam hanc divinorum Oraculorum Harmoniam obſervantes,
hilares definiunt, Jeſum Meſſiam omnium vaticiniorum,
Prr

Termi-
us A
guo eſt
E di-
Stnm
aliquod
Regis
Perſic.

Chara-
Ser I.
Edikti
memo-
rabili-
125.

64 TERMINuS A Qu/ον & An QuExM? Sect. III.

præſertim hujus excellentiſſimi oraculi, de quo agimus,
ſcopum atque terminum eſte.
60. Monſtrato itaque LXX.Ä hebdomadum termino,
præfinitus ordo ſuadet, in earum initium ſeu terminum a quo
inquirere. Is haud dubiè ponitur oo nnne enn n eee
in cdicto aliquo de Judæorum Republica inſtaurandàâ, de
quo notanda ſunt ſequentia. (1) In Genere hoc Edictum
præ cœteris eſt illuſtre & memorabile, utpote à quo tem-
pora Reip. Judaicæ præfinita iſpendumur. (11) In ſpecie
Textus duos nobis fubminiſtrat characteres, petitos ex iis,
quæ in decreto illo cominentur, nempe (&) Hôc edicto Hie-
voſolyma debebat inſtaurari, quod patet nonſolum ex V. 25.

ubi exerté vocatur Exitus verbi de reædificanda Hieroſolyma; ſed

idem liquet ex . 24. ubi Hebdomades dicuntur præfinitæ
u y d ſuper urbenz ſanbtam tnam. (2) Deinde eodem de-
creto Reſpublica Judaica debebat reſtitui, quod haud obſcu-

rè innuitur Y. 24. ubi LXX. Hebdomades dicuntur præfi-

nitæ py dy ſuper populum tuum. Sc. hoc intervallum ab co
tempore incipit, quo Judæi poſt captivitatem peculiarem &
diſtinétum à Geniibus populum denuo cœperunt conſtitue-

re. Quæ cum fſatis perſpicua ſint, hi 3. Characteres ad tria
decreta Cyri, Darii & Artaxerxis applicari debent, & exin-
de concludi, ad quodnam eorum edictorum Textus præci-
puè reſpiciat. Quartum enim decretum, quod quidam anno

20. Artaxerxis ediuum eſſe
teſt, de quo vid. §. præced. 39.
61. (1) Itaque in Genere ſuppoſui, Ediéctum illud, quod
hôc Danielis Oraculo reſpicitur, præ cœteris debere eſſe il-
luſtre & memorabile. Cùm autem Darii decretum tantùm ſit
confirmatio decreti præcedentis Cyri, ut §. 36. dictum eſt.
ejus hàâc in causà vix aliqua habetur ratrio. Quare hic cha-
racter vel Cyri vel Artaxerxis edicto convenit. Qui LXX.
Hebdomades a Cyro ordiuntur, clamitant, ipſius decretum
præ coœteris illuſtre eſſe & memorabile, quia omnium pri-
mum & ſub finem exilii Judaici editum eſt, atque ita me-
diante hoôc Decreto tranſitus eſt factus ab exilio ad inſtaura-
tio⸗

putant, nuſquam demonſtrari po-

— — —

—— — I

— —

—

⸗

.

Cap. II. LXX. HEBDOMADIM.. 65
tionem. Sed parcè hoc urgeatur, quæſo, etiamſi primo in-
tuitu aliquam ſpeciem præ ſe ferat. Nam nulla planè eſt
conſequentia: Cyrus inſtaurationem primus incepit, ergo ejus re-
ſpeltus potiſſimus eſt in hoc oraculo. Imò è& contrario argu-

mentamur: Deus non uno ictu, ſed per gradús, populum

ſuum reſtituit, & quidem Cyrus incepit, Artaxerxes vero anne
ſuo ſeptimo rem perfecit, Ergo hujus partes potiores ſunt. Uti-
que enim, cum trium Perſiæ Monarcharum decreta tantum
habeamus, Edictum verò Artaxerxis nullum aliud unquam
ſequutum fuerit, non ab re erit dicere, potiorem haberi ra-
tionem Decreti ultimi, utpote quo ipſo Artaxerxes reliquis
Colophonem impoſuit: cùm præterea notiſſimum ſit, in tali
causà pondus rei in finem devolvi. Si quis autem exitum
verbi non de unico regio decreto, ſed de integro illo ſpacio
72. vel 80. annorum exponere velit, quo tria hæc decreta
edita ſunt, non multum repugnabimus. Hanc tamen cau-
tionem adhibendam eſſe putamus, ut initium LXX. He-
bdomadum non conſtituatur vagum, ſed in certo aliquo tem-

poris termino figatur, ſc. in fine hujus periodi, quando ultimum

ac proinde maximè memorabile edictum Judæis conceſſum eſt.
Hæc in genere dicta ſufficiant, tranfitu facto ad Chara-

cteres ſpeciales, in quibus major vis demonſtrationis appa-

rebit.
62. (11) Secundo itaque loco in ſpecie notandum eſt (&) Chara-
Exordium hujus intervalli repetendum eſie abaliquo decre-Sertr.
to, in quo Hieroſolymaæ inſtauratio permittitur. De hôc autem ear-
in edicto Cyri atque Darii nil quicquam legimus, unde ſic Hero-
concludimus: Cùm tria tantùm habeamus edicta, & certum Johrmæ.
ſit, ædificationem urbis aliquando fuiſſe decretam (utpote
quod in Textũús Y. 25. exertê dicitur) illud autem non fuiſſe

factum à Cyro, neque à Dario; ſequitur Artaxerxem illius

auctorem eſſe. Quæ conſequutio neſcio quomodo infringi

queat. Si enim quis dicat, etiam in decreto Artaxerxis nil

quicquam hac de re reperiri, ille nihil dicit. Siquidem ſe-
poſito illo decreto ex libro Nehemiæ ſcimus, utique Arta-
XerXem Judæis hanc licentiam feciſſe, quam ipſius deceſſores
nun-

66 TERMINuS A Quo? & Ao Quxx? Sect. III.
nunquam indulſerant. Id autem tempore profectionis Ne-
hemiæ demum factum non eſſe, ita probo: In parentheticaâ
narratione, quæ Eſræ cap. 4. inſerta eſt, traditur, ab initio
imperii Xerxis judæorum adverſarios, datis ad Xerxem li-
teris, laborem eorum impediviſſe, id quod tantoò facilius ob-
tinere poterant’, quantò Hieroſolyma gyptis propior erat,
utpote quæ rebellibus poterat eſſe munitioni. Deinde nar-
ratur, quomodo judæi in initiis Artaxerxis denuo rebellio-
nis fuerint accuſati, addito eorum crimine, quòd nempeur-
bem inſtaurare mœnibuſque cingere inciperent. Ad hanc
accuſationem verbis notatu dignis reſpondet Artaxerxes Y.
21. Curate igitur, ut illi deſnant & urbs ne adificetur up y
Svr' DyD zſque quo a me decretum, aliud ſcil. & contrarium,
conſtituatur. His verbis mentio fit alterius ſequuturi edicti de
ædificatione urbis. Atqui proximum Artaxerxis edictum
eſt illud, quod Eſræ anno imperii 7. conceſſit. Ergo dubi-
tare non licet, quin eodem tempore Judæis poteſtatem fece-
rit urbem inſtaurandi. Porrè ipſum illud decretum cap. 7. V.
13. omnibus, quibuſcunque illud placuerit, Ifraelitis licentiam
concedit, nonſolum patriam, ſed ipſiſſimam urbem Hieroſo-
lymam repetendi, quod factum eſſe v. 7. & alibi docetur.
Cùm itaque Efras novorum civium numerum ſecum duxe-
rit, illi ſub dio manere non potuerunt, nec Artaxerxes illos
vacuam ædificiis urbem habitare voluit. Denique idem pa-
tet ex Neh. 1: 3. 4. Ibi enim Nehemja nuncium Hieroſo-
lymis accipiens, muros hujus urbis deſtruéctos & portas ex-
uſtas eſte, mirari, lugere atque flere incipit: quod ſanè non
feciſſet, niſi tale nuncium præter expectationem fuiſſet alla-
tum. Quomodo autem meliora nova ſperare poterat, ſi Ju-
dæis reſtauratio urbis & murorum antè conceſſa non fut?
Hæ ſunt rationes, quæ nos aſſerere cogunt, reædificationem
Hieroſolymæ ab Artaxerxe, & quidem ante profeétionem
Nehemiæ, Judæis fuiſſe decretam. Cùmque Artaxerxes
optimam hoc indulgendi occaſionem anno imperii 7. habue-
rit, concludimus, eum Efræ hanc poteſtatem vel unà cum
decreto, vel circa tempus illius decreti dediſſe.

63. (2)

S

Cap. II.

63. (2) Secundus Ccharacter ſpecialis, qui in Textu illi de- Ciare-

LXX. HEEDOMADUM. 6
creto, quod quærimus, tribuitur, eſt Oadaicæ Keipublicæ reſti-
tutio. Hanc autem à Cyro & Dario factam non eſſe, exin-
de liquet, quia horum Imperatorum edicta tantum Templum

jubem exſtrui, ſacra vaſa à Nebucadnezare ablata reſtitui, Reig.

atque in honorem Dei pro Regis ſalute ſacra fieri. Unde
conſtat, Keges illos præter Templum & cultum divinum
nihil aliud in animo habuiſſe. Si vero decretum Artaxer-
Xis Longimani perlegas, lautiſſimam Regis in Judæos li-
beralitatem deprehendes. Quippe non ea ſolum, quæ deceſ-
ſores decreverant, confirmat & auget, ſed inſuper v. 14. ſa-
cros omnium ordinum miniſtros à tributo immunes pronun-
ciat, quod tamen antea à Dario quoque factum eſte teſtatur
Ioſephus Ant. I. II. C. 4. Imô, quod omnium maximum eſt,
hôe edicto ludæos ex ſuà Gente Magiſtratû⅛s eligere ſuiſque
legibus vivere jubet 7. 25. 26. Quod beneficium profectoô
tantum eſt, quantum a Rege Ethnico vix exſpectari potuit,
quare operæ pretium erit, edicti verba huc tranſeribere.
Sunt autem talia v. 25. Tu verb Eſra, pro divindâ tud ſa-

pientid, quam poſides, conſtitue Magiſtratus & Oudices, quiipſi Arta-

judicent omnem popilum citra ſtuvinns habitantem, omnes ſeil. kerxit.

qui leges Dei tai norunt, & qui earum ignorantes ſunt, eos in-
Rrue. V. 26. Et quicunque non obſervaverit legem Dei tui &
legem Regis, onfeſtim Zudicium in eum exerceatur, ſive illud
It mortis, ſive exilii, ſive mulébtæ facultaäatum, ſeu conjebtionis
in vincula. Joſephus ferè eadem habet niſi quòd Testum in
quibuſdam clarius exponat. Quia tamen res animad verſione
digna eſt, viſum fuit, hæc ejus verba ex Ant. Il. 11. C. 5. ex-
cerpta apponere: Kæ! e ⅝ Eædρο ιναúᷣ r r ον Osοαν ασι1αα
Aτdεραιν ναιταπς, αναας dνWαοοοιινε Zooι οα cοσνιτωαοοσπ r1οαο
iτι⅞ααειον τασ 1εαπ vοννο Ka]l roig vvοονς νεςιαρα αιντι—
beiv, Iv' αν Tαι T&οτ αεανονοd rαεςαπ οúο T rν εοοναο
rà BegtXνρ, r1οονα ταιαοοιͤι , ασWνννουν έν τεν οααρ
απονον, ι ι½ ι⅞αανοεινιοο αε, 7οαποαι αιαααοιαον, α
2 αι αιÜοαναιπ. KoXαοσροσοννοα S νNννο 6 Snνι ρατι⅓
Gelenius vertit: Ta verò Eſra, jaxta conceſſam tibi divinitus

68 TERMINuS A cuον & Ab QuxkM?: Scct. III.
ſapientiam, conſtitue jndices, qui per Syriam & Phœnicen jura
reddant populo legem tuam ſeienti; quin & neſcientes doce liberè,
ut quiſquis legem Dei vel legen KRegiam violaverit, multetur pe-
cuniis aut etiam damnetur capite, utpote qui non per ignoran-
tiam ſed per contamaciam peccaverit. Vides hic eximiam Ar-
taxerxis liberalitatem, utpote qui Judæos hôc decreto jure
Magiſtratûs atque gladii donavit, & legalem corum jurisdi-
ctionem ampliſſimam fecit, dum illos tantùm Judæos, qui
trans Euphratem habitabant, alieno Magiſtratui parere vo-
luit, judicibus verò Hieroſolymitanis omnes tribules ſuos
Cis Euphratenſes, Syriam & Phœnicen incolentes, guber-
nandos commiſit. Conferantur ea, quæ idem Ioſephus nar-
rat Ant. Jud. I. 1I1. c. 7. Cuùm nim. imperante Artaxerxe Junio-
re Johannes Pontifex fratrem Ieſium in templo interfeciſſet,
& Bagoas præfectus copiis necem vindicaret, Ioſephus hæc ad-
dit: O' Xας α ι τMι Tν ταν εονMùοοον, αα vααομ *νααααναaα
τ IIsαοαν,. Populus ob eandem illam cauſam in ſervitutem re-
dactus & Templum aà Perſis pollutum eſt. Si itaque Iudæi hôc
tempore denuo in ſervitutem ſunt redacti, utique antea ipſis
libertas conceſſa fuit, quod aliàâ occaſione fieri non potuit,
quàm occaſione decreti ab Artaxerxe I. editi. Hæc verò li-
bertas in eo conſiſtebat, quòd Iudæis, ut vidimus, formam
KReipublicæ propriis legibus & Magiſtratibus adminiſtratæ con-
ceſſerat. Hoc itaque eſt illud tempus, quo Gens Iudæa pri-
mùm poſt exilium Babylonicum faciem Reipublicæ recepit. Id
quod vel ex eo ſolo conſtat, quod Artaxerzes populum re-
ducem ſuis legibus vivere juaſſit. Si enim conferamus privile-
gia illa, quæ Demetrius Syriæ Rex Ionathæ atque Iudæis
conceſſit, obſervabimus, eum, favorem Iudæorum ſibi con-
ciliare volentem, illis omnem ferè, quam poterat, liberta-
tem conceſſiſſle. Ut verò beneficns ſuis tanto majus pretium
conciliaret, addit: Ezireéτν αα Troτσ ααρνυααι0‧6ι οονα
noss, permitto etianz at patriis utantur legibus, quæ verba ha-
bet Ioſephus Ant. 1. 13. c. F. Unde patet, hanc indulgen-
tiam inter beneficia, quæ in Gentem aliquam conterri poſ-
ſunt, eſſe feré maximum. Plura ex conſuctudine aliarum
Gen-

D

mm

ůõsz

Cap. II. LXX. HEBDOMADUM.. 6809

Gentium & praxi Romanàâ in hanc rem afferre poſſem, ſi
præſens inſtitutum illud permitteret. Ex omnibus itaque Chara-
characteribus concludo, ediétum, cujus in Textu fit men- Reer
tio, eſſe ipſiſſimum illud, quod Artaxerxes Longimanus an- veniunt
no Imperi 7. in gratiam Iudæorum promulgavit; & ab hâc Eaicto
Epochà incipere periodum LXX. Hebdomadum in Gentem etar.
& Urbem reſtitutam præfinitarum. V ððUG
64. Ne vero ullum dubium à tergo relinquamus, repeten- Arta-
dum eſt, quod g. 14. & 38. digito monſtravi, ſc. Doctiſſ. een,
Chronologum Dionyſium Petavium in Doctrina Temporum duplex.
obſervaſſe, Artaxerxis Imperium ad dauplex initium eſſe re-

vocandum. Quare nobis hôc loco diſquirendum eſt (æ) An

verè detur duplex Artaxerxis initium? (8) Vbinam prius ejus

initium ſigendum ſit? (1) A quonam initio numerandus ſit ce-
lebris ille 7. annus, an a priore? an verò a poſteriore? (“) Quod
ad prius quæſitum attinet, penitus perſuaſum habeo, veram
eſſie ſententiam Petavii, qui putat, Artaxerxem aliquot an-
nis antè à Xerxe in communionem regni eſſe aſſumtum,
quâàm defunéto patre ſolus imperare cœpit. Rationes Peta-
vio hæ ſunt: Primò quia Herodotus afirmat, Legem Per-
ſarum exigere, ut Rex ſedem Regiam relinquens, & expe-

ditionem in exteras regiones ſuſcipiens, aliquem ex filiis ſuo

loco regno præficiat. Quam legem obſervandi Xerzxes in ex-
peditionibus ſuis ſufficientem occaſionem habuit, & fortè eo
ipſo tempore Artaxerxem ſecum unà Regem ſalutari juſſit,
quo patefactà conſpiratione & Pauſanià interfecto animum
induxit, bellum adversus Græcos redintegrare, ut autor eſt

Iuſtinus l. 2. Secundo Thucydides probatæ fidei auctor, quo

nomine à Cornelio Nepote laudatur, lib. 1. tradit, Themi-
ſtoclem, cum Athenis profugus ad Xerxem ſe recipere vellet,
gratiam Artaxerxis, qui nuperrimè regno fuerat inaugura-
tus, literis ad eum datis occupaſſe, id quod utique Xerxe ad-
huc ſuperſtite factum eſt. His adde tertio, quoòd vel ex eco
pPateat, Artaxerxem ante obitum parentis regnum obtinuiſſe,
quòd ipſe, Xerxe obtruncato, operâ delatoris Artabani, de
fratre ſuo natu majore Dariæo confeſtim vindictam ſumſit.
1 3 De

70 TERMINusSs A cQn/ο& Ab ocnxkM? Sect. III.
De quàâ re Cteſias in Excerptis Perſicis n. 29. ita ſcribit: a
aαετοραα Aαραααυ ê αR+αια τι )'†τοατνου i ri9 αν Ag
resρς F .[ αα Sooαν τια Aααςανιει , ob de ovee v0*
Trarg, .α Arρρραρααι Henricus Stephanus vertit: Addu-
citurque Dariaus ab Artapano domum Artoxerxis, cum ingenti
clamore ſe parricidam negans. Is tamen capite pleétitur. Ha-
bes hic accuſatorem Artabanum, habes reum ſe ſiſtentem co-
ram judice, & quidem intrò raptum à prafeéto ſatellitum,
audis eum ſeſe expurgantem, & tandem ſapplicio affeltum vi-
des. Quæ omnia proceſſum criminalem coram tribunali Ar-
taxerxis, jam tum Regis, ſapiunt. Non autem obſtat, Ar-
taxcerxem natu minorem fuiſle fratre Dariæo, quia hic à
XKerxe adhuc privato genitus fuit, ut colligere licet ex He-
rodoti l. 9. n. 107. & ſimile exemplum habemus in ipſo
Xerxe, quem Darius Hyſtaſpis Artobazano fratri natu ma-
jori prætulit, quia hic ex ſe nondum imperante genitus
— Erat.
Prius 65. (⁸) In definiendo priore Artaxerxis initio parum à
Amax. Petavio diſſentio, quod tantè tutius facere licet, quia ipfe
Meueu“ Petavius feré neſcit, quorſum illud referre debeat, ſibique
fratur Ait videri, quod conſtituendum ſit circa finem anni Per. Jul.
4240. qui eſt annus Cyri ex Canone 65. Id quod ipſe ſe
ideò facere fatetur, ut epocham LXX. Hebdomadum in an-
no Artaxerxis 20. eò facilius inveniret. Sed breves erimus.
Obſervo autem primb, utique Artaxerxis initium in finem
anni eſſe rejiciendum, quod exinde patet, quia Scriptura
annnos ejus ab autumno incipit, ut §. ſequente 67. demonſtra-
Er Legi bitur. Secundo, omnes auctores in eo feré conveniunt, quòd
zscis Xerzxes poſt obitum Darii Patris regnare cœperit anno Cyri
54. Per. Jul. 4229. qui eſt annus ante æram Chriſtianam
485. Si verò inquiramus in fugam Themiſtoclis, ca accu-
ratè definiri nequit, hoc tamen probabile, ſi omnino cer-
tum non eſt, eam intra ſpacium annorum Per. Jul. 4240.
4241. 4242. & 4243. accidiſſe, ita ut fuga illa finem anni
4240. & initium anni 4243. vix excedat. Commodè enim

dici nequit, Themiſtoclem poſt obitum demum Xerxis anno
Per.

(ut

I
Ne

exir
tior

Di
en
eu
brr

o
N

IA!

Po
in

Cap. I.. LXXHIEBDOMADUüUM. 71
Per. Jul. 4249. vel 42 50. Athenis ſe proripuiſſe, cùm ſpacium
15. annorum, quod inter pugnam Salaminiam & mortem
Xerxis lapſum eſt, nimis amplum fit, quàâm ut ab iis rebus
exhauriri queat, quas Thucydides & Nepos intra prælium
illud & fugam Themiſtoclis eveniſſe tradunt. Confirman-
tur hæc teſtimonio Euſebii, qui fugam Themiſtoclis in an-
no 474. ante natum Servatorem defigit. Cùm itaque ex
Thucydide cdhſcamus, Themiſtoclem Athenis fugientem li-
teras dediſſe ad Artaxerxem, qui tum nuperrime imperiumz
nactus erat, ex Aliis verò pateat, eum ſe ad Xerxem prori-
puiſſe, inde concludimus, illum anno Per Jul. 4241. vel 4242.
à Patre XNerxe in communionem imperii eſſe aſſumtum, qui
eſt annus Xerxis 13. vel 14. Non autem ante hoc tempus
illud accidiſſe, colligitur ex libro Eſtheris c. 3. V. 7. ex quo
dilucidè apparet, Ahaiverum, quem Xerxem fuiſſe nulli du-
bitamus, totum annum 12. inde à menſe Martio anni Per.
Jul. 4240. uſque ad Februarium anni 4241. Suſis exegiſſe:
unde ad hoc uſque tempus opportunam non habuit occaſio-
nem, collegam in imperio aſlumendi. Tertio denique diſ-Ex Hi-
ſenſus auctorum, qui aliàs certudini Chronologiæ rerumque orto-
narratarum officit, hic nobis non parvo adjumento eſt, quippe iſenſu.
cxinde colligere poſſumus, utrum Artaxerxis primum ini-
tium in anno Patris 13. an in 14. figendum ſit? Hoc au-
tem ita colligimus: Scaliger, Qalviſius aliique in ſcriptis ſuis
probant idem, quod ex Diodoro Siculo, Kenophonte aliiſque,
præcipuè ex Canone Ptolemæi, pro certo habemus, Xer-
Xem annis 21. vel circiter imperium Perſicum adminiſtraſſe,
ejuſque ſucceſſorem Artaxerxem eidem imperio 40. annos
præfuiſie (annus enim 41. ſtylo Canonis Xerxi II. & Sog-
diano ſeu Secundiano dandus eſt.) Uſterius verò, ſuprà ci-
tatos Thucydidem, Nepotem, Euſebium alioſque ſequutus,
Xerxem annos tantùm 12. Artaxerxem verò 48. annos impe-
raſle ait. In eo omnes conveniunt, utriuſque imperio debe-
ri annos 60. Hæ differentes ſententiæ melius conciliari non
poſſunt, quàm ſi brevibus dicatur, Artaxerxem utique 48.
annis imperium tenuiſſe, nihilo minuùs tamen Xerxem annos
20.

72 TERMIMNUS AQDO? & Ab ocuEM? Sect. III.
20. & aliquantò plus regnaſſe. Sic autem 8. anni abun-
dant. At hi ipſum illud ſpacium efficiunt, quo Nerxes &
Artaxerxes ſimul regnarunt. Dicimus itaque, Uflerio fa-
ventes, Xerxem 12. annos ſolum tenuiſſe imperium, anno
autem 13. filium adſciviſſe collegam, & cum eo 8. annos
ſimul regnaſſe, quibus elapſis mortuo Xerxe Artaxerxes ſo-
lus imperium 40. annos geſſit. Sic auctorum teſtimonia con-
venient, & in eo ſolo fallitur Uſlerius cum ſententiæ ſuæ au-
Ctoribus, quòd Xerxem ante primum Artaxerxis initium oc-
cubuiſſe tradit, quod tamen octo demum annis pôſt accidit.
Eundem errorem committunt illi, qui citante Plutarcho re-
ferunt, Themiſtoclem mortuo Xerxe ad Artaxerxem ſe con-
tuliſie. Primum ergo initium Artaxerxis incidit in annum
Per. Jul. 4241. Cyri 66. Xerxis 13. ante æram Chriſtianam
473. Quod dum aſſero, non proprium ſequor judicium,

ſed Doct. Uſſerü, qui hunc eventum ad coſdem annos fe-

fert. Alterum verò Artaxerxis initium 8. annis poſterius
eſt, & incidit in annum Per. Jul. 4249. ante Chriſtum 465.
vel in annum proximè ſequentem, de quo non dubitatur.
r. Confer. omnino Cl. Vitringa Obſ. Sacr. I. 6. c. 1. 2.
Ktum 66. (y) Tandem quæritur, à quonam horum duorum

rant⸗ꝛ initiorum L.X X. Hebdomades numerandæ ſint? Si earum
Priore undant, iiſque locus inveniri nequit. Contrà ſi ſeptimum
znetio. annum à priore initio reputemus, notum eſt, ceo tempore
Xerxem adhuc fuiſſe ſuperſtitem: quare hoc decretum ad
ipſum referendum erat, non ad Artaxerxem. At verô, ſi
rem penitiùs inſpiciamus, perſuadebimur, 7. Artaxerxis an-
num, qui in Sacris memoratur, à priore initio repetendum
eſſe. Nam primo non obſtat, Xerxem tum temporis fuiſſe
ſuperſtitem. Si enim conſulamus hiſtorias, eæ teſtimonium
ferent, Xerxem equidem ſtaturà & corporis mole vix habuiſſe
parem, ut ait Herodotus, rebus tamen bellicis & civilibus
gerendis imparem fuiſſe. Huc pertinent, quæ Juſtinus de illo
Perhibet: Primus in fugà poſtremus in pralio viſus eſt, in periculis
imidus, ſicubi metus abeſſet hiflatus. Præterea omnes in eo
con-

P"* exordium ponamus in anno 7. a poſteriore initio, 7. anni ab-

—

— — —— — —— —

— — — —— ⏑☛

l⸗
n
;
fe.
tius
6.
dar.

UID.

un
u
oje
40
1
atr.
dumm
nille
Huarn
huiſe
libus
eill⸗
0ℳ
1eo
(oU⸗

Cap. I. LXX. HEBDOMADUM. 73
conveniunt, Xerxem, in ultimàâ ætate libidini dedirum &
prorſus effœminatum fuiſſe, adeò ut ſuis deſpectus eſſe cœ-
perit. Cùûm itaque hic annus Artaxerxis 7. mortem Xerxis
proximè anteceſſerit, non eſt dubium, civilium rerum ad-
miniſtrationem penes Artaxerxem fuiſſe, eique in S. Codice tri-
bui. Simile exemplum habemus in NWebucadnezxare, cuio-
mnia tribuuntur, quæ anno 4. Joachimi geſta ſunt, quia ipſe
tum temporis rebus gerendis præerat, ctiamſi pater ejus
Nabupollaſſar adhuc in vivis erat. Imo Joſephum hoc edi-
Ctum non Artaxerxi ſed Xerxi tribuere, jamjam videbimus.
Secundo ſi rem à priore Artaxerxis initio repétamus, optimè
ratio dari poteſt, quare Xerxes precibus conjugis Eſtheris
ſen Ameſtris motus Judæis licentiam non fecit, Hieroſoly-
mam inſtaurandi. Nempe Eſther Regina, ut liquet ex cap.
2. V. 20. Coll. cap. 3. V. 7. & C. 7. V. 3. 5. anno demum 12.
Xerzxis profeſſa eſt, ſe natione Judæam eſſe, à quo tempore
pro Gente ſuâ intercedere cœpit, & probabile non eſt, eam
anno demum ſequente 15. obtinuiſſe, quæ rogabat: id quod
tamen dici deber factum eſſe, ſi annum 7. Artaxerxis à po-
ſteriore initio repetamus. Tertio denique ſi perlegamus Jo-

ſephi Ant. I. 1I1. c. 5y. videbimus eum omnia, quæ Efras &

Nehemias de Artaxerxe notant, ad Xerxem referre, quod

mique aliâ de causà non fecit, quam quia Yerxi tribueban-

tur, quæ ipſo ſuperſtite Artaxerxes quaſi patris nomine geſ-
ſit. Quia veròô decretum illud & Nehemiæ dimiſſio in Scri=
pturâà S. ad unum eundemque Perſiæ Regem referuntur, er-
rore hiſtorico putavit, eundem Xerxem Nehemiam in Ju-
dæam dimiſiſie, ſub cujus Imperio Eſras eandem legationem

obiverat. Hæc ipſa, quæ modò de Joſepho monui, Phil. Melan-
thonem credere jubent, Xerxem collegam imperii habuiſſe:

uod ideò moneo, quia Petavius hujus inventi mercedem ſibi

nitis terminis includamus. Cuùm itaque prius initium Artaxerxis

fer-

eberi poſtulat. Vid. Clar. Vitringa Obſ. Sacr. 1. 6. C. 1.5. 10. 4.

657. His cvictis tandem ad rei ſummam deventum eſt, ſeries- wmade⸗
que tractationis exigit, ut numerum illum y00. annorum defi-ermi-

. . cludus
Gt in anno Per. Jul. 4241. ante Chriſtum 473. decretum re- ur.

74 TERMINUS A U/% & AbD QoEXM? Sect. III.

fertur ad annum ejus 7. qui eſt annus Per. Jul. 4248. ante
Chriſtum 466. Sed dices forté, hunc eſie annum ejus octa-
vum. Verumenimvero ſeptimam eſie, non conjectura aliquâà
colligi, ſed apodicticè demonſtrari poteſt, & quidem ex
Anni Neh. I: I. & 2: 1. Quod ut obtineamus, ex allegatis locis
We" Prius definiri debet annus ejus 20. Numera igitur ab anno
sbau- Per. Jul. 4241. qui Artaxerxis à priore initio primus eſt,
wmno uſque ad annum lequentem 20. & ille erit annus 4260. quo
inei anno menſe Kiſlev ſeu Novembri Nehemiæ nuncium & Ju-
piunt. 1 .
dæâ allatum eſt Neh. 1: 1. Confer autem cap. 2. Y. I. ubi
menſis ſequens Niſan ſeu Marrtius anni ſequentis 4261. ad
cundem annum Artaxerxis 20. refertur. Hinc à menſe Ni-
ſan anni 20. ad eundem menſem anni 7. retro numerando,
invenies annum Per. Jul. 4248. cujus anni menſe Martio Eſ-
ra Regis indultu Babelem reliquit, & menſe demum Julio
ejuſdem 7. Artaxerxis anni Hieroſolymam pervenit. Unde
concludo, annum hunc ſeptimum ab autumno anni præce-
dentis 4247. incepiſſé, & in autumo anni 424;8. deſiiſſe.
Cùm autem Efras menſe demum Julio Hieroſolymam vene-
rit, exordium harum LXX. Hebdomadum ab Artaxerxis
anno 7. ſeu ab autumno anni præcedentis 4247. repeti ne-
quit, ſed figendum eſt in autumno anni 4248. adventum Eſ-
ræ ſpacio 2. menſium ſequente. Si itaque Petavium ſequu-
ti mortem Chriſti dicamus accidiſſe anno Tiberii 18. omnia ex
voto cedent. Verùm cum Harmonia Evangelica, & Ec-
clipſis Solis mortem Servatoris concomitans, eam in anno 19.
Tiberii figere ſuadeant, ſcrupulus reſtat in uno anno abun-
dante, cujus tamen exceſſus vel defectus parùm nobis obeſſe
poteſt, præſertim cùm reliqua omnia elegantiſſimè conve-
niant.
Termini 68. Ut tamen rationes noſtras ab omni omnino vitio libere-
exacts mus, dico: LXX. Hebdomadum initium equidem ab edicto Ar-
riz,g. TaxXerXis repeti, ſimul tamen eas ſuper RNempublicam & Me-
tur. tropolin Judæorum eſſe definitas. Unde infero, earum ex-
ordium ante non eſie figendum, quàm Efras populum in-

ſtruere, Magiſtratús conſtituere, jura exercere & omnia in
ordi-

P.

N

lio

DMB
H

Cap. II. LXX. HEBDOMADIuA. 54
ordinem redigere, atque ita Gens Judaica faciem Reipubli-
cæ recipere incepit. Cùm autem Efras menſe demum No-

vembri anni hujus 4248. Jura populo dare & exequi cœ-

perit Eir. 10: 8. 9. vix verò quicquam tam brevi temporis
ipacio in juſtum ordinem digerere potuerit; ſatius eſie ju-
dico, ſi harum hebdomadum INITIuM figamus IN Aurau-
MNO ANNI ſequentis PER JuL. 4249. ab Exodo 1030. Cyri 74.
ante Chriſtum 465. qui eſt annus Xerxis ultimus & Artaxcr-
xis à poſteriore initio primus. His poſitis & demonſtratis

FiNis Hebdomadum ſeu 500. annorum incidet IN Auru-

MNUM ANN I PER. IuL. 4749. Juliani 81. Chriſti 36. qui eſt
annus 23. ſeu ultimus Cæſaris Tiberii.
69. Quod ſi veròè hunc LXX. Hebdomadum computum, Cir.
qualem modò definivimus, attente conſideres, facilé patebit,
ipſi omnia, quæ hic obſervanda erant, egregiè convenire.
In genere obſervatur ratio annorum Sabbaticorum & Iubilæo-

idque duplici modo, dum (1) ſingulis 7. hebdomadibus quin-
quageſimus annus additur, (2) Annorum omnium initium
ab autumno deducitur, quæ erat ratio annorum civilium in-
ter Iudæos, utpote quorum Schemitæ & Iubilæa ante colle-

ctionem frugum ex agris, hortis & vineis, ac proinde ante

autumnum non indicebantur. In ſpecie nonſolum initium
hujus intervalli in Edicto maximè memorabili figitur, ſed ul-
tima hebdomas iis, quæ in Textu dicuntur, adeò egregiè
reſpondet, ut non poſſit magis: dum nempe (æa) ultima he-
bdomas tota confirmationi federis tribuitur, quæ Iudæis per

Chriſtum & Apoſtolos poſt Chriſtum facta eſt, uſque dum

Evangelium Gentibus annunciari cœpit Y. 27. (&) Ineunte
haâc hebdomade Chriſtus baptizatur, atque ita elapſis 7. &
62. Hebdomadibus munus Ducis & Principis obire incipit.
YV. 25. (y) Mediaâ currente hebdomade Servator cruci affixus
unico ſuo ſacrificio omnibus typicis ſacrificiis colophonem
imponit, eaque abolet Y. 26. 27. (3) Denique exeunte toto
intervallo fedus, hactenus Iudæis confirmatum, rumpitur &
ad Gentes transfertur: quando tandem () Excidium Rei-
K 2 pu-

AI⸗

omnes
. one⸗
rum, qui harum hebdomadum typum & normam gerunt; niunt.

76 TERMINUS A cuO? & Ab cuExM? Sedt. III.
publicæ Iudaicæ ſequitur. Sic omnia & ſingula, quæ Y. 24.
& reliquis narrantur, optimè in häc LXX. Hebdomadum
periodo, prout eam circumſcripſimus, locum inveniunt. Rem
totam ſequens tabella declarabit.

Anni Anno Anno
Danielis Per. Iul. Chriſti
1 4249 465 Ultimo anno Xerxis 1 1.
49 4297 417 Primis 7. Hebdomadibus
ex ſpirantibus 7
506 4298 416 Darii Nothi anno 7. 1
4348 366 Artaxerxis Mnemonis
anno 38
4398 316⁶6 Anno Philippi Aridæi 7
4448 266 Sub finem anni 18 Phila-
delphi
4498 216 Sub finem anni 5Philo-
patoris
4548 166 Sub finemanni 14 Philo-
mmetoris
4598 116 Circaultima Evergetis II.
4648 66 Circa finem anm 14.
Dionyſii 8
469 8 16 Sub initium anni 14. vel
28 Auguſti 9
474 11 28 Anno Tiberii ex Lucâ
15. cum Baptiſmo &
inauguratione Serva-
. 4 toris
4745 Anno 19 Tiberii Serva-
tor menſe Martio in
maedio anni Civilis u.
dæorum Crucifigitur.
Anno Tiberii 22 incipit
lIubilæus . 10
4

incipit Iubil. Hebd. Annus.

Cap. H. LXX. HEBDOMADUM.
Anni Anno Anno Iubil. Ann
Danielis Per. Iul. Chriſti atque unâ cum univer-
ſo LXX. Hebdoma-
dum intervallo finitur
in antumno anni
6 Tiberii 2 uo anno
4749 “ Paulus 6* Arabid re-
dux Evangelium Gen-
tibus annunciare cœ-
pit.

77

Us.

SECTILO I V.

Declinat Objiectiones, quæ contra hanc Hypotheſin
ſingi poſſunt.

70. V ERUuM non ſufficit, ſententiam aſſeruiſſe & pro-
V baſſe, niſi eadem adversùs aliorum objectiones
muniatur. Quare illud quarto loco agemus. Quæ autem
contra hanc ſententiam objici poſſunt, pauca nec magni mo-
memi ſunt. Dicet tortè quis, nuſquam ſimile dictum Scri- Olie-
pturæ demonſtrari poſſe, in quo hebdomades annorum plu-Hio r.
res, quàâm ſepties totidem annos, quot ipſæ ſunt, admit-
tant; nec paralleliam, quæ inter 70. annos exilii & LXX.
Hebdomades intercedit, permittere, ut illæ Hebdomades
plures quam ſepties 70. ſeu 490. annos complectantur. Ad ,„ an,
hæc moneo: ſi ingenio indulgere & parum ſolida proponere ni exi-
vellem, facilè à 4. anno Joachimi uſque ad Cyri, & ab ex-lüi.
cidio Templi primi uſque ad Darii initia 71. annos numera-
xe poſſem, ac ita 70. annorum ſpacio annum Per. Iul. 4165.
Nabonadii (ſecundum Canonem) 6. utpote Jubilæum, inge-
rere. Sed cùm 70. anni exilii annorum Hebdomadibus non
includantur, veruùm 70. annis Sabbaticis præcisè reſpondeant,
quibus agri Judææ vacui & inculti manebant, incolis in exi-
lium duétis, ut liquet ex 2. Chron. rar. talibus argumen-
3 118

78 OQ ÜzpiIjz CT IOXNEäS. Sect. IV.
tis non indigemus. Sufficit enim, ſi dicamus, ubi certu
annorum numerus definitur, ibi nullà ratione integros an-
nos poſſe adjici, quemadmodum LXX. Hebdomadibus alias
non addimus hebdomades. Contrà ſicut determinato anno-
rum numero non excluduntur intercalationes ſubmde annis
additæ, ſic ex numero hebdomadum annos jubilzos, quafßi
per emboliſmum inſertos, non licet eximere. Et ut annorum
computus ſibi peculiarem habet rationem, ſic hebdomades
computandi ratio ſuam naturam ſequitur, lege Dei definitam.
Quain imò, ſi ita argumentari licet, LXX. Hebdomades 10.
Iubilæa complectuntur, quemadmodum 70. anni exilii 10.
Exem- abſolvebantur Schemittis, ſeu annorum Sabbatiimis. Si ve-
pla Hy- rò quis ſimilia exempla cx Sacris dari poſtuler, fateor pauca
bo clen eſſe, quæ in hanc rem adduci poſſunt, quia hic ſtylus, an-
man,ia., nos hebdomadibus includendi, S. Codici frequens non eſt.
Attamen ſunt aliqua, ex. gr. Feſtum Pentecoſtes Ex. 34: 22.
Deut. 16: 9. 10. & alibi vocatur mynvn im Feſtum Hebdoma-
dum, ctiamſi feſtum illud incidat in diem 50. ſeptem he-
bdomades ſequentem, ut diéctum eſt S5. 48. Præterea hic
repetimus locum Lev. 25. ſæpius adductum, ubi 49. annis
elapſis quinquageſimus addi præcipitur. Quodſi verò hocin
Daniele locum non haberet, quare Angelus hebdomades ex-
preſſis verbis memoravit? cum tamen annos 490. recenſere
potuiſſet ad hebdomades non exactos: id quod factum eſt
EZ. 4: 6. ubi annorum loco 390. dies numerantur quidem,
ſed Hebdomadibus non adſtringuntur. Sic Job. 42: 16. Deus
vitæ Jobi 140. annos, non autem 20. Hebdomades, addi-
diſſe dicitur, ut afflictionem unius hebdomados, ſeu 7. anno-
rum, quantam eam fuiſſe Rabbini tradunt, compenſaret.
Etſi autem hæc hiſtoria ante latam legem Lev. 25. geſta fuiſſe
videatur, librum tamen diu poſt ætatem Moſis compoſitum
eſſe, nullus dubito. Sed ne quis putet, me in duobus dictis
ultimo loco adductis nimiam fiduciam ponere, ea quæ ante-
cedunt, ad rem dicta ſufficient.
obje. 71. Sed omnium graviſſimum eſſe, & ſententiam noſtram
tει11. planè deſtruere videtur id, quod objicitur, Zudæos Ner
„M⸗=

Cap. II. OBIECTIONE S. 79
Templo ſecundo annorum jnhbilaorum obſervationem prorſus negle-
xiſe, quâ in re Doctos Viros ferè inter ſe convenire ſentio.
Et quidem inter illos facilé primus, Clar. Allixius, in lau-
datâà aliquoties Epiſtolà, ex iis, quæ de LXX. Hebdomadi-
bus diſſeruit, inſtar Poriſmatis elicit: Angelum hâc ipsâ tem-
poris deſcriptione videri innuere, quòd ſub æde ſecundàâ nul-
la Jubilæorum futura ſit obſervatio. Ut verò dictis momen-
tum addat, in medium profert locum Nehemiæ 10: 32.
72. Sed ad hanc difficultatem duplici modo reſponderi pot-
eſt, & quidem (1) Si anni Jubilæi inde ab exilio Babyloni- ge-
co omiſſi ſunt, hæc Iudæorum culpa fuit, non Dei, qui il- ponſior.
los obſervare præcepit. Proinde veriſimile eſt, Deum, ubi
phraſibus utitur deſumtis ex illis ritibus, quos ipſe præcepir,
verba ſua ad amuſſim ſuorum præceptorum intelligi velle,
non autem ex Iudæorum negligentià explicari. Exempla
adduci poſſunt plurima ex illis rebus, quarum defectus ſub
Templo ſecundo non prohibuit, quo minùs Prophetæ &
Euangeliſtæ loquendi modos & appellationes ex iis deſume-
rent, præcipuè ubi ipſis de Meſſià ſermo erat: quandoqui-
dem res illæ non conſiderabantur, quales erant, ſed partem
quales ſub Templo primo fuerant, partem quales etiamnum
eſſe debebant. Secus enim excellentium typorum quamplu-
rimos ad Meſſiam non licuiſſet applicare. Exemplum habe-
mus in ipſà voce men Meſſiæ, in Textu & alibi, quæ vox
Vnctum denotat & ad ſpem Iſraelis vulgari ſtylo referebatur,
etiamſi ipſa Vnctio temporibus ædis ſecundæ ob defectum ſa-
cri olei in uſu non erat, id quod ipſi Jjudæi fatentur. Pari-
ter Templum ſecundum arca federis carebat, nec tamen de-
ſtiterunt, Meſſiam nomine nn- IXεαρooo ſeu propitiatorii ap-
pellare. Vid. §. 108. Pariter Dan. 9: 21. tempus pomeri-
dianum vocatur ay nrin y tempus oblationis veſpertine, phraſi
deſumtàâ & conſervatàâ à cultu templi, etiamſi in exilio deſtru-
ο Templo veſpertina oblatio ceſſerat. Conf. Efr. 9: 4. 5.
Cùm itaque eæ res, quarum defectus ex Dei ipſius Provi-
dentià & judicio pendebat, nihilominus hiſce phraſibus occa-
an fäonem dederint, utique Judæorumincuria præceptum Dei⸗

80 OSIERCTION E S. Sect. IV.

S ſenſum verborum ipfſius ex illo præcepto deſumtorum,
Fedie immutare nequit. Accedit, quod ipſiſſimi anni Iubilæi illu-
&rifi ſtrem typam gerant libertatis & quictis à Chriſto parandæ,
utpote qui Ei. 61: I1. 2. Vnctas dicitur, aut Euangelium an-
nunciet humilibus, contritos corde curet, captivis proclamet liber-
tatem & vincétis ſolutionem carceris, ut proclamet annum com-
placentiæ Domini. Quibus verbis utique ad annum lubilæum
alluditur, utpote de quo Lev. 25: 10. præceptum eſt naop
ae 929 Ptsn r ut præconio libertas ommbus terræ inco-
lis edicatur, & ut unuſquiſque priſtinis fundis ſuis reſtitua-
tur, quorſum alluditur Eſ. 61: 3. 4. ſub emblemate plantatio-
nis & reſtaurationis. Conf. §. 55. Concludo igitur, in tam
illuſtri de Meſſià oraculo, quale hoc Danielis eſt, ſplendidum
illum typum, datâ tam opportunàâ occaſione, neutiquam præ-
teriri, etiamſi fortè Iudæi hujus ritûs obſervationem negle-
xerint. Imò veròô, ſi contrarium valeret, typus Iubilæorum
Prophetis nunquam in cenſum venire potuit, quia ei non ſub

templo tantùm ſecundo, ſed etiam ſtante templo primo ne-
glecti fuerunt, præſertim eo tempore, quo Reges impii

Rempublicam adminiſtrabant, ut haud obſcurè colligitur ex

Ier. 34: 8. & ſeq q.
Relpen 73. (11) Utrum Iubilæi fub Templo ſecundo celebrati,

ſoer. an verò neglecti fuerint, res confecta nondum eſt, & locus

1. 2 Neh. 10: 32. nequicquam huc adducitur. Ibi Nehemias
vindi- narrat, ſe cum ducibus populi variis de rebus, quas præſens
catur. exigebat neceſſitas, fedus pepigiſſe, & inter alia hujus fede-
deris verba hæc ſunt my'avn mmen dR u E dimittemus annum
ſeptimum, quod ellipticè dicitur pro Et dimittemus ſervos anno
ſeptimo. Eam enim hoc loco ſignificationem vocis vo eſſe,
patet ex 1I. Sam. 30: 16. ubi milues Amalekitæ n'vhen i. c. ex
ordinibus & à vexillis dimiſi dicuntur, ut ſe ex ſpoliis refice-
rent. Dicitur autem Et dimittemus annum ſeptimum, ſecundùm
phraſin, quàâ Iraelitæ dicuntur edere noon ne Paſcha, i. e.
edere agnum & ſacrificia Euchariſtica annuo Paſehatis tempore.
Addit Nehemias bo e*ν & omne genus debita ſc. dimitte-
mus. Exinde verò, quòd Nehemias reliquis omiſſis tantùm

Cap. II. ODBIECTIO NE s. 81
ea conſtituit, quæ præſens neceſſitas exigebat, inferri non
poteſt, poſtea perfectiorem cultûs & oblervationis divinarum
legum inſtaurationem non eſſe factam. Nehemias tantum
de Schemitis loquitur, Jubilæa reticet: Ergo poſtea nulla
fuerunt? Conſequutio hæc admodum fragilis eſt, ſi ex ſi-
lentio hiſtoriæ argumentari velis. Pari enim ratione conclu-
dere poſſem, ſub templo primo annos lIubilæos contra Dei
Præceptum fuiſſe neglectos. Quare? Quia Ieremias 1. c. 34:
13. 14. tantùm Schemitarum aliquam, nullam Iubilæorum
facit mentionem.

74. Præterea quæro, Ecquæ ratio fuit, obſervationem Uie⸗

Jubilæorum neghgendi? Dices fortè poſſeſſiones judæorum-
poſt reditum adeò fuiſte confuſas, ut agri ad priſtinos poſ-

læorum

ſeſſo res eorumque familias redire non potuerint, utpote quæ Tem ple

Partim perierant, partim in Judæam non redierant; indeque
concludes, nullum Jubilæorum fuiſſe uſum. Verùm hæc
gratis dicuntur, nam (1) Hic unicus non fuit uſus,
nam mancipia quoque manumitti debebant, ac proinde hu-
jus rei causà Jubilæa celebrari potuerunt. (2) Sub reditum
ex captivitate Babylonicâ tanta non fuit familiarum agrorum-
que confuſio, quin corum diſtinctio potuerit reſtitui. Si
enim conſulas Efr. 2: I. videbis, Judæos captivos rediiſſe
myyd v's unumquemque ad urbem ſuam, ac proinde eos non
om nes agros ſibi obvios promiſcuè coluiſſe, ſed patrias civi-
tates ſuaque rura repetüſſe. Idem patet ex Neh. 5: 1-12.
ubi unuſquiſque patrios fundos ab aliis pignore acceptos pro-
pris hæredibus reſtituere jubetur. Inde concludo, ſtante
Templo ſecundo eundem fuiſſe uſum Jubilæorum, qui ſtan-
te Templo primo fuit. Inficias tamen ire nolo, ultimis tempori-
bus magnam in hanc rem confuſionem fuiſſe introdu-

Kam. 7. zb:-
75. Hactenus probatum eſt, Jubilæos poſt exilium Ba- Tezol,
Vlonicum potuiſſe obſervari. Jam videbimus, an obſervati 2. cele-
Jaerint, nec ne? Si Judeos in conſilium adhibeas illi affir- raα.α.

. . . . . roba⸗
mant, fuiſſe obſervatos: & quidem Maimonides in Hilchos bis e

—

Sehemitta & jobel c. 10. inquit maa 92 e Ne e Zadei,.

32 O& IE C T I O NES8. SectIV.
rb-pu e r n re e Etiamß, ſub Templo ſecundo Zubi-
læaus non fuerit (i. c. ea non fuerint obſervata, quæ anno Ju-
bilæo debebant obſervari) tamen eum numerabant, ſeil. ut
conſecrarent Schemittas, i. e. ut à Jubilæo numerarent ſequen-
tes Schemittas eaſque ſanctificarent. Quemadmodum enim
anni agriculturæ mediantibus annis Sabbaticis ſanctificaban-
tur, ſic putabant, annos Sabbaticos per maximum illud Iu-
bilæi ſabbatum ſanctificari. Fuiſſe autem lubilæos diſtinctè
numeratos ab annis Sabbaticis, ex eo liquet, quia Maimoni-
des tempus ſecundi Templi opponit temporibus exilii, & ait
muen Ne e n ee eneen en ee NAN 9 9
d N9 n ede e e en nn eee den aen ſne ee ee
arra a re Verum omnes Geones dicunt, ſe habere traditio-
nem ex ore ad os propagatam, quod non numeraverint in illis 70.
annis, qui inter excidium Templi primi & ædificationem ſec andi
interceſſerunt, niſi tantum Schemittas abſque ubilæo. Sic 4 quo
tempore ſecundà vice deletum eſt & c. Vid. §. 49. His adde
memorabile dictum, quod ex Sabbath cap. ppp p⸗ legitur
in Een Ifrael =ow n D deen eede denn ' e n
: pDa 'en ene enn eee an Ob reatum fornicationis,
Idololatriæ & neglectus schemitarum atque Jubilaorum exilium in
mundum venit, atque civibus exulantibus alii veniunt & eo-
rum fundos inhabitant. Vides quanti momenti ſit neglectus
Iubilæorum. Inde itaque patet ex mente Iudæorum Iubi-

læos utique etiam ſub Templo ſecundo numeratos fuiſſe. Cum

autem ſolà Iudæorum auctoritate niti non liceat, hac in cau-

sů Hiſtoriam ſacram & exoticam in fuffragium vocabi-
mus.

larm 76. Utraque Hiſtoria teſtatur, Schemittas ſub Templo ſe-

proba- cundo fuiſſe obſervatas, quod vel ex eo patet;, quia loſe-
zurex Dhus Ant. l. 11. C. 8. & 1. 14. c. 17. narrat, Iudæos hanc ob

. .

mentionem faciunt. Sed ſi de Zubileis teſtimonia quæras, nul-
lum in hiſtoriâ invenies, nullum, inquam, quod exertè & toti-
dem

cauſam ſingulis 7. annis immunitatem à tributis ab Alexan-
dro M. & Cæſare obtinuiſle. Ut alia teſtimonia nondum
adducam, quæ ſpecialem diſtinétarum aliquot Schemittarum

Cap. II. O sIE CT I ONE s. 83
dem verbis dicat, eos vel ſub Templo primo vel ſub ſecun-
do fuiſſe obſervatos. Attamen contendo, aliqua ejus rei ve-
ſtigia attento lectori obſervari poſſe, ſi nempe annos, qui in-
ter definitas Schemittas labuntur, colligat & tentet, annon
Iubilæus annus inter eas locum queat obtinere. Quod ut fiat,
prius enumerandæ ſunt omnes Schemittæ, quarum fide di-
gni auctores diſtinétam mentionem faciunt. Illæ autem ſunt
quinque numero, & ex iis Scriptores Sacri duas, Exotici
verò tres memorant. (1) Prima Schemitta eſt illa, cujus; Secpe.
mentio fit Ier. 34: 8. etfſ. quem annum non Iubilæum, ſed muræ
Schemittam fuiſie judico. Etiamſi enim v. 8. 15. 17. phraſis in Hi-
S5 proclamare libertatem adhibeatur, quæ phraſis Iubi- or6
læi eſt Lev. 25: 10. tamen Y. 13. 14. Ieremias hanc in rem ramur.
tantùm Schemittarum ritum à Deo præceptum adducit, non
Iubilæorum. (11) Altera Schemitta eſt illa, quæ Nehemiæ
adventum in Iudæam proximéèé ſequuta eſt, Neh 10: 32. de
quà §. 71. & 73. quædam dicta ſunt & dicentur in ſeqq.
Sed quia Scriptura utramque nulli certo anno adſtringit, illæ
æquè dubiæ ſunt, atque Iubilæa, de quibus diſquirimus. Id-
circo præcipuèê ad eas Schemittas attendimus, quarum mentio
fit in ſcriptis exoticis, quæque ſunt 3. ſequentes à Petavio in
Doctrina & KRationario Temporum enumeratæ. (111.) Tertia
itaque Schemitta incidit in annum, quo lIudas Macca-
bæus caſtellum Syrorum & poſtea Eupator Templum ob-
ſedit, qui eſt annus æræ Contractuum 150. Vid. I. Macc.
6: 20. etſſ. coll. Ioſephi Ant. I. 12. c. 14. (1V) Quarta in-
cidit in annum ejuſdem æræ 178. quo Hircanus Ptolemæum
oppugnabat, ut necem patris Simonis ulciſceretur 1. Macc.
16. Ioſephi Ant. I. 13. c. 15. (v) Qaintus denique annus
Sabbaticus idem eſt, quo Herodes & Cajus Soſius Hieroſoly-
mam expugnarunt, M. Vipſanio Agrippà & Caninio Gallo
Coſſ. qui eſt annus Iulianus 9. Auguſti 7. æræ Græcorum
276. Conf. Ioſephi Ant. I. 14. c. 28. SWI
77. His conſtitutis inquirendum eſt, an aliquis inter has
Schemitas Iubilæo locus concedatur? quod ut eò feliciùs pro-
cedat, una harum Schemitarum conſtidehda eſt, ex qu 4,
2 tan-

84 O B J E C T ION ES. Sectk IV.
schemi- tanquam fonte reliquæ deriventur. Ea autem erit Qaarta
s Hir illa, quam in initium Hircani Ethnarchæ incidiſſe diximus, cu-
igua. jus annus ex collatione loſephi & libri 1. Maccab. definien-
rum dus eſt. Cognitum eſt, primum librum Maccabæorum an-
Wnnde, nos æræ Græcorum à menſe Niſan ſeu Martio incipere, ita
we S. ut cum annis Julianis ferè coincidant, quorum initium in
Januario figitur. Jam autem I. Macc. 16: 14. Simon à Pro-
lemæo obtruncatus dichur menſe Schevet anni Græcorum

177. qui eſt januarius anni Per. Jul. 4579. Anno veròè ſe-

quente 178. Hircanus, mortem Patris vindicaturus, Pto-
lemæum latronem in caſtello obſedit, & ut ait Ioſephus Ant.
I. 13. C. 15. oppugnationem uſque ad ingruentem Schemit-
tam, i. e. uſque ad aurumnum hujus anm protraxit. Inci-=
pit itaque Schemitta Hircani ab autumno anni Per. Jul. 4579.
æ& Seleuc. 178. ante Chriſtum 135. 4
Schemi 1
fa Hero

. in schemittam Herodis, quæ ex noſtris ſuprà enumeratis quin-

a eſt. Ubi hæc oblervanda ſunt: Herodem, cùm anno
Per. Jul. 4677. Agrippâ & Caninio Coſſ. copias ex hyber-
naculis contraxifict, & ad oppugnationem neceſſaria procu-

raſlet, Hieroſolymam obſidere & aggeres æſtivo tempore du-
cêre cœpiſſe, cùm interim ſequente autumno annus Sabbati-
cus inceptus eſt, ac Herodes demum menſe 3. anni civilis,

qui eſt Kislev ſeu November, ſuperiorem urbem & Tem-

plum expugnavit. Initium itaque hulus Schemitæ incidit in
annum Per. Iul. 4677. æræ Seleuc. 276. Auguſti 7. Hæc

ex Ioſephi Ant. I. 14. C. 18. & Bell. Iud. I. 1. c. 13. egregiè di-
Inde ab gerit Uſſerius in Annalibus. Si itaque ab autumno anni Per.

fie. Iul. 4579. uſque ad autumnum anni 4677. numeres & col-

„e luéi. leéctum numerum 98. annorum in ſeptenarios dividas, mihil
lei. reſidui manet. Concludo ergo, inde ab initio Ethnarchiæ

Hircani uſque ad Herodem, & porrò uſque ad excidium, ſo-

Sehe- los annos ſeptimos celebratos, annos verò quinquageſimos,

mitta ſeu Iubilæos, neglectos fuiſſe.
Fudæz 2 „

Macca- 79. Idem quæritur de intervallo inter Tertiam & Quartam
bei. schemittam, quas ſuprà memoravimus. Ut autem Tertiæ Sche-
. mitta

78. Hôc poſito fundamento, omnium primò inquiremus

hiæ

n0s,

PtAH

4

itté

G⸗

Cap. II. O B JECTIONEES. —RL 8 5

mittæ initium eò feliciùs demonſtretur, ejus characteres ex
I. Macc. 6. & Joſephi Ant. l. 12. c. 14. repetendi ſunt. Nar-
ratur ibi, Epiphanem anno Seleuc. 149. mortuum eſle, &
Iudam Maccabæum ineunte anno 150. arcem Syrorum c&⅛;-

piſie oppugnare, ſed adventu Antiochi Eupatoris ab obſidio-

ne déſiſtere coactum eſſe. Eupator autem, ut porrò narra-
tur, Bethzuram & Templum non tam ferro quàm fame ex-
pugnavit, poſtea cum Iudæis pace factà Antiochiam rediit,
Philippum rebellem in eâà obſedit, & regnum ſibi rurſus vin-
dicavit, anno verò ſequente 151. juſſu Demetrii occiſus eſt.

Quæ cùm omnia uno codemque anno acciderint, liquidò

conſtat, Eupatorem non niſi vernum & æſtivum tempus in
Iudæâ potuiſſe terere, unde expugnatio Templi & Bethzu-
ræ in eandem anni tempeſtatem incidunt. Si itaque tum an-
nus Sabbaticus fuit, neceſſamum eſt, Sabbatilimum ab autu-
mno anni 149. incepiſſe. Deinde annonæ caritas, ex agriculturæ
intermiſſione orta, Judæos ſeſe bis dedere coegit. Cùm veròô
Schemitta, utpote ab autumno incipiens, annonam ſolito
cariorem facere nequeat, priuſquam tempus meſſis ſeu men-

ſis Niſan advenit, inde patet, annum Sabbaticum jam tum

ultra menſem Martium, ac proinde ultra dimidium fſui ef-

fluxiſſe, cum Bethzura & Templum obſideretur. Ergo hu-

jus Schemittæ imitium figimus neceſſitate coacti in autumno an-
ni aræ Seleuc. 149. qui eſt annus Per. Iul. 4550. ante Chri-
ſtum 164. Si autem ab autumno hujus 4550. anni nume-
res uſque ad autumnum anni I. Hircani Per. Iul. 4579. edu-
ces numerum annorum 29. qui in ſeptenarios diviſus unum
annum reſiduum facit, quem Iubilæum fuiſſe neceſſariò af-
firmamus.

80. Dicimus itaque annos Iubilæos inde à reditu uſque ad Iabdei
fuerunt

nat OCuI uſque ad
buiſſe, & ultimum eorum in tempora lonathanis incidere. “
Quæ autem ratio fuerit, quare poſt hæc tempora neglecti thanem
NMacca⸗-

lonathanem Maccabæum ſemper quinquageſimum locum ha-

ſint, in promtu non habeo dicere. Suſpicari tamen aliquid
licet, ſcil. continuas hoſtium irruptiones hominumque cæ des,

ac poſtea creſcentem Iudæorum potentiam, item colonias

L. 3 (ut

86 O BIECTIONES. Sect. IV.

(ut ita dicam) quas Iudæi in Egyptum & aliorſum miſerunt,
ac aliunde in patriam receperunt; hæc, inquam, omnia fa-
milis ac paternis fundis confundendis ſatis ſuperque ſuffeciſſe:
ſervorum autem manumiſſionem fortè non adeò accuratè fuiſ-
ſe obſervatam. Atque hæc neglectui Jubilæorum occaſio-
nem dare potuerunt. Deinde Phariſæi Matth. 23: 14. à Ser-
vatore rei aguntur, quòd domos viduarum rapiant & quaſi
devorent, nec veriſimile eſt, ibi ſubſtitiſſe eorum injuriam,
verum credo eos fundis orphanorum paternis non pepercis-
ſe. Confer Pſ. 94. Unde perdita Phariſæorum avaritia in
causà fuiſſe poteſt, quò minus patrii fundi ad veros poſſeſſo-
res redirent, ac proinde hâc parte jus annorum Jubilæo-
rum exerceretur. Sed hæc minus certa ſunt.

Schewi- 81. Ex dictis colligere licet, quorſum Schemitæ dua priores
ta Ze referendæ ſint, quarum in Sacris fit mentio, quod etſi hu-

detie & jus loci non ſit, animi tamen gratiâ breviter ediſſeram. Er

Nehe-
mic.

Iubhilzi
Templo
2. Pri-⸗
mæä Epo
chæ re-
ſpon-

KRAeott.

quidem facili negocio aliquid determinari poteſt de Schemittaà
Nehemiæ, imo quoque de illà Zedeliæ, modò certum ſit, Ju-
bilæos annos eandem feriem ſervaſſe poſt exilium Babyloni-

cum, quam antè habuerunt, eoſque continuo ordine à pri-

maâ Epochà, quæ ipſis ſtatim poſt occupationem Canaanis fixa
fuit, fuiſſe deductos, quod quidem veriſimile eſt. Etſi enim
Maimonides in Hilchoth Schemita & jobel c. 10. putat, an-
nos Sabbaticos poſt captivitatem continuàâ ſerie antecedenti-
bus non reſpondiſſe, ſed ab adventu Eſræ cœpiſſe numerari,
contrarium tamen magis ſe commendat, dum nonſolum ()
Maimonidis ſententia ex iis refutatur, quæ Neh. 10: 32. legi-
mus, ubi Nehemias, 13. demum anno poſt Efram, autor
reſtitutarum Schemittarum fuiſſe aſſeritur; ſed alia inſuper

contrarium ſuadent, nempe (2) Deus in inſtitutione anno-

rum Sabbaticorum nonſolum agrorum ſed etiam temporum ra-

tionem habuiſſe videtur, ut ſcil. höc medio Chronologia ſa-
cra conſervaretur, quod commodè fieri non potuit, niſi anni
illi ante & poſt exilium ſibi invicem in ordine reſpondeant.
(2) Calviſius judicat, Sabbaticos annos juſtam ſeriem ſub

Templo ſecundo retinuiſſe, ſicut Sabbatici dies retinuerunt,
V cum

ib
I.

(0rU

tion
mi,
mir
Sbb
initie
n,
Vol
9
or

. P)

nrel
ACdi
terre
X
Næ
er
Exit
Aund
Do
ſoly
intr
ees
I.
famn
lere
Ner.
Ur
pe

Cap. II. O BIECTION E s. 87
cum quibus conveniunt. (1) Veriſimile eſt, Nehemiam eo
ipſo anno, quo Sabbaticorum annorum reſtitutionem urſit
c. 10. V. 32. vel anno ſequente indixiſſe Schemittam, ſi an-
norum Sabbaticorum, qui ante exilium fuerunt, nullam ra-
tionem habuit. At hoc non fecit. Si enim à Jjubilæo Hirca-
ni, ſeu anno Per. Iul. 4579. retrò numeres uſque ad Nehe-
miæ tempora, non reperies, annum 21. vel 22. Artaxerxis
Sabbaticum fuiſſe, ſive eum à priore ſeu à poſteriore illius
initio deducas. Id veròô procul dubio aliâ de causâ non fe-
en⸗ quàm quia juſtam Schemittarum ſucceſſionem obſervare
voluit.

82. De Epochâ autem prima Schemittarum diſſentiunt au- Epocha

tores. Maimonides I. c. ait ney pads r&n nre eenee p'R
P& Vnde inceperunt numerare Schemittas? Poſt 14.
annos elapſos ab eo tempore, quo terram introierunt. Rationem
addit, quia po'na e vaen een wnen ee de, vne, . annos
terræ occupandæ inſamſerunt & totidem ei dividendæ. Uſierius
& Torniellus ſecundo anno ab introitu, ali aliunde incipiunt.
Nos verò de veràâ Schemittarum Epochà edocemur Ioſ. 14:
6. etf. ubi ipſiſſimo diviſionis anno Caleb ait, ſe anno ab
Exitu ſecundo annos 40. fuiſſe natum, jam veròô 85. tatis
annum agere. Pone itaque, Calebum circa initium anni 2.
Exodi annum 40. impleſſe, ac proinde ineunte anno 40. ab-
ſolviſſe annum ætatis 78. & deprehendes, eum initio anni ab
introitu 6. natum fuiſſe annos 84. ac proinde circa medium
ejus annum ætatis 85. egiſſe, qui annus ab Exodo 46. Per.
Iul. 3266. ille ipſe eſt, quo terra ſortilegio inter tribus &
familias divisàâ fuit. Ergo ab hujus anni autumno agros co-
lere cœperunt, & ſequens annus ſeptimus, ab Exodo 52.
Per. Iul. 3272. fuit Sabbaticus primus. In his meritòô ſe-
quor Petavium, qui ſententiam ſuam hâc de re explicat in
Doctr. Temp. I. 9. c. 25. 26. ſiquidem ſinguli Patres-fami-
liâs ante agrorum diviſionem hâc lege non obligabantur,
utp. qui de iis, quæ ſua nondum erant, non poterant diſ-
pe nſare.
83. Ut autem ea, quæ hactenus dicta ſunt, diſtincétiùs ob
. OCU=.

tarum.

88 OBYJECTIONES. Seét. IV.
Tabella oculos ponantur, ſequente Tabula tentabimus, in quâà even-
dee. tus quoſdam illuſtriores ad annos definitos hehdomadum &
&u. Jubilæorum referemus, oſtendentes, héêc vel illo anno, quo
bilze- hoc illudve accidit, incipere hunc vel illum Jubilæum, Sab-
um. baticum vel Hebdomados annum, ſimul locum monſtrantes,
quem 5. Schemittæ illæ, de quibus in ſuperioribus egimus,
in tabulis Chronologicis occupant. Hoc ut fiat, incipere
debemus ab Exitu Iraelitarum ex Egypto facto anno Per.
Jul. 3221. ante Chriſtum 1493. indeque aſque ad Templum
primum numerare annos 480. 1. Reg. 6: I. his addere reliquos
36. annos Salomonis, & annum 1. diviſionis regni: porrò annos
regni diviſ, ex hiſtorià Regum Judæ & Ifraelis colligere, qui
. G efficiunt numerum 390. qualis definitur Ez. 4: 5. Inde aſque
ad Cyrum decurrunt anni 49. Canon verò Imperio Perſiæ tri-
buit annos Nabonaſſaræos 207. & regne Græcorum atque DDDr-
gyptiorum 302. Inde verò aſque ad excidium Templi ſecundi,
ſeu annum 2. Veſpaſiani elapſi ſunt anni 99. Qui numeri
in unum collecti efficiunt ſummam annorum julianorum 1563.
ab autumno anni Per. Jul. 3221. incipientium & unâ cum

Jul. 4784. Detractis enim 3221. de 4784. remanet perio-
dus annorum 1563, inde ab exodo numerandorum. Quo-
modo autem numerus ille per Annos, Schemitas & Iubilæos
dividatur, ſequentia ſparſim demonſtrabunt, & oſtendent in
quonam anno Periodi lulianæ, Exodi, Eræ Chriſtianæ, Nabo-
naſſarææ & Seleucidarum, figenda ſint initia annorum per
Schemitas & Iubilæos diſpoſitorum.

anno 817. Nabonaſſaræo deſinentium in autumno anni Per.

407

Ho⸗
E05
t in
Pel

OBJEXYCTIONESS.
Scl.

Cap. II.
Per.J. Exod. Chr. Nab.
3221, 11493
3266 46 1448
327 52 1442
331 ½ 951399
3430 2101284
3565 345 1149
3657 437 1057
3700 4801014
3737 517
3968 748 746 .
3994 774 720 27
4002 782 712 35
41069 889 605 142
4122 902 592 155
4127 907 587 e
4177 957 537 210

Clades Senacheribi anno

KSains Iſraelitarum a K.
SypPto. .
Epocha Schemitarum &
Jubilæorum.
Primus annus Sabbaticus.
Primus annus Iubilæus.

Jub.

Clades Siſſeræ Iud. 4.
Terminus 300. annorum
Iud. 11. 26. putatorum
à reditu tribuum in re-
giones Transjordanen-
ſes.
LDavid Rex crecatnrr.
lacta Templi fundamenta.
Poſt obitum Salomonis re-
gnum dividitur.
Athalja & Jehu ſimul re-
gnare incipiunt.
Annus Iothami 8. Nabo-
naſſari 1.
Iſraelitæ ab Aſſyriis in exi-
lium abripiuntur.

14. Hiskiæ.
Exilium Babylonicum an-
no 4. Ioachimi.

Schemita Zedehiæ Ier. 4. in

annum ejus 6. incidit.
Templum primum deſtru-
Monarchia Perſica in Ca-
none incipit. Anno pri-
mo vel ſecundo ſequen-
te Edictum à Cyro vi-
detur editum.
M

202

Hebd.

b △ℳ

₰ℛR

16
17

18

MA¾ —J

89

α

Sect. IV.

90 O EBI E C T I O N E z.
Per. J. Exod. Chr. Nab. Sel. Jub Hebd. A.
4195 975 519 228 Edictum 2. anno 2. Darii
Hyſtaſpis editum. 5 2
4248 1028 466281 Anno 7. Artaxerxis Decre-
tum 3. promulgatum eſt 19 5 5
4249 1029 465 282 Era LXX. Hebdomadum
cum autumno incipit. 6
4261 1041 453 294 Nehemja Hieroſolymam
commigravit. 19 7 4
4264 1044 450297 Sohemita Nehemjæ incidit in
annum Artaxerxis 14.
ſecundùm Canonem. 7
4383 1163 331416 Imperium Perſicum in Ca-
none finitur & tranſit ad
Alexandrum M. 22 3 4
4402 1182 3 12 435 1Cum 13. anno poſt obitum
L Alexandri incipit ra
Seleucidarum, quæ in 1I.
Macc. libro à menſe Ni-
ſan exordium ſumit. 6 2
4⁵546 1326 168 5⁵ 30 145 Antiochus Epiphanes Tem-
5 plum polluit 1. Macc. 1:
582 57. &C. 25 5
4549 1329 165 792 148 Judas Maccabæus Tem-
583 plum repurgat 1. Macc
455˙0 1330 164 5 83 149 Schemitta Iundæ Maccabæi 1.
584 Maccab. 6 7
4565 1345 149 59 164 Anno 13. Ionathanis Mac-
599 cabæi ultimus Iubilæus
612 indicitur. 26
45⁵579 1359 135 612 178 Schemitta Hircani anno ejus .
6 . 1. Celebrata. 27
4610 1390 104 643 209 Ariſtobulus Ethnarcha Ju-
44 dæorum diadema primus
ſumſit. 7

ubi
men
fice
ſtra
Vinm

9*
4

II.

B I E C T ION E S. r
Per.J. Exod. Chr. Nab. Sel. Jub. Hebd. A.
4677 1457 37 711 276 Schemitta Herodis celebrat,;,
cùm anno Auguſti 7.
Hieroſolymam obſideret. 16 7
4713 1493 1 747 312 ra Chriſti vulgaris inci-
Pir. 22 I
4741 1521 28 775 340 Chriſtus per Baptiſmum
8 muneri inauguratur. 26
4745 1572575 32 779 3lrilus Cruci affigitur. L
4749 1529 36 783 348 Periodus LXX. Hebdo-
Adum finitur. 27 2
4782 1562 69 816 381 Annus Excidium præcedens
elſt Sabbaticus ultimus. 31 7
4783 1563 70 817 382 Univerſum hoc interval-
Iluqm annorum 1563. ad
finem perducitur ipſo
anni autumno. B

Ex his liquet, Hypotheſin noſtram de annis Sabbaticis &
Jubilæis eum primâ corum Epochà exactè convenire. Si ta-
men hæc ſubtiliora & mimis curioſa videantur, illi ſpero ſuf-
ſicient ea argumenta, quibus §. 70. 71. 72.: ſententiam no-
ſtram adverſus objectiones, quæ nobis fieri poſſunt, muni-
vimus.

SECTIO V.

Saadjiæ ſententiam de LXX. Hebdomadibus examinat &
locum corruptum reſtituit.

84. Epoſiti iis, quæ ad Chronologiæ explicationem &
Ldeterminationem faciunt, coronidis loco aliquid ad-
dendum erit de ſententiã Saadiæ Geonis, quam ſuprà §. 19.

attigimus. Vidimus in præcedd. hunc auctorem bis ſententiam

libri Seder Olam expreſſis verbis aſſeruiſſe, confirmaſſe, &
M z LXX.

—

92 SAAD JF SENTENTIA Sect. V.
LXX. Hebdomades ita definiviſſe, ut 70. anni exilii labe-
rentur ab ultimo Zedekiæ uſque ad 2. annum Darii, inde
verò uſque ad excidium numerarentur 420. anni reliqui. Si
veròô ea conſideres, quæ ſequuntur in Commentario, ænig- r
mati ſimilia reperies, quæ ſi ſolvere & cxplicare aggrediaris,
Ssadiæ periculum eſt à Sphinge devorari. Sic autem ad y. 25. commen- r2
tatur: baan mo ai ee nn See een nn eeen n den.
e 2 en een ee n nee en een nn e een nn
NRNN Dr e 9 nne en eene n een nn.
Rrran n en ene dee en een wee ee en deeen nnn
: r D b' br Diee in deeene en ee . Ab exitu
verbi, i. e. a quo exiit mandatum à Createre & editum eſt de-
eretum de reducendà captivitateit Babylonid & inſtaurandà Hie- .
roſolymà operà Cyri; uſque ad unbtum ducem, i. e. uſque qud
incrementum capiat (vid. §. 126.) Rex, qui eſt ille ipſe Nagid
e

ſeu dux, ut ſeil, inſtauret Hieroſolymam z; adhuc erant 7. He-
bdomades, illæ 7. Hebdomades ſunt 49. anni, inde a quo Creator
illis annunciavit, ut adificetur Hieroſolyma, uſque ad z. annum
Darii Regis Perſiaæ. Poſthac adificabitur Hieroſolyma & ſtabit
in ſtruéturà ſuâ 420. annos. Eece habes LXX. Hebdomades mi- H
nus 10. annorum: illos verò 10. annos ſtetit Bitter. Hic Saadja *
ſecum ipſo in eo convenit, quòd ab anno Darii z. uſque ad. 2
Saada Excidium numerat 420. annos. Sed in præccdd. mirèà ſe dif —
2 ſe di- ſidere videtur, dum à decreto Dei (quod ubi figendum fit,
Rset. ipſe viderit) uſque ad Darii initium numerat tantùm 49. an=
nos, & tandem ſubjicit, collectis in unum numeris 10. an-
nos ſummæ deeſſe. Quòd ſi verò 420. & 49. in unum colli-
gas, conſtituent numerum 469. annorum, ac proinde ad nu-
merum complendum non 10. ſed 20. anni requiruntur.
85. Hæc omnium primô ſecum invicem ita conci-
prior liabam, ut ſupponerem, ſententiam Saadjæ priorem,
conei- quam S. 19. expoſui, cum præſente per omnia conve-
liatie nire, & Saadjam, ut teſtatur Aben Efra eum allegans, no-
rej ici- 2 . . .
er, mine Uncti Ducis Cyrum intelligere, in quo 49. vel 51.
Aanni finiuntur; ex ſequentibus verò numerum excidiſſe, D

— — — — —

Cap. II. Dz LXX. HrBDOMADIBus. 93
ſic eſſe reſtituendum n n“ N— b're ni i Et uſque ad 2.
annum Darii Regis Perſiæ 19. anni, qui prioribus juncti 70.
annos efficiunt, quibus adde 420. & habebis integram ſum-
mam 490. annorum, ſeu LXX. Hebdomadum. Sed quomo-
do tum reſidui erunt 10. anni ? Hoc dubium ut ſolverem
aliquandiu meditatus, in cogitationem incidi, fortè Saadjam
ſingulis 7. Hebdomadibus quinquageſimum annum ſubilæum
addidiſſe, quorum, ut vidimus, in univerſo LXX. Heb-
domadum numero 10. ſunt. In hanc autem ſententiam eò
faciliùs inducebar, quia obſervabam, Saadjam ſtatim ab ini-
tio integrum numerum in 10. Septenarios dividere, dum in-
quit v α b'Vee en in ee teys D b', n nn
Numerabimus & ſeiemus, quot annos complectantur LXX. Heb-
domades? Scil. decies 7. efficDiunt 70. habes 70. Hebdomades,
uaæ 490. annos conficiunt. Ita Saadjas mihi videbatur primò
eandem tenere ſententiam, quam poſtea Seder Olam propo-
ſuit, deinde veròô ex ſuo ingenio 10. Jubilæos addidiſſe, eos-
que uſque ad bellum Hadriani perperam produxiſſe. Nec
oberat, Saadjam hoc inventum fuſiùs non explicare, cùm
certum ſit, ejus Commentarium mutilatum & corruptum ad

nos perveniſſe. Ita tum cogitabam, & fateor, exinde pri-
mam ſe obtuliſſe occaſionem, eam ſementiam de addendis ju-
bilæis ad animum revocandi, quam in præcedentibus ex-
poſui.
86. Poſtea verò rem penitius conſiderans deprehendi, Conei-
neminem ex Judæis recentioribus eandem hypotheſin à Saad- liatio
jà mutuaſſe, nec Aben Efram eum citantem ullam ejus ſer Nritni-

1 c1 111 1. tur.
ciſſe mentionem. Quare aliâ viâ rem aggreſſus ſuppono, ex-

emplar, ex quo Saadjæ commentarius Bibliis majoribus in-
ſertus eſt, mutilatum & minus caſtigatum fuiſſe. (1.) Prius „.
patet ex citatione AbenEfræ, qui hæc de Saadjâà habet menta-
õ
vD eN . N N 2 b'D*νee ieen e, dee e dee mee, daadie
b' bn b'den bee be nee n e ennen en en ee dn us
e en een . e r'n Nunc referam verba Geonis & 6. Tu corru-
tantum, & Daniel, erras in cemputatione tud, quoed 70. anni ud.

94 SAADI£ SENTENT I A Sect. V

exilii so fnt imepleti, cun ſint non niſi .: Hebdomades, ſez 4.
anni⸗ (Angelus enim de Z.: ankis ſolicitus non eſt, nam: propriè

1

ab excidio T'empli primi uſque ad Cyrum eftuxerunt 51. anni)
verba vero, Vlque ad Unbtam Ducem, exponit de Cyro Rege,
& argumentum petit ex verbis Prophetæ Eſ. 45, 1. Hebdomades
porro 62: putat eſſe tenepus templi ſecundi. Eſt autem quod obji-
cias Gc. Vid. S. 26. Quæ hic Aben Efra de emendatione ra-

tionum Danigelis, de numero- 49. poſito pro 51. & de dicto

Elajæ citat, corum in Commentario Saadjæ nec vola eſt nec
veſtigium. Reliqua de Unéto Duce Cyro & de 62. Hebdo-
madibus Templi ſecundi vix hariolando ex Saadjaà conjicies.
(2.) Corruptum fuiſſe hoc exemplar, patet ex ils, quæ ha-
bentur ad verba o*ν . n n d popealas dacis venturi, &
linis ejas in inundatione: ſcil. vnppe n-a enne de enne
: vpne be en ene denen Intelligitur Hadrianus Cæſar,
qui templum deſtruxit, ceſſare fecit Sacrificium &C munnt, atque
evertit logum Sacrificii juge. Hæc vel futiliſſimi ingenii judæ-
us ſcribere nequit, cùm notiſſimum ſit & ubique in Hebræo-
rum ſcriptis declamatum, Veſpaſianum & Titum eſſce illos
Imperatores, qui Templum & ſacrificia deſtruxerunt. Sed
cùm librarius, ſeu potiùs interpres Saadjæ, ut videtur, par-
vo judicio adhibito reſcinderet & retineret, quæ lubebat;
fortè ea omiſit, quæ de Hadriano dicta fuerunt ad 10. an-
nos, quos Saad ja poſt deſtructum Pemplum ſupereſſe vult,
nomen veròô ipſum Hadriani peſſimè huc retulit. Sive igitur
locum reſtituas d'o'n i Hic eſt Litus, ſeu potiùs "b'p onde
Hic eſt Veſpaſianus Caæſar, hoc certum eſt, locum corruptum
eſſe. Imò cui tempus ſuppetit, integrum hunc Commenta-
rium ſcrutandi, ille fortaſſis plura hujus generis menda repe-
riet.
Locus 87. Sed ut ad rem redeamus, ex modè dictis, & cx
euen, „cCollatione verborum Saadiæ cum citatione Aben ſiæ conclu-
Pitufter. do, Saadjam annos 49. putare ab excidio Templi primi uſ-
que ad Cyrum, deinde a Cyro uſque ad excidium Templi
ſecundi numerare hebdomades 62. ſeu annos 434. ac ita vi-

tium latere in numero ρ 420. eumque reſtituendum eſſe? n

vel

— — —.— —.— „ —

2

— ——,—

Cap. II. DE LXX. HEBDOMADIUSA. 95

vel 430. vel 434. quæ conjectura inde fit veriſimilis,
quia Bombergianæ editiones hunc numerum omittunt, &
truncato ſtylo legant mivy. N'inn D d Et ſtetit in ſtructurd
ſad... an unds patet, numerum hunc omnino corruptum
& incertum eſſe. Si jam 430. annos ſtetit Hieroſolyma,
eos junge annis 49. & habebis numerum annorum 479. qui-
bus integræ ſummæ detractis remanent anni 10. vel 1I. Sin
potiùs 434. vel 432. anni Hieroſolymæ tribuantur, iis adde
annos præcedentes 49. vel ſecundůùm Aben Eſram 51. & ha-
bebis annos 483. poſtea dimidiam hebdomadem ab ultimâ
hebdomade diſtingue, & habebis numerum annorum 10. ſeu
10 ½ quot annos Saadja Bethuræ urbi tribuit. Vel ſi nume-
rum 420. ex editione Buxtorfianâ lervare velis, ſic rem
aggreditor: Annis 49. vel 51. numeratis uſquead Cyrum
adde 14. vel 12. a Cyro ufque ad Darium. His junctis an-
nis 420. exſurgit numerus annorum 483. Hebdomas verò
ultima cum dimidià hebdomade efficiet annos reſiduos. Sed
priorem loci reſtitutionem huic præfero, quia illa fundata
eſt in allegatione Aben Eiræ & editione Bombergianâ, huic
verò nuſpiam ullum quæri poteſt præſidium. Sed dices, ſic Saad's
Saadjam ſibi ipſi contradicere, & ſententiam libri Seder Olam b con-
modo aſſertam rurſus deſtruere. Ad hæc nihil habeo, quod Taaieit.
reſpondeam, niſi hoc eſſe ſignum deſperatæ cauſæ & Judaici
ingenii fluctuantis ſecumque non conſiſtentis.

CAPUT III.

Explicat verba Textüs & res, quæ in Genere ad totum
intervallum LAXX. Hebdomadum referuntur.

SECTIO I.

Agit de Oraculi Tempore, Occafine, Divifione, generali
Prepoſitiene, & de iis, quæ ad 6. Beneficia ab
initio propoſita in genere obſervantur.

Exgeft 88. Ad finem perductâ parte Chronologicâ, tandem trans-
werbo⸗- imus ad partem Diſſertationis Exegeticam, quam
rum Da- peſſimis Judæorum de induſtria ſtupidorum tricis non minùs
nieligt. implicatam eſſe videbimus. Facillimum tamen erit ex iis
emergere, modò hypotheſin Capite præcedente expoſitam &
demonſtratam teneamus, eaque, quæ in Textu dicuntur,
Oraculi ritè illi applicemus. Occaſio editi hujus ab Angelo oraculi
dt eodem capite 9. Danielis exponitur, & quidem ipſe Daniel
de“ YV. 1. narrat, id ipſum accidiſſe anno 1. Darii Medi, qui no-
cafio. bis eſt idem ille annus, quem Canon primum Cyri vocat,
ſc. Per. Jul. 4177. ante Chriſtum 537. Cùm enim Cyrus,
ut patet ex Xenophonte, 7. vel 8. tantùm annis Monarchi-
am obtinuerit, meliorem locum ipſius deceſſori Dario Medo
dare non poſſumus, quàm ſi illi primum Cyri annum tribua-
mus. Darius enim Medus Chaldæorum Monarchiam, oc-
ciſo Balthaſare, uno tantùm anno vel aliquantò diutiùs ad-
miniſtravit. Darium autem Medum Cyri deceſſorem voco,
quia nullus dubito, eum eſſe ipſum illum Cyaxarem Xe-
nophontis, quo mortuo Cyrus ad imperium evectus eſt. Hanc
ſententiam aſſertam vide à Clar. Vitringa Obſerv. Sacr. l. 6.
c. 5. & à Jungmanno I. 1. Sect. 2. cap. 23. Hôc itaque an-
no, qui à primâ exilii Epochâ 69. erat, Daniel, conſiderans
ſpacium 70. annorum à Jeremiâ definitum ferè elapſum eſſe,
kàc ipsâ cogitatione ad preces Deo fundendas impellitur,

qui-

————,,/———r dCb C⁵⁰ w ü.S———

Cap. III. OkACuLITEMPUS, OCCASIO &c. 97
quibus juſtum Dei judicium agnoſcit, Gentis ſuæ reatum
confitetur, remiſſionem orat, cauſamque Hieroſolymæ at-
que Templi Deo commendat. Dum autem precibus fun-
dendis occupatus eſt, divinæ promiſſionis effectum experi-
tur, quâ Deus ante finitas ſuorum preces exauditionem pol-
licetur Eſ. 65, 24. Videt enim Archangelum Gabrielem ſubi-
tò advolantem, & ab eo de omnibus edocetur, quorum in
precibus fecerat mentionem; non de iis ſolum, quæ ad in-
ſtaurationem Reip. Judaicæ brevi futuram pertinebant, ſed
inſuper de univerſi culis Judaici antitypo Meſſiã, qui vete-
re abolito novum Templum inſtructurus, ac ſpiritualem cul-
tum introducturus erat, idque elapſo certo & definito tem-
poris ſpacio, cujus initium atque finis deſcribitur y. 24. 25.
26. 27. Hic verò Cornelius à Lapide egregiè obſervat, eun- ,,,
dem hunc Gabrielem, qui ſub finem definiti hujus intervalli hejins
ad Virginem Mariam miſſus, ei nativitatem Meſſiæ ex ipsâà Oraculi
futuram annunciavit; eundem, inquam, Gabrielem ſub ini- unctn
tium inſtaurationis Hieroſolymæ juſſu Dei Danieli idem an:-
nunciaviſſe, quò Judaica Eccleſia tum temporis eundem Meſ-
fiam fide conciperet, quem tandem & Virgine natum viſura
erat. ê
89. Ut autem hujus Oraculi expoſitio tantò clarior eva-
dat, omninè per partes procedendum erit: quippe plurimos
& illuſtres in eo eventûs reperimus, qui non uni eidemque
tempori, ſed diverſiſſimis temporibus adſtringendi ſunt. Hi prcz/,
autem ad daas præcipuè elaſes referuntur, & (1.) partem Textir.
ſpacio LXX. Hebdomadum includuntur, (11.) partem pro-
ponuntur, tanquam ejus conſequentia, quæ finem hujus in-
tervalli excipiunt. Porro res omnes, quæ ad priorem claſ-
ſem pertinent, duplicis ſunt generis, & (s.) vel Generatim
ad integrum hoc intervallum pertinent, vel (2.) Spesiatin
certis atque definitis annis adſtringi poſſunt. Quæ prioris ge-
neris ſunt, continentur y. 24. his verbis: LXX. Hebdoma-
des deciſæ ſunt in populum tuum & in urbem ſanctitatis tuæ, ad
coercendum rebellionem, & ad ſiniendum peccata, & ad expiandum
iniqnitatem, & ad adducendum juſtitiam Seculorum, & ad obſignan-
R dum

98 GENFERALIS PROPOSITIO Sect. I.
dum viſionen & Prophetäam, & ad angendum Sanctum San-
torum. Quorum verborum cxphicationem præſens Capur
tradet. 1
LXX. 90. Angelus itaque, poſtquam legationis ſuæ rationem
Hebdo reddiderat, Y. 22. 23. & Damclem ammum ad rem adver-
Ten tere juſſerat, ſic incipit: nm va Di LAX. Hebdomados
tio.“ deciſæ ſunt. Verùm cůúm antéè demonſtratum ſit, quales He-
broaomades, qualeſque anni intelligamur, & quot annos LXX.
Hebdomades complectantur; hic tantum monebo hoc uni-
cum: Deum in diſpenſatione temporum & rerum præcipuam
Septe. Septenarii numeri habere rationem, ut patet ex 7. paribus ani-
narius Malium mundorum in Arcà Noæ, ex ſomniis Pharaonis, ex
numerus Hebdomadibus dierum & annorum, ex 7. Epiſtolis, Sigil-
ocer. lis, Tubis atque Plagis Apocalypticis, nec non ex 7. tem-
poribus, quæ Nebucadnezar regno ejectus inter Beſtias exe-
git Dan. 4: 16. 23. 25. 32. & ecx innumeris aliis. Eandem
fationem Deus ſervavit in determinatione exilii Babylonici,
cui decies 7. ſeu 70. annos præfinivit, poſtea verò horum 70. an-
norùm afflictionem LXX. Hebdomadibus reſtitutionis, mi-
mero ſepties repetito, compenſavit. Hoc autem abſque ra-
tione fieri, ipſa ratio vetat credere, certumque eſt in nume-
ro hôc aliquid latere myſterii, cui eruendo Eruditi noſtræ
ætatis viri multum temporis laboriſque impenderunt, & in-
ter ſe hàc de re acriter diſputarunt. Sed mihi placet hæc
ſimplicitas, ſi dicam, Deum pro ſummâ ſuâ fapientiâ hôc ip-
ſo imitari naturæ rerum rationem, cujus ipſe auctor eſt, &

eſſe, puta Arithmeticis & imprimis Maſicis, quorum tora ars
ſingulis ſeptenariis ſibi invicem ſuccedentibus abſolvitur.
Quomodo autem Medici hunc numerum ſibi quoque ſacrum
Okctona. Mirac. l. 2. cap. 33. Hinc factum eſt, ut Gentiles quoque nu-

Mmerlis
Jacer.

Cos Octavam appellamus. Conf. Wagenſeilii Sot Gem. 1, 10 §. 4.

. .

ex quàâ abundè patet, Septenarium numerum Matheſi Sacrum

vindicent, de eo conſule Levinum Lemnium de Occ. Nat.
H rins nu. merum Octonarium ſacrum conſtituerint, hâc ratione induéti,
quia ſubinde loco ſeptenarii numeri octonarium pronunciamus,
v. gr. dum Hebdomadem Octo dies vocamus, & 7. tonos Muſi-

91.

—

—

W
chl
ilar
de
por
UI
IE
de⸗
4
gute

1

Cap. III. ORACUTLI DANIELIS. v. 24. 99

91. Sequitur vocabulum nurn quod LXX. Hebdoma- Inn-

dibus applicatur, earumque definitionem & circumſeriptionem
ſignificat. Quia autem hæc radiz in universà Scriptura S.
ſemel tantùm occurrit, videtur aliqua difficultas circa ſenſum
ejus excitari poſſe. Verſio Vulgata, haud dubiè reos LXX.
ſequuta, vocem ita reddit: LAXX. Hebdomades abbreviatæ ſunt,
quæ verſio quoſdam Hebrææ linguæ imperitiores in errorem

ſunt Sancti) ſerins per Chriſtum ſalutem afferre ac libertatem
oppreſſo ac laboranti mundo, & propter Danielis atque aliorum iu-
Rorum preces tempus abbreviaſſe atque ad ſpacium non ita longum
ontraxiſſe. Alii verò, quales ſunt Beda & Pererius ex hâc Ab-
breviatione concludunt, hic non intelligi annos plenos ſolares,
ſed annos quaſi abbreviatos & contractos, ſeu lanares. IIlos re-
fellit Auguſtinus Ep. 20. ad Hefychium, hos verò Corn. à

Lapide ad hunc locum. Syrus vertit Qeaa d. Na veihihni
chun, LXX. Hebdomades immorabuntur populo, & ita rem

ipſam quidem explicat, ſenſum verò vocabuli predè non
ſequitur. Ad me quod attinet, nullus dubito, verbum nru
ſebtionenz, cæſuram ſeu inciſßonem notare: quippe eum ſenſum
nonſolum in Paraphraſi Chaldaicàâ, ſed in Scriptis quoque
Rabbinorum ſervat, utpote qui incifkonem carnis verbis po'nn
ua de exprimunt, ut refert Kimchi & Aben Melech in Mi-

chlol ophi. Metaphoricè autem verbum hoc de quantitate bræci-
. ere de

aliquàâ continus, ut Logici dicunt, ufurpatur, ejuſque præ-

de Tempore uſurpetur, denotat præciſam & accuratam tem-
poris circumſcriptionem, quàâ ab utraâque parte certis termi-
nis definitur, ac ita & medio antecedentis & conſequentis mo-
ræ abſcinditur. Sic hoc vocabulum ſervat ſigmificatum ver-

borum rxp (unde derivatur p̈ quod znem ſeu terminum tem-

poris ſignificat) †n 226 & aliorum, quæ propriè Sciſſtonen
denotant, metaphoricè vero temporis determinationi appli-
cantur. Huc pertinet verbum ioo unde Græcum zérea, de
quo vid. Eſ. 38, 12. " nenN præcidi, ut textor, vitam
meam, i. e. vitam meam ad definitum terminum perduxi.

N 2 Sic

Abbre.
viata
. ſunt E.
induxit, dum ali fuerunt, putantes, Statuiſe Deum (verba V.

S 2 — . —T. tempore
ciſam determinationem & abruptionem ſignificat. Si itaque dititur.

100 GENERALIS PROPOSITIO Sect I.

Sic Latino ſermone temporis terminum arctè circumſcriptum
efferentes dicimus: Omni reſectäà, præcita, amputataà mord.
HMju Notanda autem eſt emphaſis vocabuli qnn, utpote quod tem-
vocabu- pus non vagè ſed arctiſſimè definitum ſignificare videtur, cui
sanr. nihil licet addere, nihil demere: id quod ex vulgari Rabbi-
norum phraſi colligi poteſt, qui demonſtrationes firmiſſi-
mas, omnibus numeris abſolutas, nullamque exceptionem
admittentes, vocant b-porn b'nan Demonſtrationes præciſas Oſten-
dit itaque Angelus, haſce LXX. Hebdomades temporis mo-
ram à Deo definitam ſtrictè abſolvere, nullumque admittere
additamentum, nullam ſubtractionem: quo ipio confirman-
tur ea, quæ ſupra §. 29. diſputavimus. Nec ſenſus Oraculi
verbum Inra aliorſum, quàm ad Hebdomades haſce referri
singu- Patitur. Etſi enim verbum ſingnlare ſit, nihil tamen vetat,
laris quò minus MNomini Subſtantivo & Numerali plurali addatur,
cum plu quandoquidem tales conſtructiones in S. Codice paſſim ob-
alt. vixæ ſunt, puta Gen. 35, 26. .0 e aPer 1n doe Hi ſunt
flii Zacobi, qui natus eſt ipfi. Sic z. Reg. 5, 13. Jer. 51, 29.
Plures exhibet Glaſſius Philol. Sacræ I. 3. tr. 3, can. y2.
92. Addit Angelus, LXX. Hebdomades deciſas eſſé

Super

pepulum ρ'* » dy Super populum tunum, & ſuper urbem Sanéti-
inum tatis tug. Quibus verbis nullus utique alius popalus intelligi-

τασ. tur, quàm Judaicus, qui tum in exilio Babylonico degebat,

& brevi in formam Reipublicæ redigendus erat; nec alia
Vrbs, quàm Hieroſolyma, quæ ſtylo Scripturæ ſubinde ab-
Urbs ſolutè VUrbs vocatur, ob excellentiam, quemadmodum Ro-
va'ih. ma Scriptoribus profanis. Vid. Y. 26. Sed cum populus Ju-
Judei daicus Dei-populus vocetur Pl. 110: 3. & Hieroſolyma Vrbs
dopulue Dei Pſ. 48: 2. 101: 8. quæritur, quænam hæc ſit immutatio
Pewie- in Textu, quàâ Judæi atque Hieroſolyma Danielis populus &
Quare urbs appellantur? Sunt qui putant, hanc phraſin ſapere re-
Pprobationem populi à Deo factam, quemadmodum populus
Deum antè reprobaverat, & huc adducunt locum Am. 1, 9.
ubi Iſraelitæ in typo à Deo vocantur Loammi, i, e. non popu-
lus meus, additâ ratione, d27 e eeen n de e Wam
vos non eſtis populus mens, nec ego ero vobis Deus. Putant ita-
que,

“

“

Cap. III. OkACuLI DANIELIS. Y. 24. 101
que, Textum reſpicere preces Danielis præcedentes, in qui-
bus populum Judaicum ſubinde Dei populam vocat, & urbem
Erbem Dei, puta Y. 16. 19. ubi ambo Popalus & Vrba memo-
rantur. Præcipuè hic in cenſum venit Y. 15. 16. ubi eandem
videmus orationem, quam Moſes in Sinai monte ad Deum
habuit Gen. 32. & 33. dum remiſſionem peccatorum populi
à Deo exorat, haâc ratione uſus, quia Deus Iſraëlitas illuſtri
modo ex .Ægypto eduxerat, quod utique fruſtra factum non
ſitr. Sicut autem Deus iratus, populumque ſuum feré re-
probans, Moſi olim dixit: Adſcende hinc tu & populus, non
quem ego, ſed quem tn eduxiſti &c. Sic putant, Danieli
codem ſenſu dici: Hebdomades 70. definitæ ſunt ſuper popu-
lum non meum, ſed tuum, & ſuper urbem tuam, non meam.
93. Verùm judico Sanctium meritò hanc ſententiam reji-
cere, tanquam huic loco & tempori minimè convenientem.
Et quidem hanc appellationem populi & arbis non iræ atque
reprobationis eſſe, argumenta mihi hæc ſunt: () Quia Deus
hôc tempore, quo Danieli viſio obtigit, reſtitutionem populi
meditabatur, ac propterea eum non reprobabat amplius, ſed
ampliſſimis potiùs beneficiis cumulare in animo habebat, ut
ex ſeqq. patebit. Ideòque ad locum Hoſ. 1, 9. qui regni
Iſraelitici everſionem reſpicit, temperamentum illud notari
debet, quod cap. 2. YV. ult. legimus, ſi omnino hæc verba
ad præſens Danielis Oraculum trahenda ſint. (8) Ex ipſo
Textu idem colligitur: dum enim Deus Urbem vocat an-
am, utique ſeipſum reſpicit, utpote à quo, non aliunde,
Sanctitas Urbis repetenda erat, ut §. ſeq dicemus. Proinde
ejus curam non abjecit. (Ware ( noto, pronomen poſſeſſi-
um, quando rei alicui vel perſonæ additur, non ſemper ſi-
gnificare dominium ejus in rem, cui res tribuitur. Itaque quan-
do Deus Danmielis appellar populum, Dominium & beni-
gnam curam hujus populi non deponit, & quaſi Danieli tra-
dit, ut olim Moſi tradere videbatur Ex. 33, 1. dum ait, Mo-
ſen eduxiſſe populum ex Ægypto, atque héc titulo dominium
quaſi in eum obtinere. Id enim patet ex cap. 12. Y. 1. ubi
Michael dicitur defendere filios populi Danielis, quod utique
N 3 non:

102 GENERALIS PROPOSITIO Sect. I.

non reprobationem & iram, ſed ſollicitam Dei curam innuit,
quàâ illum defendit populum, quem ſimul populum Danielis
Vera appellat. Quapropter alia ratio adducenda eſt, ex quaà hæc
Ratis Phraſis explicctur. Hæc vero duplex eſſe poteſt. (1.) Ea
eten* Urbs & Gens tua vocatur, in quâ urbe & ex quâ Gente na-
tus es. Exemplum habe ex Pſ. 45, 11. ubi Apoſtoli nomine
Dei Eccleſiam ex Judæis ortam ſic alloquuntur: Obliviſcere
Gentis tuzg & familiæ paterne tuæ. Talem autem fuiſſe Danie-
lem, vaticinii ejus cap. 1. cxſertè dicitur. (2.) Præcipuè ve-
16 Judæi populus Danielis vocantur, quia pro ipfis intercede-
bat, & ita populum ejuſque reſtitutionem à Deo quaſi exo-
rabat. Preces enim Danielis magni apud Deum ponderis
fuiſie, patet ex Jer. 15, I. & Ez. 14, 14. Eadem eſt ſenten-

tia Judæorum in Thalmude, qui fidos populi Antiſtires, qua-

les crant Moſes & Daniel, Dei vocant ſocios & cooperarios,

ideoque ajunt, Iſraelitas vocari ipſorum populum, quaſßi ipſit

ejus Creatores eſſent, idque eo nomine atque titulo, quia illo-
rum precibus ab interitu aliquoties ſervati fuerant. Quòd ve.
rò homines illi, quibus Sanctorum causà ſalus obtigerat, eo-
rum veluti proprium & peculium ſint, de eo habemus phra-
ſin maximè memorabilem Act. 27, 24. ubi Paulus Angelum
hæc ſibi dixiſſe ait: Ne timeto, Paule, tu enim coram Cæſare
comparebis, & ecce Deus tibi dono dedit omnes tecum navigantes.
Quo donationis titulo Paulus omnes illos 276. vel 275. ſecum
navigantes ſuos appellare potuut. 14
Urbs 94. Hic autem aliquid dicendum eſt de phraſi vnp v Vrhs
Sanéti. Sanbtitatis tue. Etiamſi enim ejus ſenfus notiſſimus & obvius
tatis, ſit, tamen nihil conſtituimus prætermittere, quod ad clario-
Abſra- rem oraculi elucidationem facere queat. Stultum verò eſſet
Etum proy . —. . . . 5
concreto. hic de Sanctitate Danielis cogitare, ubi Hieroſolyma UVrbes
Sanbtitatis ejus vocatur, acſi ea poſt inſtaurationem Danieli
dicata fuerit. Omnibus enim, qui primis labiis Hebræa de-
guſtarunt, cognitum eſt, phraſin uo6 vy vertendam eſſe:
Vrbe tua ſuntta, i. c. Sancta illa urbs, in quâ natus es, vel
quæ patriæ tuæ Metropolis eſt, & pro quàâ intercedis. Hôc
enim modo Sacer Codex loco prædicatorum concretorum no-
mina

(

Wrne
pech
u⸗
Nom
tum
Men
N
urg
chiun/
ſentt
ermp
Fu
rolo

ten⸗

0r,
N
ilo.
ve.
eo.
hra⸗
lum
Hart
ntet.
cuim

Vrhe
XTIUs
no⸗
et,
Urbs
oili
1de-
eſle:
vel

Hoe

1ſl0⸗

lers

D

Cap III. ORAcCVULI DANIELIS. J. 24. 103

mina ab’tracta adhibere folet, uique pronomen poſje ſivum an-
nectere, quod Subjecto debetur. Ex innumcris exemplis
pauca adducemus, v. gr. Pf. 103, 1. de Deo dicitur unp ne
Nomen Sanctitatis eius, & exponitur vnpn be Nomen ejus ſan-
Rum, ſcil. Pſ. 111, 9. wy &Rανπaρ ſäanktatm & reverendum No-
men ejus, item Eſ. 47, 4. KRedemtor noſter eſt Deus Zebaoth
NWν.ορααρ dbν Nomen ejius Sanctus Iſraelis. Sic Y. 89, 11. dici-
tur v vrr Brachium roboris tui, & exponitur myn n Bra-
chium tuum robuſtum. Pariter Eſ. 4.2, 25. aDr Excande-
ſcentia iræ ejus iram ejus ardentem ſignificat. Qui plura ex-
empla deſiderat, adeat Doctiff Interpretem Martinum Geie-

rum, citantem Glaſſii Philol. Sacr. I. 3. tr. 3. cap. 8. Hie- Hieroſo-
roſolymam vero circa hæc tempora & poſtea appellatam fuiſte ym⸗

vp T“ να‿αoο ιοι rbem Santtam, diſcimus ex Eſ. 52,
I. Neh. 11, 1. 18. & Marth. 27, 53. Doctores Judæorum
aliquot, & quidem, ni fallor, decem gradus Santtitatis in Pa-
triâ ſuâ obiervant, ſc. Canaan ipſa vocatur Sancta & Sancti-
tatem ſuam accipit ab Hieroſolyma, Urbs verô inferior à ſu-
periore ſeu Zione, in totam verò urbem Sancétitas derivatur
à Templo, in quo porrò varii grads inveniuntur „qui nos
tandem uſque ad Sanétum Santtorum deducunt. Unde facilè

colligitur, ob quam rationem Urbs Sancta vocetur? Sicut

enim populus Judaicus ſuæ Sanctitatis typum habet Sanctita-
tem Dei Lev. 19, 2. quæ ſumma ejus Perfectio eſt, quà Deus
omnia ſuæ naturæ contraria à ſe ſeparat; ſic Hieroſolywa
nullâ alia de causà Sanéta dicirur, quàm reſpectu Dei Sancti
Iſraëlis, à cujus nomine appellatur, & qui losum in càâ ſele-
git, in quo habitet: ac proinde Urbem in hunc uſum ſepa-
ravit, ut ipia vocaretur b'nos& ey civitas Dei, &⁊ in eâ eſlent
oy νh ſantta tabernacula Celſiſſimi, ut dicitur Pſ. 46,; 5.
Vocem autem unp & Sanctitatis hunc fignificatum habere,
paſſim docebunt Lexica.
95. Generalem hanc temporis determinationem ſequitur ⁶
enarratio ampliſſimorum beneficiorum Judæis conferemdo-

rum, quæ numero ſex ſunt, & ad- definitum hoc interval- promif-

lum in Genere referumur, etiamſi ex ſeqq-. patebit, eorum /a.

I04 8SEX BkNEFICLIA Sect. L
pondus præcipuaſque partes in finem intervalli devolvi. Be-
neficia hæc appellavimus, & quidem meritò, licèt Satanas
huic oraculo non pepercerit, quò minus verba Dei benigniſ-
ſima in deteriorem ſenſum detorqueret, & promiſſionem be-
gben- heéficiorum in malorum interminationem immutaret. Sequa-
Eira de ces autem habet Jjudæos, quorum ſententiam Aben Efra bre-
veritate viter ſatis & luculenter exponit. Et quidem initio dubitare
,:“ vicdetur, quando ait e Nnn e nee deen e e en
õ
navd Neſoeimus, an omnia in laudem ditcta ſint, an vero in vi-
tperium, i. e. an omnia boni, an verò mali ominis ſint? Ecce
enim ex verbis: Ad expiandum iniquitatem & ad ungendum San-
um Santtorum; videtur, ea boni eſſe ominis, ſed verba: Et
ad: obſignandum viſionem & Prophetam zaboni ominis non ſunt.
Supponit ille, omnia, quæ hic narrantur, ejuſdem naturæ
& conditionis eſſe, & quidem optimè, quippe continua re-
rum ſeries aréctumque earum inter ſe vinculum illud ipſum
exigit. Dubius autem hæret, an beneficia hic enarrentur?
an verò damna & maleficia? & utinam æternùm dubitaſſet!
quod ſanè meliùs eſſet, quàm de Veritate deſperaſſe, quod
ipſius Aben Lſræ fatum fuiſſe, liquet ex ſequentibus, dum
(2.) de. Pergit n wo mse eren iny ee, n erien N
Perat. a'rà y Nnne . enne de ne edeen e ne y )929 ⸗ J
) 9 enh. d nee en Pen DN'n K19 wn xn De
R e e ee en een ee een Nr. e en eee en e
din: D'&*a po', WN I inn nn dy TN yP de den
D' ταρ 'νν Ad conſummandum rebellionem; convenit cum
dicto Gen. 15, 16. Nam nondum impleta eſt menſura iniquita-
tis Emoræonum. Et ad finiendum peccata, convenit cum verbis
Thren. 4, 22. Finita eſt iniquitas tua. Et ad expiandum ini-
uitatem, i. e. ad ſubeundum exilii jugum, quo peccata cum ma-
joribus noſtris expiemus. Et ad adducendum tempus illud, quo
Deus eos juſte judicaturus eſt: id quod tamen etiam in malum
onzen fleétitur, quia nempe adventus juſtitiæ ejus occaſum deno-
tat, quemadmodum rà Venire Solis ſignifitat ejus occaſum, pro-
pterea hoc mali ominis eſt: nam ubi boni ominis eſt, contrarid

Pphraſi

Cap. III. IN TxXTVU PROMISSA Y. 24 105G
phraſi effertur, v. gr. Eſ. 62, I. Exibit, Kcut ſplendor, juſtitia 5
item Pſ. 37: 6. Et educit inſtar lucis juſtitiam tuam; pariter
Eſ. 60, 1. Surge lux mea, nam venit lux tua, h. e. occidit lux
tua, huc aſque. Et ad obſignandum viſionem & Prophetam,
dum ceſſaturi erant prophetea. Et ad obſignandum Meſſiam San-
tum Sanäctoram. Hæc deſcripſi, quò primo intuitu hominis
mentem perciperes, qui ſané ſolus hanc ſententiam non fo-
vet, ſed multos ex recentioribus ſequaces, & ex veteribus
doctores habet, qui omnes ea, quæ hic dicuntur, ad mo-
dernum Judæorum exilium & præientes calamitates referunt,
atque ita & ſpacio LXX. Hebdomadum excludunt ea, quæ
Spiritus S. includit. Et quidem Clar. Allixius eruditè judi-
cat, Salomonem jarchi omnium primò hanc ſententiam diſtin-
ctiùs expoſuiſſe. Verùm 6. illas diſtinctas res, hic propoſitas,
boni ominis eſſe, patet ex expiatione peccatorum & unbtione
Meſſie, quæ utique nihil triſte ſignificant, de quo in ſeqq.
Deinde illa ſpacio LXX. Hebdomadum neceſſariò debuiſie
accidere, ipſe Textus docet, dum ait, LXX. Hebdomades
deciſas eſſe, quo ſine & ſcopo? at expiarentur peccata &c. Sco-
pum verò & medio definitarum Hebdomadum removere eſt
integrum calculum ſubvertere.
96. Ne autem æquo diutiùs hominum ſtuporem miremur,
ipſam ordiemur verborum explicationem, in quàâ expoſito
priùs vero verborum ſenſu, oſtendam, Judæis, utpote Sa-
lutis per Chriſtum partæ exſortibus, hæc beneficia, quæ
Angelus enumerat, utique damno atque mali ominis loco eſſe.
Nec mirum videri debet, omnia mala in hanc Gentem red-
undaſſe, dum ipſi ſibi ominantur peſſima, ut modèò perce-
pimus. Ut autem propoſita Beneficia diſtinctè conſideremus

Benefi-
ciorum

ea in duas claſſes dividimus, quarum utraque tria complecti-2. caſſes.

tur. Prima Beneficiorum claſſis impedimenta Salutis tria re-
movet, ſc. KRebellionem, Peccatum & Iniquitatem. Altera to-
tidem bona contraria affert, nempe juaſtitiæ adductionem, Ob-
ſignationem vaticiniorum & Sanbti Santtorum Unctionem. Hinc
laquet, hoc oraculum nihil niſi Salutem omniaque bona of-
ferre, atque univerſam Evangelicam doctrinam generatim &
in compendio proponere. SEC.

Claſſis
1. conti
net 3.
Benefi-
cia Ne-
gativa.

pyu/

106 Dg Corxc. REELLIONE YV. 24. Sedc. II.
SECTITO II.
Agit de Ceercena Kebellione.
97. Qoi verò ad priorem claſem & tria ejus Beneficia

attinet, deprehendimus, in iis egregium obſer-
vari ordinem, quod hic moneo, etiamſi illud non omnibus
placeat. Eruditiſſimus Commentator Martinus Geierus fa-
tetur quidem, yvn de primo peccato Protoplaſtorum eorum-
ve rebellione, mann de Actualibus, py verò de Originali pec-
cato exponi poſſe; Simplicius tamen dici, judicat, tot hbic ac-
cumulari vocabula, ut tota peccatorum humani generis colluvies
eò melius comprehenderetur. In héc utique cum Viro Doctiſſ.
idem ſentimus, his tribus nominibus omnes peccatorum ſpe-

cies comprehendi, ut fit Ex. 34, 7. Lev. 16, 21. & alibi.

Attamen Celeb. Cocceji opinio ſimul locum habet, qui in
hiſce verbis tres peccatorum gradus proponi obſervat, quorum
unus alterius effectus eſt, & ab altero tanquam causâ ſuâ de-

pendet: & quidem ita, ut ab effectis magis notis, ſenſuique

& conſcientiæ obviis, progreſſus fiat ad cauſas, & quidem
Rebellio Peccatum, Peccatum verò Iniquitatem cauſam agnoſcat,
id quod in ſequentibus evidentiùs ob oculos ponetur.
98. Primam omnium ſalutis impedimentum, quod intra
ſpacium LXX. Hebdomadum removendum erat, eſt yvo ab=-
Sacis, aραr- d αα, Aοααναα, ranſereſſio ſeu Rebellio. Oppor-
tunè autem monet Marshamus, Angelum directè reſpondere
ad preces Danielis, atque omnium, quæ hôc Y. 24. conti-
nentur, in præcedentibus precibus fieri mentionem. Dum
itaque Angelus de Kebellione loquitur, procul dubio ea reſpi-
cit, quæ Daniel Y. S. 7. 9. 10. 11. dixerat, ubi id, quod
Angelus yæs vocat, exprimit vocabulis ay tranſgreſſionis,
yp prævaricationis, ap rebellionis. Vocabulum autem vvo hôe

Rebeli loco duplicem ſenſum admittit, & quidem (1.) ſignificat Re-

bellionem, cujus Rebellionis perfectam deſcriptionem habe-
mus V. 9. 10. II. his verbis 1aà aöhRebellavimns contra eum,
&

PD
1
“

s

Cap. III. DE CoExRC. REBELLIONE.YV. 24. 107

& non auſeultavimus voci Domini Dei noſtri, ut obſervaremus
leges ejus &c. KRebellio enim ſupponit Dei jus atque Domini-
um, quod promulgatione legum exerit, unde it, qui leges
Dei inſuper habent, ejuſque Dominio ſe ſubtrahere conan-
tur, KRebelles dicuntur. Hôc ſenſu vocabulum illud uſurpa-
tur 1. Reg. 12, 19. & alibi. Unde patet, primum Proto-
plaſtorum peccatum tale fuiſſe, & poſtea nomine Kebellium
omnium primôò venire Zudaes, utpote in quos Dominium
Dei magis manifeſtum erat, & qui legem ab ipſo Deo ſcri-
ptam receperant, ac proinde ob continuam inobedientiam vo-
cantur 'vab bpeno Kebelles inde a nativitate Eſ. 48, 8. Contra
ubi lex non eſt, ibi nec eſt yvo a”επω+οαοα⅞ι Tranſgreſſio Rom. 4,
15. Nec tamen Gentiles ideò & Rebelliun numero excipiun-
tur, quippe qui legem Naturæ à Deo ſibi revelatam tranſ-
greſſi Rom. I1. æquè Rebellionis rei ſunt, atque Judæi, etſ
Judæi legi Dei inobedicntes in emphaſi vocari mereantur
Rebelles, tranſgreſſores, Apoſtate. (11.) Vocabulum yun ſigni-
ficat ReÄæatum, qui ex Rebellione contrahitur, & quo Rebel-

Reatls
Rebel-

les criminis læiæ divinæ Majeſtatis rei, atque æterno ſuppli- ionir.

cio obnoxii ſunt. Quæ ſignificationes ambæ hôc loco ſerva-

ri debent, quia Reatus neceſſarium & naturale KRebellionis con-
ſequens eſt. Hoc autem vocabulum KReatum ſignificare,
paſſim ex Scripturàâ evincitur. Sufficiat nobis umcus locus
Pſ. 51, 3. ubi David ait o —ο en nnn Pro amplitudine
miſericordiæ tuæ, abſterge Rebellionem meam. Utique Rebellio
ipſa deleri factumque infectum reddi nequit, quare hic ſub
nomine Rebellionis Keatus cjus intelligtur, à quo David
abſolvi & expurgari deſiderat. Hæc ratio eſt, quare Syrus
interpres hanc vocem reddidit Lae Chauvo 0εÜ⅜⅞αα,

Reatum ſeu debitum, ratus abſque dubio, non hic Kebellio-
nem ipſam tantùm, ſed ſimul triſtem ejus effectum, nempe
Reatum, in ipſis Rebellibus reſpici.

99. Malum itaque, cujus remotionem Daniel oraverat,

eſt KRebellio & KReatus criminis læſæ Majeſtatis divinæ, cu-
jus ſublationem ſic exprimit Angelus: LXX. Hebdoma-
des definitæ ſient yvon &eo Hujus phraſeos duplex ab Inter-
D 2 pre-

*

non
Perfice“
re.

Sed
Coer-
rré.

I108 DE CoxRCENDA REBELLIONE. Sect. II.
pretibus explicatio affertur. Primo quidam verbum hoc de-
ducunt à radice non quæ conſimmare, perficere, finire, abſol-

vere ſignificat, & phraſin exponunt; Ad conſummandum vel

ad abſolvendum KRebellionem. Huic interpretationi calculum

adjicit Syrus, qui hoc vocabulum reddit MRNaA.

Lemeſehlam, Ad perficiendum. Conf. Eſ. 1, 28. Pf. 37, 38.
Ita ut ſenſus verborum ſit duplex (&). Kebellionem ahſolven-
dam eſie, ſeu cumulo prævaricationum Colophonem à Ju-
dæis eſſe imponendum per proditionem & crucifixionem Meſ-
ſiæ, quod ultimum ferè & atrociſſimum ſcelus reliquorumque
complementum fuit, ut §. ſeq. 101. videbimus. Vel (2.)
ſenſus eſt, Chriſti advenmtu & ſatisfactione Kebellionem eſſe
conſummandam, i. e. delendam, quo ſenſu hoc vocabulum
Y. 27. verbis » ey alibique uſurpatur. Hæc ſententia San-
ctii eſt, & Clar. Geierus notat, magnum ei exinde accedere
Præjudicium, quia radix ν“2nuſquam alibi in Pihel occurrit,
o verò ſæpius, ut Jer. 14, 12. & alibi. Sed deinde, ut ve-

rum fatear, ſimplicitas & ratio Grammatica B. Lutherum,
Coccejum alioſque ſequi jubet, qui literas Textus ſcrvantes,

vocem à radice son derivant, quæ occludere, cobibere, coerce-
re ſignificat Eccl. 8, 8. & alibi, ut ita hôc loco KRetellio coer-
cenda dicatur. Id quod pro duplici ſenſu vocabuli pvs dupli-
cem ſignificationem admittit. (1.) Dei providentia atque gu-
bernatio cirea peccata verſatur modo triplici, ſcil. ea permit-

tendo, coercendo & dirigendo ad bonum finem, quod niſi
fieret, corrupta hominum indoles nullum malitiei modum
poneret, atque eo ſenſu ipſa KRebellio coerceri dicitur Pſ. 89, 33,

Syv'o vava pH Et virgâ vißtabo Rebellionem eorum, & iniqui-
tatem eorum plagis. (2.) Coercetur Rebellio, quando effecta ejus
tolluntur. Primum autem ejus effectum eſt Keatus mortis
ſpiritualis, quæ ex Protoplaſtorum ααινιπIαπ— ſen tranſgreſ-

ſione orta inde ab Adamo regnaſſe dicitur zſque ad Moſen, ac

poſtea legiſlatione novas vires accepiſie Rom. 5, 14. Quan-
do itaque violentus ille mortis curſus ſiſtitur, KRebellio coer-
ceri dicitur. Deinde KRebellio coercetur, quando reliqua ejus
triſtia effecta tolluntur, quorum præcipua ſunt Reprobatio &-

exi=

Cap. III. DE CoERC. REBELLIONE. Y. 24. 109
exitium. Huc autem apprimè faciunt, quæ legimus Dan. 8,
12. ubi Deus ſacrum cultum contaminationi & veritatem
ſuppreſſioni dediſſe dicitur yvoa ob Rebellionem antea commiſ-
ſam. Y. 13. autem quæritur dr yen von n ne Quam-
diu durabit viſio de ſacrificio jage & Rebellione deſolationis? 1. e.
quando tanquam deſinet, quando cohibebitur deſolatio & exi-
tium ex Rebellione ortum? Conf. Pſ. 103, 12. LXX. Inter-
pretes, coſque ſequutus Arabs, unumquodque duorum ſe-
quentium Beneficiorum binis phraſibus exprimunt, ſed Co-
hibitio rebellionis in plurimis exemplaribus non reperitur. Atr
tamen Polyglotta Anglicana ex Flaminii Nobilii notis obſer- xX.
vant, in quibuſdam exemplaribus 1 yve N2 redditum eſle: ,
roò αοαωνεσπα r αντι να, ut antiquetar ſeu aboleatur bermu-
tranſoreſſo, ubi Interpres (quiſquis tandem ille fuerit) nonſo- lareſ-
lum & in ſed » inſuper in g mutaſſe videtur, & loco s2 ent.
legiſſe non quod conſumere & vetuſtate atterere ſignificat. Ta-
lis literarum permutatio rvoiα— LXX. peregrina non eſt, ut-
ote qui pariter Lev. 19, 26. — in immutantes loco don "o
egerunt dn ε αι5ροον. Vid. Spencerus de Legib. Hebr. Ri-
tmwal. Cùm itaque hic manifeſtus error ſit, cam verſionem non
multum curamus. Conf. Geierum. 8
100. Hoc beneficium, quo Rebellio coercenda erat, in ge= Chrißus
nere ad LXX. Hebdomadum periodum refertur, ſed ut S. auéter
95. monuimus, cjus reliquorumque beneficiorum pondus K. Ben.
ni hujus periodi incumbit. Exſpirantibus enim LXX. He- i7.
bdomadibus Agnus Dei, qui portat peccata mundi, ſuo ſa-
crificio atque merito ulteriorem Rebellionis progreſſum cohi-
buit, dum nonſolum ejus merito corda populi Dei circumciſaz
ſunt, ut Jehovam Deum ſuum ament Deut. 30, 6. Col. Z. I1.
quem naturali quodam inſtinétu odio habebant, ac ita Kebel-
lionis Reatum incurrebant; ſed ipſe inſuper KReatum cx hâc
Rebellione oriundum in ſe ſuſcepit, ut dicitur Eſ. 53, 5.
y n e ipſe confoſſus eſt Rebellionum noſtrarum cauſa, &
Y. 12. —ap pen de inter KRebelles numeratus eſt, Rom. 4, 25.
αοπι A& r ααςατrααατι ναι traditus eſt ob tranſgreſſio⸗
nes noſiras ; ac ita Judæis ſimul & Gentibus, quotquot ſa⸗
3 utem

„

1IO DE CorxnxcCcENDA REBELLIONE. Sect. II.

lutem deſtinati erant, aditum ad Deum Regem ſuum pate-
fecit. Id quod latet in voce τ+αατανXιο Reconciliationis
cum Deo per Chriſtum factæ Col. 1, 20. 21. Eph. 2, 16.
quæ utique locum habere non poteſt, niſi prius diſſidium in-
ter Deum & homines fuerit, quod aliunde ortum non eſt,
quàâm ex inobedientià & Rebellione. Eo ſenſu Gal. 3, 19. Lex
7αραοαEςDαεαα αασινuperaddita dicitur, uſque quò ſemen
promiſſlum, i. e. Meſſias, veniret & legem ſimul atque tranſ-
greläones aboleret. Hunc effectum habuit hoc beneficium
in electis.

Jadei „ 101. Si verò Qudæos pertinaces & adhucdum rebelles conſi-

meris deres, videbis, non temerè cos ex bonitate Dei ſibi malum

Eibi wa- Oominari, dum ajunt, höc loco innui complementum tranſ-
“ greſſionum, quod peccatorum menſuræ, hactenus nondum
impletæ, ſpacio LXX. Hebdomadum addendum erat, id
Eorun quod tempore Servatoris factum eſſe, totidem verbis in Sa-
Reel. cris narratur. Scil. non ſufficiebat Judæis ,in deſerto decies
& fub primo atque ſecundo templo multoties à Deo defeciſ-
ſe, ejuſque prophetas enecaſſe; ſed inſuper, cùm Deus Pro-
phetam Deut. 18. promiſſum iis mitteret, hunc, qui verus
corum Rex erat, rejiciebant mortiſque rcum clamabant, ſi-
mul adverſùs Deum rebellantes, dum publicè profitebantur
Joh. 19, 15. ſe non habere Regem præter Cæſarem, atque
ita d'pe m ugum regni cœlorum longè atrociori modo ex-
quutiebant, atque ſub Templo primo fecerant 1. Sam. 10,
19. Imòô hæc corum Rebellio eouſque proceſſit, & tam altè
ſe impreſſit eorum mentibus, ut Deum ipſum, denomina-
tione ab Imp. Romano deſumtà, Cæſarem appellare non du-
bitent. Patet hoc cx fabulâ quâdam Thalmudicâ, quam è
Kidduſchin fol. 39. cxcerpſit Een IIraël & Menoras Ham-
maor Luc. 1. Cl. 2. P. 3. C. 4. Ibi R. Chanina Papides, me-
tu aufugiens, integram noctem in loco aliquo tranſegiſſe fer-
tur, quem nemo, ob pericula à ſpectris intentata, etiam in-
terdiu audebat ingredi. Salvus autem evadens ait end
vn 99 Wpeb'p (Menor. legit op unr) Duo Prælati Cæſaris,
i: e. duo Angeli Dei, me per totam necétem cuſtodiverunt. Præterea

–

ſ

Ca
Resg
liunij/
cta
dand
Gici
11
nuelut
E
ua
ſoor
t10 .
tem
exci
iſi
beli
ga
iur,
tar,
gve⸗
Item
itta
eſle
Hee
aute
Vvidi

hor
lor
vor

Pele

Cap. III. DE CorRxcC. REBFELLIONE Y. 24. 111
Regem Meſſiam Cruci affigentes, Keatum atrociſſimæ Rebel-
lionis ſponte ac ultrò incurrebant, ſibique ac poſteris ſuis vin-
dictam ſanguinis imprecabantur Matth. 27, 25. Unde recté
Sanéctius huc affert loca Matth. 23, 32. ubi Chriſtus Judæis
dicit: Et vos impletis menſuram Patrum veſtrorum. Item 1. Th.
2, 16. ubi Apoſtolus inquit: Zadæos Zeſum ſuoſque Prophetas
necaviſſe, Apoſtolos perſequntos, Deoque & hominibus eoſos eſſe,
ac Euangelium aà Gentibus arcere, eis 7 ανατRασαασααι αυροα 745
Aααaνοα Tr νττ. peccata ſua, ſeu menſuram peccatorum
ſuorum, andequaque implerent. Hæc utique eſt Conſumma- De.
tio, hoc Complementum Rebellionis eorum, quam Deus ſuo repreſſa:
tempore coereuit, dum nonſolum Rempublicam & Urbem
excidio tradidit, ſed populum ipſum planè abdicavit ſibique
ipſi reliquit, adeò ut peccata corum non amplius ſtricto Re-
bellionis nomine vemant, quia plane è numero ſubditorum re-
gni Gratiæ ejecti ſunt, atque non ur ci Dei conſideran-
tur, ſed ut turba vagabunda, cui Rebellionis crimen impu-
tari nequit, quia nullum agnoſcit Regem, à quo deficere
queat. Huc refer, quæ Rom. 11. fusé hâc de re dicuntur,
item Deut. 18, 19. ubi Deus ſe ab iis, qui Prophetæ à ſe
mittendo obedientiam detrectarent, vindictam exacturum
eſſe interminatur. Confer. Cocceji Quaſt. & KReſp. Jud. Cc. 52.
Hæc inquam ea ſunt, quæ Judæi ſibi ipſis ominantur. Electis
autem Dei longè meliora in Textu promitti, in præcedd.
vidimus. s

SECTIO III.

De Fine Peccatis impoſito.

* . „ »„ . . 1
Tcamm, utpote quo diſſidia inter Deum Regem! bon

homineſque ſubditos ſeminantur, & homines à Deo quàm
longiſſimè ſeparantur, ut dicitur Eſ. 59, 2. Iniquitates veſtre
vos àa Deo veſtro diviſerunt bo'morh & Peccata veſtra &c. An-
gelus itaque, ab cflecto ad cauſam procedens, Secgniken ſa⸗
UtIs.

102. . Iæ modô memorata rebellio cauſam agnoſcit Pec- Rebellie
mSPO

–

112 Dz) FINE PxCCATORUM Y. 24. Sect. III.
TPeccare

ſas lutis impedimentum vocat maon àαaaα ας,, peccs. Notum
errare à eſt, verbum son & àρανονοναν primò & propriè ſignificare
ſopo. aberrationem a ſeopo, ut patet ex Jud. 20, 16. ubi funditores
nunquam peccade, i. e. nunquam à metà aberraſſe dicuntur,
quo ſenſu Latini ipſi ſæpius r& Peccare adhibent. Et hæc ra-
tio eſt, quare de peccantibus ſæpius uſurpentur vocabula noa
Pſ. 73, 2. nud & ν Holſ. 5, 2. Pf. 101, 3. item iααν
Pſ. 14, 3. Rom. 3, 12. quæ omnia declinationem ſeu defle-
xionem à verâà viaà & ſcopo ſignificant. Contrarium autem
verbi uann eſt quod ſcopum ferire, Juſte & recte agere atque
Judicare ſignificat, veluti Job. 33, 12 ppX & Erras, rectè
non judicas. Sic §. 16. præcedentce Samuel Valerius ait npax d
99 d9) 992 R Scopam non ferii, nec in genere, nec in ſpecie.
Cùm itaque unicus & præcipuus hominis creati Scopus ſit
verus Veri Dei cultus, om nes illi, qui à vero Dei cultu in lege
præcepto aberrant, peccare dicuntur, ac Peccatum eo ſenſu
vocatur &ανονiα ſeu, ut ita dicam, Illegalitas 1. Joh. 3, 4.
Alege. Obſervandum autem hic eſt α & àααοιατα in ſacris ple-
rumque peccata Aäctualia deſignare, quæ homo ex ſe com-
mittit, non verò KReatum illum & maculam, quæ homo ex
imputatione primi Protoplaſtorum peccati contraxit, & quæ
mutr Pécatum Originale vocantur. Nec obſtat huic ſententiæ locus,
aunt qui objicitur ex 1. Joh. 3, 9. nam αaαταανm τ—ιℳεαιν eſt peccatis
peccata operam dare, iiſque delectari Joh. 8, 34. Non poſſe peccare au-
Actua- tem eſt Non poſſe peccatis operam dare, non poſſe ordinariè
peccare, quia ſcil. eréναα in eo manet, quod bonum ſemen
malos fructûùs, qui ααναcwινα vocantur, edere non poteſt. Sic
Matth. 7, 18. dicitur: Bona arbor non poteſt malos fruétüus ferre,
i. e. non poteſt integram meſſiem malorum fructuum edere,
etiamſi ſœæpius accidat, ut unum & item alterum è& pomis
corrumpatur. Proinde rS ααιτααν ſen peccare etiam hôc
loco peccata Aätnalia, ſeu malos fructs, ſignificat. Quia
autem peccata cjus naturæ ſunt, ut vix unquam unum ſolum
committi queat, quin integram aliorum peccatorum catenam
poſt ſe trahat, hinc Textus maon peceatorum in plurali nume-
ro meminit. li autem, in quibus talis peccatorum colluvies
L repe-

W
Ga,
fle.
em
ue
elt!
*
elie.
8s ſit
lege
enllu
34½
Ple.
oll⸗
0 EX
J
Nlls,
atit
a⸗
nuri
emen
dil
ferre,
ete,

hoc
On
ſolun
tenan
nume⸗
uVIes
lepe⸗

Cap. III. DE FINE PECCATORuIM. y. 24. 113

reperitur, qui vitam impiè agendo terunt & peccata peccatis

cumulant, vocantur «aαριτοππο peccatores. Sic meretriæx, quæ
per totam vitam ſuam corpore quæſtum fecerat, vvi αριναν.
X peccatriæx vocatur Luc. 7, 37. 39. Eodemque ſenſu Genti-
les appellantur peccatores, quia Deum verum planè non ag-
noſcentes nihil niſi peccare poſſunt. Ita Chriſtus ſe traditum
iri ait eie .ρπα ααςετ—+—αο in manus peccatorum, ſeu Gentili-
um, utpote qui hôc nomine Judæis cxerte opponuntur ab
Apoſtolo Gal. 2, 15. ubi Nos ſumns, inquit, naturdà Judei,
ov 2 ρο αναριHονπο non autem ex Gentibus peccatores.
Verùm cùm Gentes nonſolum à verò Deo & lege declinave-
rint, ſed præcipuè etiam Judæi Rebellionis rei ſint, meritò
à Chriſto vocantur Generatio peccatrix & adultera Marc. 8, 38.
utpote qui fedus conjugiale obſequii cum Deo initum frege-
rant, unde Apoſtolus Rom. 3, 9. ſummo jure ait, Zudæos &
Gentes omnes peccato ſubjeltos eſſe. Itaque ſub nomine Peccato-
rum in genere intelligitur qaotidiana illa deflexio a lege Dei,
cujus omnes Adami poſteri rei ſunt.

„

103. De hoc vero impedimento, Gratiæ divinæ atque Sa- Finien:

luti objecto, Daniel ſuprà conqueſtus erat Y. 5. 8. I1. 15.
16. Angelus itaque illud removendum eſie indicat, inquiens,
Deciſas eſſe LXX. Hebdomades menn bone Hic autem duplex
in Textu occurrit lectio, dum rS Ketibh exhibet vocem don?
ad obſignandum, Keri verò dnmo ad abſolvendum ſeu finiendum,
& dubii hæremus, quænam ex ambabus eligenda ſit. Hanc
enim variantem lectionem antiquiſſimam eſſe, exinde patet,
quia LXX. Interpretes utramque agnoſcunt, & hæc verba
binis phraſibus exprimunt, nimirum roοοαατ—waXςοσNναιααοτ
ad finiendum peccatum, „ 7 &α+ανισNh ρRMααιαττπις ad obſi-

gyunandum peccata. Arabs interpres, ut ſolet, ross LXX. ſequi-
tur. Itaque (1.) Qui priorem interpretationem ſervari volunt,

da Peg-
vata.

Ketibh.

17 ⅝ Ketibh urgent, & inde ſenſum commodiſſimum educunt.

Scilicet (æ.) Obſignatio peccatoram ſignificare poteſt eorundem

abſconſionem & occultationem merito Chriſti factam, quemad-
modum ea, quæ occluduntur & abſconduntur, ſigillari di-

cuntur, idque Mich. 7, 19. ſic effertur: Subiget iniquitatem
. 90-

EIAZA DE FIME PECCATORUM Y. 24. Sect. III.
noſt ram, & in profunda maris demerges omnia peccata eorum. (B8.).
Peccata obſignantur, quando iis nis imponitur, & ſic verba
bnro & nnmo ſignificatione coincidunt. Ita Servator Chirogra-
phum illud, quod nobis ſubad verſum erat, mediante remiſſione
peccatorum dici poteſt ſiniviſſe, obfgnaſſe, & tanquam inutile
atque abſoletum deleviſſe cracique aſſxiſſe Col. 2, 13. 14. Ad-
do, huc trahi poſie dictum 2z. Tim. 2, 19. ubi firmum Dei
fundamentum, ſeu decretum de Elcctione & Perſeverantiâ
Sanctorum, duplici ſigillo ſignatum dicitur, quorum ſigillorum
alterum eſt: A'οανααταπ ατα ιααο ς aνοαυωον τα öοαα ρα
sod, Deſiſtat ab injuſtitia, quicunque profitetur nomen Chriſti.
Ex quo Electionis ſigillo illuſtrari poteſt obſignatio injuſtitiæ
ſeu peccatorum facta per Chriſtum, in quo Deus ſuos elegit.
104. Verum (11.) etſi fateor, admitti poſſe hanc interpreta-
tionem, & ſimplicem Scripturæ lectionem ſæpe temerè à Maſo-
rctis ſollicitari, tamen neſcio quâà propenſione feror in alteram le-
ctionem, quæ loco ſubſtituit onno etiamſi utriuſque vo-
cis ſenſus, ut vidimus, ferè idem ſit. Poſterius enim verbum
derivatur à radice non quæ abſolvere vel abſolvi ſignificat, &
in Hiphil pn ſervat ſenſum abſolvendi & finiendi, unde dnn-
m» eſt peccata ad finem perducere, eorumque curſum abſol-
vere. Hanc autem lectionem commendant varia, & quidem
(a.) Maſoretæ, qui ſanè hanc variantem lectionem hoôc loco
non fruſtra notarunt, atque puncta vocis &à Textui inſe-
ruerunt, quæ talia ſunt, ut ſecundum Canones Grammaticos
ſub Infinitivo dnn locum habere nequeant, utpote qui in Kal eſt
n, ut ex höc codem Y. 24. in ſeqq. patet, in Pihel verè
Smn Quare ſi puncta vocalia ſervare volumus, lectio margi-
nalis prævalet. (8.) Græcus interpres, ut vidimus, liberum
facit, quomodocunque hoc verbum legere velis. Aquila verò,
lectionem dnno ſequutus ſic vertit: rov veNeiασατιπ αιαρτ1ααν

Syrus habet à α Do Valmegmar, Et ad abſolvendum.

Vulgatus vertit, Vt finem accipiat peccatum. Anglus reddit:
Do make an end of ſins. Unde videmus, hos omnes lectionem
marginalem eſſe ſequutos. Nec non Rabbinici commentatores,
ut

.

Z

Cap. II DEz FINE PzCCATORUüM. Y. 24¼. 1II5
ut Salomo Jarchi, Aben Eſra, Saadja, Jacobus Lumbroſo alii-
que eandem Textui præferunt, & quidem Jacobus Lumbro-
ſo in Notis exertè ait — poen dee renen deee h. c. d020
(quod in locum &no ſubſtituit) & brmo ambo ſignificant comple-
mentum, i. e. rei finem. Porrò („7.) Biblia Complutenſia, quæ
ſecus, quantum feſtinanti obſervare licuit, r& Ketibh ſtudiose

ſervant, hôc loco non dnn“ ſed onmo legunt, & ne dicas, hunc

errorem Typographi eſſe, exertè huic voci in margine radix

onn aſſignata eſt. Denique (.) ſi phraſin ipſam reſpicias, ſim- peccata
plicius iniri & abſolvi peccata dicuntur, quam obſignari, & elins

hoc quidem ſtylo ipſius Danielis, utpote qui c. S8. F. 23. ean-

dem phraſin ufurpat: Et circa extrema regni eorum b'yue bris qudm
ſab complementum ſeu finen tranſoreſtonum &c. Pariter Thren. Obha-
4, 22. dicitur p'x Da on ſinita eſt iniquitas tua, 6 filia Eionis!ual4.

Hôc ſenſu Judæi hoc verbum adhibent, dum libro aliquo ad
finem perducto ſubjiciunt clauſulam doen pn finitus ſeu abſo-
lutus & perfectus eſt. Contrà phraſi ex Job. 14, 17. deſumtaâ,
peccata obſignari dicuntur, quando memoria eorum apud Deum

non deletur ſed conſervatur. Conf. Hoſ. 13, 12. Secundum

hanc igitur lectionem peccata dicuntur finiri, quando faſtigi-
um vel terminum à Deo præfinitum attingentia delentur,
ſuumque abſolvunt curſum.

105. Finis autem peccatis impoſitus eſt à Mediatore & Ser- Obriſus
bpeccata

vatore Chriſto. Ut enim rebellibus annameratus fuit Eſ. 53,

12. ita Su b'n bn peccatum multorum tulit non tantùm, ſed
ſuſtulit & abolevit: hunc enim vocis sen ſenſum eſſe in tali
conſtructione, liquet ex Gen. 5o, 17. ubi filii Jacobi Joſe-

phum fratrem parentis defuncti nomine interpellant yvo N se
Pre Tolera, aufer, ne imputa quæſo, tranſgreſſonem fratrum
tuorum. Hoc autem beneficium per Chriſtum electis collatum
emphaticè deſcribitur 1. Joh. 3, 8. 9, quem locum g. 102.
attigimus. Ibi enim aοπ, peccata vocantur epera Dia-
boli, & Filius Dei in munduns veniſſe dicitur, α Xοαπ r ρρα
7o ειαοαπÜRπÜzοονν, ut ſolveret epera diaboli. Sequitur autem: Qui⸗
cunque ex Deo genitus eſt, peccatum non facit, nam ſemen ejus;
ex quo regenitus eſt, in eo Vane ut nequeat peccare, quia e
2 Des

116 DE FINE PECCATORUM V. 24. Sect. III.

Deo genitus eſt. Semen itaque hoc eſt Deus, ſeu Spiritus Dei,
qui in electis peccato finem imponit per Regenerationem, con-
ceſſam propter Chriſti paſſionem, quâ divinæ ſatisfaciens ju-
ſtitiæ peccata corumque memoriam abolevit. Confer §. præ-
cedd.
Jude 106. Ad Judaos autem quod attinet, Aben Efra probare
wals ſtudet, etiam in hâc peccatorum abolitione aliquid mali ominis
Rbiomi- latere, ideòque adducit locum Thren. 4, 22. Completa eſt ini-
untar., quitas taa, filia Zionis. Verùm etiam citatum hunc locum
bonum promittere, non autem minari malum, patet ex pro-
ximè ſequentibus a 'dr Deo te in exilium non perget
expellere. Sed Judæus hic omnia, lucem & tenebras, bona
atque mala confundere velle videtur. Attamen & hic Judæos
ſibi meritò malè ominari, res ipſa evincit. Cùm enim ad ve-
rum Meſſiam confugere & peccata fua cruci ejus affigere de-
berent, Aben Efra potiùs hoc intendere videtur, Genti ſuæ,
amiſſa Republicà & libertate, deſtructo Templo atque cultu,
& diuturno durante exilio, triſte hoc ſupereſſe ſolatium any dn
Iniquitas tua harum pœnarum toleratione deleta eſt. In quo
tamen miſerè decipitur, dum ipſe cum ſuis tribulibus diutur-
næ moræ efficti Meſſiæ ſui nullam aliam cauſam eſſe fatetur,
quàm graviſſima peccata & culpam nondum deletam, quæ
utique nunquam delebitur, niſi rebellionem ſuam acerbè de-
plorantes, Jeſum reſpiciant, quem confoderunt Zach. 12, 10.
Quamdiu autem hoc factum non eſt, neutiquam dicere poſ-
ſunt, peccata ſua finem accepiſſe, imò potiùs fateri debent,
illa ſigillo quaſi munita in rationibus Dei aſſervari Job. 14,
17. Conf. quæ ſuprâ §. 101. in hanc rem dicta ſunt.

SECTIO IV.

De Expiatione Iniquitatis.

Peccato-
rum 107. TPandern ſicut peccata cauſa ſunt diſſidii inter Deum
We- & peccatorem, ſic peccatorum Actualium cauſa
fonseß atque fons eſt corruptio illa originalis, in quam omnes Adami
4 . DoO-
v. P

Cap III. DE ExPIATIONE INICUITATISVY. 24. 117
poſteri ob primæyvæ Rebellionis imputationem incurrunt. At-
que cea tertio loco explicanda eſt. Tertium itaque ſalutis impe-
dimentum, de quo Daniel Y. præced. 5. 16. conqueritur
4 P 5 4

.. cujus remiſſionem orat V. 9. & cujus Angelus in Textu men- „
Lonem facit; eſt w iniquitas, perverfitas, corruptio. Hoc vo- Oôh .
e. cabulum deſcendit à radice y quæ inftettere & pervertere ſ-
S gnificat, atque opponitur omni co, quod rectum & bene or-
Dt. dinatum eſt. Ita dicitur Eccl. 1, 15. Pno 92V & n quæ ver-„e
D . . nigqui- .
m ba propriè exponuntur: Obliquum non poteſt fieri reltum. Sen- tar.
. ſu autem metaphorico opponitur omni illi, quod rectum, ju-
bo ſtum, æquum & lege præceptum eſt, ac tum perverſitatem,
Da corruptionem, injuſtitiam & iniquitatem innuit. Sic dicitur Job.

33,27. Peccavi nwn e & rebtum ſen æquum corrupi &c. At-

05
,e⸗ que ita modò allegatum dictum Eccl. 1. metaphoricum admit-
le. tit ſenſum, & ſignificat: Iniquum non poteſt fieri æquum. Hôc
e, ſenſu adhibetur in Men. Hamm. Luc. 5§. Cl. 1. P. 2. C. 4.
tu, ubi Reſipiſcentia ſufficere dicitur, ſi in Deum peccayveris, ſin
peccatum adverſus proximum commiſeris nwon pno z ne-
o ceſſe eſt, ut aquetur & in integrum reſtituatur, quod iniquè
r. fabtum eſt. Eo ſenſu derivatum hujus verbi mapn T& myo oppo-
a, ſirum Reſtitutionem in integrum ſæpiſſimè ſignificat Rabbinis.
ur Hinc facilè colligitur, quiſnam derivati fubſtantivi ſenſus ſit? Pecca.
de. nempe denotat nativam illam & originalem pravitatem, quâ Gnz
10, homo naturali quodam inſtinétu proclivis eſt in ea, quæ juſto a/
pol. atque æquo omnique normæ & canoni contraria ſunt. Unde
ent, Græcis hæc vox redditur Aατρπις οα σεια, liccat vertere: -

legalitas & injuſtitia ſen iniquitas, eoque ſenſu cum ̈ ie & ni
convenit, ac vocibus ατi opponitur Pfſ. 25, II. 2 I. 92,
D 16. Hunc autem verum vocis ſenſum eſſe, ex plurimis Scri-
pturæ dictis evincitur, præſertim ex iis, in quibus actualibus
peccatis opponitur, ut fit Lev. 16, 21. Pf. 38, 19. imprimis
bPf. 51, 7. DRE DDT PD e nn n miquitate genitus ſam,
& in peccato me concepit mater men, h. e. in & cum impuritate
eutr naturali & originali natus ſum, ac mater mea peccata commi-
ſit me concipiens, vel operam dans lecto connubiali, ex quo

uD .
ni natus ſum. Interim tamen negare nolim, vocem ny aliquan-
D P 32 do-

do denotare privatas & Actuales iniquitates, præſertim in plu-
rali numero uſurpatum, ut videtur Ez. 28, 18. & alibi; nec
non in ſpecie de Idololatriæ crimine ſtrictè uſurpari; modòè
hoc teneamus, Originalem labem propriè & apprimè hôc vo-
cabulo, & quidem hôc in loco, deſignari.
108. Modus autem, quo impedimentum hoc removetur,
5036. eſt Cappara. Dicit enim Angelus uy pay Vocabulum oo du-
lireran Plicem admittit ſignificationem, & quidem (r1.) In Kal eſt ob-
dum. linere, rem aliquam liquore obducere, unde don picem, vel reſi-
nam ſignificat, quà ligna obducuntur Gen. 6, 14. Eadem ſi-
gnificatio ad Pyhal tranſit Eſ. 28, 18. Fedus veſtrum cum morte
99 oblinetur ſeu obliterabitur, metaphoràâ tranflatâà ad veterem
ſcribendi modum, quo in tabulis vel corticibus cerâ liquefact4â
aliove liquore inunctis literæ exarabantur, & poſtea ſtylo in-

verſo rurſus oblinebantur ſeu obliterabantur. Vel potiùs phraſis

repetenda eſt ex modo monumenta erigendi veteribus recepto
Deut. 27, 2. 4. ubi Joſua lapides erigere eoſque "va oalce vel
alià aliquàâ materiâ, quæcunque demum illa ſit, illinere jube-
tur, eique verba legis inſcribere. Talis verò ſcriptura, ſu-
Perillità eâdem materià, denuo obliterari poteſt, aliiſque lite-
ris locum facere. Unde Pahel Chaldæis abſtergere, ſeu macu-
las amovere ſignificat, ac tandem Kal cum derivatis ſuis, cre-
berrimo Rabbinorum uſu , negandi & abnegandi ſenſum habet,

quia res negando obſcurantur & quaſi oblinuntur. (2.) De-

d Ex- inde oritur hinc altera vocis ſignificatio, in ſacris uſitata, quâ
bian-
aäum.

in Pibel offenſarum remotionem, ſeu uno verbo expiationem
denotat, quocunque tandem modo illa fiat. Nec tantùm de
re vel perſonàâ oſhiuhente uſurpatur Deut. 21, 8. d-en d 923
Expiabitur illis reatus ſangninis, ſed ectiam adhibetur de ips⅛
perſonâ offensà Gen. 32, 21. & tum placare, memoriam abs-
tergere, ſeu offenſam & mente perſonæ læſæ removere ſigni-
ficat. Huc pertinet vox nmpo Xα+ Propitiatorium, quo
nomine appellatur operculum aureum, quo arca federis tege-
batur, etſi incertum ſit, utrum hæc appellatio omnium primò
ab obtegendo, an verò ab expiando ſit deſumta? cx quibus po-
ſterius aflerere malim. Si jam Verſiones in conſilium adllbes⸗ .
ob.

118 DE ExEIATIONE INIOQUITATIS F. 24. Sect. IV.

ſelb
Adh
ta
ſegl
Vi
Cent
tion
gena
ldun
ob⸗
er
teral
Pho⸗
K
ratl
gun
mn.

D

Cap. III. DE ExrIATIONHE INICUTTATIS YV. 24. 119
obſervabis Vulgatum retinere priorem vocis ſenſum, & hæc
verba vertere: Vt deleatur iniquitas. Syrus generale verbum

adhibet -QSOAA Leſobhuvkon, ad remittendum, atque
ita non tam ad ipfam expiationem attendit, quàm ad ejus con-

ſequens Remiſſionem. Græcus interpres (qui vulgari Doctorum

virorum ſtylo nomine v* venit, etſi alius quiſpiam & re-
centior fuerit) eumque ſequutus Arabs, utramque ſignifica-
tionem ſervat, & vertit: 2 Aαπαοα νο, & ad obli-
nendum illegalitates, 70 ααυααιυπιαια₰ατοας & ad expian-
dum injuſtitias. Quam verſionem ſtudio hic recenſeo, quia
obſervo, eam à Commentatoribus ſubinde minùs accuraté di-

geri & ad Textum-Hebraicum applicari. Rationem autem Una.
video nullam, quæ nos, alterà harum verſionum rejectâà, al- Jue ſi-

R

11 PI 11 . 4 nifica⸗
teram ſequi jubeat, cuùm ſenſus vocabuli proprius & Meta- Snhi⸗ .

horicus ad iniquitatem relatus, unam eandemque rem innuat, obtinet.

& Iniquitas oblinendo ſeu delendo expietur, atque expiando in
rationibus Dei obducatur ſeu obliteretur. Sic priore ſenſu Ini-
quitas deleri ſeu abſtergi dicitur Pf. 5r, 11. uno ma n Et
omnes iniquitates meas aAbſterge, quæ abſterſio ſeu deletio tum
ſit, cùm juſtitiæ Dei pro peccatis ſatisfactum eſt, quæ ſatis-
actio cum ſequente remiſſione propriè Expiatio dicitur. Conf.
Hoſ. 14, 3. Zach. 2, 9.

109. Hoc autem beneficium Judæo populo ac univerſo Expia-

terrarum orbi per Chriſtum collatum eſſe, non minus certum 22 97
rIa⸗

eſt. quàm duo præcedentia beneficia. Chriſtum enim Expia- ſum

tionem hanc præſtitiſſe & iniquitatem deleviſſe, patet ex va- facta..

ticinio Eſ. 53, 5. 11. Uti enim ob rebekionem noſtram confoſſas
Aℳ, ſic nmib eo iniquitatum noſtrarum causà conquuſſus fuit,
ejuſque vibices nobis ſaluti ſunt, omnibuſque in eum credenti-
bus, quia —2b' Snn Iniquitates eorum bajulavit. Si itaque
cum hiſce conferas Rom. 3, 25. ubi Servator exertè XMασοον
ſeu propitiatorium appellatur, itemque Hebr. 2, 17. 9, 12. r.
Joh. 2, 2. ubi Xανα ſen Expiatio per ipſum facta graphicè
deſcribitur, ut & ſi cum Job. 33, 24. 'nabconferas Hebr.
9, 12. ι¾*d av XÜNασααα 4vsHααεινσι Cognoſces, hujus beneficii
pondus in ultima LXX. Hebdomadum tempora, ſive in æta-
tenm:

tem Chriſti devolvi. Nec non prior ſignificatus vocis deo hic
locum habet, utpote quem reperimus Col. 2, 14. ubi Serva-
tor introducitur éεαοααα, eungens vel delens Chirographum
nobis ſubadverſum, id quod cum voce &αααιπιαnUe eluere vel de-
lere convenit, quo Græcus interpres utitur. Ambo enim vo-
cabula, Chirographo ſeu literarum Inſtrumento applicata, vel
ſignificant literas inunctæ tabulæ cxpungere & exungere, vel de
novo inungere & delere, de quo vid. Theſaurus Henr. Ste-
phani. .“ ʒ
gudei 1I10. Hic verô rurſus malè ſanâ ratione utuntur judæi, dum
male hanc Iniquitatum Expiationem ex intervallo LXX. Hebdoma-
HH dum auferunt & ad prælens exilium applicant, putantes, ſe-
tur. ipſos cxilii toleratione peccata ſua expiare. Verum cùm ipſi
fateantur, delicta ſua nondum deleta eſſe, necdum ſciant,
quando tandem factâ plenariâ expiatione Meſſias exſpectandus
ſit, patet, ipſos abſque omni ratione, contra effatum Angeli,
peccatorum cxpiationem à tempore præſtituto avellere, eo-
que multis annorum centenariis poſteriorem facere. Deinde
nullum delictis ſuis remedium adterre poſſunt, qui ipſi dicunt,
ſe peccata ſua indies augere. Et profectò mente atque fronte
caret Aben Eſra, dum peccatorum menſuram ſimul à Judæis
impleri atque expiari vult, quæ duo ſe inviccm prorſus de-
ſtruunt. Aut enim omnia, quæ v. 24. narrantur, aut nihil
corum ad præſens cxilium referri debet. Si nihil ad exilium
pertinet, de universâà ſententiæ ejus ſtructurà actum eſt. Si
verò omnia ad modernum exilium referenda ſunt, admittere
debet, duo contraria in eodem ſubjeéto, eodem medio atque eodem
tempore fieri, ſcil. peccata à Judæis eodem exilio augeri ſimul
atque expiari. Unde patet, Expiationem peccatorum in Judæis
planè contrarium ſortiri effectum, dum enim alii eam fide ap-
prehendunt, ipſi ſalutem ſibi oblatam repudiant, & ſibi i-
pſis expiationem eam tribuunt, quam Daniel V. 17. 18. ad Dei
miſericordiam & Dominum Meſſiam refert.

.

SEG-

120 DE ExPIATIONE INICUITATIS V. 24. Sect. IV.

—

Guu
bon⸗
tiun
gre
tane
Gam

quo

afi
cOra
Saat
tat
tuut.
nemm
Prila
damer
(al.
dud-
..
8 D
ulor.
ud
1
teran
Koln
W
an
vel
ſen

,

..

Cap. III.

SECTIO V.

.
De AWternæ Juſtitiæ adductione.
111. Enartatione impedimentorum ſalutis, eorumque claſi-
remotionis factæ per tria Beneficia Negativa, ſe- S. 2ian
quuntur tria Beneficia, ut vocant, Poſitva, quibus contraria Ranc-
bona conferuntur, & quæ in locum quaſi ſuccedunt deceden-ſiiva.
tium malorum. In his pariter hic ordo obſervatur, ut pro-
greſſus fiat ab Effetto ad Cauſam, dum duo priora Beneficia,
tanquam effecta, tertium & ultimum cauſam ſuam atque fun- Faßiris
damentum agnoſcunt. Primum autem corum Beneficiorum, Srng.

quod in locum ejectorum malorum ſuccedit, eſt b'poy pae

Fuſtitia Seculorum. Judæi veram & ſalutarem juſtitiam, quæ
coram Deo valet, ignorantes miſerè hæc verba torquent.
Saadjas Gaon nomine æternæ juſtiti? Templum denotari pu- Judæo-
tat, quod utique nemini ſano in mentem unquam venire po- er.
tuit. Alii alia narrant ſomnia. Abarbanel intelligit adductio-tationer
nem Gentium ad fidem Judaicam, quam opinionem refutat
Friſchmuthus in Diſſertationibus aliquoties citatis. Fateor
tamen, Gentium adductionem ad veram & antiquam Judai-
cam, i. e. modernam Chriſtianam fidem, partem facere ad-
ductionis Juſtitiæ Seculorum, etſi eam non exhauriat. Vid.
§. 5y5ͤ. GSlar. Allixius in Epiſtolà de LXX. Hebd. Dan. ex
Bercſchith Rabba citat K. Barachiam, qui nomine uſtitiæ Se-
culorum hôc loco Meſſiam venire aſſerit, iſque ex omnibus
Judæis ſcopum proximè feriiſſe dicendus eſt.
112. Ne autem Judæorum opiniones ruminando tempus †**
teramus, potius diſquirendum eſt de vero Zuſtitiæ Seculorum &
ſenſu. Voci p & d“ duplex in Lexicis datur ſenſus, & αα
vel ſignificat rigeroſam obſervationem tricti juris, quæ in diſtri- H «⸗
butione præamiorum & pœnarum proportionem arithmeticam ſervat, Deo.
vel denotat obſervationem legum PEquitatis & Clementiæ, Priori
ſenſu occurrit vox ax YV. præced. 14. Invigilavit Deus omni
malo nobis (ex lege VY. 11.) inducendo m oαν nam ſuſtus eſt
D Domi-

122 DE TERNA JUSTITIA Sect. V.
Dominus &c. Alteram ſignificationem obtinet Y. præced. 7.
& imprimis v. 16. ubi Daniel orans ait: Domine Pnpax 222
pro multiplici quſtitid tuâ cohibe quæſo iram tuam &c. atque hàc
ratione vocabulum pι eum Græcorum dααοαοονν & Latino-
rum juſtitiâ convenit, quæ voces non jas ſolùm ſed etiam
ADFquitatem & Clementiam innuunt. In Textu autem prior

vocis ſignificatus locum habere nequit, utpote in quo amplis-

Debho-
mäini⸗
bus.

Pn .

G.
ue

ſima beneficia promittuntur, quæ cum rigore Juſtitiæ Dei
Vindicativæ non conſiſtunt, urpote quæ nullum ibi locum
habet, ubi peccata expiata eorumque memoria deleta eſt. Imò

hæc Juſtitia aterna dicitur, at verò in promiſſionibus Dei nun-
quam Dei ſeveritas tanquam æterna proponitur. Exemplo

ſit Ex. 34, 7. ubi Deus iram ſuam tribus quatuorve genera-

tionibus adſtringit, miſericordiam verò ad mille uſque exten-
dit. Hæc perpendens Aben ELſra, hunc locum de Juſtitià Dei
Judæis imminente noluit exponere, quippe quod ei æquo
mitius videbatur: quare adventum Juſtitiæ dixit eſſe ejus oc-
caſum. Si pæ de hominibus uſurpetur, cadem ſignificat Deut.
16, 19. 20. Dan. 4, 24. & præterea tertium admittit ſenſum,
& ſignificat jiuſtificationem, quâ Deus hominem à reatu pec-
cati abſolutum juſtum pronunciat, id quod Hebraicè effertur
praxn juſtificare, juſtum pronunciare 2. Sam. 15, 4. & alibi.
Contrà v'vne eſt reum pronunciare Deut. 25, I. ubi notanda eſt
emphatica Rabbinorum phraſis de Deo uſurpata, quà impium

facere dicitur illum, quem impietatis convincit vel reum pro-

nunciat. Talem loquendi modum citat Menoras Hammaor
L. 1. Cl. 3. P. I. Cc. I. y'b yà meY Db Dane eenee n⸗

Quàm primum quis infra i. e. in terrà ereatur Gubernator, cœ-

litns redditur impius, i. e. Inpius reputatur. Hanc autem ja-
Ritiam homini collatam comitatur Sanbtimonia vitæ & morum,
unde ob arctam duarum harum communionem ambabus no-⸗
men ρ„α vel nps imponitur, ac propterea bona opera utpote
producta ex Sanbtimoniâ, vocantur 7†α nαaρτα Jixtοαοον,

fructus uſtitiæ Phil. 1, II. nec non npos ne germen ſeu viror

Iuſtitiæ, i. e. Santtimoniæ; atqueé ii, qui illa edunt paxn d'& aP-⸗
pellantur, i. c. arberes Juſtitiz ſeu Sanctitatis Eſ. 61, zi 1. .
Xc

rihun
fer⸗
086

Dn
br

ſin
ſ⸗

Cap. III. EsaUE AppuCTIOME V. 24. 123

1 Hæc fuſiùs expoſui, quò in ſequentibus clariùs pateret, quæ-
, nam illarum interpretationum huic loco appriméê conveniat.
haüc 113. Juſtitiæ verò additur Epitheton, ex quo ejus natura
I. & excellentia cognoſcitur, quando vocatur 'poy pax juaſtitia
wum. Soeecculorum ſeu æterna, ex quo attributo patet, humanam Ju-
ot ſtitiam hôc loco excludi & divinam intelligi. De hôc autem
Plis. Epitheto mira nobis narrat Rabbenu Saadja, quem ſuprà LCem-
Deii prlum hic innui velle diximus. Ait ille ma 'po Wae Sgace
dumn. in dn eee enn nen en ee Tnav eD n e n4 jußti.
InOD .D'po n re wee enn der n enn ee Verbis Ad tid.
nu. afferendum juſtitiamsezulorum, intelligiturl emplum, de quo ſoriptum
plo. / 1I. Reg. 8, 13. Fixus locus in quo habitares Secula. T emplum
nett- autem vocatur Secula, reſpeltu habito ad zævum zdis primæ, adl
en. av adis ſecundæ & ad avum adis tertiæ, quæ manebit in Se-
Dei cuala Seeulorum. Miram ſanè & anilem Judæi ſubtilitatem!
o. qui ex eo, quod 'noy Secala pluralis numeri eſt, ac proin-
c. de minimum ternarium numerum complectitur, concludit
Deut. tria intelligi Templa, unum deſtructum, alterum deſtruen-
ſum, dum, & tertium ad Calendas Græcas ædificandum. Doct. Fan.
pec- Jungmannus, ut ſententiam ſuam de LXX. Hebdomadibus e*
Frtur ſalvam videat, contendit, vocem d'boy nequaquam ſignifica-““
alibi. re Aternitatem, eamque phraſi inconditâ vocat ignem illum
chet fatuum, qui interpretes per tot ſecula à vero Oraculi ſenſu ſe-
um duxerit. Vult autem juſtitiam Seculorum ejuſque adductio-
npro. nem eſſe reſtitutionen: Juris, Judiciorum & Magiſtratuum in
maor eam formam, quam inde à b'nv id eſt inde ab antiquis tempo-
ribus obtinuerant. Equidem concedo, vocabulum n'noy eum poy
, Al- ferre ſenſum, ac inde Latinorum adverbium Olim dici quaſi ſgnif-
ein /4. Olam vel Olamim: attamen contendo, eam reſtitutionem Juriso
gtumn, & Juſtitiæ, qualem ipſe vult, non ad tempora Cyri, quod De⸗
vo⸗ ipſe urget, ſed ad ætatem Artaxerxis eſſe referendam, ut ſu-
tpote pra §. 63. probatum eſt. Deinde verum quidem eſt, voca- enen.
voyſe, bulum dov non ſemper aternitatem ſignifieare, ut ex loc. cit. nmelf d.
vinm 1. Reg. 8. item ex Pſ. 23, ult. collato cum Pſ. 61, 5. & paſ-
vyl⸗ ſim aliunde patet; verùm ſæpiſſimè uſurpari de amplo temporis

I. ſpacio, à Deo definito, cujus tamen terminus hominibus ignotus

æe Q2 eſt.

124 DE TFRNA JUSTITITIX Sect. V.
ſt. Præterea dy'n quod adverbialiter uſurpatur, ſæpius ſigni-
Dies ficat ad dies vitæ Ex. 21, 6. qui tamen terminus ſubinde in-
vite. perveniente anno Jubilæo interrumpebatur. Idque non He-
bræis ſoluùm uſitatum eſt, ſed & Latinis, ſecundùm illud Poe-
tæ: Serviet æternum, qui parvo neſeiet uti. Sic Germani utun-
tur phraſi Einer ewigen Gefaͤngniſs / Einer ewigen Sclaverey & c. Sed
6F.I. E tamen pluralis b’ — y præcipuè duplicatus abſolatam & omni-
m,ite modam ADiernitatem plerunque denotat, ut Dan. 2: 44. bis
obſervatur, item Matth. 6, 13. in Oratione Dominicâ, quæ
Deo regnum, potentiam & gloriam tribuit roν νοννναα, in
Secula, i. e. in omnem æternitatem. Nec non Eſ. 26: 4.
Deus vocatur d'noy rupes Seculorum, i. e. æternus. Ple-
runque, inquam, hæc vox abſolutam aternitatem denotat, nam
locum 1. Reg. 8. & quædam alia aliter exponi poſſe, non
qußitia hego. Si itaque hoc beneficium cum tribus præcedentibus
uoemo- Comparemus, Zaſtitia Seculorum eſt jiaſtitia aterna. Tale enim
4 Zter- attributum convenit donis ſalutaribus Dei, ut ipſa æterna ſint
S8 æternum ſortiantur effectum, ut poſtea dicetur. Qu. au-
tem, quâà ratione æterna ſit? an initio careat, an fine, an

utroque? Syrus interpres reſpondet, cam eſſe 1☚2

— Zedho demen Olam, Juſtitiam, qua eſt ab
gterno, h. e. quæ ab æterno electis decreta & in theſauro Dei
quaſi conſervata eſt, iiſque in tempore confertur, ut câ in æter-
num gaudcant, quippe quæ eſt efſectus æternæ )Dιοεα,
Hebr. 9: 12. Evolve Matth. 25: 34. collato Matth. 6: 33.
Nerd 1I14. Hæc autem jaſtitia dicitur adducenda D'ny Nn
Jben- Ad adducendum juſtitiam ſempiternam. Inſanit verò Aben Eſra,
Bis, qui hæc de occaſu junſtitia intelligi vult, phraſin explicans cx
iis locis, ubi Sol dicitur unn occdere, quod tamen verbum
propriè V'enire, & in Hiphil Adducere ſignificat. Hunc cnim
ſentum à ſole, qui æquabili motu quoridie e xv: Xi & redit
(Cita enim verbum hoc verti debet) ad alias res transferre ri-
diculum eſt. Et ſi omnino hoc valeret, tamen ſecundùm

hanc phraſin Juſtitiam non diceres abire vel occidere, ſed redi-
ré.

Cap. III. Eyvsowk AnpnwcCTIONE. V. 24. 125
re. Illud ipſum enim innuit verbum a de Sole adhibitum,
ut clariſſimé evincitur ex Pſ. 19: 7. Ab extremo cœlorum
D eſt Exitas ejus, nnpm &ο Circuitus, reverſio ſeu reditus
ejus eſt ad extremzitates errum. Sic Y. 6. ſol inſtar ſponſi è ta-
bernaculo manè exire dicitur, ac proinde veſperi non abire,
ſed redire. Ita viator, vel etiam incola & domeſticus dicitur
N) KE exiens & veniens, i. e. reſpectu exitus ſui redienzs. Sic
univerſa hominis vita Pſ. 121: 8. & paſſim alibi appellatur
SX ipſius Exire & Redire, ſiquidem homines in orbe pe-
regrini vocantur Pſ. 39: 13. corumque vita peregrinationis
nomen gerit Gen. 47: 9. Inſulſa itaque planè eſt Judæi in-
terpretatio, & ejuſdem valoris, acſi Y. 26. San an ducem ab-
euntem exponere velles, quod ducem advenientem ſignificat.
Imò veròô, ſi præcedens delictorum expiatio & juſtitiæ occaſus
ad unum idemque exilium referantur, hæc hypotheſis denuo
à contradictione liberari nequit, quippe quæ peccata & Juſti-·
tiam ſimul interire ſupponit, quod abſurdum eſt. Ex addu-Tntelt-
tione autem jaſtitiæ patet, hic non poſſe ipſam Dei Juſtitiam Fag,g.
& Clementiam intelligi, utpote qui naturales ſuas perfectio- catis
nes cum homine peccatore communicare nequit. Atqui Juſti-
tia hæc ideò adducenda erat, ut locum deleti reatús in homi-
ne ſuppleret, quod liquet ex præcedentibus, & de Dei juſti-
tia concipi nequit. Cum itaque inde pateat, non intelligi na-
turalem & habitualem, ut loquuntur, Dei Juſtitiam, ex at-
tributo autem æternitatis evincatur, neque talis humanæ Ju-
ſtitiæ mentionem fieri, ſupereſt, ut verbum hôc exponatur
de Zuſtitiaâ illà Relativâ, quæ ex Deo tanquam fonte emergens
hominibus imputatur, atque hâc imputatione confertur. Ea-
que Juſtitia nobis clariùs ob oculos ponetur, cùm diſquiremus,
quis ejus auétor ſit, quiſve eam adduxerit?
1IS. Legimus Eſ. 53, 1I1. eundem illum, qui iniquitates Fiße
noſtras bajulavit, peccata delevit, & rebellionis reatum ſuſtu- ⸗ .
lit, eundem, inquam, jiaſtam Domini ſorvum multos eſſe juſti- auktor
ficaturum. Porrò ex analogiâ locorum Jer. 23: 5. 6. 33: 15. 16. Ghri-
percipimus, eundem è& Hαοαι αιανν, ſub ſpecie ſervi fuiſſe!“.
p ' Zehovam iuſtitiam noſtrum, ſed opν Oεαοασ perſonam
3 ſeu!

126 DE ETERNA JusTITIA Sect. V.
ſeu formam Dei cum formâ ſervi commutaſſe, atque ita multos
zuſtificaſſe. Patet ergo, hujus Juſtitiæ adductorem eſſe bea-
tum illud mulieris ſemen, in quo Heva ſuâ jam ætate dupli-
cem naturam, Viri nempe & jehovæ, ſen humanam & divi-
nam agnovit Gen. 4: 1. Si itaque quæramus, quiſnam ſit be-
nedictum illud mulieris Semen, quod Juſtitiam attulit, uti-
que aliam perſonam non invenimus, his characteribus nota-
tam, præter unicum ſolum Meſſam Jeſum Chriſtum. Is enim
in ſtatu exinanitionis eſt pnæ dny Servus juſtus Phil. 2, 6. 7.
in ſtatu verò exaltationis eſt ox 2o Rex juſtitie Hebr. 7: 2.
qui character non niſi Deo competit. Jeſus autem Meſſias
equidem vocatur Aℳterna Sapientia, ſed abſtracto uſtitiæ no-
mine non niſi relativè inſignitur, reſpectu habito ad eos, quos
jZuſtificat. Ita vocatur vpav juſtitia noſtra, & nobis factus eſſe
dicitur Onιιοονναα 2 ιαιοσαε⁴ 2„ SoXοα 7α Zuſtitia, Sancttifica-
tio, & redemtio I. Cor. 1: 30. Cùm itaque Chriſtus tantùm eo no-
mine atque titulo iaſtitia vocetur, quia nobis eam parat atque
confert, concludimus, hôc loco primô ac propriè innui im-
putationem juſtitiæ Chriſti nobis fabtam, atque fide a nobis appre-
benſam. Hæc vocatur æterna, tum ratione Nataræ ſuæ, quip-
Jahif. pe quæ Juſtitia fidei eſt, ac proinde mutationi non obnoxia,
enn utpote perfectiſſima, quàâ non datur perfectior, quæ eam lo-
W. co ccdere jubeat: tum ratione æterni Effeltas, qui eſt vita &
ſalus Hab. 2. tum ratione Auctoris Dei, ejus enim reſpectu
eſt ex numero illorum Chariſmatum, quæ ſunt àααρααÜε äunlæ,
i. e. quorum Deum nunquam poœniter Rom. 11, 29. tum eti-
am reſpectu Hominum, cùm enim ſit juſtitia fidem & reſipi-
ſcentiam ſequuta, æquè eſt &ααααειιιο atque ipſa reſpiſcen-
tia 2. Cor. 7. 10. Cüm itaque hæc juſtitia in locum præce-
dentis Rebellionis, Peccatorum atque Iniquitatis ſuccedat,
hic ejus eſt effectus, ut electos à reatu & condemnationc red-
dat immunes Rom. 8: 33. 34.
Jude 116. Contrà judei, qui Juſtitiam per Meſſiam adductam,
,, 4 cujus merito eorum majores eòôdem modo, quo nos, ſervati
s, ſunt Act. 15: 11. planè ignorant, hic ſibi meritò ejuſdem
nantur. juſtitiæ occaſum ominantur. Dum enim Sol juſtitie Chriſtus

Je-

.*

jel

0

Nar
0t

Cap. III. Ejwsonk AppucrIoNE V. 24. 127
Jeſus, ut vocatur Mal. 4. nobis exoritur, ipfis occidit, ut
ominatur Aben Eſra, utpote qui caligine perfuſi tencbris tal-
parum inſtar delectantur; & ſic ex eorum lapſu ſalus nobis
orta eſt Rom. 11: II. 12.

S E CT 10 VI.

De Vaticiniorum & Prophetarum olfignatiene.

117. uintum Beneficium vaticinia ſpectat, atque his ver- Oozf-
bis effertur &an Inn bnron Et ad obſignandum viſio- gnutio
nem & Prophetam. Daniel V. præc. 2. vaticinii Jeremiæ c. 25: z et
11. 29: 10-14. de 70. annis exilii mentionem facit, & oſten-
dit, illud tam precibus ſuis, quàm oraculo Angeli occaſionem
dediſſe, indeque Marshamus inferre videtur, quintum bene- Mer.
ficium tantùm reſpicere obſignationem, i. e. tranſitum hujus mu.
vaticinii Jeremiæ ad effectum, id quod tempore inſtauratio-
nis Templi accidit. Idem ſentit jungmannus. Verùm vix mi-
hi perſuadeo, Angelum unicum hoc ſolum vaticinium in ani-
mo habuiſſe, dum generali phraſi Viſionem & Prophetam effert.
Quodſi dicas, vocem Viſonis ſpecialem ſenſum admittere, id
equidem concedo, ſed quid tum de obſignatione Prophetæ fiet,
quæ ſanè in hujus ſolius vaticinii eventu non conſiſtit? præ-
cipuè cùm phraſes & voces Scripturæ S. in omni emphaſi ſu-
mendæ ſint, ſi modò circumſtantiæ eas expreſſê non reſtrin-
gant. Imò quoque ea, quæ de præcedentibus Beneficiis di-
xXximus & abundé probavimus, talem interpretationem non
patiuntur, qualis eſt illa Marshami. Sed ad rem, Prima vox, nN
quam Angelus adhibet eſt jun quæ Viſionem denotat, & de- Liſo
ſcendit à radice min quæ propriè eſt Videre vel adſpicere. Ad- deuli.
ſpectus autem ad ſacra tranſlatus eſt, quia ex eo Gentilium va-
tes divinare ſolebant, unde ab obſoleto verbo ſpecio (cujus
compoſita Latinis in uſu ſunt, derivatur Spectio, quæ vox de
auguribus uſurpatur) auſpex, baruſpex, extiſpicia & ſimilia,
de quibus vid. Rob. Stephanus. Veruntamen exinde vocem Imagi.
Fmn exponere nolim, ſed potiùs ejus uſum deducere ex opera-„it

7 727570
tio-

128 DE OBSIGNATIONE Sect. VI.
tionibus phantaſiæ ſeu imaginationis, quæ externo oculorum
organo clauſo vel impedito varias menti imagines objicit, at-
que ita vel in ipſis ſomniis res videri dicumtur, puta Dan. 4:
2z. ubi Nebucadnezar ait n'mn don ſomnium vidi, quod ſomni-
um Y. 10. vocat u 'n viſiones capitis ſeu cerebri, i. e. ima-
ginationes. Longè autem majore analogià hæc vox uſurpatur
Sahtet de viſßone ecſtaticà, quà vigilantium fenfus externi præclu-
hea duntur, eorumque menti emblema aliquod objicitur. Tales
rum. fuerunt pleræque revelationes Prophetis factæ, quippe non
omnibus illa nmam namab ille, inquam, gradus revelationis ob-
tigit, qui Moſi, Samueli & Eliæ, quibus familiare cum Deo
colloquium interceſſit, abſque ullà ecſtaſi ſenſuumve exter-
norum occluſione. Quia autem revelationes reliquis Prophe-
tis factæ plerunque non verbis tantùm conſtabant, ſed em-
blema aliquod divinæ Gloriæ, vel rerum ipfarum prædicta-
rum delineationem, ſecum ferebant, inde meritò vocantur Inn
196α, S,ααα. viſio, & quibus ea viſio obtingit, dicuntur nin
19ν, gsαaτι, ν, videre ſeu ſpectare Luc. 9: 32. Act. 9: 12.
10: II. Qui vocis uſus inde ab antiquiſſimis temporibus vul-
gari ſermone conſervatus eſt, quippe 1. Sam: 9: 9. obſerva-

tur, jam tum ex antiquo uſu receptum fuiſſe, Prophetam vo-

care nod videntem, cum quo convenit m vox ejuſdem ſi-
gnificationis, quæ adhibetur Eſ. 29: 10. Sequentes verò Pro-
phetæ vulgari ſtylo revelationes ſibi factas nomine un viſionis
inſcribunt. Vid. Eſ. I: 1. Ob. 1: 1. & Danielem paſſim. Hic
itaque in genere vox jun deſignat divinas revelationes, ſen ora-
cula, quæ Prophetæ ex ore Dei exceperunt, & ſeripto manda-
runt. .
IIS. Alterum vocabulum eſt 'a) Propheta. Hic fuſiorem
ra. inquiſitionem de vocis hujus origine & naturali ſignificatione
Sn“ non inſtituam, tantùm hoc monebo, radicem az & inde de-
Orato- ductum Hithpahel perorandi & de rebus ſive bonis ſeu malis
rem. diſſerendi vim habere I. Sam. 10: 6. 18: 10. unde illi, qui
ex cathedrâ diſſerunt vel docent b'&'az Prophetæ, profeſſores, ora-
tores vocantur, eorumque diſcipuli b's'amn- klii Prophetarum.
Nec non illi interpretes, qui Principalium ſuorum (ut ajunt)
= no⸗

rri⸗
VO⸗
nſ⸗
Pro⸗
ſomit
Hie
ora-
da-

Oreint
tione
de⸗
wali
quu
,ort⸗
Aru.
un)
00⸗

Cap. III. PaROPHETARVUM &c. y. 24. 129

nomine ad alios verba faciunt, ilorum Prophetæ vocantur
Exod. 7: I. Et hinc factum eſt, ut quidam hoc vocabulum

derivent à an quæ radix profandi ſeu eloquendi ſignificatum 2. Futu-

haber. Quia autem illi Theologiæ Profeſſores, orationem ad rorum
plebem habentes, de futuro Meſſiâ diſſerere debebant, imò g

illud interdum ex ſpeciali Dei mandato faciebant, ut & au-
ditores ſuos reprehendentes vel exhortantes iis futura præ-
mia vel pœnas denunciabant; hinc factum eſt, ut vox waa
talem ſignificaret, qui ex divinâ revelatione futura annun-
ciat. Et hinc ortæ ſunt voces Græcæ gεα+bHurne, gaεb&G;=

& gε*ôραεο, quæ futurorum nuncium & annunciatio- nemé-

nem ſeu prædiétionem ſignificant, qui vocabulorum ſen- "ue.

ſus ex Sacris & profanis ſcriptoribus manifeſtus eſt. Sed
quia in Sacris Hebrææ voci m per omnia reſpondent, in-

de tandem accidit, ut vocabula illa priſtinum Hebrææ di-

ctionis, ſenſum reciperent in Novo Teſtamento, & geo-
Ourns Oratorem ſeu perorantem, ερρleden perorare & diſſe-
rere, ερραzâο verò Orationem ſeu diſſertationem de rebus di-
vinis ſignificct 1. Cor. 14. & alibi. Hôc tamen loco ubi
viſio ecſtatica & divina revelatio huic verbo adjunguntur, u-
niau 'a Brophetam ſtrictè ſic dictum ſeu faturerum nuncium
denotat. =D

119. Sunt autem quidam ex interpretibus, qui r7 Na Nea

verti nolunt Prophetam, ſed potius Prophetiam ſeu vatici- non Pre-

nium, Weiſſagung; ut Verſio Vulgata, Germanica, Angli⸗ en⸗

cana & Complutenſis editio LXX. interpretum, quæ habet: hracte.

Tανραοναι εα α τταοοεν, dum reliquæ legunt aααι
9 wοεορ0ρbhτα, Viſßtonem & Prophetam, atque ita Goncretum
nomen retinent, caque verſio Clementi Alexandrino, Chry-
ſoſtomo & Theodoreto probatur. Fateor vocem Concre-
tam x'a non ab re Abſtractè exponi Prophetiam, idque pas-
ſim in Sacris fieri „ ubi ii, qui vaticinia à Prophetis exarata
legunt, Prophetas legere dicuntur, Actor. 8. 30. & alibi: &
ferè perinde mihi eſt, quocunque modo illud vocabulum red-
das, ſive vertas Prophetam, ſeu Prophetiam. Interim tamen

*

Sed Pro-
. 472 g,-heta in
cum nulla nos neceſſitas à ſimplici vocis ſenſu cogat diſcede- conerets

530 DE OBSIGNATIONE Sect. VI.
rc, optimum factu eſſe judico, ſi Syrum, Arabem & Belgas

ſequuti 7 waa non Prophetiam ſed Prophetam exponamus. Sic
enim Textum à tautologia faciliuùs liberabimus, dum ſecus Aiu
m. iſo & Prophetia unum idemque ſignificant. Tum verò in i
2 häc voce latet enallage numeri, atque intelliguntur omnes dN.
meri. Prophetæ, ſeu integra Prophetarum à Deo emiſſorum ſeries. aoe
Hæc enim ſcribendi ratio Sacro Canoni uſitata & ubique re- Oð
cepta eſt, puta Hoſ. 3: 4. Diu habitabunt Iſaèlitæ abſque KRe- er.
ge, Principe, ſacrificio, Ratud, ephode & theraphim, quibus 6g
indicatur, interruptum iri continuam ſucceſſionem Regum, 2
Principum, Sacri cultûs & Sacerdotii. Sic Zach. I1: 2. iog
Äigularis pro plurali ponitur, cuùm dicitur: Vlala Abies, fſex
nam cecidit Cedrus, &c. Imò hæc enallage numeri in Textu K
frequentiſſima eſt, dum voces ſingulares 5o erm 2 n l
ram n bD bpeú omnes neceſſariò pluraliter explicantur: Exrie
Viſiones, plateæz, foſſ, alæ vel alites, vaſtatores, deſolati, ſa- Erx
crificia & oblationes. Vid. quoque Rom. 1: 16. Et ne plu- Neu
ra addam exempla, ſufficiet adduxiſic locum maximè me- Ader
morabilem Eſ. 3: 2. 3. ubi Deus ablatum ire dicitur heroès, Sð
milites, judices, prophetas, hariolos, ſeniores, prafectos quin- Iu
quaginta viris, optimates, confiliarios, artifices & incantatores 3 Deo
Quæ omnia ſingulari numero efferuntur, & in plurali, ut ds
fecimus, intelligenda ſunt. In ſpecie verò vocem 'ans hôc 222?
loco pluraliter eſſe accipiendam, nos docet Syrus, ita vertens n,
Lo lon- a 0 ameßhlan Cheſto voan.
vie, Et ad implendam viſionem & Prophetas, à quà verſione, AI
præſertim cum Textui conveniens ſit, neutiquam diſcedimus. k⸗
120. Beneficium autem hâc parte conferendum eſt unne o
orrd at obſignarentur viſio & Propheta. Syrus interpres hanc vo- ler
asd obſ. cem, ut vidimus, ceodem modo reddidit, quo ſuprà vocem i
e, No ſc. lemeſeblam, ad abſolvendum ſeu perficiendum: unde Sðð
veriſimile eſt, eum non legiſſe lachthom, ſed nino vel bnmo
läahathom vel lehathem. Etfi autem bonus hinc oriatur ſen- ui
ſus, tamen ſatius eſt, conſtantem Textüs lectionem & reli- mneo
quorum interpretum conſenſum ſequi. Sigilli autem uſus in aonr
„

Cap. III. VATICINIORuIM HT PROPFH. V. 24. 13 1
S. Scripturàâ, quantum obſervare potui, quintuplex eſt, & Sigil
quidem (1.) facit ad diſtinctionem earum rerum, quas inter Min
alias primo intuitu cognoſcere vis. In hunc uſum (ρας K. uinte-
gillum fronti fidelium agni ſectatorum imprimitur Ap. 7: 3. 4. Plex.
9: 4. ut dignoſcerentur ab iis, qui 7 Xιννς ne
characterem beſtiæ gerebant. (11.) Sigillum additur iis rebus,
quas ſalvas conſervare volumus & vetare, ne quid ex iis per-
eat. Sic Jobus c. 14. V. 17. ait v Wun nn obſignat, ſeu
ſigillo munit in faſeiculum collebta peccata mea. Ita Marth.
27: 66. Chriſti ſepulcrum, & Dan. 6: 18. leonum fovea ob-
ſignatur, ut ibi Ehriſi corpus, hic verò Danicl ab injurià
ſervaretur. Huc refer Deut. 32: 34. Eph. 4: 30. Ap. 20: 3.
& Cant. 4: 12. ubi Eccleſia vocatur onn j'yd 9wen e dn
Hortus occluſus, ſeaturigo obſerata, fons obſignatus, ut ſc. ab
aëris intemperie & contaminatione irruentium beſtiarum præ-
ſervaretur. Confer. Virgilii Ecl. 2. Y. 58. 59. Ita Vach re-

pleta & panni in marginibus ſigillo muniuntur, ne quid in-
de furripiatur. (111.) Sigillum adhibetur in rebus, quas ab-
ſcondere & aliorum oculis atque indagationi ſubtrahere vo-
lumus, v. gr. Job. 9: 7. Sol oculis noſtris ſe ſubtrahens à

Deo inter ſtellas obſignari dicitur, vel, ſi mavis, ſtellæ nubi-
bus inſtar ſigilli dicuntur occludi: ſimilem uſum particulæ
va habes Cant. 4: 3. Sic Lex & Prophetiæ dicuntur obſigna-
ri, dum aliorum indagini ſubtrahuntur Eſ. 8: 16. 29: 11.
Dan. 12: 4. 9. Apoc. 10: 4. 22: 10. (1V.) Ubi res ad ulti-
mum perfectionis faſtigium pervenit, atque ita finem conſe-
quuta eſt, ognari dicitur, eamque phraſin depromimus ex
Ez. 28: 12. ubi Propheta juſſu Dei fatum Regis Tyri de-
plorans ait 9 "e dper ib en en n te obſignas ſammam
plenæ ſapientiæ & perfelti decoris, i. e. extremum gloriæ gra-
dum obtinuiſti. Ita literis abſolutis ſigillum additur, & Ju-
dæi Epilogum, qui operi ad perfectionem & finem perducto
ad calcem ſubjicitur, vocant np'nn obſgnationem. (v.) De-
nique Sigillum decretis, diplomatibus, federumque ac teſta-
mentorum inſtrumentis additum ea confirmat, iiſque valorem
conciliat. Ita ſcriptis inſignia vel Regia vel ſua addunt Iſe-
R 2 bel,

T32 DE OBSIGNATIONBE Sect. VI.
bel, Nehemias, Haman, Mardochæus & Jeremias cap. 32.
Obſignatur Dei veracitas, i. e. cvincitur & confirmatur Joh.
3: 33. Chriſtus obſignari dicitur, dum à Patre in munere Me-
diatorio ſtabilitur Joh. 6: 27. Sic Vocatio, Electio, Juſtitia
& Fides &c. in electis obſgnantur & confirmantur Rom. 4:
11. 15: 2,8. 1. Cor. 9: 2 2. Cor. I: z2. Eph. I: 13. 2. I im.
2: 19. quæ tamen partem etiam ſecundum ſigilli uſum ſpe-
ctant, & conſervationem atque Perſeverantiam electorum ſi-
Prophe- 121. Si autem modô dicta ad Vaticinia & Prophetas ap-
tæ ob plicare velis, omnes quinque ſigilli aſus locum in iis inveni-
ge unt. Nam (I1.) Prophetiæ & Prophetæ veri poſſunt dici
Quomo charabctere notati, ut à falſis diſcernerentur. (11.) Deus ver-
d bum Propheticum in Eccleſiæ uſum conſervavit, & contra
interitum atque corruptionem munivit. (1III.) Ipſa Scri-
ptura utitur phraſi obſignandi vaticinia, i. c. myſteria eorum
abſeondendi, ut vidimus. (I1Iv.) Einiri dicuntur Vaticinia
quando Deus Prophetas inſpirare deſinit, iiſque ultimum &
illuſtrifſimum complementum addit. (v.) Denique quando
vaticinia eventum ſortiuntur, eo ipſo tanquam ſigillo canfir-
mantur, valoremque obtinent & aucéctoritatem. Patebit ta-
men ex ſequentibus, huic loco tantum duos poſtremos Pgilli
uſus poſſe applicari, & fortè etiam tertium uſum ad rei illu-
ſtrationem adhiberi.
Eatici-: 122. Non intelligitur hic (1.) Prophetarum & Vaticinio-
niorunm rum verorum à falſis diſtinctio, neque (11.) eorum ab inte-
Rynz. ritu conſervatio, quippe hæc duo non poſſunt ad intervallum
ℳ₰ñG LXX. Hebdomadum reſtringi, verùm temporibus illud in-
tervallum antecedentibus & ſubſequentibus perpetuò obti-
nent. Neque (1II.) Obſignatio vaticiniorum ſenſum habet
abſeonſionis & occultationis. Hoc enim beneficium non eſſet,
ſed porna potius & malum. Ergo ut verum & genuinum
hujus loci ſenſum percipiamus, adducendus eſt locus Hab.
2. 3. ubi hæc legimus mymo iun dw Adhbuc durat viſßio aſque ad
præfinitum tempus, & ſub finem loquetur, non fallet. Etiamſe
mora diuturnior ſit, expecéta eam, nam certo eveniet, non differe-
tur.

cinio⸗
jnte⸗
Alacn
d n⸗
obti⸗

lubet

eſler,
Uu

ue ℳ

ticß

Ge-
N.

Cap. IIIL. VATICINIORUM ET PROPH. V. 24. 133
tur. Ex his duo colligimus, primo Vaticiniis certum termi-
num præfixum eſſe, in quo finem conſequantur: ſecundo ea
elapſo hõôc termino abſque moràâ eventum eſſe conſequutura.
Quodſi igitur hoc diétum in uſum noſtrum vertamus, videbi-
mus, hoôc loco Obſignationem vaticiniorum (1V.) denotare eo-

rum terwinum ſeu finem, quo veniente tam extraordinariæ re- 1. Fini⸗
velationcs, quàm ipſi Prophetæ deſinent. Si hic conſula- &ulti-
aline
. . . b onple-
Templo ſecundo. Audiamus Saadjam. Is ait an um in mentum

:— 5 naa pere e eeenen ie enn e e ien den neenn P'rophe⸗
tarutm.

mus Judæos, illi confitentur, Prophetias finem accepiſſe ſu

Dicitur obſignanda viſio & Propheta, quia inde ab inſtaurato
Templo ſecundo nullus amplius Propheta inter Wraelitas ſurrexit,
ſed tantum uſum habuerunt oraculorum e&litus lapſorum. Id
quod verum eſſe, patet ex Matth. 3: 17. 17: 5. Joh. 12: 28.
Act. 9: 4-—- 7. 10: 13. Sed an alià occaſione idem contigerit,
magnopere dubito. In confeſſo itaque eſt, perfectà inſtaura-
tione Templi ſecundi vaticinia deſiiſſe: At vero finis iis impo-

ni non potuit ante adyventum magni illius Prophetæ Deut. 18. Moſes
Iypus
Meſſig.

romiſi, quem utique ad Prophetarum numerum referre de-
emus, utpote qui omnium maximus & Moſi ſimilis fuit, h.
e. ad ad exemplum Moſis munus Mediatorium obiit, popu-
lum ⁶ ſervitute ſpirituali eduxit, novo federe pacto novas le-
ges tulit, & quemadmodum Moſes, neminem ante vel poſt ſe
ſibi ſimilem habuit Deut. 34: 10. Hæc verò omnia in cumu-
lum coacta non niſi in Servatore Chriſto invenimus, qui, ſi-
cut Moſes Prophetarum fuit primus, ſic eorum agmen ulti-
mus clauſit, ac proinde non ſolùm vocatur 7εK & vμ, K-
nis & inſuper ſcopus Legis Rom. 10: 4. ſed pari jure appellari

poteſt T6½¾ οι Coeεανν &ενπτ, Finis atque igillum Pro-

phetarum, quod colligitur ex Act. 10: 43. 2. Petr. 1: 19. Inde
quoque patet, quòd in Chriſto non Prophetiæ ſolùm, ſed ipſi
Prophetæ (ſervato ſimplici vocis ſenſu) obſignentur, cùm ipſe,
adhibitâà phraſi Ez. 28: 12. Sigillum ſit & complementum omnis
ſapientiæ & decoris Prophetici, ac proinde cæteris omnibus in-
finitis gradibus excellentior. Nam Johannes Baptiſta Matth.
11: 9. Plus quam Propheta erat, nec tamen dignus, qui corri-

3 Sias:

134 DE OBSICNATIONE Sect. VI.
gias calceorum jJeſu ſolveret, Luc. 3: 16. id quod non diſcipu-
lorum, ſed mancipiorum officium olim fuiſſe ex Cethuvoth do-
cet Menoras Hammaor L. 4. Cl. 4. P. 2. C. 2. Any m289 92
:yzd wden en ene ee ee eee eden ee eee
Omnia offcia ſervilia diſcipulus Magiſtro præſtare tenetur, ex-
ceptaà calceorum exutione & indutione. Et hoc eſt, quod di-
citur Matth. 11: 13. Legem & Prophetas durare uſque ad Jo-
hannem, Prophetà majorem Chriſto minorem, quem Chri-
ſtus tandem ultimus exceph˖o˖it. et
123. Sicut autem diplomata Regia uno eodemque ſgillo
ſiniuntur, & ſimul confirmantur, ita duplex in divinis decre-
tis per Prophetas promulgatis ſigilli uſus ſpectatur. Ilia e-
² Vati nim unâ eâdemque ObHul]6'vatione ſiniuntur, & (v.) Confirmantur
w valoremque ac auctoritatem nanciſcuntur. Cùm autem vati-
imple. Cinia ſint rerum nondum exiſtentium nuncia, ea meliùs con-
tn. firmari nequeunt, quàm ſi eventus ea vera eſſe demonſtret.
Ergo ibi quærenda eſt eorum Obſegnatio, ubi eſt eorum im-
plementum. Conſtat verò, ut AbenEzra ad h. 1. ait b'N'aan in

——

Templo ſecundo eventuris. Sed cventus adventu Magni illius
Prophetæ Jeſu Chriſti illuſtrior monſtrari nequit, utpote de
ajus ætate cecinerunt omnes Prephetæ, inde à Samuele, & quotquot
anquam vaticinis ediderunt Act. 3: 24. Itaque cùm omnes pro-
miſſiones à Prophetis factæ in Chriſto non obſcurè eventum
habuerint, atque ita veritas carum confirmata ſit, meritò Ohri-
ſtus præconio Euangelii iis gilam & Epilogum addidiſte di-
citur. Id quod illuſtratur ex ſcito Thalmudiſtarum, qui di-
cunt, ſigilli Dei ſculpturam eſſe nos VERITLAS. Chbriſtus
ergo Prophetas obſignavit, dum iis clauſulam Emeth ſeu Amen
adjecit, quæ clauſula ſub finem librorum atque precum ad-
hiberi ſolet. Menoras Hammaor L. 3. Cl. 3. P. I. c. 21.
citat dictum mnps a ene n dn ens Amen habet ſigniſica-
tionem juramenti, acceptätionis, fiducic. Addo ex ipſorum Ju-
dæorum uſu eo'pe in b' s In voce Amen latet obſienatio &
confirmatio. Vid. Buxt. Abbr. b's d’s& d'& G&Gο. Sic omnes
Dei promi ſſiones in Chriſto ſunt Næl „ A'Kv, ITA G AMEN,

20

Amen.

n nn y aene omnes Prophetas vaticinaſſe de rebus ſub

Gile
Cre.
la e⸗
ntyr
ti.
(on⸗
tret.
n w⸗
ſ
lius
e de
N N
Ppro⸗
ntum
Ohri-
ſe di-
ai l⸗
riſtus
Ath
n ad⸗
. 21.
nikca⸗
nJu.
ti0 S
oM
N,

4

Cap. III. VATICINIORUM ET PROPH. YV. 24. 13 5
ad gloriam Dei 2. Cor. 1: 20. Quæ cm ita ſe habeant, va- Mens-
na omnino ſunt ſomnia Iſaaci Abhuhab Hiſpani, qui in Me-
noras Hammaor L. 2. Cl. 8. P. 1. Cc. 2. de moerore animi maeg.
ſerenitatem impediente agens, hæc habet ν ee aer Ex.
:5 2 enn ne een en aeen Et hac ratio eſt, quare
poſt excidium templi donum vaticinandi iis non conceditur, qui
ad id idenei ſint. Atque ita ad naturalem cauſam triſtitiei
moeroriſque ea refert, quæ ſoli adventui ſummi ultimique
Prophetæ Chriſti Jeſu, ut cauſæ, debentur.
124. Quid Judezæi ad hæc? Clamitant, Obſignationem ſeu cef- Judei

ſationem Prophetarum magnum Genti ſuæ damnum intuliſſe, maa .

inde inferunt, ſibi non niſi mala in Textu nunciari. Ea- bi omi-

dem olim eorundem querela erat, dum legem operum cum namur.
lege fidei videbant commutari. Sed Apoſtolus Rom. 3: ult.
oſtendit, Chriſtum non tollere legem, ſed eam ſtabilire, utpote
qui legi operum per omnia ſatisfecerat. Eodem modo Pro-
phetiæ obſignatz non tolluntur, ſed confirmantur, & in hunc
uſque diem piis ſolatium conferunt, etiamſi Prophetarum ſe-
ries tempore Chriſti abrupta ſit. Quorſum enim plures Pro-
phetæ huic Genti mitterentur? an ut idem fatum fubirent,
i magnus ille Propheta Moſi ſimilis ipſiuſque deceſſores
ubierunt, qui in mercedem allati Euangelii ſupplicio affi-
ciebantur? An verò ut erudirent populum? At habent Mo-
ſen, ſutis Prophetarum habent, eos audiant. Præterea ubi pro-
miſſiones olim prænunciatæ eventum nactæ ſunt, ceſſant fu-
turorum nuncii, & eorum locum occupant Doctores Euan-
gelii, qui Chriſtum præterito tempore Crucifixum mon-
ſtrant, id quod olim tanquam futurum annunciabatur. Sed
ea Judæorum mens eſt, ut magis ament ſpem quâm rem,
typis terrenis delectentur, cœleſtem Antitypum negligant,
& inſtar canis Eſopici ambram captantes, amittant corpus
ipſum, quod eſt in Chriſto Col. 2: 17. Hinc quia umbræ &
Cœcitatis amantes ſunt, vaticiniorum obſignatio longè alienum
effectum in iis ſortitur, ſiquidem ut dicitur Ef. 29: 11.
Omne vaticinium ipfis eſt inſtar Epiſtolæ obfignatæ, cujus argu-
mentum vel doctſima & perſpicaciſſima ingenia latet. r
oC

136 DgZ OssIGNATIONE PROPH. &cC. Sect. VI.
hoc velamen Mofis oculos eorum in hunc uſque diem opertos
tenet, ut quæ ad ſalutem ſuam faciunt videntes non videant
& audientes non intelligant 2. Cor. 3: 13--16. Speciatim ve-
1, quod ad hoc Danielis vaticinium attinet, in primà Com-
mentarii ſui præfatione exertê ait Alſchech dm pna brmmn
Sigillum ejus eſſe sigillum Sigillo ineluſum, eo i pſo innuens, ſuam
ſuorumque cœcitatem tantam eſſe, ut de vero vaticiniorum
ſenſu eruendo penitus deſperent.

S E C T L O VII.

De Vuttione Santti Sankctorum.
125. Hæ autem duo penultima Beneficia, tanquam
LEffecta, Beneficium ultimum, ut Cauſam, reſpi-
ciunt, nempe Vuctionem Santcti Sancétorum, quippe à quâ o-
mnia bona in Textu promiſſa unicè dependent. Subjectum
Santt. hujus enunciationis eit p'enp uab Santtitas Sanctitatuin. Hic
Santto- cadem phraſis denuo occurrit, quam g. 94. habuimus, quA
Abſtractum pro Concreto, Sanctitas pro Sancto ponitur. Qua-
re, quæ ibi dicta ſunt, non juvat repetere, cùm vox vnp
in Lexicis non Sanétitatis ſolum in Abſtracto, ſed & in Con-
creto Sancti ſignificationem obtineat. Omnes itaque in eo
conveniunt S'o uns vertendum eſſe Sancttum Sanétorum.
Super- Ubi hoc obſervari debet, Adjectiva Hebræa in ſimplici fle-
lativus xione Superlativo carere, unde eum vel præfixo b veln em-
it7*αν. hatico, vel adverbio senp interdum duplicato, vel aliter ex-
pPrimunt. Sæpiſſimè autem nomini, quod in Saperlativo gra-
du ponere, vel ejus præcellentiam cxprimere volunt, Geni-
tivum plaralem ejuſdem nominis addunt, oſtendentes, illud
ex omnibus ſui generis eminere. Sic abjectiſſimæ ſortis ho-
minem Hebræi vocant d'nay dap ſervum ſervoraum Gen. 9: 25.
Deus vocatur Debe KRex Kegum, & ſtylo Thalmudico
de 2090 en Rex Regum Regum, i. e. ſupremus omnium
Regum Rex. Ita b'nv 'pv eſt ſupremum Cœlum, rpyn e Can-
icum excelientiſiimum, & Dan. 8: 25,. binæ eſt Princeps ſu-

Pré⸗

rum.

un
clpi⸗
0⸗
GRom

Cap. III. DE UxNcTIONE S. SA NCTORUM. V. 24. 137
premus, haud dubiè Michael, qui c. 12. V. 1. duplicato —m*&
emphatico vocatur an derm Princeps maximus. Eadem phra-
ſis in linguà Belgicà obtinet, quæ heroem maximè ſtrenuum
vocat eenen Held der Helden: ubi tamen hoc notandum eſt,
ecam phraſin creberrimo uſu in vituperium adhiberi. Ita la-
tronum atrociſſimus vocatur cen Dief der Dieven/ far fu-
rum &c. Ex his abundé patet, Santctum Sanctorum idem eſſe, §. San-
quod eſt Sanctiſſimum. Sanctiſima autem vocantur in vetere Pocen
Hebræorum cultu Tabernaculum interius, ejus & exterioris gisz-
Tabernaculi utenſilia, ſuffitus, panes propoſitionis, victi- mum.
mæ pro peccato, anathemata, &c. de quibus conſule Geie-
rum ad hunc locum. Unde patet, quiſnam Sanctitatis hu-
jus ſenſus ſit? ſcil. ſignificat ſtatum rei a communi uſu ſeparatez
Deoque dedicata. Hic autem quæſtio oritur, an ſub notione Ber &
Sanäcti Sanctorum intelligatur res, an verò perſona Sanctiſſima? one
utrumque enim hæc vox ſignificare poteſt. Et quidem Res ſimea.
Sanötiſimas modò memoravimus, Perſonas verô nullas in S.
Scripturâ Sanctiſſimas appellari memini, præter tres illas, quæ
Unus Verus Deus ſunt, & Eſ. 6. triplici Sanctitatis enco-
mio ſalutantur. Nam 1. Chr. 23: 13. Ahron non vocatur
Sanbtus Sanétorum, ſed res Sanctiſſimas conlecrare dicitur. Qua-
re utique errat Samuel Valerius, qui Pontificem Maximum
hôc loco Sanétum Santtorum appellari contendit, ut vidimus

§. 15. Utrum autem talis Perſona Sankttiſima an verò KRes in-

telligatur, hactenus definire difficile eſt, & tum demum cla-
riùs patebit, quum prædicatum Sanctiſimi, ſeu Vnétionem ejus
conſideraverimus.
126. De hôc itaque Sanctiſimo adhibetur vox mon? Ad un- VUnitio
gendum Sanbtum Sanbteorum. Ita enim verti vocabulum debet, nd .
quicquid reclamet Saadjas, cujus commenta in hanc rem ani-E.
mi gratiâ adducam. Ait ille a2 —a ee 'e e Saadje.
b ensen p'an en en en nee eeenn e en eee e
RRa Dinb dn reb e en nn en en bee, den een
) pRY ' nreiuHbrben en enne en enee beene
: bye dy den Dicitur Ad ungendum Sanctum Santctorum,
uia gloria excellentiæ ædis ſecundæ primam erat ſuperatura, ut

„

138 DE UxcCTIONE Secd. VII.
ſeriptum eſt Hag. 2. Major erit gloria adis hujus poſterioris»
quum fuit priorib. Ideszzue Scriptura utitur voce rmudd qua in-
yementunz ſeu excellentiam ſignificat, quemadmodum Tharganz
verba Ex. 29: 29. Ad unbtionem in iis recipiendanm, vertit Ad.
inerementum. Alii interpretes nudo exponunt Ad Menſuran-
dum, quemadmodunz nan Menſura 4 Paraphraſte redditur enren

Vustio, e. gr. qaando dicitur Zach. 1: 16. Et linea perpendiculi

extendetur ſuper Hieroſolymam. Vides hic, Sanltum Santtorum
Judæo ſigniſicare templum ſecundum, & Vncétionem denotare
ædificationem & excellentiam, quàâ in re non curat, voca-
bulum nas Chaldæis frequente uſu Vngere & anrun Menſura-
tionem ſignificare, & cum hac noſtrâà Uncétione nihil com-
munc habere; modò ſenſum Vaticinii corrumpere liceat. Sed,

Uuftio: ut ad rem redeamus, Vuktionis uſus crat varius, & quidem

nis uſus

varius.

præcipuè in hunc finem adhibebatur, ut corpus nitidum &
agile efficeret Y. 104: 15. quorſum referri poteſt ſeutorum un-
tio ante prælium uſitata 2. Sam. 1: 21. Eſ. 21: 5. Pſ. 84: 10.
Hæc autem res ad Sacra tranſiit, quod, quà occaſione factum
ſit, nemo facilè cnarrabit, cum ritus ungendi fuerit antiquiſ-
ſimus, ut patet ex facto Jacobi Patriarchæ, lapidem erectum
Deoque dicatum ungentis Gen. 28: 18. Hoc tamen certum
eſt, unctionem in Sacris eo fine & ſcopo fuiſſe adhibitam, ut
res vel perſonæ unctæ à vulgo ſepararentur, & in ſingularem
uſum vel vitæ genus ſervarentur. Ita vaſa Tabernaculi un-
gebantur antequam ad facrum uſum erant idonea, atque eo
ipſo divino cultui & miniſterio dicabantur. Prophetæ unge-
bantur, ut eſſent legati Dei. Sacerdotes & vulgo exemti me-
diante unctione Deo conſecrabantur, unde ortæ ſunt denomi-
nationes S'nwd d'n- ſacerdotum unktorum Num. 3:3. & Lev.
4. paſſim n'vn mo Sacerdotis unbti. Reges pariter, à Deo
plebis conſortio ad Monarchiam evecéti, oleo inaugurabantur

&& éetiamnum inaugurantur, ac proinde in Sacris Vnäti Dei

vocantur. Conf. Joſ. de Voiſin ad Raimundi Pug. Fidei P.
2. C. 3. Mazximèe autem memorabilis unéctionis effectus crat
in ſacris utenſilibus Tabernaculi, utpote quæ hoc medio non
ſolum à communi uſu eximebantur, ſed in uſum Rnétiſſimum
J epa-

Faſt⸗
moN
uli
runm.
tare
0l
ura⸗
vom⸗
ded,
era
n &.
⸗.
10:
tum
il⸗
tum
tturh
n, Ut
larem
li un⸗
le 60
unge⸗
ti me⸗
ol
Ler.
Heo
Dahir
hei
ger .
s en
Nio hol
ucn

ſe⸗

D
D

.

H
4
.

Cap. III. SANCTI SANCTORUM. y. 24. 139

ſeparabantur, ac proinde, tanquam ſupellex ipſius Dei, San-

Cta Sanctorum appellantur, i. e. Sanctiſſima. V
127. ExX dictis nunc certos characteres efformare licet, ex qui- Ohara.
bus pateat, qualis hæc ſit Unétio, & quidnam nomine Sanctiſſimi eres.
veniat? Et quidem (1.) Quia hæc Vnétio includitur periodo 1. Un-
LXX. Hebdomadum, quæ ſub Templo ſecundo incepit & cio eſt

. . . . Peiri-
deſiit, inde liquet, Vnétionem hanc non eſſe materialem. Cum eni

enim omnium conſenſu h. I. non profanus, ſed maximè ſacer

Vnétionis actus intelligatur, ſub Templo verò ſecundo inter alia
ſacrum quoque unguentum huic actui deſtinatum defecerit;
inde facilè colligitur, non materialem innui ankctionem, ſed
ejus antitypum Spiritaalem, quæ ita vocatur, quia ejus ole-
um ipſe Spiritus S. eſt Pſ. 45: 8. coll. Pſ. 51: 10---14. Vid.

Wagenſeilii Tela Ign. Sat. p. 610---612. Hoc ipſum ar-

gumentum præcipué Judæis oppono, utpote qui exertè tra-
dunt, Sacrum oleum ſub Templo ſecundo defeciſte, et-

ſi Doéët. Jungmannus in Commentario Lib. 2. Sect. 2. cap. 3.

omnia movere velle videatur, ut contrarium evincat. (2z.) 2. Un-
Ex eâdem ratione colligimus, h. 1. non intelligi Vnctionem uf D
Rei ſed Perſene. Cum enim LXX. Hebdomades, ut pro- n e;
bavimus, poſt dedicatum Templum incipiant, & ante ejus
deſtructionem deſinant, hæc unctio & inauguratio ad Tem-
plum ejuſque fuppellectilem reſpectum habere nequit. Ideô-
que verba enp emnp vertenda ſunt non Sanctiſimum, ſed
Sanbtiſſimus, quam interpretationem ſequuntur Syrus, Vul-
gatus & Lutherus, qui vertit Der Allerheiligſte. (3.) De- 3. Per-
nique ex dictis & Textu patet, qualis hæc perſona ſit? ſcil. ſane.
non profana aliqua, quæ beneficio Unctionis demum Deo⸗ Du.
confecraretur, ſed talis, quæ jam ante unctionem erat San- cionem
iſima. Id enim certum fiet, ſi repetas ea, quæ in fine §. ⸗“
125. dicuntur, & cum iis Textum conferas. Hæc enim
perſona non dicitur ungenda & ſanétificanda, non dicitur, in-
quam, ungenda õ kat Santtiſſima Ex. 30: 29.
ſed proponitur, tanquam Sanctiſima jam anté, & in hôc ſta-
tu Sanctitatis ungenda, dum dicitur: Et ad ungendum San-
Stiſimum. Cùm itaque hæc perſona non Vntliene demum
8S 2 San-

140 DE UNCTIONE Sect. VII.
Sancta evadat, alius VUnctionis ſcopus eſſe debet, & quidem
aliud ſignificare nequit, quàm actum, quo hæc perſona, jam
antè Sanctiſima, muneri alicui ſacro inauguratur, cujus ini-
tiationis ſymbolum & medium eſt Vuttio.
perſena 128. Si jam quæramus ex Judæis, quænam illa Sanctiſima
ila perſona, & quando anéta ſit? prudentiores ex iis reſponde-
bunt, eam Meſſiam eſſe, ſequuti Abarbanelem, qui in Com-
mentario ad hæc verba initio multa quærit effugia, tandem
uaci, tamen ait —„ρ△ανen ee en e en nn rv
:b'en en en e enee enn N P P b n e
Friſchmuthus vertit: Aut explicari poſunt verba: Ad angen-
dum S. Santtorum, de Meſſäà uſtitiaâ noſtrà Jer. 23: 6. Et qaia
in genere IWrael appellatur Santtus Lev. 19: 2. idcirco Meſſias,
qui omnibus Iſraelitis ſancétior eſt, appellatur Sanbtum Sanètorum.

Idem ſupponens Syrus, verba Texts reddit ——
4.2 Q A.0O, Q Et ad Meſſiam Sanötum Sanättorum,
ac proinde non Vuctionem in Abſtracto, ſed in Concreto Vn-
tum vertit. Pari modo Aben Efra exerté hic agnoſcit en
Srun vrno Meſſtam Sanctum Santtorum. Sed quia Meſſiamn

ſuum adhuc exipectant Judæi, hunc eventum præfinito ter-
mino multis Seculis poſteriorem faciunt.
129. Nos verò qui Meſſiam jam veniſſe ſcimus, videbi-
eſus mus, an notati in Textu characéteres ei conveniant. (S.) JZe-
Sanétus ſus noſter eſt Sanötiſimus, quippe non ſolùm amtitypus eſt re-

Serde rum Tabernaculi & Templi Sanctiffimarum, imprimis ſacri-
ficii pro peccato, quod ſanctum ſanäétorum vocatur; ſed ma-
jor etiam eſt ipſo ſpirituali Saucto Santctorum, quomodo coe-
lum ſupremum ſeu aon Rd= T bronus gloriæ Dei appellatur Heb.
9: 24. Atqui Jeſus Sacerdos eſt Sanétus, non autem Sanctus
ſolàm, ſed elis ſuperior Hebr. 7: 26. nempe ehova ter San-
tus Eſ. 6. ac proinde, quemadmodum Deus appellatur 2o on
Jaſu d'dops ſummus omnium Regaum Rex, ſic in ſpecie Filius Dei
Jam an. Meſſias dici poteſt donpn en ve Omninm Sanbtiſſimorum
⸗ Sanbtißimus. (z.) Meſſias noſter jam ante tentatam ullam
Sanétus. Unétionem Sanctus fuit, quippe reſpectu Divinæ Nazje eſ
ipſe

EEE

D
D

Cap. III. SANCTI SANCTORUM V. 24. 1I4 ¹
ipſe fons & norma Sanbtitatis Lev. 19. Humana verò natura
in communionem Perſonæ divinæ aſlumta ejuſdem Sanctitatis
particeps evaſit, ita ut inde ab utero Deo ſeparata fuerit. Hoc
enim perfectioris federis ratio exigebat, ut talis daretur Me-
diator, qui Sacrificio pro ſe ipſo faciendo non indigeret Heb.
7: 27. 28. Cum itaque Servator, Homo ab omni labe immu-
nis eſſet, nec quicquam haberet, quo profanus redderetur,

utique nullà indigebat Sanétificatione. (a.) Attamen fruſtra Zeſu⸗
unctus non eſt, ſed in communione divinæ naturæ oleo Spi- segzer
ritus S. perfuſus, muneri ſuo triplici initiatus eſt, nempe gqa⸗ &-
Prophetico Eſ. 61: I1. Sacerdotali Pſ. 110. & Regio Pſ. 2: 6. 45: inangu-
8. 12. Unde appellatur u nâôν e, Kupis, Unitus Do-Tatut.

mini Luc. 2: 11. 26. & b'o rY* X 06 reiν Oeo, Vnäétus Dei
Luc. 9: 20. nec non Xs1ιεdoο αε vον SOe,h, Vnétus Dei Filius
Luc. 4: 4 . Conf. 2. Sam. 19: 22. 23: 1. Hæc autem Vnctio
talis erat, qualis conveniebat Sanctiſtimo, ſcil. Vnbtio copioſis-
ſima Pſ. 45: 8. Joh. 3: 34. & abſque menſurd. Præterea Ser-
vator unctus eſt Non abundanter ſolum, ut ait Pererius, ſed
redundanter, dum officia & bencficia, in ipſum caput Vnétione
collata, inſtar balſami Ahronici in membra ejus deſtillant Pſ.
133. ac ita ipſius unctio redundat in voan ſocios ejus, uti vo-
cantur Pf. 45: 8. Conf. 2. Cor. I1: 21. 22. Exemplum habe-
mus in Apoſtolis, qui feſto Pentecoſtes mediante effuſione
Spiritûs S. muneri ſuo inaugurati funt Act. 2. Notandum
autem eſt, Angelum his verbis proponere eundem illum, cu-
jus Daniel v. præced. 17. mentionem fecerat, dum à Domi-
no exaudiri orat o propter Dominum. Certiorem ita-
que Danielem reddit, hunc ds& Dominum Meſſiam intra LXX.
Hebdomadum ſpacium miſſum iri ab ς Dee Patre, & eun-
dem eſſe ne& Deum, qui Pſ. 45: 8. ungendus fuit ab b'on
Deo Patre.

130. Circa hæc verò malè ſibi ſuæque Genti ominatur A- 7. ,
ben Eſra, dum Meſſam Santtum Sanbtorum non manifeſtan- male .
dum ait, ſed dinn obſignandum, quod abſque dubio de diu- biemi-
turnâà morâ & dilatione adventůs ejus intelligit. Et quidem "anturs-

meritò hoc de Judæis dicitur, eis Meſſiam obſignatum eſſe,
8 ·3 dum

Fſicia ad
2n m
70. He-
bdoma-
dum re
Jerun-
tur.

6. Bene- tem ſed proſtantem cognoſcant 2. Cor. 3.

142 DEUNCTIONESANCTI &c. F. 24. Sect. VII.

dum velum Moſis eos prohibet, quò minùs Legem & Pro-
phetas intelligant, atque Chriftum in iis ubique non laten-

131. Ex his abundè liquet, ex illa Beneßcia medò enume-

rata eventum ſuum intra LXX. Hebdomadum ſpacium na-

ta eile, Deumque per totam hanc temporis periodum ad-
ventui plenæ Salutis viam magis magiſque ſtraviſſe, uſque
quò tandem ſub finem ejus pondus atque ſumma horum Be-
neficiorum in Chriſto apparuit, utpote qui omnia Salutis im-
pedimenta uno ictu ſummovit, & optima quæque ad ſpiri-
tualem atque æternam felicitatem conducentia in eorum lo-
cum cedere juſſit. Ut ita, ad exemplum Jobi, tot miſeriis
cexanthlatis priſtinæ ſaluti reſtituti, Servatorem noſtrum con-
ſideremus inſtar pon ip Cornu copiæ inverſ: & in ſinum no-

ſtrum effuſi Job. 4.2: 14. Etiamſi autem 6. illa Beneficia ſub

finem hujus periodi eventum demum ſortita ſint, non tamen
abſque ratione in genere ad eam referuntur, abſque deter-
minato ultimi temporis articulo. Siquidem hæc ea eramt,
quæ Sanéti anhelabant, & quorum causà Danicl reſtitutio-
nem Reip. Judaicæ orabat. Ac preinde ſecurè dicere pos-
ſumus, ea fuiſſe primum & generalem ſcopum determinata-
rum Hebdomadum. Deinde ſex illa Beneficia vel in hôc à

reliquis eventibus in Textu enarratis differunt, quòèd genera-

lia ſunt, omnibuſque electis tam Judæis quàm Gentibus com-
munia, cum reliqua vel ſolos Judæos reſpiciant, vel ita ad
alios pertineant, ut tamen Judæorum in iis prima & præci-
pua ratio habeatur. Unde hæc ſcquentia ſpecialem in hôc in-

tervallo locum obtinent, utpote quod ſuper Zandæos, ut Tex-

tus ait, definitum erat, & ſecundùm res in eorum Republicàâ
geſtas menſurabatur: illis verò Beneficiis generalibus gene-
rale tantum tempus aſſignatur. .

1

De

Coru
Hebe
Vallu
Picn
tenn
etin
Guia
In I
Ee

eito

Meb
n/
12
Gure
gui⸗
dunm
en
d

me⸗
⸗
1ad.
ſque
Be⸗
im.
ſpir.
1lo.
ſeriis
Col
po.⸗

ſuh

tnen
leter⸗
fam,
o⸗
pos⸗
nata⸗
ho 4
hera⸗

cotn⸗
itaad
rexci-
de in⸗
Tex
abliel
ene⸗

143
CAPUT IV.

De Eventibus ad certa tenmpora periodi LXA. Hebdomadum
in ſpecie relatis.

De utroque Termino prioris intervalli, ſeu 69. Hebdomadum.

—— . . — 12 . tuS 750.
in genere reſpiciunt, tranſimus ad explicationem gipd-

eorum Eventuum, quibus certi temporis articuli in hàc LXX. madum
Hebdomadum periodo ſpeciatim dantur. Ut verò hoc inter- Pecia-
vallum in duas generales partes dividitur, ita hi eventus du-““-
plicis ſunt generis, & vel ad Priorem vel ad Poſteriorem par-
tem referuntur. Notandum autem eſt, peſteriorem partem, 2. Claf
etiamſi longè minima ſit, tamen priore eſſe memorabiliorem,*:
quia nempe, ut ſæpius monuimus, præcipuus rerum cardo
in ultimis hujus intervalli annis vertitur. Ea itaque, quæ
de priore temporis ſegmento narrantur, habemus verſu 25.
Scito ergo & intellige! Inde ab exitu verbi de inſtaurandaà Hie-
roſolymà uſque ad Meſſam Ducem ſunt Hebdomades ſeptem &
Hebdomades ſexaginta duæ, Inſtaurabitur platea & foſa, & in
anguſtid temporum.
133. Hucuſque Angelus definitionem LXX. Hebdoma-
dum dederat earumque generales cventûs & ſcopum. Sed
quia de initio ac fine earum ſpecialibuſque eventibus non-
dum quicquam monuerat, verba ipſius tantùm generalem
fidem atque attentionem merebantur, utpote quæ contine-

132. Polſtquam en conſideravimus, quæ hoc intervallum Even-

bant obſcuriſſimum ænigma & humano ſcrutinio impervium. Exe .
Nunc autem, ubi ſpeciales intervalli terminos eorumque ſi- m,
gna enarrare incipit, ſimul incipit ingenium auditoris exer-tionem.
cere, ideéôque Danielem ad attentionem excitans ait νπσvn
Soies autem & intelliges, i. e. Scito vel cognoſce & intellige, Fu-
turo aſſumente ſigniſicationem Imperativi, ut ubique ferè ſa.

.

I44 DEUTROOUE TERMINO Sect. J.
let. Specialis hæc eſt admonitio, quæ revelationem ſpecia-
lem antecedit, quemadmodum in præcedentibus generali nar-
rationi, vel toti huic viſioni, generalis excitatio præmittitur,
quando Angelus F. 22. ait: Veni nyn rae at te doceremz
intelligentiamn, item V. 23. n Da ſaen nn Pan Intellige itaque
ſermonen: & animum adverte ad vißonem, quæ verba Samuel
Valerio ideò adhiberi ait sad Qnn een nneen e e nen

:2 Pnn ne n ee ſnd t erudiretur, KReſponſum hoc

non fore manifeſtum per ſe, niſi ungm ex altero per legitimum
diſeurſum colligat. Verbum autem yn propriè nihil aliud ſi-
gnificat, quàm vdsrειιν ſeire rem, vel cam cegneſcere, i. e.
ſcientiam rei acquirere. Rem verô, cujus notitiam ab alio,
ut hôc loco Daniel ab Angelo, acquirimus, cognoſcimus

duplici modo, vel per Viſum vel per Auditum, prout res vel

verbo vel ſcriptis exhibetur. Id autem fruſtra non moneo,
ſed reſpicio compoſitum verbi wwαοααιν, quod Chriſtus adhi-
bet, quum ipfſiſſima hæc Damelis verba repctit Matth. 24.
15. ν ριασιοιαοννοοι τι , Qai legit, intelligat 5 ubi Servator
verbum yv vertit legere, quia tum temporis ea ſcripto habe-
bantur, quæ Daniel ex ore Angeli audiverat. Vocabulum
itaque ymn héc loco nihil aliud vult, quàm Audi & Auſeul-
ta. davm (vosira«) & intellige, h. e. ea ruminando, quæ au-
dis, claram & perſpicuam vénoi notionem ſeun conceptum rerum
tibi efforma. Hoc enim vocabulum eum ſenſum non ſolum
in linguâ Hebræâ obtinet, ſed etiam ſervat tranſiens ad alias
linguas, id quod liquet ex Anglicanaâ voce Skill/ quæ eaſdem,
quas radix Hebræa, literas poſſidet, & ingenium induſtrid ac

arte politum ſignificat. Hæc autem verba Orationi Angeli
parentheticè interjecta videntur, prout modò citata Chriſti ex-

hortatio Matth. 24: 15. filumque Orationis abrumpunt, ut

Textaâs attentio ad ſequentia tantèò alacrior afferatur. Angelus itaque

KRiviſio

in ſequentibus Primè partem intervalli Primam ſuis terminis
definit, ac Deinde rem monſtrat in eâ eventuram.

Termi- 134. Terminus aà Quo prioris intervalli eſt an xxb Exitus

nus A
9140?
Prioris

verbi. Ubi noto, vocem Aa- pariter ut Græcorum paua,
verbum ſeu ſermonem vel rem in genere ſignificare, hôc au-
tem

Cap. IV. LXIX. HkEDDOMADUM. V. 25. 145
tem loco ſignificationem Verbi retinere, ut ex circumſtantiis inter:
patet. Cùm autem in hôc verbo illuſtris Epocha figatur, fa- valli.
cilé exinde colligis, non vulgare aliquod, ſed maximè me-
morabile verbum intelligi. Verboraum autem pondus æſtima-
tur vel ex perſonà, quæ illa profert, vel ex re, de quâ e-
nunciamur. Atque ita Decreta & Mandata Regum, de rebus
magni momenti edita, ſimplici voce a Verba appellantur Eſth.
3: 15. 4: 3. 8: 14. & alibi. Senſus verò hujus vocabuli ag-
gravatur additâ vocc szm quæ radicali ſenſu Exitum ſeu Egreſ-
lIum denotat, variaſque aſſumit ſignificationes, prout cum
variis vocabulis conſtruitur. Sic Pſ. 107: 35. b'D 'SN*ν heitis
agaarum ſunt ſeaturigines. Plerunque verô de ſermone uſur-
patur, & quidem ſententia prolata, vocatur o uxm exitus o-
is Deut. 8: 3. Vota appellantur n'nov sxm exitus labiorum
Num. 30: 13. Deut. 23: 24. Unde tandem ea vox svn ab-
ſolutê poſita Pronunciati vel Pronunciationis ſignificatum apud
Rabbinos obtinuit, de quo vid. Buxt. Lex. Rabb. Proin-
de liquet, fruſtra eſſe Petavium alioſque, qui hanc phraſin
de exitu Decreti vel vaticinii in actum explicari volunt, cùm
Erxitus verbi nihil ſignificet aliud, quàm ſententiæ alicujus
enunciationem vel decreti promulgationem, prout Angelus y.
Præced. 23. hanc phraſin uſurpat, inquiens a sx Exiit ver- Exitus
bum, ſeu dicta & lata eſt ſententia. Ex quibus liquet, ſub es.
notione Eritus verbi h. l. denotari Decret: alicujus promulga- remal.
tionem, id quod etiam patet ex ſequentibus, quæ ſcopum & gatio.
contenta hujus verbi exhibent, quæ ſunt Inſtauratio Hieroſo-
me. Ac proinde V'erbum ipſum fignificat ſolemne aliquod
PEdictum aut privilegium, quo Urbis inſtauratio indulgetur vel
Præcipitur. S
135. Hôc verò nomine Decretum illud intelligi, quod Decre-
Artaxerxes Longimanus anno imperii 7. edidit, S§. 61. & ſeqq. ue 1.-
fusè probatum eſt, quorum hôc loco nihil lubet repetere. snsdi
Memini tamen, me §. 35. aliquid prælibaſie de phraſi aud inſtaus
aꝙ ſed ejus explicationem & vindicationem huic loco reſer- ario-
vaſſe. Quare moneo , phraſin hanc Hebraicam mirè ab in-“"⸗
terpretibus fuiſſe exceptam, ex quibus (a) LXX. ſic ver-
T tunt:

746 DE UTROGOUE TERMINOo Sec. I.
tum : TS Berpi,αν rS& oiααςναταοι'eναραπ, Ad reſpon-
dendum & ad adificandam Hieroſolymam, ac proinde voci aon
reſpondendi ſignificationem affingunt, quam equidem Num.
22: 8. Proverb. 18: 13. & in ommibus Rabbinorum fſcriptis
admittit, ſed tamen, qualem ſenſum hôc loco efficere poſſit
aut debeat, fateor me penitus ignorare, niſi illud de Keſponſè
Danieli ab Angelo allato exponere velis. (S.) Alii vertunt:
Ad reducendum & ad adificandum Hieroſolymam, & ſub re-
ductionis nomine vel intelligunt reditum populi ex exilio,
vel ſacræ ſupellectilis reſtitutionem. Hunc verborum ſenſum
ſequitur Saadjas, inquiens, verbum illud eſſe prolatum avn
toe. men dnn deen Ad reducendum exules & Babylonid &
ad ædificandum Hieroſolymam. (Y.) Alii denique verbum aen
de impedimentis exponunt ædificantibus objectis, quomodo
Eſ. 38: 8. a'ub retroagentem ſignificat. Proinde eihs hunc
dant ſenſum: Ab exitu verbi, ſen decretorum, quæ partim
impediunt Urbis inſtaurationem, partim promovent: & hoc ipſis
eſt Eeducere ſeu retroagere & ædificare. Verùm unuſquiſque
facilè percipit, has expoſitiones omnes coactas eſſe, & vim
aw phraſeos Hebraicæ ad unguem non exprimere. Quare (3.)
teratio- Optimum factu erit, phraſin exponere, ex hujus decreti e-
nem . ventu, qui hôc codem verſu narratur. lbi cnim reperimus
geifest, eundem loquendi modum nnaam an éσαααιςονππιι
revertetur & ædificabitur platea &c. In quibus verbum aen u-
tique nihil aliud quàm iterationem ſignificat, & vertenda eſt ſen-
tentia: Reaædificabitur ſeu reſtanrabitur platea &c. Eſſe au-
tem hunc ſenſum verbi aw cum alio aliquo verbo mediante
Conjunctione Copulativâ vel etiam abſque eâò conjuncti, ex
innumeris locis demonſtratur, ex. gr. ex Pſ. 71: 20. aen
revificabis me, oyn awn rurſus me facies adſcendere. Zach. 5:
1. 6: I. —KR NE& & iteram ſublatis oculis vidi. Eodem
modo verbum "n Kedire adhibent Rabbini, uſurpantes phraſin
i denuo inſpexerunt, ney In denno ita fecit, pm
iterum dixit, cujus phraſeos exempla habebimus §. 275. Nec
inſolens eſt hic uſus Verbi ov etiam extra Scripturam, præcipué
ſ de inſtauratione alicujus urbis ſermo ſit. Sic enim Sepher

Ja-⸗

lot
ent
ſec

t

9)
le⸗
s
en
ſen⸗
Au⸗
e
X

1.
den
faſin
Ne
l
her

Cap. IV. LXIX. HEEDOMADUM, Y. 25. 147

Jaſchar Par. non de urbe Sichem à Jacobi Patriarchæ filiis
deſtructâà ait ma ) nae doe V & arbs Sichem reverſa & adifi-
cata, id eſt de novo inſtaurata erat, in quo hic liber, ut ubi-
que ſolet, phraſin Scripturæ preſsè ſequitur. Sed hic ob-
jicit Doct. Friſchmuthus, vocem aw equidem in Kal hunc
ſenſum admittere, non autem in Hiphil. Verùm nullam fin-
gere poſſum rationem, quare Alctivum eandem non pateretur
conſtruétionem, quam Paſſivum ſæpiſſimè admittit. Ubi
enim reverti & adificare ſignificat reædificare, non eſt dubium,
reducere & adificare idem eſſe, quod facere vel in causâ eſſe,
ut readificetur. Ne autem hic exemplo deſtituamur, Clar.
Geierus opportunè affert dictum 2. Sam. 15: 25. Krd e
Me faciet reverti & videre, i. e. iterum ſeu denuo oſtendet mi-
hi. Propterea phraſin nuao a'en nn tranſtuli Verbum ſeu
mandatum de inſtaurandaà Hieroſolymä, h. c. Verbum quod
Hieroſolymam faciet inſtaurari: quo nomine Edictum Ar-
taxerxis anno Per. Jul. 4248. ante Chriſtum 466. editum ſu-
prà oſtendimus intelligi. In hanc expoſitionem concedunt
Vulgatus & Lutherus, nec non Anglus, qui hanc phraſin
vertit To reſtore and to build reſtaurare & ædificare, id eſt abſolu-
té & ſimpliciter To build again reſtaurare, prout hæc phraſis in
cexpoſitione verborum nnaan awn paulô poſt redditur.

136. Terminns ad quem prioris intervalli eſt "as rrup Meſ- Termi-
Ras, Chriſtas, ſeu Vnätus dux, ubi in explicatione nominis "us Ad

WMeſiz multi non erimus, cùm ratio Unétionis ſuprà §. 128. 59. M.

expoſita ſit, & in omnibus feré Theologiæ Syſtematibus at-
que Compendiis de nomine Meſſiæ diſſeratur. Hic tamen a- dum.
liquid de voce aa dicendum eſt, quæ prafeltum, ducem, di-
ctatorem, anteceſſorem ſignificat, & convenit cum Græcâ vo-
ce oan i* b ο ο, quà Rabbini ſubinde utuntur. Vox autem
va non ſolùm uſurpatur de Regibus, ut de Saule 1. Sam. 9:
16. Davide 2. S. 7: 8. Eſ. 55: 4. & alibi, de Hiskia 2. Reg.
20: 5. de Rege T'yri Efſ. 28: 2. ſed eriam aliis tribuitur, in
aliquo dignitatis gradu conſtitutis. Ita "a vocatur Abia à
Rege jecundus Regnique Candidatus 2. Chron. 11. 22. Xr6ατ⅓⅞⁰
νToν ερο ſen Præfectus Templi Jer. 20: 1. Præfeltus æra-
T 2 rio

48 DE UTROQUETERMINO Sect I.
rio 1. Chron. 26: 24. Imòô ipſe Daniel Cap. 11. Y. 22. Pon-
tificem appellat noa an Principem federis, & in Textu v. 26.
Præfebto exercitus Romani Sar wan Dacis venturi nomen impo-
nit. Cùm itaque tam lata ſit hujus vocabuli Homonymia,
ſanè difficile eſſet, de eo quicquam definire, niſi eam Tex-
tus reſtringeret, addito nomine Meſſæ ſeu Vnéti, unde li-
quet, non alium hôc loco intelligi Ducem, quàm talem,
cui Uncétio competit. Scriptura autem phraſin Ungendi vane
in Ducem præcipuè de Regibus uſurpat 1. Sam. 9: 16. 10: 1.
1. Chron. 29: 22. quæ fortaſſis ratio fuit Syro interpreti r

1; N'en vertendi LA Lad Meſſiam Regem,

dum interea Græcus nomen Xαννναις Untti Ducis ſeu An-
teceſſoris retinuit.
Mefa, 137. Inquirentibus autem in Perſonam illam, quæ hoc
Dux nomen Meſliæ Ducis gerit, variæ offeruntur Auctorum ſen-
Ei tentiæ. ExX Judæis plerique cum Cyrum eſſe ajunt, ut Saad-
Judæo. jas, Jarchius, Joſephus Jachiades, Abarbanel & Abendana,
rmo- qui ad ſententiam ſuam confirmandam allegant dictum Eſ.
u* 45: 1. Attamen hujus opinionis adeò tenaces non ſunt, quin
haoc nomen ad Joſaam vel Serubabelem referri patiantur, quos
Zach. 4: 14. Etlios olei appellari putant. Eandem ſententiam-
fovet Marshamus. Aben Efra VUncéti Ducis nomine intelligit
Eſram vel Nebemiam, nec quidam ex Chriſtianis ab hàc ſenten-
tià alieni ſunt. R. Aſarjas pariter putar, Nehemiam héc nomine

venire, utpote qui c. 5. Y. 14. ſeipſum uns Daucem Judæorum

vocat. Attamen, ut obſervat Friſchmuthus, timidé hanc opi-

nionem defendit Aſarjas, atque fatetur, Artaxerxem ipſum
commodius Vnttum Ducem appellari, ideéôque verba Texts
ſic asg α Nàaà heb n eenn e nn r en Ab exitan man-

dati Darii W. uſque ad exitum mandati Principis Vnkbti, i. e.
Artaxerxis Mnemonis. Hæ autem ſententiæ omnes minus

ſunt ſolidæ, dum partem proponunt Duces, quibus Vuctio
non poteſt applicari, ut ſunt Serubabel & Nehemias; in u-

niverſum autem cum verâ temporum ſupputatione pugnant.

Errorem verò illum induxit accentus Athnach, qui 7. He⸗-

bdo.

M
o
terg
nos
beb⸗

Cap. IV. LXIX. HEDOMADUM. y. 25. 149
bdomades à 62. diſtinguere videtur, quod tamen non facit, Uuéus
ut F. 455. pluribus exemplis evictum eſt: unde quoque in Po- P
lyglottis Anglicanis Græcus, Syrus, & Vulgatus, nec non mus non
Lutherus cos ſequutus, hujuſce accentüs nullam habuerunt z. ſed
rationem. Qùm itaque (a.) Y. ſeq. 26. rurſus alicujus Vncti 6. -
mentio fiat, hi duo VUncti vel inter ſe differunt, vel unus i- um.
demque ſunt. Eos duas diſtinctas perſonas eſſe, veriſimile
non eſt, cuùm in uno eodemque Orationis contextu unum i-
demque nomen gerant, & v. 26. nulla addatur diſtinéctionis
nota, quæ hunc VUntétum à præcedente diverſum eſſe oſtendat.
Si verô una eademque perſona ſunt, abſonum eſſet dicere,
Vnätum hunc Dacem inde à 7. Hebdomade uſque ad finem
Hebdomados 69. ſpacio 434. annorum floruiſſe. Unde pa-
tet, hunc Vnétum Dacem eſle poſteriorem, & terminum non
ſeptimæ Hebdomados, ſed ſexageſimæ nonæ. (8.) Si ab E-
dicto de reſtitutione populi & urbis, i. e. ab anno 7. vel 8.
Artaxerxis, numcremus 7. annorum Hebdomades, earum fi-
nis incidet in annum Per. Jul. 4298. Darii Nothi 7. quo
temporis articulo nullus Vnctus Dux vixiſie demonſtrari pot-
eſt. Ex iis verò, qui Vnctum Ducem ad finem 69. Hebdo-
madum rejiciunt, Euſebius putat, hôc nomine venire Hirca-
num II. utpote, qui ultimus fuit ex illis Pontificibus, qui
& ſtirpe Sacerdotali electi Sacra decenter adminiſtrarunt, dum
contrà poſt ejus obitum homines viles atque profani hanc di-
gnitatem non meritis ſed pecuniaâ adepti ſunt. Id quod ipſi
Judæi in Cod. Joma c. 1. fatentur, vid. §. 241. Sed neque
hanc ſententiam rei ſatisfacere, oſtendit Pererius ad hunc lo-
138. Videbimus itaque, quiſnam ſit ille Meſſtas Dux ſeu Uulua
Antiſtes? idque quàm commodiſſimè definictur, ſi numerum ie
7: & 62. Heébdomadum colligamus, (Græcam cnim editio-““
nem, quæ loco 62. ſupponit 61. utpote Textui & rationi
contrariam, nihili reputamus) & Vnctam Ducem circa earum
terminum quæramus. Hebdomades illæ 69. conſtituunt an-
nos 483. quibus ex noſtrà hypotheſi adde 9. Jubilæos, & ha-
bebis numerum annorum 492. Jam verò tot annos numera
T. 3 in-

FJeſut

con Ve-

150 DE UTROQUE TERMINO Secct. I.
inde ab autumno anni Per. Jul. 4249. & finis eorum incidet
in autumnum anni 4741. Pariter, ut annum æræ Chriſtianæ
invenias, numero 492. annorum ſubtrahe annos 465. & re-
ſtabunt anni 27. quos ſi ab autumno anni 1. æræ Chriſtianæ
numerare incipias, finientur in autumno anni ejuſdem æræ
28. qui anno Per. Jul. 47 41. reſpondet, & eſt annus Tibe-

rii 15. Si itaque hôc & proximè ſequente tempore inquiras

in VUncétum aliquem Ducem, nullum alium præter Zeſam Mes-
hſiam invenies, cui hoc nomen tantò tutiùs tribuimus, quia
ipſe Samuel Valerius nomine Unécti Ducis ſuum Mefſſiam in-
telligit, ſequutus, ut videtur, Patres Thalmudicos, quo-
rum ſententiam de hôc Danielis oraculo affert Clar. Friſch-
muthus.
139. Ut autem crudiamur, quod & quomodo hoc nomen
Servatori noſtro conveniat, hic per gradus procedendum eſt,

"it Res, & quidem (1.) Rem hôc nominc deſignatam Chriſto conve-

nire, nemo Chriſtianorum eſt qui dubitat: nec Judæi ipſi
illud inficias ire poſlunt, dum Ipſe utique, quamdiu in terrâ
agebat, ſe exhibuit ut diſcipulorum iuorum atque populi

Anteceſorem & Doctorem, atque per totum terrarum orbem

Nemen. ab Eccleſid ut Caput, Dictator atque Princeps invocatur. Sed

de nomine præcipuè diſquiritur. Quodſi veròo conſulamus
vaticinia, Eſ. 9: 5. reperimus pnernlum nobis natum, cui no-
men eſt Piov au Princeps, & quidem princeps paciz. Confer,
quæ leguntur Dan. 12: I. ubi tempore inter Epiphanem &
Excidium interlabente ſurrecturus dicitur Michael dan en
princeps ille maximus, qui ſtat pro filiis pepuli tui, quæ verba
quid aliud ſignificant, quàm hunc Michaelem fore v"aa popu-
li Danielis Duçcem, Anteceſorem, Defenſorem? Nec tamen
Prophetæ in hôc ſubſſtunt, ſed expreſſo nomine "in Dacem
Iſfracli promittunt. Conſulamus Eſ. 55: 3. 4. ubi Deus in-
quit: terno federe pacto vobis decernam veram gratiam Da-
vidis, quem populis dedi dxm dnn d eſtenn, DUCEAI E
Legiſtatorem. Ad hæc cum Apoſtolo Act. 2. argumentamur,
hæc verba de Davide ipſo diu ante defuncto non enunciari,
ſed referenda eſie ad benedictam Davidis prolem Bethleheme
oriun-

0
en,
ui
In!
hen
lehe

bitt

appe
le⸗
ider
19
En

N
int

on

I.

ncidet
Hiang
E re.
Knnæ
n etæ

guiras
Mer⸗
quin
⸗
quo-

riſch-

otmen
neſt,
ye⸗
ei l
nter
opal
orbem
. ded
lamus
ui jb⸗
onler,
emn
5
Verba
vopr
taſnen
Daucen
15 In-
Da-
M G
aMu,
cheno
Orlun⸗

Tie.

Cap. IV. LXIX. HEBDOMADUM V. 25. 15 I
oriundam, de quà Mich. 5: I. hæc legimus: T vero Bethle-
bem Ephrata, exigua inter familias Zudæ, ex te mihi exibit,
qui erit Rector & Gubernator inter Iraelitas. Si itaque
in hôc definito temporis articulo quæramus Pauerulum Princi-
pem, qui eſt Michael, ſeu Deo æqualis, ſi quæramus Beth-
lehenziticam Davidis prolem höc tempore cditam, utique aliam
non reperimus prœæter Jeſum Chriſtum.
140. (11.) Deinde diſquiritur, qualis ſit Dax ille, &
quid vox vaa ad Jeſum Meſſiam applicata ſignificet? id quod

pPauloò altius repetendum eſt. Quando ſcil. conſideramus no- Meſt⸗

. 4— —— . . . . . nomina
mina Chriſto in Sacris impoſita, videbimus, ca plerunque αα

duplicem ſenſum, Activum & Paſſivum admittere. Quan- & Pas-
do vocatur Semen mulieris & Abrahami atque Filius Dei, eokfive in-
ipſo innuitur, nos per ipſum factos eſſe idem illud benedi- gen-
ctum ſemen, filios Dei & hæreditatis Abrahami participes.
Quando Servator appellatur Solamen Iraëlis, non ſolùm nos
conſolatur, ſed & ipſe ex afflictione animique ægritudine eripitur
Eſ. 53: S8. 11. Sed ne in generalioribus hæreamus, obſervan-
dum eſt, quando Meſſias veteribus Cabbaliſtis a-py Aliba Akiba,
vocatur, hôc ipſo innui, eum calcaneo & caput ſerpentis
conculcaſſe, & ſimul ictum venenatum recepiſſe. Ipſum no-
men Meſſiæ hoc teſtatur, quod Vnétam quidem denotat, ſed Meſiar.
tamen non nend cum verùm ejus loco“ adhibito, run ſcri- Cbri-
bitur, ac proinde veſtigium ro? Hiphil ſervat, & talem ſi-u.
gnificat, qui andtus alios ungit. Unde primarii Meſſiæ typi

Sacerdotes non ſolùm p-reb Num. 3: 3. ſed ferè ubique n'rrvb

appellantur, & typus declaratur Pfſ. 133. Non ſolum autem
Cognomen Servatoris Meſſias ſeu Chriſtus ita ſe habet, ſed
idem obſervatur in Agnomine, quod eſt Zeſus, nempe yum' Jeſus.
id quod formæ Hiphil eſt, ac proinde activam ſignificatio-
nem Servatoris præ ſe fert, attamen Kibbuz, quo ?* notatur,
paſſivæ formæ indicium eſt, unde Meſſtas non ſolùm dicitur
Eerie p'nn eer de Deus Zuſtns & Servator Eſ. 45: 21. ſed
inſuper pem h Rex juſtus & Servatus vocatur Zach. 9:
9. Eademque ratio eſie videtur, quare Moſes Num. 13: 16. Foſua.
nomen Joſuæ Activum pum mutavit in pvy nempe ut utram-
que

TS2 DEUTROQUFE TERMINO Secct. I.

que & Servatoris & Servati ſignificationem haberet, ac pro-

inde Joſua ipſe typum Chriſti gereret tantò exactiorem.

3
Paſſi vè
Sgnif.
Demon:
Nra-

tum.

Teſus
demon-
Fratus.

I41. Eandem puto rationem eſſe vocabuli " quod deri-
vatur à a caram, unde verbum a coram ex adverſo ſiſtere
& monſtrare ſignificat. Quis igitur vocis ""an proprius ſen-

ſus ſit, nos docebit Kimchi in libro Radicum, in quo hæc

habet bprv on ae en nen ee een ie een e en ſr

: rn n iee de en en dn'n dede Et er hac fgnificatione vocis

Neged Princeps populi vocatur Nagid, v. gr. 2. Sam. 5: 2. Et
tn Res Anteceſſor ſeu Dux 5 quia populis faciem ſuam jugiter di-
rigit eumque adſpicit in omnibus negociis ſuis. Quibus innuit,
Nagid ſeu Ducem ſignificare talem, qui ſubditis ſuis quaſi ex
adverſo ponitur, ut omnes in eum oculos dirigant ejuſque
nutum ſequantur. Chriſtum autem talem eſie vix probatio-
ne indiget, attamen monendum eſt, omnes in univerſum
Prophetas in cum digitum quaſi intendere eumque monſtra-
re: unde Apoſtoli in Actis ubique locorum leguntur ex Lege
& Prophetis demonſtraſſe, qubd Zeſus ſit Chriſtus. Huc ab ipio
Servatore applicatur typus Serpentis ænei à Moſe erecti, ut per
univerſa caſtra undique ſpectaretur, ejuſque adſpectus popu-
lo ſaluti eſſet; ita, Servator ait, Filius hominis erigendus eſt,
ut omenes in ipſum credentes vitæ aternæ participes evadant Joh.
3: 14. Hæc Servatoris erccéctio eſt ejus Crucifixio, de quà Apo-
itolus Gal. 3: I. emphaticèê ait: Chriſtus vobis zar 6d0 ααρ
7TroεαεRρααα, coras, oculis delineatus eſt, ſeu ad oculum demon-
ſtratus, inter vox cracifixus. Hàc Crucifixione Servator ſe
exhibuit, ut hoſtiam & verum Sacerdotem, quem populus
reſpicit, præſtolatur, & ab co benedictionem fixis oculis ex-
ſpectat Luc. 1: 21. id quod cum ſenſu vocis Nagid modò ex-

poſito prorſus congruit. Eâdem Crucifixione Deùs ipſum

propoſuit ορ°ετoο ετ* adverſo ſtitit, ut IXαιοον Propitiatorium,
quod rupto interiore velo omnibus conſpiciendum dedit Rom.
3: 25. Unde patet, Chriſtum verèê eſte illum "a Anteceſſo-
rem noſtrum, qui nobis ob oculos ponitur, ut Alpha & O-
mega, principium & finis, & quem jubemur intneri, & a=-
Zνα reXee†ααν initiatorem & conſummatorem fidei noſtra
Hicbr. 12: 2. 142.

(arpeg
D
Ind
§.
red
Pron

I. Cap. IV. LXIX. HEBDOMADUM v. 25. 153

pro. 1 142. Sed in hoôc nobis non eſt ſubſiſtendum, qui Chri- Feſias
ſtum non intuemur, tanquam imaginem mortuam, fſed ut ta- 4emos-
Geri⸗ lem, qui non ſolùm indicatur & monſtratur, verùm ctiam 5
RNere 4⁴ ipfe viam ſalutis in ſe ipſo indicat atque monſtrat, ac proinde sα:v7α.
n. non Nagid ſolùm eſt, ſed inſuper 'ab Maggid, Index & an-
o hat nunciator: ille ſcil. Filius Dei unigenitus, qui proceſſit è gre-
n mio Patris, ut nobis Dei voluntatem atque præcepta mon-
nocss 4 ſfſtrarct & inſinuaret Joh. 1: 18. Hoc autem nomen Chriſto
1. Et competere, patet cx Zach. 9: 12. Coll. Joh. 14. 16. 17. Nem-
ler ii. pe Zach. 9. V. 9. Chriſtus introducitur tanquam Rex, ſed
D pauper & aſino vectus Hieroſolymam intrans. V. 10. oſten-
laſi e ditur eſſe præco Gentibus annuncians Euangelium pacis. Y.
ulgue 1II. proponitur ſanguine ſuo vinctos carcere redimens. De-
batlo⸗ nique poſt paſſionem V. 12. hæc leguntur: Kevertimini ad
erlumm munitionem, vinbti ſpei, etiam hodie ρ eς u ee“h nn Indicem,
Onra⸗ nuncium praæconem alterum reddam tibi. Quæ verba Clar.
er Lge Coccejus appoſitè explicat de εααοR σwnνναυ ᷓ altero illo Pa- ee
b ipi⸗ rfacleto, quem Chriſtus poſt paſſionem ſuam demum miſſurus r r⸗
Aper erat Joh. 14: 16. 16: 7. Hæc enim vox cum noſtràâ 9 ap⸗-§.
popi primé convenit, quippe αρ⁵αοααMι, no tam conſolari ſigni-
ure, ficat „ quàm exhortari & erndire, unde αρ ααaααα eſt non
t ſoh. . ſolum conſolator, ſed exhortator , dictator, praceptor, præcipuè
Apo. Advocatus cauſam in Judicio exponens & defendens. Huc
Ntee facit uſus hujus vocabuli Thalmudicus. Thalmudiſtæ enim
gemon⸗ non ſolùm voce oopes & oNoin Advocatum, interceſſorem &
atot ſe interpretem innuunt, ſed inſuper in Thalm. Hieroſ. Sanhe-
opoins drin a ſeu Præfebtus vocatur bp' ut obſervat Buxtorfius
lis ee in Lex. Thalm. Præterea hujus Paracleti officia vim vocis de-
dbet. clarant: ejus enim erat veritatem docere & in memeriam revo-
Pin care C. 14. V. 17. 26. Cc. 16. V. 13. coll. Eſ. 45: 19. teſtimo-
criunm, nium ferre C. 15. V. 26. denique etiam 7 *ααοιανα αναν
tRom. Xeav futura annunciare c. 16. V. 13. coll. Eſ. 46: 10. & ſimilia
iueceſ. indicis atque præconis officia præſtare. Cùm itaque Spiritus Chbri-

S. vocetur alter ſeu ſecundus nuncius & index, atque à Deo!“.
reddi dicatur, ſequitur, Chriſtum omnino primum eſſe, ac
, aere proinde idem nomen gerere, idemque munus peragere, ut
140. V Pa-⸗

b &

.D ⸗
1, 0 4

154 DE UTROQUE TERMINO Sect. I.

patet ex cit. loco Eſ. 55: 3. 4. ubi oſtenditur, Chriſtum ta-
lem eſſe "aa Dacem, qui ſimul Teſtis, Doctor atque praæce-
tor ſit. Omnia illa, quæ modò dicta ſunt, & in unicâ vo-
ce Nagid continentur, per brevem periphraſin deſcribuntur
Dan. 12: 1. dum de Michaele Meſſià dicitur, eum ſtare —y
Pey 'a coram vel pro fliis populi Zudaici, i. e. iis ſe exhibere,
eos defendere, pro iis ſpondere & intercedere. Ex quibus
omnibus in Summam collectis concludimus, Vocem Nagid
Meſſiæ additam ferè univerſum eius munus Mediatorium com-
plecti, & Servatorem hôc nomine deſcribi, ut Ducem, Do-
torem, Dicétatorem, Legiſtatorem, Prophetam, Sacerdotem,
Anteceſſerem, Teſtem, Advocatum, & quæ plura ad munus
Minißri ejus Mediatorium pertinent. Hinc factum eſt, ut Miniſtri
Ri. Euangelii, qui doctrinam à ſummo Præfecto Eccleſiæ acce-
ptam credentibus inſinuant, eoſque in Legibus Euangelii e-
rudiunt, ac reliqua Eccleſiæ neceſſaria curant; vocentur dua-
ſi S'n νενσ Duces & Anteceſſores Hebr. 13: 7. quo ipſo
vocabulo Græcus interpres vocem vaa in Textu reddidit. Plu-
ra addere præſens inſtitutum non permittit.
Nomen I43. Porro (III.) monendum erat, quod Clar. Cocce=-
Meæfe jus, Friſchmuthus aliique obſervant, vocem rvd Meſiam hic
N Pro non eſſe nomen Adiebtivum, Appellativum & Prædicatum, ſed
. Sub. Subſtantivum, Proprium atque Sabjebtum. Non enim dicitur
jecéftum. Frvd rad Dax Vnätus; quemadmodum mend - & nwn 2
Sacerdos unctus, ubi nomina Dacis & Sacerdotis Subjecta ſunt,
& indigitatur aliquis ex Ducam & Sacerdotum numero, cui
præ cœteris Vnltio & Prædicatum Vncti competit. Verùm
hic vocabulum rmreb præmittitur & indicatur, intelligi per-
fonam aliquam, quæ zar s5oααπ£ & in emphaſi Meſias voca-
tůr, & cujus attributum eſt Ducalis dignitas. Hoc ita ſe ha-
bere patet ex V. ſeq. 26. in quo hæc perſona abſolutè, abs-
que alio addito prædicato, Meſſias fve Vnbtus appellatur, &
ile intelligitur, qni
mento proprium habuit, ia ut, quamprimum Meſſiæ ſen Chri-
fi mentio fiebat, omnes ſtatim perciperent, ſermonem eſſe
de illuſtri illo mulieris ſemine & benedicta Davidis ſobole
. ſrae-

hoc nomen ſub Veteri & Novo Teſta-

1 le⸗
At⸗

Cap. IV. LXIX. HxBDOMADUM. V. 25. 15 5
Iſraeli promiſsaà. Huic vero nomini n'v Meſſiæ ſon Vubti, Meßſe
Ppro variis perſonæ attributis, varia prædicata adduntur „ T 1- prædi-

vo. Pſa inter ſe diſtincta. Ita Servator pro ratione triplicis officii“t“.
avar vocatur l'το ςσαο†ννSο Yeſus Preopheta Matth. 21: 11. Koe-
„ 65 i*νραααειd Chriſtus Pontifex Hebr. 9: 11. Xes Bee
ere, As Meſſias Rex Luc. 23: 2. in Textu verò Meſias Dax ap-
bus pellatur. Pariter ratione duplicis ſtatũs duplex recipit epi-
ld theton, & quidem in ſtatu Exinanitionis vocatur Servus, in
ch. ſtatu verò Exaltationis Rex & ſehova, ut vidimus g. 115. Ju- Judee-
N. Qcxi occaſione hinc arreptàâ duplicem fingunt Meſſiam, aite- Mee
en „ 1 rumque vocant PFPilian Davidis & mru 1 Weſſiam Regem, Ags1
ums alterum appellant filiam joſephi & ſæpiſſimè on ſa Ren Ahai-
niltrti bam ſoſephidem, quem inſignem volunt eſſe Doctorem non
Accer ſolùm, Jed ctiam Ducem populi, in bello adversùs Gog &
üc. Magog interimendum. Nos itaque, etiamſi unicum tantüùm
dq.⸗ Meſſiam Jeſum Chriſtum credamus, tamen dicere non dubi-
bo è4 tamus, hc loco nomine Meſiæ Nagid vix Chriſtum Regem
Plu. 2 intelligi. Etſi enim "an Kegem ſignificare queat, & Syrus
hanc vocem ita tranſtulerit, nec non Servator ipſe dicat, ſe
e⸗ Regem natum eſie; tamen certum eſt, eo temporis articulo,
e qui in Textu definitur, Chriſtum non apparuiſſe inſtar Re-
H ſ gis, uti Judæi eum exſpectabant, ſed inſtar Nagid, Dacis,
1, . Dobtori & primarii præconis, item inſtar Sacerdotis, Sacrißi-
dictu ii & PBropitiatorii, ut §. præced. illud expoſuimus. Quibus
d ſ addi poteſt, vocem n ſeu u†hs Rabbinis Redemtionem
ſiunn & Auro ſignificare, ac proinde denominationes "a & rαρ
, 2Xr 6ν referri poſſe ad talem, qui Sacerdotali officio fungi⸗
Cerüm tur. Hinc tandem concludimus, veriſimile eſſe, per Meſzam Felus
de. Ducem hôc loco primoò & propriè intelligi Meſſiam filium jo- E mis
6 MA:

ſephi, ſc. Jeſum Chriſtum, qui erat, a zvoMαàÜευιο ut putabatur,

nitionis
h⸗ Klins ſoſephi fabri Luc. 3: 23. & in munere ſuo ſe geſſit in. Na-
de ſtar Nagid ipα‿ιν Matth. 2: 6. inſtar Prophetæ & Docto-&&.
tur, ris, qui quoque in agone adversùs mortem & Diabolum ce-
leſte cidit, ac eo ipſo laannt populum Deo reconciliavit; qui
1 idem Jeſus poſtea, ut filius ſimul & Dominus Davidis ad dex-
0 1

tram Dei ſedens ſpirituale regnum ingreſſus eſt, & brevi,

ſtole 2 ut

lleae⸗

156 DE UTROGCUE TERMINO Sect. I.
ut ſperamus, KRegià indutus pompà redibit, plenamque ſalu-
tem afferet. Hæc cſt hypotheſis atque thelis Pauli Hebr.
9.:28.
r 144. Denique (IV.) quia 69. Hebdomades labi dicuntur
47. *e re Vſque ad Meſtam Ducem, præhinitus temporis ter-
t anno Mihus incidere debet in initium dignitatis Ducalis Meſſiæ.
Tiberi Franciſcus Junius, qui Epocham Hebdomadum in anno z.
5. Darii Nothi figit, verba "'in eb y explicat: VIqae ad il-
lud tempus, quo Chriſtus ſeverä in Judæos exequutione ſe Domi-

num & Ducem eſſe demonſtrabit; proinde hunc terminum ad

excidium uſque extendit. Sed hæc longius petita ſunt. Nos
ſuprà demonſtravimus, finem 69. Hebdomadum incidere in
autumnum anni Per. Jul. 4741. Chriſti 28. Tiberii 15. ac
proinde Vnétum Ducem quærendum eſſe in hôc ipſio anno,
& quidem in cjus anni autumno, ita ut 69. Hebdomadum
terminus exacte concurrat cum initio Dignitatis Ducalis Meſ-
ſie. Si itaque hujus anni eventüs ex hiſtorià ſacràâ repetamus,
videbimus, Lucam exertê narrare, quòd Johannes anno 15.
Tiberii munus Baptiſtæ auſpicatus, & Jeſus ab ipſo ba-
ptizatus fuerit, idque circa tempeſtatem autumni, ut in
ſeqq. S. 179. probabiliter oſtendetur, ſi non prorſus demon-
ſtrabitur. Liquet ergo, prioris Hebdomadum intervalli ter-
minum in Baptiſmo Chriſti figi, nec ab re, cùm hiſtoria Eu-
angelica doceat, Servatorem inde à primâ juventute uſque
ad annum ætatis circiter trigeſimum privatam degiſſe vitam,
etſi interea temporis divini ingenii ſpecimina ſubinde edide-
rit, quorum unum narratur Luc. 2. Trigeſimum autem an-
num ingreſſus & à Johanne baptizatus, ſuperato demum ten-
tamine, Mediatorium munus obire, diſcipulos colligere, po-
pulum docere, miracula patrare, atque ita omnium oculos
in ſe, tanquam Ducem & Doctorem Iſraelis convertere Cpit.
Unde ab eo demum tempore Meſſas Nagid appellari poteſt,
& terminus temporum in eo figi. Hæc enim ſupputandi
terminoſque & epochas conſtituendi ratio ubique Gentium re-
cgepta eſt. Sic æra figitur in Rege Nabonaſſare, Seleuco:
ſic anni ſupputantur à Romulo uſque ad Cæſarem, à Con-

ſtan⸗

Ua!
(ll
bae
exe
n
Gen
Gnt
ki
WA
cal⸗
qu
nI
lo
Uim
6

Gel

O
e

Al. Cap. IV. LXIX. HERDOMAPDUM. V. 25. 157
ſala. ſtantino M. uſque ad Carolum M. &c. ubi non eorum annus
lebr. natalis, ſed ille annus intelligitur, quo Regnum vel Monar-
tchiam adminiſtrare cœperunt. Sic & hic terminum 69. He-
nr bdomadum in eo anno ponimus, quo Servator munus ſuum
Kl. exorſus cſt, idque tantò magis, quia terminus ab Angelo
Leſtt. non abſolutè in Meſzà, ſed in Meſſia Duce conſtituitur. Ea-
no2. Qdem eſt ſententia Calvini, Uſleri, Capelli, Petavii & ferè
4A oemnium, qui finem LXX. Hebdomadum circa mortem Chri-
Dud. ſti figunt. Hinc liquet, opinionem Doct. Virorum Her- Non am
Uhdd Wwarti & Jungmanni levi nixam eſie fundamento, dum Du-Z, H
Nos calem Servatoris dignitatem inde ab anno ejus 12. incipiunt.“
ere in quo cum Judæis in Templo diſputans ſpecimen aliquod divi-
1 a ni ingenii edidit. Idem enim hoc eſt, acſi Monarchiam Cyri
znno, aliorumvc inde velles repetere, à quo Regiæ indolis atque a-
duaa nmnimi ad Imperium adſpirantis ſpecimina vel privata vel publi-
M- aa edere cœperunt: id quod cum rei naturà omniumque
tands, Gentium & linguarum uſu adverſà fronte pugnat.
15. S .
ſade. SECTTO II.
Ut in

etnon⸗ De Eventibus, qui 69. Hebdomadunz intervallo ad-
● .
lli ter⸗ Kringuntur.
ulque 145. ( 10n ltutis terminis prioris intervalli, conſideran-

imm, dus eſt Eventus, qui illi adſtringitur, & his ver-
clce⸗ bis in Textu exprimitur S'nye Pn rn neen en
n d. . Cùm autem §F. 135. abundè evictum ſit nmaan 2un ſignifica-
mn ten. re Readificabitur vel Reſtaurabitur, hic tantùm notabo ocio-
le, ⸗ ſam ſubtilitatem R. Abendanæ, qui hæc habet awn nopa wnn Alen.
Geios ) y Hn r We 1e eeee D'nae er Pann DeN dvarv ane
. ceit. Soriptura autem voce Kevertetur intendit, *dificationem inter-
otelt, rumpendam eſſe, ut faltum eſt que ad annum 2. Darii, quan-
dr o tunc rurſus adificata eſt Vrbs &. Sed ocioſa hæc eſt obſer-
vatio, quippe ſicut Latinis, ſic Hebræis inſtaurare nihil aliud
un . ſignificat, quàm rem collapſam ædificare, ſive illud opus ſe-
e. mel, ſeu bis, ſeu pluries aggrediaris. Deinde à Cyro uſque
an⸗ V 3 401

158 DE EVEHNTIBVUVS Sect. II.
ad Darium ædificatio Templi, non Vrbis & munimentorum
interrupta fuit.
Vorba 146. Quis verò ſequentium ſenſus ſit, primà fronte diffi-
T obſeu- cile dictu eſt, & dubu hæremus, quid ſibi velit Rechob, quid
G'ore. Charuz, quid Bezok Haittimé quæ tria inſtauranda videntur,
quia in eodem ſermone copulativis conjunctionibus conne-
xa ad præcedens verbum Inſtaurare referuntur. Deinde du-
bium quoque eſt, an hæc tria nomina Propria ſint quorun-
dam præ Coœteris notabilium ædificiorum, an verò Com-
munia & Appellativa? Si Hiſtoriam inſtaurationis Hicro-
ſolymæ ex Nehemiàâ repetamus, reperiemus, c. 3: 8. 12:
38. mentionem fieri alicujus ſtructuræ, quæ tum vulgò vo-
Muruz cabatur naren nom Marns latus, cratque ferè ſita in Angu-
latus., lo Urbis Occidentali Scptentrionali, non Occidentali Au-
ſtrali, ut vult Lightfootus. Hinc cogitatio exoriri poteſt,
vocabulum Rechob, quod latitudinem & amplitudinem in-
nuit, jam olim proprium hujus muri nomen fuiſſe. Sed
hoc minus certum eſt, & hac ratione nil quicquam de ſen-
ſu vocis yon in medium poſſet proferri, cuùm nihil in hi-
ſtorià Nehemiæ reperiatur, quod huic vocabulo cum ſpecie
applicari queat. Nec quicquam in Joſepho inveni, quod
huic inſtituto poſſet inſervire. Quare potius dicimus, hæc
vocabula appellativa eſſe, cùm utrumque corum hac ratione
commodum ſenſum admittat.
7. agit 147. In confeſſo itaque eſt, hic agi de inſtauratione Hie-
de in- roſolymæ, utpote quam decreto indulſerat Artaxerxes, &

vaura- . . .
Soris, quam in præcedd. Daniel precibus cfflagitaverat V. 12. 16.
croſo 18. 19. Deinde pariter certum eſt, eam inſtaurationem hôc

me. Danielis loco per partes deſcribi, atque mentionem fieri ædi-
ſicationis Rechob & Charuz, de quorum vocabulorum ſenſu
diſquiritur. Cùm autem reſtauratio ſupponat præcedentem
deſtructionem, ea repctenda eſt ex 2. Reg. 25: 9. 10. ubi
primum Hieroſolymæ cxcidium narratur: unde ex haâc hiſto-
rià facilè colligi poterit, quid hôc loco inſtauratum iri dica-
tur, ſi conſideremus, quænam ſacer Textus deſtructa fuiſſe
narret. Nempe Y. 9. narratur incendium Templi, palatio-

Cap. IV. LXIX. HEBDOMADUM. Y. 25. 159

omm rum & aædium, V. 10. vero deſtructio muroram Hieroſolymæ
deſcribitur. Huc quoque pertinet querela Nehemiæ c. 2.
ſfi. V. 17. UVrbem vaſtatam & portas ejus exuſtas eſſe. Cùm
glid autem Templi inſtauratio ſub Cyro incepta, & ſub Dario
ul, Hyſtaſpide ad finem perducta fuerit, reſtabat inſtauratio æ-
onn. dinm & murorum, de quâà videndum, an hôc Danielis loco
dir. intendatur?
ud⸗ 148. 2 Kechob ratione originis ſignificat rem, quæ ali- r
Cn. quam latitudinem & amplitudinem habet, & quidem præci-forum
gien. puè de urbibus uſurpatur, atque denotat ſpacia illa vacua, .
. nn quæ inter ædificia relinquuntur, & vel Fora vocantur, vel Pa-
20 vo. teag. In Scripturàâ hæc vox plerumque Forum ſignificat, at-
Ange. q¶ue co ſenſu Deut. 13: 16. ſpolia urbis jubentur congeri 9&
iAu⸗ ar pn in mediaum ejus Forum, ibique comburi. Hôc ſen-
oteſt ſu quoqúùe celebre memoratur foraum Hieroſolymæ, quod in
n in⸗ Orientalh cjus latere inter Templum & Portam Aquæ inter-
el lacebat, ac publicis comitiis in eo habendis inſferviebat. II-
leſen⸗ lud forum vocatur mmr arn Forazm Orientale 2. Chr. 29: 4.
in hr⸗ d'r& N'n 2 Foraum Templi Efr. 10: 9. & b'pn we ar Forum porum.
ſpecte Porta aquarum Neh. 8: I. 16. Pariter hoc vocabulum pla- Templi.
gnocl team ſignificat in Scripturà, quæ puerulos rmamn per plateas
hæc diſcurrere & ludere ait Zach. 8: 5. & alibi. Item ubi cada-
farione vera per plateas ſtrata congeſtæque ſtrages jacere dicuntur, ut
Thren. 2: 11. 19. 21. ubi vocabula ram & rawvm alternan-
eH. tur, quæ ambo plateas ſignificant. Quando autem Platea platec
5, & inſtaurari dicitur, vix opus eſt, ut moncam, per Metonymiam ſignif.
2,160. continenti; pro contento intelligi ædificia juxta plateas vel in pla- valifeig:
en he teis inſtructa, quorum continua ſeries ab utroque latere du-
e ed.. (ta plateam conſtituit: vel etiam per Synecdochen partis pro
Enu toto univerſam denotari Hieroſolymam, quæ ex variis plate-
euemn is crat compoſita, inter quas primum ferè locum obtinet ce-
0, ubbi Eebris illa platea vpowναονſel Caſeariorum. Hæc enim Met-
io. onymia notiſſima eſt, & omnibus ferè linguis recepta, quàâ di-
. icr⸗ cimus Eine gantze Straſſe iſt gebauet / Drey Straſſen ſind abgebꝛandt /
ſuile & ſimilia. Similem phraſin habemus Zach. 8: 4. ubi ſenes

. mamma in plateis, i. e. in ædificiis juxta plateas exſtructis ha-

7*

160 DE EVENTIEBUS. Sect. II.
bitaturi dicuntur. Cum autem Hieroſolyma ampliſſima fue-
Enala rit civitas, ut dicitur Neh. 7: 4. hic per enallagen numeri
g* "“ Platea in ſingulari pro Plateis in plurali ponitur, quam enal-
lagen ſuprà F. 119. notavimus. Ex dictis itaque patet, in-
Paurationem Platearum eſie inſtaurationem ipfſius urbis ſeu æ-
dium ejus, quæ tempore Nehemiæ accidit, ut liquet ex Neh.
:4 II: 1I. ubi jactà aleâ cives electi dicuntur, qui Hiero-
ſolymam habitarent, & ædificia excitarent ex ruderibus,
quæ rudera paſſim ſparſa plateas reddebant impervias Neh. 2:
14. 4: 4. Cum itaque pulvis ac rudera egerebantur, atque
ædes exſtrucbantur, hôc duplici modo plateæ dicuntur reſtan-
rari. Idem Saadjas brevibus innuit, inquiens dovr' &n a
epv Kecheb eſt Zeruſalem cum plateis ſuis, i. e. nomine Ke-
chob ſimul veniunt ædificia & plateæ Hieroſolymæ.
149. Altera Urbis pars deſtructa & reſtituenda erant ejus
munitiones, quæ locis cit. wœnia & porte vocantur. Vide-
Prn bimus ergo, an -'n quæ vox in Textu ſecunda eſt, earum
ai inſtaurationem innuat. Hujus autem vocabuli plurimæ ſunt
ſienifß- ſignificationes, quæ & Lexicis colligi poſſunt, dum primo
a. Adiebtivè ſumitur, & tum aliquid exoiſum & excavatum, aut
etiam hominem ſedulam atque ſtrenuum denotat, vel ſignifi-
cat aliquid mente deciſzm ſcu determinatum. Secundb autem
Subſtantivè uſurpatum fignificat foſam, vel aurum, vel etiam
tribulam. Ex quibus omnibus ea ſignificatio ſeligenda eſt,

quæ præſenti loco apprimè convenit. R. Samuel Valerio,

qui KRechob putat eſſe atrium Templi, Charns exponit de al-
tari aurco. Sed cùm altare hoc cum Urbis inſtauratione ni-
hil commune habeat, hæc explicatio, utpote nimis coacta,
rejicitur, & ex circumſtantiis colligitur, nullam ex ſuperio-
ribus ſignificationem huic loco melius convenire, quàm ſi
Prr Foſam vertamus. Novi Clar. Gejero hanc expoſitionem
non probari, qui contendit, hanc vocem in totâ ScripturàâS.
nuſquam Foſſam ſignificare, bene verò denotare rem exciſam,
ſeu rem quæ fracta & fifla eſt, quâ ratione animal, quod
ex vulnere obligato & ſanato fiſſuram ſervavit, vel quod a-

liquo membrorum mutilatum eſt, Charuz vocatur Lev. 22:
22.

Jam.

.

foe.
Imer
enal⸗
1,in⸗
Neh.
liero⸗
das,
Geh.2:
Atcde
a
ne Ke-
nt ejus
Vide-
entum
æ ſunt
ind
, aut
ſggnifi⸗
Autenmn
etiarn
n ett,
aleno,
olle di⸗
coalkt,
ſupero.
Uimn ſi
tiopen
nnra.
Xcilalb,
, gul
volt⸗

„ 26
Ler. 22.

Cap. IV. LXIX. HEBDOMADVUVM, y. 25. 161
22. Hinc putat, vocem illam hôc loco ſignificare rudera
muri Hieroſolymitani, vel les Breches, id ſcilicet, quod ex
muro illo reſiduum, ſed undequaque dirutum & ruptum erat.
Atque ita ædificare prn eſt rimas reſarcire & murum diſru-
ptum conjungere. Conf. Neh. 3: 34. 4: 1. 6: 1. Hoc eſt
illud ipſum, quod intendo, attamen à me impetrare nequeo,
ut vocem hanc ita vertam. Nam ſi prn fiſſuram in genere ſi-
gnificat, quare non ſignificabit fiſuram in ſolo factam? Imè
nuſquam in Scripturâ vocem eo ſenſu adhiberi reperio, quo
vult Vir Doctifſimus, ſed eam ſignificare foſſam vel foveam,
nullus dubito, & quidem ea ſignificatio occurrit Joel. 4: 14.
ubi prmn ppy vallem foſſæ, i. e. Vallem foſſæ inſtar profundam
& præruptam ſignificat. Quod ſi Doctores Hebræos conſu-
lamus, illi hanc ſententiam confirmabunt, & ex iis quidem
optimi literæ ſacræ interpretes, Kimchius & AbenMelech a-
junt, Charnuz eſe E'ren nn aen deben en Denen en
Poſſam in ſolo excavatum, atque höc ſenſu vocem Charix in Miſna
ſapius occurrere. Eodem ſenſu vocabulum hoc adhibetur à Pa-
raphraſte Job. 38: 25. qui phraſi wn x'n foſſas ſen alveos a-
quarum appellat. Etſi quoque LXX. hanc vocem razoe ma-
vam vertant, Aldina tamen editio adhibet vocem eτανοαα
quæ ſignificat id quod circa murum eſt, nempe foſam mœnia
asmbientem. Interim tamen in eo Doct. Gejerum ſequor,
quòd hoc loco non intelligo Foſſam ſolam, quæ remotis ru-
deribus denuo erat aperienda, ſed ſynecdochicè mœnia, por-
tas, turres, omniaque urbis munimenta, quorum faſſa exti-
mum erat. In hanc ſententiam Abarbanel ait ronmn mmir en
N DN Po and Haæc vex ſignificat murum & foſſam ambien-
tem ad fortificandum (ut ajunt) civitatem. Hæc ratio eſt,
quare LXX. ut vidimus, item Anglus aliique pn murum
verterint: & quidem, ut modòè ad vocem Rechob obſerva-
vimus, Vulgatus in plurali muros habet, Lutherus Gaſſen und
Mauren / Belgæ Straeten en Gꝛaghten. Hieroſolymam
autem hôc temporis intervallo muris reliquiſque munimentis
eſſe circundatam, patet ex Neh. 2. & 3. Pv
15%. Quod hic additur, eſt Vbbot, Haittim, idque in n
X

162 DE EYVYENTIBUS Sect. II.
li conſtructione poſitum eſt, acſi unã cum plateis & munitio-
nibus inſtaurandum eſie dicerctur. Sed à præcedentibus di-
versè exponendum eſie docet neceſſitas, quia ſecus nulla pla-
We né duarum harum vocum ſignificatio effingi poteſt. Saadja
ars. hoôc nomine intelligit Snm b'nen eben en n den
srt. Atria Templi & in iis excabias atque ſtatione Sacerdotum & Le-
vitarum. Cùm autem Gaon ille ſcripta ſua Arabicè ediderit,
deinde in Hebræum ſermonem verſa, & adhucdum in IIlu-
ſtri Bibliothecà Bodlejanà exſtet Manu S. quod notas Saadjæ
Arabicas in Jobum continet; putabam huic explicationi præ-
ſidium in linguà Arabicà reperiri. Evolventi itaque Lexicon
Caſtelli occurrebat vocabulum &ειο Baſen ſeu Baſeathon,
quod Vicum urbis elatiorem ſignificat, eumque vocis ſenſum
Golius in Lexico citat ex Alfiruzabadio Lexicographo Ara-
bum recentiore. Sed monitus ſum à Cantabrigienſis Acade-
miæ Profeſlore Celeberrimo Henrico Sike, in Gieuhario
antiquiore, qui duobus ferè Seculis poſt Mahomedem vixit,

ſe, & ætate Saadjæ vix fuiſſe notum. Præterea ſi omnino
ſignificatum Arabicæ dictionis Hebrææ voci applicemus, de-
finiri nequit, quid ſibi velit ſequens d'nyn Haittim, & quale
tandem illud ſit ædificium, quiſve locus, quem plateam tem-
peorum liceat appellare? nedum ut Saadjæ Stationes & Vigilias
in atrio Templi habitas ex hôc loco extorqueamus. Quare
hoc Saadjæ inventum reliquis ejus fabulis meritò annumera-
mus. Græcus vertit: 2 x&νν‿J⁊σοονRιοαι νοο, & evacua-
buntur tempora, qui errôr, ut judicat Gejerus, ortus eſt ex
confuſione radicum & pv quarum poſterior effundere ſeu
evacuare ſignificat: Vel Græcus, ut putant alii, pro Pe-

quicquid ſit de origine hujus erroris, quid evacaatio temporum
ſibi velit, nemo facilé conjecturà aſſequetur.
Meen. 151I. Lutiſſimum itaque erit, ſimplicem verborum He-
HHõ braicorum ſenſum retinere, eaque ſic vertere: Et in anguſtid
zum., temporum, uti verterunt Vulgatus, Anglus, Lutherus, Bel-
gæ & LXX. ex editione Complutenſi, quæ habet: ey ge-

=

idem hoc vocabulum non occurrere, ac proinde recentius efſf-

legit pa quod pariter evacuandi ſignificatum habet. Sed

gu⸗
I1e
an⸗
ve
01
De⸗
D
Wet
aut

lun

lard
vide
Men
cop
Na .

nod

N
N
Ven
dun
de

1

Cap. IV. LXIX. HEBDOMADUM v. 25. 163

1
v.αρο * Xυoν, in anguſtid temporum. Sunt autem, qui
g. anguſtiam hanc exponunt de temporis brevitate & feſtinatio-
a nes, quàâ Judæi reduces urbem munientes uſi ſunt, utpote
Nr. qui integram muri molem ſpacio 52. dierum congeſſerunt
dan Neh. 6: 15. Scd hæc explicatio minus commoda vocique
n Propria eſt, p'æn enim eſt arctare ſeu premere, & metaphori-
DLe. Cè& undique affigere ſignificat, atque in eo cum "x & sen
ellt, convenit, unde hæc duo vocabula ſæpiſſimè conjunguntur,
Ur. quando affliétio ſupra modum acerba deſcribitur. Vid. Pf.
niſe 119: 143. El. 30: 6. & loca Scripturæ alia. Itaque d'nyn p
Pre. angaſtia temporum uſitatà Hebræis metatheſi ſignificat npx ny Meta-
con vel niv ny Tempus anguſtiæ & affictionis, quomodo hæc duoò theſi
oz, conjunguntur Zeph. 1: 15. ubi adhibitâ phraſi DeD e d hrate.
nlum Diei aftiäétionis & angaſtiæ, horrendum Dei judicium in Ju-
Ara⸗ dæos atque excidium Hieroſolymæ prænunciatur. Hanc
cade- metatheſin obſervamus Eſ. 42: 6. 49: 8. in verbis dy da fe-
uurio dus populi, poſitis pro oa bdy popalo federis ſeu federato. Et
Fit, Jer. 16: 18. e5ν enn cadavera abominationum arum,
iel ſunt noa vv abominationes cadaverum ſaorum.
ie 152. Verùm unus reſtat ſcrupulus, qui in conſtructione Er
‚d. Pparum, ut videtur, obvià hærct. Senius enim non bene .
drle videtur fluere in his verbis: Et inſtaurabentur plateæ & muni-
a ten. menta, Et in temporibus affictis. Quid ſibi vult conjunctio
eiias copulativa? quæ ſi abeſſet optimè ſententia procederet: In-
ur Kaunrabuntur plateæ & munimenta temporibus afftittis. Sed hic
men. nodus facilé ſolvitur, nec opus eſt, ut Coccejum ſequamur
guout. & Friſchmuthum „ qui hbæc ultima verba à præcedentibus
x prlané avellunt, eaque ſententiam peculiarem eſſe volunt,
n ita vertendam : Et in anguſtid erunt quædam tempora, ita ut
i⸗ 8 emphaticum in voce Haittim ſignificet Quædam ſeu aliqua.
No ed Etſi enim hæc interpretatio Hebraiſmo non repugnet, tamen
mmn alia datur longè ſimplicior & commodior, quæ copulam

Vertit: Etſi, Et quidem temporibus affictis, quæ ferè coinci-
U. dunt. Exemplo fit Hoſ. 3: 1. Dominus amat filios Iſzaelis,
n oorn Et quidem illi, vel Etiamſi illi peregrinos Deos reſpiciant.

3
8, Del
. 6 ⸗

10*

1. Reg. 16: 7. Verbem Domini fuit ad Babëſanm & ad familiam
X 2 ejae⸗

Imple-
Menr
Aum.

164 DE EVENTIBUS. Sect. II.

ejus Mynn 92 Et quidem ob omne malum, quod patraverat.
Imprimis exempla pete ex hôc capite Dan. 9: 5. peccavimus,

perverse & impit egimus Pnnxod d Et quidem recedende a

praceptis tuis. V. 11. Omnes Iſraelita tranſgreſſi ſunt legem tuam
d Et quidem recedendo. Y. 18. Aperi oculos tuos & vide de-
ſolationes noſtras vym Et quidem urbem, quæ a nomine tuo deno-
minata eſt. Eundem ſenſum ſequitur enclitica Græcorum di-
dictio æ: Rom. 1: 16. Euangelium Chriſti eſt divina virtus ad
ſalutem omni credenti, l'sdalι * τàoꝙ EXXnvI, Et quidem
primb udeis deinde etiam Grecist. Forte quoque copula Græ-
ca & eodem modo explicari poteſt Rom. 5: 14. Alia exem-
pla habet ſæpius laudatus Mart. Gejerus. Ita Textum quo-
que reddidit Lutherus: Wie wol (vel ſi mavis Und zwar) in
Kuͤmmerlicher Zeit; ita Anglus: Even in troublous times; idque
tantò commodiùs, quia voculæ Quidem, Even/ Zwar / exple-
tivæ tantùm ſunt, & ſenſui plerunque nihil addunt nilve de-
munt, ſed tantùm Orationem luculentiuùs fluere faciunt: iis
verò Hebraica lingua deſtituitur.
153. Cui tempora hæc affitta conſiderare placet, evolvat
Nehemiam, imprimis cap. 4. in quo anceps Judæorum ædi-
ficantium conditio enarratur; dum nempe hoſtes extra mœ-
nia timebant, in urbe continuo ſudore fatigabantur, atque
inſuper avarorum tribulium exactionibus ad incitas redige⸗
bantur, de quo vid. cap. 5. interdiu ædificabant, noctu ex-
cubias agebant, nemini licebat veſtimenta diurna abjicere &
tranquilleé ſomnum capere, manuum alteram labori applica-
Bant, alterà arma gerebant. Et quia quovis momento inſul-
tum hoſtium exſpectabant, illud ipſum cos feſtinare coegit,
ut tantò citius perfectis munimentis bellicum impetum ſuſti-
nerent: atque eo ſenſu Feſtinatio, de quàâ g. 151. præced.
verba fecimus, conſiderari poteſt, tanquam effectus horum
asffictorum temporum. Hinc itaque concludere licet, ad
quemnam temporis articulum prioris intervalli Hebdomadum
hæc inſtauratio referenda ſit? Scil. præprimis ad tempora Ne-
hemiæ, idque tantô rectius, quantò ejus Præfectura decreto
Artaxerxis propior eſt. Cùm enim decreta illo, vel tempo-

T6

tum

T

bi
it,
E⸗
Ni
1A
all
₰

II.

erat.

4

igA
de⸗
dend.
n di⸗
8t 4
iden
Ge⸗
enn⸗
(wo⸗
n
idque
euple
e e⸗
nt: i

wolvet
n ædi-
amo⸗
tque
tedige⸗
u ex⸗
cere
lſol⸗
(egit 1
ſuſti⸗
eced
orum
et,
madum
ora Ne-⸗
decren
teno⸗
re

bium non eſt, cam brevi pòſt à Judæis fuiſſe inchoatam.
Quodſi autem velis, Judæos jam ante Nehemiæ adventum
eam tentaſſe, hoc facilé largior, attamen timidiores tum erant
atque cedebant Samaritanorum interminationibus, quas invi-
ctus heros Nehemia nihili reputavit. Ergo ad hanc præci-
puèê ætatem dictum Angeli pertinct, etſi negare nolim, for-
tè etiam aliquam illorum temporum rationem haberi, quibus
Judæi è temporibus afflictis, ſeu à Syro Macedonum jugo vindi-
cati, magis magiſque florere cœperunt, & Hieroſolyma ob
majorem civium confluxum extra mœnia excrevit, ut præ-
nunciatur Zach. 8. 9. 10. 11. 12.

8 PF CTI O ITI.

De altero intervallo ſeu Hebdomade ultima, & quidem prime
de Excidio Meſſia.

15ꝗ4. A hera pars ex diviſione LXX. Hebdomadum or- Hebas-
4 ta priore equidem longè minor, attamen even- aud

„

tibus illuſtrior eſt. Abſolvitur autem anicà Hebdomade, ſeu
7. annis, qui ſub finem præcedentium 69. Hebdomadum ex-
ordium ſumunt. Cùm itaque illæ finiantur in autumno an-
ni Per. Jul. 4741. Chriſti 28. Tiberii 15. certum eſt, alti-
mam Hebdomadem ab eodem autumno incipere, ejuſque cxi-
tum incidere in autumnum anni Per. Jul. 4748. Chriſti 35.
Tiberii 22. Eventûs autem horum 7. annorum narrantur
Y. 26. & 27: utrobique in initio, & quidem Y. 26. his ver-
bis: Et poſt Hebdomades 62. excindetur Meſſias & nuſquam e-
rit. Quibus verbis Y. 27. additur: Et firmabit fedus multis
Hebdomadem unam, in medio verò hujus Hebdomados ceſſare
Jaciet viétimas & oblationes. Ita Y. 26. fatum Meſſiæ memo-
ratur, Y. verò 27. indicatur ejus reſpectus, quem habet ad
alios, utrobique verò additur ejus conſequens, ſc. exci-
dium.
155. Fatum itaque Meſſiæ accidere dicitur d'a b'e b'PeEr

X. 3 paſt.

Cap. IV. LXIX. HEBDOMADUM. Y. 25. 165

re editi hujus decreti, Urbis inſtauratio indulta fuerit, du-

I66 DE ExcCIDIO MESSIZ. Y. 26. Sect. III.
Perſona poſt Hebdomades illas 62. inde à fine 7. præcedentium He-
patiens bdomadum repetitas, adeôque poſt Hebdomades 69. à pri-
, "A. m vaticinii epochâà deduétas. Redit autem hôc loco nomen
rue Meſiæ, quod quidam non Vuctum, ſed abſtractè xoioναα
Vnötionem explicant, Græcum interprcetem ſequuti, atque
putant, eàâ voce deſignari continuam Sacerdotum vel Regum
& Principum Judaicorum ſucceſſionem, quæ ſententia eſt
nonnullorum ex Judæis, item Euſebii, Voſſii & Marshami.
Sed in præcedd. abundè evictum eſt, talem Vuctionem non
poſſe intelligi, cum cx contextu pateat, hunc Meſſian abſo-
lutè & ſimpliciter ſic vocatum cundem eſſe, qui ſuprà voca-
tur Meſſias Anteceſor & Sanbtus Sanctorum, qui ibi ungendus
& muneri initiandus, hic verò mutatâ ſcenà exſtirpandus di-
citur his verbis rren Doo' Excindetur Meſſtas.
nn 156. Abſeidi vel exſeindi dicuntur ea, quæ à radicibus vel
excinde à fundamento ſuo vi ſeparantur. Itaexicinduntur arbores Jud.
,*“ 6: 30. & paſſim alibi. Vid. Clar. Gejerum. Cùm autem
Metaphora ab arboribus ad homines transferatur, ut fit Dan.
4. Zach. II: 2. Matth. 3: 10. & alibi, ii quoque exſcindi
dicuntur, qui violentâ morte inſtar arborum eradicatarum
pereunt. LXX. itaque illud nimis generali voce reddide-
runt οοιν—αιτσα vel 6Sοαειρπσαρ‿ exterminabitur,
panitus perdetur. Longè melius, imo optimè Syrus vertit

2.. M R OA. 1 Nethhetel Meſchicho ,„occidetur vel

wcabitur Meſſias. Hanc enim vim eſie vocis non) cx va-
dis Scripturæ dictis evincitur, puta ex Gen. 9: 11. Non
Excindetur amplius omnis caro aquis diluvii, Zach. 13: 8. 2.
Excindentur, effabunt, i. e. morientur. Idem colligere
licet ex collatis Lev. 18. & 20. ubi iis peccatis, quibus prio-
re loco exeidium ſtatuitur, in ſequentibus mortis pœna irro-
gari jubetur. G “
pe ber. 157. Variant autem interpretes circa perſonam definien-
Jonser dam, quæ excidi dicitur. Judæi quidam intelligunt abroga-
να tionem Sacerdotii & mortem Agrippa Zanioris, ut Abarbanel
ian, ,. & alii, cx quibus tamen RS) & Abendana imprimis Agrip-
pam

Cap. IV. DE ExcCIDIO MESSTX. V. 26. 167
pam reſpici ajunt, utpote qui circa tempora excidii Hieroſo- terpre-
lymitam obtruncatus ſit. Verùm cùm Agrippa Minor nunquam ter.
Kegium Diadema geſſerit, ac proinde Untus dici nequeat,
ejuſque mors excidium ſequatur, non antecedat; cjus hoôc lo-
co nulla eſſe poteſt mentio, & potius de ipſo KRege Agrippa
& Anano Pontifice cogitares, quorum hic ab ldumæis, ille ve-
rô ab Angelo Dui cæſus eſt, quæ duo tamen fata non intra
unius, ſed plus quàm trium Hebdomadum ſpacium contige-
runt. Joſephus Jachiades hoc ineptè prorſus de excidio Tem-
pli exponit, & verba Texts ita νροναι ναρς ehn dn.
nebn en Exſeindetur opus Sanäctnarii a Cyro Vnéto exſtrubti.
Ex antiquæ Eccleſiæ Patribus quidam, Euſebius nempe,
Theodoretus & alii vel mortem Hircani putant intelligi,
cum quo Pontificatus Ahronicus interiit, vel Ariſtobuli, ſeu
potiùs Antigoni, quo pereunte Regia dignitas & Ethnarchia
ab Aſſamonæis ablata eſt. Sed cùm hôc loco non Vulgaris
alicujus VUnéti, ſive Regis ſeu Sacerdotis mentio fiat, ve-
rùm cjus, qui ſimul erat Sanctaus Sanctorum, & quem A-
barbanel ipſe Meſſiam eſſe ſuprà faſſus eſt; nos excidium Un-
étt aliorſum referre non poſſumus, quàm ad Meſſtam, quem
Jeſum Chriſtum eſſe credimus.
158. Dum autem Chriſtum Jeſum exciſum fuiſſe dicimus, Zeſas
notamus (1.) Excidium ſignificare mortem violentam: & dum "rciſus
ſuppliciorum genera, illaà ætate ufu recepta, conſideramus,
vix ullum reperimus magis acerbum, ignominioſum & vio-
lentum, quâm Crucifixionem, quod ſupplicii genus Servator
ſubire coactus fuit. Conf. Eſ. 53: 8. ubi de Meſſia exertè dici-
tur =on pes n Et exciſus eſt & terràâ viventium, metapho-
râ deſumtà ab arboribus, quæ ex horto excinduntur: eaque
latet in verbo "a unde derivatum mnn ſerram vel A ſecu-
Tim ſignificat Matth. 3: 10. (11.) Supplicium no-n excidii a-
7o aliquod peccatum ſupponit. At verò in agno innocue
Jeſu Chriſto nullum tale crimen reperimus. Attamen Pro-
pPhetas & Euangelia cvolventes, diſcimus, eum crimina no-
ſtra noſtrumque reatum in ſe ſuſcepiſſe, ac proinde & terrâ
viventium exciſum eſſe by yvon propter rebellionem Nde Jus.

168 DrEx ExcIDIO MsSsSSIZ. y. 26. Sect. III. C
Cuümque omnes ovium inſtar aberraſſent atque mortem me- N,
rerentur, ipſe inſtar agni obmuteſcentis ad mactationem ab- ur,
reptus eſt Eſ. 53: 6. 7. 8. Quo autem tempore excidium hoc lenn
acciderit, ſub finem hujus Capitis enarrabitur. cain
, pE 159. Ii verè, qui excidium Meſſiæ aliorſum referri ma- *V
lunt, ut obſervat Sebaſtianus Münſterus, præœcipuè urgent denn
ſequentia '& quam phraſin Chriſto applicari poſſe ambi- Uin
gunt. Sed cos perperam hâc de re ſollicitos eſſe, ſequentia &
docebunt. Phraſis w pa ſimpliciſſimè exponitur: Et non eſt, 22:
fuit, erit ipſ, id quod utique obſcuriùs dicitur, nec mirum Sv
eſt, has voculas interpretibus crucem fixiſſe, eoſque in di- Pn
tariz verſa egiſſe. Quidam cxponunt 'an an ne deeenen eeen Prer
explica- . . — . . 1
sienes, Ut ait Saadjas, Et non erit et Dominium poſt deſtrulctionem T empli. eme
tque hi ſunt Judæi, qui Angelum innuere volunt, occi/ſo Cort
Agrippà regnum à poſteris ejus ablatum iri, utpote quod tri- rafe,
bui Judæ ex promiſſione Dei debebatur. Chriſtianorum au- ei a
tem quidam ita cxponunt: Et nihil erit ipſ, ſc. in urbe Hieroſo- nunt
lymàâ, quando ca deſtruetur, cùm omnes Chriſtiani, ut tradi- o,
tio fert, Hieroſolymam ante obſidionem relinquentes, Pellam 2: 1
commigraverint. Idem Syrus intendiſie videtur, dum vertit aonle
N . Ro Velo ith lo, & non erit penes ipſam vel in ipsd. e
LXX. vertunt: 2 2 αααα 7ε* 6ν αιωτιαπ bne een Er nukum p
in eo crimen erit, de quo vid. Luc. 23: 4. 14. 15. 22. Alii ex- ler⸗
plicant: Et non erit ei Judicium, ſed tumultuariè abſque lirem
formali juris proceſſu damnabitur. Vulgatus hæc habet: 100
Et non erit populus ejus, qui ipſum negaturus'eſt, i. e. Judæi pem
rejicientur, utpote my & non populus Chriſti, & Romanis tra- reddid
dentur, ad quorum Imperatorem provocaverant, Jeſum ab- Es mt
negantes. Cum hôc convenit ſententia corum, qui ita ver , n,
tunt: Et non morietur in bonum illius populi, ſeu ex exciſio- unt;
ne ejus nullus ad Judæos fructus rcundabt⸗ Oecolampa- din .
dius vertit: Et non erit Judais, ſeu non habebunt Judæi ve- Fu
rum Sacerdotem. Anglus vertit: But not foz him ſelf: vid
ſic Belgæ: Maar het ſal niet for hem ſelven ſyn. Quæ Hæc
verſio duplicem ſenſum admittit, dum alu exponunt: Non bre ſ.
pre

Il.
me⸗
4b⸗
noc

m.
en
lbi.
tia
et,
fum
ch.
N
nli.
ciſo
i⸗
au⸗
toſo⸗
kidi⸗
Mam
ettit
1p B
Mum
Ijex⸗
ſque
bet:
ude
1s tli⸗
mn ab⸗
Vel⸗
ho⸗
unpa⸗
el Ve⸗

Cap. IV. Dr ExcIDIO MESSI. Y. 26. 169
pro ſe morietur, ſed noſtri causâ, acſi loco 7 p& legeretur &o
ut Hab: 2: 6. Prov. 26: 17. Alii ſic: Non ipſe verè exſcin-
detur, ſed excidium potiùs in Judæos convertetur. Judæi
enim Pf. 41: 9. dicebant: Quamprimum occubuerit, nun-
uam in poſterum reſurget. Sed longè res evenit aliter, dum
Servator ex Judæorum ſententià equidem mortuus eſt, ſed
iis invitis reſurrexit. Hinc Clar. Geèeierus hæc verba expli-
cat n W& Et non erit ei excidium, quemadmodum Ex.
22: Z. '& D S non ſit ei, Vvel Si non habeat, ſupplendum eſt
Sde R die Si non babeat, unde ſolvat: ac proinde hic elli-
pſin vocis præcedentis ſæpe uſitatam ſtatuit, quæ ſanè inter-
Pretatio contemnenda non eſt. Sunt, qui exponunt: Et
nemo ipfſi aderit, ſed omnes ejus diſcipuli eum relinquent.
Conf. dictum Pauli 2. Tim. 4: 16. Sαdeis uos nemo mihi g α.—
7 eρρνooο aαmM˖titit. Affinis eſt explicatio sn & nullns
ei aderit opitulator Dan. 10: 21. Denique ſunt qui expo-
nunt: Et nulla ei erit exiſtimatio, vel pro nihilo & dereli-
cto, pro verme non homine habebitur Eſ. 53. Pfſ. 22. Luc.
23: 11. Neſcio ſanè, an differentium opinionum aliquam
omiſerim, hoc verò ſcio, eas, quas adduxi, Judicio Lecto-
ris conturbando abundé ſufficere. Etſi enim aliquæ earum
ſatis ſint probabiles, aliæz tamen admodum coactæ ſunt, &
vix poſſunt tolerari. Sed ita evenire ſolet, quamprimum ſim-
Flex verborum ſenſus negligitur, ut unuſquiſque ferè pecu-
iarem adoptet opinionem.
160. Senſum autem ſimpliciſſimum eum eſſe judico, quem Conve-
urgent Judæi, & quem Lutherus noſter ſervavit, dum pmn nit eum
reddidit: Und wird nichts mehr ſeyn / vel ut Jer. 31: 15. vertit:: 'N
Es wird aus mit ihm ſeyn / 1. e. nihil amplius erit, actum erit de
eo, nuſquam erit. At dicis, quomodo hæc Servatori conve-
niunt? Optimè ſanè, ſi phraſis bene explicetur. Convenit
enim cum uræ quod in ſacris ſæpiſſimè uſurpatur, ut Gen.
5: 24. de Enocho. Ita Jobus cap. 7. Y. 8. 21. pariter Da-
vid Pfſ. 39: 14. ait 2 oX popa antequam abeam & non ſim.
Hæccine fides Davidis atque Jobi erat, ſe poſt mortem non
fore ſuperſtites? utique Job. 19: 25. 26. Tongè aliud reſti-
V mo-

N70 D·zE ExcCIDIO MäSsSIE. V. 26. Sect. III.
monium haâc de re datur. An dices, Enochum poſt aſſum- enin
tionem non fuiſſe ſuperſtitem ? At Scriptura ait amsr non erat ,
amplius. Quare & quomodo? 'mos ine n n Deus enins im
enm aſſumſerat. Rationem enim hujus vocis, quam auctor cie
Kethoneth Joſeph in Sepher Jaſchar affert, nempe wen nnn ny& N
futilem eſſe, res ipſa docet. Hinc patet, eos dici Non eſſe, opr,
qui non amplius inter mortales ſunt, & quorum præſentia i
in terris deſideratur. Cùm itaque Servator tamùm ſecundùm
humanam naturam interfeéctus ſit, eodem reſpectu hæc phra-
ſis de eo enunciatur, uti uſurpatur de omnibus hominibus.
Si enim verus homo fuit, utique verè mortuus eſt & inter
mortales vivere deſiit, ſui deſiderium diſcipulis piiſque Iſrae-
litis relinquens, qui quærebant & querebantur: Suſtulerunt 1
Dominum noſtrum Joh. 20: 13. æ& abinam eſt en. w P&
Nuſquam eſt, etiamſi Pater animam ejus ‚ſicut Enochum, aſ- D
ſumſerat. Ideéque hæc phraſis ſtylo Scripturæ potiùs ad zrin⸗
mortem Servatoris, quàm ad adſcenſum in cœlum refertur, etſi uum
iis obloqui nolim, qui hunc potiùs, quàm mortem intelligi Et
volunt, & ſententiam ſuam exemplo Enochi confirmant. AEnc
161. Si objicias '& non ſignificare, Non erit ipſe, ſed mt
—„ ellipticè MWon erit ipſi, reſpondeo (a.) Hebræorum non ſem-⸗ ti, ur
Hebræ- per caſûùs obliqui ſignum eſſe, ſed ſæpius addi pronomini, ncden
Zuegue quod in caſu recto exponitur. Ex gr. Gen. 12: 1. J0 P ito tonen
ſa,, 7 2, Cant. 2: 11. Jon abiit pſe, ſic 1. Sam. 26: 11. 12. Felle
Item Deut. 5: 27. d- 9N d- ne revertimini Vos ad tentoria onhi
veſtra. Eſ. 37: 11. 10 as exesſ Paemas Nos. Et hic ſtylus
Rabbinorum frequens eſt, qui dicunt py Ketit ipſe, Vok e
rerd comedit ipſe, rp& vidi Egeo, & fimilia. Quodſi ve- cden
rò omnino inſtare velis & urgere, præfixüm „ in locis re- un
cenſitis notam Dativi eſſe, & Hebraiſmum latere in conſtru- n.
Gtione; illud facilè largior, modò certum ſit, uti eſt certiſ⸗ AH
ſimum, Caſum Obliquum exponi per Rectum, Dativum S
legi, Nominativum intellig. Hæc verò enallage Caſus in A
Pronominibus Demonſtrativis 1. 2. & 3. perſonæ non tan- H
tùm obſervatur in Linguà Hebræâ, ſed ſimile quid habet doliti
Linguâ Gallica & Anglicana in hiſce pronominibus. Galli⸗ *
enim

Cap. IV. Ds ExcIDIO MxSsSIX. Y. 26. 171
enim & Angli uſu frequentiſſimo Caſum Obliquum moi, me/
toi, pou enunciant, eumque explicant per Caſum Rectum je,
i/ u & pe/ Ego Tu & Vos. (S.) voculam s& ſequens aliquando
ocioſum, & non niſi expletivum eſt, ut Nch. 5: 5. 9& en
" & nihil eſt in mann noſtrà &c. Unde concludimus, nos
optimé 17 p& explicare m's non erit ipſe, præſertim cùm
hac ratione ſenſus ſervetur ſimpliciſſimuaus.

SEOTrIO IV.

De Confirmatione Federis multis fabtä.

4162. Hæ in genere de Meſſiæ excidio dicta erant. Se- Congr-
quitur jam Y. 27. ſpecialis reſpectus, quem Meſ- ver⸗
ſias ad alias res extra ſe habet, iſque duplex eſt, & quidem
Primò hic proponitur confirmatio Federis, deinde Sacrificio-
rum fublatio, quorum unicuique certum tempus aſſignatur.
Et quidem Fedeæsconfirmari dicitur ans p'av Hebdomaden anam. yyay
Sanctio eorum ſententia veriſimilis eſt, qui putant, Confir- r
mationem federis indefinitè ad ultimam Hebdomadem refer-
ri, ut & ſublationem ſacrificiorum, non verò totam Hebdo-
madem federis confirmationi tribui, nec ſacrificiorum aboli-
tionem medio Hebdomados accuratè reſpondere. Sed ſi hoc
vellet Angelus, dixiſſet, intra ſpacium Hebdomados fedus
confirmandum eſſe, quemadmodum ædificationem platearum
vagè & indefinitè ad 69. Hebdomades retulit. Cùm verò
dicat: Et confirmabit fedus, quamdiu? Hebdomadem unam;
inde patet eam confirmationem integram Hebdomadem ex-
haurire. Eamque ſententiam in vernone adoptat B. Luthe-
rus. Nec quoque opus eſt rà ans av“ nominativè accipere,
acſi Hebdomas diceretur confirmatura fedus, quemadmodum
dicimus: Tempas docebit, dies probabit, craſtina lux providebit
Matth. 6: 34. Hebræis enim creberrimo uſu receptum eſt,
ut vocem, quæ tempus ſignificat, etiam abſque additâ præ-
poſitione, ablativè vel accuſativè intelligant, ut Pſ. 16: 7.
" noéta pro nims Conf Pſ. 71: 8. 15. 24. & alia. Impri-
1 LVY 2 mis

DE CONFIRMATIONE FEDERIS

mis autem obſervandum eſt, defectum præpoſitionis 2 hoôc
loco innuere, Confirmatianem federis non referri ad aliquam
ultimæ Hebdomados partem, ſed eam totam exhaurire, id
quod contrà ſententiam Sanctü modò expoſitam notari me-
retur. Verba enim * bun in die & in nocte innuunt, rem,
de quàâ agitur, aliquem in vν παιιι locum invenirc, ſed
cùm Pſ. I: 2. abſolutè abſque addità præpoſitione dicitur dpv
59 on talis intelligitur, qui ſtudio divinæ legis integros dies
integraſque noctes, ſeu omnem vitam ſuam impendit. Sic
Pſ. 42: 4. Idem judica de hoc loco Danielis, quem ipſi Ju-
dæi in Thalmude de integrà Hebdomade, ſeu de 7. annis
explicant, quamdiu fedus multis confirmatum volunt. Conf.
ultima §. 230. Syrus verba Textús malé cum ſequentibus
conjungit & legit: Et confirmabit Fedus una Hebdomade &
Dimidia, cùm tamen Textus Hebraicus hæc duo ſollicitè di-
ſtinguat, nec res ipſa permittat, aliquid plus, quàm unam
ſolam Hebdomadem intelligere, niſi numero LXX. Hebdo-
madum perperam aliquid addere velis. Alii putant, Confir-
mationi federis dimidiam tantuùm Hebdomadem tribuendam eſ-
ſe, dum interea alterum dimidium dant abolitioni Sacrificiorum.
Sed nec hi ſimplicitatem orationis in Textu obſervant, qui
Federi an pam unam integram Hebdomadem tribuit, in cu-
jus dimidio ſeu medio ſacrificia tolli dicuntur, dum interea
Confirmatia federis ad finem uſque Hebdomados perdurat, ut-
pote quæ cum ſublatione ſacrificioerum minimè pugnat, ut ex
utriuſque explicatione patebit.
163. Ergo ultima Hebdomas danda eſt Confirmationi Fede-
notio in is. 'a Fedus propriè eſt mutua obligatio, quàâ duo vel
Saerih. plures ex liberali conſenſu, pactis conditionibus de certis of⸗-
ficiis invicem præſtandis, inter ſeſe conveniunt, quo ſenſu
hoc vocabulum in Sacris ubique obvium eſt, quando de fe-
deribus inter homines vel inter Deum & homines pactis agi-
tur, etiamſi non ſemper ſtrictam hanc ſignificationem ſervet.
V. gr. Deus cum brutis animantibus fedus inire dicitur, ſe
nunquam diluvium de novo induéturum eſſe Gen.9: 10.
quâ ratione vocabulum rvna tantùm firmum & ſtabile

Ca
l
16
e,
ocen
loco
tione
9 h
nr⸗
es
bene
le ad
Conß
elat
tor,
bus u
ris co
berur
ſec .
uunlt
turts
hempe
ur
16
ſogeri,
bus fell
hamus
nio den
plum
ſtuln
Plica⸗
un)
un,
cum ,
epetun
ore 6 p⸗

ede-
vel
30.
ſenlu
ke⸗
G⸗
lyer.
1,
. 10.
o⸗

Ulle⸗

“
M

Cap. IV. MuLTISFACTA. Y. 27. 173
miſſum ſignificat, quo Deus ſe creaturis ſuis obſtringit.
164. Ipfa autem federis pactio differt ab alià quadam actio- kecdrir
ne, quæ in Textu Confrmatio vocatur, ubi vocabulum aan enh*-
occurrit, quod bis tantùm in S. Codice legitur, nempe hôc Quat
loco & Pf. 12: 5. atque utrobique obfirmationem & corrobora-
tionem denotat. Aliaâs dicitur 'dn S'pa fedus ſtabilire Gen.
9:9, 11. 17. ſeu fedus, ut ajunt, ratificare. Fedus autem
confirmari dicitur, quando ab unâ vel utrâque parte conditio-
nes Federis ſolenniter præſtantur; vel quando alterutra pars
beneficio vel immunitate aliquàâ in alteram collatâ demonſtrat,
ſe ad conſervationem pacti pronam eſſe: vel ſolenniter fedus
confirmatur, addito novo federis & amicitiæ ſigno, quale
erat altare illud Joſ. 22. vel etiam ſi novus exſurgat Media-
tor, qui Fedus renovat & conditionibus atque obligationi-
bus utrinque auget vel etiam mutat. Talem ſolennem fede-
Fis confirmationem höc loco innui veriſimile eſt, quia adhi-
betur vocabulum am quod non nudè confirmare ſignificat,
ſed roborare & novas quaſi vires conciliare Zach. 10: 12. coll.
Eſ. 40: 31. Exemplum talis confirmationis in omnibus ſuis cir-
cumſtantiis modò expoſitis habemus Gen. 9. ubi Deus crea-
turis ſuis Mediatore Noach novum beneſicium promittit,
nempe immunitatem à diluvio, illudque novo iridis ſigno
confirmat.
165. Quale autem fedas höe loco innuatur, & quis ille Varie
Jederis confirmator ſit, item quinam ſint illi 'ad multi qui- Facvee
bus fedus confirmatur, de eo diſſentiumt interpretes. Mar-
shamus ait, Epiphanem intelligi, qui primo regni ſui ſepten-
nio benevolentiam erga Judæos mentitus eſt, ac poſtea Tem-
plum profanavit, atque Sacrificiorum oblationem ad tempus
ſuſtulit. Judæi ferè omnes Textum de Veſpaſiano & Tito
cxplicant, deque pronâ eorum in pacem voluntate, utpote
quam Judæis aliquoties obtulerunt. Alii ex Chriſtianis pu-
tant, collimari ad pactum, quod Romani adversus Judæos
cum vicinis Gentibus inierunt, illudque ex Joſephi hiſtori
repetunt. Vel putant intelligi fedus ſeu inducias hôc tem-
Pore pactas cum Parthis, quos 'ad Multos vocari volunt,
X 2 quia

174 DE CoNFIRMATIONE FEPERIS Se&t. IV.
quia tum temporis potentiſſimi Romanorum hoſtes erant.
Refa- Scd (a.) Abolitionem Sacrificiorum ab Antiocho Epiphane
tantur. factam brevi exccpit eorum reſtitutio. Textus autem men-
tionem facit generalis alicujus Sacrificiorum ſublationis, nec de
eorum inſtauratione quicquam haber. Marshami itaque ſen-
tentia admodum levi nititur fundamento, unã cum universâ
LXX. Hebdomadum ſtructurà, quam ipſe ædificat, & quam
ſuprà §. 41. 4 2. examinavimus. (B6.) Cùm oblatio federis at-
que pacis fedus non ſit, minus federis confirmatio, Judæi o-
mnino falluntur, & cum Abarbanele coguntur fateri & ſup-
ponere, quòd Veſpaſianus ſeptimo ante excidium anno ad
Jadeam occupandam exercitum duxerit, id quod falſum eſt,
cùm univerſum bellum Judaicum 5. tantuům annorum fuerit.
Imò (y.) hic actus ad Romanos planè referri nequit, niſi ul-
timam hebdomadem à reliquis ſeparare, & ſpacium temporis
inde à Chriſto uſque ad bellum Judaicum vacuum velis re-
linquere, quod incongruum eſt. 1* EHHH
Chri. 166. Cùm itaque Federis confirmatio ad idem tempus refe-
Ra Fe- ratur, ad quod excidium Meſſiæ pertinet, nulli dubitamus
ensr. Meſſiam hujus Federis Mediatorem conſtituere, utpote qui
,ro,„ exertè Angelus Federis vocatur Mal. 3: 1. In eo autem ſequi-
mur B. Calvinum, Melanthonem, UGerium, Sanctium &
omnes ferè reliquos Chriſtianos interpretes recentioris ævi.
11 . Hôc ſuppoſito porrò difficile non erit definire, de quonam
teltoi- federe loquatur Angelus, & quibuſnam Fedus illud confirmari
2e e vclit 5 Scil. cùm Servator nunquam regnum aliquod terre-
* num aflectarit, ideò neque tale fedus intelligi poteſt, quale
liberæ Reſpublicæ vel Reges in terris inter ſe pangunt: ſed
hic reſpicitur Fedus aliquod cleſte, quod Deus cum homi-
„on To- Mibus imit. Tale fuit illud Nozxhicum Gen. 9. ſeu Fedus To-
leran- lerantiæ, quo Deus ſe omnibus creaturis obſtrinxit. Sed il-
e. lud höc loco non intélligitur: cti enim divinæ Tolerantiæ
fundamentum Chriſtus ſit, & nunquam Deus hoc fedus pe-
pigiſſet, niſi quoſdam & genere humano eligere & per Chri-
ſtum ſervare Conſtituiſſet, ut dicitur Rom. 3: 25. 9: 23. ta-⸗
mæn Ser vator hoc fedus non niſi mediatè per Federis Gratiæ
ðM con-

Cap
confm
ejs ⸗
muten
ſuis e
e⸗ rum
Meti
non eſ
ofite
ocat
ſuppo
nemp
Illud,
hi
Dens

itote
18 lunf
VOcata
diator
ocatu
n
21
Ei.
und
iit,

Oarn
mur. .
terte⸗
goche
t: ſel
bom
To=
ed ⸗
rautic
us ſe⸗
Chr-.
GrAti

Cap. IV. MuLETIS FACGTA. Y. 27. 175

confirmationem coenfermaſe dici poteſt, cùm tolerantia Dei ab
ejus Gratiâ dependeat. Nec intelligitur fedas illud, quod ad Nee ke-
montem Sinai pactum eſt: cum emm hoc fedus in omnibus Ter i⸗
ſuis conditionibus, federi Abrahamico ſuperadditis, fedus o- cum.
perum ſit, Chriſtus verò Hebr. 8: 6. exertè melioris federis
Mediator eſſe dicatur, illud utique à Chriſto confirmatum
non eſt. At in Sinai monte Deus, jam ante pactum fedus ſe
profitetur eſſe Deum Iſraelis, & vice versà Iſraclem ſuum
vocat populum. Ergo fedus hoc Sinmaiticum aliud quoddam
ſupponit fedus, cui εονεετρα ſuperadditum eſt Gal. 3: 19.
nempe fedus promiſſionis & Gratiæ, ſeu fedus Euangelicum.
IlIlud fedus omnium primò in Paradiſo pactum & per Patriar- Sed Fe-
chas propagatum fuit uſque ad Abrahamum, quo temporc dus Eu
Deus illud ſolenniter innovavit Gen. 15. illudque Paulus cx Rege.
hôc loco vocat Fedus Gratiæ & fidei ad Zuſtitiam Rom. 4: 3.
Gal. 3: 6. In illo Federe duo continentur. (1.) Ex Abra-
hamo oriundum eſſe ſemen illud Benedictum humani generis
Servatorem. (2.) Per ſemen illud Abrahami divinam Bene-
dictionem cum Gentibus communicatum iri Gal. 3: 16. Gen.
22: 18. & alibi; intcrea temporis ſolos Abrahami poſteros,
Gentibus contradiſtinctos, fore verum Dei populum.
167. Hinc facilè pater, quàâ ratione fedus à Chriſto con- Fedis
firmari dicatur, nempe (1.) Antiquum illud fedzs Gratia aArane
quod per Legem Sinaiticam abolitum, & innumeris ritibus
atque cerimoniis ſuffocatum videbatur, à Chriſto novo Me- confr-
diatore ſolenniter renovatum, novis ſymbolis ſeu Sacramen- Peun
tis confirmatum, atque priſca illa & prima Fidei conditio re- 7.
vocata eſt. Idque fedus non victimæ alicujus, fed ipſius Me-
diatoris ſanguine de novo pactum fuit Hebr. 9. quæ Confir-
matio & Ratifcatio omnium firmiſſima eſt. Ideò ſanguis hic
vocatur ælαιας τα τααν Mραι τιπ Matth. 26: 2,8. b Zach.
9: II. & quidem mem nen Jer. 31: 31. 33. Sangnis federis no-
vi ſeu innovati. Ideò quoque hoc Fedus appellatur =ow m-
Eſ. 61: 8. Fedus antiquum & aternum, utpote quod inde à
mundi primordiis hominibus oblatum eſt, & æternùm dura-
bit, quia nempe fedus hoc mediante fide affert 'ny Ps -
tere

I76 DE CoNFIRMATIONE FEDERIS Sect. IV.
ternam Zuſtitiam, de quâ ſuprà egimus S. 113. & ſeq. Hoc ve-
rò eſt na aan Fedus confirmare, eique vires reddere, quan-
do id, quod in Lege erat α%0* imbecille, per Chriſtum re-
movetur, & ε πααοουοιανι ſeu Zuſtificatio, quæ erat αονÜαο
"αν legi impoſtbilis, ſeu in cujus defectu conſiſtebat Legis
imbecillitas, vvalèv poſſibilis redditur Rom. 8:3. Hebr. 7: 18.
Cùm autem Fedus hoc perpetuum ejuſque conſirmatio æterna
fit, & ipſum tamen anam tantùm hebdomadem confirmari di-
catur, inde patet, illud fedus non nudè in ſe conſiderandum
eſſe, ſed achungi debere alterum illud, quod in Eedere Abra-
hamico comtinchatur ‚,ſcil. poſteros Abrahami fore unicum
Dei populum, cui primò & præcipuêë Fodus illud pactum e-
rat, idque uſque ad Meſſiam, cujus erat, Gentes ad eandem
Fidem adducere. Itaque (11.) Chriſtus Fedus Gratiæ confir-
mavit imprimis Judæis, utpote qui ſub ejus adventum adhuc
erant 'na y populus Deo federatus Eſ. 42: 6. Patet hoc cx-
inde, quia Servator, quamdiu munus Mediatorium in terris
obivit, omnia confirmandi federis media in Judæorum bonum
adhibuit. Docétrina ejus audiebatur in Judæaâ & Galilæâ, et-
iamſi aliquando extra ordinem & neceſſitate coactus Samari-
tanorum limites intraverit Luc. 9: 52. Joh. 4: 4. Præterca vix
Chriſtus exorari potuit, ut præcipua Doctrinæ ſuæ firma-
menta miracula vel ſemel tantùm inter Gentiles ederet, quip-
pe qui tum temporis, reſpectu Judæorum federatorum atque
filiorum, canes reputabantur Matth. 15. Quin imò diſcipu-
los ſuos à ſe mittendos ſic inſtruir Matth. 10: 5. Me itote vi-
am ad Gentes & ne ingredimini opidum Samaritanoram: ite po-
tins ad oves deperditas Iſraelis. Cùm autem Chriſtus non niſi
tres ferè annos & dimidium officio functus fuerit, quod de
Hebdomade reliquum erat, illud Apoſtoli convertendis Ju-
dæis, eiſque ad Fedus Abrahamicum reducendis ex præcepto
modoò memorato impendebant, id quod vel exinde patet,
quia Petrus ad communionem cum Gentibus colendam non
niſi extra ordinem, & immediatèé à Deo admonitus induci
potuit Act. 10. Reliqui verò non ſponte, ſed vi & Judæâ e-
Ncti Samaritanis Euangelium annunciabant Act. 8: 4. Confer
9. 179.

ö—JZẽ

Ca

1
17 16
denti
de et
16
iſ
(eit

Ininen
jer.
II.
alis
ſem
lo
10 0
Aulic
oh.
die
mic,
te, P
tentla
rum !
tag
nere
Guenn
Agr
rim
mahit

Cap. IV. MVLTIS FACTA. Y. 27. 177
§. 179. Ex hâc hypotheſi declaratur dictum Apoſtoli Rom.
1: 16. Euangelium Chriſti eſt virtus Dei ad ſalutem omni cre-
denti, l'sdala re rτ7 2 EF'XXν, primo quidem Zadeis, dein-
de etiam Græcis ſeu Gentibus.
168. Hinc jam patet, quis ſit ſenſus vocis 'ad confirma- S
bit fedus Maltis. Sunt, qui propter n emphaticum hanc vo-
cem exponunt Præſtantibus illis, acſi hic quidam & populo e-
minentes Viri intelligerentur: quorſum allegatur Job. 32: 9.
Jer. 41: I. Sed cùm ex Eſth. 4: 3. Dan. 11: 33. & Eſ. 53:
1II. coll. Rom. 5: 19. (o? o„π. ) contrarium pateat, & ab
aliis ad nauſeam uſque demonſtratum ſit, emphaticum non ☚
ſcmper talem emphaſin habere; cùm ex Hiſtoria Euangelicâà empha-
quoque pateat, promiſcuam potiùs multitudinem fedus à Chri-Teum.
ſto oblatum ſuſcepiſſe, Phariſæorum verò & Sadducæorum ſeu
Aulicorum ferè neminem in Chriſtum credidiſſe Jer. 5: 4. 5.
Joh. 7: 48. meritò hæc interpretatio repudiatur. Alii vocem

lerris d'ao Ablativè exponunt, acſi Servator fedus confirmare dicatur
num multis argumentis, puta Doctrinâ, miraculis Joh. 7: 31. mor-
,A. I te, prodigiis Matth. 27: 54. reſurrectione, &c. Hanc ſen-
mari⸗. tentiam fuſè proſequitur Cornel. à Lapide, etſi ipſa, ut ve-
IS rum fatear, dura admodum & à ſimplicitate aliena ſit. Cùm
rma⸗ itaque ? nota dativi ſit, ſimpliciſſimum eſt ſententiam expo-
guip⸗ nere: Et confirmabit fedus Maltis. Et ſi n emphaticum ali-
nve quem héc loco uſum habet, vertere licet: Et confirmabit fe-
ſipu⸗ das Multitudini, illi ſcilicet, in quàâ verſabitur & quæ Do-
te di- ctrinam ejus audiet. Vel potiùs vertendum eſt: Et confir-
e zr mabit fedus rore X*ε* Waltis illis, illis inquam, qui héc no-
n uil mine Prophetis venire ſolent, ut poſtea enarrabitur.
od e 169. Höôc autem AMaliorum nomine venire ſolent omnes Mahi
Jo⸗ electi & meriti Chriſti participes, quotquot ad ſalutem de- oren
D—ZH ſtinati ſunt, puta Eſ. 53: II. 12. Servas mens juſtus juſtifi- .
puet, cabit WMaltos: Tpſe peccatum Multorum talit. Conf. Rom. 5.
9 non Sic Matth. 26: 28. Sanguis Chriſti fuſus dicitur pro Multis ad
* Temiſſionem peccatorum. Sed cx §. Ppræced. liquet, hic eam
Ne vocabuli expoſitionem locum non habere. Ideéque nomine

er S'a) Multorum (X.) veniunt omnes in univerſum Judæi, qua- Judet
2 4.

178 DECoNFITRMATITONHE FEDERIS &c. Sect. IV.

ténus in unam externam Eccleſiam coactis Fedus Gratiæ in-
Creden- novatum à Chriſto offerebatur. (2.) Imprimis vero ex Judæis
Fadeir. intelliguntur illi, qui fedus oblatum admittebant, ſive Do-
Gtrinam Euangeli verâ fide amplexi fuerint, ſive oretenus
profeſſi ſint ſe Chriſtianos eſſe, reipsâ verò fidem abnegave-
rint, cujus generis homines inter Judæos ad Chriſtum con-
verſos fuiſie, patet exemplo Gnoſticorum, quibuſcum Pau-
10 & primis Eccleſiæ Doctoribus res fuit. IIlis itaque Chri-
ſtianam fidem amplectentibus fedus verè & reipſa confirma-
tum eſt, atque ii alibi in Scripturà exertè d'a Multi vocan-

Danr, tur. Inſpice omnino Dan. 12: 1. 2. Ibi de ſummo Angelo⸗-

Foh. 5.

ſtabit ſeu exſurget, i, e. b'' d8y 9, devictis hoſtibus ſtabit ſu-
per pulvere, ut liquet ex coll. Job. 19: 25. an & Multi
dormientes in pulvere ſuſeitabuntur, quo nomine nonſolum in
genere omnes ad Chriſtum converſi veniunt, ſed in ſpecie
EXterna Eccleſia ex Judæis collecta. Illud evincitur ex Joh. 5:

25. ubi Servator hoc Danielis dictum allegans ait: E'e*1 dαα*

„) voy 6, venit hora, & nunc jam eſt, tunc ſcil. cùm Chriſto

cum ſolis Judæis res erat, qua omnes, qui in epulcris jacent,
audient vocem Filii Dei &c. Multos quoque cxX Judæis pri-
mæ hujus Reſurreétionis fuiſſe participes, argumento eſt
Act. 2: 41. 4: 4. ubi aliquot millia judæorum brevi tempo-
ris ſpacio Fedus Euangelicum ſuſcepiſſe leguntur. Hic ve-
18 inſigne latet divinæ longanimitatis indicium, dum Deus
populum ſe rejicientem non confeſtim reprobavit, tranſitu
ad Gentiles facto, ſed ſpacio integræ annorum Hebdomados

Fedus Abrahamicum ei confirmavit, ut aliquot, imèò multos

ex eo ad Chriſtum duceret & ſervaret.
SECTIO V.

De Cultus Devitici abrogatione.

Salio fe-

Abro. 170. . Jujus autem innovati federis Euangelici conſe-

quens eſt abrogatio federis imperfectioris ad mon-

tem1

*

rum Principe Michaele, Redemtore Chriſto Jeſu, dicitur pyv

o

tilin.
2
VI 1
de a
lgtim
fuge
Verd!

ir l

Anim
1/7

Wen
Ry
I
. 2
kuen

*

Cap. IV. DE SACRIFIC. ABROGATIONE V. 27. 179
tem Sinai pacti Jer. 31: 31. & ſeq. cujus federis præcipuam deri-
pPartem abſolvebat vaſtum illud choragium ſacrorum rituum, ttt.
lege cerimoniali præceptorum, qui erant Umbra futurorum/
bonoerum Hebr. 10: 1. Univerſum autem hoc cerimoniarum
choragium Textus complectitur duobus vocabulis nrum nar
Sacriſicii & muneris.
171. a propriè ſignificat maéctationem, vel ipſum animal na-
ſeu carnem mactatam, vel etiam convivium ex maétatis inſtru-
ctum, quo nomine convenit cum nan & no'ny quæ idem ſi-
gnificant. Ita ſtrages Gogi & Magogi, volucribus cœli ob-
Jectæ, vocantur ora nor magnum ſacrificiun, magna mabtatio
ſen convivium, Ez. 39: 17. & câdem ratione atque ſignifica-
tione cxercitus Idumæorum internecioni datus öma nan appel-
latur Efſ. 34: 6. Quia autem cultus Leviticus magnam par-
tem mactatione hoſtiarum abſolvebatur, inde vox nat ad ſa-
crum uſum tranſlata ſignificat omnes victimas, quarum ſan-
guis juxta altare Tabernaculi vel Templi efflundebatur, &
Versus altare ſpargebatur: ſuntque vel holocauſta, vel ſacri-
ficia pro peccato & reatu, vel pacifica & euchariſtica, & in
cum uſum adhibebantur vel quadrupedia animalia vel vola-
tilia.
172. Alterum vocabulum eſt nnio quod primèò ſenſu atque nran
vi literarum Munns ſeu donum fignificat Gen. 32: 21. Dein-
de ad ſacrum uſum tranflatum denotat omnem in genere ob-
Ugtionem Deo fattam Gen. 4: 3. 4. 5. ubi tam victimæ quàm
fruges Deo oblatæ Mincha ſeu Munus appellantur. Poſtea
verd in cultu Levitico amob munus ſeu nrnn Inp oblatio mune-
tis reſtringitur ad ſacrificia Deo ex proventu terræ facta, &
Animalium mactationi contradiſtinguitur Lev. 2. & alibi. aeyt
1733. Hinc liquet, quando hæc duo Vilctima & Oblatio con- fei⸗
Junguntur, intelligi in genere omnia ſacrificia divini cultus Srcnis
cruenta & incruenta, Slaghtoffer en Spüjs offer / ut Bel- Suan. .
3& vertunt, vel ut vertit Græcus 9volæ „ eτavν, Sacrifi- ſeu uni-
7ium & Libamen. Hôc ſenſu hæ duæ voces concurrunt Am. verlus
5. 25. Eſ. 19: 21. & alibi. Interdum etiam cruenta & in- Te vitz.
cruenta ſacrificia veniunt generali nomine Sacrificii & Corban, m,
2„ 2 ut

180 DE SACRIFIC. ABROGATIONE V. 27. Sect.
ut vertit Syrus, item nm oy holocauſti & oblationis Jer.

14*

12. Et Lev. 23: 37. duplex generalis denominatio occur-
rit, nempe dran' now Holocauſti & Muneris b'non na Vittima
& Libaminum. Univerſum autem omnium cerimoniarum
choragium hôc nomine venit, quia in confeſſo eſt, à Sacrifi-
ciis tanquam parte principali reliqua omnia dependere. Sicut
enim Paulus Hebr. 7: 12. cx mutatione Sacerdotii neceſſariò
infert mutationem totius Legis & cultůs, ſic & hic poſitis
Sacrificiis univerſus cultus ponitur, ſublatis illis tollitur. Ubi⸗

enim nulla ſunt Sacrificia, ibi nullum uſum habet altare,

ceſ-

ſat miniſterium Sacerdotum, aboletur legalis purificatio &

typica peccatorum remiſſio, imò ipſum typicum Sanct

um.

Sanctorum nulli uſui eſt, quia ſublatis ſacrificiis ſanguis in
onte

illud non infertur. Poſitis verò Sacrificiis hæc omnia ſp
ſequuntur.

Eju io. 174. Dicitur autem n'av quæ vox Activum Verbum eſt à nav
malis quieſcere, à labore ceſñare, & in Hiphil primò & propriè ſignificat

abroga- . . . .
o, Facere at quieſeat id, quod in continuo motu & exercitio

fuit.

Ita Nch. 4: 5. uſurpatur de quiete ædificationi impoſità & Ex.

12: 15. de intermiſſo uſu fermenti. Item Eſ. 16: 10. Jer. 16:9.

& alibi, Deus facit, at vox ovantium ceſſet. Atque hâc ratio-

ne continuo cults Levitici exercitio finis & quies impo

nen-

da dicitur. Deinde verò, cùm hôc loco de generali & tota-
li cultůs abrogatione agatur, verbum maun ſignificat nonſo-

lum exercitium rei alicujus interrumpere, ſed totam rem re-

movere & prorſus ac funditus tollere, uti Joſia Rex cultum

Idololatricum ceſſare fecit, i. e. penitus exſtirpavit 2. Reg.

23: 5. II. Unde Jer. 36: 29. huic verbo jungitur al

liud,

quod ſenſum ejus ingravat, quando dicitur naum mnen perdet
terram hanc & in ed ceſſare faciet homines & beſtias, h. c. ter-

ram penitus deſolatam reddet. Atque eo ſenſu univerſus

cul-

tus Leviticus planeè abrogatus & funditus exſtirpatus dicitur.

Utraque ſignificatio latet in voce "va abolere, quam Syrus

adhibet.

Abro. 175. Si jam quæratur, quiſnam ſit ille, qui cultum divi⸗

grtionis num abolevit? Judæi reſpondebunt eum eſſe Veſpaſianu

Ca
Tit
Giunm
lol
cü
auno
rims
ntore
electe
dabd⸗
ceſſar.
tiſſim
Sam
e ie
Petitul
Teti
volumt
nullu
lur u
ir. E
nibus
ſus ſe
placan
lus ait
Toliit;
ſ. obe
hem.
ſus ſl
tus Le
em C
laus
hin
ſannin

deee
ſuis

Cap. IV. DE SACRIIFIC. ABROGATIONE V. 27. 18 1
Titum, quos Abarbancl falsò ſupponit 7. annos ante exci- aucter
dium Judæis pacem obtuliſſe, & anno ſequente quarto Hie- Pon alt-
roſolymam obſediſſe, atque ita cultum divinum impediviſſe,
eùm tamen ex Hiſtorià notum ſit, obſidionem illam non 3.
annos ſed ferè dimidium tantùm anni duraſſe.
176. Nos itaque Abolitionem Sacrificiorum ad eundem refe- præter
rimus, qui modò fedus dicebatur confirmare, nempe ad Ser-hit.
vatorem Meſſiam. Cùm enim ille à Deo miſſus fuerit, ut!““.
electos à jugo legis cerimonialis liberaret, iiſque quietem &
Sabbatum afferret Hebr. 4. utique neceſſe erat, ut mavn ſimul
ceſſare faceret ea, quæ quietem hanc turbabant. Deinde no-
tiſſimum eſt, Deum in cultu rituali nunquam acquieviſſe, ut
Samuel ait: Obedientia præſtat Sacrificio I. Sam. 15: 22. un-
de idem hoc à Meſſià dicitur Pſ. 40: 7. & Hebr. 10: 5. re-
pPetitur: Non delectatus es nrnp' nai ſacrificio & munere, ſed au-
res in notam obſequii mihi perforaſti. Tum dixi: Ecce adſum,

gcn voluntaten taam exequi gaudeo. Hoc verò Chriſti obſequium
ſuit. nullum aliud eſt, quàm de quo dicitur Phil. 2: 8. Chri-
E=. Ktus faötus eſt obediens uſque ad mortem, & quidem mortem Cru-
69. Scis. Hinc patet, quamnam Deus obedientiam elegerit & om-
to⸗ nibus Sacrificiis Leviticis prætulerit, eam nempe, quâ Chri-
en- ſtus ſe ſtitit & exhibuit, ut perfectiſſimam victimam, Deo
tota⸗ placando idoneam, & quà Sacrificia ritualia abolevit, ut Pau-
onio. lus ait Hebr. 10: 9. ν.1ιτ r rρ1oν ν r Jeres“ν ,n

. Tollit prius, nempe Sacrificium & munus, at Kabiliat poſtorins,
tunn ſc. obedientiam ſuam ad mortem, ac eâ mediante expiatio-
nem. IIIo itaque ipſo temporis articulo, quo Meſſias exci-
ſus fuit, ſimul abolita ſunt omnia Sacrificia, ac proinde to-
tus Leviticus cultus, quippe interiore templi velo per mor-
tem Ohriſti ſciſto, aditus ad Propitiatorium communis juris
factus eſt, nec ullo amplius indigemus Sanguine taurorum
aut hircorum, nulloque Levitico Sacerdote, qui mediante
ngline aditum ad thronum gratiæ patefaciat Matth. 27: 51.
Hebr. 9. Ita Chriſtus ipſe ſe exhibuit, tanquam rum nar
7ρoοροôεαοαρâνα Isα äa αοςσ ſacrificium Eph. S5: 2. idemque
à ſuis exigit, ut ſe Deo ſiſtant inſtar ſacrificiorum vivorum

Z 3 (quæ:

182 DE SACRIFIC. ARROGATIONE V. 27. Sect. V.
(quæ mortuis victimis opponuntur) Santtorum & Deo plaçen-
tium, idque per Xααnνραα Nνρνι, ocultum non cerimonialem
externum, ſed internum rationalem Rom. 12: 1.
ne 177. Hæc verô Levitici cultüs ſublatio & abolitio even-
ng, tura dicitur 'aem ena er r el.e ri. 6αοℳℳ4 ., dimidid
Hebdomade, vel in medio ſen dimidio Hebdomados. Vid. Prov.
8: 22. Ex. 33: 5. Neh. 2: 12. Hic Sanctius putat 'un vel
uma idem valere, quod ꝓna intra ſpacium Hebdomados, ita ut
nullus definitus temporis articulus detur Sacrificiorum abro-
gationi præter generalem Hebdomados determinationem. Ve-
ruùm etfi vn non ſemper accuratè dimidium ſeu alteram dua-
rum æqualium Partium ſignificet, tamen non vagatur per
Totum, ſed ejus diviſionem ſupponit in partes, ſive illæ ſint
æquales ſeu inæquales. Tum verô duplicem admittit ſen-
ſum, & vel ſignificat Dimidium Hebdomados, ſeu alteram
cjus partem, quem ſenſum quidam interpretum ſequuntur.
Ita habemus in ſacris dimidiam tribum Manaſe, dimidinm re-

gni, duo dimidia montis oliveti Zach. 14: 4. & alia. Sic Ju-

dæi dies feſtos ſuos in duas partes dividunt, & quidem 'en
en r er ee dimidium diei eultui divino deſtinatum,
alterum dimidium Icraelitis ad recreationem capiendam datum
Medium volunt. Verum cum unica Chriſti expiatio legem cerimonia-
," lem aboleverit, caque "n ora anic die peracta ſit Lach. 3:9.
mados. Angelus non alterum Hebdomados dimidium innuit, ſed
ſtrictè ejus Medium. Accedit, quòd vox 'xn in ſacris de tem-
pore uſurpata medium ſigniſicet. Ita ueoονι oν vοοα r 'e
ydre Nodtis Dimidium Ex. 12: 29. Jud. 16: 3. Kuth. 3: 8.
Item medium Vitæ humanæ vocatur bo''un dierum ejus dimi-
Jpro. Jium Pf. 102: 25.
gata 11 78. Hic vero ſcrupuloſus aliquis objicere poſſet, cultum
Iunt ſa- ſacrificiorum non ſtatim poſt mortem Chriſti deſiiſſe, ac pro-
SS inde ejus abrogationem in Textu Chriſtum ejuſque ſacrifici-
ſam & um non reſpicere. Huic reſpondeo, quòd res dicantur abo⸗
valo- leri & abrogari, quamprimum cauſa adeſt, per quam & pro-
vern“ pter quam abolentur, & quamprimum abolitio publicè de-
, Cernitur atque ſolita vis, valor & efficacia rei demitur- D
hri-

QCuatl

=W

Cap.
Chn
luom
Ut mo⸗

GRum
les i
Acl.2
Ut cul
tentir,
non
ducere
Dici
Iltua
mandde
Remp
Gum
olit
nuſqn
2. 1.
iit triti
intelli
Hoc
n

Mna⸗
He ce
olita
atu,
eunt
don di
Duno
ein
D
lant

„

Cap. IV. DE SAcCRTFICIORUM ABROG. V. 27. 18 ¾

Chriſtus unico perfecto Sacrificio effecit, ut Sacrificia lega-
lia omnem uſum & valorem amitterent, & conſiderarentur
ut mortua, licet non ſtatim mortifera, ut ait Corn. à Lapide.
Quamdiu enim Templum ex judicio Dei nondum deſtru-
ctum erat, Chriſtiani cx Judæis abſque fidei diſcrimine lega-
les ritus obire poterant, ut Paulum alioſque feciſſe legimus
Act. 21. Et hoc divina ſapientia & longanimitas requirebat,
ut cultus cerimonialis non uno ictu exſtirparetur, ſed pede-
tentim abrogaretur & honorificè ſepeliretur: & Chriſtus eum
non mian perdere, ſed ravn ad ceſſationem & Sabbatum per-
ducere dicitur. Nihilé minùs tamen inde à morte Chriſti ejus
Diſcipuli publico præconio decretum Dei de abolendo cultu
rituali divulgabant, oſtendentes, illud brevi exequutioni
mandatum iri, eo ſcil. tempore, quo exercitus Romanus
Rempublicam ſimul & Templum everteret. Eum in mo- Verba
dum Rom. 6: 6. vetus homo cum Chriſto Crucifixus dicitur & Seribtu-
abolitus, etſi exequutionem & fructum hujus abolitionis u- gun,.
nuſquiſque fidelium ſuo demum tempore ſentiat. Conf. Col. ve acci-
2: 15. ubi Chriſtus morte ſud principes & potentes exuiſſe & de bienda.
tis triumphaſſe dicitur, id quod illi, qui hic Synedria Judaica
intelligunt, fatebuntur demum tempore excidii eſſe factum.
Huc pertinet memorabilis locus ex Sotâà cap. 9. yàοb ned Hie uſus
obn ee dnen en een in e e deen eennn r dobwerd
2ðò?ðð
:S HHn en en eeeen eeen en eie e ne edn
Mortuo K. Joſad ceſſavit prudentia & ingenium, mortuo R. Abi-
bha ceſavit publica in Lege inſtitutio, defuntto R. Eleaſare ab-
aoliita eſt corona ſapientum, mortuo R. Chanina deſierunt Thau-
matargi, mortno Abbd joſe defecerunt pii, mortuo filio Aſai de-
Berunt induſtrii, mortuo filio Sumæ ceſſarunt Exegetez &. Ubi
non dicitur, poſt mortem horum Virorum omnia confeſtim
ab uno extremo in alterum eſſe prolapſa, ſed magis magis-
que in pejus ruere cœpiſſe. Ita ex Textu dicimus munn p
DED De en A quo Meſſtas exciſus eſt, ceſſaverunt ſacrificia
' oblationes, quia implementum & finem in Meſſiaà nacta e-
rant, ut ſuprà de Viſione & Prophetis dictum fuit, etſi ple-

Mai

184 IMPLEMENTUM Sect. V.
na abolitionis exequutio aliquot annis poſt Romano Impera-
tori & exercitui ex judicio Dei demandata fuit.
nnble- 179. Operæ pretium jam erit, events illos per ſingulos
merz altima Hebdomados annos diſponere. Vidimus in præceden-
en“ tibus, finem 69. Hebdomadum in autumnum ſeu medium
mados. anni Tiberii 15. incidere, unde ab codem termino altima
Hebdomas repetenda eſt. Lucas autem cap. 3. V. I1. docet,
hôc ipſo anno Tiberii 15. Johannem Baptiſtam munus ſuum
eſſe auſpicatum, & Servatorem ab eo Baptiſmum ſuſcepiſſe,
Jeſus atque ita muneri ſuo Ducali, uti Angelus illud vocat, eſſe
Pural; initiatum, quod ante Autumnum hujus anni vix accidiſſe pot-
ra. Eſt. Si enim ſupponamus, Johannem Baptiſtam munus ſuum
m. obire cœpiſſe verno hujus anni tempore circa feſta Paſchatos
& Pentecoſtes, quo tempore frequens Judæorum erat abitus

& reditus, ac proinde Bethabaram, ſeu locum illum juxta

Jordanem, ubi vulgèò trajicere ſolebant viatores, in hunc fi-
nem ſelegiſſe; ſimul ſupponere debemus, eum aliquod tem-
pus in munere ſuo exegiſſe, antequam Chriſtus baptiſmum
ab eo ſuſcepit; id enim fama de Johanne Hieroſolymam per-
lata, & ſequutæ Phariſæorum legationes atque reſponſa Bapti-

ſtæ, plebiſque confluxus undique ad eum factus exigunt,
prout ca in hiſtorià Euangelicâ narrantur. Proinde muneri
Johannis probabiliter damus tempeſtatem hujus anni vernam
Papti- atque æſtivam, & ita Baptiſmus Chriſti in cjus ferè autu-
rus munum incidet. Chriſtum autem ſerius non eſſe baptizatum,

R* Clariſſimè ex hiſtoriã Euangelicâ evincitur, quæ tradit, Ser-

vatorem poſt Baptiſmum & ante inceptum munus Mediato-
rium & Propheticum, 40. dies totidemque noétes in deſerto
inter tentationes exegiſſe, poſtea reditu ad Jordanem facto
quadriduum cum Johanne fuiſſe Joh. 1: 29. 35. 39. 41. 43.
deinde in Galilæam rediiſſe, atque tertio die nuptiis Canæ
interfuiſſe, inde Capernaümum ſe contuliſſe ibique aliquot
dies exegiſſe, & quia feſtum Paſchatos inſtabat, Hieroſoly-

mam abiiſſe Joh. 2: 1. 12. 13. ibidemque mercatores & Tem-

plo exturbaſſe, atque Paſcha celebraſſe. Quòd ſi itaque po-
nas, Servatorem circa finem Februari vel initium Martii Ca-

Per-

Cap
lig
perna
Llas e.
tetupe
ſiatenn
ſoonen⸗
ſere in
tation
uſque
Tben
Eiſ
1 ce
lubem
Antare,
Genig
incictt
Pptemb
cEN
perietm
e, N
& Lau⸗
Hune
Vhcite
guam (
202,
474).
mcar.
ſlis oh
191 C
“D
latà Pe

VL.

pen⸗

ulos
Gen⸗
Guum
luma
cet,
um
e,
cle
pot⸗
ſaum
latos
bitus
ne f⸗
Utem⸗
ſmnum
n per⸗
Bapti⸗
gunt,

Ten

gue,0.
Ni Ca-

el⸗

r

exactè tres annos & dimidium, ſeu dimidiam Hebdomadem ré-
periemus, quâ exſpirante, & ad alterum dimidium transeun- lita.
te, Meſſias cruci affixus & exciſus eſt, morteque ſuâ cultui

ee e Sacrificiis Leviticis finem atque colophonem impoſuit.

ernan
Autll⸗ “
LatllinR ;
, del.
edat.
eſeno
1.,3.
CiE
et
rolI.

Cap. IV. ULETIMY HEBDOMADOS. 18 5
Pernaümum reliquiſie, dies autem ab Euangeliſtàâ recenſitos
colligas, iiſque addas tempus illud, quod in itinere & Ca-
pernaümi exegit; reperies numerum dierum Calendas Janua-
rias excedere. Cùm autem Baptiſmus Servatoris in Jordane
tempore hyberno accidere non potuerit, ſed ad eam tempe-
ſtatem referendus ſit, cujus mitior aer ad balnea & immer-
ſionem accommodatus erat; concludimus, ipſius Baptiſmum
ferè in initia autumni incidere, eumque poſtea ſuperatâ ten-
tatione in Galilæam ſe recepiſſe, ibique hyemem tranſegiſſe,
uſque quò tandem ineume vere Hicroſolymam commigravit,
& primum Paſcha celcbravit, quod tum incidebat in annum
Tiberii 16. Ab co itaque tempore, quo baptizatus eſt, Ju- Federis
dæis fedus Abrahamicum eo, quo diximus, modo confirma- oner-
re cœpit Servator. Alterum Paſeha, cui Ghriſtus interfuit, cbta.

habemus Joh. 5: I. coll. Joh. 4: 35. 7 ertii Paſehatis, quod in
annum Tiberii 18. incidit, mentio eſt Joh. 6: 4. QLuaartum
denique Paſeha, quo ipſe Chriſtus Paſcha noſtrum factus eſt,
incidit in vernum tempus anni Tiberii 19. Si jam inde à Se- Meſiae

ptembri anni 15. numeremus uſque ad Martium anni ejus 9. uesi.

cia abs-

Hunc autem verè eſſe annum emortualem Chriſti, nonſ. e-

vincitur ex Harmoni4 Euangelicàâ, ſed etiam cx Eclipſi,

quam citante Euſebio notavit Phlegon ad annum 4. Olymp.

202. qui annus cx ſententià Petavii reſpondet anno Per- Jul.
474 5. Chriſti 32. Lib. 19. cujus Eclipſeos nulla Aſtrono-

mica ratio dari potuit, id quod Sinenſes quoque in annalibus

ſuis obſervaſſe traduntur. Interea temporis Federis conferma- Confir-
tio à Chriſto incepta ab Apoſtolis continuabatur, qui recepto atio
dono Spiritûs Sancti populum quotidie in templo docebant

Federis
1 . conti-
Act. 2: 3. 4. 5. & hôc codem vel ſequente anno Tiberii 20. nuata.

Stephanus martyrium ſubiiſſe videtur Act. 6: 1I. Interea exci-
tatàâ perſequutione Saulus acerrimus Chriſtianorum hoſtis .
mandato Pontificis inſtructus Damaſcum petens, in itinere

Aa ſub⸗

186 IMSLEM. ULTIME HEBDOMADOS. Sect. V.
ſubitò ad Chriſtianam fidem converſus, in Arabiam ſeceſſit,
ibique & Damaſci triennium exegit Gal. 1: 17. 18. dum in-
terea reliqui Apoſtoli judæam obambulantes Euangelium an-
nunciabant uſque ad finem Hebdomados, qui incidit in an-
Tanß- num Tiberii 22. Tum verò decimus & ultimus 70. Hebdo-
E. madum ubilæns exoriebatur, quando Paulus elapſo triennio
Ganss, Damaſco Hieroſolymam rediit Gal. 1: 18. Act. 9: 26. inde-
ultimo que Tharſum miſſus eſt Y. 30. atque ita omnibus Gentibus
ae Fedus Gratiæ offerre cœpit. Eodem tempore Cornelius cen-
Jaum. rturio à Petro converſus & Spiritus 8. primaâ vice in congre-
gationem Gentilium effuſus fuit Act. 10: 11. Atque ita fedus
hactenus Judæis confirmatum ad Gentes tranſiit, & primitiæ
ex præputio hôc anno collectæ ſunt. Præcipuè verò Pau-
lum, qui præ Cœteris Apoſtolus præputii vocatur, ſubſe⸗
quentibus temporibus Gentilibus convertendis operam dedis-
ſe, exertè narratur Act. 13: 46. Hujus itaque altimi Zubilei,
& cum eo totius LXX. Hebdomadum periodi, finis incidit
in annum Per. Jul. 4749. Eræ vulgaris Chriſti 36. qui eſt
Tiberii annus 23.

CAPUT V.

De Conſequentibus intervalli LX. Hebdomadum.

SECTIO I.

Explicat ea, quaæ verſ. 26. de Excidio KReipablicæ
Zadaicæ traduntur.

180. eliqua, quæ in Textu porrò narrantur, & LXX. Seguen-
Rrfchdomadumm intervallo excluduntur, utpote es
quod in populum Dei & Urbem Sanctam definitum, tam- madi-
diu duraturum erat, uſque quò finito & expiato peccato & base-
impletis vaticiniis Sanctus Sanctorum ungeretur & æternam Ktdnn-
juſtitiam adduceret. Quo facto populus Judaicus, Filium
Dei verum paſtorem rejiciens, à Deo fractis hedis repudiatus
eſt, & Urbs in ſpeluncam latronum converſa ſancta eſſe de-
ſiit. Quæ veroò ab Angelo tanquam Conſequentia narrantur,
imprimis reſpectum habent ad ſummum Judæorum facinus,
dum verum Meſſiam ignominiosâ & truculentà morte affece-
runt, cujus ſceleris Deus ſeveram vindictam ab iis exegit.
Cüm itaque hæc Meſſiæ mors utrobique tam y. 26. quàâm
27. memoretur, utrobique etiam ejus conſequens ab Angelo
indicatur, & quidem Y. 26. his verbis: Et arbem atque San-
êtnarium perdet pepulus prineipis venturi, & ſinis ejus erit per in-
undationem, & uſque ad finem belli decreta eſt deſolationibus.
Verſu verò 27. hæc habentur: Et ſuper ald abominationum erit
vaſtator, & uſque ad conſummationem, & quidem determinatam,
effundetur ſuper deſolatumn. mien-
181. Antequam autem exegeſin horum verborum trada- valam
mus, in genere notandum eſt, intervallum hoc, quod à fine 70. He-
LXX. Hebdomadum uſque ad annum Chriſti 70. Veſpaſia- 6doma-
ni 2. lapſum eſt, in Scripturâ ſpeciali nomine non Qrerc. gcen,
Sicut enim ipſum excidium vocatur pp v‿εMůο Finis in Textu vocatur
& Matth. 24. ita tempus excidium antecedens appellatur p ny Ulii-
Tempus finis, ſeu tempus ilud „ quod finem proximè antecf⸗ Temhur.
* 2£ 1t

4

188 ExCIDII JUDAICI Sec. I.
dit Dan. 12: 4. 9. Conf. I. P. 4: 7. & I. Joh. 2: 18. σιτα
d&ααw altima hora, quo nomine intelligi tempus excidium pro-
Ximè antecedens, exinde patet, quia AntiChriſtus hac uhti-
mâ horâ venire & veniſſe dicitur, cujus adventus excidium
debebat antevertere, ut Chriſtus ait Matth. 24: 11. 14. quem
Chriſti ſermonem Johannes reſpicit. Meritò itaque huic tem-
poris periodo nomen damus Vltimi temporis; cujus extre-
mum Ultima hora vocatur, ut vidimus. Conſule 1. Tim. 4:
1. 2. Lim. 3: 1. 2. Pet. 3: 3. & loca alia. Angelus autem
omnes eventüs hujus ultimi temporis ordine non enarrat,
quales erant fames, peſtis, terræ motũús, ſeditiones, bella,
perſequutiones, ſeductiones, Euangelii per totum orbem ter-
rarum prædicatio, &c. uti ea recenſentur Matth. 24. ſed tan-
tùm ca depingit, quæ ipſo fine & altima ultimi temporis hord ufmn.
eventura erant, ſcil. Reip. Judaicæ Excidium, quod hic em- 122. 2
phaticè deſeribitur. beur
182. Incipit autem Y. 26. Na ra d e enn en d ruN
verba reſpectum habent ad præcedens Meſſiæ excidium, quod ſer:
quia à Judæis perpetratum erat, ideò meritô in ipſorumet rerßa
Urtem auétorum capita refunditur. Hic verò ed in Vrbs & San- Neba
. tuarium nihil aliud ſignificant, quàm Hieroſolymam & Tem- Unmit
plum Hieroſolymitanum, quorum amborum inſtaurationem alge
Daniel in præcedentibus ardenter efflagitaverat. Hæc enim mMor
ſunt duo illa, in quibus Judæi, rejecto Meſſià rupe & muni- dyx
mento ſalutis, omnem ſpem habebant repoſitam. Hieroſolyma Nue
erat Urbs naturà & arte munitiſſima, & ſatis idonca, quæ 22
impetum hoſtium ſuſtineret, unde Jeremias jam olim illos ”è
increpat, qui ſalutem ſuam hujus urbis munimentis commit- verbe
& san, tebant. Conf. Deut. 28: 52. Eſ. 48: 2. Deinde Templum ca- iuur
&uari- ſtelli inſtar erat munitiſſimum, & præterea Judæi ſe in o (cunt
um, maximè tutos exiſtimabant, quia putabant, Deum non eſſe en⸗
permiſſurum, ut ædes in ipſius cultum inſtructa injuriam pa- DWMD
teretur: unde Jer. 7: 4. iterum iterumque clamabant & in b
geminabant m os'n Templum Domini hbic eſt. Verùm quĩia ellu
Dei præſidio deſtituebantur, Jeremias hanc fiduciam vanam cory.
& temerariam eſſe oſtendit. Pari modo Gabriel hoc loco err
ait „

tl. ½Cap. V. DELINEATIO V. 26. 1890
n ait, perditum iri utrumque illud refugium, Vrbem & Tem-
boo. Plum,, & meritô, quia Eum negligebant, qui Matth. 12: 6.
llti. de ſe ipſo verè dicere potuit, r rS ie“ εααν1 οα qubd
ſnmn praſto aaſit, gqui Templo major ſt. N omine autem Orbis &
en Templi univerſa terra & Reſpublica Judaica venit, cujus prin-
tem. cipalis pars erat Hieroſolyma & in eà Templum. Sic quo-
tre. que alibi ſimplici nomine Babylonis univerſum Imperium
4. Chaldæorum intelligitur. òèấ—è́e
een 183. Vox autem npe &mrun non levem habet emphaſin, Perdet
t, & ſtylo Scripturæ ſignificat prorſus perdere internecione dele-
ella, H re.. Ita Gen. 6: 12. Omnis aro RPren berditè voτ uperat oredS
Ntet⸗ ſuos. Pariter vocabulum hoc de hominibus uſurpatum ple-
tan. nam vitæ deſtructionem ſignificat, unde men on Angelus
bors morti à Deo emiſſus vocatur mnvupr on Angelus perditor Ex.
eln⸗ 12. 2. Sam. 24: 16. 1. Chron. 21: 12. Si vero uſurpetur
de urbibus vel regione hominibus habitatâ, plenariam agro-
gr rum, ædificiorum & omnium viventium deſtructionem in-
4 fert: quo ſenſu hæc vox adhibetur in diluvio Gen. 6: 13. e-
e⸗ Verſione Sodomæ Gen. 13: 10. de deſolatione Judææ per
tucget 5 8
n. Nebucadnezarem Jer. 36: 29. Tale itaque fatum iis denuò

imminere ait Angelus: in quo tamen clarifſimum divinæ in-

Tem⸗
onein
eitn
wuni⸗

dulgentiæ indicium deprchenditur, qui Judæos immorigeros
non n'nzn internecione delevit priùs, quàm Meſſiam occidentes
rnen perdité ipſi ſe corruperant. Conf. Gen. 6: 12. 13. At-
que hic verum deprehenditur illud antiquum: Deus non mu-
tat Gentem, niſi ſeipſam prius immutaverit.
184. Inſtrumentum hujus deſolationis eſt san a dy quæ
verba, utut planiſſima, magnopere tamen variantibus vexan-an
tur interpretationibus, quæ tamen non tam rem ipſam reſpi- an
ciunt, quàm verborum conſtructionem. Græcus loco vayie
legens y tranſtulit: rv τα71ν 1 &ραοdααι sρρα υe 'rαHudlica-
TysRé*αν ,ονμρανιv,, Et Urbem & Sanbtnarium perdet cum!onet.
uce venturo z ſive o denotet inſtrumentum, ut vult Ca-
Pellus, ſeu cauſam ſociam. Vulgatus utrumque =Sy & Sy
conjungens vertit: Populus cum duce venturo. Sed quia hæ
verſiones Textui authentico non reſpondent, eas inſuper ha-

P1

lias.

190 ExCIDII JuoAICI Sect. I.

bemus. Porrò ſunt, qui putant "aa dy per Appoſitionem
dici, & populum principem vertunt, ut ſuprà §. 15. R. Sa-
muelem Valerio facere vidimus, cui populus hic vocatur dy
d a Populus princeps & prapotens. Verùm cùm talis appoſßtio du-
rior & Hebræis minus uſitata ſit, ſatius erit vertere populum prin-
cipis, quàm populum principem. Præterea dubitant quidam, quor-
ſum vox aan referenda ſit? utrum ad popalum, an ad Principem?
& quidam cum B. Luthero vertere malunt Popalum Principis
venturum: eaque interpretatio præcipuè commendatur à Clar.
Gejero, utpote qui voce Nagia hôc loco nullum alium, quàm

6 Me/. Meſſiam, ſignificari putat, cui Y. 25. hoc nomen datum erat.

Ideòque populum Meſſiæ ait appellari Romanos, quia Meſſias
iis utebatur, tanquam inſtrumentis, ad deſtruendam Rempu-
blicam Judaicam, & ad vindicandam injuriam ſibi illatam.
Ita Deus Gentes in hæreditatem ſuam dicitur immittere, &
Nebucadnezarem vocat ſervum ſuum, quia decreta Dei in Ju-
dæos & vicinas Gentes exſequebatur Jer. 27: 6. quorſum et-
iam allegari poteſt Act. 6: 14. ubi Meſſias Nagid Zeſus ipſe
Nazarenus Santtnarium deſtruttum ire dicitur. Conf. Col. 2:
15. ubi Chriſtus de principatibus & poteſtatibus, ſeu ut qui-
dem volunt, de Rectoribus Judaici populi triumphum egis-
ſe dicitur, id quod eo tempore impletum eſt, quo Titus Ju-
dæâ devictäà Romæ triumphavit. Conf. §. 178. Etſi veròô ci-

tata loca huic ſententiæ ſpeciem aliquam concilient, populum

tamen peregrinum, idololatram hoſtemque Eccleſiæ, popu-
lum Dei & imprimis populum Meſſiæ principis vocari, id qui-
dem duriſſimum eſt, & quantum novi, ſimile exemplum non
habet. Hoc veroô certum eſt, Gentes Idololatras à ſuis Ido-
lis appellari, quemadmodum Moab vocatur populus Chamoß
Num. 21: 29. Jer. 48: 7. 46. Nec licet hôc loco ca tem-
pora reſpicere, quibus Romanum imperium fidem Chriſtia-
nam ſuſcepit, acſi ob hanc rationem populus Meſſiæ per pro-
lepſin vocetur. Eò enim licentiæ nemo hactenus proceſſit,
quantum ſcio, ut verba Texts acciperet, acſi ſcriptum es-
ſet an hy nri by popalus, qui futurus eſt pepulas Principis
Meſſiæ. Deinde ſimplicitas Orationis, quam ubique ſecta-
mur,

ne
mnæs
nov
ſum
ing
koren
V. eß
gui 4
Tiro
lum
dſten
von⸗
nate
Kti
Un
ſend

Fum

et⸗
N
12.

gi.
gis⸗
Ju⸗
dcl.
Num
opl⸗
qui⸗
pon
lGo⸗
lemn.
ſtia⸗
10⸗
1
nes
“
llr⸗
mr;

Cap. V. DELINEATIO V. 26. 191
mur, Prædicatum ad proximè præcedens Subjectum referre
jubet, unde optimum factu judicamus vertere: Populus prin-
cipis venturi z ut fecerunt Vulgatus & Aquila, qui vertit:

AXæ „ννανaρνe.⅝ u νονεν, atque ſic voce Nagid höôc loco non

Chriſtus innuitur, ſed alius quiſpiam, qui ideò Ran ras prin-
ceps veniens ſeu advena vocatur, & eo nomine "a mub Meſ-
ſiæ Principi opponitur. Hr
185. In co jam omnes conveniunt, nomine y populi exer- Sy
citum ſeu copias militares intelligi, quemadmodum Pfſ. 3: 7. Exerei-
dy maad myriades populi ſunt myriades militum. Sic alibi. Hic ?us Ro-
verò Marshamus putat, innui exercitum Syro Macedonicum,dPugl
qui duce Ant. Epiphane Judæam invaſit. Sed univerſa ejus
ſtructura ſuprà everſa fuit, quare cum reliquis Chriſtianis &
Judæis hæc de exercitu Komano dicta eſſe contendimus.
186. Hic exercitus ducebatur à "an Dace vel Principe, quo "an
nomine fruſtra quidam intelligunt Heredem, qui Romano- Impera-
rum ope regnum Judaicum occupavit: eumque ideò advenam a.
vocari volunt, quia de ſtirpe Aſſamonæorum non fuit, imò .
ne quidem natione Judæus, cùm fuerit proſelytus ex Idu-
mæis. Sed Herodes Rempublicam non deſtruxit, verùm ei
novum potiùs ſplendorem attulit, neque poſt Meſſiam exci-
ſum, ſed ante ejus nativitatem regnum invaſit. Reliquum
itaque eſt, ut hôc nomine venire dicamus Romanum Impera-
torem, & quidem primò Neronem, qui per Ducem exercits
Veſpaſianum Judæam oppugnavit, ac deinde Veſpaſianum,
qui duce Tito Hieroſolymam expugnavit, & poſt obitum

Tuto ipſi imperium reliquit. Huc optimè quadrat vocabu-
lum Nagid, utpote quo Regem ſignificari poſſe ſupra §. 136.

oſtendimus. Imò ne quidem opus eſt, ut hanc vocem ex-
ponamus KRegem, cùm Cæſares Romaninon KReges, ſed Im-
peratores & Diétatores fuerint appellati, qui honoris & mune-
ris titulus cum voce Nagid miré convenit. Etſi negare no-
lim, Romanos Imperatores Judæis in Thalmude & ubique
ferè, nec non in Canone, 'obn Beoiαρν, KReges vocari, & 8y-

rum hanc vocem tranſtuliſſe — Regem, uti verſu

1792 ExCIDII UDAICI Sect. I.

præced. jam fecerat. Exinde autem, quia deſtructio Urbis

non Duci, ſed populo Ducis tribuitur, Joſephus Jachiades ob-

ſervationem effingit magis curioſam, quàm neceſſariam, in-

„81

Adve-⸗
na.

y
7AS.

quiens ς 92 2 — &h en e eeen eeeenn ien
Synn en d deen den ee eeen ane l' Empereur vertit:
Ecce autem perditionem iſtam attribuit populo, non verb Tito,
quia quemadmodum ſeripſit Zoſephus, ipſe miſertus fuit civitatis
& populi, Idem obſervat Abarbanel. .
187. Denique princeps hic vocatur san veniens ſeu ventu-
rus, non autem Occidentalis, ut quidam volunt, acſi ſcriptum
eſiet vpym Nnp Nzn veniens ab occaſu Solis. Etſi enim certum
eſt, Romanos eſſe & vocari Occidentales, tamen vox - Ve-
nire nihil tale ſignificat in tali coniſtructione, ſi alii nomini
præter Solem addatur. Conf. §. 114. Cœterùm hæc vox du-
plicem admittit ſignificationem, & quidem (&.) Innuit Du-
cem Advenam, & peregrinum, qui ex aliis orbis regionibus ex-
cercitum in Judæam duéturus erat, atque hôc nomine oppo-
nitur Duci Meſſiæ, qui ex Judæis in Judæàâ natus, ac proinde
civis erat, non peregrinus Matth. 17: 25. (.) Deinde mn
Hebraicum non ſolum venire ſed faturum eſſe ſignificat, &
quidem non tantùm de tempore uſurpatum, v. g. Nan doy
ſèculum futurum b'a b'b' dies veniunt, ναετα ρ Venit hora
Jer. 31: 31. Joh. 5: 25. ſed eundem ſenſum ſervat etiam a-
liis rebus applicatum. Ita I. Joh. 2: 18. dicitur νττοεαα½αρ
,†αο AntiChriſtus venit, i. e. futurus eſt. Ita imperium ali-
quod veniens ſeu futurum vocatur Pſ. 102: 19. rN ata&
poſterior ſeu poſterorum *ιtas, & &an dy popalus adhuc cre-
anadus. Ita Germanica lingua ejuſque dialecti ea dicunt Kom⸗
men/ venire, quæ futura ſunt, & poſteros vocant die Nach Kom⸗
men venientes. Utram verò horum explicationum eligere ve-
lis, an priorem? An verò poſteriorem an utramque? id
mihi quidem perinde eſt. Hoc ſcimus, Imperatores Roma-
nos reſpectu Judæorum, fuiſſe peregrinos & advenas. Sci-
mus quoque Rempublicam Romanam ætate Danielis vix

quicquam valuiſſe, ut meritò vocari potuerit dy &o non popu-

Iurs, uti Babylomi appellantur, cum vires eorum adhuc tenues
1 . erant

Ca
eran
Ino
Pit,
8
1
bus
tuͤr
erbi
linde
Mür
extr
elt.
.
liid
Vebi⸗
Awd
nemn
Vidin
71
ir on,
herde
non e
indi
ſec /
Vrle
V

lrun

dcio
ſe, c
Uerli
ihum
Mo d
dart
ea

Cap. V. DELINMATIO . 26. 193

erant Efſ. 23: 13. Imò Roma Imperatores, ſtrictè ſic dictos,

b. anno demum 45. ante æram Chriſti vulgarem agnoſcere cœ-⸗
In. pit, ut ita Romanus Imperator meritò ab Angelo vocetur
nD &a "an Princeps diu poſt tempora Danielis futurus.
it:. 188. Sequrtur qova Et finis ejus erit in inundatione, qui-
1,;, bus verbis Adjunctum Aliquon „Modus atque Gradus innui- Finie
Ati⸗· tur deſolationis & excidii. LXX. loco nominis pp legentes ,9.
M verbum “ vel s6 vertunt: anεονονανα &ν αρπαππρυ ex.- „.
tg. eindentur in diluvie. Sed ut Textum Hebræum preſsè ſequa-
tu. mur, ille mentionem facit Finis, quo in gencre rei cujuſvis
tmn extremum indicatur, quo deſinit eſſe, vel talis eſſe, qualis
Ve. eſt. Ita in Sacris ſæpiſſimè vitæ humanæ cxitus abſolutè ejus
mim IP Pinis vocatur. Ex iis autem, quæ præceſſerunt, liquet,
du. quid finis ſibi velit höc loco? Scilicet cùm de deſtructione
De. Drbis & Templi ac proinde Reipublicæ agatur, Finis nihil
A. aliud ſignificat, niſi Vltimum ejus, ſeu ipſiſſimam exſtirpatio-
o. nem & excidium, per quod eſſe deſinit; prout illud vocari
nde vidimus §. 181. Eo ſenſu de Babele dicitur Jer. 51: 13. a
du Pp venit Finis tuny. Ita Deus ait Gen. 6: 13. a 99 p Fi-
& nis omnis carnis mihi obverſatur: ſequitur pr'nyp 'nn Ecce ege
* perdo eos and cum terrd. Hinc facilè colligitur vp ſinem ejus
Nota non eſſe Finem Titi vel Romani imperii per Meſſiam deſtruen-
a. di, ut vult Jarchi, de quo in proximé ſequentibus; neque

indicari Finem ipfus belli, quem Angelus poſtea conſiderat;

i,. ſed ſnem ejus, quod deſtruendaum erat. Id verò duplex eſft.
att Vrbe & Templum, Ubi notari meretur, y fœmininum eſſe „Imbria
cre vß veròè maſculinum, unde colligitur, quorſum Propriè af-Tem, 1
Kon⸗ Frum maſcnlinum vocis †p referendum ſit, ſe. ad Templam. .
gorn⸗ Scio forè „ qui dicant, hanc obſervationem planè nullam es-
e ſe⸗ ſe, cùm Hebræis uſitatiſſimum ſit, aliquot Subſtantivis di-
) i3d verſi Generis concurrentibus ſubjicere Pronomen Demonſtra-
R tivum vel Poſſeſſivum maſculinum. Sed ſi conſideres (1.)

non dici dup finis eorum, Urbis ſcilicet & Templi, ſed in
Singulari wp ſinis ejus 3 (2.) fœminino ay arbi in ſequentibus
„ dari Adjectivum ſeu Participium foœmininum nxon, quod ſa-
neè ad aliud præcedens vocabulum referri nequit; facilè con-
etant. Bb ce⸗

194 EXxCGIDII JUDAICI Sect. I.
ccdes, huic murtationt Generum mhil ſubeſſe poſſe aliud,
quàm quòd utrumque ad præcedens Subſtantiyum ſui Generis
pertincat. Proinde, ctiamſi Vrbs non excludatur, primò ta-
men & propriè Finis Templi dicitur eſſe in inundatione.
189. Extrema hæc deſtructio dicitur eſſe ua in inunda-
Inunda, tione ſeu diluvio, Metaphorâ deſumtâ ab impetu aquæ copio-
cionzuid? ſe irruentis, quo ſenſu hoc vocabulum adhibetur Ez. 16: 9.
Pavabo te aquà Pn vNe & elaam ſanguinem tunm, Metapho-
râ repetità a maétatis animalibus, quorum ſanguis & ſordes
impetu aquæ plenis amphoris affuſæ eluuntur. Conf. Lev.
15: 11. 12. Ita hominum laniena, & ex eàâ copioſè ſparſus
cruor, Floro vocatur inundatio ſanguinis. Præcipuè verò hæc
vox deſignat inundationem inſurgentibus Auviis, mari, vel
copioſis imbribus factam Ez. 13: 13. quæ agros & ædificia
omniaque obvia evertit, ac nullis aggeribus nullaque mole
oppoſità cohiberi poteſt unde tale diluvium in Geneſi vo-
chtur b'o nb & abſolutè und quæ vox, à a1 derivata, ra-
dicali ſenſu impetum ſignificat. Hinc factum, ut non ſo-
lam Hebræis, ſed etiam Latimis hæc phraſis Metaphoricè
ſumta deſignet impetum, curſum & progreſſum rerum, qui-
ſiſti & cohiberi nequit. Ita Prov. 27: 4. P. Pev Latinis ef-
frenem effuſamquè tram ſignificat, nec non Rabbini hominem
perditæ libidinis vocant mym mNN i wu effuſum in libidis
em & ſoortationemz. .
190. Quid verò propriè hêc loco inundationis nomine in-
telligatur, patet ex proximè ſequentibus, quibus non obſcu-=

rè innuitur, denotari bellum & exinde ortas deſolationes.
Si itaque hæc phraſis adhibeatur ad deſeribendam Gentis ali-
cujus deſtructionem bello factam, duo ſignificat, & quidem
cepio- (1.) Copioſum exercitum, qui univerſam regionem aliquam

ſus e Met
ereitus. militibus repler. Hæ Meta

hora nonſolum Sacris Scripto-

ribus uſitata eſt ut patet ex Jer. 46: 7 8. ubi copiæ Regis
Agypti Cum inſurgente gumine comparantur. Sie Eſ. 8: 7:
8. Exercitus Aſyriacus vocatur d-arn trmr NiN Asa la-
vii violenta & oopioßa, aggeres rumpens & inundans, ad col-
m uſque immergens, & univerſam. terræ latitudicem im⸗
plens.

des

Cap. V. DELINEHATIO V. 26. 195

plens. Conf. Dan. 11: 10. 22: 40. Sed cadem etiam Me-
taphora uſu recepta eſt profanis auétoribus, puta Homero,
& ex eo Virgilio Eneid. l. 2. ut obſervat Sanctius. (11 ) Hãac PDeſala-
Phraſi innuitur omnimoda locorum deſolatio, hoſtili invaſio-iore-
ne inducta, quàâ non agri ſolùm & oppida, ſed incolæ ſimul"um.
delentur, ſicut mari vel fluminibus inſurgentibus obvia o-
mnia ſuſſocantur & ſolo æ qquantur, imo interdum ædificia fir-
miſſima funditus eluuntur & quaſi effodiuntur. Conf. Dan.
11: 26. Hinc Jachiades ait ed ed en eenn nneen ⸗
Prit incondita deſolatio, inſtar copioſæ inundationis. Ne autem
fuſè repetamus, quæ Joſephus de excidio Judaico narrat,
ſuffieit monuiſſeé, Romanos ingentem exercitum duxiſſe ad-
versùs Hieroſolymam, camque & quidem præcipuè Tem-
plum (quod præprimis hie reſpici oſtendimus) ſolo *ιαgquas-
fe, & ut Servator ait, non feciſſe feliquum M9e é M-
Sov Lapidem ſzper lapide Matth. 24: z. ſed inundationis inſtar
illud ad fundamenta uſque deſtruxiſſe & quaſi eluiſſe. Un-
de ca, quæ Jer. 47: 2. de Chaldæis dicuntur „ hic ad Ro-
manos applicari poſſunt: Aqnæ exſurgunt a Septentrione & col-
ligantur in rapidum torrentem, atqus iknndabint terram & pleni-
tndinem ejus, urbene & huabitantes eam. Conf. Am. 9: 5. 6. Diluvi-
Probabile autem eſt, hanc phraſin imprimis deſumtam eſſe ex ene.
EHiſtoriâ diluvii Nochici, utpote in quâ non ſolùm mentio
fit qov ſeii o'b αττατHι .σνυd / kilnvii, ut vertunt LXX. Inter-
Pretes, ſed etiam pp finis & nrrun perditionis, quibus vocabu-
lis Textus deſtructionem Hieroſolymæ,; præeipuè Templi,
deferibit. Conf. Gen. 6: 12. 13. &c. Quia verò hæc Me-
taphora Germanis mimis uſitata eſt, optime Lutherus noſter
addidit particulam ſimilitudinis & eovn Vertit: Wie durch eine
Flut / quaß; per inundationen, quæ Verſio cùm ſuprà adduct4

Jachiadis Paraphraſi congruit. -ð
19 1. Additur Terminns Exeidii, quando dicitur Pp v Termi-
PDDe DNr rdd , ſque ad finem belli decreta eſt deſola- vur ex-
tionibus. Etſi autem hæc verba plana eſſe omnique difficul-d.
tate carere videantur, nihilominus tamen ea vexat diſlenſus
interpretum. Quare erroris evitandi Geuis ſenſus verberam 1
2 lte⸗

wve,

n.

196 ExCIDII IUDAICI Sect. I.
literalis ex Grammaticàâ & Criticà primò omnium erit eruen-
dus. In hunc finem obſervo, vocem unw & more nunquam
in Sacris ipſum actum excidii & deſolationis ſignificare, ſeu
vaſtationem, quæ eſt in ſieri, verùm ſemper uſurpari de deſo-
latione jam peractà, atque ſignificare ejus effectum, nempe
perſonam, rem vel locum perditum & deſolatumin, & quidem
cnitus ac funditus deſtruétum & everſum, vid. Eſ. 49: 8.
61: 4. Ez. 36: 4. Dan. 9: 18. Unde facilè patet, quid ſi-
bi velit plurale nmone vaſtitates? ſc. aoben dopv vaſtitatem &
vaſtitatem, i. e. ſtrata paſſim rudera locorum everſorum, ut
dicitur Ez. 35: 7. Deinde vocabulnm nunn- ſignificat deciſum
ſeu decretum 1. Reg. 20: 40. Job. 14: 5. & alibi. Et qui-
dem hæc vox non eſt referenda ad ſequentem obe quia hæc
Pluralis numeri, illa verò Singularis eſt. Equidem fateor,

illud non pugnare cum ratiomibus Grammaticis, & quemad-

modum in præcedentibus Verbum Singulare Maſculinum m

reſpondet Subſtantivo Plurali Maſculino 'yav ſic etiam hôc
loco Plurali Fœminino monv Participium Singulare Fœmini-
num pnzam poſſe reſpondere. Attamen talem Enallagen abs-
que neceſſitate in Textum nolim intrudere, & Participium
hoc ad præcedentium Subſtantivorum Fœmininorum aliquod
referre malo. Subſtantivum illud non ita commodè eſſe pot-
eſt orbnd Bellum, acſi ſenſus eſſet: Et aſque ad finem belli
deciſi erunt vaſtationis. Id obſervans Græcus, equidem vo-
cabulum nxirn ad præcedens Bellum refert, attamen aliud ad-
dit verbum, ex alia ejuſdem vocabuli ſignificatione ortum,
ue præcedentia, Vrbem ſeil. & Templam, cum deſolationi-
us conjungit, dum vertit : Heg r6Xνι JTπαανσστ1παεν
rake εσaναοαοτι.,b4ſque ad finem beli conciſi. Urbem & Tem-
plum ordinabit ſeu deſtinabit deſolutienibus, Quo ipſo oſten-
dit, ſe priorem verbi pvara conſtructionem fecurè non poſſe

ſequi, ac proinde alteram addit, ut. ſi fortè in alterutrà pec-

caverit, altera tamen ſervari queat. Idem eum ſuprà feciſſe

72 f⸗ .—/d„dꝛ . .* .
Hirtſo ex §. 103. & 108. colligi poteſt. Subſtantivum itaque, ad
deciſs quod vocabulum nuon réferendum eſt, optimè ex præceden-
deſolati tibus repetitur, & conſtituitur y VUrbs, ad quod fœmininum

enibut. DY.

Ca
Nr
nunm
Vrbi⸗
mma t
ad 7
inro⸗
lenut
pol
Calte⸗
un
t 4
.
ut e⸗
Innn
Cumn
gwe
align
Erlta
loſol
Iis re
19.
ben,
1
ad
æßs
o
Der
nd,
illud
quæ
ſt.
Verto
NY.
S
1

9

I.

leh⸗
lam
ſeu
elo⸗
nde
denm
. 8.
ſi⸗
, u
iſun
qui⸗
hæc
or,
mad⸗
n
n hoc
emini⸗
n Ws⸗
igiumn
Iqod
pol⸗
lel
m Vo⸗
d Ad⸗
;,
criuni⸗
Utbts
Ten⸗
oten.
8 e
lec⸗
ſecil:
ue;
Aeceh⸗
imn

Cap. V. DELINEATIO V. 26. 197
num primò & propriè pertinet, quemadmodum " maſeuli-
num ex up ad Templum retulimus. Ita tamen, ut nomine
Vrbis ſtylo Scripturæ ſimul veniat Judæa, cujus Hieroſoly-
ma erat metropolis: quemadmodum in præcedentibus ſinis,
ad Templum præcipuè relatus, ſimul urbis & regionis finem
involvit, quippe Templum totius Judææ ſanctiſſima & excel-
lentiſſima pars erat, nec deſtrui poterat, niſi expugnatà Me-
tropoli, quæ ipſa ante occupatam regionemn & circumjacentia
caſtella vim commodè pati non poterat. Hieroſolyma itaque
unàâ cum univerſâ Judæàâ dicitur monz nxrn i. e. moned decre-
ta deſolationibus, ſeu ut deſolata ſit afque ad finem belli Ex.
35˖: 7. Ita rem exponit RS], inquiens mobe pzynn n en
ut ex §. ſeq. 193. patebit. Vocabula enim, quæ decretum
innuunt, non ſolùm cum eco, quod decernitur, ſed etiam
cum eo, cui aliquid decernitur, conſtruuntur. Ita utrum-
que dico: Mortem alicui decernere, & Decernere ſeu deſtinare
aliquem morti. Dum autem Vrbs in ſpecie deſolationibus de-
creta dicitur, innuitur, triſtes belli effectûs præcipuè in Hie-
roſolymàâà obſervatum iri, & deſolationem ad eam præ cœte-
ris referri, id quod obſervat Jarchius & obſervatur Dan. 9:
18. Py NDDE & vide deſolationes noſtras, & quidem Ur-
bem, quæ aà nomine tuo denominatur.

192. Dicitur autem deciſa deſolationibus oron pp d uſque Wige

ad finem belli, ſcil. illius, quod ab exercitu Ducis venturi Ju- a⸗

dæis illatum eſt. Vulgatus particulam ay perperam vertit bel.

Poſt finem belli, & fruſtra excuſatur à Sanctio, idque per du-
plicem hypotheſin, eamque duriſſimam. Supponit enim pri-

mò, Vulgatum interpretem loco y legiſſe ny deinde héc loco y an-

illud m poſſe ſignificare poſtea, uti exponi poteſt Jon. 3: 4.
quæ ſanê conciliatio, ne dicam abſurda, minimùm duriſſima
eſt. Hebræum itaque Textum preſsè ſequutus hæc verba
verto: Et uſque ad finem belli Urbs deſtinata eſt deſolationibus;
vel Decretum eſt de Urbe, at deſolata ſt, ſeu varia loca deſo-
lata videat, aſque ad finem belli.
193. Jam de horum verborum implemento diſquirendum
eſt, & monſtrandum, de cujuſnam belli fine Angelus loqua-
Bb 7 tur

Bellum,
non Gogi

Sigi.

daicum.

198 ExcIDII JUDATCI Sect. I.
tur? RS] vVerba proximè præcedentia Et fnis ejus erit in in-
undatione explicaverat de fine imperii Romani, vel potius

imperii Gentium ex Romano imperio ortarum, quod Judæi

à Meſſiâ ſuo deſtruendum eſſe volunt. Idem ad hæc verba
notat —ovv zn n n nenen en Et aſque ad Fi-
nem belli Gogi & Magogi Vrbe deſtinata eſt deſolationibus,
h. e. tamdiu deſtructa mancbit Hieroſolyma, uſque dum
Mefſias, devictis bello omnibus Gentibus, Judæos in Patriam
reducet, coſque vindicabit ab iis, qut Vrbem & Templum de-
ſtruxerant, quod in præcedd. Romanis tribuitur. Hæc uti-
que in auram dicta non funt, ſiquidem ex Chriſtianis Theo-
logis non pauci pro certo ſtatuunt fore, ut Judæi ultimis
temporibus ad Chriſtum converſi in Canaanem redeant, ibi-
que Hieroſolymam & Templum denuo exſtruant. Etfi cnim
Hieroſolyma aliquoties æternæ ſolitudini deſtinata dicatur,
tamen legimus Eſ. 61: 4. 5o ian aternas vaſtitates, ipby
rmα priſeas ſolitudines, mied loca multis ante ſeculis
deſolata, aliquando eſſe inſtauranda. Accedit, quod dmdnu
non actum deſtruttionis verum res & Loca jam deſoläta ſignifi-
cet, unde concludi poſſet, h. I. verba fieri de fine belli ali-
cujus, quo urbs everſa non eſt, ſed quo durante deſolata &
ruderibus immerſa jacebit, ſub finem ejus reſtituenda: quo
nomine vix aliud bellum venire poteſt, quàm ultimum illud,
in quo Regnum AntiChriſti exſtirpabitur: mifi fortè bellum
Hadriani h. I. in ccnſum vocari poſſe velis. Hæc ſanè hone-
ſta oratio eſt, nec infſuper habenda. Attamen hòôc loco non
diſquiremes, an dicta Scripturæ, quæ de reſtauratione ſoli-
tudinum agunt, intendant inſtaurationem Hieroſolymæ &
Templi terreſtris vix aliquando futuram? an potius reſtitu-
tionem collapſæ Eccleſiæ indigitent? hoc tantùm monemus,

Textum modèò expoſitæ ſententiæ nil quicquam favere. Præ-

terquam cnim, quòd Hierofolyma in hunc ufque diem in-
ſtaurata mancat, etiamſi priſcum fſplendorem amiferit & à
Mahomedanis habitetur; ex præcedentibus patet, nullum a-
liud bellam indicari, quàm illud, quo Urbs & Templum
everſa fuerunt, quod vulgò cum Joſepho udaicum Vocaims:

Judæ

Cap
R in
nus c
lge
6) I
bi &
deſol
grule
Gruta
o
HMdunm
tum

quen

perp

Mn
Ia ci

GCalil

inde
Plum
Titus
egit.
Upote

()

Kenlin

blica

Cap. V. DELINEATIO y. 26. 199

& in quo partes habet Daux venturus, ſeu Imperator Roma-
nus cum exercitu.
194. Hôc poſito, hæc verba duplici modo exponi poſſunt: Duphkæ
(.) Durante bello cum Romanis, uſque ad ejus finem, Ur- eréo⸗
bi & cum eâ integræ Judææ decretum eſt, ut varias videat Penſun
deſolationes. Quippe Reſpublica Judaica non uno ictu, ſed
gradatim deleta eſt, dum Caſtella Galilæz munitiſſima primo
diruta funt, antequam ipſa Hieroſolyma oppugnaretur. Ipſa
quoque Hieroſolyma, antequam eam adorirentur Romani, ab
Idumæis & Zelotis ſicaris ingentem ſtragem patiebatur, ut
tum jam meritò vocari potuerit aopw civibus orba & deſolata,
quem vocabuli ſenſum, vid. Eſ. 49: 19. 54: I. Poſtea Urbs
per partes expugnata & deleta eſt, dum inferiorem arbem Tem-
plum & Antenia arx, eaque ſuperior arbs ſequebatur. Atque
ita cives Hieroſolymitani in Galilæàâ, deinde incolæ Zionis in
Galilæâ, inferiore urbe & Templo, denique fub finem belli
Judæi fuperſtites per totam Judæam videbant mone varia hinc
inde ſparſa rudera & deſolationes. Porrò quia hoc bello Tem-
plum delendum erat, finis belli incidit in illud tempus, quo
Titus ab expugnatione reverſus Romæ de Judæà triumphum-
egit. Ita ut hoc loco belli Hadriani vix ulla habeatur ratio,
utpote ſub cujus initium templum jam diu erat deſtructum.
(a). Clariſſimus Geierus obſervat, verbis illis hunc ſubeſſe
ſenſum: Bellum non ceſſaturum priùs, quàm tota Reſpu-
blica ſit everſa, quaſi per uſitatam Converſionem loco verbo- Con-
rum Uſque ad ſinem belli durabunt deſolationes, dicatur: Vſque verßo
ad finem deſolatioenum, vel uſque quò univerſalis Judææ deſo-
latio completa fuerit, durabit bellum. Talem converſionem
Adverbia temporis ſubinde admittunt, ut liquet ex Gen. 49:
10. MWon recedet ſeeptrum à uda, uſque quò veniat Schilo, quæ
verba ſi convertas, docebunt, Meſſiam non ventarum, uſque
2 5 ſoeptrum a Znda receſſerit. Utraque ſententia vera eſt &
procul dubio à Jacobo Patriarchà intenditur. Eodem modo
Latinis uſurpatur adverbium temporis Caum, Ex. gr. quando-
GCurtius 1. 8. C. 13. 14. ait: jam agmen ducebat, Cum nuncia-
tur: Trajicere amnem parabat, Cum procella imbrem effadit 3
P hic.

200 ExcIoII JIVDAICI &c. Secct. I.
hic verborum per GConverſionem ſenſus eſt: Nunciatur, Cum 6
agmen ducebat: Caum amnem trajicere parabat, procella imbrem
efudit. Similia exempla millena in Claſſicis Auctoribus repe-
riuntur. Præcipuè autem héc loco uſum habet Converſio,
quia angelus ipfe eà utitur in fine hujus oraculi, inquiens:
Et uſque ad determinatam perditionem impetus belli ſe effundet

in deſolatum, quæ verba §. 216. ctſ conſiderabimus. Hac

itaque Converſio docet, fnem belli àtque complementum deſo-

lationum in unum idemque tempus ineidere; cùm eorum u-
trumque alterius terminum ſecum ferat. èè

SE C T 1 0 II.

De iis, quæ Y. 27. de Excidio narrantur, & quidem in
Pecie de 'r ov 8132 ſeu Alà Abominationum.

rerſay. 195. — andem ad ea pervenimus, quæ de excidio Rei-

I publicæ Judaicæ, ſpacium LXX. Hebdomadum

conſequente, F. 27. dicuntur. Et ſicut Archangelus Y. præ-

ced. oſtenderat, Excidii Meſſiæ conſequens eſſe Judæorum

excidium, ſic Y. 27. ubi abrogationem cultú⅛s Levitici me-

moraverat, per mortem ſeu excidium Meſſiæ factam, in nar-
ratione excidii Judaici pergit, & duo addit, quorum prius
reſpondet prioribus Y. 26. verbis de exereitu Ducis venturi:

poſterius reſpicit verba ejus poſteriora de diluvio bellico, & de-
ſolationibus ad finem belli nfque decretis. Prius his comprehen-

ditur verbis nen 've e en Et ſuper ala abominationum
vaſtator; quæ verba profectò obſcuriſſimum ænigma præ ſe
ferunt, dignum, de quo peculiaris inſtituatur Diſſertatio.

“ . Memini, cum in Academià Friſiorum agerem, à Celeberri-
T. mo Theologo Campegio Vitringa mihi annis abhinc ferè tri-
bus hoc datum fuiſſe negocii, ut abſtruſum hoc ænigma ſol-

verem, ſibique ea, quæ in hanc rem meditatus eram, in Col-
legio Problematico exhiberem. Quare, quæ tum temporis
à Summè Venerando Præceptore didici, juvat in medium
proferre, iiſque Textui abundè ſatisfactum fore confisdo.
196. Pri-

Prra⸗
Oorha⸗
tare &
li vid
ſev t⸗
hæc
repu
nem,
Acte
yerſio⸗
10
propt
Vel
tur er
7. 14.
duc
mocdo
Domi
Autem
al
fimeyt
Ecxtren
ho &
orrpu
2, F
Plan

R Alann
tdtunm

mine
luben

ndet

lſ⸗.

quidam totius Y. 27. ac proinde horum verborum duplicem

verſionem habet Clemens Alexandrinus.

autem ala avium ab utroque latere extremum ſit, Metaphori- Meta-

corpus ſcu peditatum protegebat, vocatur aοεαα, cornua, a-

Cap. V. DE ArA AsoMINATIONUM Yy. 27. 201
196. Priuſquam autem rem ipſam exponam, pauca de ver- Pirſie-
bis monenda erunt, ut tantò facilius percipiamus, quiſnam "esre
verus vaticinii ſenſus eſſe queat, & eſſe debeat. Codices Græci“

nobis exhibent explicationem, quarum prior hoc ænigma cum
Præcedentibus connectit höc modo: Kalaravοαι νσαια*αια
νoâ[u eD T1αρνρε οααιαανονν, Deficiet vel deficere faciet .5
tare & ſacrificii & pinnaculi præ vaſtatione, ubi altare pinnacu-
li videtur denotare altare ſufftüs, utpote quod ſub le,νια
ſeu tecto ipſius templi poſitum erat. Vid. S§. ſeq. Sed cum
hæc verſio Textui verborumque conſtructioni adversaà fronte
repugnet, tantùm in cenſum vocabimus poſteriorem verſio-
nem, quæ hæc eſt: Kal é! Tr6 fepev SαXνννςς * ssααεα
Atque in Templo abominatio deſolationum erit. Utramque hanc

197. Sed ut ad Textum redeamus, vocabulum o primo 2
& propriè alam avium ſignificat Pſ. 68: 14. Eſ. 10: 14. Im- Propris,
propriè autem uſurpatur vel Synecdochicè vel Metonymicè
vel Metaphoricè. Synecdochicz ipſe volucris nonſolum voca- Synee-
tur ù vya Prov. I: 17. ſed abſolutè p- ala, alatas, ales Gen. "ochice.
7: 14. & alibi. Metonymicè ala ſignificat protectionem & de- Metony-
fenſionem, qualem gallina pullis expanſis alis præſtat, & höc vice.
modo Divina protectio ſenſu Allegorico vocatur ala vel alæ
Domini Pſ. 17: 8. 36:; 8. 61: 5. Deut. 32: II. & alibi. Cùm
ala vocatur illud, quod à lateribus expanditur, ut ore ve- Poritsr
Rimenti, die Schoͤſſe an denen Kleidern Num. 15. 38. Ez. 16: 8.
extremæ oræ terræ Eſ. 24: 16. Tandem ſtylo Græco, Roma-
no & noſtro equitatus exercitůs, qui ab utroque latere ipſum

Ig, Fluͤgel; quo ipſo nomine Germani valvas januarum ap-
pellant & quævis alia, quæ ab utroque latere aperiuntur &
alarum inſtar expanduntur. Sicut autem Ala Synecdochicè
totum alitem ſignificat, ſic eodem tropo integer exercitus no-
mine alarum venit Eſ. 8: 8. ubi de Aſſyriorum exercitu hæc
habentur: Et extenfiones Alarum ejns implebunt latitudinem ter-

Cc 7

v
dο
Sec.

ria.

202 DE Pe OSD Sect. II.

ra tu«, Enmannel! Adde Ez. 12: 14. 17: 21. ubi copiæ mi-
litum Synonymaà voce 'nis ale appellantur. Denique Ni-
colaus Abramus aſſerit, Alam Metaphoricè poſſe ſignificare
tettum, quia alarum inſtar ædificia obtegit, præſertim ſi te-
ctum ab utroque latere demiſſum in medio verò convexum
intelligatur, unde tale tectum Scriptoribus interdum aquila
vocatur, & Græci pinnaculum ſeu ſupremum tectum à =1-
eu; alâ vocant ρριο, Ut obſervamus ex Matth. 4: 5. &
cx alterãa Græcarum verſionum ſuprà allatarum vidimus. Ad
hæc verò in genere obſerva, quia héc loco de hoſtili in Ju-
dæam invaſione agitur, Alam ſignificare aliquid quod ad aciem
belli pertinet.
198. Alterum, quod additur, vocabulum eſt vpv abomi-
nationes. pv in genere ſignificat rem, cujus immundities, obſccœ-
nitas & indecentia horrorem, deteſtationem & nauſeam creat Eſ.
66: 3. 17. Unde hæc vox Euangeliſtis, Græco & 1. Macc. 1: 54.
SotXuνναα vertitur, quod ſignificat rem deteſtandam & abo-
minabilem, proprie fœtentem & fœtore nauſeam excitantem.
Gonf. phraſin Hebraicam, quà is, qui ob facinora vel aliâ
de caufa alicui deteſtationi & horrori eſt, dicitur n vean fœ&=
tere ipßf Ex. F5: 21. I. Sam. 27: 12. 2. Sam. 10: 6. Hinc fa-
Kum eſt, ut animalia immunda, & imprimis reptilia, 'xpv abo-
minationes vocentur, Lev. 7. II. 20. Eſ. 66: 17. & commu-
ni Judæorum ſtylo, utpote à quibus non ſoluùm Iſraelitæ ab-
ſtinere & abhorrere jubentur, ſed quæ partim etiam naturali
aliquâà antipathiâ homines terrent, uti obſervamus, multos
ad tactum vel etiam ad viſum araneæ, limacis, muris, bu-
foms, ſalamandri, erucæ, aliorumque inſectorum horrere atque

2
nauſeâ corripi. Deinde ſenſu Morali abominationes vocantur

graviſſima facinora eorumque inſtrumenta, quæ efficiunt, ut
Romines ſceleſti Deo quaſ omnibuſque bonis faſtidio ſint.
e,& Hine omnium criminum atroeiſſimum Iololutria, unaâ cum
uo a jpſis Idolis, pe & C„ appellatur in Daniele, nec non
Deut. 7: 25. 26. Ez. 5: I1. 20: 7. 8. & alibi, præſertim
ubi mentio ſit ſpurciſſimæ fornicationis in quibuſdam Gentilium
ſacris uſitatæ, ut innuitur Jer. 13: 27.

uin etiam Mola 1⸗

pſa

Ca
pu⸗
Hium
Ut ſu
10
ic
ite
ey!
lenſan
er,
dam
5 ey,
ficar
oen
200
na h
der
iele
tens
Pener⸗
ue a1
X T
24.
lion
aton,
V
CN)
minin
hæc
Aom
T.
n I.
Am
4.
upi
Eenen

Cap. V. ALA AsOMINATIONUM V. 27. 20 3
Pſa abominationes vocantur, quia partim erant imagines repti-

lium, partim ſculpturæ ſupra modum horrendæ & obſcenæ,
ut funt idola Molechi, Veneris, Priapi, &c.

199. Tertium Vocabulum eſt nen quod pro ratione ra-ben

dicis Spy duplicem admittit ſignificationem, & vel denotat
Stupentem & attonitum Eſr. 9: 3. 4. vel Vaſtantem & deſolan-

tem Dan. 11: 31. Denique Bræpoſitio y varium admittit —„

ſenſum, dum vel ſapra, Vel ſub, vel contra, vel juxta, vel
Per, vel aliud quid ſignificat. Ubi monendum eſt, eſſe quos-
dam, qui verba oo oy conjungunt, & vel exponunt " dy
Per, ope, operâ, ut facit Saadja; vel hæc verba junctim figni-
ficare volunt propé, proximè, à latere, cùm ala latus denotare
Jueat, ac proinde juxta alam eſſe, ſit rei propè & alatere adeſſe.
200. Hactenus oſtendimus, quid verba illa, quibus Enig-

ma hoc proponitur, ſignificare poſtint. Nunc verò certi Chara⸗

addendi ſunt charatteres ex ipſo orationis contextu, ex Da-*

genere, rem höc ænigmate expoſitam bellum Judaicum ne- ur.
que antecedere, neque ſequi, ſed tempore ipſius belli & ex-
cidii locum habere, & ſignum eſie inſtantis deſtructionis, ur
ex Textu clariſſimè patet, & ex allegatione Chriſti Matth.
24. (2.) Vocem rvpw Abominationes poſitam eſſe in conſtru-
ctione cum antecedente 5p Ala, & verti debere Alam abomi-
nationum, vel Adjectivè alam deteſtabilem & abominabilem.
(3.) Vocabulum apud ab hiſce præcedentibus ſeparandum eſt,
cùm Maſculinum fit & Singulare, cùm & contrariò n Foœ-
mininum & m'vpe Plurale ſit. Nec obſtat, quòd LXX.
hæc duo conjunxerunt, vertentes 6oααe. ip Mασαα½
Abominationem deſolationum: hoc enim procul dubio non
ex Textu hauſerunt, ſed fecerunt ad imitationem loco-
rum Dan. I1: 31. 12: 11. ubi verba npwn ppe & upw o
Abominatio vaſtatrixæ in comjunctione ponuntur, & 1. Macc. 1:
54. SdhRνwQνα ιαοαιις vertuntur, quæ tamen in Textu ab
invicem dividuntur. (4.) VeriGmile eſt, voce m'upe non in
genere res qualeſcunque horrendas & bominabila- doſignari
c 2

. . . . X qiti⸗
niele & aliunde deſumti, ex quibus pateat, quiſnam præ cœ- znaT.

teris verborum ſenſus eligendus ſit. Notamus itaque (1.) In xporie

20 4½ Drz S'vyP9Y n s. Sect. II.
ſed rem aliquam ſingularem & propriam huic tempori, quæ
ſpeciatim obſervari poterat, tanquam ſignum & indicium in-
ſtantis excidii, ut liquet ex Matth. 24: 15. ubi diſcipuli ex-

ertè hoc ſignum obſervare jubentur, & res ſuas ſecundaum

illud diſponere. Ter autem hoc vocabulum ſpeciali ſenſu oc-

currit in Danielc, ſc. præter hunc locum c. 11. V. 31. & Cc.

.

12. V. 11. ac utrobique imaginem deteſtandam ſeu idolum ſi-
gnificat. Unde dubium non eſt, quin cundem ſenſum hôc
Toco ferat, præſertim cùm in iiſdem circumſtantüis ſit poſi⸗
tum. (5.) Spuv höôc loco idem ſignificat, quod ſignificabat
in modo citatis locis Daniclis, eorumque verſionibus, fſcil.
non obſtupeſcentem & attonitum, ſed vaſtatorem & deſolato-
rem, id quod clarius liquet ex (6.) Charactere ſexto, quem
petimus ex Luc. 21: 20. ubi Servator eadem, quæ Matth.
24: 15. ſic effert: Quando videbitis abominationem deſolatio-
num z eadem inquam enunciat ita: Quando videbitis cinttam
eopiis Hieroſolymam, ſeitote, ejus excidium propè abeſſe. Unde
ſexto loco in genere concludimus, hôc ænigmate innui exci-
dium Hieroſolymitanum, & quidem ipſiſſimum illud inſtru-
mentum, quo mediante Hieroſolyma obſeſſa, expugnata &
deleta eſft.
Mänße. 201. Ad hos itaque characteres ſenſus hujus ænigmatis

nei. exigendus eſt, qui quidem pro varietate interpretum varius
en eſle deprehenditur. Et quidem (1.) In genere Sebaſtianus

plicat. Münſterus hæc verba ſic exponit: Tanta erit ubique abomi-

natio, ut nemo non vehementer miraturus ſt &c. in quibus

Kimchium ſequitur, qui his verbis innui ait, Tam tale exten-
ſas fore ſtrages, ut merito obſtupeſcas. Sed ſi hanc expoſitio-
nem conferamus cum Charactere 4. 5. & 6. facilè videbimus
eam Textui non ſatisfacere.
Al: 202. Ii qui magis ſpecialem hujus ænigmatis explicationem
Ron, dant, præcipuè inter ſe diſſident. Non autem (11.) cura-
Jervi, Mus cos, qui contra Charaöterem 1. tempus implementi anti-
oym- cipant, atque alam abominationum explicant de Idolo Jovis O⸗
tiü. lympii, quod Epiphanes anno ante excidium 237. Templo
Hieroſolymitano intulit, & quod ppv abominatio appellatur

Dan. 1.

Te
!

A9
des
ture
eye

gui
qu

mni
pei
port
ſum

e.
Mora
4
gui
nenn
tas!
2
Veni
un
deſil

ſ.
Sant

ult,
Gm
Men
1
gue
ni

II.

qux
in⸗
ex-
Gürn
1-
&c.
y ſi.
hoc
ol.
ber
ſal
blato⸗
guem
latth.
Matio⸗
Uan
Vode
exci-
ru⸗
Ata &

gmntis
Varius

Klannus

Momi-
luibus
exten⸗
oſitio⸗
bimas

1onenm
cre
ei ant⸗
1ℳ
Hur

Cap. V ALA ABOMINATIONUM y. 27. 205

Dan. II: 31. 12: 11. Quæ Doct. Marshami ſententia non
T'extui ſoluùm vim infert, ſed valorem etiam allegationis Chri-

ſti Matth. 24. enervat.
. . *
203. Neque (111.) diſputabimus adversus eos, qui alam
abominationum excidio poſteriorem faciunt, ex quibus Jachia-
des literam magis ſequutus inquit nonm nov eo meSDL AN b
a inn Intelligantur aves immundæ, quas Scriptura alibi vul-

tures & ſtriges, ochim & ziim vocat, quæ ibi circa rudera

Nec a⸗
Ves im-

mundär

everſæ Urbis & templi agent, in iiſque nidulabuntur. Reli- Neques

qui putant, Tropeum innui, quod in ipſiſſimo illo loco ere-
ctum fuiſſe dicunt, in quo Sanétuarium ſteterat, & cùm nuſ-
quam tale tropeæum à Tito ſtatutum legamus, nomine alæ ab-
ominabilis intelligunt Equeſtrem ſtatuam Hadriani, loco tro-
pPæi erectam, & mirum eſt, eos non exponere de effigie Sais

tropz⸗
um.

portæ Hierofolymitanæ ab Hadriano infixàa. Eundem ſen-
ſum inculcat AbenEzra, putatque in Textu innui p'vpe ben

: uhb een een. eeen dene ne e n aod poſuerint imagi-
nes deteſtabiles in interiore Templi adyto, poſt elapſum ſupra me-

moratum LXX. Hebdomadum numerum, poſtquam Hieroſoly-
ma expugnata erat. Cùm autem nobis cum iis tantùm res ſit,
qui implementum hujus ænigmatis ad verum ipſius tempus,

nempe ad ipſum excidium referunt, ſententias modò alla-
tas mittemus.

204. Itaque (1v.) ſunt, qui nomine ale ædificium Templi Ne⸗

venire volunt, & in cum finem allegant Verſionem Vulga-
tam & Græcam, * 7⁰ l'epy, & in Templo erit abominatio
deſolationis, quam, ut videtur, Chriſtus ipſe approbat Matth.
24. dum ait, fore, ut abominatio illa ſtet & roοτν ανο in lo-
co ſanlto. Atque tum nomine alæ vel intelligitur Sanétum

6mSn

blum.

Sanbtorum, locus, in quo Cherubini alas expandebant: vel
tectum Templi, ſeu 1sραdαριοoν, de quo ſuprà §. 197. verba fe-

cimus: vel atrium Sacerdotum, ſitum ante vel juxta ve-
Ribulum Templi, quod alarum inſtar ab utroque templi late-

re prominebat: vel reſpectus habetur ad arcem Antoniam,
quæ à latere Templi ſita, ipſi inſtar ſiniſtræ alæa erat: vel de-
nique Synecdochicè integrum Templum reſpicitur, ut ſenſus

206 Dz =re e6h Seen Seccdc. II.
ænigmatis ſit: Templo ſuperveniet vaſtator, quod Templum

erat quaſi ala, & Judæos, ut fruſtra ſperabant Jer. 7: 4. ad-
verſùs hoſtilem impetum defendebat. Si verò has explicatio-
nes ad nermam ſecundi Charatcteris exigamus, videbimus,
ne rationem quidem Grammaticam admittere hunc ſenſum.
Cùm enim o & „Wαπο in regimine ſint poſita, non ala Tem-
pli, ſed ala abominationum intelligi debet. Nec obſtat, quòd

Servator dicat, abominationem illam fore & roτε εα in loco

Jantto, quia hoc nomine nonſolum locus Sanctiſſimus, ſeu
Templum, ſed etiam Urbs ipſfa, imò univerſa Canaan venit
Eſ. 52: 1. Zach. 2: 16. 2. Macc. 1: 7. Quis autem propriè
locus ille Sanctus ſit, poſtea demonſtrabitur, ubi noſtram ex-
ponemus ſententiam 5. 212.
NecAn. 205. (v.) Pererius citat Irenæzum, cumque nomine Alz
: Pri- Aominabilis AntiChriſtum intelligere ait. Sed ne dicam, hanc
appellationem vix in hunc ſenſum rapi poſie, contrarium li-
quet ex oratione Servatoris habitãâ Matth. 24: 4. 5. 11. & Luc.
2I. quâà adventus Anti Chriſti ut ſignum ab Alaà abominabili
diverſum proponitur.
Nec ſfa- 206. (VI.) Sunt, qui hôc loco intelligunt imagines profa-
er e" nas in loco ſacro erectas, ut fuerunt ſtaruæ Caligulæ & Ne-
rum. TOhis. Sed cum Pilatus nunquam à Judæis locum in Urbe
obtinere potuerit, in quo efigiem Neronis erigeret, nec quo-
Qquue Caligula tale quid per Petronium impetraverit, hic vati-
ee cinii ſenſus eſie nequit. Conf. Sanctius. Nec ænigma hoc
Jesura trahi poteſt ad pretioſam illam imaginem Aquilæ deauratæ,
ta Hero quam Herodes, in honorem Auguſti & Romanorum, portæ
du. Templi Magnæ Orientali infixit, ut narrat Joſephus Ant.
Jud. 1. 17: c. 8. & Bell. Jud. 1. 1. c. 21. Etſi enim Aquila
illa, contrà quâàm ſentit Seldenus, meritò pp" ſcandalum abo-
minandum vocari queat, utpote quæ in loco Deo conſecrato
poſita & honori Imperatoris dicata fuit, imò procul dubio
Gentilium, præcipuè Romanorum militum, prætereuntium
ſuperſtitioni anſam præbuit; etſi quoque optimè reſpondeat
voci quæ alam ſeu alitem ſignificat, ut poſtea videbimus;
tamen de eà aquilæ imagine Textus non loquitur. Id quod

41⸗

02
AMlß
Citca
ſr
Iis
kuit⸗
polt
20
hom
Par.
tuci
vel
ruri
Aanm
ſicta
um
Wina
gium
tum
El6
Egnun⸗
Eſ
rati
Nn
tant
tunt
Pom
de
unt
c
len
WW
Mr
s
bret

lain
40.
tio⸗
s;
VM.
nod

loco:

ſen
enit
prie
ex-

A
lane

S
“
D

Cap. V. ALA ABOMINATIONUM Y. 27. 207
liquet ex citatione Servatoris, qui Matth. 24. & alibi illam
abominationem reſpicit, tanquam futuram, quum hæc Aquila
circa ultima Herodis Magni tempora à Phariſæi cujuſdam di-
ſcipulis deturbata & ſecuribus comminuta fuerit, quo tempo-
ris articulo Chriſtus vel nondum natus, vel admodum infans
fuit. Præterea Charaéteres I. 5. 6. ſuprà præmiſſi eam ex-
poſitionem non patiuntur.
207. Propius ad verum accedunt, qui alam de copiis vel
hominum multitudine accipiunt, abominabilia foventium &
patrantium. Ji verò dupliciter rem explicant: vel de multi-
tudine ſeu factionibus ipſorum Judæorum illud accipientes,
vel de exercitu Romanorum. Qui (vII.) prius ſtatuunt,
rurſus in duo diverſa abeunt, & quidem (.) Alii putant, Nee Sa
Alam abominationum eſſe turbam Sacerdotum & Levitarum, Grdotes
ſacra ſecundùm ritûs Moſaicos peragentium, quem Eeviti- obeun-.
cum caltam poſt paſſionem Chriſti putant vocari 'vpe abo-tes.
minationes, quia totum illud rituum & cerimoniarum chora-
gium, per oblationem perfectiſſimi ſacrificii Chriſti abroga-
tum, Deo amplius placere non potuit. Tale quid legimus
Eſ. 66: 3. Qui aan immolat eſt, agſi hominem obtruncaret: qui
agnum ſagrificat, acſi cani cervicem frangeret: qui munus offert,
acſi ſanguinenz porcinum affanderet: qui thus adolet, acſi impie-
tati benediceret. Hæc omnia moribus ſuis eligunt, Dn'xpean E
in abominationibus ſuis anima ipſorum acquieſeit. (8.) Alii pu- Nec fas.
tant, ale nomine venire Zelotarum fationes, quales fue- ioner
runt Simonis Gioræ, Eleaſaris & Johannis Leviæ, qui tem- ium.
plum occuparunt, fingentes, ſe illud inſtar ale protecturos.
Sed ut ipſi ſicarii erant, ſic Idumæos in Urbem introduxe-
runt, omneſque Urbis & Templi angulos rapinis, cædibus
& cadaveribus impleverunt, atque ita, ut Gorionides ait,
Templum converterunt p'nn prepe in ecruentam laniarium, ſeu
' e o in ταπααονXαυν, ſpeluncam latronum, Jer. 7: 11.
Matth. 21: 13. Hinc Zelotæ illi factioſi meritò Ala horren-
da & deteſtabilis appellantur, & hæc eſt Clar. Cocceji inter-
pretatio. His vero poſitis, hic ænigmati ſenſus datur: Ee
alæ abatminabili„i. e. Sacerdotibus cultum Leviticum exer-
. cen-

208 Dz =Sr en eee Secct. II.

centibus, vel Zelotis Sicariis ſuperveniet vaſtator ſeu exercitus
Romanus. Sed præterquam quèd prior explicatio, quæ
cultum Leviticum nomine abominationum venire vult, æqque
durior ſit, cùm Judæis ad Chriſtum converſis abſque ſcan-
dalo ſacris ritualibus intereſſe licuerit, quamdiu Templum
ſuperſtes manſit; ſi inquam præter hæc Charabterem 6. ſuprà
poſitum conferamus, ex Luc. 21. patebit, omnia nuiis ænig-
matis verba debere explicari non de Judæorum factionibus,
ſed de exercitu illo, quod Hieroſolymam oppugnando expu-
gnavit, & excidii ejus inſtrumentum fuit, nempe de exerci-
tu Romano.
Nec exx 208. Proximéè itaque ad rem accedunt illi, qui (VIII.)
oms Alam abominationum exponunt de eercitu Romano, idque a-
nes, lam vocari ajunt, quia judæorum Reipublicæ inſtar? prote-
ctionis & præſidii ex pacto eſſe debebat, ſed è contrario eam
deſtruxit. Vocatur autem ala abominationum vel abominabi-
i, quia nonſolum ex Gentilibus idololatris conſiſtebat, ſed
idola ſua ſimul ſecum circumferebat. Hinc Doct. Lightfoo-
tus, reſpectu habito ad præcedentia, integram ſententiam ita
exponit: Ceſſare faciet Sacrificium & oblationem, & quidem
per alam abominationum deſolantem, ſeu per exerecitum Roma-
y num. Præpoſitionem autem "' interdum ſignificarc per, pro-
Per. batur ex Gen. 27: 40. Ja 9" & gladio tuo, ſeu per gladium
tuum vives. Sic Deut. 8: 3. Ez. 16: 36. Vid. Lightfooti
Hor. Hebr. ad Matth. 24: 15. Ad hujus ſententiæ confir-
mationem allegari poteſt Eſ. 8: 8. ubi de Aſſyriorum exer-
citu dicitur: qopv inundat uſque ad collum, & extenſio alarum
ejus implet latitudinem terræ tue. Unde videmus, inſtrumen-
tum bv inundationis, cujus in Textu fit mentio, ſeu ipſum
exercitum commodiſſimè Alam poſſe appellari. Eadem in in-
itio erat Clar. Cocceji opinio, ſed Theologus ille Hebraicè
peritiſſimus poſtea mentem mutavit, perpendens, quòd -
Fœmininum cum =nub Maſculino vix conſtrui, nec enun-
ciatio hæc eflerri queat: Super vel per alam abominabilem va-
Ratricem, ſed verti debeat: Saper alam abominabilem vaſt ator.
Cum itaque ex Charaäëtere 3. patéat, Vaſtanten & Alam ita
inter

ð

Qap. V. ALA ABOMINATIONUM Y. 27. 209
inter ſe conjungi, ut tamen ab invicem eo modo diſtinguantur,
quo Adjunctum à Subjecto diſtinguitur, minimè vero ut Ad-
jectivum cum Subſtantivo conſtructum poſie conſiderari; ho-
rum verborum ſenſus accuratiùs inveitigandus eſt, ita ta-
men, ut hoc teneamus, his verbis nihil aliud, quàm KRoma-

num exercitum deſcribi. Interim tamen priùs huc notare li- Saad':

bet ſententiam Saadjæ Geonis, qui ſuperiorem expoſitionem
inculcat, inquiens N io per alam intelligitur manus, quæ
in homine eſt illud, quod ala in alite. Pergit ν he d
:— b enn enn Et per manum comedentium carnem
ſuillan & animalium abominabilium deſtruetur Iſrael, i. e. ex-
cindetur Reſpublica Judaica ab exercitu Romanorum Genti-
lium, qui non ſolùm comedebant carnem lege prohibitam,
ſed inſuper in ſacris ſummæ religionis ſues immolabant. Hæc
explicatio mutatis mutandis adeò incongrua non eſt, & ferri
poſſet , ſi Activum =med quod Vaſtatorem ſignificat, Paſſi-
véê liceret exponere Vaſtatum.

209. Ut autem (IX.) ſententia omnium ad Textum exa- SErek-

ctiſſima exponatur, primò notandum eſt, dpup nullum alium

eſt diſputare, an nomine Vaſtatoris veniat &an "in Dux ipſe Dux

venturus, an verò 1py copiæz ejus? Notiſſimum enim eſt, res i,. &

bello geſtas non Duci ſolùm, ſed exercitui tribui, unde non Exerei-

ſolùm Alexander M. ſed copiæ ejus Curtio vocantur Exerci-tur.
tus Domitor Aſiæ l. 5. Cc. I. Quare dubium non eſt, non Im-
peratorem ſolùm, ſed, ut ex reliquis patebit, potiùs exerci-
tum vocari Exercitum Vaſtatorem. Nec obſtat, ſi dicas, hôc
loco participium dpun Vaſtator nudè poſitum eſſe, & unicam

potiùs perſonam, quàm integras copias ſignificare. Huc e-

nim adduco memorabilem locum 1. Sam. 13: 17. ubi inte-
græ copiæ abſolutè vocantur mirvnn Perditor i. e. Exercitus
Perditor, quando dicitur rm'rebn x' Et exiit Perditor & ca-
Rri Philiſtaorum, ſeque in tria capita, i. e. in tres diverſas a-

cies diviſit, quarum unaquæque peculiarem ſuſcipiebat ex-
peditionem.

Dd 210. Hic

omniuns
eſſe, quàm qui verſu præced. vocabatur 'nun vaſtator, per- optima.

ditor, ſèun perdens Urbem & Templum. Hic verò ocioſum dovn

2 1 0G DE n E UO Secx. 11.

Ala ab- 210. Hic cxercitus in Textu proponitur, ut Adjunctum
0mina-

bili: J. aAlicu jus rei, quæ vocat
quila bium non eſt, nomine Abominstionum venire Idola, & intel-
am. ligi exercitum Idololatram. Sed hactenus nondum liquet,
qualis cujuſque Gentis ſit iſte exercitus? Illud autem non
obſcurè innuitur, quando hæc idola vocantur Ala ſeu ales
aboweinationum, i. E. alites abominabiles, ſeu tales alites, qui ob
cultum idololatricum ipfſis delatum Abominationi & ſcandalo
erant. Si verò in Hiſtorià quæramus exercitum, qui alitum
ſgna circumtulit, non habemus exercitu Romano memora-
Piliorem. Romani enim in inſignibus gerebant omnium ali-
tum Regem Aquilam, Ex cujus opportuno volatu non tan-
tùm bona capiebant auguria, ſed eam etiam habebant pro
emblemate variarum virtutum militarium, puta roboris im-
primis & alacritatis, quia nempe avium Rex It & validiſſima,
inde ipfis erat ſignum dominii & -omen victoriæa, ut ait Joſephus
Bell. Jud. l. 3. c. 8. Præterea quia Aquila Jovi dicata erat &
fulmen gerere credebatur, illam non ſolùm ut emblema con-
ſiderabant, ſed eam etiam, vel Zovem ſub Agquila imagine,
religioſo cultu proſequebantur, & tanta erat eorum ſuperſti-
tio, ut caſtra nunquam moverint, niſi ſingulis legionibus
præter aliquot minores una major Aquila, exercitui verò ma-
xima, præferretur. Unde Aquila illæ ob copiam ſuam in
plurali b'vpe bominabiles vocantur: & quia Aquila volucrum
præcipua eſt, ei Synecdochicè generale nomen †p- alaæ vel ali-
tis imponitur, præprimis, quia in perticis non niſi laté ex-
panſas gerens alas circumferebatur.

—y. 211. Reſtat, ut indicetur genuina ſignificatio præpoſitio-

Fuxta. nis y quæ Latinæ Saper reſpondet, & hêc loco plerunque
Juxta vertitur. Ut enim unaquæque lingua peculiarem ſibi-
que proprium præœpoſitionum uſum habet, ita Pſ. I: 3. He-

braicum p'n an 9 Latinè non Saper vertimus, ſed Zexta Vvel
Hebraicum præpoſitionis uſum ſervant
Angli & Galli, quibus loca Auminibus adjacentia dicuntur

Ad rivos aquarum.

jacere upon ihe Cames / Sur. le Mein, juxta T ameſin, ad
Mæœnum, propriè Super 1. ameſin & Mænum, 1i. E. na v ſa-

Vér

ur m'ep* n Ala abominationum. Du-

Cay
er. .
legn
Ptent
(ſahe

ria

Ne.
AMide
Cab
lus 8
inreg
ta al,
ſitior
ob:
er
ſtuon
ge
iplich
pettt
eſſe d
tur)
weck
11
dum
Ohure
emi,
Wrac
1008
Patet
Epu
e n
is
n
Ugnn
Liue.

igen⸗

Cap. V. ALA ABOMINATIONUM Y. 27. 211I
per vel in ripa iſtorum fluviorum. Hujus loquendi modi ve-
ſtigium reperitur in phraſi Belgicàâ, quàâ urbs Brabantiæ Se-
Pptentrionalis ſatis celcbris à parvo fluvio vocatur Bergen op
(Japer) Soom; nec non in phraſi Latinâ, quæ promonto-
ria & ſtructuras iis impoſitas mari deſuper quaſi dicit immine-
re. Pari modo noen on roen aei accmdbere ſeu menſæ
aſſidere Anglis dicitur to ſit on the Table and upon the
Table / ſedere juxta vel ad menſam & ſaper menſam. Ex
his & aliis, quæ huc afferre non licet, dilucidé apparet,
integram Danielis enunciationem Latinè efferri poſſe: Et jaæ-
ta alitem abominabilem erit vaſtator. Ut verò ſenſus præpo-Petise
ſitionis rei quàm proximè accommodetur, eam vertimus “6.
Saube & durum videri nemini dcbet, vocem, quæ propriè
Super ſignificat, planè in contrarium verti Sab, Cùm præpo-
ſitiones ex umiuſcujuſque linguæ genio vertendæ ſint, cam-
que fignificationem rei ipſius circumſtantiæ exigant. Imè
ipfiſſima hæc cxpoſitio præpoſitionis vy aliunde ex Scriptur4
petita eſt, puta ex Num. 1: 52. ubi Ifraelitæ cafſtrametati
eſſe dicumtur um max) 9a dy e's& Vnuſquiſque (ut Latinè dici-
tur) ſub vexillo ſao per ſingalas legiones ſaas, qui locus, quod
ad materiam & conſtructionem, huic noſtro loco adeò ſimi-
lis eſt, ut ovum ovo non poſſit magis.
212. His ita poſitis, ad ſenſum hujus ænigmatis perficien-Imple-
dum nihil reſtat, cùm hæc cxplicatio omnibuùs ſupràâ præfixis ain,
Characteribus per omnin ſatisfaciat, & oſtendatur, Sub alite
abominationum, ſeu ſub ſignis & vexillis Aquilarum, adven-
turum eſſe Vaſtatorem, i. e. exercitum Romanum. Roma-
nos enim in bello Judaico ſub Aguilarum ſignis pugnaſſe,
patet ex conflictu judæorum cum Ceſtio Gallo, in quo illi,
repulſis ab Urbe Romanis, primarid aquild potiti ſunt, ut

ipie narrat TLacitus l. 5. Pariter hæc noſtra explicatio cita- Er rén
tioni Servatoris apprimè convenit, qui Matth. 24. ait, aboc 7u.
minationem illam fore in loco ſantto, camque proponit, ut
ſignum inſtantis excidii. Quem locum ſi comparemus cum
Luc. 21: 20. videbimus, Chriſtam nomine vens ν intel-
ligere Hieroſolymam, ſcu agrum Hierofolymitanum, & os-
Dd 2 ten-

2˙12 DE –☚P 2 SEU Sect. II.

tendere, tum fore tempus fugæ, cùm diſcipuli éjus viderint
Exercitum Romanum ſub ſignis ſuis caſtra Hieroſolymæ ad-
mBoventem eamque obſidione cingentem. Vid. §. 204.
. 213. Ne autem ulla poſt tergum relinquatur difficultas,
ſignibur adhuc monendum eſt, ſtylum, nationes & Reges ab inſigni-
ſui ag- bus ſuis deſcribendi, Scripturæ S. peregrinum non eſfſe, &
elan. quidem Scripturam in Textu ipfſiſſimis his verbis oſtendere
r. voluiſſe, cujuſnam Gentis hic foret exercitus, ac proinde
ſignum ejus militare depingere, ex quo facillimè cognoſci
poterat. Poſitò enim, Hieroſolymam delendam eſſe ab ex-
ercitu, & quidem Abominationes ſeu ſigna Idololatrica ſecum
ferente, ſcimus quidem exercitum Gentilem eſſe, ſed hacte-
nus nondum patet, cujuſnam præcisè Gentis ſit? Addito ve-
rò, illa ſigna fore alites, ex hoôc charactere facilè noſces, ex-

Aguila. ercitum intelligi Romanum. Nec hoc, ut diximus, ab uſu

Scripturæ alienum eſt, utpote cui non ſolùm Aquila ſignum
eſt protectionis, alacritatis & fortitudinis Ex. 19: 4. Deut.
32: 11. Thren. 4: 19. Ez: 17: 3. ſed quæ Chaldæum ex-
ercitum exertè aquilis comparat Jer. 48: 40. 49: 22. Hab. 1:
8. ejuſque Regem & Ducem Nebucadnezarem abſolutè vo-
cat Aquilam prægrandem & robuſtam Ez. 17: 3. Unde quibus-
dam orta eſt perſuaſio, Aquilam ante fuiſſe militare Chaldæo-
rum ſignum, quàm Marius ejus imaginibus militiam Roma-
nam inſtruxit. Imòô qui ea legit, quæ Deut. 28: 49. & ſl.
fuſè efferuntur de natione procul adveniente ab extremis terræ,
sd modum aquilæ impetum volando facientis (qualem facere ſo-
let accipiter in prædam irruens, qui ideò ab hâc radice ne
& rn appellatur) ut Rempublicam Judaicam deſtruat; qui
hæc inquam legit, abundè experietur, nos alitem abominabi-
colum- lem de Aquila Romanorum temerè non explicarc. Similia

ba exempla in hanc rem profert Jacobus Lydius in Syntagmate

Rei Mil. Sacræ l. 3. c. 7. & quidem petita ex locis Jer. 25:
38. 46: 16. 5o: 16. quibus addi poteſt Zeph. 3: 1. ubi ver-
Pa mnn aer mrn en & nrN vyn quæ vulgô ſignificant iranm
Oppreſſoris, gladium Oppreſſori & Vrbem Opprimentem ; à Vul-
gato ex vocis homonymiaâ vertuntur ira Columba, gladiuns Co-

lumbe

41.
fune
mu

nen
Mat
lur
bus
tunm
E
yy
1, e,
eyp⸗
tit!
eas!
ſin
Vm
os
to d
Vale⸗
deri
nere
eund
perla
Gent
Conje
Rey
u
n
ie
IInn
inter

be,

&
dere
inde
volei
be⸗
cu
ndte.
0 V e⸗
ex⸗
b ulu
guum
Deot.
n ex⸗
d.1:

e vo⸗

nibos⸗
ldeo⸗
Loma⸗
& l.

terts,
ie ſo⸗
e 1
nindh-
Ginilia
er 25.
bi ver⸗

Cap V. ALA AsO MINATIONUM Yy. 27. 213
lumbæ & UVrbs Columba, fortaſſe reſpectu habito ad imperium
Aſiyriacum, cujus inſigne Columba fuiſte creditur, ortum à
fundatrice ejus imperii Semiramide, quam in Columbam im-
mutatam fuiſie in Metamorphoſi narrat Ovidius. Et fortè
quis dicet Eſ. 8: 8. exercitui Aſſyriorum hôc reſpectu alas,
nempe Columbinas, tribui, uti Romano in Textu dantur
alæ Aquiling. Idem Lydius putat, verba Johannis Baptiſtæ Falces
Matth. 3: 10. Securis radici arborum imminet ; reſpicere exci- deneſe-
1. 13 , (uribns
dium Judæorum per Romanos, apud quos faſces cum ſocuri-
bus ſummi Magiſtratûs inſigne erant. Sed hoc longiùs peti-
tum eſſe videtur. Attamen ſi aliud quid hujus gencris tibi
cx Scripturàâ objici velis, evolve Pſ. 74: 5. ubi hæc leguntur
e , en ne enn Etollens in altum vel in alto gerens
in perplexitate ligni ſecuret. Quid hic ſibi volunt Secures inter
perplexa & convolata ligna? quiſve eſt ille, qui eas in alto ge-
rit? Annon habemus hic Faſces & Secures, & Lictores, qui
eas gerebant, vel ipſos Dictatores & Magiſtratús quorum in-
ſignia erant & quibus præferebantur? Annon Spiritus S. illo
jam tempore, vaticinum de excidio Judæorum per Roma-
nos ſub hõc ſymbolo edidit? Profectò qui huic loco aliquan-
tò diutiùs meditabundus inhærebit, operam non perdet. Sed
valeant hæc, quantum valere poſſunt, modò hoc teneamus,
Scripturam Propheticam, dum de variis Gentibus agit, in ge-
nere & in ſpecie inſignia eorum atque ſymbola reſpicere. Quem More
eundem morem noſtri temporis Aſtrologi ſervant, dum ſibi roelos
perſuadent, ſe fata maximè memorabilia, certis temporibus?m:
cventura, cx vario Planetarum concurſu poſſe colligere, &
conjecturas ſuas ſubinde in lucem edunt, quibus fata futura
Regum & Principum regnorumque revolutiones, tectis eo-
rum nominibus, expreſſis verò inſignibus, enarrant, ferè
nunquam eventu comprobata. H
214. Quòd autem Scriptura in Genere Regum vel Gentium Teſhimo-
inſignia & ſymbola memoret, liquet ex modò citato Pſ. 74: e
4. ubi Aſaph, de deſolatione ab hoſtibus induéctà conqueſtus, Sener
inter alia ait s DR b poſuerunt inſignia ſua tanquam ſi- rale.

gya, quibus erectionem tropzorum, vel ſignorum milita-

Dd 3 rium,

214 DE =r59 e sE Sec. II.
veſhi. rium, in locis occupatis & deſolatis innuit. Idem à facris
Soeria. Scriptoribus in ſpecie obſervari probatur cx Dan. 8. ubt A-
Deect Icxander M. in viſione ecſtaticà Danieli apparet ſub emblema-
te Capri, quod animalis genus Jovi ſacrum, ac proinde A-
Caper. lexandri ſymbolum erat. Unde etiam æ&ra Contractuum, à
Seleucidarum Alcxandri poſterorum Imperio deducta, Ara-

bibus vocatur æra Dhilcarnaim, reſpectu habito ad cornaa ca-

prina Jovi ſacra, & Alexandri M. Jovis, ut ſibi perſuade-
bat, progeniei inſignia. Hinc dubium non eſt, Scriptu-
ram, dum de Romanis agit, corum inſigne Aquilam, quæ
Crocodi. Pariter Jovi dicara erat, reſpicere. Huc adferri poteſt Pfſ.
lar. 68: 22. 31. in quo Pharao Myſticus vocatur mnpo mn beſtia a-
rundinis, i. e. Crocodilus, animal Nilo ferè proprium, ac
proinde Regis Egypti ſymbolum, quemadmodum multitu-
dinis copiarum & potentiæ ejus ſymbolum fuit incrementum
Nili Jer. 46: 7. 8. Vocatur quoque we vertex piloſus,
cæſa reſpectu habito ad nomen rws Pharne, deductum à yo cæſa-
"ter. nie, quæ olim Principum decus fuit. Etymon enim, quod
Sepher Jaſchar huic nomini aſſignat, nihil uicquam ſani ſa-
pit. Confer quæ habet Clar. Vitringa Obſerv. Sacr. L.. 1.
Difl. 1. c. 6. J. 9. Itaque patet, Scripturam paſſim Gen-
tes earumque Principes externis eorum inſignibus, ſymbo-
lis & proprietatibus depingere: & forté plura in hanc rech
exempla poſtfent produci, ſi præſens inſtitutum illud per-
mitteret.
Cenſen. 215. Attamen unicum adhuc in medium afferam, deprom-
e - tum ex Abarbanelis Miphalos Elohim Serm. 1. c. 4. Argum.
nelis. 4. ubi hiſtoriam primæ creationis myſticè exponens, ſingu-

ad quinti diei opera, ſen quintum millenarium, quod a'yp

m' r r i 172. annos poſt excidinm templi ſecundi in-=
cepiſſe ait, narrat ſequentia: Judæis poſt excidium imperaiſe

partem Romanos, partem Mahomedanos: quare oreationem
piſeium exponit de Mahomedanis numerofis & ſobole fœcun-
dis, de ereatione verò alitam hæc habet on Pen d n

d'SSe r er en .rDe een de e ee den e . .

8 3E

lorum dierum opera ſingulis mundi millenaris apphicat, &

C

N
Verb
lma
exi!
tam
reſzi
mmn
Iis I
juch
Dra
nolt

bari.

—

“

—☛
—
f fvfhf22-

Ecun⸗

Cap. V. ALA ABOMINATIONUM Y. 27. 2 15
:em een nee deen een dbeee e den nee n enee eenen
Verba Gen. 1: 20. Et volucres volitent ſuper terrà ; reſpiciunt
Romanos. Tale enim ſignum Cæſares Romani ſculptum habebant in
verillis ſuis, nempe Aquilam volitantem grandibuſque alis inſtru-
tam. Dracones vero, qui Y. 21. creati ſunt hoc eodem die,
reſpiciunt ipſos Cæaſares orbiſque terrarunz Reges, hoc millenario
Morentes. Si edoctus fuiſiet Abarbanel, quoſdam ex Roma-
nis Imperatoribus militibus Draconem volitantem præferri
juſſiſſe, ut ex Columnâ Trajani manifeſtum eſt, de an
Draconibus clariùs eſſet loquutus. Attamen ex dictis patet,
noſtram explicationem etiam doctiſſimi Judæi calculo pro-

SECTIO III.

UlItima totias oraculi verba explicat, quæ Terminum continent
G& Moederamen prafiniti Excidii.

216. Juin verba, quæ univerſi oraculi clauſula ſunt,
W☛N& ultima præced. verſiculi reſpiciunt, ſunt ſe-
quentia nne 9y nn drenn en en Et aſque ad conſummatia-
nens, & quidem determinatan, effundetur in deſolatum.

tat, hôc vocabulo Judæorum depingi aραoöον οορäatem &
ſRuporem, quemadmodum fuprà voce yeo eorum A'οναοας &
rebellio fuerat indicata. Poſterior ſenſus Scripturæ magis fa-
miliaris eſt, & tum ppw vel deſolantem ſignificat Activè, ut
Dan. 8: 13. 12: I1. coll. 11: 31. vel Paſſivè erbum, deſola-
tam & dereliéttum Eſ. 54: I. Thren. 1: 4. 16. 3: II. Un-
de Lutherus noſter vocem hanc Paſſivè & Abſtractè vertit
Deſolationem, Verwuͤſtung / procul dubiò reſpiciens præceden-
tem vocem movz quæ eum in modum vertenda eſt. Ad nos
quod attinet, nulli dubitamus pw ceſſe Paſſivum ab Activo
p & ut hoc Vaſtatorem ſeu deſolantem ſignificat, ſic illud
ſignificare Eaſtatum & deſolatun, & höc nomine venire vel
Rem-

Vo- Spi
cabulum npo duplicem admittit ſignificationem, vel ſtuporis Delola-
vel doſolationis. Briorem ſenſum urget Celeb. Coccejus & pu-us:

eſfundi.

2I6 DE ExCIDII TERMINO Sect. III.

Rempublicam Judaicam in ſingulari, vel potius in plurali eos,
quos Reſpublica Judaica vocat bppv "aa Eilios meos perditos &
derelictos Thren. 1: 16. ſc. incolas Jjudææ, quales crant ipſis-
ſimis excidii & proximè ſequentibus temporibus.
217. Huic vocabulo juncta radix Jna fundendi ſenſum ha-
bet, atque pro variis Subjectis variè cxplicatur. Adhibito e-
nim hôc vocabulo metalla dicuntur fundi Ez. 22: 20. 2 I. 22:.
24: 11. & alibi. Pariter hôc vocabulo lac ex uberibus &
pluvia & nubibus dicitur deftillare, Job. 10: 10. Ex. 9: 33.
2. Sam. 21: 10. Cùm autem höc loco Verbum hoc Nomi-
nativo careat, ellipſis haud dubiè ex præcedentibus ſupplen-

da eſt, & quidem, ut allegoria ſervetur, cx verbis Y. 26.

—2
Exci-
Kium.

vn Et finis ejus erit in diluvio. Unde patet verbum Ina
hôc loco ſignificare efafionem impetu faltam, quomodo hæc
vox uſurpatur 2. Chron. 12: 7. 34: 25. Jer. 7: 20. 44: 6.
& qualis effuſio deſcribitur Nah. 1: 6. Quis Nabit adverſus
indignationem ejus? & quis feret excandeſoentiam iræ ejus? Fu-
ror ejus v&o Don; ſe effundit vel erumpit inſtar ignis (Metapho-
rà deſumtaâ ab erumpente candente metallo vel igni ſulphu-
reo) & rupes eo confringuntur. Eodem ſenſu in præcedente
Dan. 9: 11. legitur inmn & effuſa eſt in nos execratio & jura-
mentum ſeriptum in lege Moſis. Atque ſic in præcedd. memo-
ratum diluvium bellicum his verbis dicitur inundare & effundi
in deſolatum, vel in deſolatos & derelictos terræ incolas, ut
ſuprà rem expoſuit R. Samuel Valerius §. 15. Syrus vertit

... LL. Thethniach quieſtet, ſeu immorabitur deſolato, at-

que ita radicem na Nathach videtur confudiſſe cum præce-
dente Inn Chatach, quam eodem modo vertit. Attamen hæc
verſio convenit cum dicto Pauli 1. Th. 2: 16. 18α0ε
i7' Aντπ eis r6Xο, Supervenit & immanet illis ira ad finem
uſque.
218. Id ipſum eſt, quod in Textu dicitur do ny quando
Terminus additur, quouſque ſe extenſura ſit illius Inundatio-
nis effuſio, ſc. aſque ad conſummationem & finem. LXX. ita

Vertunt: 20 r7 oνντρααον ααριου r/oſque ad conſunsmationene

teng⸗

te⸗/
lan

lre
cu
dan
n
llu
rat⸗

Cap. V. ET MonEAMINE Y. 27. 217
temporis, acſi 1on ſignificaret finem intervalli temporis, cùm
tamen hæc vox denotet ultimum rei pereuntis articulum, ejus
excidium & internecionem Am. 9: S5. præcipuè conjunctuùm
cum voce pon, ut videmus Eſ. 10: 22. 23. 28: 22. & alibi.

Samuel Valerio vocabulum pom cxplicat, acſi radicem v p
haberet, de induétione aratri factâ urbibus, quas nunquam in- geere-
ſtaurari volumus, reſpeéctu habito ad Mich. 3: 12. jnx um,

venn Zion funditus exſtirpabitur, ſolo æquabitur, inducto a-
ratro in agrum onvertetur: quod Michæ vaticinium allegatur

Jer. 26: 18. Verum ut vocem ſuprà g. 19 1. explicamus, pna

ſenſum habet decidendi, decernendi & determinandi, ut liquet
ex Ef. 10: 22. ubi ppn p'be eſt excidium primò decretum,
deinde determinatum & circumſeriptum, quo ipſo denotatur
temperamentum aliquod, quod additur illi excidio, ne mo-
dum excedat. Propterea l. c. vocatur pax we pP ſro con-
Jamtio circumſeripta & temperata, inundatio clementie, quæ
verba cum hôc noſtro Danielis loco per omnia conveniunt,
utpote in quo innuitur, diluvium illud bellicum tamdiu ef-
fuſum iri in deſolatum, uſque quò excidium Judaicum, ad-
dito certò aliquo moderamine, ad finem perduétum ſit, ut
ſuprà monuimus. Idem habemus Dan. II: 36. Conjunctio
autem Copulativa "eundem h. l. ſenſum habet, quem §. 152.
ad Y. 25. fuſé probavimus, & exponitur Et quidem, nempe
Vſque ad conſummationem ſeu excidium, Et quidem determina-
zum, vel ſimpliciter Vſque ad conſummationem determinatam.
Ut ita totius enunciationis ſenſus ſit: Vſque ad excidium, &
quidem determinatum & temperatum, diluvium illud bellicum
ſe effundet in deſolatos. Atque ita finis, ſcopus & terminus il-
lius diluvii eſt non excidium, quemadmodum paſſim in Scri-
pturâà S. hæc duo, nos excidium & bv diluvium, conjuncta
videmus, puta Eſ. 1C: 22. Am. 9: 5. Nah. 1: 8.

219. Hinc facilè colligitur, quid hæc ultima verba ſibi Senſus

velint. Sunt qui putant, iis innui perpetuam ſolitudinem veréo⸗
1 E a.

Hieroſolymæ & Reipublicæ Judaicæ, nunquam reſtituendæ.
Verum equidem eſt, & ex Scripturâ atque naturà Oecono-
miæ Novæ liquet, nunquam in poſterum talem Rempubli-
Ee cam,

218 DE ExXxCIDII TERMINO Seéck. III.

cam, talem Urbem, tale Templum, talemque cultum in-
ſtauratum iri, qualia bæc erant tempore Servatoris & ante
ejus ætatem, ur Celeb. Goccejus ad hæc ultima Archangeli
verba monet. Artamen id ipſum in Textu non dicitur, ut-
pote cujus vaticinium non excedit ſecundi templi excidium,
Bellum atque indicat (1.) Tum fore belli finem, cùm deſolatio Reipu-
ei blicæ Judaicæ fuerit completa. Et hinc patet, quis ſenſus
*"ſit ultimorum verborum vVerfüs præced. 26. quibus Urbs de-
dinm. ſolationibus decreta eſſe dicitur aſque ad finem belli. Scil. ſi
hanc ſententiam convertamus, habebimus ipſiſſimam Clau-
ſulam totius vaticimi, nempe bellam, ſeu diluvium illud bel-
licum, duraturum eſſe, uſque qub decreta deſolatio complemen-
tm ſuum ſortita ſit, ac proinde duratio deſolationum uſque ad
finem belli eſt duratio belli uſque ad finem & complementum
Exci- deſolationum. (11.) Cùm excidium hoc, ut §. præced. cvi-
en E Gtum eſt, nonſolum decretum eſſe dicatur, ſed ſimul de-
& tem. terminatum & certis limitibus oircumſeriptum, non ab re fore
Herasur, Exiſtimamus, ſi ſenſum hujus ultimæ verborum periodi altiùs
repetamus, & conferamus ca, quæ dicuntur Eſ. 10: 20. 21.
22. 23. atque repetuntur Rom. 9: 27. Nempe Textus exci-
dium, quod Judæis imminebat, limitat illudque vocat nxnn nn
Excidium, & quidem determinatum certoque moderamine cir-
cumſcriptum, quo innuitur, illud excidium adeò univer-
ſale non fore, quin ex innumero Judæorum pereuntium nu-
mero remaneat &ν quin inquam remaneant veliquie aliquæ,
quæ ad Deum convertantur. Atque hôc nomine & titulo Ex-

cidium illud vocari, p'n pbn Excidium certis limitibus cir-

cumſoriptum & benignitate temperatam, Patet ex loco cit. Eſ.
10. cujus hæc verba allegantur Rom. 9. Si numerus Wraeli-
tarum ſit inſtan anenæz maris, aατn⅜οναι 2eſidunm ſervahi-
tur, illi ſcilicer, qui ſub vocabulo dpvæ & in numero dereli-
ctorum quidem comprehendumur, ſed tamen vocantur Xeiu-

a αα eàνπXν⁸ας⅝ουà.ονο R ä»3ÜKum ſeu reliquiæ populi ſecandum
liberalenza Dei eleétionem. IIIi ſcilicet, qui invenientur ſcripti

in Albo Dei Dan. 12: I. Pergit denn 22 à Nanm perditio-

nem, & quidem determinatam, Dominns Deus exereituum facit
in

Cap. V. ET MoPDERAMINE y. 27. 219

in medio univerſæ terrz. Senſus itaque tandem hic eſt: Bel-
lum tamdiu inundabit Judæos ſolitudinum incolas, uſque quò
illi confecti & conſumti ſint, ita tamen, ut internecioni mo-
dus ponatur, & ex eorum numero aliqui reſidui maneant,
qui ad verum Meſſiam convertantur. Hoc autem unicum Temoue
adhuc (111.) monendum eſt, quòd illa præcißo, illudque tem- oidi:
peramentum excidio adjunéctum, nonſolum gravitatem ipſius viatum.
excidii ſublevet, ſed etiam tempus ipſum abbreviet, ut fit
Dan. 11: 36. & innuat, non tantum quoſdam ex Judæis ele-
ctos reſiduos manſuros eſſe in verà Dei Eccleſia, ſed etiam
ſignificet, tempus ewcidii decurtatum &) abhreviatum eſſe dea
rSe ezXerres illorum ipſorum electonum canſa, ut Servator
ait Martth. 24: 22. Id quod ideò moneo, ne Judæi ex i-
pſius Chriſti effato figmentis ſuis præſidium quærant, acſi
tempus à Deo in vaticimis definitum, aliis circumſtantiis
intervenientibus, produci queat vel corripi, cùm illa i-
pſa temporis abbneviatio, cujus Servator meminit, ab Archan-
gelo in Textu voce prn indicetur, ac proinde ab initio à Deo
decreta fuerit. MMUU
220. Hæc erat ultimorum verborum cxplicatio, quibus orte
Angelus excidium Reipublicæ Judaicæ deſcribit, & quidem petenas
ut oonſequens excidii Meſſiæ. Hic verò ſu perfluum foret, horum & Jo-
verborum implementum Hiſtoricâà Excidii delineatione fuſè os-Tebbo
tendere, & ſufficit monuiſſe: Motüs illos, in Republicâ Ju- is.
daicà ſub Geſſio Floro Judææ Procuratore & Ceſtio Gallo
Syriæ Præfide excitatos, brevi temporis ſpacio ſubſequu-
tum eſte sdvemtmm Dacis Veſpaſiani cum exercitu, qui ſub
Egnizy KRomani imperii pugnans Judæam invaſit. Poſtea, Ve-
ſpaſiano ad imperium admoto, Titum hujus belli reliquias
confeciſſe, & Hieroſolymam, factâ quaſi inundatione, expu-
gnaſte atque funditůs exſtirpatam ſolo æquaſſe, id quod acci-
dit anno ab Erà Vulgari 70. Per. Jul. 4783. Vefſpafiani 2. &
quidem die 8. Sepreinbris; cum Templum die 10. Augu-
ſti antecedente ex divino judicio deflagraverat. Reliqua ad
hujus cxcidii Hiſtoriam pertinentia peti poſſunt & de-
bent ex Joſepho atque Euſebio, ex ibus hoc cxcidium
eE 2 In

220 PARAPHRASIS. Cap. VI.
in omnibus ſuis circumſtantiis fuſè deſcripſit Uſſerius in An-
nalibus. N S

CAPUT VI.

Brevem tradit Paraphraſin totins E. aticinii de LXX. Hebdomadibur.

221. Juheret ur ee quæ modò de hàc Angeli Oratione

exegeticè dicta ſunt, in brevem collecta Paraphra-

ſmim, Lectori uno conſpectu ob oculos ponamus. In quo opere
eâ utemur methodo, ut in iis, quæ obſcuritatem præ ſe fe⸗

runt, fuſiùs agamus, ea verò, quæ per ſe clariora ſunt, bre-

viore ſermone exponamus. Sic autem Angeli Oratio incipit

„ V. 24. Septuaginta Hebdomades annorum plenorum ſola-

rium, quales Judæis in uſu ſunt, & quæ, addito ſingulis

29 4
7. Hebdomadibus Jubilæo uno, conficiunt numerum 500.

93

„ tercedis.

„ præcipuè ſub eorum finem obſervari poteſt, dum ſcil. il-
læ deciſæ ſunt, ut in ĩiis tria mala Saluti contraria remo-
veantur, nempe at Rebellioni modus ponatur, & reatus ex
eâ ortus tollatur, at Peccata ad finem perducantur, & ut
Originalis reatus atque macula, factà iniquitatis expiatione

„ ria bona ſuccedent, nempe adductio aternæ juſtificationis per
fidem, ac implementum vaticiniorum, und cum ultimo &

„ maximo Propheta Moſi ſimili, qui eſt Meſſias, Jehova ter

„ Sanätus, omnium horum beneficiorum auctor, hôc tempo-

„re Spiritu S. angendus & officio Mediatorio inaugurandus.

“ V. 25. (Heus Daniel! attende ad ea, quæ audies! Nunc
„ enim diviſionem hujus intervalli inſtituo, illudque termi-
„ nis ſuis adſtringo) Inde ab eo tempore, 720 ultimum & ma-

Ximè .

annorum; in conſilio Dei decretæ & exactè circumſcriptæ
ſunt ſuper Rempublicam Judaicam, & ſuper Vrbem Hieroſo-
lymam, Sanltam Deoque dicatam Reipublicæ Metropo-
ln, ex quâà ta, Daniel natus es, & Ppro quàâ apud Deum in-
Hoc autem Dei decretum certum habet ſcopum
„atque finem, qui intra LXX. Hebdomadum ſpacium,

prorſus deleatur. Sed in eorum malorum locum contra-

dit
„ Le
, leb
99 le
5 u
„ M
3,

„
welht
ſie
Ch
„Nr
95 G
955 4Al

F

one
A⸗
vele
fe.
dre⸗
pit
ola⸗
li
ſoo.
te
“
0o.
nin⸗
Puch
fum,
l il⸗
emo⸗
ls X
& ut
gtione
ntra⸗
1 pel
no&
ſa te/

dus,
Nune
leri-

NM.
Limne:

We

Cap. VI. PARAPHRASIS. 22 ¾
„Ximè memorabile decvetum ab Artaxerxe Longimano anno
„ ejus 7. in beneficium Gentis Judaicæ divulgabitur, & ſimul
„ licentia dabitur, Rempublicam & Hieroſolymam collapſam
»»inſtaurandiz ab eo, inquam, tempore numera ſeptem Hebda-
, mades, quæ addito Jubilæo 50. annos efficiunt, iiſque ſe-
„ orſim pofitis utere inſtar clavis, quâ rationem umverſæ
„ hujus computationis aperias. His 50. annis adde Hebdoma-
,„„ des dauas & ſexaginta, & collectus annorum 492. numerus
„ Præciſé finictur in eo tempore, quo Meſſas ſuſcepto ba-
„ Ptiſino munus Ducale ſeu Mediatorium ingreditur. Hôc
„ autem ipſo temporis ſpacio, præcipuè in ejus initio, ope-
„ Tâà Nchemiæ, reſtaurabitur Hicrololyma, reſtitutis ædi-
„ bus, plateis & foris, ac redintegratis mœnibus, ſoſis, por-
„ tis, reliquiſque munimentis. Et quidem ea accident tem-
„»bporibus Samaritanorum malitià & ſtrategematibus turbatis
2. & afſtiblis.
„„ V. 26. Elapfis verò illis duabus & ſexaginta Hebdoma-
dibus, inde à fine 7. primarum Hebdomadum deduétis,
„ Currente Hebdomade ſeptuageſimà & ultimà, Meſtas Cru-
„ Ci affixus excindetur, ita ut inter mortales eſſe deſinat. Ve-
„ Tüûm excidium illud in ipſos auctores judæos redunda-
„ bit, dum Romanus exercitus, gubernatus à Dace ad-
„ venâ Romanorum, HMieroſolymam & Templam penitus de-
„„ lebit, ita ut excidium, inſtar copioſæ inundationis in
„ Templum irruens, nullum tam ſplendidi ædificii relin-
„ quat véſtigium, nec bellum conficiatur priùs, quàm Urbs
„ipſa ſeque & loca circumjacentia ruderibus immerſa videat,
„„ Utpote ad illud fatum ferendum deſtinata.
„ V. 27. Antequam tamen hoc eveniat, Vltima Hebdomas
,„„ integra impendetur Confermationi federis Abrahamici Judæis
„ factà, & præcipuè maltitudini illorum, qui ex Jjudæis
„ Chriſto nomen dabunt: idque tamdiu, uſque quò à Ju-

,„dæis fedus rejicientibus & rumpentibus tranſitus fiet ad
„Gentiles, elapſa nempe ultimà Hebdomade & currente

„ anno quingenteſimo ſeu ultimo Jubilæo. Non autem il-
„ lam confirmationem Meſſas ipſe per totam Hebdomadem
Ee 3 pras-

222 PARAPHRASIS. Cap. VI.
„ præſens præſtabit, ſed in medio Hebdomados, ſeu anno mu-

22
22
22
22
293
92
92
29
23
29
22

23

29

neris ſui quarto medio currente, ad expiationem peccato-
rum Deo Patri ſe ipſum in Cruce offeret, atque perfectiſſi-
mo hôc ſacrificio uſum, fructum & valorem Sacrificiorum
omnium cruentorum & inoruentorum atque univerſi cults
Levitici juxtà abolebit. Dum interea, quod de Hebdoma-
de ſupereſt, confirmationi federis ab Apoſtolis ejus impen-
detur. Tandem cerimonialis cultüs plena abolitio, &
præcedaneæ abrogationis cxequutio, Romanis demandabi-
tur, quorum VaAſtator exercitus ſub Aquilis, ſuperſtitisſis
Romanæ militiæ inſignibus Judæam invadet, occupabit,
vaſtabit. Bellum vero in affiétos derelictoſque terræ incolas
inundationis inſtar effundetur, eoſque perſequetur aſqne ad
internecionem, decretam quidem, ſed certo tamen modera-
wine circumſeriptam.

CAFPUT VII.

C G GGGGtvö NTINET
PARTEM OPERIS DOGMATICAM
Q U A

Meſſiam jam veniſſe evincitur, & ſimul monſtran-
tur veræ cauſæ incredulitatis udæorum.

SEECTIO I.

Ex S. Scripturad atque Rabbinorum hypotheſibus demonſtrat, Meſ-
Bam jam veniſſe, & quidem IESAMeſſe CHKRISTITOIMW.

222. Vi explicationem illuſtris hujus Oraculi ad finem
perduximus, cuùm nobis obverſatur mira illa &
ſtupenda Judæorum cœcitas atque pertinacia, quæ animos Stupen-
corum eouſque corrupit, ut ea quæ vident, non credant, n
imò negent & pernegent, quæ tamen ipſimet ultrò agnoſcunt. cæcitaz.
Viderunt, inquam, promiſſiones in Textu enarratas ad effe-
ctum perductas eſſe: & ſi fortè de generalibus Beneficiis .
24. enarratis aliqua diſputatio excitari poſſet, tamen hoc cer-
tum eſt, Meſſiam jam dudum exciſum, confirmationem fe-
deris abruptam, & ſacrificia atque univerſum cultum aboli-
tum cſſe. Nec minus ſenſerunt Judæi triſtia effecta Re-
bellionis ſuæ, ultimis hujus oraculi verbis prænunciata; &
adhucdum intuentur patriam, ejuſque Metropolin, pri-

fſco ſplendore exutam & ſub Mahomedanorum Imperio ge-

mentem, ſeque ipſos exules per univerſum terrarum orbem
diſperſos vident. Quæ tamen omnia pertinacis & incircum-
Gſi

224 MESSIAS TAM VENIT. Secdt. I.
ciſi ingenii Gentem nendum mevere potuerunt, ut divinis
oraculis cederet, iiſque fidem adhiberet, quæ Deus per Pro-
Tudei Phetas in ſuam ipſorum ſalutem toties juſſit prænunciari. Sed
eanti dam ita agunt, antiquum obtinent, eoque titulo notantur à
S Daniele, qui C. 9. YV. 13. exilium Babylonicum reſpiciens
nent. tribulium nomine inquit moy naun drnn d9 Omne malum
mus, ut reſipiſceremus ab iniquitatibus noſtris, & in veritate tud
erudiremur. Idem fatum Servator Judæis prænunciat Matth.
23: 36. inquiens: 1& rαανσα αντα ε rei“ Yει—αντννοτ, o-
mmnia illa huic generationi ſupervenient. Addit c. 24. V. 39. fe-
r, ut ſecurè agam, Antediluvianorum inſtar, idque tamdiu
de Nn eiR .ασX ev 6 Kααααπ αα , uſque quò venerit di-
Invium. Hôc verò tempore, quo dilaviun illud Judaicam
Gentem jamdum inundavit & evertit, in Præterito dicere
poſſumus Danielem ſequuti: HIaAvvα rα è?
,;, Omnia illa mala vobis ſepervenerunt, nec tamen reſipuiſtis
ab iniquitatibus veſtris, neque veritatem Dei edocti eſti, i. e.
Non reſipuiſtis, neque credidiſtis Euangelio Marc. 1: 15.
223. Cùm itaque tanta ſit oraculorum divinorum claritas,
effectu comprobata, operæ pretium crit, inquirere in cauſam
S rationes ſtupendæ illius cœcitatis & «1 , quæ Ju-
ivah dæos in hunc ulque diem obſtrictos tenct. Quod ur eò feli-
e, „ Cius fiat, primy ex aptiſſimis & maximèê perſpicuis S. Scriptu-
2 par- Tæ dictis, conſenſu Judæorum confirmatis, demonſtrabimus,
ter. vaticinia de Meſſiæ adventu rebuſque geſtis edita jam dudum
impleta eſſle, & Meſſiam verè & reapſe veniſſe: ac deinde quæ-
dam de Judæorum incredulitate adjiciemus.
PDivina 224. Ut autem Meſſiæz adventus jam fabtus eſſe demonſtre-
d. enila tur, in Genere ſuppono, Vaticinia de rebus futuris edita, &
ves T Conditionibus non adſtricta, neceſſariò in eventum educi, ni-
plenzur. ſi divinam veracitatem in dubium vocare velis. Audiamus
Judæos. Eorum ſententiam ſatis luculentur exponit Jſaacus
Abhuhabh Hiſpanus in Menoras Hammaor Luc. 5. Claſſe 1.

ApH a raen dy Peen e e en n e e
NI

illud nobis ſupervenit, nec tamen Domino Deo noſtro ſupplices fui-

P. 4. c. I. his verbis '& Dzo an nee de een den en

ſn
Imd
ſach
Uiſt.

mentor:

Cap. VII. JESUS EST MESSIAS. 225
'a ee eee ee en nenn eeee rne ee ne Kaen
rb D in en in enn nnen eenn en n ſn enern nee
R 2 1a9 ere, i ee en rre, ennn denn e d e
ien en eee ee ee de aenn een e dee been
: pe N&iNn Ne Res extra controverſiam poſita eſt, quod Santtus
Benediltus ea, quæ in bonum decrevit, nullo modo immutet. Et
hô fundamento nititur argumentatio Prophetæ Zeremiæ b. m. qud
atitur in diſputatione ad verſus Hananjam filium Aſuri Jer. 28:
8. 9. cam jeremias mala mortemque nunciaverat, & expugna-

tionem civitatum Iſraelis per Nebucadnezxarem, atque deſtructio-

nem T'empli; contra Hananja Aſuri filius contraria bona pradixe-
rat. Ad ha ait Jenemias, etiamſi forte malum præſagium ſuum
eventu deſtitueretur, inde tamen vaticinium ſuum mendacii non
poſſe argui, cum fortaſſe Deus miſericordidâ erga eos uti, vel ipfi ad
meliorem frugem redire poſſint: Contra vero ſi verba Hananjæ
implementum non ſortiantur, inde liquido conſtane, eum Pſoudo-
prophetam eſſe. Hæc ipſa hactenus de vaticiniis nudè abſque sian
conditione poſitis diécta videntur, ſed ſi conſulamus ea, quæ :ienata
Judæi alibi habent, videbimus, hanc eorum ſententiam pro-ſecun-
miſſiones non abſolutas ſolùm, ſed conditionatas juxtà com- gus as
plecti. Dicunt enim in Berachos c. 1. 9 r n nn
:72 r de een eee iee de Vnumquodque effatum, quod
Sanct. Bened. in benum enunciat, etiamſi a conditione ſuſpenda-

tur, nulld tamen ratione immutari poteſt. Hoc dictum citat

Abarbanel in Miphalos Elohim Serm. 10. c. 12. etiamſi ejus

argumentum juſtis de cauſis limitet. Ex his tandem argu- Argu-

mentunm
A.⸗
Omnes boni promiſſiones neceæſſariò implentur.
A. Promiſſio Meſſiæ certo tempore venturi eſt promiſſio boni.
E. Promiſſio Meſſiæ certo tempore venturi neceſſario impletur.
Minor extra omnem dubitationis aleam poſita eſt, Majiorem Minor.
verò ex ipſorum Judæorum hypotheſi depromſimus: unde Mor.
ſequitur, Concluſionem ab ipſis non poſſe in dubium vocari.
Imèò verò opus non erat, neceſſitatem adventus Meſſiæ jam
facti ex eo repetere, quòd vaticinia de Meſſià bonorum pro- lÜatici⸗
miſſa ſunt; cùm omnia vaticinia abſque Ponditionc edita, ſive“ he-
F bona

226 MESSIAS JA M VENIT./. Secd. I.
ceharis bona fint ſeu mala, hunc ſervent characterem, ut definito
bln⸗ tempore neceſtariò impleantur. Hoc ipſum nos credere jubet
bona dictum Lach. 8: 14. 15. Sic ait Dominus Zebaoth: Quemad-
quàm modum mala vobis immittere meditatus ſaum &c. & me ejus non
mals, poœnituit 3 c & contrario Hiereſolymæ & tribui⸗ Zudæ höc tempore
benefacere cogito. MWe timete! Hic ſanè locus vaticinia malo-
rum prænuncia eventûs adcoô certi facit, ut ex corum certitu-
dine indubitatum eventum promiſſionum boni evincat.
Argu: 225. Subſtratä hac hypotheſi, facillimum erit, ex variis
Tee Prophetarum vaticiniis & modò expoſito Danielis oraculo de-
monſtrare, Meſiam jam dudum veniſſe. Quòd dum faci-
mus, non poſſumus evitare, quin unâ demonſtremus, Je-
ſum, qui ante multa Secula in mundum venit, eſſe illum i-
pſum Meſſiam ſeu Chriſtum. Ex. innumeris Prophetarum ora-
culis pauca quædam ſeligemus, eaque clariora, quò tantò
major vis demonſtrationis appareat. Antequam autem ca ur-
geamus vaticinia, quæ terminum adventui Meſſiæ præſtitu-
tum definiunt, prius in generalioribus aliquid tentabimus.
Et quidem ſtatim ab initio in oculos incurrunt duo loca,
Dan., quorum alterum invenimus Dan. 7: 13. ubi quidam ſimilis

. .α 1* . . . 4 . .
Zach. 9. Filio hominis univerſali & æterno imperio ab Deo Patre do-

donum, & Philiſtæos à Judæis in ſervitutem redactos. Hæc
autem duo loca de Meſſiâ agere, nos docebit Sanhedrin cap.

pon his verbis va'& 922 N'De a nn a0. ja vee
y 250) e den de ee de e een e ere e enn .
: rm Scriptum eſt de Meſſià: Et ecce cum nubibus cœli ſicut

filius hominis venit. Rurſus ſeriptum eſt : Pauper & vebtus aſi-

no. Hæc loca R. Joſua filius Levi ita conciliat: Si Judæi Meſ-
ſiam exſpectantes digne ſe geſerint, veniet cum nubibus cœli,
ſen indigni fuerint, veniet panper afinoque vebtus. Hic vide-

mus, Judæos câdem ferè laborare ignorantià, quà ipſorum
Majores Matth. 22. 43. dum ea, quæ partem ad Exinanitio-
nis partem ad Exaltationis Chriſti ſtatum pertinent, cx quali-

ta=

natur, de quo conf. §. 59: Alter exſtat Zach. 9: 9. & nobis
exhibet Regem Zionis pauperem & aſino vectum, cujus ad-
ventus ſequitur vindicationem Judæorum à jugo Syro Mace-

Ca

tatl
le
bid
ud
ſarm
Inſh
Gtat

Ubt

herc

Pſal
ſecn
Cort.
teten
10 4.
us
ſidin
Pprion
118 1.
Om
ſabit
ae
Uarr.
Genr,
citate
2
V
Maor
Pon
RN
P
N
7 R
ti

Ab,

tl. Cap. VII. JESUS EST MES5 IAS. 227

Nitt tatibus ſuæ Gentis conciliare ſtudent, quibus ſe Deo ſub
lbet adventum Meſſiæ magis vel minùs commendabit. Sed quic-
Ad- quid ſit, certum eſt, ſi hæc duo loca de Meſſià agant, eum
en. dudum veniſſe, nullumque eſſe alium, quàm illum ipſum Je-
pne ſum, qui ſe ô rS cννhHwνν, Filium hominis vocat, & tenui
al. inſtructus pompà Aſineque veltus Hieroſolymam intravit, ut
itu. citato Zachariæ loco in Hiſtoriâ referunt Euangeliſtæ.
226. Scquuntur alia claſſica loca duo, alter Pſalm. 2: 7. Ex Pf.-
tis ubi Deus Regi Zionis, qui Meſſias eſt, ut 5. præc. vidimus,
A. hbaec ait: Filius mens es tu, hodie genni te. Alter reperitur
fcdMi. Plalm. 16: 9. 10. & oſtendit corpus cxanimatum Sancti Dei
I. ſecurè in fſepulcro quieturum, & ipſum nullam viſurum eſie
mi- corruptionem. Uterque lacus allegarur Act13: 33. 35. Præ-
or. terca Priorem citatum reperimus Hebr. 1: 5. Poſteriorem ve-
anto 10 Act. 2: 255. &c. & utrumque utrobique ad Chriſtum vide-
“ mus applicatum. Si Judæorum placita ex Thalmude in ſub-
llngt. Ne ſidium rapiamus, obſervabimus, ea nobis egregiè favere. De
inus. priore enim loco ex Succà cap. "ornm hæc verba citat Meno-
a, ras L.. 5. Gl. 3. P. 2. G. 10. m D' ern deee ene re
ilis e S P eee ene e een den vn en n ee eeern

do- non . nN ee neen WMehie, qui ſuo tempore manife-

Rwdis. Ktahitur Cquod utinam cito in diebus noſtris fiat!) S. B. dicet:
Poſtula quodcunque volueris, & égo dabo tibi, ut dicitur: E-
narrabo deeretum &c. hodie genni te. Paſtula à me, & faciam

sad.

ne Gentes heæreditatem taam. Nullum itaque reſtat dubium, quin
na. citata Scripturæ verba Meſſiam reſpictaant.
*— 227. Sed de altero loco quædam dicta reperimus in Ba- Er bf.
vâà Bathrâà cap. 1. quæ ex Een Ifrael & Menoras Ham- 16. 9.
ſer maor L.. I. Præf. & L. 4. Cl. 2. P. 2. c. 3. cxcerpta huc ap-
E. ponam. Sunt autem talia m n w O ee n
cel, W ) r2 õ b eee e eenn .
rice: v un e rn n n e orne ven n9 5e n e
ſorun Ya en en d'p bP nodd Tradunt M. N. Septem pote-
mnit⸗ Rati vermium traditi non ſant, ſantque Abraham, ITaue &. Za-
l. cob, Moſe, Abron & Mirjam, ueg noen Benjanein filius Patriar-
19 4 Ff 2 Chæ

4
14⸗

228 MESSIAS JAMVENIT. Sect. I.
chæ Zacobi. Et quidem illud ipſum de Abrahamo, Iſaaco &
Jacobo, Moſe, Ahrone & Mirjam, patet ex iis, quæ modo di-
dta ſunt. De Benjamine verò illud probatur ex dicto Deut. 33:
12. Et Beniamini dixit: Dileltus Domini ſecurè habitabit apud
eum, Sant qui Davidem addunt, quia de eo ſeriptum eſt: Et-
iam caro mea habitabit ſecurb. Sed qui priorem ſententiam te-
nent, illi urgent, Davidem hæc verba non Indicativè enuncias-
ſe, ſed Optativè, & miſericordiam Dei imploraſe, ut ſe à cor-
ruptione præſervaret, ac proinde ad eorum numerum, quo-
rum corpora verè vermibus eroſa non ſunt, non poſſe refer-
ri. Quid Judæi ſibi velint, quando Abrahamum, Iſaacum,
Jacobum &c. à corruptione immunes pronunciant, id ſanè
neſcio: hoc veròô ſcio, ſi priſci eorum Doctores Pſ. 16. de
Davide expoſuiſſent, eos unanimi conſenſu Davidem in ſu-
prà dictorum numerum fuiſſe recepturos. Cùm itaque præ-
ter Davidem & Meſſiam nemo ſit, cui hic Pſalmus applicari

poteſt, merito cum Petro concludimus, Davidem utique in

ſepulcro corruptum eſſe, ac proinde hæc verba aliorſum re-
ferri non poſſe, quàm ad ipſius Meſſiæ Jeſu reſurreéctionem
228. Ut tranſeamus ad ea loca, quæ tempus Meſſiæ certis
ſignis & terminis circumſcribunt, initium faciemus à Chara-

tere aliquo temporis, cx Hiſtoriâ Crucifixionis Jeſu deprom-

to, prout ea narratur à Matthæo & reliquis Euangeliſtis.
Matth. 27: 45. 51. &c. traditur, Servatore animam efflante
nonſ. ſolem miraculoſam eclipſin paſſum fuiſſe, ſed etiam in-

terius templi velum ruptum, terræ motůús & montium fra-

gores excitatos, atque ſepulcra adaperta eſſe. Unde ſic ar⸗
Asgu- gümentor:
Queo moriente talia portenta acciderunt, ille homo Huſtus fuit.
A. Jeſis moriente talia portenta acciderunt.

E. Feſus homo uſtus fuit. .

Minor. Minor ex Hiſtoriaâ patet, nec niſi ab impudente negari pot-

Major eſt. Major verò probatur dupliei teſtimonio (1.) Centurionis

robatur Ethnici, qui ex prodigiis hiſce concludit: O'7τ% ροα

zeſtimo- =

nie Cen. oVρ ιιοιιο αν Profecto hic homo ſuſtus fuit Luc. 23:47. Imòô

Matth.

2

Plia
Mie e
kurm
In,
ſppe

Acho⸗

nn
:
in m
gus h
&e
em
firmnt
dalten
eſſe n⸗
Eebere
Der ſͤ
tempor
lüm 2
Atque
bant
229
ſe er
P N
e, oe
d pro
i aute
horis,
Gium
tnin
Aten
Juden
Adere

tum,
ſand
6. de
n ſu⸗
ſu.
Micari
lue in
n 1e⸗
onemm

certis
hard⸗
Dronn⸗
eliſtis
Dunte
in⸗
ſta⸗
ic al⸗

por⸗
rion
Nn
Vô
Nuech.

Cap. VII. JrsUS EST M·ESSTAS. 22 %
Matth. 27: 54. & Marc. 15: 39. clarius mentem ſuam x- turioni:
plicat, inquiens: A'Xnα Geo 0 v oτ Verè Dei filius
hic erat. 9 enim Juſtus atque pius fuit Servator, ſequitur,
eum non fuiſſe ſeduétorem plebis: ſi verò plebem non ſedu-
xit, ſequitur, eum vera prædicaſſie, dum ſe ipſum Filium Dei
& Meſſiam eſſe profitebatur. (2.) Alterum teſtimonium ipſi & Ju⸗
ſuppeditant Judæorum Magiſtri, quorum ſententiam ex Be- Teo-
rachos cap. X nobis exhibet Men. Hamm. Luc. 3. Cl. 8.““.

P. 3. C. 5. inquiens ]'NXn vi SP' DDen e e ee iene

1289 bi ee in en ee e ee ene eneeen eeee een
:2 ornn Tbidem nobis narratur, quomodo ſub obitum Jaſtorum
in mundo apparere ſolita ſint ſigna & bortenta inuſitatæ novitatis,
gua homines in animi conſternationen inducerent, quò Juſtos 1-
los & corum obitum tanto gravius & amariuns plangerent. Ean-
dem ſententiam Auctor ex citato loco aliquot cxemplis con-
firmat, quæ utrum vera ſint an fabuloſa, Judæi viderint.
Saltem illud liquet, Judæos neceſſariò niſi & r ταατοαρι το6
eſſe velint, Centurionis judicium ſequi & cum eo agnoſcere
debere, Jeſum eſſe non uſtum tantùm, ſed verum Meſſiam
Dei Plium. Atque ita videmus, quòd Deus ipſe terminum
temporis, quo redemtio per Meſſiam præſtanda fuit, non ſo-
lùm accuratè definitum prænunciaverit, ſed etiam inauditis
atque inuſitatis prodigiis, in ſenſùs præcipuè incurrentibus „
ab antecedente & conſequente temporis morà diſtinxerit.
229. Si jam conſideremus illa vaticinia, quæ tempus Meſ-
ſiæ certis terminis circumſcribunt, & Textum Danielis ſii-

prà expoſitum repetamus, videbimus, ex eo demonſtrari pos-

ſe, quòd terminus adventûs Meſſiæ jam diu præterlapſus ſit,
ac proinde Meſſias abſque dubio in mundum venerit. In to-
tâ autem Diſſertatione fuſè probatum eſt, intervallum tem-
poris, hôc vaticinio definitum, terminari in temporibus ex-
cidium Templi ſecundi antecedentibus, ac proinde eventůs
huic intervallo adſtrictos jam dudum impletos eſſe. Quèôd-

autem Textus de Meſſiâ agat, fuſè demonſtratum & paſſim

Judæorum calculo confirmatum eſt, adeò ut hôc loco aliquid

addere ſupervacancum videatur. Attamen ea, quæ ad Tex-

Ef 3

tum

230 MESSIAS JAM VENH T. Bed. I.
rgu. tum in ſuperioribus notata ſunt, in unum aliquod argumen-
mentum tum colligam, & quidem tale:

1. Si altima FElelbdomas in fiem Templi ſecundi incidit & ſimul

tempus Meſſiæ deſeribit, ſequitur, Meſſiam jam veniſſe, & qui-

dem Jeſum eſſe Meſſiam.
A. Verum eſt prius.
Proga- E. Etiam poſterius.
robu- - . 4 .
u, M,. Ut hoc argumentum ſalvum videamus, duo probanda ſunt,
nor, nempe veram eſſe Aſſumtionem & Conſequentiam Propoſi-
ua tionis. Aſumtio duas Enunciationes complectitur, quarum
Ulema (S.) prior eſt, ultimam Hebdomadem in finem Templi ſecundi
Hesch. incidere. Id verò in ſuperioribus ex conſenſu Judæorum ab-
e, „ unde evictum eſt, quibus addi poteſt norabile dictum ex Co-
Templi dice Naſir cap. Nwmm n'a in Een Irael excerprum, quod tale
e,Wi eſt arr D9 bR Yr'& RNN N 1 en n õ
2 en e eee ee ee eee e en nn ee neen ee R 2
Nn e. eb eien nn en n dn e en n den
b'yae b-e neen neen ie ee ee ne ede ee e neeen
er in n n ee en e en ee de en uando quis
ſolvi vult à voto ſuſpenſo à conditiene futuri contingéntis,

Quomodo res ſäas inſtituunt? Dicit illis: Si quis veniſſet vobis-

que dixiſſet, Templum certò deſtrui, an voviſſetis votum Rabh
Zoſeph dixit: Si ibi adfniſſem, objeciſſem illis, deſtructionem
Templi non eſſe futurum contingens. Ecce enim ſeriptam
ℳ Jer. 7: 4. Templum Domini &. illa, h. e. Si primum

Templum pereat, ædificabitur ſecundum, ſi deſtruatur ſe⸗
cundum, tertium inſtruetur. Habemus Templum primum Sr

Templnn ſecundum, quorum amborum deſtrucétio certa fuit,
ac proinde conſiderari nequit, ut futurum contingens. Re-
ſpondetur, deſtructionem templi tamen eſſe futurum contin-
gens: Mo enim, ſoeiverunt, illud certò deſtruendum eſſe, an igi-
tar ſeiverunt, quando hoc futurum ſit? Abbai exeipit: Quaß

verò neſciverint, quando à cum ſeriptum ſit: EX. Hebaoma-
des deciſæ ſunt ſuper populum tuum & ſuper Vrbeuz ſänéctam tuam.
Reſpondetur: Eſto, annum etiam ſciverint, quo Templum
delendum fuit, neudum tamen ſeiverunt, Quato die Ex his

Cla-

Cap
Clan
rum 6
Cundt
Temm
den/
lrjun,
1n ga
ſoldr
bdom
ſerum
Loci.
Grin
C.
N
w
Ja
)
Mabda,
n in
li Cone
Mes ſ
Morien
Lex 4
fuenn⸗
Magna
ogniti
humg
N
etyet
Um
ln
A
leyrra
e
nein

Meh⸗

mal

Unt,
Pol⸗
AruN
ndi
nob.
Co⸗
ltale
fnne
N2
119
NN
guis
pi,
obit⸗
Rabh⸗
obelk
jiptun
ImH
r ſe⸗
fult,
Re⸗
ontil⸗
domd⸗
nam.
oplun
Ex
ch⸗

Cap. VII. JESUS EST MESSIAS. 22
clariſſlimum eſt, LXX. Hebdomades ex hypotheſi Judæo-
rum eſie illud ipſum temporis ſpacium, quo Templum ſe-
cundum ſtetit, ac proinde ultimam Hebdomadem cum ultimis
Templi ſecundi temporibus coincidere.
230. (2.) Enunciatio Aſſumtionis poſterior hæc eſt: Ean- Ultima
dem ſeptuageſimam Hebdomadem ad tempus Meſſa ejuſque ad- W
ventum pertinere. Id verò probatur ex Thalmude, utpote tempus
in quo tempora adventůs Meſſiæ eumque præcedentia non Mehiæ.
ſolùm per Jubilæa, ut §. 235. videbimus, ſed etiam per He-
bdomades dividuntur; id quod Judæi abſque dubio non hau-
ſerunt aliunde, quâàm ex ipſiſſimo hôc Danielis vaticinio.
Locus in hanc rem maximè memorabilis occurrit in Sanhe- Teſtimo-
drin cap. pon & in Een Iſrael ac Menoras Hammaor L. 5. nium 1.
Cl. 3. P. Z. c. 8. excerptus legitur his ferè verbis " ae ve
pN den ee e e ennen de een en neen ee n en
b'e—n denee deeen enen en ennen en en eee eeee ee
Vale a yae 1N yae H'n e drene e en en dee
0 mord 172 E 92 d een en nen een en e
Hebdomados, in quâ Meſſias filius Davidis veniet, anno pri-
mo implebitur dittum illud Amos. 4: 7. Et plaviam uni ur-
bi concedam, alteri non concedam pluviam. Anno ſecundo fa-
mes ſagittarum inſtar immittetur. Tertio fames acerba ingruet &
morientur homines, mulieres & parvuli, pii & thaumaturgi, &
Lex a cultoribus ſuis oblivioni tradetur. Quarto anno erit af-
Rnentia, ſed non vera, verùm tantuùm imaginaria. Quinto
magna erit affuentia, edentque & bibent hilares, atque Legis
cognitio ad ſuos redibit cultores. Sexto anno erunt tonitrua. Se-

ptimo denique anno excitabuntur bella &c. Menoras addit sxma)

Sa r 2 e'nde Et ſub exitum ſeptimi anni Meſſias ben David
ventet. Quòôd autem hi 7. anni verè ſint anni Hebdomados 72fimo-
ultimæ ſeu ſeptuageſimæ Danielis, clarè patet ex iis, quæ "ium 2
Een Iſrael excerpſit & Codice Kilaim Thalmudis Hieroſoly-
mitani. Ibi ad dictum Pſ. 116: 9. Incedam coram Domino in

terrà viventium, Reſch Lakiſch obſervat nonm b'n n'npe P *

eν be Quamprimum mortni terræ Iſraeliticæ reviviſcent,
ineipient dies Meſia. Sequitur anyn by y den ne re r
amnn

232 MESSIAS JAM VENIT. Sect. I.
n P N . 199 nn n n Rbd ee den hne enn
brvby ANT eiS e en e, nn nnn dednee Luis ſen-
ſas dicti Eſ. 42: 5. Dans halitum populo in ea, ſc. terrà Iſrae-
lis? Si enim extra terram Ifraclis anima mortuis non reddi-
tur, etiam Magiſtri noſtri in exilio morientes («vιτà 1. Cor.
15: 18.) perierunt, & reſurrectionem exſpectare nequeunt?
Reſpondet &. Simai: S. B. Coram iis terram ommovebit, & mea-

ts infra terræ ſolum aperiet, & ipſfi dolierum inſtar ſub terra

devolventur, & quamprimum in terram Iſraeliticam devenerint,
animæ eorum ipfis reddentur. Dictum hoc poſtea confirmatur
ecx Ez. 37: 14. Et ducam vos in terram veſtram, & indam
vobis ſpiritum meum, & vivetis. Qui locus omnino de die-
bus Meſſiæ explicari debet & explicatur. Additur ron
õ
nanee r nn n e dee e ee ene ee ne nnen dnn
: Prn men bra '*n enen ee K. Barachia quæſivit ex K. Chelbo,
vel ut alii volunt, K. Chanina R. Joſuam Levi filium interroga-
vit: An etiam v. gr. Zeroboam filius Nebat ejuſque ſocii futuræ
reſurrectionis participes erunt? Keſp. ei: Sulphure & ſale tota
terra ecremabitur, nempe ut ait R. Barachia, quamprimum ex-
uretur terra Iſraelitica, judicium in illos exercebitur. Tandem
ſequitur vaamn NN ne NXAE' PN DrË NH, Pae n n an
: rN pAE b' 0 red T raditum eſt nomine R. Zudæ: Septem annos
terra Iſraelitica jacebit exuſta, prout ſeriptam eſt Dan. 9: 27.
Et confirmabit fedus multis hebdomadem unam. Ex his Claris-
ſimè patet, Judæorum Doctores finem LXX. Hebdoma-
dum, ſeu hebdomadem ultimam ad tempora Meſſiæ ejuſque
adventum referre, etiamſi in eo peccent, quòd ea, quæ de
adventu ejus primo dicta ſunt, de adventu ſecundo explicant,
ut liquet ex adjunctà mortuorum reſurrectione & terræ con-
ppea- flagratione. Conf. 2. Pet. 3: 7. c. —
23 1. Conſequentia Majoris magnâ evidentià evincitur & ve-

tur Ma
jor: q9uia racitate Dei, quæ ca, quæ per Prophetas prædixit, nun-
watici- quam non implet, unde ſequitur: Si Deus ultima ſecundi

nia ne- . õ .
ceſſaris T empli tempora accuratè definivit iiſque ad ventum Meſſiæ ineluſit,

u. omnino Meſſiam circa finem Templi ſecundi veniſſe, & quidem

He-

.

Cal
11 4
licir.
even
quit
fuen
rnp
Ver
Tls
Plis
Vian.
quar
bayel
lben
Poris
a ere
lio D
Illthe⸗
23²
us 4
CrA
nent,
veralea
1plort
Eren
S EX
Implen
15. di

l.

NN

terr
enint,
natur
dam
die⸗
„1 3
5 0*
Nn ſ
Pelbe,
rob/⸗
Ituræ
t tota
n eh-
ndecnn
wan
anns
9: V.
Clans⸗
loma⸗
ulqze
uce de
licanh,
C⸗

8 ſe⸗
wb⸗
ſcund
nel
=

Cap. VII. TESUS EST MEESSIAS. 233

Feſum eſſe Meſſiam, quia præter eum alius circa hunc tempo-
ris articulum demonſtrari nequit. Talis enim eſt natura va-
ticiniorum, de rebus certo tempori adſtrictis editorum, ut
cventum nunquam fallant. Alia enim ratio cxcogitari ne-
quit, ob quam præciſa hæc temporis determinatio Prophetis
fuerit revelata, quàm hæc, quod eo ipſo Eccleſia Dei hæc
tempora obſervare jubeatur, atque hôc experimento diſcere,
veritatem divinorum oraculorum tantam eſie, ut ne in mini-
mis quidem circumſtantiis mutationi ſit obnoxia. Res exem-
plis probabitur. Evolvamus Gen. 6: 3. ubi ætati antedilu- Ta-n
vianæ tempus reſipiſcentiæ 120. annorum conceditur, ante- Mala,
quam ipſis induétum fuit diluvium. Atqui nemo ſanus ne-
gaverit, hunc annorum numerum impletum, eoque finito
orbem diluvio punitum fuiſſe. Pariter tale vaticinium tem-
poris termino adſtrictum habemus Eſ. 7: 8. ubi plena regni
Ephraimitici deſtruétio poſt 65. annos futura dicitur. Nume-
ra ergo ab initio regni Achaſi uſque ad Aſſaradinum, qui exi-
lio Ephraimitico ultimum gradum addidit, & illum annorum
numerum reperies. Conf. Annales Uſſerii.
232. Ubi itaque Deus in malorum interminationibus tem- quàn
pus à ſe præfinitum accuratè obſervat, utique tantò majore ona.
curà implet ea vaticinia, quæ bonorum promiſſiones conti-
nent, quia in eorum eventu ſe demonſtrat eſſe Jehovam, Deum
veracem & in æternum talem, qualis ab æterno eſt. Idque ex
ipſorumet Judæorum ſententià modò expoſitâ comprobatur.
Exemplo ſit promiſſo Abrahamo fatcta de exitu poſterorum e-
jus ex gypto, & anno ſequente 430. ex promiſſo Dei
impleta, ut videre eſt Ex. 12: 41. 42. Conf. vaticinium de
15. annis vitæ Hiskiæ additis, id quod abſque ullà immutatio-
ne impletum eſſe demonſtravimus §. 29. Denique magnam
huic rei lucem affundit argumentum, petitum ex Jer. 25:
I1. 12. 29: 10. ubi 70. anni dicuntur præfiniti imperio Ba-
bylonico & Judæorum exilio, quibus finitis exules redu-
cendi erant, & qui ab anno Nebucadnezari 1. Nabonaſſaræo
142. repetendi ſunt. Jam verò dubium non eſt, hoſce 70.
annos ad amuſſim vaticiniorum impletos eſſe, dum ſub fi-
6g nem

1

244 MISSIAS JAM VENIT. Sect. I.

nem hujus imperii anno Nabonaſſaræo 209. vel 210. de Deo

dicitur &ao i nameravit, nameravit Deus imperium, illudque

finivit Dan. 5: 25. 26. Ccx Hiſtoriâ verò patet, biennio poſt,
ſeu circa annum Nabonafſaræum 21I. Judæos exules in pa-
triam reductos eſſe. Hinc patet, Deum numerum annorum
in vaticiniis fixorum accuratè computare, ne in ullà tempo-
ris circumſtantiâ eventu deſtituantur. Hinc quoque infero;
quèd Deus pariter circa finem LXX. Hebdomadum Mene,
Mene, numeraverit, numeraverit, j. e. accuratiſſimè ſummam
annorum inierit, quò Meſſiam promiſſum definito temporis
articulo mitteret, & redemtionem per ipſum mundo præ-
ſtaret. 3
Conſen. 233. Vidimus conſenſum Judæorum, circa explicationem

ſus Ju- 3 .
aau, locorum, quæ de Meſſià agunt & terminum advents ejus

.

figunt, certiſque Characteribus à reliquis temporibus diſtin-
guunt. Audiamus ergo diſcurſum Rabbinorum de Meſſiæ ad-
ventu, & percipiemus, quantis utantur technis, & quanto-
pere ſe ipſos torqueant, quò veritatem Euangelicam ſuffla-
1. Ante mMinent, ſed irrito conatu. Certum enim eſt, Majores ipſo-
Exci- num circa finem Reip. Judaicæ pro certo habuiſſe, hoc ipſum
dium. tempus eſſe præfinitum adventui Meſſiæ articulum, quo tem-
pore Jeſus Ohriſtus inter eos natus eſt & floruit. Id ipſum
patet ex confeſſione mulieris Samaritanæ, quàm Joh. 4: 25.
edit, inquiens, old ſcio & certò perſuaſum habeo, ri Mοασαα
τα quod ſimpliciter exponere nolim Quòd Meſſias ven-
turus ſit, ſed potiùs, Scio quòd Meſſas impraſentiarum veniat,
quia procul dubio edocta erat, adeſſe tempus adventui Meſ-
ſ deſtinatum. Unde quoque, quum Jeſus ſe illum ipſum
Meſſiam eſſe profiteretur, facilè ad id credendum induci pot-

erat. Idem liquet ex legatione Phariſæorun ad Johannem Ba-
ptiſtam, quaà ipſum interrogant, quiſnam eſſet, ſi omnino
Meſſias non ſit? Id quod ſanè non feciſſent „niſi pro vero

firmoque ſuppoſuiſſent, hôc ipſo tempore Meſſiam eſſe ex-

ſpectandum Joh. 1: 19---23. Deinde, quamdiu Ohriſtus mu-

nere functus eſt, nunquam legimus, Judæos ex circumſtan-
tià temporis argamenta adverſus eum petiiſte, bene vero l
or⸗

ſtrat
aliten
ferit⸗
(0 0l
Neit
ercn
ſe,
taten
lus ſi
NR “
Piſcen
Vent
ticule
9e
Auſas
ſtron
vent

i⸗
iplum
D e⸗
iplunm
4 4).
Mlevs
Tll-
veniat 7
We⸗
nci hor⸗
en .
Annind
10 verO

Cap. VII. JkSsUSEST MESSTIAS. 23 5
formaſte ex circumſtantiis loci rerumque aliarum, quia nem-
pe perſuaſum habebant, adeſice runpm pP Terminum Meſiæ,
qui Gal. 4: 4. vocatur xXiοαεαα 700 Xbνν . plenitudo temporis,
qua veniente Deus Filium ſuunm miſit natam è& muliere. Porro In ipſo
in ipſiſſimo excidio Judæi, præcipuè Zelotæ, oblationem Pcidio.
gratiæ & amiciti?z Romanorum, aliquoties ſibi factam, de-
ſperatâ obſtinatione depreſſerunt: quia nempe ſciebant, ter-
minum adventui Meſſiæ præfixum propè effluxiſſe, ſed ve-
rum Meſſiam rejicientes Salutem ab alio fruſtra exſpectabant.
Vid. Joſephi Hiſtoria Bell. Jud. Denique anno ferè 50. poſt Proxi-
excidium, ex eàdem hypotheſi, tantò faciliùs fidem habue- 20
runt impoſtori Bar Coſibæ, qui ſe Meſſiam eſſe fingebat, & ium.
Judæis adversus Hadrianum rebellantibus animum addebat,
led ſucceſiu, ut ſemper, prorſus infelici.
234. Sequentes Judæorum Doctores, quorum ſententiæ 2. Thal-
in Thalmude aſſervatæ ſunt, animadvertentes, ſe ſpe ſuâ fru- unn.
ſtratos eſſe, numeros S. Scripturæ & ſigna adventûús Meſſiæ ientie
aliter explicare, aliterque computare annitebantur. Sed cùm dead-
veritas in hôc negocio clara nimis & manifeſta nullo ſe fu- elie
co obumbrari pateretur, ne hâc quidem vià ipfſis ſucceſſit.
Ne itaque nihil dicerent, ſummda neceſſitate coacti conceſſerunt,
terminum Meſſiæ in Scripturà præfixum omnino elapſum es-
ſe, ſed ſtultèé & planè contra rationem ſimul aſſerunt, impie-
tatem Gentis ſuæ impedire, quò minus hæ promiſſiones in
effectum educantur, 1. e. mw'an quò minus Deus vera loquu-
tus ſit. Hinc tandem concludunt: quemadmodum incertum
eſt, quandénam Judæi in exilio viventes mediante veraà reſi-
Ppiſcentià ad meliorem frugem redituri ſint, ita quoque ad-
ventum Meſſiæ incertum eſſe, nullique definito temporis ar-

ticulo poſſe adſtringi. Ut cœteras fabulas taceam, quas in-

eptè prorſus & impiè ad diuturnam Meſſiæ moram ejuſque
cauſas recenſent. In earum fabularum numerum refertur

computus ille, quem Wagenſeilius in Tel. Ign. Sat. ex Schal-

ſcheles Haccabbala excerpſit: nec non ſtulta Abarbanelis A-

. 11 „— Abar-
ſtromantia, ſeu potiuùs Aſtromania, quà Meſſiæ moram & ad- zaneli⸗

ventum ab influxu & concurſu Planetarum derivat, atque ita Aſtro-

236 MESSTAS AM VENIT. Sect. I.
liberale Conſilium Gratiæ in fatum Paganum immutat: ac
proinde meritò acerrimè vapulat Cl. Friſchmutho in Diſſter-
tationibus ad Dan. 9. Theſauro Philologico-Theologico in-
ſertis.

e Wi,. 235. Sententiam Judæorum modè expoſitam brevibus re-
9 AS Me=

ſiæ præ

Pm. tui Mesſiæ in Sacris præfixi omnino effluxerunt, & implemen-
annh tum a nulld alid re dependet, quam a reſipiſcentid. Magis ſpe-
ag, cialia eodem capite præmittuntur, dum dicitur ee
rIiane, b D9e n en deeee inn eee e eneee e dee den ne
ee inee ee e er'n n e ee a e eeeevnn . we
12 pense an nn ie denen enn deen e eeen ern en ee
:— N 9 ee ee e eeeen e. eeen en e Nn e Tra-
ditio eſt domüùs Eliana: 6000 annos durat mundus, quorum
duo millenarii decurrunt inanes, i. e. abſque lege, duo mille-
narii ſub lege, & duo millenarii reliqui conſtituunt dies Meſ-
ſiæ. Verum ob multiplices iniquitates noſtras ex illis duobus ul-
timis millenariis tantum elapſum eſt, quantum elapſum eſſe vi-
demus, necdum tamen Mesſias venit. Elias K. Judam fra-
trem KRabh Syllæ Fii certiorem reddidit, durationem mundi bre-
viorem non eſſe 85˖. Zubilgis, & in ultimo Jubilao venturum
Mesſiam ben David. Cumque hic interrogaret, an ſub ini-
tium, an verò ſub finem ejus venturus ſit?à Keſpondit: Neſcio
utrum ſponſa futura ſit parata, nec ne? i. e. an Judæi adventu

Mesſiæ ſe dignos reddituri ſint reſipiſcentia, an indignos

impietate? Conf. Ap. 19: 7. Hic à reſipiſcentià & à qualita-
tibus Sponſæ ſuſpenditur adventus Mesſiæ, atque ita incer-
tus redditur, etiamſi octogeſimi quinti Jubilæi periodo in-
cludatur. In ſequentibus tamen ipſiſſimus annus adventús
Mesſiæ indicatur, nempe à condito mundo 429 1. qui eſt an-
nus ab octogeſimo quinto Jubilæo 41. Quæ quomodo ſecum

invicem conſiſtant, planè neſcio. Adventum enim Mesſiæ

incerti temporis eſſe, & tamen certæ alicui periodo Jubilæi,
imò definito Jubilæi anno adſtringi, «ααεοανταα ſunt & ſomniis
ſimilia, in quibus interdum contradictoria inter ſe componi-
.

petere poſſumus ex Sanhedrin c. pon ubi exertè dicitur 2
terla- : aenn e en nee ee den derben dn Omnes termini adven-

mus 3,

Ca
mus
decd
ſicil
habe
1
Jude
Cpit
bres
ſerib⸗
D)
dN
Do
on
W
A
N/
E. E,
Per N
Ie p
ſanah
kum
win,
n re⸗
Periter
u i
me G
ſer:
gulita
oh
Sn X
: la

Wuauoen

Al. Cap. VII. JESUS ERST MESSIAS. 237
xX mus, quæ vigilantes vix animo un4 concipere poſſumus.
ifler. Sed ubi Judæt ipſius Dei verba eventu carere contendunt,
din. Afacilè conjicies, in quo pretio putidæ eorum traditiones ſint
habendæ.
1 k. W 236. Totam autem rem cx ſententiâ noſtràâ exponet, & Piſpu-
ir da. Judæos erroris convincet locus, qui ex citato Thalmudis gig,
ven. Capite excerptus nobis exhibet diſputationem inter duos cele- is cnn
e. bres Rabbinos ſanéè memorabilem, quàm integram huc trans- Joſua.
sN. ſcribam. Eſt autem his concepta verbis 9 “ d& e e
h Snee een e eee een e en de enn aeen ee
N NH 9) SnDe Den een e een eee e e ee ereeen ee
Non 'a beV5 Daedn en ienn õ dan an ſdrn
Dne 7 .ẽ⁹ke
. Py e deee. een den en ee e. een nn een ee
om fwuein rn eeen en n nn en ſrx Dande Phenrn nsuDp
ſmle. — e — d eree e. „5 d2 onn Ry e e eee ee
Nℳ.. reen e en en. eeen e n e 1 n n vo; ma ein
us l. & DS pPEYN&) DN 22 & enie enn e den iee Den eee

: dN ne n en e en en een ee eenne en
K. Elieſer theſin propoſuit: Si Iſraelita reſipiſcant, redimentur

per Mesſiam cx cxilio, ſin minus, non redimentur &c. eam-
trun que probavit dicto Jer. 3: 14. 22. Convertimini ö filii perverſ,
6 . ſanabo perverftates veſtras. K. Foſna verb excepit, etiam di-
Me⸗ um eſſe Eſ. 52: 3. Gratis venditi eſtis & nullo argento redime-
mini, ſcil. Cratis venditi eſtis ob crimen Idololatriæ, & argento

i bre⸗

as non redimemini, i. c. non per pœnitentiam & bona opera „ſed
“ Pariter gratis redimemini. Sed K. Elieſer adverſus K. Joſuam inſti-
. it dilto, quod legitur Mal. 3: 7. Zach. 1: 3. Convertimini ad
men me & convertar ad vos. Sed KRabbi Joſua huic oppoſuit locum
o 8 Jer: 3: 14. ubi Deus ait: Nam ego inſuper habitis veſtris Fer. 3:
eng qualitatibus, imperio meo irreſiſtibili in vos aſus, ſumam vog
3 u⸗ Engulos & civitate & binos èà familid, & ducam vos Zionem. I-
ſecumn Kitit K. Elieſer dilto Eſ. 30: 15. In reſßipiſoentid & quiete ſal-
leslit vabimini &5e. Sed. K. Joſua R. Elieſeri oppoſuit dittum Eſ. 49:
bilr, 7: Iia ait Dominus Redemtor Iſraelis Sanäéti ſui ad eum, quem
onn contemnunt hominei, quem abominantur Gentes & . Nam verax

M . 0,3 3 K

ls 5:

Uus
D ſp -

„7
Abha⸗-

Error.

238 MESSIAS JAM VENIT./. Secct. I.
eſt Sanctus Iſraelis, & eliget te &c. tempore benevolentiæ exan-
divi te &c. Ubi redemtio ſraelis non ab ejus reſipiſcentià, ſed
à Dei veracitate & beneplacito ſuſpenditur. Intitit K. Elie-

ſer, eandem cantilenam canens, dicto Jer. 4: 1. Si converti

vis, Iſrael, ait Dominus, ad me convertitor. KReſpondit K.
Joſua ex loco Dan. 12: 7. Et audivi Virum illum linteis indu-
zum, qui erat ſuper aquâ fluminis, & quidem elevabat dextram

ſuam & c. Ubi finis complemento diſperſtonis populi Sancti

annectitur, nempe rrvnn pp Kinis ſeu terminus Meſæ, & di-

cta juramento ſolemniſſimo confirmantur, quod ſanè fallere
& impietate noſtrâ infringi nequit. Ad hæc K. Elieſer confe-
ſtim obmutuit.
237. Habes hic argumenta non contemnenda, quibus R.
Joſua ſententiam de pœnitentià Judæorum, adventum Mef-
ſiæ retardante vel promovente, refutat, & contrarium de-
fendenti Elieſeri linguam occludit. Sanè ſi quicquam habuis-
ſet Elieſer, quod Joſuæ cum ſpecie potuiſſet objicere, nun-
quam oggannire deſtitiſſet. Jucundiſſimum itaque & maxi-
mo uſui eſt, unà cum Judæis adversus Judæos demonſtrare,
reſipiſcentiam hominum tantum non valere, ut temporis ter-
minum, in arcano Dei conſilio abſolutè definitum & à Pro-

phetis revelatum, ullà ratione immutet; ac proinde nullum

reſtarec dubium, quod aſſerere prohibeat, Meſſiam jam du-
dum veniſſe. Quare vel non Judæus vel non fuiſſe ſobrius
reputatur Abhuhabh, quando in Menor. Hamm. L. 5. Cl.
3. P. 2. Cap. 9. huic diſputationi ſubjicit hanc concluſionem:
—9 aeN e ̈ F'A'e D deenn de e en nenne rn
: Sajn doN Da 6 & Dde Liquet hinc qubd, ſ Iſraelitæ re-
Rpiſeant, illis appropinquet redemtio, antequam venit terminus
temporis ei præſtitutus 3 ſi verb non reſipiſcant, qubd §. B. obs ſuo

tempore ſit redemturus. Si enim defectus reſipiſcentiæ eſſiciat,

ut redemtio præfinito fiat tempore, terminus verò adventüs
Meſſiæ jam elapſus ſit ex ſententiâ ipſorum Judæorum, ſe-
quitur, redemtionem illo ipſo temporis termino & articulo
jam eſſe factam. Ac proinde non habent Judæi, quare Mes-

ſiæ adventum adhuc cxſpectent, quia alium terminum à Deo

luſce

(ap
in de
45
ſiteri
orum
ribus
noſtr.
inyec
lus ſe
Men⸗
conſt
nem:
nos 6
ne nu

di

Cluce⸗
terrian
poltol
Picne
onler
corun⸗
e p
Genti
uanti
u n

lbion

Kl.

Cap. VII. JxSUS EST MESSIAS. 239₰

xag. in Scripturâà definitum nec demonſtrare volunt, nec poſſunt.
,ſed 238. Si jam ad Judæos noſtræ ætatis tranſcamus, illi idem 3. Cen-
Pbe. fateri debent. Si enim terminus Meſſiæ ante tot Secula Ma-lonſi⸗s
wefti⸗ jorum ſuorum ætate elapſus fuit, utique etiam noſtris tempo- Dutlzs-
ℳ . rribus elapſus eſt, idque tantò magis, quantòô illa tempora à gierno-
adA. noſtraà ætate ſunt remotiora. Cùm itaque nihil ferè ſit, quod um.
eteh incredulitati ſuæ obtendere queant, alia comminiſcuntur, qui-
ncti bus ſe ſuamque cœcitatem cexcuſare ſtudent. Narratur de
Kdi. Menaſſe ben Iſrael ſuperioris ætatis Rabbino, quòd ſolitus fuerit Menaſſe
ſller conſtantiæ vel potius pertinaciæ ſuæ hanc ſolam dare ratio-s*o
confe . nem: Si verum eſſet, jeſum eſſe Mesſiam Filium Dei, Deum
4 non commiſſurum, ut ullus Judæorum ſuperſtes in mundo
65 K. maneret, utpote qui Jeſum crucifixerunt, & reatum ſangui-
Mel. nis ejus in ſe & poſteros ſuſceperunt Sed hæc ratio pla-
n de. né nulla eſt, ideéôque eam inter cauſas «ι1τa referre nolui,
Ni. quia (1.) Superſtites manere debent Judæi, ut reatum ſponte

ſuſceptum ſentiant atque luant. (2.) Ex tolerantiâ Dei con-

aun⸗
cludere, Jeſum non eſſe Mesſiam, eſt bonitatem Dei in pro-

max!⸗

Krare, terviam rapere, quæ tamen ad reſipiſcentiam ducit, ut ait A-
is tel⸗ poſtolus Rom. 2: 4. Cùm itaque tam clara ſint omnia & per-
Pro⸗ ſpicua, quæ Mesſiam jam veniſſe probant, ut ipſi Judæi iis

conſenſum nequeant negare; ſanè ſi in cauſas incredulitatis
eorum inquiras, fortè tibi perſuadebis, Judæos invicta tanti-
que ponderis habere argumenta, quanta ad hanc tantam evi-
dentiam ſupprimendam requiruntur. Verůûm qualia illa &
quanti momenti ſint, patebit ex ſeqq. in quibus in veras eo-
rum incredulitatis cauſas inquiremus.

Lorn
in du⸗
ſobrius
Oen:
„
lits e⸗
ermim
,A01 6*

SECTIO II.

Exhibet Diſſertationem, quâ inquiritur in veras cauſas

eytüs incredulitatis Zudæorum.
tucrl⸗ 239. E- dictis patet, rationem incredulitatis Judæorum Cane
Me⸗ non poſſe repeti ex Scripturà Propheticà, utpote quæ des⸗
. No ubique arguit, Mesſiam jam veniſſe: nec ex ſand Ratione, ea tam.

cnim-

—

240 WVEREZ CAUS Sect. II.
enim ex conſideratione Veracitatis Dei docct, vaticinia illa
de adventu Meſſiæ ad unguem impleta eſie. Supereſt ergo,
Ratio ut cauſa incredulitatis ſtatuatur Katio Jjudæorum male ſana,
Judee- & indolis corum corruptio. Quæ cuùm nimis generalis ſit,
=, quäm ut diſtinctum nobis conceptum excitare queat, hic per
Jſana. partes procedendum erit. Non autem opus eſt, in hanc rem
hodiernorum Judæorum mentem ſcrutari, eorumve ſcripta
Fudeo- Operosè perveſtigare: ſiquidem hæc Gens præjudiciorum ſuo-
n v rum adeô tenax eſt, ut à Majorum inſtitutis ne in minimis
„ quidem diſcedat. Experientia enim docet, eandem ſuperſti-
conve- tonem & cœcitatem, quæ priſcorum Judæorum mentem oc-
nenia cupaverat, péſteros eorum in hunc uſque diem obſidere. Ea-
mn, dem eſt hodiernorum ambitio & ſuperbia, eadem invidia ea-
demque blaſphemia, quæ antiquiorum fuit. Et ſi corum
Dif⸗. cConditionem penitiùs inſpicias, obſervabis, cos à Majoribus
ventia à ſuis in unicà tantùm re differre, dum fſcil. davem ſeientiæ,
er quam olim abſconderant Phariſæi, hodierni Judæi ferè pror-
ſus amiſerunt, ita ut antiquæ religionis doctrinam, ænigma-

tibus Cabbaliſticis involutam, vix minimâ parte intelligant.

Cùm autem hæc recentiorum à veteribus diflferentia rei nihil
inferat, ſufficiet, ſi ex Euangeliſtis & Thalmude demonſtre-
mus veras Cauſas, quæ priſcos Judæos prohibuerunt, quò
minus veram fidem admitterent. Et tum unicuique facilè
patebit ratio incredulitatis hodiernorum Judæorum, quippe
quibus idem ſemper animus fuit, cademque indolis corru-
Pptio.
G nera, 240. Hic autem in genere duo ſupponenda ſunt, & qui-
ler een. dem (1.) Incredulitatis Judæorum præcipuam cauſam eſſe
9Ge. ſtuporem mentiſque cœcitatem, Zaſto Dei Judicio iis incum-
is, bentem. Sed quia arcana Dei ipſius ſcrutari non licet, tan-
mentie tùm ſuppono, Deum Judæis immorigeris Gratiam ſuam Spi-
zi. ritumque illuminantem ſubtraxiſſe, unde factum eſt, ut ſibi
,,“ ſolis relicti ſpontancà àταεα Meſſiam rejicerent & non vide-
rent, quæ ad ſalutem ſuam conducebant. Hac de re memo-
rabilis occurrit locus Joh. 12: 39. in quo oſtenditur, etiamſi

ſpontanea ſit Judæorum cœcitas, cam tamen ab immutabili
L Dei

Tam,

guan,/

Apm

uod
funl
Me
6 „
Perit
1I.
dulo
hihitt
dliſeg
Ain
e
le
taten
24

l. Cap. VII. INCREDULITATIS JUDAORUM. 241

1 illa Dei Judicio dependere, cùm dicitur: Aia& rgro Sx drar0
rgo, . 7iss*εα, propterea non poterant credere, quia PEſaias rurſus ait
ie, cap. 6. V. 10. Excæcavit oenlos eorum & cor eorum induravit,
, ve videant aut intelligant, ſe convertant & ſalventuuar.
241. (11.) Alterum, quod ſupponendum erat, eſt uni- 2. Gene-
ren 4 Verſalis Judæorum impietas & corruptio, quæ tempore ad- mpie.
upta vents Chriſti ſub Templo ſecundo obtinuit, & à Servatore iw.
ſco- Matth. 23. atque alibi fuſe Phariſæis exprobratur. Sed au-
ins diamus ipſorum Judæorum teſtimonium, quod ex Joma c. 1.
berlti⸗ excerptum habet Een Irael & Menoras Hamm. L. I. Cl. r.
n oc. P. 1I. C. 4. dn DN 2:2] S Jn d en n . Da) s
. Lr. . De obye eNX E D d n en e en b'V een D'-
la er- dvye n apn en een ben . 89 1 Deͤ, 9)
orin Pan yDe eDYν e, D DD X R'R RD VOνν n e en n
hrbus S e en en n de een wee een ee n ee ee e

: Nnieà e enee ee en ee ee ene deen ſa eene d re,
Rabbah BarChannæ filius R. Johannem dixiſſe ait: Quis ſonſus
eſt dicti Prov. 10: 27. Timor Domini dies addit, ſed anni im-
piorum decurtabuntun? Timor Domini addit dies, hoc dicitur de

jentie,
Ppror⸗
gma-

ga Templo primo, quod 410. Ammos ſtetit „ nec tamen in eo plures,
alte. Yuam 1 8. Pontifiges, munns ſacrum obierunt. Contra verba:
god Anni impiorum decurtabuntur z enunciantur de Templo ſecundo,
R quod Ketit 420. annos, & in eo plures 300. Pontificibus munere
guir Funéti ſant. Subtrahe illis 420. annis annos 40. quibus Simeon
annt Iaſtus (de quo Sir. 5o.) miniſterium obiit, & 80. annos, qui-
bus munere funttus eſt ſohannes Pontifex, junge annos 10. mu-
our. neris Iſmaelis Pabidis, quibus quidam addunt, vel ſubſtituunt,
1TI. annos miniſterii R. Elieſeris ben Charſum. Hinc porro ſin-
mcun. gulorum tempora ſubtrahe & computa, & invenies, Engulos
* annam ſuum non impleſſe. In ſeqq-. exempla adduntur Hypo-
m5r. criſeos & præcipuèê Simoniæ Pontificibus hujus ævi uſitatæ.
nrlbi Si itaque ipſi Reipublicæ antiſtites fuerunt n-yen impii, facilè
ice⸗ de reliquà multitudine judicium feres, quippe Kegis ad ex-
D emplum totus componitur orbis. Hanc igitur generalem impie-
* tatem generalem &τα1½1a cCauſam fuiſſe meritò ſupponimus.
en i 242. Tranſimus ad ſpecialia, ubi ſtatim ab initio nobis oc- Radis
utc⸗ Hh cur-

242 VERXA CAUSZ Sect. II.
alo- Currunt variæ incredulitatis cauſæ, quas tamen conſilium non
e eſt confusè proponere, cùm plerunque in tali causà una ali-
2 qua & certa radix vitiorum unuſque fons reperiatur, ex quo
integra malorum Lerna erumpit. Ita obſervamus, præci-
puum & radicale vitium Judæorum ſub Templo primo fuiſſe
eK. TWMololatriam, vel potiuùs perditam illam & obſcœnam libidinem
cum Idololatrià conjunctam, in quam Judæa Gens quâvis
Litido ætate proclivis fuit. Unde patet, judicium 2 Rabh hac de
Emmerea. re abſonum non eſſe, quod R. Juda in Sanhedrin cap. va
mrpp refert, & in Men. Hamm. L. 1. Epil. citatur his ver-
bis py brOeN e 1 n n enn n ee, n Ne v een
: Q'bran Probe ſeiebant Iſraelitæ, in WMololatrid nihil eſſe ſolidi,
idebque nulläà aliä de cauſa idolis cultum religioſum deferebant,
qnam ut ſibi liceret libidinem in propatulo exercere. Hoc obti-⸗
nebat ſub Templo priore.
Sub 243. Sed poſt captivitatem Babylonicam, hâc malorum ra-
17 as-, dice funditus exſtirpatâ, Judæi non tantùm ab Idololatria ſibi
en„ Cavebant, ſed plurimi ex iis veræ Religionis causâ martyrium
Iaolola- ſubire non detrectabant, ut narratur in libris Maccabæorum.
triæe. Itaque temporibus exilium Babylonicum ſubſequentibus ob-
ſervatur, Cacodaæmonem Idololatriæ Zudæos reliquiſſe & loca
arida atque deſerta oœpiſſe peragrare Matth. 12: 43. 44. 45.

quibuſcum conveniunt, quæ dicuntur in Succâ cap. n fol.

52. ubi dictum Joel. 2: 20. —pDeY 's Pos & reT Et cjici
eum in regionem aridam & deſertam 5 de - Cacodæmone
aN. ſeu concupiſcentid pravâ explicatur. Attamen Servator 1. c.
Ppirus, ait, locum Idololatriæ vacuefactum occupaſſe ſeptem alios im-
pejorer. mundos Spiritus longè pejores, qui Spiritús procul dubio in
causâ fuerunt, quare Judæi vero Meſſiæ fidem denegarunt.
Si verò quæramus, quinam ſint illi 7. Spiritůs? Id difficul-

ter definiri poteſt, & ſi cui ingenium ſuum exercere placet,
eum ablegamus ad modèò citatum locum ex Succâ, qui in

Een Ifrael & Men. Hamm. L. I. Cl. 2. P. 3. C. 7. cxcer-
ptus legi poteſt, atque ira incipit ym ͤ v De aà Caco-
dæmon ſeu concupiſcentia prava ſeptem habet nomina &c. For-

tè quoque in mentem alicui veniet, Chriſtum reſpicere lo-
cum

Ca

Cun
er
Sir⸗
nis
imm
ſeyt
p.
1s
Yié
hul
cont
iye
Hom
67.
chare
derr
Tem
tonpe
kum
e 1
4
Tu
lieme
Volye
gwo

II.

non
gli.
quo⸗
0⸗
Uiſe
inem
dis
de
N
Ver⸗
NA
Nlici,
ant,
obtl⸗

N⸗
ſibn
rium
Otumm,
5 oh⸗
los
4 45.
ſol.
t gjii
mno.
. l. c.
os in
wio in
grunt.
Ufian.
eer,
gun 1
Xcel⸗
Caco⸗
.For

ele

ul.

3
“

“ S

D

S

ð

Qap. VII. INCREDULITATIS JvngonUM. 243

cum Eſ. 11: 2. ubi 7. virtutes Spiritůs Sancti, ſeu ſeptu- Ei&
plex Spiritus Meſſiam inhabitans, vocatur Spiritus Domini,
piritus Sapientiæ & Intelligentiæ Spiritus Conſilii & Fortitudi-
nis, Spiritus Cognitionis & Timoris Domini: proinde ſeptem
immundorum Spirituum nomine venire poſſe contraria vitia
ſeptem, quæ vocare licet Spiritum & zXa Satanæ, spiritum
Stgporis & (ut vim vocis Hebraicæ exhauriam) Irrationalita-
tis, item Spiritum Imprudentiæ, Socordiæ, legnorantiæ & Proter-
vie ſeu Profanitatis. Quæ 7. vitia in Judæis hujus ætatis
nulle negocio demonſtrari poſſunt, & quia Spiritui Chriſti
contraria ſunt, procul dubio progreſſum fidei in eum impe-
diverunt. Attamen vix credo, omnia Judæorum vitia his 7..
nominibus exhauriri. Et quia vix errorem evitare poterimus 4
ſi 7. illos immundes Spiritüs curioſé definire, & ſingulos
characteribus ſuis diſtinguere velimus; ſufficiet dixiſle, quòd
Servator hâc Parabolâà oſtendat, in iis r0 *νhαττν. *ροον ιαſ
πιο, öultima pejora primi,, & corruptionem Judæorum ſub
Templo ſecundo ſeptuplo atrociorem eſſe, atque ſub Tem-
plo primo fuit. Cùm itaque corruptio Judæorum hujus
temporis multiplex fuerit, primè inquiremus in radicem illo-
rum vitiorum, quæ fidem in Chriſtum impediverunt, dein-
de ipſa vitia ex hàc radice cnata demonſtrabimus.
244. Suppofitâ itaque excoecatione & impietate Judæo- Ralix
rum, facilè Kadicem atque fontem incredulitatis eorum repe- mnin
. . ⸗ . Vitio⸗
riemus. Quodſi verò Hiſtoriam vitæ Jeſu evolvamus & re- rumef
volvamus, vix aliud vitium in Judæis invenimus „ quod re- opDl-
liquorum radicem & fundamentum conſtituere liceat „ Præ ÜMte-
terquam Vatiniannm illud ODIUM, quo Servatorem ſtatim am.
à muneris ſui exordio proſequuti ſunt. De hôc nobis ipfſiſſi-
ma verba Chriſti aſſervavit Euangeliſta Joh. 15: 25. ubi
ait, Se à Judæis Odio fuiſſe habitum ut impleretur dictum
Pſ. 25: 19. Ne Dbr Di 57: alν das, Odio teme-
ario me proſequuti ſunt. Conf. Pſ. 35. 19. & videbis opri næmv
& din n v utrumque idem ſignificare, nempe Odium injurium
& temerarium. Meritèò autem Odium illud primus atque præ-
cipuus fons ponitur incredulitatis & reliquorum vitiorum .

Hh 2 quæ

24 ¼½ VE RX CAUSYXI Sect. IL.
Zrua quæ incredulitati adjumento ſunt. Ratio hæc eſt, quia Ser-
en vator, quamprimum munus Propheticum obire cœpit, ſta-⸗
barit. tim ab initio populum veritatis Doctrindà imbuit. Quid ve-
rò Veritas in animis exceœcatis atque impiis efficiat, unà cum
ratione ſatis ſuperque docet experientia, ex quàâ jam olim in-
notuit, quod Obſequium amicos, Veritas O DIOM pariat.
Cum itaque doctrina Veritatis primum Meſſiæ negocium fue-
rit, hic quoque primus in Judæorum mentibus ſe exſeruit
affectus, qui ideò reliquorum malorum aflectuum fons atque
Radix conſtituitur. De hôc Servator conqueritur Joh. 8: 40.
inquiens: Nune verb me ſKtudetis interficere, qui vobis Verita-
tem loquutus ſum, nempe Mc Meſſiam eſſe: Id quod ſtatim
ab initio fecerat, ut ait Y. 25. Sic YV. 45. inquit: E'va 3*% öre

/ 7 » 7 7 . . .
v Mι 0α6* AXSρ†, 0 T15 S *ε1†Gε Kα02 Ego VérO duta veritaätem di-

co, non oreditis mihi. Hæc ſententia ſanè peregrina eſſe vide-
tur. An ideò non credebant, quia Veritatem audiebant?
Utique. Cùm enim Veritas Odium in ipſis excitaret, ipſum
hoc Odium in cauſa erat, quò minus Veritati crederent quippe
aflectus Odii perverſa ingenia adeò corrumpit, ut quantò ma-
jor Veritatis eſt claritas, tantò minorem præbeant aſſenſum,

ſecundùm tritum illud: Impedit ira animum, ne poſſit cernere
Odium Vernm. Hoc autem Odium Judæorum tantum fuit, ut non
Je- niſi ſanguine Chriſti, quem odio habebant, potuerit ſaturari.
Er& Idem illud ſerpentinum Odium poſtea à Chriſto in A oſtolo
iipe. pentinum Odium Poſtea à Chriſto in Apoſtolos
eg, omneſque Chriſtianos tranſtulerunt, eos vinculis carcerique
tradentes, imò tormentis ac tandem ſupplicio afficientes, ut
liquet ex Hiſtoria Euangelicà & Apoſtolorum Actis. Atque
ita impletum eſt dictum Servatoris, quo perſequutiones à Ju-
dæis excitandas in Diſcipulos ſuos prænunciat Matth. 10: 24.
25. Diſeipulus non eſt potior Magiſtro, nec ſervus Domino ſuo
a nym da (Vide hanc phraſin ex Berachos cap. mann cita-
tam in Men. Hamm. Luc. 3. Cl. 7. P. 2. C. 10.) Sufficit di-
ſoipulo, ſi ſimilis ſit Magiſtro, & ſervo ſ fiat ſimilis Domino. Ex
quo fundamento Servator Diſcipulos ſuos de perſequutioni-
Bus ſibi inferendis quoque admonet Joh. 15: 20. Hoc ipſum
à Judæis effectum fuiſſe, eventus clarè docuit, dum ipſi priùs

,l Cap. VII. IMNCcREDULITATIS JUDEORUM. 24 5
Sert. animam, quàm odium depoſuerunt. Hodiernorum autem
ſta. Judæorum candem mentem eſie, opus non eſt ut exemplis
Ve. probetur.
Sn 245. Videamus tandem, quid Qudæi hâc de re nobis nar- Conſen-
min. rent? Vix autem veriſimile eſt, eos quicquam de Odio ſuo-
gi. rum erga Jceſum Chriſtum in Thalmude tradidiſſe. Attamen
ſae-. eſt aliquid, quod ex Joma cap. 1I. fol. 9. excerptum legitur
ſert in Een Ifraël, atque variis occaſionibus allegatur in Men.
e Hammaor, ſc. L. I. Epil. L. 2. Cl. 7. P. 2. c. I. Luc. 4. Cl.
g4o. 4. P. 1. C. 1. L. 5. Cl. 3. P. 2. c. 5. & paſſim alibi. Eſt au-
it. tem tale ' n n e en 2n en eden n s
ſcn ſ⸗
Ae To9 bHen ne bar DNe. er dr en wene ennn u excidii.
a d. e n e dre enn den ſee e, LQuan, ob canuſam
ride. deſtrubtum eſt Templum primnm? Quia tria vitia ſab e obti-
* nebant, idololatria, fornicatio & cædes & . Aſt veroô Templum
Plun llecundum, de quo exploratum habemns, qudd ſtante eo incu-
uippe buerint Rtudio legis, obſervationi Vraceptornomm & caritatis exer-
l. citio ; quare illud deletum eſt à propter ODIODM TEMERA-
* RIOM, quod inter illos obtinebat. Vnde diſcimus Odium Te-
nln . merarium tanti aæſtimari, quanti aæſtimantur tria atrociſſima cri-
rn mina Idololatriæ, inceſtus & cædis. Hinc Menoras Hammaor
aun. ex quatuor primis vocibus Lamentationum Jeremiæ dae D&
voltolc⸗ per Notaricun educit vocabulum pa's quod ini-
Gene micitiam ſignificat, illudque moribus Judæorum ſub Tem-
tes, Ut plo ſecundo applicat. Ex hiſce videmus, idem fatum Thal- Cai⸗-
Ar Aer mudiſtarum fuiſſe, quod erat Cajaphæ Pontificis Joh. 11: 5I Mer
esà ju⸗. qui inſcius de redemtione pòpuli morte Chriſti procurandâum.
10:144 vVaticinabatur; dum ipſi quoque ætati Servatoris falso qui-
ſe dem tribuunt obſervationem Legis, Præceptorum & chari-
en O tatis operum, ut liquet ex Matth. 23: 23. inſcii tamen & in-
ſo di. viti veriſſimè pronunciant, ODIà Temerarium, illud ſcil.
w. P quo Jeſum proſequuti ſunt, atrocitate ſuâ omnia reliqua fa-
aution. cinora ſuperare, atque veram cauſam eſſe ultimi & atrociſſimi
cipn excidii, quod illorum Reſp. ſubire coacta fuit.
N us Hh 3 246. Ex

4

246 VERX CAusSz Sedct. II.
itia ex 246. Ex hâc radice temerarii & ſerpentini Odii, varii af-
Odioe- fects alii in mentibus Judæorum enati ſunt, fidem in Mes-
nata. ſiam præſentem æquè impedientes. Sed ne nimium excre-
ſcat hæc diſſertatio, reliqua fidei impedimenta, ſeu cauſas in-
”. Credulitatis, ad pauca quædam capita revocabimus. Primum
PER- itaque vitium, quod ex Odio temerario proficiſcitur, eſt
BI4 i 8UPERBIA eique adjunctus Deſpelctus alierum. Phariſæo-
tatis rum ambitio jam ante adventum Chriſti florere cœpit, unde
cauſa. eo tempore, quo Servator munere fungebatur, ſummum
ani⸗ gradum nacta erat, eoque nomine Phariſæi ab ipſo increpan-
nmbitio tur, ut paſſim, ſic præcipuè Matth. 6. & 23. Et quidem
genera (æ.) notatur eorum ambitio & ſtudium gloriæ, quam eleemo-
, ziee. Whas erogantes ſectabantur Matth. 6: 2. de quâà re nonnulli
moſynis. Canones & lepida quædam cxempla cx Thalmude peti poſſunt.
Sed cùm ca maximam partem obſervaverit Wagenſeilius in
Sotâ Gem. 1: 7. §. 4. Lectorem ea, quæ Vir Doctiſt. in hanc

rem congeflit, cum Men. Hamm. L. 3. Cl. 7. P. 2. conferre

in Pro. jubemus. (S.) Ambitio Phariſæorum increpatur, quâ af-
dee Le- fectabant Tαπαι& ατοταπÜο πο Matth. 23: 6. Luc.
141 4: 7. qui corum mores in cenſuram rapiuntur in Men.
Hammaor L. 7. Præfat. exemplo ex Medraſch citato meore
e vn Leen een eee e ee een ee eeee ee in 2
—9 N en dn ee en een ene ee ennn een en
nneee ee e nee ee e den ne Narratur bi-
NRoria de tribus hominibus, qui ad Regem introdutti coram eo conſi-
debant & . Kex eorum ambitionem animadvertens præcepit,
ut Fir ille humilis ſupremum locaum occuparet, Chacham vero
locum medium ſervaret, ſed Naſßi in imum locum concederet,
guem Humilis ille antea obtinuerat. Videte quàm egregiè in il-
lis impletum ſit aureum illud: Id quod Eruditio viæ ſummo ver-
tice attingit, Haumilitas plantâà pedis ſuperat, tantum ſcil. Hu-
in Litu- militas præſtat tumidæ legisperitorum Eruditioni. (y.) Su-
. perbia Phariſæis exprobratur, quàâ titulo KRabbi ſæpius repe-
tito humillimè ſalutari cupiebant Matth. 23: 7. quale incon-
ditum gloriæ ſtudium improbatur in Nedarim cap. p n
atque ſequentia ex eo citantur in Menor. Hammaor Luc. 4.

Cl.

Cap
s
N
4d
jut 6
denyi
raſy
ℳ 0
Deur
plur⸗
Ham
Viter
liis
26
frwol
tarn
rium
runt
tatiob
lare pr
idn
de 3
n
ſar I
uncia
Aqno⸗
lere i
Nalen
Hamt
dei 1r
omtne
Kce
a
R

Cap. VII. INCREDVULITATIS TUDEORIM. 247
Cl. 3. P. Z. C. I. νn Pn en ee ee d ne Danen nen
e ee n enn eden ee e nee en ee ee oe dee
: n en Ranen 1raditur explicatio diéti Deut. 30: 20.
Ad amandum Dominum Deum tuum, ad auſeultandum voci
ejus & ad adharendum ipſi ; quo prohibetur, ne quis dicat:
Seripturæ ſtadio incumbam, ut audiam N ABBI, Thalmudi ope-
ram dabo, qub dignitatem Senioris & locum in conſeſſu Acade-
mico obtineam ; ſèd ut ſtudiis incumbat ex mero amore erga
Deum, quando tum honores ſponte ſequentur &c. Ne veròô
plura addam hujus generis, Lectorem ablegabo ad Men.
Hamm. Luc. 3. Præfat. ubi talium Phariſæorum indoles bre-
viter ſed egregiè depingitur, quæ tamen loca, ſæpisſimè ab
aliis deſcripta, non juvat huc transferre. HM
247. Præcipuè autem (.) eorum Ambitio cernitur cx in lai-
frivolà illa & profanâ audaciâ, quâà legem Dei auſi ſunt non &
tam limitare, quàm in quibuſdam corrigere: & cùm temera-rectione
rium juramentum à Deo interdictum eſſet, ipſi liberum fece-Eegis.
runt legitime jurare per aurum Templi atque munus in al-de jure-
tari oblatum, juramentum verò per Templum ipſum & Al- wento.
tare præſtitum nihil valere juſſerunt Matth. 23: 16. etſſ. Ita
à Deo bonor parentibus exhiberi præcipitur Matth. 15: 4. etfl. Sll
Sed rrab mey men e ben ee ne ee. ene n ee nergaba-
:e en nnn nen eee, ene e enen ee D ne K. Elea-entet.
ſar Matthiæ filius in contrariam abit ſententiam, atque pro-
nunciat: Si parens potum aquæ aà me poſtulet, & occaſio ſit aliud
aliquod præceptum obſervandi, ego bonorem parenti debitum va-
lere jubeo & præceptum illud praſto, quia parens jauxta mecum
praæveptis obligatur. Hæc verba ex Kidduſchin citat Menoras
Hamm. L. J. Cl. S5. P. 2. C. 1. Imò non fufficiebat, verba
Dei traditionibus immutaſſe, ſed inſuper ſibi perſuadebant.
commentis ſuis ſtrictius deberi obſequium, quâm ipſis Dei Placira
præceptis, indeque orta eſt ſententia, quam in Sanhedrin rS
cap. parie n w fol. 88. legimus aeb ee enn en Legie-
:Pin Gravioris momenti ſunt verba * gernnaréwav, legisperi-quiba-
torum, quàm verba ipfius legis. Et ex hac hypotheſi Abhu-autun.
habh L. 2. Cl. I. P. z. C. 2. dicere non dubitavit pxv nn =

75

248 VER CAUS Scect. II.
: ry'ap neTN e 1n 'DN 1 'a in e en Omnibus, quaæ
Magiſtri b. m.] dixerunt in diſſertationibus Allegoricis & MWy-
ſticis, aæqualem fidem debemus, atque legi Moſis M. N. b. m.
Quæ tamen ſententia ab ipſiſſimis Judæis ſanioribus noſtræ
ætatis exploditur atque exſibilatur. Certum itaque eſt, Pha-
riſæorum Ambitionem ætate Chriſti tantam fuiſſe, quanta non
poterat tolerari. Unde nullus miror, eos t'ov oo e-
gum regni cœlorum, jugum nempe ſinceræ humanitatis & hu-
militatis, à Chriſto Matth. 11: 29. oblatum, petulanter at-
que ſuperbè exquuſſiſſe. Conf. Wagenſcilium in Sotà Gem.
3: 11. Hæc crat generalis Phariſæorum Ambitio ex vità &
moribus eorum notiſſima, in quâà recentiores Judæi Majori-
bus non fuerunt inferiores, ita ut incondita eorum Superbia
tandem in proverbium abierit Germanis, qui ſtolidam & in-
frunitam hominis ambitionem, & ut verbo dicam, mendicam
Superbiam, quàâ vilis ac perditæ conditionisshomuncio aliis
longè præſtantioribus ſe anteponit, vocant einen Judenſtoltz.
dn Fa. 248. Sed in ſpecie obſervari poteſt Judæorum Superbia ex
„ Odio in Chriſtum cxorta, cujus varia exempla in Scriptis
zentem Euangelicis proſtant, quæ teſtimonium ferunt, Servatorem
eus. Judæis multis modis fuiſſe contemtum. Notiſſimum eſt, Ju-
na- dæos honorem Doctoribus ſuis debitum ſollicitè obſervare .
Pris d- coſque non honorificis ſolum titulis excipere, ſed reverentiam
iins. eorum cum reverentiâ Dei ferè comparare, ſecundùm tritum
illud b'be nDe e n en Reverentia Magiſtri tui æqualis eſto
yeverentiæ Dei. Etſi autem modeſtieres ex Legisperitis ſub-
Monoris inde Jeſum nomine P'66“ & Aidαοανααπ ſalutaverint, pleri-
ele⸗ que tamen, imò ferè omnes, ipſum Dobtoris titulo indignum
negatur. exiſtimabant, eumque ex contemtu vocabant &ro iſtum,
αριν illum Matth. 13: 55. Luc. 7: 39. Joh. 7: I1I. 19: 241.
& alibi, eandemque appellationem poſt Servatoris obitum
ſervabant, Apoſtolis dicentes Act. 5: 28. Sollicité pracepimus
vohis, ne doceretis à vo »sνοααπ rαταο en nomine illo, acſi no-
men Jeſu eſſet unx Aan à cujus pronunciatione ſibi abſtinen-
dum putabant. Pergunt: Vos ver? Doctrinâ veſtrâ Hieroſo-
ymam impleviſtis, nobiſzne vultis imputare 7° aα ν0ο
7818

,494
H.
voltre⸗
Phu-
4 non
1r.
X hu-
ter K⸗
Genn.
jita &
lipti⸗
petbin

dicams
10 Aus
ſoltz.
bia er
cnitis
Noremn
U
ervale ,
Fentiam
tritum
alirſ
tis ub⸗
. Perr⸗
digoun
19,21.
AWtomn
Cepinu
ch no⸗
bltinel⸗
Hinſ
i
16158 4

& in⸗

TPnen ee e ee een Deeen een ee een me RPe n enn

Cap. VII. INCREDULITATIS JUPDAORUM. 249
*Srg*, ſangninem hejus hominis. IlIlum verò appellandi modum
inter Judæos notam contemts fuiſſe, patet ex Sanhedrin
cap. Ppon f. 99. cujus argumentum citatur in Men. Hamm. L.
4. COl. 4. P. 2. C. I. Dièe tAne 2) 02) dePeSR 'D n n. ) )D
PD Den n eee e ieee ee e en ee een en
Rabth, Zoſeph interrogat: Querſum refertar denominatio iαανα
&c. Keſp. Rabh Papa: Si quis V. gr. dicat: Iſti Magiſtri. Kabkh
Papa ipſe aliquando inconſideranter dixit Iſti Magiſtri, & ſedit
in jejunig, ut injuriam Magiſtris vili hac appellatione illatam
expiaret, quippe quem appellandi modum Gloſſator Meno-
Tæ vocat o en n en phraſin, quaæ oontemtum & dedecus
infert. Mä ?”M
249. Præterea Phariſæi, cùm in Doctrind Chriſti divinâ- Serva-
que fapientiâ nihil invenirent, quod carperent, ex conſortio rie-
ejus, quod cum publicanis & profanis hominibus colebat, ſpeftu
occaſionem capicbant Jeſum deſpiciendi, ſeque ſuamque ſan- bcon-
titatem & munditiem in coœlum uſque efferendi: dum & con-tium.
trario Jeêſum vocabant reXwαναν 1M„οR 2 &ιρτιr+οπιο, pablicano-

Tum & peccatorum ſoctium Matth. 11: 19. non perpendentes,

Meſſiam veniſie in mundum, ut ægrotantes ſanaret, non ve-
r0 juſtos medicinæ non indigentes Matth. 9: 12. Imò hac in
re Judæi propria vineta cedunt. Si enim Servator mundi, ob
conſortium cum peccatoribus pio ſcopo cultum, cenſurâ dignus
eſt, utique R. Chanina & R. Oſia héc in caſu ipſis laudan-
di non erant. At laus illorum prædicatur in Peſachim cap.
S'nbe a y & quidem hôc nomine atque titulo syoxa peee

: a O ee en een Quabd fuerint Sutores in terrâ Iſraeli-
ticâ & in plated meretricum conſoderint, meretricibus calceos

confecerint, & lupanaria intrantes eos cruribus earum adaptave-

attenderent. Quodſi itaque illi, qui victûs acquirendi cauſ
abſque crimine inter meretrices egerunt, omni laude digni
ſunt, utique culpandus non eſt, qui cœtera innocuus, ani-
mas lucrandi cauſà, peccatorum conſortium quæſivit. Ni-

rint ,; neç tamen unquam ocalos elevaverint, ut formam earum

hilominus tamen Servator à Judæis ex odio & ſuperbiaâ non

250 VE RE CAUSE Seét. II.

ſolùm in vitâ ſuâ, ſed in ipſa morte peccatoribus annumera-
tus eſt, in medio latronum cruciſixgus. Conf. Eſ. 53: 9. 12.
& Men. Hamm. L. 1. Cl. 2. P. 3. C. z. nec non 9. ieq. 267.
Faui, 250. Altera contemtũs atque calumniæ occaſto ex Ortu
Pussm. Servatoris deéſumta duplex eſt, atque (1.) Ejus Patriam reſpi-
tus ob cit, (2.) Ejus Parentes & familiam. Quod ad Patriam Ser-
kei- vatoris attinet, natione Zuadæus erat, Ex ſtirpe Davidis Bethle-
hemi natus. Sed quia ſtatim poſt nativitatem cum parenti⸗

bus undâ in Galilæam profectus & Nazarcthi educatus erat,

hinc vulgò Galilans eſſe credebatur, illudque in Ejus igno-
miniam rapuerunt Phariſæi. Certum eſt, ſi quem omiſſo
proprio ipſius nomine à Patriâ denomines, hanc appellatio-
nem ſæpiſſimè probroſam eſſe. Exemplum habes in R. Jo-
hanne, qui de Rabh Cahanà ſuperbé ait 2 on 12) ſinem.
: „'Sn 'Pi Vidiſtin & Rabbini Babylonium illum, quomodo il-
Iudat hominibus ?à de quo dicto Thalmudico plura traduntur
§. 278. Verùm etſi non dubitem Judæos ſubinde Servatorem
per contemtum ſimpliciter vocaſſe Nazarenum vel Galilaum,
gquia tamen abſolutam hanc appellationem in Scriptis Novi
a T. expreſſam non habemus, alia in hanc rem adferam. No-
Sassast; tüum autem eſt ex Joh. 8: 48. Judæos Jeſum ſubinde appel-
tanus., laſſe "o Samaritanum, quod tamen non fecerunt, acſi ipſum
ex Samaritanis oriundum crederent, ſed quia nomen illud,
ob Vatinianum odium, quod Judæis cum Samaritanis inter-
cedebat, communi uſu in numerum reliquorum dicteriorum,
probrorum atque ignominioſarum appellationum receptum
erat. Deinde hoc probrum non tam Nationis erat, quàm Re-

ligionis inter Samaritanos receptæ, quæ admodum corrupta

erat; & divinum cultum aliter inculcabat, quàm Deus Mo-
ſeſque præceperant. Ita quibuſdam nationibus uſu receptum
eſt, eum, quem ignominioſo nomine appellare volunt, no-
⸗“ mine nonſ. nationis ſed religionis ſibi inviæ vocare. Talis in
3 Polonia eſt appellatio Savonum, i. E. religione & profeſſione
Religio- Proteſtantium: & narratur, inter Hiſpanos graviſſimam &
si. vix expiabilem injuriam reputari, ſi aliquem cx iis Luthera-
num appelles. Ita Judæorum ſuperſtitio apud Romanos olim

1’0

Cap. VII. INCREDVULITATIS TUDg0οRWMW. 2 5
in proverbium abit, inter quos Horatius Il. 1. Sat. 5. ait:
Credat Zadans Apella, Won ego. Chriſtiani verò hominem
uſuræ fraudiſque avidam, vel etiam facie, capillis, barbâ,
veſtibuſque deformem, Judæum appellant: Judæi contra .
quem dictis lacerare volunt, vocant "a p's Chriſtianum „ Vel
Propri& Gentilem, non tam Gentem, quàm Religionem in a-
nimo habentes. ”U”MW .
25 1. E contrario 7 cum de Galilais ſermo eſt „ ipſa Gens Galilæi
ejuſque ruſtica præ reliquis inertia intelligitur, quæ ex Ju- à Jude-
dæorum opinione tanta erat, ut etiam legis Doctor ex Gali-Prett.
læd oriundus, coœtera eruditus, ruſticus atque iners habere-
tur, ſeu ut ait Horatius L. 2. S. 1. Kuſticus, abnormis ſa-
biens, craſſaqeee Minerva. Hæc Galilæorum inertia atque
linguæ barbaries, nec non diſcendi incapacitas, notatur in
Eruvin cap. Peyp dvn cx quo ea, quæ in rem noſtram fa-
ciunt, à Buxtorfio in Lex. Thalm. ad vocem -0 excerpta
ſunt, & exinde repeti poſſunt. Hinc factum eſt, ut inter- Stultus
dum in Thalmude Epitheton Stalti addatur Galilæis, & ipſi be:
ſalutentur dpw oi Sezlte Galilze, ut ex Eruvin loco cita- H
to patet. Idem citato exemplo oſtendit Menoras Hamm.
Luc. r. Cl. z. P. 3. C. 1. Ded DrDee eeen ee eien r.
n bene ee e ene ee ie e ene ee in n e
590 R 99 . r eN R T'* K. Joſe Galilæus, in itinere of-
Fendens Berurjam uxorem R. Meir, eam interrogabat: Qud-
nam vid enndum eſt ad oppidum Lad? Keſpondebat iphſi: Eho-
dum Stalte Galilaæe, an neſcis, Sapientes juſſiſſe evitare longam cum
miliere confabnlationem Dicxendum tibi örat breviſſimé: Luor-
Jam ad Lua ?* Etſi itaque Chriſtus abſque dubio Judæis de-
monſtravit, ſe ex ſtirpe Davidis oriundum & Bethlehemi na-
tum eſſe, tamen ex Odio, Superbid & Contemin eum Gali-
læum eſſe urſerunt, quò vulgarem perſuaſionem ſequuti ple-
bi inculcarent; Doctrinam ejus nullius pretii eſſe, cùm ex
Galiea nemo unquam Propheta, nedum Meſſias oriundus ſit
Joh. 7: 41. 52. Imoô cum ex Galilæ, præcipuè & Nazaret,
viX quicquam bom exſpectari queat Joh. 1: 47. Eandem ob
cauſam Nicodemo confeſtim os occluſerunt, ipſi exprobran-
11 2 tes,

2 52 VE RE CAUSZX Sect. II.
tes, ſe Galilæeum eſie, quod probrum ipfi conturbando illa
ætate abundè ſufficere videbatur, quippe tantundem valcbat,
acſi pecus Arcadicum vocaſient. =
Feſus 252. Altera ratio, ob quam Judæi Servatorem habebant
à ude deſpicatum, repetcbatur ex cjus familia & parentibus. Verum
= quidem eſt, eum ex illuſtri ſtemmate Regio prognatum fuiſ-
fami- ſe, attamen ipſius Parentes Davidis ſoboles tum temporis à
liam. tribulibus neglecti, & ab Herodianis oppreſſi, ad vVilem vi-
oſeph tæ conditionem redacti erant. Ad Joſephum quod attinet,

Trivrer qui, svοοναοιειτ, ut putabatur, erat Pater Jeſu Luc. 3: 23

ex illius vitæ genere dedecoris notam Servatori inurere vole-

bant ipſiſſimi ejus cives Galilæi Matth. 13: 55. dum ajunt:

Ob Erés às r ν r ατοvοο, Wonne hic eſt filius ille fa-
bri; (ſive hôc nomine artificem, ſeu opificem, puta fabrum
ferrarium aut lignarium, qualis fuiſſe creditur, ſeu alium
quempiam intelligas) Nonne mater ejus vocatkur Maria? &c.
Vnde itaque hac emnia habet? Atque ita cx ſalutari ejus Do-
Gtrinâ ſcandalum ſibi ſumſerunt. Ubi notandum eſt, tales
Johan- exprobrationes à udæorum moribus alienas non fuiſſe. Te-
nes⸗fi- Prob- B
. ſtimonium feret Bava Mezia cap. boyon nN eoen fol. 85. cu-
a jus hæc verba citat Een Iſrael & Menoras L. 4. Cl. 2. L. 2.
Maci „ .
Babri. C. 4. Ane 'D r8 e nee e en n.dn en 9 R DR N' N
p DeN N n N.. d dee ie ee. eee en ee nn S N
„ 7 . „
Sr a ee ern e e ene een re r Nner . e en ) d
: IDro NADD a n eien en e eenn h
R. Seira ait: Heri veſperi mihi apparuit KR. Joſe R. Chaninc fir
lius, cum quo de varus gloriæ gradibus, quos beati Magiſtri
8 SI!

in Paradiſo obtinent, diſſerui & ipſum interrogavi, à quonam

ipſe proximus eſſet, ſeu juxta quem in Paradiſo tentorium fixe-
rit à Reſp. mihi, juxta K. Johannem. Sed juxta quem K. Jo-
hannes juxta K. Jannaum. R. Zanncgus 4 quonam proximum
gradum habet ?à A K. Chanind. Cuinam R. Chanina latus
audit? R. Chijiæ. Tum dixi: An itaque K. Johannes proxi-
mus a R. Chijâ non eſt? KReſp. mihi: Locum igni ſeintilantem
flammiſque ardentem, talem inquam locum quomodo intrare

poteſt riτovoοο ſρ Fabri filias * Huc nota, patrem R. Johan-

Cap
nis l
dem
loco
ſcilci
6. P
en
etum

IIIS

ſix ſut
Pauln
183
45
lingu⸗
unſſe
mentie
Maxi,
CeN
ſuntis
Mai
buile.
ſetere
trilem
etiamt
taſſe
Ollan
Geis de
Alepon
bene (
trodn
la 3
um eſt
ſtune
Konn
reſpie

Saxi

H. Cap. VII. INCREDUEITATIS LUD ÆοRUM. 253

III nis fuiſte WQaacam Nappacha, ſeu WMaacun Fabram, quod qui-
bat, dem nomen ipſi Proprium fuiſie poteſt, attamen, quia hôc

loco de R. Johanne per contemtum ufurpatur, ſentum ad-

t ſciſcit Appellativum. Cont. Wagenſeilii Sota Miſn. 5. 1. §.

un 6. Deinde veriſimile eſt, Iſaacum patrem K. Johannis no- Legiſße:
ſuik. men eno Fabr accepiſle ab opificio fabrili, quod cxerccbat, non
i544 etiamſi legis Doctor erat. Simile enim exemplum habe- fces.
V. mus loco §. 249. ex Peſachim citato, ubi R. Chanina & O-
et, . ſia ſutores dicuntur fuiſſe. Pari ratione Petrus piſcator, atque
3 Peanles ſimul Legiſperitus erat & αανονποαι , ut legimus Act.
le. 18: 3. L
uut: 253. Ne autem Matrem Jeſu ab omni nævo immunem re- don
le. linqucrent Judæi, cam comtricem ſeu ornatricem mulierum ihe
Nun . friufle tradunt. Verum eſt, alicujus Mariæ in Thalmudetradi.
lumn mentionem fieri, camque in Sabbath fol. 104. p. 2. vocaritur.
„KA. den nee denn Sr in Chagigâ fol. 4. p. 2. &* We n
Do. Mariam oypnantem apillos mulierum, Pront hæc loca ad radi-
lals Ccem 274 Citantur à Buxtorfio in Lex. Thalm. Sed circum-
Je- ſtantiæ ibi locorum occurrentes credere verant, Judæorum
Magiſtros hæc ſcribentes B. Servatoris Matrem in animo ha-
er buiſle. Attamen ſequentium temporum Judæi pro certo aſ-
2. ſerere non dubitarunt, B. Virginem Mariam fuiſie nonan Com-
ngs tricem, idque in Tholedos Jeſchu exertè traditur. Verum
etiamſi certum ſit, B. Mariam parcè ac duriter vitam ſuſten-
72

taſſe, nec dedecori eſſe queat, honeſtis ofhiciis, mulieribus
V ornandis præſtitis, victum acquiſiviſie; ctiamſi quoque à Ju-
e f⸗ dæis tale vitæ genus in honore haberi debeat, utpote qui in

N N

glhtt allegoriis ſuis Deum ipſum dicunt Evam ornaſie, camque
lonam bene comtam cum ſaltu & tripudio ad Adamum ſponſum in-
fet troduxiſic, ut videre eſt ex nrsn rsx ad Gen. 2. Tamen, Orige
½ quia à fide dignis auctoribus hc de re nihil memoriæ prodi- Pujas
inuumg tum eſt, contendo, aut recentiores Judæos & contemtu Chri-bulæ
ſtianæ religionis hanc fabulam ex ingenio ſuo effinxiſſe, aut,
grort⸗ ſi omnino veteres Thalmudiſtlæ B. Virginem in citatis locis
ntenn reſpiciunt, cos commentum hoc fortè hauſiſſe ex nomine
,o Aatia MWaggalene, quam ante converſionem fuiſſe peccatri-

. ohur.

Ii 3 cem »„
nis⸗

254 VERA CAusE Sect. II.
cem, i. c. ſtylo Hebræorum merctricem, in Novo T. exertè
memoriæ proditur. Hanc itaque Mariam Magdalenam Ju-
dæi fortè putarunt dictam eſſe onnn b'nb vel nonen dee WMa-
riam Megadla ſeu Megaddeleth, i. c. Comtricem, eamque per-
peram cum B. Virgine Maria confuderunt. “
Parn. 254. Sed quicquid tandem fit, inopia parentum Jeſu divi-
10. næ eorum proli ignominiæ eiſe nequit, quemadmodum Meſ-
4 gau, ſiæ dedecori non eſt, ſi dicas, ejus conſanguineos fuiſſe infi-
„ deles, eumque Majoribus uſum effe partem quidem piis,
nen eſt. partem verò profanis, idololatris, veneficis, bipedumque
atque quadrupedum nequifſimis. Præſertim cùm Jeſus ſpon-
te & noſtri cauſà ſe forma ſervi induerit, Regemque Zionis
inopem deceat naſci ex familia quidem Regiâ, ſed inope opi-

liberorum piorum parentum exiſtimationi nihil decedt, ſi
quum ferre velis judicium. Sed Judæi hôc in caſu ſemper
curioſiores & æquo plus iolliciti fuerunt, id quod liquet ex
Jud. 18: 30. ubi Jonathan filius Gerſomi Moſis nepos cum
poſteris ſuis, contra Dei interdictum, peregrinæ Danitarum
ſuperſtitionis Sacerdos fuiſſe legitur. Sed Maſoretæ, quia
illud Molſi ignominiæ eſſe putabant, 3 fſuſpenſum irrepere
juſſerunt, atque nomen mvud Moſe mutarunt in w Me-

Fud. 18:
30

Akct. 13: Fr& ecxemplum habemus Act. 13: 6. ubi Elymas Magus dici-
6. tur habuiſſe nomen ye 9a Baplygoν Barſeſus, Illudque no-

ejus loco habet Soas — Bar Sumo. Germanica au⸗

tem Verſio, Vulgatum iequuta, illud nominis mutavit in Bar
Jen ſen Barſehu, acſi Græcè ſcriptum eſtet Baelnev. Qui error
procul dubio aliunde ortus non eſt, quam quia antiquiores
Chriſtiani ſibi perſuadebant, id Servatori dedecori eſſe, ſi im-
, pius ille Magus idem cum ipſo nomen gereret. Quàâ ratione
Philippus (G recté meminmi) alicui perditi ingenii homini, idem
ſeeum nomen habenti, dixiſſe fertur: Anm nomen muta, aut

buſque deftitutã. Sic quoque Majorum impietas poſteris
corum ignominiæ eſie nequit, quemadmodum ex profanitate

naße, acſi Jonathan ille Menaſſis nepos diceretur. Simile fe-

men in omnibus ferè verſionibus fervatur, niſi quòd Syrus

(CA

art
gn de
251
Qxor
Alios
ſuleip
inpr
1s O
elt„
exere
gelic⸗
Dei
jebus
ficli
Chere
er. 5

Plebe,

min
nt
les R.
LEe
moris
ex ilt
pmute
in P
Jaln
Alis
am 4
N

.

iiota,
1 Gal

Mel.
ſpon.
Lons
ſteris
gitate⸗
t, 1
eimpe
net e
8 CllIII
tarum
Ga
repere
9 M.
nlle ſe⸗
dici.
le o⸗
Syrus
iea 4⸗
n .
etror
iores
ſiitn.
fatlon
,iden
14, ℳ
no⸗

Cap. VII. INChRERDULTTATIS TUDAORUIM. 255
mores. Hæc de primo malo Judæorum aflectu, cx Odio er-
ga Servatorem orto, dicta ſufficiant.

255. Alterum vitium, ſeu alter aflectus malus ex Odio Ju- Cauſa
dæorum temerario exortus, eſt IN VIDIA erga Chriſtum & mnerede-
alios, quæ impedivit, quò minus Judæi fidem Chriſtianam Forek
Sed cùm ex Odio & contemtu Phariſæorum, DIAd.

fuſciperent.
in præcedentibus deſcripto, eorum Invidia erga Chriſtum ſa-
tis conſpicua ſit, hic nobis ea tantum Invidia conſideranda
eſt, quam Judæorum Doctores erga alios præter Chriſtum
exercuerunt eo fine & ſcopo, ut eorum animos à fide Euan-
gelicà averterent.

rebus veram religionem ſpectantibus erudirent, ac proinde

officii eorum erat, ut inter primos jugum Euangelicum ſus-bem.

ciperent. Sed longéè aliter res cecidit, ut patet ex vaticinio
Jer. 5: 4. 5. ubi Meſſias hæc ait: Omnino pauperes ſunt ille
plebeji & inſipientes ' wen en e Weſeiunt enimn viam Do-
mini & jus Dei ſui, Adibo proceres & alloquar eos, illi enim no-
runt viam Domini & jus Dei ſui. Veruntamen illi unanimiter
fregerunt jngum & vinenla ruperunt. Scil. Doctores & Proce-
res Reip. Judaicæ nonſolum ipſi veritatem rejiciebant, ſed
ætate Chriſti eorum malitia adeò proceſterat, ut plebem a-
moris loco acerrimà Invidiâ proſequerentur, id quod liquet

ex illorum ipſorum verbis Joh. 7: 49. ½ α½ν ν n Foh;:

ird&οαον ο,„ riI αααισατιο α, Plebs Aſta, qua legem ne- 59:
ſcit, maledicta eſt. Verùm cùm ea, quæ ad Odium eorum
in plebem notari ſolent ex ipſis judæorum ſcriptis, excerpta
jam ſint à Wagenſeilio in Sotà Gem. 3: 8. §. 2. & paſſim ab
aliis, dictis nihil addam, præter unicam ſententiam horren-
dam ſané & lividam, attamen ridiculam, quam ex Peſachim
cap. panm mos fol. 49. cxcerptam habet Een Iſrael & Menor.
Hamm. Luc. 4. Epil. "peon 'a Dr n en d e de
n en n ee e ereen e nen e n Deen renn re
ee e 5 K. Eleaſar ait: Licitum e,ſt virum plebejum
idiotam diſeindere in ipſo feſto Expiationis, & quidem ſi incidat
in Sabbatam , quando feſtum illud tanto maſore religione &
H cir⸗=

Doctores Judæorum eum in finem plebi lavidis

à Deo præfecti erant, ut eam Patrum inſtar diligerent, & in Pbhavi-
2 „ . ſæorunz

35 6 VERA CAUSYX Sect. II.
circumſpectione celebratur. Regeſſerunt ei diſcipuli ejus: Rab-
bi, dic quæſo, Licitum eſt eum maltare. KReſpondit illis: Haæc,
nempe mactatio, abſque Beracha non ſit, ideôque æquo mi-
tius eſt, ſi mactandus dicatur plebejus; illi vero difruptioni
Beracha non annectitur. Cui nota eſt reverentia & religio,
quàâ Judæi diem Expiationis & Sabbatum obſervari volunt,
ille facilé crudele Doctorum Judaicorum odium erga plebem
in citato Thalmudis dicto deprehendet. Hæc generalis corum
invidia erat. L
256. In ſpecie verò, ſi invidiam Phariſæorum confdere-
W 15, quatenus reſpeétum habet ad fidem Euangelicam, ob-
fdem in ſervamus, eos omnem moviſſe lapidem, quo ſalutaris Doctri-
Sbri- næ cognitionem populo extorquerent. Ubi enim Odio habes
Rowd, aliquem ejuſque Doctrinam, aliorum cum eâà conſenſus, &
diſſenſus à tuà opinione tibi injurius videtur, & hinc oritur
lividus ille & turpiſſimus Invidiæ aflectus, quo aliis earum
rerum uſum invidemus, quibus ipk ex malevolo animi affe-
an Qu & Odio frui non poſtiumus. Hæc verò Phariſæorum In-
quàm ſuppreſſione Scripturæ Propheticæ & veræ cognitionis

Theologicæ. Imèô callide. Dum enim oracula divina de
vero Meſſiâ edita obſcurabantur, & omni peregrino fuco un-
dequâque oblinebantur, eo ipſo plebi ſubtrahebatur unicum
illud & certiſſinum medium, cujus ductu veram Fidem am-
plecti poterat. Lex pædagogus in Chriſtum furripiebatur,
lucerna verbi Prophetici exſtinguebatur, ac ita cœci unà cum
ducibus cœcis in eandem foveam incidebant. Itaque etiamſi
varia habeamus præcepta, quibus Scripturam ſcrutari jube-
mur, nonfſolum à Chriſto & Apoſtolis Joh. 5: 39. (Spsνατα
7 ρανυ & alibi edita, ſed etiam à Judæis ubique ferè in-
culcata; etſi quoque Act. 17: I1. exemplum habeamus in
Bercenſibus, qui Scripturam ſcrutantes indies profectús facie-
bant in verà fide, quia nempe éνρIUéρο nobiliores erant cœ-
Phari- teris atque ingenio magis ingenuo. Etſi, inquam, hæc ita

ei Cla- ſe habeant; tamen Phariſæi, ſervilis & deſperatæ indolis ho-

vibus . . .
abe, mincs, longè aliud inſtitutum ſequebantur, dum Clave ſu-

ritke⸗

vidia nullo meliore medio ſcopum ſuum poterat obtinere,

Siraz
IN

aler,

.
ARab.
Hec,
d mi⸗
prioni
igio,
lunt,
eben
Otum

idere⸗
ob.
oltt⸗
habes
3, &
oritur
earun
l ale⸗
n Iy.
Inere,
cionis
ina Ee
(0 Uh⸗
nicurn
n am⸗
Htur,
cu
etitoſi
jube.
e
us I
ſcie⸗
t C
nxc it

Dlis o⸗

/,
.

Oap. VII. INcREDULITATIS TUDZORUIM. 257
risdictionis abutentes, Clavem Scientiæ ſibi concreditam occul-

tabant, & ipſi regnum cœlorum non ingredientes, aliis in-

greſium invidebant & præcludebant, imo proſelytos, quos
lalutari doctrinà imbuere debuiſſent, ſe ipſis duplo pejores ef-
ficiebant, de quo Servator conqueritur Matth. 23: 13. 15.
Luc. 11: 52. Eadem recentiorum Judæorum indoles eſt, ut
Patet ex Men. Hamm. L. 4. Cl. 3. P. 3. Optimè autem illos
calluiſie artem occultandi claves, vel ex eo patet, quia ipſas
tantæ immerſerunt obfſcuritati, ut eas prorſus amiſerint, at-
que neſciant, ex quonam angulo ſint repetendæ, ut ſuprà §.
239. dietum cſtt.

257. Cùm autem univerſam Scripturam Propheticam ubi- Vaaæi
que Jeſum Meſſiam exhibere deprehenderent, plebi nonſo- gute .
lum ſurripiebant verum ſenſum oraculorum, quæ de Meſſia e in ter-
generatim agunt, ſed potiſſimum illos oflendebant loca, quæ minum

adventum Meſſiæ certo atque definito tempori adſtringunt, Welie.

& quidem ipfſiſſimo illi temporis articulo, quo Chriſtus Je-
ſus munus Mediatorium obire cœpit, ut ex totâà Diſſertatio-
ne præcedente manifeſtum eſt. Hic verô ipſis hærebat aqua.
Hic fufficiente & ſatis idoneo fuco deſtituebantur. Quare,
ut nodum eò faciliùs ſecarent, hac in cauſaà Diſcipulis ſuis
omni planè Scripturæ ſcrutatione interdixerunt, omnia ma-
la iis minitantes, qui contrarium agerent. Luculentum huic
rei teſtimonium peti poteſt ex Sanhedrin cap. pun fol. 97. ubi
hæc legimus α pN rn n ee e dee e PPO n Nn
vre n eee ee, S'N6 eie e er men ee
dan de Nn ede e en LQais ſenſus eſt dilti Hab. 2: 3. Adhuc
viſio durat ad præſtitutum uſque tempus, rio & ad finem ad-
Pirans, vel præſtituto tempore exſpirante, non fallet even-
tum ? K. Samnel Nachmanides R. Zohannem dixiſ ait : Hic
ejus ſenſus eſt non Inflentur oſa eorum, i. e. intumeſcant, vel
ut Lipmannus phraſin explicat in Nizzachon dæraa ova non
ſubdito igni inextincto in inferno exſuffletur anima eorum, qui
computant terminos temporis adventui Meſſiæ præfixi, qui a-
iunt: Cum terminus adſit, & tamen Meſſias non venerit, in
poſterum nunquam veniet. Verum ewſpetta Kc. Hic Judæi,
K ut

25 G VERE CAuSE Sect. II.

ut vides, exſpectare & ſperare jubent, ubi ſpei nihil reliquum
eſt. Si enim elapſo termino Meſſias non venit, utique nulla
dari poteſt ratio, quare in poſterum venturus ſit, cum tem-
pus elapſum recuperari nequeat. Aut enim verax eſt de Meſ-
ſià promiſſio, aut mendax. Si Vn mendax ſit, fruſtra ejus
adventus exſpectatur; ſin verax fit, co tempore impleta eſt,
quo Deus eam impletum iri prædixit, nempe tempore Jeſu
Chriſti. Quare Judæi aut ab omni omnino horum dictorum
indagine abftinere debent, aut concedere, Meſfiam, ſi non-
dum venit, nunquam eſſe venturum. Ex dictis illuſtrari
poteſt memorabilis locus, qui legitur 2. P. 3: 4. Alia hujus
generis præcepta, quibus Judæi diſcipulos ſuos à Propheta-
rum indagine arcent, petita ex Peſachim, Bereſchis Rabba,
Maimonide & Abarbanele, adducit Friſchmuthus in laudatis
ſubinde Diſſertationibus.
Me, 258. Sufficere poſſet Judæis, hæc ex ingenio ſuo effinxis-
cum ſe, lſed impia corum amentia eſt, dum Deum ipſum in par-
vele tes ſuas pertrahere volunt, acſi Deus vaticinia obſcurari & ter-
FPagunt, minim Meſſiæ hominum oculis atque indagini ſubtrahi vel-
let. In hanc rem ex Megillà cap. 1. init. notari poſſunt, quæ
Magiſtri de Paraphraſte Jonathane ben Thiel narrant. Sc. cùm
ille paraphraſin in Prophetas cdidiſſet, eum leviter & amicè
à Deo increpatum eſſe volunt, quod arcana Dei manifeſta fe-
ciſſet. Sequitur b nne n de Dhn 92o9 va
:rrue P in e en e e n d Porrò in Pecen, volebat e-
dere Paraphraſin in Hagiographa, ſed oraculum o&œlo delapſun
ipſ dixit: Saßiciat tibi Prophetas illuſtraſſe. Quanam ratio?
nia in ilis, nempe Hagiographis, exſtat Terminus Meſſiæ.
Stulta ſanè hæc eſt perſuaſio, Deum mortalibus uſum earum
rerum invidere, quas ipſe revelavit, ut iis uſui eſſent. Cum-
que verbum Propheticum lucis inſtar ſit in loco caliginoſo,
& vaticinia atque ſigna clariſſima adyventùs Meſtiæ contineat,
abſurdum eſt dicere, Deum illam lucem ſimul accendiſſe &
ſub modio recondidiſie, ejaſque ſplendorem mortalibus invi-
diſſe.
ExOdi 259. Tertium vitium ex malà Odie radice enatum eſt

Cap
PER
1gens
es
ta in
null
uſgu⸗
centi⸗
1tque
W
Tiſſim
Phunt
lbbus
ſane
jorenn
Niis 0
60 ſ0
Tiſſim
Ad it
2.)
Primis
on v
anken,
imte⸗
Mina
derim,
etup/
Lener
fuangt
Unive
ttiafn
iut, 4
Mch
L
dEo
dltnn
pian

.

um
nulla
tem⸗
Mel⸗

eſes
eſt,
okutm
non⸗
ſtrari
hujus
pheti⸗
abba,
udatis

nwis⸗
in par⸗
& tek⸗
n Vel⸗
, Auæ
Ce CUN
. nncè
la ke⸗
5.
Mbat t⸗
Aapſani
, ratie
Maſi
n earunm
CNo⸗
ginolo,
Oneat,
Cige
us inn

Cap. VII. INCREPDULITATIS JUDEORUM, 259
PERTINACIA, quæ in mentibus Judæorum altas radices enata
agens, fidei Euangelicæ grande ſcandalum objecit. Ubi enim 1R,
Boctrinam aliquam ejuſque patronos Odie habes, exinde tan- CI4
ta in mentem invehuntur præjudicia, quanta nullà ratione caaſa
nulliſque cuneis infringi poſſunt, iiſque judicium hominis eò siat.
uſque abripitur, ut quantò major contrariæ Doctrinæ evi-
dentia eſt, tanto majora incrementa capiat Invidia & Odium:
atque inde enaſcitur cœcus ille abſurduique affectus PERTI-
NACIE, quæ nullis cedit demonſtrationibus, vel eviden-
tiſſimis. Cùm vero teſtimonia, quæ ex ſenſibus petuntur,
phantaſiæ ſe quàm altiſſimèe imprimant, præſertim ſi cum ta-
libus agas, qui peſſimis præjudiciis & affectibus occupati,
ſanæ rationis uſum amiſerunt; inde fit, ut Pertinacia vix ma-
jorem gradum nanciſci queat, quàm ubi ſe ſenſuum teſtimo-
niis opponit. Talis vero Pertinaciæ reos eſſe Judæos, vel ex Perti-
eo ſolo patet, quia à ſe impetrare non potuerunt, ut eviden- wnt;
tiſſimis Doctrinæ demonſtrationibus, divinis puta miraculis, cnla.
ad latam palmam uſque cederent. Hinc Servator Joh. 15: 22.
24. Judæorum Pertinaciam, nonſolum erga Doctrinam ſed im-
primis erga Miracula ſua, in cenſuram vocat, inquiens: Sz
non venißem & all illos loquutus eſſem, pevcato carerent, nunc
anutem nihil habent, quod peccatis ſuis obtendant. Rurſus: Se
inter ipſos non edidißem miraculoſa illa opera, quæ nemo alins
unquam patnavit, peccato carerent. Nune verb, etiamſi ea vi-
derunt, tamen me & Patrem meum oderunt. Iäqgue ut imple-
retur dictum: Oderunt me temerè. Vides hinc ex radice Odi⸗
temerarii enaſei Pertinaciam, quæ nec Dottrinz cedit, nec
frangitur Miratulis. Hoc autem vitium ætate Chriſti adeò Ejasrei
univerſale fuit, ut nonſolum Judæi Hieroſolymitani, Verürmn Eierne
etiam Galilæi ipſi, illique præcipuè, ejus criminis rei agan- igu-
tur, atque eo ipſo impis Ninevitis, Lyriis & Sidoniis, imò præci-
ipfiſſimis Soedoemæis, fuerint deteriores. Vid: Matth. 11: 20. ?u.
Luc. 10: 12. & alia loca quamplurima. Ut autem hæc Ju-
dæorum Pertinacia erga miracula tantôò ſit evidentior, (1.)
eorum ſententiam & judicium de miraculis in genere indaga-
bimus. (2.) Inquiremus, quonam animo miracula Chriſti cx⸗
cipiant & exceperint. Kk z 260.

260 VERE CAUSZEæ Seck. II.
mdi. 260. Dum in Oudiciun Zudaorum inquirimus quod de mi-
n, aAcklis in genere ferunt, diuturnâ atque operoſâà indagine non
aneli, indigemus. Unus enim pro omnibus reſpondet Abarbanel
de Mira in fine Lractatüs Miphalos Elohim Serm. 10. Cc. 8. 9. & ſeqꝗq.
ralette. In his Abarbanel ſuppomit (æ.) ie no dee ee wee.
5 ope De e ene ee, n en en ee eee e
, Miracula neceſarib non eſe fato, ſed a cauſa eftci =
nit, mi- A. eſſe ex fato, ſed a cauſa eficiente ra
racula tionali, quia omnia deprehenduntur certam habere ſcopum. Quod
S verd certo ſeopo ſit, illud dependet ab operatione cauſa efficientis
vatina- Fationalis. Ubi verò hæc Cauſa efficiens definienda eſt, (6.)
li, Supponit mopna D'o'in en eee, n een dnn ee Een nnne
2„. ui-: DPan 9209 ei& de en ee n en Dbdn S. Scripturam in
es 1 blurimis ex illis locis, quæ de miraculis agunt, teſtari, quod
causs proxima cauſa ſignorum & miraculorum veré ſit Dominus Denus
proxi- Iſraelis, qui prima omnium rerum cauſa eſt. IIlud ipſum in
nd, ſeqq. plurimis Scripturæ dictis probat, ſimul addens rationem
: m R) NON 1ed ee eee aen den n DeRen . PRen
Quia nulla ex creaturis ed pollet facultate, ut ordinem natnfe
zollat, eique mutationem inducat, vel ei contratia eficiat: Sed

tantum Deus Bened. His alia jungens argumenta e ſacris de-

promta, imprimis urget verba De Deo pronunciata Pſ. 136:
4. quibus vocatur ao nure mssn en Magna effciens mira-
cula ſolus. Unde infert bri& ae 'b DS ' byaen nne en er,

:donnda Qubd nemo naturam rerum mutare valeat, prater eum,

qui illam ab initio creavit. Pergit bna arpn en d ' e.

:bav R—νν nr eden ie doreb nen den en e pſe non esi-
ſet cauſa proxima miraculorum, nunquam Scriptura ea ip tri-
bueret, cum abſolutà & omnimodà ercluſione reliquarum men-
tium ſeparatarum. Ex his & aliis, quæ hôc cap. 8. diſputat

Abarbanel, ipſi colligere poſſumus, miraculis divinam ades-

ſe auéctoritatem, quia Deum unicum auctorem & primam
cauſam agnoſcunt. Sed hàc vice ſatius erit, Judæum noſtrum

ſequi, & inquirere, quid ipſe ex his præmiſſis inferat.

da in

claſes lorum ſententiam ſuam exponat Abarbanel, cap. 11. citat

7

45

Miracu- 261. Antequam autem de Uſu, Scopo & Valore Miracu-

ditin. ſententiam R. Levi ben Gerſom, qui ait & msoo iun

Ca

7
„W
Einib
bon
Kec.
nen
Ilut
Abar,
Cupl
Mun
in Pi
PuS
perti
henel
ſui c
9
ee
Dp
R
In N.
lorum
Dutran
tix te
Sumen
e ,/
a e/
li,
4
Aiden,

,
in
Dens
lin in
tonemm
N
tyré
7 ded
s e⸗
136:
mira⸗
Ny
AI,
N 1K.

en 61e

1 tri⸗
Meh⸗
putat
ACev.
inare
Crrum

iracl⸗

citat
.

Cap. VII. IMNcCREPDULITATIS JUDZORUM. 26 1

b N) De en ee ee ee denee ne mape &n Ddnn d guit à
yD ee rnee, Eoce miragala diriguntur ad unum ex tribus Scopo.

Finibus, quorum primus eſt, ut bona acquiratur fides, quæ eſt

bonum ſpirituale, &c. Alter, ut comparetur bonam corporale rà Rlbg
&c. Et ad Tertium Finem referuntur ea, quæ fiunt ad liberatio-dicit,

nem à malo obtinendam &c. Hos tres fines omnes exemplis

illuſtrat Gerſomides. Sed, ut ubique ferè ſolet, non placet Eizue

Abarbaneli, qui huic Trichotomiæ præfert Dichotomiam ſnam, ptonit
duplicemque facit miraculorum Scopum & contendit, Pri- miam.

mum eſſe, ut divina juſtitia exerceatur præmiis & benefactis
in pios, in impios verô pœnis atque malis; dum interea ſco-
pus Secundus ipſi eſt demonſtratio rerum ad veram fidem

pertinentium. Maimonides ab utroque diſlentit, etſi Abar- Maimo-

. . . nides
banel l. c. omnem moveat lapidem, quèò ſententiam ejus cum ð

ſuà concilict. Sic autem in Hilchos Jeſode Thora cap. 8. ſcribit
9 ppebee e ween ee eee en ee en en
ev̈ NN 9 N& en) n en e,e WeRr Pe n n e
devp S 'P5bαςn enne d ee ene n ee Nren n ae den
ês
—a nen ee n e en ne hn e ee n en ee
nn ee eee e ee e eeeen e e er. n een
In Moſen Magiſtrum noſtrum Iſzaelita non crediderunt miracu-
lorum canuſa, qJucg patravit, quia qui miraculorum cauſä credit,
dubium in animo ſervat, quia miraculum incantatione & praſti-
giis faltum fniſſe poteſt. Contra omnia wiracula, que Moſes
Patravit in deſerto, ex neceſſttate patravit, prout circumſtan-
tiæ temporis vel rerum illud exigebant: non verb ex illis ar-
uementnm pettit, quo demonſtraret, ſe verum Prophetam eſſe.
Ex. gr. ecum neceſſe erat, DFEgyptios ſaffocare, mare fidit, eos-
que in eo demerſit: ubi Iſraelitæ alimentis indigebant, ipſis Man-
na olitns procuravit. Sitientibus verb illis ſaxum ſidit: ocum
Jactio Coræ eum abnegaret, terra ecam deglutivit. Et ſic judica
de omnibus miraculis reliquis. Quamobrem itaque in eum cre-
diderunt à Propterea quia ſtabat in monte Sinai, id qqusd oculi
noſtri viderunt, non antem beregrinus, & auris noſtra audivit,
Kk 3 non:

262 VEHRE CAUSE Seccét. II.
non autem alius,: Idem de reliquorum Prophetarum miraeu-
lis ſentit Maimonides, in genere diſputans, ſcopum & va-
lorem miraculorum non poſſe extendi ad demonſtrationem
divinæ veritatis, & Prophetarum verorum à falſis diſtin-

Ctionem. .
per. 262. Ad Abarbanelem quod attinet, ille in hâc diſputa-
See tione ſatis ſano utitur judicio, & toto cap. II. & 12. in id
r a incumbit, ur demonſtét, Prophetarum verorum à falſis di-
racula ſtinctionem & vocationis eorum argumenta peti poſſe & de-
eſeCha- bere ex miraculis, atque ita mirazula conſiderat, ut literas

rete ,„Prophetarum credentiales, à Deo ipfis ad plebem datas. In
erum hunc finem duplicem ſcopum miraculorum, §. præccd. ex-
Prophe. poſitum, ubique urget, eaque patrari ait, non ſolùm ut ju-
armm. dicia divina ſolenniter exerceantur, ſed etiam, & quidem

præcipuè, ut populus ad fidem Prophetis habendam indu-

catur. Ut hoc obtineat, varia allegat Scripturæ diéta, im-
primis Ex. 4: 30. 31. & Num. 14: 11. Quamdin non ereditis
in me ob omnia illa miracula, quæ inter vos edidi? His plurima

addit exempla, imprimis miraculum in mari rubro patra-
tum, ejuſque duplicem ſcopum demonſtrat, nempe vindi-

ctam de Ægyptis ſumtam, & fidem in Deum atque Mo-
ſen Ex. 14: 31. quibus tandem ſubjungit 'om Ne 1)
Sp n een e enn enn een nnen ere, HSO

rNDEN en nen wene den en ne even enee

Sic ſe res habet cum omnibus reliquis ſignis & miraculis, quæ
in Sacris reperiuntur: ſoil. ad priorem Sscopum ſpectantia vel edi-

ta ſunt ad bonum juſtorum, vel ad pœnam impiorum. Sed in o-
mnibus obſervatur Scopus poſterior, qui eſt acquiſitio vera fdei.

Hinc in ſpecie de Moſe concludit —na me'nae Nin e n
: mDRE inn e dree ee en En tibt demonſtratunmin, quod ve-

ritas Prophetiæ Moßis aliunde eviéta non ſit, quàm ex miraculis.
Univerſam autem diſſertationem generali Epiphonemate clau-

dit Abarbanel c. 12. M'a bè Dn b'deee in en eeee ee
:— ai e NN N'a0 nrNDS Ergeo ex omnibus hiſee clarè
evictum eſt, quòd ſgna & miracula vera ſint vVeri Prophetæ do-
cementa, quod erat demenſtrandum.
“ 263. Si

nel h
mus
enirn
Tu
ek,
lerte
.
Tit
mon
Furm,
Fina
Pß
)
adma
um
Eivel
ejuſce
60 ſue
s
rum
eſſe
lare
Je r
ele
ee
Ullos
node
P.
umn
ſe
um,
Eltit

aell⸗
d⸗
leter
iſtin.

utr.
in id
8 i⸗
de⸗
Gteris
In
1. ex⸗
utju.
idem
indu⸗
im.
eltitir
Crime
inci⸗
Mo⸗
„
ha
N
1, 4
1 eli⸗
Qin l⸗
dai.
1
A⸗

culib:

⸗
11
1 lart

63.

veſtituiſte, & his aliiſque miraculis Euangelium, quod pau-

Cap. VII. INCREDULITATIS JuDνιεπυσπ 263

263. Si cum dictis conferamus hypotheſes, quas Abarba- Probat
nel huic ſententiæ ſuæ ſubſtravit, §. 260. enarratas, videbi- Hoerais
mus, cum aliter, atque fecit, concludere non potuiſſe. Si
enim Deus ipſe ſola, prima & proxima Cauſa ſit Miraculo-
rum, utique höc medio nullum alium Finem intendere por-
eſt, quàm ſui ipſius Gloriam. Id autem in citato c. 11. cx- Dem e

„ . * —
ſerté obſervat Abarbanel, inquiens 2 'nen ednee ee nen onal

: nrnn nee enen deee een e eee, een Zamdum obſer va- ertatio-

vit Philoſophus, Ariſtoteles, eoque nomine aà Kabh More Mai- nu.
monide citatur, qud Deus Bened. ſit Canſa mundi Effciens,
Eormalis & Finalis. Unde ex eo, qued Deus Cauſa mundi
Finalis eſt, und cum Judæo concludimus nNn r'ne Atqui
ore ee een en. e en en eeen dee Dne dnn irgen⸗-
n Sa e, n en re e een n e eeneen an de n,
: nRNDn) HNSDR BDAEYTN 92) deN eD DROn LQad, quem-generis
admodun ereatio mundi ſeopum habet, ut omnes univerſi terra-um cte-
rum Orbis incçoela agnoſcant ſotiantque, Domino competere Kegnum, riere
Excellentiam, Potentiam & Majeſtatem &c. ſic miracula, ue 4.
ejuſddem generis ſunt cum creatione primaà, ut evittum eſt, omnia
eo fine fignt, ut eredamus, judicia Dei juſta eſſe, & agnoſca-
mus ejzss potentiam & admirandam providentiam, ac vaticinio-
fam ejass Veritatem. Hanc ſententiam per omhia veriſſimam
eſte, liquet ex Ex. 16: 7. ubi Ifraclitæ cras jubentur expe-
Gtare miraculoſam Mannæ pluviam his verbis ε r'n) en
O en Craſtinà vero luce videbitis gloriamn Domini. Si ita- At Pro-
que miracula probant Dei gloriam, 1. e. evincunt, Jehovam zuer⸗
eſie verum & omnipotentem Deum mundi creatorem, ?
que ea in Prophetis ejus legatis nihil aliud demonſtrant, quàm

illos eſie veros omnipotentis Dei legatos: quam ſententiam

modo ineuleavit Abarbanel. ßMU
1264. Ut itaque ſecundo loco Pernnaciam Judæorum incre- Zudeo-
dulorum tantò melius perſpiciamus, ſuppono, Jeſum Chri vem
tum tempore muneris ſui plurima miracula patraſſe, lepro- , eree
ſos mundaſſe „ claudis vires, mutis ſermonem, ſurdis audi- Miratu-
tum, mortuis vitam, cœciſque, quod inauditum erat, viſum“:

Pe-

FZeſus
religquos
Probhe:
1as Vi . . . . . .
cis copis ſonæ, ita miraculorum copia vinceret. Id enim ipſum fa-

miracn
lorum.

Moſes
1yPEs

in nati-
Titate,

264¼ VERE CAUsSYAYAI Sect. II.
peribus annunciabat, confirmaſſe Matth. 11: 5§. Talis enim
Propheta eſſe debebat Meéſſias, ultimo tempore mittendus,
qui omnes reliquos Prophetas deceſſores, ut præſtantia per-

tentur Judæi, ex quibus Abarbanel lib. cit. Serm. 10. cap. 7.
Vaticinium Danielis allegans inquit rnyn — sen ree e
RD o Nnn e den d dden a Et qusia tempore redem-
tionis per Meſſiam futuræ talia momentoſa miracula multiplica-
buntur, Daniel c. 12. V. 6. tempus illud vocat Finen Prodigio-
rum. Idem Abarbanel cap. 13. miraculorum, inde à condi-
to mundo uſque ad excidium templi prioris editorum, fum-

mam colligens, ea facit numero 151. ex quibus 76. ſoli Mo-

ſi, 75. verò omnibus reliquis Patriarchis & Prophetis tri-
buit, ac proinde de Moſe ait v ey Va n ee,
:— N e nee 22 ieeen Nnn e eee en n en Luod i-
Phas b. m. operd plura edita ſint miracula tempore 40. annorum,
quàm omnes omnis atatis Prophetæ ſpacio 335 8. annorum anquam
patrarunt. Quod ſi concedamus Abarbaneli, in co illu-
ſtrem habemus typum Servatoris. Et mirum ſanè eſt, Ju-
dæorum Magiſtros nobis in quibuſdam rebus memorabilem
ſuggerere convenientiam, quæ inter Moſen & Servatorem
intercedit, etiam ubi ipſa Scriptura tacet, vel ſaltem adeòôò
clarè non loquitur. Liquet hoc, ſi conferamus Sepher Jaſohar
cum Chronico Moſis, indeque Hiſtoriam Nativitatis ejus re-
petamus. Narratur ibi, Pharaonem à Magis ſuis ex inter-
pretatione ſomnii edoctum fuiſſe, tempus adeſſe, quo ex
Iſraelitis enaſceretur puerulus, qui regno Æ gypti deſolatio-
nem induceret; ideéôque metu perculſum omnem IIraclita-

rum prolem maſculam neci dare juſſiſſe, nonſolùm ut vires

populi labefactaret, ſed præcipuè ut Moſen juxtà cum reli-
quis interimeret. Quod ſi verò cum his nativitatem Jeſu
conferamus, deprehendemus, eandem fuiſſe rationem Infan-
ticidii ab Herode decreti Matth. 2: 16. Deinde ſicut nativi-
tas Chriſti ante ejus conceptionem ab Angelo prænunciata
fuit, ſic Mirjam à Deo inſpirata fratris ſui Moſis nativitatem
Prædixiſſe traditur his verbis ranm byon bRm) aen 1 ne n een
N

“

Ca

O

Ge
ae
7,,
ſis⸗
Mus
parit
o
Der
crimn
fium,
cipu⸗
Conl.
Ktum
evine
barb⸗
mirac
ctede

busſ
prehe
VNS
26
Eryag
. 77
Vator
Judn

Uls,

r.A.

enimm
dus,
Pel⸗
nt.
9 ,
Adem-
Plict.
ondt⸗
1Mo.
ern
id i⸗
un,
quan
.
, J
bllem

totem

aded
us n⸗
Itel⸗
o eX

olato⸗
Taclitrt.

It VlIres
n l⸗
ſen
Imn⸗
gativl⸗
uncut
ltatenn

1

Cap. VII. IMNcCckEDULITATIS JUPDEORUM. 265
:DD D R E N& „ν in Ecce flius naſoitur nobis à patre meo
& ex matre med häc vice, &τ ασο νXαναον ααο, ilte liberabit
Traelitas poteſtate A.gyptiorum modo corporali, quemadmodum
Veſus populam ſuum ſpirituali modo redemit cα0 rον KααιHαιααν
ν, a peccatis ſais Matth. 1I: 21. Porrô ſi ex Libellis allegatis Mo-
ſis Adoleſcentiam & inſignes corporis animique dotes repeta- in ado-
mus, de ipſo dictum reperimus e& y dennn l⸗r-
pariter ut de Chriſto dictum habemus Luc. 2: 52. à„ 0ο.
0*τ* Xρανι ααραα eσρανααοοασ, Et proficiebat favore apud
Deum & homines. Denique Moſes, exantlatis variis vitæ dis- "n mu-
criminibus & moleſtiis, tandem Muanus Ducale & Mediato-er
rium inter Iſraelitas obire cœpit, ſeque in hôc munere præ-
cipuè gerere, ut inſignem Typum futuri Meſſiæ, de quo
conf. §. 270. Hæc autem convenientia inter Moſen & Chri-
ſtum Mediatorem tam ex omnibus promiſcuè operibus ejus
evincitur, quàm præcipuèe ex ejus Miraculis, de quibus A-præci-
barbanelem modèò diſſerentem audivimus. Sicut enim Moſes Mizaeg-
miracula patravit ideò, ut Iſraelitæ in Deum Seque ipſum :“
crederent Ex. 14: 31. qui honor Fidei nemini Prophetarpum
competit, præterquam ſoli Moſi, utpote Mediatori inter
Deum & Ifraelitas; Et -ſicut Chriſtus hàc in re illuſtriſſimus
Moſis Antitypus fuit, atque nullà aliâ de cauſà miracula edi-
dit, niſi ut Iſfraelitæ in ſe, tanquem Meſſiam & Mediatorem
crederent: ſic ad ecxemplum Moſßs omnes reliquos Prophetas
miraculorum, quatuor annorum ſpacio editorum, copiâ ſu-
peravit, utpote quæ tot numero ſunt, ut ſe ſingulæ in omni-
bus ſuis circumſtantiis hiſtoricè deſeriberentur, mundus iis com-
prebendendis non ſufficeret, ut dicitur Joh. 21: 25. Hoc obſer-
vans plebs Judæa Joh. 7: 31. de Servatore ait: An etiam

Meſias, cum veniet, plura edet miracula, atque hic patravit?

265. Etſi autem tam evidentia ſunt hæc miracula, tamen Jaude:
Servator ea enumerans Matth. II: 6. addit: Beatus autem l-anda-
. . . . . Um A=
eſt, qui non offenditur in me. Sunt ergo quidam, quibus Ser- piunt 6
vator ejuſque miracula ſcandalo ſunt. Ii verò non ſunt alii, miracu-
quàm ipſimet udei, hac in re pejores incantatoribus Pharao- E r.
nis, qui evidentiæ prodigiorum à Moſe editorum cedentes
LI in

Magi
Pharao-
nis.

ZTwole-
gos Te-
Thu.

Abar-
Ganel.

266 VERA CAUSE Sect. II.
in iis obſervabant d'o yaxN αn eρ digitam Dei Ex. 8: 15.
Luc. 11: 20. quem Judæi pertinaces & blaſphemi in miracu-
lis magni illius Prophetæ Moſi ſimilis nolebant agnofcere.
Cùm autem certum ſit, & teſtimonio * comprobatum, mi-
racula à Chriſto edita hiſtoricè vera eſie, noh audent hoc ne-
gare Judæi. Quare omnia mendacia ofnnemque fucum ad-
hibere coguntur, quòè horrendæ & abſurdæ Pertinaciæ ſuæ
ſpeciem concihienr, dum interea ilia propéè rumpuntur ipfis,
quando vident, hiſtoricam carum veritatem non poſie in-
236. Attamen ſi dictis ſuis ullam ſpeciem conciliare poſ-
ſent Judæi, lubentiſſimè objicerent, miracula Servatoris ef-
ficta, nulla & glaucomati ſimilia fuiſſe. Sed qui hoc urgent,
fruſtra ſunt, & ex ipſo virulentiſſimo libello Tholedos Zeſohu
refutantur, utpote qui jeſum miracula verè & reipſà patraſſe
ait, attamen illud ipſum vanâ, abſurdâà & anili prorſus fabu-
là oblinit, contendens, miracula Servatoris non à divinâ ejus
virtute eſſe profecta, ſed cauſam earum fuiſſe Magicam pro-
nunciationem nominis iwv à Jeſu quâàvis occaſione adhibitam:
quæ qualis ſit, & quomodo miraculoſum effectum edere
queat, ipſi nugarum patroni viderint. Abarbanel 1. C. cap.
13. in fine diſſertationis hæc õ
DeDmN 122 TN DTrATNS De en en en ee e 9
:-eD ie n de de do drreis ren denenn ne e

Poſtquam Schechina & populo receſſit, defecerunt fgna & mira-
cula, edi ſolita in Templo & inter omnes promiſenè Iſraklitas.
Quorſum collimat Aſaphns, inquiens Pſ. 74: 4. Ragierunt hoſtes

tui in medio cctunm tnuorum, miracula ſua pro veris miragulis

venditarunt. Id quod enunciatur adverſus Gentes idololatras,
quæ magnifica de Diis ſnis narrant, Pace ipßis tribuunt per mo-

Jum ſignorum & miraculornm. His verbis judæus procul du-
bia cficta miracula, quæ Chriſto tribuere verebatur; Gen-
tibus Idololatris, Chriſtianis fortaſſe, tribuit, iconolatriam
Romanæ Eccleſiæ uſitatam reſpiciens, quæ Judæis moderno

tempore Idololatriæ imaginumve cultui infenſiſſimis grande
ſcandalum objicit. 267. Ha-

—n 9. 2Pa vn mn beEvn e beeen eeen ee e

II. Cap. VII. INCREDULITATIS TUDSÆORUM. 267
.15 267. Habet tamen aliquid Maimonides, quod tectè ad mi- Maime-
Acu. racula Chriſti excipit, idque præcipuè duplex eſt, & ab ider
cere. Abarbanele I. c. cap. 11. allegatur. Nempe (1.) Gonten- oi
„. dit, unicam fidei normam eſie legem Dei, omnemque fidem Miracu-
ne- fundari in æterno legis & præceptorum valore, quo ipſo ca- a Chri-
1 ad. vetur ono nee e ee deen den den e enn ſe den P R .
ſuæ nep SDN NRN Le e e ene e eenn een e deen en
as, 1J b n pd We in peſterum aunquam exſurgat Propheta aut
e in. ſomniator, & miracula edat atque ſigna, ut legem Moſis, vel
aliquod ev praçeptis ejzs aboleat, cum Iſraelitæ legem non acce-
pol. perint Virtute miraxulorum inducti, ſed quia ipß ad montem Si-
It. — nai Kteterunt, & Deum ipſum loquentem audiverunt. Sed
gent, fruſtra hoc objicitur Servatori, utpote qui miracula edidit
ſis in cum finem, in quem ipſe in mundum venit: atqui Venit
ltralle in mundum, non ut legem deſtrueret, ſed ut eam impleret Matth.
bl. è . 5. 17. 18. Conf. §. 124. (2.) Altera exceptio petita eſt ex
eſe vità & moribus Servatoris, his verbis nopi ms newn
n p. NRI) R , en been ene, Dee e Nen e, n eden
Pirm: : re'n en een deenn Wee unnmquemque, qui ſigna edit
eere aut prodigia, Ktatim redimus verum Prophetam eſſe, niſi ſit ho-

c a. mo, de quo jam ante herſuaſi Humns ex Sapientid ejus & bonis ope-
1, . ribus, atque éXr ſanätitate Phariſæatus ſeu ſeparationis ejus, eum
n N aa munus Propheticum idonenm eſſe. Videmus Judæum Ser-
“ vatori eadem tectè objicere, quæ apertè objiciebantur Matth.
11: 19. atque ex conſortio ejus concludere, eum verum Pro-
mind. phetam non eſſe, eodem modo, quo Phariſæus Luc. 7: 39.

NyY.

eluat. ait :Si hic Propheta eſſet „noviſſet, quænam & gali hac eſt .
bofean 1 mulier „gua ipſam tangit. Sed uti de Jeſu Sapientiã & Operibus 7 7
l. dubitare non licet, ita quoque certiſſimum eſt, eum omnino? HM
“ fuiſſe non Pſeudo Phariſaum, quales illi erant, ſed Phariſaum ve- ſoug.
emt, P Ne 5 . 9 4 . ſæus.
nl⸗ rum & reapſe talem, ſcil. zeναπνεινο Sοονdd * &εια⁰τσωαν ſopara-
iinm apeccatoribus Hebr. 7: 26. non inquam talem, qui miſeris
peccatoribus conſortium & opem ſubtrahebat, ſed αια ααα
viæv talem, qui nullius criminis ſibi conſcius erat 2. Cor. 5: 21.
Joh. 8: 46. ac proinde ex ipſorum Judæorum ſententiâ ad munus
Propheticum præ cœteris omnibus idoneus. Conf. §. 249.
LI 2 268. Tran-

268 VERZ CAuSX Sec. II.
Judeo. 268. Tranſeamus jam ad illas exceptiones, quibus Judæi
,,, Weate Chriſti viventes miraculorum ejus valorem infringere
ecepti- Voluerunt. Eas autem repetimus cX Luc. 11: 15. 16. ſunt-
enes Luc. que Auplicis generis. (1.) Erant quidam, qui blaſphemi Chri-
rr. ſto objiciebant, eum Dæmonia non ejicere virtute divinâ,
Exce- ſed operà Beelzebulis, quem vocant Aνoνσς *τ dαοααονιοιον, prin-

ptio I. . .5D
pri. Pen dæmoniorum, ſeu, ut ait Porphyrius, ν τρ„οονν οτ
eepa de- tοα duö Fn,1Hαοαοανναι Præfettam malis Spiritibus potentiam. De

monio- nomine autem illo fuſiorem inſtituere diſquiſitionem, hujus
n e loci non eſt, & ſufficit notaſſe, hunc Beelzebulem eundem eſ-
ne, ſe, qui Judæis vocatur obd Sammael, i. e. npv * Deus ſtu-
bal. pendorum facinorum, vel potius Deus perditionis, mutato * in
Sam- d ut ſolet, ex gr.: &nOad a: d'n dva : pnoN pe: v'rb b'e
masl. : rnad Da : nod Drevn IIIe à radice apu perdere ſimul voca-
Aſmo- tur ed Aſmodaus, eſtque, ut in Peſachin cap. 5 % traditur
deus. J DN Nae ee dee Re cacodæmoenum omni in univerſum,
Be,ke- Conjugio praæfeltus. Idem vocatur am 9ya Deus vel Dominns
bag. muſearum. Sed Ap. 9: II. ſiasd appellatur & A'οαMααο Per-
Sen , ditor, & proponitur, ut princeps locuſtarnwvz. Hunc dæmo-
Apol. niorum principem Ohriſti in patrandis miraculis ſocium eſſe
Hyon. Clamabant nequiſſimi, quæ blaſpemia abſurda & ab omni ra-
Rake tione aliena eſt. Nam (s.) Hoc poſito, ut Servator ait Y.
SFade, 17. etſ. Satanas ſe ipſam deſtrueret., nonſolum angelos ſuos
Oiaſphe- ex locis occupatis cjiciens, ſed inſuper hôc ipſo confirmans
wi. Doctrinam Chriſti, regno diaboli prorſus contrariam. (a.)
Miracula Chriſti tanta erant & talia, quæ vires omnium ma-
lorum ſpirituum ſuperabant. Ex Ex. 8: 14. 15. videmus,
Satanam ne quidem tanti fuiſſe, ut pediculos & pulvere exci-
taret, nedum, ut majora produceret. Huc facit ſententia
agi Thalmudica, quam ex Sanhedrin c. mi'd p. 67. citat Een
PbS,αt Iſrael & Menoras L. z. Cl. 10. P. 2. C. I. 'de R N N
wie. „p] NODDN D'N ADN SD 2) een nn nn enne er
: a N R. Eleaſar ait: Exinde, nempe cx hiſtoriã Ma-

gorum Pharaonis patet, quod Diabolus nequeat producere crea-

turam minorem grano hordei. Rabh Papa addit: Per Deum!
Enam creaturam ſimilem camelo nequit procreÄare. Unde au-

Ca
tem
e ſe
tio
pent
ſectea
X
Pro 1
Aliq
un
quo⸗
Diab
10:
(b.
do .
tur,
Gvin
bus
1
Unpu
u
ſultan
Putar
26
t,
Fider
Luc.
Mirad
Dunn
Hiion
Ejuſ̃

Udet
gere
ſunt⸗
Chr⸗
Vind,
prin.
10IS
De
Hujas
n el.
O bin
b ome
Voca⸗
Aitur
eſen,
ming!
yLer⸗
lemo⸗
n eſſe
I ⸗
uit .
8 ſuos
Irinans
l. 6.)
ma⸗
ens,
xl.
tent!

Cap. VII. INCREDULITATIS JUDAORUM. 269
tem evenerit, quòd Satanæ licuit Moſen imitari in produétio-
ne ſerpentum & ranarum, vix alia in medium proferri poteſt
ratio, præterquam ea: quia figuræ ſymbolicæ & magicæ Ser-
pentum, draconum, ſtellionum, Ranarum, & id genus in-
ſectorum, Ægyptiorum ſuperſtitioni præcipuè inſerviebant,
& adhucdum veneficis inſervire creduntur. Unde Deus,
pro ſummà ſuâ Sapientià, Satanæ faſcinationibus hac in re
aliquid indulgere potuit. Miracula autem Servatoris, quod
ad materiam & formam, longè majoris momenti erant, id
quod vel ex ſolà reſtitutione Viſas cœcis factaâ liquet, quæ (a.)
Diabolum auctorem habere nequit, ut ipſi Judæi dicunt Joh.
10: 21. Quaſßt Vvero Dæmonium poſſet & corum oculos aperire!
(b.) Deinde tale miraculum nunquam à mundo condito fan-

do cxauditum eſt Joh. 9: 32. (Cc.) Denique inde concludi-

tur, Servatorem à Deo miſſum eſſe, quia hoc miraculum
divinum eſt, Deus vero peccatores non exandit, id eſt, preci-
bus peccatorum talia extraordinaria miracula non concedit
Joh. 9: 31. 33. Cùm itaque hæc tam clara ſint & perſpicua,
impudentiſſimam illam Phariſæorum calumniam & perditam
blaſphemiam mittemus, præſertim cùm in omni caſu con-
ſultum ſit, non cum furioſis, ſed cum moderatioribus dis-
putare.

269. Etſi autem vis miraculorum Chriſti evidentiſſima e- Exceptio
I.

rat, tamen (11.) Non defuerunt alii quidam, qui prioribus
videri volebant modeſtiores & magis moderati. IIIi, ut I. c.
Luc. 11: 16. narratur, Servatorem tentantes excipiebant
Miracula illa, quæ Chriſtus patraverat,
Euangelicæ non ſufficere, ſed iis addi debere noypon nis on-
Ksiov é“ SpavsS, Signam & cælo; atque ita peccabant in exceſſu
ejuſdem, in cujus defectu olim peccaverat Achas Eſ. 7: 11.
12. Idem à Judæis narratur poſtulatum Matth. 12: 38. 16: 1.

Joh. 2: 18. 6: 30. I. Cor. 1: 22. in quibus locis miraculum

cœlitus cditum ſubinde ſimplici voce nis enusoο Signum ap-
pellatur. Hæc autem Exceptio adversus Chriſti miracula fa-

r. = Ervcepitio-
Eta duo intendit: (a.) Judæi perſuaſum habebant, corpora ii

ſerature.

terrena actemque inferiorem aliquâ ex parte parere imperio
1 o=

Judæi
petebat
demonſtrationi calo.

Ohriſti.

Chri-

αρ„ννυναπ⁰ bsgi TS AHε&, Prineipis poteſtatem ewercentis in
aéëre, qui ipſe modò vocabatur Beelzebul. Hinc putabant,
ſupereſſe ſuſpicandi rationem, forté dæmonem præſtigiis ſuis
cum Chriſto colludere. Ideo Servatori quaſi conſulere vo-
lentes, vel potius ex impudentia animique malitià cum ten-
tantes, ſgnam petebant e cwlo, ubi præſtigiis diaboli non eſt
locus. (E.) Poſito ctiam, vera & divina eſic miracula à Chri-
ſto edita, Judæi tamen immorigeri & pertinaces ſibi perſuade-
bant, ea neutiquam ſufficere illi demonſtrationi, quam Chri-
ſtus intendebat. Servator enim nonſolum ſe inſtar Prophetæ
gerebat, ſed inſuper urgebat, ſe Meſſiam eſſe. Atqui Meſ-
ſias promiſlus eſt ſub nomine non vulgaris Prophetæ, ſed
Prophetæ Moſi ſimilis Deut. 18: 15. 18. At Moſei nonſo-

lum Ifraelitis & ſaxo aquam propinaverat, ſed & Manna de

cœlo procuraverat, imo munus ejus Mediatorium ab ipſo
Deo tonitru, fulmine & voce cœleſti & monte Sinai confir-
mabatur. Hinc putabant Judæi, Meſſiam ſuam à Deo miſ-
ſionem ſimilibus ſignis cœleſtibus debere demonſtrare. Cum
itaque Chriſtas §. panibus 5'000. hominum cibaſſet, atque eo
ipſo potentiam ſuam demonſtraſſet, illi gratiarum actionis lo-
co Joh. 6: 30. 31. regerunt: Tu quale ſigNn0-mm edis? quodnam
opus eſicis? Patres noſtri Manna comederunt in deſerto, ut ſeri-
ptum eſt Pſ. 78: 24. Panem oœleſten ipfis comedendum dedit.
Unde liquet, Judæos credidiſſe, Jeſum tamdiu non demon-
ſtraſſe, quòd verus ſit Meſſias, quamdiu cœleſte ſignum non
ediderat, & hanc perſuaſionem impudenti ſuæ Pertinaciæ ob-

tendiſſe. Hæc præcipuam partem excerpfſi ex Prælectioni-

bus, quas Venerandus Præceptor Camp. Vitringa A. 1706.
in Sermones Chriſti Luc. 1I1. Franequeræ habuit.
270. Si jam conſideremus Servatorem noſtrum ejuſque

ſtus plu- munus Mediatorium, imprimis Propheticum, videbimus,

rima
Signa e

Judæos fruſtra ſignam e cœlo poſtulaſſe. Certum enim eſt,

cælo edi-Chriſtum hàâc in cauſaà Moſe inferiorem non fuiſſe. Moſes,

dit ad
exem-
blum
AMaoſis.

ſeu potiùs Deus, Iſraelitis Manna cœleſte dederat: Chriſtus
verò demonſtrat, ſe ipſum eſſe incorruptibilem illum cle-
Rem cibum, cujus Manna typus erat Joh. 6: 35. Munus Mo-

ſis

VERX CAVUSEZ Sect. II.

C
ſirme
tus
meunt
tate
tudo
opus
üc
cle
Joh.
lol
f⸗
Unge
F
Flus
Ben.
vetro
1. R
ſihi
rum
pfun
dumn
onij
ſigon
hokn
leſte
ſub

Pott

Cont
X n
Ud .

I Cap. VII. INCREDULITATIS JUDEORUM. 271
en ſis Mediatorium cæleſti voce ex igne de monte Sinai erat con-
⸗ firmatum: at ſub Baptiſmum Chriſti ignis antitypicus Spiri-
icns tus S. in eum deſcendit, additâ hâc ecaleſti voce: Hic eſt filins
d. meus dileltus, in quo mihi complaceo Matth. 3: 16. 17. auſeul-
ien. tate ei Matth. 17: 5. Deut. 18: 15. Similem vocem multi-
nck tudo Judæorum audivit Joh. 12: 28. Quin imò ne quidem
Chri opus eſt, ut argumenta petamus ex cœleſtibus illis oraculis,
nde. cùm Chriſti ipius vox, licèt humana, tamen fuerit p —a
Chi. eleſte divinumque oraculum, id quod patet ex ejus effecto
kee Joh. 18: 6. ubi Chriſtus integram militum cohortem verbo
Mel. proſtraviſie legitur. Hunc autem divinæ coœleſtiſque vocis
H effectum eſſe, docent Magiſtri in Sabbath c. y dps fol. 88.
on. unde Menoras L. 3. Cl. 4. P. 5. C. 3. hæc citat 92
kc :p “ een een n de en er e nn enn K. Loſaa Levi
e flius ait; Ad anumquodque verbum, quod exiit ex ore Santti
Onäl. Ben. & monte Sinai loquentis, Izaelitæ A1αNv eis ro τσι
mi. retrolapſi ſunt per ſpacium 12. milliarinm. Elias igne cœlitas de- Elig.
CuD lapſo probaverat, ſe verum Prophetam Virumque Dei eſſe,
eo 1. Reg. 18: 38. 2. Reg. I. Chriſtus verò, qui venerat non
is lo. ut deftrueret, ſed ut ſervaret, hanc ſuam potentiam cœlitus
Nnan ſibi datam exercere noluit, imo potiùs fervorem diſcipulo-
ſe . rum ſuorum compeſcuit Luc. 9: 54. &c. Contrà ubi ſe i-
delkt. prlum Patri in cruce obtulerat, ſeque igni iræ divina exuren-
einor- dum præbuerat, Spiritum S. in diſcipulos ſub ſpecie ooleſtis
n on egni, effudit Act. 2: 3. atque ita illuſtriſwſimum & tertio cœlo
/0bh. ſignum edidit. Joſua Solem ſtare juſſit, quo vindictam de Joluæ.
onm. —hoſtibus ſumendam compleret. Eſajas ægrotanti Hiskiæ coœ- HMaje.
1706. leſte ſignum dedit, à regreſſe ſolis deſumtum Eſ. 38: 8. Ita
ſub mortem Servatoris eclipſis Solis accidit, cujus nulla dari
ſne potuit Aſtronomica ratio, ac proinde prorſus miraculoſa.
ns, Conßf. F. 179. & 228. Qui hæc & alia conſiderat, dubita-
eſt, re nequit, quin Chriſtus Jeſus ſuam à Patre miſſionem non
oles, uno, ſed pluribus miraculis coœlitus cditis comprobaverit. „
nriſtus 271. Hinc patet, Servatorem hanc impudentem Judæo- Ggrine
e rum petitionem juſtè recuſaſſe Luc. 11: 29. 30. Cujus nega- darere-
N. tionis duplex præterca dari poteſt ratio, non ex S. Codice cuſat.
s tan-

272 VERE CAUSYZE Sect. II.
tantùm, ſed ex ipſo judæorum Thalmude deſumta. Ut au-
tem illas rationes eò felicius detegamus, res altius repetenda
eſt, & quidem ex Luc. 16: 29. 31. ubi Servator Abraha-
Ratio mum loquentem introducens ait: Habent Moſen & Propheta,
denega- eos audiant. Quodſi vero Moſi & Prophetis non auſeultant,
Senler. neque movebuntur, quando quis à mortuis reſurget. In his ver-
bis duplex occurrit enunciatio, Prima: Moſen & Prophetas
ſufficere efficiendæ demonſtrationi, quam quærebant Judæi.
Secunda: Si Moſes & Prophetæ non ſufficiant, oleum atque
operam deperdita eſſe, nullumque poſſe effingi medium, quo
Judæi ad frugem reducantur. Ex his duabus enunciationi-
bus duplex efformatur ratio, quare Jeſus Judæis ſignum e
coœlo dare recuſavit.
Ex Scri: 272. (A.) Prima ratio hæc eſt: Quia illicitum & impu-
bete, dentiæ erat, in hiſce rerum circumſtantüs ſignum petere,
Ine ſ. ubi S. Scriptura aderat, ex quà argumenta abundè depromi
gna. poterant. Non autem reſpicit Servator Prophetarum vatici-
Erqui- nia, de ſe olim edita; ſed quia Judæi Signum poſtulabant,
dem ex iis objicit Typos, qui rerum futurarum umbræ atque ſigna
Tbu ecrant; eoſque non ordinarios &, ut ita dicam, naturales,
quales erant Pontifex, Sacerdotes, Sacrificia, imprimis agnus
Paſchalis, & ſimilia; ſed præternaturales & miraculoſos. Si
itaque Judæi Scripturam ſincero animo conſuluiſſent, ſignis

non habuiſſent opus, ſed facillimo negocio reperiſſent Chri-

Mannæ. ſti Doctrinam & Dona ſalutaria in typo Mannæ ſeu panis coœ-
Azuæs leſtis Joh. 6: 35. nec non in aquâ è& ſaxo miraculosè cxquuſſaâ
o. 1. Cor. 10: 4. In ſerpente æneo deprehendiſſent Chriſti paſſio-

Serpen-
tis nei.

præcipuum Euangelicæ demonſtrationis pondus devolveba-
tur in Servatoris Reſurrectionem, ideò Judæos h. 1. ablegat
Jonæ. ad ſignum typumque Jonæ, tres dics totidemque noctes in inte-
ſtinis cete agentis Matth. 12: 40. Non autem typum tantùm
inculcat, ſed etiam antitypum ſimul proponit, & in Keſur-
reétione ſud verum conſtituit ſignum ſuæ ab Deo miſſionis
Matth. 12: 40. Joh. 2: 19. Quæ cùm adeoô plana ſint & per-
* ſpicua,

nem & ſupplicii genus, quo afficiendus erat, nec non æter-
nam ſalutem ex aſpectu fidei enatam Joh. 3: 14. Quia verô

quan
Thr
Luc
bem

. OD

ſpe
o
n
Cgh
ilit.
eſce
inſta⸗
terti⸗
ſjue
enu⸗
Goſche

rum

Agqut
ſargu

(oflig

ſignnn
tg de
tanmnen
Vhum
27.
unt.
Ulſſet
Drn
Chyig
dum
0 pr

.
al⸗
enca
dn.
At,
yel⸗
letas
del.
tde.
Jquo
loni-
Un

npu⸗
ere,
tOn
atici⸗
dant,
ſgne
dles,
gons
1.
ſigaß
Chii-
CE.
uſi
o⸗
Zler⸗
verd
lyebe .
blegat
W⸗
Mu
eſn⸗
ſons
pe-⸗

Cap. VII. INCREDULITATIS JUDEXORUM. 273

ſpicua, Servator meritò impudentem illam Judæorum poſtu-
lationem juſtàâ denegatione corripit.

273. Quòôd autem incongruum ſit, ſignum expetere, Non li-

quando de Perſonà Meſſiæ ejuſque adventu agitur, ex ipſo
Thalmude liquet. Conſulamus excerpta, quæ Men. Hamm.

Sy'vP PN o ee ee n ee en ee e een en e
Pp'sed en een dee een nee ee ie ee en ee iee n
Ne ee een e iee. e e ee ene en ſae e nee
nrp'D 9 S& de ie n e e . ne ie nn dvab dne
: wen eee ee Diſcipuli interregabant N&. JZoſen filium
Chaſamæ: Quando venturus eſt Meſſias ben David? Reſpondit
illis: Vereor ne vobis ſignum dari poſtuletis. Dixerunt ei: Non
deſideramus abs te ſgnum. Reſp. ipſis: Porta hac ſemel collapſæ
inſtaurabitur, & iterum collapſa denuo inſtaurabitur, ſed cùm
tertiâ vice collapſa fuerit, non ſuppetet copia eam inſtaurandi,
uſque quò Meſſias ben David venerit. Dixerunt ei-: Da nobis
KRognum. Keſp. ipſis: Annon ſic dixi vobis, vos à me ſignum eſſe
deſideraturos? KRegeſſerunt ei: Quicquid ſit, attamen da nobis ſi-
gnum. Reſpondit ipfis: Si omnino ita vultis, en vobis ſignum:
Aquæ fovearum (Gloſſ. ſcaturigines Jordani) immutantor in
Janguinem. Et verè in ſanguinem immutatæ ſunt. Ex his tria
cofligere potes: (1.) Abſonum eſſe, de Meſſià diſquirentem
ſignum petere. (2.) Vides Judæorum pertinaciam, qui con-
tra decorem, promiſſum ſuum & Præceptoris interdictum,
tamen ſignum exigunt. (3.) Deprehendis, ipſis ſuffeciſſe ſi-

gnum, etiam non é clo ſed ex terrâ petitum.

274. (B.) Altera ratio, ob quam Servator Judæis ſignum Qas.
e cœlo concedere noluit, hæc eſt: quia Pertinacia Judæo- Scriptu-
rum tanta erat, ut nullus ex tali ſigno fructus exſpectari pot- meſtal
uiſſet, idque ideò, quia Moſi & Prophetis non auſeultabant. tant, iis
Exemplum in promtu habemus, nempe ipſam Reſurreltionem uße
* Signuwz

Chriſti. Sanè ſignum illuſtrius fingi nequit, atque hoc fuit

A

dum Chriſtus, violentà morte oppreſſus, non ope alienâ,
ſed proprio Marte propriâque virtute & morte revixit. At-
Mm ta⸗

Meſſid
agentem

Luc. 5. Cl. 3. P. 2. C. 8. habet cx Sanhedrin. Inter ea ha- Signum
bemus ſeqq. εα ia ne ebe n en dee en den e Petere.

27 4 VARE CAusz Seccs, III.
tamen hôc ipſo moveri non poterant Judæi: quia nempe Le-
gi & Prophetis, quos ſummo in pretio habebant, non au-
ſcultabant, ideò neque movebantur, cuùm Servator & morte
reſurgèbat, ut dicitur Luc. 16: 31. Pari modo, qui teſtimo-
niis Scripturæ non poterant perſuaderi, illi nec cedebant mi-
raculis, à Chriſto hinc inde editis: qui miracula illa inſuper
habebant, iis Signum è& clo editum nil quicquam prodeſſe pot-
uit. Sed ad hæc judei clamabunt, ſcio, nos indignam ſibi
intentare calumniam, ſeque ad Fidem paratos fuiſſé, modò-
Signum à Jeſu cœlitus editum unquam oculis uſurpaſſent.
Verùm præterquam, quòd certiſſimum ſit, munus Chriſti
Mediatorium non uno, ſed pluribus ſignis cœleſtibus fuiſſe
confirmatum, ut §. 270. abundè evictum eſt; præterea, in-
quam, Judæi ipſi in Thalmude perditum & Pertinacen ani-
mum adeò diſertè produnt, ut nihil ſuperſit, quo impieta-
tem ſuam queant excuſare.

Proha. 275. Hoc ut evincamus, lepidam adducemus fabulam,

"ur, Ju- petitam ex Bavâ Mezia cap. armm fol. 59. & inde excerptam

dæos non . .
moves In Een Ifrael ac Men. Hamm. Luc. 2. Cl. 7. P. 1. c. 2z. ex

edito Si. quibus eam animi gratiâ integram deſcribam his verbis aan

gno p e en e en dieee neen

Dr bden n en e ee eenn e e ee eee een

FS 7 rDe rre en nee n rre en en renn nen

on rr dn in ne en e e en been en een enn

b'r N D& D b veiih een e d e n ee
ppt. ven de eene enn ee ee deee de ee deen e e

S d en e eeee eeen ee eeen e n. en

ês
xn 'r b'De bneien de eeee n n ieen eene
rpma ann wee en neen e e rn e en weneen e
pay S r e e ien . reeeeee iene en ene e n
ND n eeen n eee ee en e ee ee enee Tap

15 dann Ie Traditur: Eo ipſo die R. Elieſer reſponſa dedit de o-

mnibus, que in rernm naturà ſunt, ſed noluerunt ea ab ipſo ad-

mittere. Itaque dixit illis: Si deciſio ex meà ſententid hieri de-

t,

— een dee en PD 2R PVA ee. eeeen „d —

D
Mit
rad
vel
tes
i
En.
4a
dix?
len
ila
Min
um,
nit e.
(At v
VOXN
tor d
Putan

r⸗

ſie,
ſeni,
liſen
70 %
dem
ſorre⸗
Elo i,
ſ il
Euran,
jamg⸗
lam t
NuI
Eenlun
er
ſin

Me

orte
Imo⸗
t ml⸗
Uper
0t⸗
libi
dd
Rent.
hriſti
ſaiſſe
1, in-
, 1nl⸗
pietr⸗

nlam,
Iptarn
1, exX
5 Nj
Wen
8
d
G⸗
N
920. 0
3G
9 N
n
n Ni,
it det
n ſe⸗
bet,

Cap. VII. INCREDULITATIS JUDAORUM. 275

vel ex aliorum relatione cubitorum 400. Sed ili ipſum riden-
tes dixerunt: Non licet èà ſiliqud decerpere argumentum, quo
caſus religionis dubius decidatur. Rurſus dixit illis: Si verum
A=èreſponſum, quod dedi, alvens aquarum illad arguet. Mox
acqhaa alvei retrorſum lapſa eſt. Sed rurſus ipſum deridentes
dixerunt: Non decet argumentam haurire ex alveo aquarum.
Iterum dixit: Si verum eſt reſponſum meum, muri Academiz
illud miraculoſè arguent. Confeſtim muri Academiæ ruinam
minitarunt, ſed K. Zoſua eos inerepavit, iiſque dixit: Si litera-

rum ſtudioſi ſe invicem diſputando vincant (nx hôc loco conve-o' næ;

nit cum Græco vwα & Hebræo nn quod utrumque ſignifi- muan.
Cat vincere, in diſputatione alio ſuperierem eſe, quo ſenſu hæc
vox occurrit in Avoda Sara c. I. fol. 10. ubi Rom. Impera-
tor dixiſſe fertur db e* nnrn de Qui Regem dis-
Futando ſiperat, goniicitur in caminum ſeu clibanum) quid hoc
Veſtra intereſt? Muri itaque non ceciderunt, in honorem K. Jo-
ſuæ, nec tamen ſe denuo erexerunt, ut honor haberetur R. Elie-
ſeri, & huc uſque ſtant inclinati. Perrewxit R. Elieſer: Si de-
ciſio meam ſententiam ſequitar, illud cœlitus arguatur! Statim
vox &lo lapſa Aixit: Quid vobis rei eſt cum R. Elieſere? ſiqui-
dem eis reſponſa omnino vera ſunt. Tum K. Joſua in pedes
Jurrexit, & dictum Deut. 30: 12. allegans dixit: Non eſt in

cclo illa, ſe. Lex. Quid ſibi R. Joſua voluit hôc dicto: Non

eſt illa in cœlo? Reſpondet R. Jeremias, Hoc voluit: Nos non
uramus oraculum cœleſte, Tu enim ipſe in lege & monte Sinai
jamdudum ſeripfiſti Ex. 23: 2. (Nota, quantopere Scriptu-
ram torqueant Judæi) Judicium fleéti debere ſecundum plura 3
atqui hic Elieſer integro Doctorum collegio eorumque con-
ſenſui unus ſe opponit. Poſtea &. Nathan invenit Eliam, eum-
7u* rogavit: Quid S. B. fecit in illaà ipſa horà, in quà R. Jo-
ſua hoc dixit? Reſpondit ei: KRifit & dixit: Vicerunt me flii
mei, imò vicerunt me filii mei &c. Traditur: calamitas magna
&c. Hæc narratio, etſi præter anilem fabulam nil quicquam
Mm 2 ſani

bet, (4 qνααιαααιν α Luc. 17: 6. vcl potiùs uc. dvρ οαν rτο .ααι
Matth. 3: 4.) Siliqua hac illud arguet. Confeſtim eS&esßt ια.
eradicata eſt ſiliqua, & loco ceſſit per ſpacium 100. cubitorum, Perz.

277 VERE CAUSZ Seck. II.
ſani ſapiat, hoc tamen nos edocet, animum Judæorum ita
afſectum eſſe, ut nulla miracula nullumque cœleſte oracu-
lum quicquam morentur, modò ſuam liceat defendere auéto-
ritatem ſuaque fequi ſtudia. Quod autem ſub finem additur,
Heum riſiſſe & victam quaſi manum porrexiſſe, illud phre-
neſin ſapit potiùs, quàm Allegoriam: & caveat ſibi Pertinax
illa Gens, ne verè de ſe dicatur Pſ. 2: 4. —' pre' b'bea e
my ay9 Häabitans cœlum irridet, Dominus illudit illis. Tune
alloquetur eos in irà ſud &c. Egò vera Meſſiam Regem meum
unxi in Zione monte ſanéto meo & c.
276. Sed in höc non ſubſiſtit Jjudæorum pertinacia, nec
contenti ſunt, omnia Chriſti miracula inſuper habuiſſe; ve-
rüùm præterea anilibus fabulis evidentiam eorum obſcuram
reddere conantur, dum ea, quæ in hiſtorià Novi T. mira-
culosè geſta narrantur, à Rabbinis ſuis quoque patrata eſſe fin-
ae gunt. Decet enim, magnum illum Prophetam Jeſum Chriſtum
Ohrisi. etiam hâc in re Moſß eſſe pmilem: & ſicut Magi Pharaonis
miraculis Moſis ſuas faſcinationes opponebant, ſic eorum an-
Magi titypi Zudæi figmentis ſuis omnia movere velle videntur, ut

Pharao. vcia Servatoris miracula vana reddant atque invalida. Liquet

Fadio⸗ hoc ex iis, quæ in Thalmude narrant de R. Johanne, Elie-
am. ſere ahiſque, quibus virtutem ferè divinam in patrandis mi-
Cheanina raculis tribuunt; imprimis ex iis, quæ tradunt de R. Cha-
Man. nina ben Doſa, qui ex Judæorum teſtimonio tantum valuit,
gus, totque numero miracula patravit, ut de eo in Thalmude, lo-
co §. 178. ex Sotàâ citato, dici potuerit νπινh e ppvæ
:upyd A quo mortuus eſt K. Chanina, deſierunt Thaumaturgi.
Quodſi verò dicas, hæc omnia Allegorica eſſe, nego, omnia

eſſe talia, quædam tamen Allegorias ſapere concedo, ſed in

.

eum finem efhétas, quò tantoò facilius miraculis Servatoris de-
Judei traherent.
Piraeu. 277. Virtus illa divina Pf. 91: 13. Meſſiæ conceſſa, &
lafn. ab co in diſcipulos derivata Marc. 16: 18. in actum educta
gunt ad eſt à Paulo, qui Act. 28: 3. ctſſ. viperam abſque ſalutis de-

imita- . . . .
ionem trimento tractaſſe & necaſſe narratur. Simile quid Judæi tra-

Apoſfo- dunt de R. Chaninâ ſuo in Berachoth cap. ppw' ſ's his verbis

Norum: 3N.

n ite
aCl-
o⸗
tur,
phre⸗
tinax
Tune
eut

nec
Ve⸗
euram
ira-
e ſin⸗
fſtum
raoni
m A.⸗

, ut

iquet.
Ule-
ls m⸗
Cha-
alit,
le, lo⸗
tufhi.
Ommmia
ſec in

hris e⸗

Cap. VII. INCREDULITATITS TUDEORUIM. 27 7
118 eee ee * Hee ieee ee. —PP EZZe E 95 Paulki

n Een en en e eene eene ne eee n eee ee een
rn eeeen ene de ee ee iee e ee e en d nee een
ye rn 'D e e wene ee ee en en eenn ee enn
err Nren n ee e ee re n viee en ieee ee
Magiſtri N. narrant hiſtoriam de loco quodam, in quo degebat
Hydra, quæ damnum inferebat hominibus. Venerant ergo, rem-
que notam fecerunt R. Chaninæ filio Doſæ, qui illis dixit: mon-
ſtrate mihi cavernam ejus. Abeuntes monſtrarunt ei cavernam
ejus, & ipſe calcaneum poſuit ſuper orificio ejus cavernæ. E-
rumpens autem Hjdra eum momordit, & ipſa mortua eſt. R.
Chanina verò eam in humeros ſuos ſublatam in Academiam por-
tavit, illiſque ibi loci congregatis dixit: Videte filii mei, hy-
dram non necare, ſed peccatum mortis cauſ‚am eſſe. Hac ipſa
horâ loco Proverbii dixerunt: Væ homini, in quem irruit Hy-
dra! va autem Hydra, cui obviam fit R&. Chanina ben Doſa.
Hæc hiſtoria citatur in Men. Hamm. Luc. 3. Cl. 3. P. 1.
c. 18. Eademque vel fimilis fabula ex eodem cap. Thalmu-
dis Hieroſolymitani deſcripta eſt à Buxtorfio in Lex. Thalm.
ad vocem daean Hinc colligere licet, Judæos huic Chaninæ
plus virium tribuere, atque ipſe Meſſias habuit, utpote qui
calcaneo ſuo ſerpentis morſum abſque vitæ detrimento non
excepit: ſi omnino fabula hæc Thalmudica allegoricè expli-
canda eſt. HW

278. Petrus Act. 5: 5§. 10. traditur Ananiam cum conjuge han6
aulte

Sapphirâ verbo mori coegiſſe. Eodem modo Paulus Apoſto-
lus, præſente Sergio Paulo, Elymam Magum, Arραουπαα eα
ει αι, oculorum ſuorum intuitu oculorum uſu privavit, ut le-
gimus Act. 13: 9. Similia exempla plurima Judæi de Magi-
ſtris fuis perhibent. De R. Elieſere, cujus miracula §. præ-
ced. 275. expoſuimus, hæc habent —5aà pn n n e.
: Pe N ee n re, dien Calamitas magna fuit illo die, dum
omnis locus, in quem KR. Elieſèr oculos defixit, incendio exuſtus
eſt. Idem fer Menoras L. I. Cl. 2. P. I. Cc. 6. ex Bava
Cama cap. axm vnan refert de R. Johanne in diſputatione cum
Rabh Cahanâ, his verbis α r rrD n ee een
2 MN 3

278 ½% VERAE CAUsgEg Sect. II.
RP5p e eee, ee ee enen en eeen ennen e
: 2e. en e nn een den wen ene K. Johannes ſo-
nex erat & protaberantibus ſupercilis, quæ viſum ejus impedi-
ecbant. Solebant autem circumſpicere volenti ſupercilia eleva-
re fuſcinula aured. Hac itaque occaſione dixit: Elevate mihi
ſupercilia, zt eum videam. Sed cum aſpiciens obſervavit, la-
bia jus ſiſſa eſe. (daß er eine Haſen-ſcharte / oder einen Haſen-Mund
hatte.) Sibi autem perſuadens R. johännes, eum ſibi irridere, id
agerrimè tulit, & KRabh Cabana confeſtim animam eflavit.
Similis caſus accidit inter eundem R. Johannem ejuſque Di-
ſcipulum, qui verbis ejus fidem habere nolebat, ut traditur
in Sanhedrin cap. pon fol. 100. & cçitatur in Men. Hamm. L.
2. Cl. I. P. z. C. z. hunc in modum to n'&) & Nnn de

Dixit illi diſcipulo ſuo R. Johannes: Sα (Matth. 5: 22.)
1. c. Nebulo! ²N ατππς αατςειnρ (Joh. 4: 48.) niſt vide-

nes nimio fervore correptus irtεννιι e νον, ocoαlos in eum
defexit, & ille immutatus eſt in acervum oſſum. Ita in Neda-
rim c. I. fol. 7. legimus unae o e ene e eee
deen e n enen ebeen K. dimeon Gamalielis filius ait
Omnem locCum, in quem oculos defigant Sapientes, aut mors in-
vadit, aut calamitas. Plura hujus generis cxcmpla, hinc in-
de ex Judæorum ſchedulis colligi poſſent, niſi brevitas id

poſtolorum, deque Judæorum circa ea fabulis.
dimi. 279. Si tandem ad ipſius Chriſti miracula tranſeamus, ob-
mte ſervabimus, Judæos ne iis quidem peperciſie, quò minus ſimi-
Cirifi. lia à ſe ſuiſque patrata eſſe falſo proderent. Ne autem hic
repetam miraculum illud, quod R. Elieſer in Siliquâà edidiſſe
fertur, ut §. 275. vidimus, & quod cum miraculo à Chriſto
in Ficu edito Matth. 21: 19. conferri poteſt; Ne quoque O-
raculum illud attingam, quod idem ad exemplum Servatoris

dam alia in hanc rem in medium proferre, eaque maximé
memorabilia. Sc. in hiſtorià Novi T. hinc inde notatur dis-
eri-

: Ppzy be a eYn n eee nn ne ee enn r en enen

ris non credigs. Tu derides verba ſapientumn. Mox R. Johan-

fieri prohiberet. Quare hæc fufficiant dicta de miraculis A-

Joh. 12: 28. & cœlo elicuiſſe traditur; ſufficiet, pauca quæ-

.

C2
im
a
Iira
fuſts
9:2
2. E.
ex h
Incn
raeci
Hin
Una
aue
ibu,
1lioS

Kma
mor⸗
70
lio,
ire
Verbe
Hiſce
Iubh
ſerm
dun
Verbi
omn
tico.
c.
Ufeg
A
n;
Mree
oh.
guor

Cap. VII. INcREDULITATIS. TUPDEZORUMN. 279
orimen aliquod charatcteriſticung, quod inter miracnla Chriſti Charzi
& aliorum Prophetarum intercedebat. Prophetæ nimirum er mis

. D raculo⸗
miracula ſua nomine Dei edebant, eaque precibus ad Deum ⸗

fuſis impetrabant, ut exemplum habemus in Moſe Ex. 8: 8. Chrißi.
9: 29. Samuelc I. Sam. 12: 17. Elià 1. Reg. 18: 36. Eliſa
Zz. Keg. 2: 14. 4: 33. Chriſtas autem, qui ipſe Deus erat,
ex hac divind auctoritate miracula fieri jubebat, & Spiritui
immundo Marc. 9: 25: dicebat: Eα‿αο τοπινa, Ego tibe
pracipio, Ego mandatum & neeſſitatem tibi impono, aut exeas.
Hinc illa admiratio, hinc ille ſtupor plebis, quæ Luc. 4: 36.
unanimiter diccbat: Quid hoc rei eſt ?à Nam sv sels 9 :=-
vAe ‿ιταſιονοα e‿τ* aubtoritate & potentid præcipit immundis ſpiri-
tibus &c. Eumque eâdem auctoritate eodemque imperio
alios curaſie morbos, tempeſtatemque ſedaſie, liquet ex Y.

ſeq. 39. & Marc. 4: 39. etſl. Quia autem verborum Jeſu

tanta auctoritas tantumque pondus erat, idem illud alià me-
morabili phraſi exprimitur Matth. 8: 16. ερεͦοι e r rvεναα.
7α Xρααι, Spiritäs ejecit Verbo. Unde factum eſt, ut Centu-
rio, hanc potentiam in Jeſu agnoſcens, ipſi diceret: uévor
X6ρ , Verbum tantum edicito, vel ziarè Xν+ιν dice
Verbo, & ſanabitur ſervus meus Matth. 8: 8. Luc. 7: 7. Cum
hiſce confer ea, quæ ex Sanhedrin c. min'n’ excerpfit Abhu-
habh in Men. Hamm. L. 2. Cl. 7. P. 1. c. 2. ubi R. Elie-
ſer moribundus de ſe ſuâque Magià Cabbaliſticà hunc in mo⸗-
dum gloriatur in n neb 'Ren e n e nn nee
DR OD5O 9920 kxaPH Movoν ταττοα* Cανσιο, Qnicam pronunciavi
Verbum, & ager impletus eſt cucurbitis (vel cucumeribus, ſi
omnino Judæus non intelligat allia, quæ addito epitheto Poe-
tico Allia dura vocantur, ac ita cum radice rvp conveniunt)
&c. Rurſus οα ιτον Xοο Verbulum tantum dixi, & o=
mnes coacervatæ ſunt in anicum loum —

280. Impudentia autem Judæorum in ſpecie apparet ex
iis, quæ in Berachos cap. epw'& fin, narrantur, hauſta cx
miraculo Servatoris, cujus hiſtoricam delineationem habemus
Joh. 4: 46. etſſ. ubi Servator Canam commigraſſe narratur,
quorſum veniebat Baſilicus quidam Capernaumita, & olabet
-

lum
Chriſti
Joh: 4.

vacu
mlia.

280
Miracu-Jeſum „ Ut filium ſu
reſpondebat:
rediret Baſilicus, ſerv
eum reddebant, eâdem ipfa 7. horà,
hæc verba pronunciaverat,
Ad imitationem illuſtriſſimi hujus mira
mude excerpta leguntur in Een Irael

VERE CAUSE
um decumbentem ſanaret.

Abi, ſalvus eſt filius tuns.

Sect. II.

Jeſus verò
Cùm itaque domum
i ejus ipſi obviam faéti certiorem
quando nempe Jeſus
filium à febri reſtitutum fuiſſe.
culi, hæc verba & Thal-
& Men. Hamm. L. 3.

Cl. 3. P. 1. C. 21. u —2b 12) 20. 110 —om neVD n n
529 PT a Nn )dR& n e
12nD D nREON 22 29 d09 rDe n d deen en n
N b DND n ee e eeene en ee een e ee en
de en. enen den ee een en neen e, een e
a Narrant Magiſtri N. hiſtoriam: O' ſos iis eéve, ℳ-
grotabat filius Rabban Gamalielis, & ipſe mittebat duos litera-

—oy Dn Re rn e de en

rum ſtudioſos ad R. Chaninam Doſa
intercederet. Qui cum eos videret,
—oy 10: 9.) vel potiùs eis r
Srso. naculum, & miſericor
rurſus deſeenderet
bρhα⁰⁰²⁰

&C. Nota

eumque ad Rabba
Deum! neque quicquam anticip

Dixit illis:

— „0 — »
õ

febris, & aquam a no
Alia hiſtoria de R. Chanina &c.

moviſſe,
comparar
etiam ex

miracula eò facilius enervarent, ſeque à PERTINACIE&
Chani- crimine liberarent. Si quis autem eſt, qui plura de hujus
ve Chaninæ Thaumaturgi miraculis
Men. Hamm. modèô citatum adeat,
nith cap. ux nuayn ubi ſimiles fabulas a
uſque legere poterit.
281. Ex iis, quæ mo

Tv5Sετο,

bis petiit, ut biberet. Conf. Marc. 5: 43.·
Vides hinc Judæos omnia
quò ſe ſuaque facinora cum rebus geſtis Chriſti
on res tantùm, ſed phraſes
hiſtoriã N. Teſtamenti deſumſiſſe, ut Servatoris

τ¹àραρραNoοo (Act. 1:
diam Dei ejius cauſà implorabat.
„ e αιν⅝ ορνοα, r εdD0αα ℳι 7ον
Abite, jamdum enim reliquit eum febris
bant itaque & accuratè obſervabant hane ipſam horam,
n Gamalielem redirent, dixit illis: Proh
aſtis, nec addidiſtis. E'v ræurz

klium, ut pro eo apud Peum
a*‿ r α½ (Act.
13.) adſeendebat in

Cum

eE

ipſiſſima hàc hora reliquit ipfam

ent, & in eum finem n

do propoſita & evicta ſunt, mandem
3. cCcol-

ſcire cupit, locum ex
& ſimul conſulat Thaa-
d riſum & nauſeam

nen

Gun
um

ui
nue
tarm
ept
Cein
gun
hor
colt
oln
tiac
eXil
lnur
Pier

Xim

Luc

PrE
dern
lat
erat
un
ere
Ohr
ſim
a 8

Um
en
us
lſe.
hal⸗
hy)
emn

C-

un
AO.
t in
Gun
e
1e 6
i

Cap. VII. INCREDULITATIS JUPDAORUM. 28 1
colligere licet, quænam vera cauſa ſit, ob quam Judæi olim,
& hucuſque per tot ſecula, Chriſtianæ Veritati victas manus
porrigere detrectarunt, & adhucdum tergiverſantur. Scil.
hoc argumentum diu meditatus non ullam deprehendi ratio-
nem ex ſano Ingenio & Judicio petitam, quam Judæi procaci
ſuæ obſtinationi queant obtendere. Contrà omnia corum ar-
gumenta, quæ veritati Euangelicæ unquam objeccrunt, o-
mniaque molimina, exorta ſunt ex depravatis eorum affeltibus,
ODIO, SUPERBIA, INVIDIA, & PERTINACIA,
qui mali affectůs ad Voluntatem tranſcuntes, cœcorum ma-
nuductorum inſtar erant, ac ita eorum Rationem malè feria-
tam, & Judicium ad ſana ratiocinia reddiderunt prorſus in-
eptum. Unde ex hiſce atrocibus vitiis, harmonicè ſibi invi- Ex ai-

cem reſpondentibus, exorta eſt illa malorum Lerna, ille in- ii, ga.

gquam pravus HABITUS, qui effecit, ut omnem turpis & deipes-

honeſti ideam penitus amitterent, nec reliquam haberent fa-RGnum
cultatem bonum à malo diſcernendi. Hinc factum eſt, ut nrn.
omnia illa, quæ Chriſtus ex ſuâ ipſorum ſuorumque ſenten- HABI-
tià optimè fecerat, tamen in peſſimam partem acciperent, & 1UX.
ex iis occaſionem arriperent, Doctrinam Euangelicam & Sum-
mum Doctorem fallere neſcientem iniquè & blaſphemè exci-
piendi, ut ex ſeqq. patebit. S
282. Ad finem autem properantes hoc ipfum, quod di- Chriſu-
ximus, unico tantùm probabimus exemplo, deſumto ex a e.
Luc. 6: 6. &c. 13: I3. Q&c. 14: 1. &c. Joh. 5: 9. &C. tawit
7: 22. 23. 9: 14. & quibus locis percipimus, Judæos ferè in Sab-
Præcipuam calumniandi occaſionem exinde deſumſiſſe, quòèd atο.

Servator ſubinde ipſe Sabbato benefecerat, ægrotos ſanave-

rat, vitam reſtituerat. Hæc autem malè dicendi ratio adeò c im:
erat frivola & abſurda, ut vix crederes, eam in ipſos Judæos Gelenr
Poruiſ cadere, niſi expreſſum Spiritû⅜s S. teſtimonium ha-
eres: præſertim cùm Judæos videas hâc exprobratione,
Chriſto olim intentatà, propria vineta cedere, eamque ipſis-
ſimis eorum armis & argumentis repelli. Etſi enim cir-
ca Sabbati obſervationem adeò curioſi ſint, ut vix pedicu-
lum capiant, quin confeſtim caſum conſcientiæ inde effor-
Nn ment:

282 VERXA CAXuSZ 4 Sec. II. Ou
mment: Utrum eum Sabbato liceat occidere, nec ne? Tamen IN
eouſque nunquam proceſſit corum ſuperſtitio, ut vitæ con-
yudei ſervationem, ſanitatis curam, grotorum ſublevationem, a- Oðòð
Uéerum liaque ad falutem propriam & aliorum neceſſaria, Sabbato fie- 2ð
r,Sn ”sFi prohiberent. Imo potiuùs contrarium docent & inculcant, UMa.
ſanare. idque non tantùm deciſionibus & Reſponfis ſuis urgent, ſed
inſuper Exemplis comprobant. ” R Lue
Proba: 283. Si („.) Judæoerum ſententiam hac de re ex Magiſtro- an
4 2. rum diétis & Reſponſis inveſtigare velis, utique deprehendes, an
ſponſi: Eos ſalutis curam ipſo Sabbato habendam nonſolum permitte- 1.
Thal re, ſed etiam commendare. Et quidem (1.) primò omnium llla
Puakte nobis occurrit generalis aliqua Keégala, Ecx quà judicium hàc Ciſte
„es, de re ferri poteit. Hanc cx Sanhedrin cap. nom id ja fol. N
Genera 74. in hæc verba excerpfit Menoras Luc. I. Epil. Ppr e ahtu
liis. erar Nr 92 n n en e Prn nbe Pee a DyDe een Auji
Pr N VVDn ee. e. n. . —& e en e eeeee e dabh
K. Johannes nomine K. Simeonis Joxedecidis ait: In conceſſu, 200.
qui habitus eſt in cœacnlo domiis Nithſa in Lud, Magiſtri ibi tem
congregati collebtis votis decreverunt In omnibus peccatis, quc ilit 8
in lege prohibita ſjunt, hoc obſervandum eſt, Si eni dicatur: nis N
Pecca, alioquin occideris ; ei permiſlum eſſe, ut peccet, ne oc- M
cidatur, exceptis tribus atrociſſimis peccatis, Wololatriâ, ince- ſit:
ſten, & cade. Ex quibus liquet, omnia reliqua præcepta, 2
tribus hiſce exceptis, ac proinde obſervationem Sabbati ne- ton
Specia- gligi poſſe, ſi ſalus ex neglectu ejus ſuſpendatur. (2.) Gene- lame
ior. rali huic Canoni ſubjungimus Kegalam aliquam ſpecialiorem, F
Uuæ de morborum curatione ſtriéte agit, atque ex Jomâ cap. Prr
", & Peſachin c. nyv "o citatur à Men. Hamm. 1. c. & L. R!
1. Cl. 1. P. 2. c. 2. atque hæc eſt m TSond —a- in N
vi '"N IVοßR. Jochanan ait: Remedia ad morbos curandos
licet petere ex omnibus rebus, etiam illicitis, exceptaâ MWololatrid, 2
specie- neiſ, 2 & cade. (3.) His tandem anncctitur Keevla ſerialiſimc, vn
izmus quæ ipſo Sabbato idem fieri permittit. In hanc rem præter
ea, quæ Buxtorfius in Lex. Thalm. ad vocem rype ex Sab-
bath fol. 13 1. notavit, aliud adducemus teſtimonium, qued Nl
Menoras Luc. 3. Cl. 4. P. 7. c. 7. excerpſit, inquiens “ n,
=

Cap. VII. IxcREDULITATIS JUVDEAORUM. 2823
P EA YH pO D Ne e n e e'Ne n
:Hae P ThPOH PD n . pe Sant gquagdam, gquæ, etiam-
I profanationem Sabbati ſecum ferant, tamen conceſſa ſunt ob con-
Jèrvationem vitäà, ut legimus in ſomà cap. alt. fol. 84. Tradunt
Magiſtri N. Licet aperire animam, i. e. conſervare vitam in
Sabbato. (QAuibus verbis aperté reſpondetur ad Quæſtionem
Luc. 6: 9. Phariſæis à Servatore objectam: Sεα rote &αſαι
Rag: Puzn oαααα ατοπεοοναοα; Licetne Sabbato vitam ſervare
an perdere à His adde effatum Hillelis, in Men. Hamm. L.. Warrh.
I. Præf. excerptum ex Peſachim cap. a ws init. ubi Hil-*
lel ad Quæſt. An Paſèha propellat Sabbatum? ita fertur reſpon-
diſie inoe 'nsD e S nae H TT e 10 en e nee
bn DRE Pin e n Dee N 'rnee meen LQuaſt verd unum
tantaun Paſeha baberemus in anno, quod Sabbatum propellit.
Annon quotannis plura quam ducenta Paſohatä ineidunt, quæ
Sabbatum pellunt, i. e. annon per annum pluribus, quàm
200. vicibus, mané & veſperaà Sabbati agni quotidiani in
templo offeruntur? Diaerunt ei: Vnde boc probas?“ Keſpondit
illis &c. Hoc effatum per omnia convenit cum dicto Servato-
ris Matth. r2: 5. An neſeitis, lege ſancitum eſſe, ut Sacerdotes
ipſaà Sabbato in 1 emplo Sabbatam profanent, & abſque crimine
ðð N .
284. Ne verô dicas, hoc Judæorum KReſponſum exemplis E.)
non eſſe comprobatum, (a.) Exemplum planè ridiculum, at- “
tamen memorabile, adducam ex Jomâ cap. nnbn on ps fol.
35. prout locus excerptus legitur in Men. Hamm. Luc. 1.
Præf. his verbis: pnun —α h dee in en e ee
nN bVS n'a De nD er e n een ne en erneee
ð
neoM » aen rDe se De D'& n vene Dee en
yre e en eee n eee e den e e en ee

Eæ

e/ R 'En en NDt e en R e n nN
e⸗ Tnpn e ee ee, de ee enn e daen e ien en deee .
riet ae ee en e ee. een ee inennn n.e enn e.
Gab⸗ W. 4 Iillel. 0 . 5d idi 4 N . 2 Hi 6 .
gol “ Narryaäunt a 7 6 6 Seniore 5 9129 g t ol1 16 Pr Mmérvo‿udt ſatents Senio-

laborem locaverit (Hy won dagelias dꝛie ſtunvers. Maidri.

jens uxt.

284½ VERE CAUSsSYX Sect. II.
Buxt. Lex. Thalm. ad hanc vocem. Vel ſi mavis, S Etoit loné,
ſi ita loqui licet, au Traficj. Vel l 4 gaignét au Traficqj.
Eucrum faciebat ex mercatura, Er verdiente etwas mit ſchachern)
oujus dimidium Pedello, ſeu Academiæ oſtiario, dare ſolebat,
ex dimidio verò ſe & familiam ſuſtentare. Accidit aliquando,
ut nullam haberet occaſionem mercedem promerendi, & Pedellus
ipſum in Auditorium nolet intromittere. Quid factum? Adſcendit
& pependit, h- e. manus pedeſque muro Académiæ pendulus
applicans in tectum enixus eſt, & ſuper oſtio feneſtræ conſedit,
ut audiret verba Dei viventis ex ore emajæ & Abtalionis. Dicunt
autem, tum temporis fuiſſe veſperam Sabbati & quidem circa
ſolſtitium hybernum, unde faltum eſt, ut per totam nobtem nix
in eum decideret. Sub ortum autem Duciferi Semaja Abtalioni

dixit: Heus Collega! Quotidie domus lucida eſt, bodie verd

obſeura, fortè diem habemus nubilum? Sed cum oculos ſuos in-
tenderent;, ſpeciem hominis viderunt in feneſtrà. Adſcendentes

itaque ſuper eo invenerunt nivem altitudine trium cubitorum,

eumque eruentes lavarunt & e regione fornacis collocarunt, &
diwerunt: Dignus hic eſt, cujus cauſäà Sabbatum profanetur. Vi-

des hinc, morem Servatoris, die Sabbati benefaciendi, ipſo-
rum Judæorum decretis & exemplis probari, ac proinde Ob-
jectiones Phariſæorum prorſus futiles & ex merà malitià pro-

fectas eſte. 44 S
saude- 285. Habes, Chriſtiane Lector, de quo læteris, dum
mur de vides, veritatem Chriſtianam fidemque in Jjeſum mundi Ser-

certitu- 5 . . .
ius f- Vatorem adeò certam eſſe, adeéque firmo niti fundamento,

deiczri- ut- callidiſſima Diaboli molimina nil quicquam adverſus eam

fianæ. vValeant, & vaſta illa opera, quibus vera hæc & Sanctiſſima

Religio oppugnatur, nil niſi glaucomata ſint, infidelium

mentibus cx ſe cœcis à Deo hbujns ſeculi objecta: Ita ut Eu-

angelium Chriſti non miſi in is obvelatum ſit, qui pereunt,

in Electis verò clariſſimam Veritatis lucem creet, & in æter-

PDol⸗- num foveat 2. Cor. 4: 3. &c. Eſt tamen etiam, quod unâ
mus wvi- cum Paulo Rom. 9: 2. acerbè doleas, dum obſervas, illum
cer Ju olim Deo dicatum populum à priſcâ ſide eouſque deflexiſſe,

corum. ut nulla Gens veræ Eccleſiæ tam ſit adverſa & contraria,
quàm

Car
quan
Piam
conlſe
Gem
ſtum
jnm
Cocen
1 E.
men
quoe

Deo

ſ
5
dosd

Ryh
e
Nd
Pon
D
Ho.
Pon

lioni
Yerd
in⸗
lenkes
um,
6,
VI⸗
ipſo⸗
Ob⸗
Pto⸗

Gurm
1der⸗
ento,
cain
iſſima
elium
t Eu⸗
eunt,
Etel⸗
Hund
llum
raria⸗.

Cap. VII. INCREPDULFTATIS TDAORUM. 28 5
quàm ipſiſſima Gens Judaica. Divina tamen Tolerantia im-
piam hanc & ingratam Gentem in hunc uſque diem tulit &
conſervavit, procul dubio hôc fine & ſcopo, ut eam tan-
dem ad veram Eccleſiam verumque Paſtorem Jeſum Chri-
ſtum reducat. Etiamſi itaque ante ingreſſam plenitudinis Gen-
tium vixX ulla Salus Judæis expectari queat, Spiritus tamen S.
docet & affirmat, quamprimum omnes Gentes, quotquot
ad Eccleſiam à Deo vocatæ ſunt & vocabuntur, Chriſto no-
men dederint, univerſum Iſraëlem ſaluti reſtitutum iri. Id
quod, Apoſtolo præeunte Rom. 1II. omnes, quotquot veri
& genuini Chriſtiani ſumus, ardentibus votis precibuſque à
Deo oramus atque efflagitamus.

benne enn ee en ee e ene ere ene
5“ oe, Daeen een rree en nene ene ee eene neen
5 y: Qanpn n ennen e. .en r ie, een enn
avd eneeen enn n eene nn ien nee e htn
—y 5) —n eeenn enen en ee ee rn pax nbR
& vnop sd en enne ee e d en ne . Ineen e ee
—a e een een e e ee . eneee eee nde en eee
„Nς e. ee beeen nnn eenn nee ereen eneeen eeenn
JDy. — & t ae d eee . —en ern e een ee een n wen
NX e en eee ehh enn deeeen e ſen dennn eeen
don b e nen dree en eeenn eemeen en neen ee
aD aN 20 dorn dnen neen nnen ee en nn ene
„& DNX eShn e en benne d'een deenn ien ne e ee ee
„ V: Dp enn eeen e den e ee dien e nn e
rpe dy an n enn en een de deeenn ee nee eee
ä pn
28 Dn eeenn eneen een

Nn 3

TeNY P U S

TOTIUS OPERIS.

mirodeionen ſequitur

A. Pars CHRONOLOGICA, gun⸗

I. Duplicem yporheſin ſubſternit, . Jemoanſttat 4

a. Quales intelligantur Hebdomades: §. 7.
b. Qualeſque anni? §. 8 --I2.
II. Sententias Interpretum
a. In Genere enarrat §. 13. 14.
b. In Specie
I. Judæorum ⸗
X. Sententia exponitur §. 15--20.
B. HMypotheſis ſeu falſa Chronologia
&. Refutatur
A. Kationibus §. 21:2 4.

. B. Conſenſa Aſarjæ &c. §. 25-27.

2. Verus Canon Chron. ritditun H 3.

§. 28--33.

2. Chriſtianorum ſententiæ popuntur §.

34—= - 4 2:.
III. Sententiam omnium maximè veriſimilcm
a. Adſtreit, & exponit

1. Generalem Hebdomadum
. Definitionemz §. 4³ 4.
3. Diviſionem §. 45. 4
2. Numerum annorum definit .. 47.- 56.
3. Torminos figit

Cr.
I.

2. Ad Quem; §. 57. 59,
G. A Quo? in Artaxerxis Longim.
N. Anno 7. 5.60--63.
2. A priore initio repetito §. 64--67.
4. Integrum Oraculum his terminis inclu-
dit §. 68. 69.

b.

Sect.

I.

Ob-

ect.

b. eſete Vuer refellit, & quidem
. Similibus exemplis §. 70.
2. Examinando, an Jubilæi ſub Templo 2.
celebrati ſint, nec ne? §. 71--83.
W. Sententiam Saadjæ dubiam exponit, & lo-
cum corruptum reſitui . 84·S7.
B. Pars EXEGETICA
I. Textum Exegeticè & Criticè exponit ꝛatque
agit
2. In Genere de hujus Oraculi
1. .Pempore & Occaſione §. 88.
2. Diviſione §. 89.

3. Generali PXX. Hebdom. Propoſi tione

TYyPUSTOTIUS OPERIS.
Cap.· Sect.

9094%.
d. Sercie cxrum per partes conſiderat, quæ

pro ratione Rerum 2. ſunt, utpote
quæ Res
1. Partim ad ſpacium 70. Hebd. referuntur
“. In Genere, ſuntque 6. Beneficia YV. 24.
quæz
X. Generatim conſiderantur §. 95. 96.
3. Speciatim enarrantur, ſuntque
A. Tria Negativa, quibus tollitar
I. Rebellio S. 97--10I.
II. Peccatum §. 102--106.
III. Iniquitas 9. 107:-1 10.
B. Totidem Poſitiva, neimmpe
1. Juſtitiæ ætern adductio §.

111—116.
n. Prophetarum obſ gnatio §.
117-124.
uI. S. Sanctorum unctio §. 12 5-—-
131.

8 In Specie F. 132. nbi

tentionem §. 133.

IV. I1.
s. Præmittitur ſpecialis excitatio ad at.

III. r.

*

. Res

T XY P UrS UA

2. Res ipſæ explicantur pertinentes ad Cap. Sect.
A. Partem priorem, ſeu 69. Hebdom.

quarum deſcribuntur
E. Termini, nim.
a. A Quo g. 134. 135.
b. Ad Quem §. 136-144.
II. Eventus
a. In ſe F. 145-149.
b. A circumſtantia temporis §.
170-1733
B. Partem peſteriorem, ſeu Hebdo-
madem ultimam, ſuntque
I. Excidium Meſſiæ §. 154-161.
II. Confirmatio federis 5. 162-169.
III. Abrogatio federis imperfe-
Ctioris. H. 170-179.
2. Partim & LXX. Hebdomadum ſpacio
excluduntur, tanquam ejus conſe-

quentia, proponuntque Excidium

Judaicum. Quàâ occaſione datur
&α. Generalis hujus intervalli denominatio g.
180. 181.
6. Excidium ipſum deſcribitur
N. V. 26. ubi definitur Excidii
A. Inſtrumentum g. 182--187.
8. Modus & Gradus §. 188-190.
C. Terminus S. 191--194.
2. YV. 27. oſtenditur *
A. Charatter illius inſtrumenti, ſc.
qualis Exercitus futurus ſit
F. 19 5--2 15.
B. Terminus & Moderamen Excidii
§. 216--220.
II. Paraphraſin tradit ex præcc. conflatam. §. 22 1.
C. Pars DOGMATICA eſft

VI.

I. Demonſtratio, Meſſiam jam veniſie, & Jeſum

VII.

2*

2.

2.

—

—

ele

§. 222. 223. CX

a. Seripturdâ Sacrâ Judæorum conſenſu muni-

tâ 3. nectit argumenta
1I. Argumentum I. S. 224-—-227.
2. Argumentum II. §. 22 8.
2. Argumentum III. §. 229--232.
D. Judæorum conſenſu illud confirmat ‚ſc. Ju-
dæorum

TOTIUS OPERIS.

eſſe Meſſiam; quæ poſt Introductionem Cap. Seét.

r. Ante Excidium §. 233
2. Thalmudicorum poſt excidium §. 234—

3, Hodiernorum §. 238.

II. Inquiſitio in veras cauſas Incredulitatis Judæo-

rum, quæ peti debent
a. Non ex Scriptura aut ſanâ Ratione g. 239.

b. Sed ex KRatione malè ſand & corruptione

aflectuum. De cauſis autem hiſce
1. In Genere diſſeritur 5. 240--243.
2. In ſpecie definiuntur, ubi occurrit
a. Radix, Odium §. 244. 2456.
B. Vitia inde enata, quæ ſunt

s. Superbia & contemtus Chriſti S.

246--2 54.
2. Invidia in plebem §. 255 - 257 8.

3. Pertinacia, quâ occaſione notatur

Juudæorum H
A. Zudicium de miraculis 6. 259 - 264.
B. Exceptiones adversus miracula Ser-
vatoris g. 265 -— 275. .

C. Icepudentia, quà Illuſtriſſima Chri-4
ſti & Apoſtolorum miracula ſibi
ſuiſque vindicant. S. 276--280.

1. Habitus peſſimus ex illorum vitiorum
Cconcurliu ortus §. 281--284.
Sequitur Epilogus §. 285.

OO

—¶ W—ʒ—

IN-

I N D E X

Locorum S. Scripturz, gquorum ſenſas vel data

operd eruitur & illuſtratur, vel obiter

indicatur.
5.
Gen. 1,20. 2 I. 215. Neh.
49·2 4. 29.
352 26. 91.
49:; 10. 194.
Exod. 8, 14. 15. 265.268. Job.
14531. 262. 264.
16,7 263.
20, 6. 45. Pſalm.
2359 2. 275
33: I. 92. c.
Levir. 19, 26. 99.
232 15, 16. 48.
Deut. 16; 9. . ibid.
18, 15. 19. 101I. 122.270.
27; 2. & C. 108.
28, 49. &. 213.
Jof. 14, 6. & C. 82.
Jud. 1I1, 26. 83.
18, 30. 254. Prov.
JI. Sam. 13, 17. 209. Eccl.
2. Sam. 15, 25. 135. Cant.
1. Reg. 2, 11. 42. Efſ.
6, I. ibid.
2. Reg. 5, 13. 91.
20, 6. 29.
25;, 9. 10. I47
1. Chron. 23, 13. 1255.
Efr. 2, 1,„ 14.
9. —356.
3, 5. & c. ibid.
2 1. 62.
72/25. 26. 63.

1, 3. 4.
22 1.
52-1I.
105-322
142 17.

42; 140

16.
2; 4. 7.
16, 9. 10.
199 6. 7.
40,7.
4159.
51, 3.
68, 22. 31.

7223

742,4*
5*
84, 10.

10; 27.

19 15.
45 12.
7, 8.
11.12.
8, 8.
10,; 22. 2.3⸗
11; 2.
23213.

28, 18.
38, 5.

12.

532

§.
62.
67.
74.

73. 76. & c.
104. 120.

131.
70.

226. 275⸗

227.
114.
176.
159.
98.

107.
214.

55.

213.
126.
241.
107.
23 1.
269.

„,208. 2 13.
218.219⸗

243.
187.
108.
29.
91.

100. 105. 109⸗
115. 140. 158.
168. 169. 249
Eſ.

Th
Ez

ſoe
Mi⸗
Ha

1a0

§.
. 61 1--4. 55. 72. 193.
66, 3. 207.
Jer. 32 14. 236.
5 4. 5* 25 5.
7, 4. 182. 229.
2 8, 8. 9. 224.
46, 7. 8 214.
51 29: 91.
e. Thren. D 1. 24.
Ezech, 4;, 6. o.
28, 12 120. 122.
37; 14 230.
455 I2⸗ 54.
Dan. H 522 5. 26. 232.
13. 59. 225.
9; 13 222.
1 7222—
10, 2. 7. 41.
11,2. 22. 25.
12, I. 2. 59. 169.
Joel. 2; 20. 243.
Mich. 5, 1. 1 9.
. Hab. 253. 122. 257.
Zach. 1, 12. . 11. 1
2: L. 7. 1
8, 14. 1I 5. 224.
959. 22 5.
en 12. 142.
1. Macc. 6, 20. 16. Secc.
16. ibid.
. 2. Macc. 14, I. 11.
. Matth. 1, 21. 264.
. 2, 16. ibid.
„190 3, 10. 213.
1,6 5, 17. 18. 265.

INDEX LOCORUM SCRIPTURX

Matth. 7, 18. 102.
8, 8. 16. 279.
10, 24. 2 5. 244.
11, 5. 6. 264. 26 5.
19. 249. 267.
12, 5. 283.
43. 8& c. 243.
13, 55. 248. 252.
155 4. 247.
21, 13. 207.
. 19. 279.
130 256.
14. 80.
16. & c- 247.
32. 101.
24 2. 190.
15. 133. 200. 204.
2 12.
21. 59.
.. 22 219.
2727, 45. 5 I. & c. 228.
53. 94.
Marc. 1,: 15. 222.
5, 43. 280.
252. 264.
3, 16. 122.
4, 36. 39. 279⸗
72 7 279.
39 267.
9; 54. & c. 270.
II, 15. 16. & c. 268--275.
20. 265.
52. 256.
14, 7. 246.
OO 2 Luc.

Luc.

Joh.

Act.

INDEX L0GORUM SCRIPTURA.

16. 29. 3 I.
17, 6.
2 15 2 0.
19 47⸗
4; 25.

48.
5,25. c.
6,30. 3 I.
77 3 1.
41. 52.
49.
8, 45.
48.

9 31. & C

10;5 210
11; 51.
12,; 28.
399.
14. 106. 17.

15522. & C.

2 5.
16, 7.
18,; 6.
21525.
I5 13⸗*

5, 5. 10.
28.
65 14.
10, 9

46. &c.

2:2 5. & c.

§.

27r. 274.

275.
200. 212.
251.
233
280.
2 78.
169.
269.
264.
25 1.
255.
244
250.
268.
ibid.
245.
2 70. 279
240.
142.
259.
244. 245.
142.
270.
1012
264.
280.

139. 227.

278.
248.
184.
280.

13 6.

9.
33. & C.
17,11.

18, 3

Rom-

1. Cor.

2. Cor.
Galat.
Eph.
Col.

1. Theſſ. 2, 16.

2. Tim.
Hebr.

I1. Joh.

Apoc.

28, 3
I; 16.
6,; 6.
8, 3*
9) ²2 7.
15 22.
152 18.
15 20.
12 17.18.
5 2.
2; 144
15.

2, 19.
1, 5.
7, 12.
26.
10, 5. & c.
39 4
7. 10. & c.
2; 18.
38. 9.
9 11.

§.

278.

226. 22 7.

2 56.
252.
93
277.
167.
178.
167.
219.
269.
230.
123
179.
176.
109.

178. 184.
101. 2172

103.
226.
173
267.
176.
142.
257.
50. 2 38.

181.

102. 10 52

268.
235.

197.
160.

11.
162.
114.
1j.
179.
150.
159,.
212.
4.
152.
ibic
II.

II7.
102.
in.
17.
149.1

294.

VoCABDLORDVAM HEBRAICoRUMI!

§:
197.
160.161.
123.
162. 177.
1.14.
187.
178.
150.
158.
213.
134.
152. 168.
ibid. 218.
171.
277

·D2 &
3
D
præfixum2
de Sole mn
futurum eſſe &n
n
SA5
nD
— K
emphaticum n

E
927

han
jun? LE
v
1/7 xn
275. 2
139. 191. 218. 279. Pn r
In
Rp'y
Syp
92
d92
02
552
p-

98
117.
102.

284.
7
99
ibid. 218.
197.
108.
156. &c.
161.
189.

ER

K.

118. 11

& quidem 1

præpoſitio 9 198.
1107.

3
NND
nrͦ
rrev
dNI
vDAI
QDSA
x1
Ina
Y
vder, juxta Jub, α
doy
Olim moy
E
PhS Nd
vvy
pr do ee
P
ασNt rο E
2
b'oR v8*ν
d mutatur in
a τπ aer.
Prren rrZ

r,
peb pr
P PE
PD

IN-.

142.
134.
1 72.
140:

136. &c. 186.
73:
252.
275.

192.
107.
208. 211.

280.
113.
214.
142. 143. &c.
98.
I1OZ. I I 2.
151.
I.
136. 148.
112.
268.
183.
189. &c.
133
191. 199. 216.
98

Oo 3

I N D E X

Vocabulorum Græcorum Novi .

§.
A' Raoρâι, Mαρο᷑—tdñXαͦc 102.
õõ 133
B4εαα 198.
õ fninrut ſin 187.
Kæl, & quidem 152.
Mz Syον 275.
Niz*ν ibid.

.

asA*Xαα¼ 142. 143.
UIpoρτ 7ρε5ατρα &c. 118.
IIrég&, 7 re ρνονà 197.
PτWαα 278.
Te enclitica, Et quidem 152.
Ténloy 252.
X 7*ο0οσ 280.

RERUM & VERBORUM.

A. §.
baddon ſen Apollyon i

lem & Canticum. 27.
Altare pinnaculi quid? 196.

268. Amen quid? 123:

P de 70. Imldamad 17.
de miraculis. 26 1. & C.
ejus Aſt nomantid. 2

Abendana de 70. Heldomad. 18.

Aben kfe ingenium & mos. 26.

95.
de 70. Hebdomadibus. 501. 4
Abſtratium pro Concreto. 94.

ATra NWabonaſſaræa. 32.
Abhaſuerus Eſtheræ quis? 13. 22.
Akiba nomen Meſſiæ. 140.

Alæ variæ niſicationes. 197.
aewercitis. ibid.
Alſehechi Commentarii in Danie-

Anni Solares & Lunares. 8.
Civiles Chaldæorum ſaunt

Nabonaſſaræi. 9.
Iudaorum. 8.
Artaxerxis ab autumno in-
cipiant. = 67.
AntiChriſtus Irenai. 205.

= tebtum ſignificat. 197.
ſymbolum virtutum mi-
litarium.
Romanorum infigne.
210. &c.

ab Herode portæ Templi

inſiva. 206.
Ar.

210. 213 .

ven

Ae⸗
Aſnj

Aſno

Aſn
Abn.

urſ
Beel⸗

Cana
e

Ceyt

Cha

RERUM & VERBORUM.

§.
Artaxerxis Longimani duplex
initium. 64 —66.
decretum 7. anni. 38.
61-—-63.
decretum patre vi-
vente editum. 66.
anno 20. nullum fuit
decretum. 39.
Aſarja de 70. Hebdomadibus.
268.
213.
45.

Aſimodaus quis?
Aſtrologorum mos.
Athnach ejuſque valor.

B Vn Johannis. 179.
2 Chriſti. 144. 179.
Bar eſus Magus.
Beelzebul demonum princeps.

268.
C.
Cdr. Regam decus. 214.

Cajaphæ vaticinium. 245.
Canon Ptolemai laudatur. 32-34.
Cuaper ſovi ſacer, Alexandri M.
ymbolum. 21.
Caſus obliquus pro recto. 160.
161.
Centurionis de Zeſit teſtimonium.
228.

Chanine ben Doſæ Thaumaturgi
276. & c. Ngnia.

wmeiracula,.

Cyri decretum.

Chriſti vox eſt p ha 270:
Chriſtianæ Religionis veritas de-
monſtratur Poctrina & Operi-
bus. L1.
Chronologia falſa Judæorum eſt
antiquiſſima. 24. 229.
Clauis 70. Hebdomadum. 54.
Scientiæz à Phariſæis ab-

ſcondita. 239. 256.

Columba Aſyriorum infigne. 213.

Compendium Doctrinaæ Euangeli-
. 96.
Conſortium Zeſu Qudæis contem-
tum. 249. 267.
Converſiones in S. Scripturà. 194.
Creatio diei 5ỹ. myſticè expoſita.
215.
Crocodilus KRegis ADTFgypti ſymbo-
214.

lum.

Crucifixio Oeſu pradicta. 1555.

Cuùm, Adverbii temporis uſus.

194⸗
35.

D 4.
Harmonid. 59.
Darius Medus quis? 88.
Eſræ eſt Mſtaſpis. 36.
ejus ediktum. 36. 37.
Diluvium Nochicum. 190.
Diſputatio Elieſeris cum Joſasd.
236. 237.
Dracones Romana militia in-
215.
E.

§.
E.

PEsß Solis ſub mortem Chri-
l. 179.
Effuſus Latinis dicitur, quiin
ordinem ſe non patitur redigi.

189.

E ſthera conjux quis? 13.22.
Et, pro Et quidem. 152. 2 18.
Excidium judaicum. 220.

eus temperamentum. 218.

21
Exercitus Domitor, Vaſtator.
209
PEwxilium Aßyriacaum ſub Aſa-
radino completum. 231.
Babylonicum conſtat
70. annis ſolaribus. 11.70.
Babyloni-um, quando
à Zadais 7o. Hebdomadibus
ingeritun, incipit ab anno al-
timo Zedehig. 20.

F.
Pr cum Securibut. 213.

Federis notio in Scripturd.

163.

ratificatio
Gratiæ confirmatio per
.Ckbriſtum. 166. &c.

Foœtere ſenſu morali quid? 198.

7 S,.

148.
Foſia S ynecdochicè Nenificat Mn-

I N D E X

nimenta. 149.
N abriel nuncius oraculorum de
Galilæi ſpreti. 25I.

Gogi & Magogi bella. 193.
.D H.

9. H'“in Zudeorum peſimus =

tate Chriſti. 281.

NHHIebdomades dierum & annorum.

annorum unde ap-
pellantanrd 47. 53.
Hebdomas ſeptuageſima ex Ju-
daæis definitur. 229. 230.
Herodes Hieroſol. expugnat. 78.
Herwartus de 70. Hebdomadi-
Hieroſolymæ inſtauratio. 146. &c.
ab Artaxerxe Lon-

im. conceſa. 62.
an tertiâ vice inſtau-
rabitun?g 193.

Hircanus Ptolemaum olſidet. 77.

1 64. Humilitatis encomium. 246.

Forum Templi ſeu portæ aqua- Zachiades de 70. Hebdemad. 18.

. —
vindicaturd cenſuraà
Cl. Empereur. 20.

⸗

lae

FFl.

MA-⸗
291.
PA.
c⸗
16
130.
78

Ali⸗

j.

Kc.
Ln⸗

60.

ſtan⸗

193.

1.77.
40.

.19.

1

40.

7
Jabilæns ultimus ſub Prhan⸗

§.
Jarchi de 70. Hebdomadibus. 18.

Idola vocantur Abominationes.

198.
Wololatria radiæ malorum 9 1.
Templo. 242. 243.
Jeſus nomen Activum & Paſſi-
Vim. 140.
Incredulitatis qudaæorum cauſa
collelta. 281.
Infanticidium Herodis. 264.
Pharaonia. ibid.
Inſgnia Gentium & Principum
in Sacris memorata. 213.2 14.
Invidia cauſa &τεπιον. 255. & c.

Inundatio metaphoricè quid?

189.
Jonas typus Chriſti. 272.
Jonathan nepos Moſis. 254.

Joſeph rinlov conjux Maria. 252.

Joſua typus Meſſiæ. 140.
Jovis Olympii idolum. 202.
Iuabilæus eſt typus Chriſti. 55. 72.
annus 5o. 48—51.
Epocha Jubilaorum.
82. 83.
Jubilai ſub Templo 2. celebrati.

.&vc.

Maccabao. 80.
Jubilæus ultimus 70. Hebdoma-
dum. 179.
Judæum appellari ignominioſum.
2350.
Judaorum hodiernorum eum vett.
convenientia, & ab iis diffe-

RERUM & VERBORUM.

X

0 .

222. 239.

rentia.
Judaica Reſp. inſtauracur ab Ar-
taxeræe. 63
Judas Macc. arcem Syrorum ob-
ſidet. 79.
Judenſtoltz. 247.

Zungmannus de 70. Hebdom. 37.
us gladii qudaæis conceſſem. 63.
Jusjurandum Phariſæorum. 247.
Zuſtificatio per Chriſtum. 115.

K.
K Tenahec, ftlia Pobi. 131.

Keri præfertur v Ketibh.
103. 104.

L.

eviticus cultus ala abomina-
bilis. 207.
per Chriſtum abroga-
tus. 170. G& .
Legibus ſuis vivere juſſit. 63.
Libido Venerea incitamentum ad
Idololatriam. 242.
Literarum permutatio vo aſi-

tata. 99.
Lutheranorum nomen inviſum.
250.
Mi ztahne quid ſignificat?
25v3.
Pp Ma⸗

§.
Magoerum Pharaonis confeſſo.

faſoinationes. 268.
Magi Pharaonis typi Zadaorum.
276.
Maimonides de 20. Hebdom. . 8.
Manna typus Chriſti. 272.
WMaria mater Jeſu Zudais voca-
tur comtriæ, Undes 253.
Marshamus refutatur. 41. 42.
Menaſſs ben Iſrael Zudicium de
Meſſd. 238.
Meſſias nomen proprium. 143.
Meſſiæ nomina Altive & Paſſi-
vi& explicantur. 140. &.
munus Ducale. 137.
E&v.
Meſſias terminus 70. Hebdoma-
dum. 57. G&Go 229. 230.
Meſſiæz terminum inveſtigare pro-
hibitum. 257. 258.
Meſſias jam veniſſe demonſtratur
ex Zadæis. 234. &.
Meſſtas uterque ben Zoſeph & ben
David eſt Zeſus. 143.
Metatheſis vocabulorum apud
Hebraæos. 151.
Miniſtri Euangelii vocantur Du-
ces. 142.
Miraculorum Chriſti charabter.

279.
Miraculum Chriſti ſoh. 4. 280.
Miraculorum copia à Jeſu edito-
rum. 264.

Miracula Jeſu non negant udaæi.

I N D E X

265. 266.
dei. 267. &!x .

Miraculorum cauſa, ſoopus, ü-
us & valor definitur exr A=
barbanele.
Kllg. 261.
Maimonide. ibid.
Miracula fiäta ſudæorum. 275--
280.
Moabitæ populus Chamoſi. 184.
Monumenta Veterum. 108.
Moſes typus Chriſti.
269.270. 276.
Murus Latus, ejuſque ſitus. 14,6.

Jabonaſſari annus primus. 32.
NMWationalia probra. 250.
“ 251.
Mehemia annos Sabbaticos inſtau-

rat. 73. &e.
O.

Sonarius numerus ſacer. 90.
Odium Oudaorum in Chri-
Rtum, ejuſque effebta. 244.24 5.:
Opificia à Legisperitis exercita.

P.

ſæis ſublata.

Prrcnen reverentia à Phari-

ad ea exeipinnt u

260--263.

122. 264.

252.

247.

“ .
RGDU
“
D
U
“
4
“

RERUM S

Parentum vitia liberis non ſunt

Enominiæ, & v. v. 254.
Paſchata 4. Chriſti. 179.
Paulus oνςτοι. 252.
Peccare quidi 102.
Peccatorum ſpecies. 97.
Peccatum Originale. 107.
Adtuale. 102.

Peccata obſignare quid 104. 120.
Pentecoſtes ſeſtum quando?8.70.
Perſici regni duratio incertior,
quare? .
Perſicæ Monarchiæ Chronologia
ex Judæis. 21. O 6.
Pertinacia cauſa &sας 259.
&.

Petra fiſſa typus Chriſti. 272.
Pharao unde dibtus? 214.
Phariſaorum Superbia multiplex.
246. 247.
Odium in plebem. 255.
Phariſæatus JZeſu. 267.
Platea ſignificat ædificia. 148.
Pluralis cum ſingulari. 91.
Pontificum impietas ſub Templo
ſecundo. 241.
Porphyrius adverſus Danielem ex-
cipit. 4.
Præcidere de tempore dicitur. 91.
Prodigia ſub mortem Chriſti.228.
Pronomina poſſeſiva Hebræorum.

& VERBORUM.

Prophetæ in Chriſto deſiere. 122.

R.
Ra Zudæorum. 101.

Reges & Nationes ab inſi-

gͤnibus denominantur. 213.
214.
Regum titulus Romanis Impp. da-
tus. 186.
KRevolutiones mundi ex Cabbald.
50.

S§.
§ aadja de 70. Hebdom. 19. 84.
&c.

ejus Comment. in Da-
nielem mutilatus & corruptus.
86. 87.
Sabbatolicet ſanare. 282 -— 284.
Sacrificia Levitica. 171. & c.
Samaritanum appellari fuit pro-
brum. 250.
Sammael quis? 268.
Samuel Valerio citatur & refu-
tatur. 15. 16.
Sanctitatis prædicatum quid? 93.
Sanbctiſſimæ res & perſonæa. 125.
Sanäbtus Sanctorum Jeſus Meſſias.
1228. 129-
Saxonum nomen inviſum. 250.
Schemitarum Epocha. 82.
5. in Hiſtorid enume-

76. &o.

rantur.

B 92.93.
Prophetæ quid 118.
vocantur videntes.

Seribendi modus veterum. 108.
Seri-

Pp z

INDEX RERUM & VERBORUM.

§. §.
Scripturæ S. perſpicuitas. z. 4 v'n unde Thyrſus. 39.
Secures infigne Komänorum. 213. Tholedos Jeſchu de miraculis
Seder Olam KRabba ejuſque au,. Chriſti. 266.
&toritas. 21. & . Titulus honoris Chriſto negatus.
Septem opiritùs immundi. 243. 248.
Septenarius numerus ſucer. 9. Traditio domüs Elianæ. 235.
Serpens aneus typus Chriſti. 272. Tropæa Hieroſolymis erecta. 203:
Sigilli aſus in sacris quintuplex. Typi Meſiæ miraculoſi. 272.
120.
Signum abſolutè poſitum inter- V.
dum denotat ſignum è cœlo.
69. V. azne bona & mala ne-
Signum è cœlo petunt qudeai. ceſſurid implentur. 224.
269. & e. 231.232.
Signa è& cœlo plurima a Chriſto Veritas odium parit. 244.
edita. 270. Viſio ecſtatica prophetarum. 117.
Singularis cum Plurali. 91. Ultima hora quid? 181
pro Plurali. 118. Vnstionis uſus varius. 126.
Statuæ Caligulæ & Neronis. 206. Vnctio ſub Templo 2. à quibus-
Superbia Phariſaæoͤrum. 246. dam fuiſſe creditur. 127.
247. Vunstio Chriſti deſoribitur. 1 29.
cauſa &τιεOsς. 246. Vrbs abſolutè dicta in Sacris eſt
&c. Hlieroſolyma, in exoticis KRo-
Superlativus Hebræorum. 125, ma. 92.

T. Zz.

Tempus ultimum quid? 181. Bibeve Schemitam celebrat.
Themiſtoclis fuga. 65. 76. & e.
Thirſehata pincernam ſignificat, Zelotarum factiones. 207:.

F I, N I S.

yat.
G.

.

IRI. GENEROSI. AMPLEISSIIMI.
MAXNIMEODE. ST1 R ENDI.

Dᷣ TOHANNIS.

GERHARDIL. a BRANDIS.

IN. INCLUTA. CIVITATE. GEDANENSI.
PRIMARIA. NOBILISSIMI. DICASTERII.
SENIORIS. DOMINI. IN SCHIVEN-
HORST. ET. RUSSENCZYN. ETC. PA-
TRONI. AC. TUTORIS. SUI. ULTRA.
ROGUM. VENERANDI. COLENDI.
QWUM. NUPERO. MENSE. JULIO. AN-
NI. M. DCC. IX. E. VIVIS. EXCEDERET.
HANC. ODEN. SCRIPSIT.

ALENXANDER. SOSTMAN.

VYVMPHE noſter amor! noſtraque gaudia!
Quæ, luctu tremuli pectoris obrutæ,
R rFerali placidæ linquitis arida J
— Planctu littora Viſtulæ.

Vos oro! liceat pectora promere
Invictis iterum fracta doloribus,
Et miſcere ſonos, raucaque fletibus
Veſtris jungere carmina.

Pp 3 Ergo

E⁵ perpetuo murmure perſonat
Dirarum rabies, armaque conquutit
Mavors, atque fames undique patrios
Vexat pallida limites!

Latè ſparſa lues oppida ruraque
Pervadit! rubido ſtrata cadavera,
Quæ Bellona ſuis ſacrificat procis,
Pingunt ſanguine flumina!

O vexata feris tempora caſibus!
Nec infauſta tamen, triſtia dummodo
Inter fata ſuis anxia gaudet“
Salvis Patria Patribus.

Aſt eheu: cecidit, Quem Sacra jugiter
Juſtum Juſtitiæ Curia Præſidem
Attendit, celeri Quem Sacra lumine
Fulcrum Concio reſpicit.

Præmaturus obit, Qui ſine crimine
Fas & Jus viduis dixit, & orphanos
Defendit: Patriis Qui ſua poſthabet
Lætus commoda commodis.

Innixi cubito deficientibus
BRANDISI Genii viribus aſſident
Buſtis. Funus abit. Moeœſta ſequentium
Plangit concio civium.

Tutoris monitum conditur. Hâc manu

Idcirco his oculis, his tumulus madet
Patroni lacrymis. Hôc mihi pectore

Triſtem ſpargo rogum Patris.

Hæc, eſto, Facies ſenſibus exeat:
Immortale decus mentis & intimum
Primus Juſtitiæ Conditor aurea
Juſſit ſcandere ſidera.

In noſtrâ poterunt mente perennia,
Quis nos, quis alios, ſæpe ſuperfluis
Ornaſti cumulis, Te Tua reddere
Ornamenta ſuperſtitem.

BRANDISI ergo Favor Famaque, quamdiu
Impulſu fragili Spiritus hæc mea
Interclufus agit viſcera, tamdiu
Gratà mente revolvitur.

Pag. 28. 1. 23. loco zaiss lege & 5νς ex Gal. 4: 4. vel 2
uαιαπ eX Eph. I: 10.
Pag. 51. I. 8. loco 'D& pe" lege * eÜi
Pag. 127. I. 29 poſt ſpecio deleatur nota parentheſeos & po⸗
natur poſt pectis.

2

do

-Euroskala Offset

§S E U

VierFarbSelector Standard“*

CUS, PHILOLOGICUS
EGETICUS,
. IX. Y. 24.— 27. EDpITI DE

Eautias & Sacris profanisque Scriptis eruens,
uis quàm exaëtiſſimè includens.

eCcEDITY

à demonſtratur, Jefum eſſe Meſſaim. —
Ncredulitatis Judæorum inquiritur: —
aem & Sebtionum, Lokbörum S§. Soripturk,
n & Græcorum, ut & Rerum Indicibus.
UCTYORE

7I BATAVORYOM:

1710.

. Copyright 4/1999 VXVMaster GmbaH wwwW.yxymaster. com