Gb75_fol
author: Augustinus, Aurelius, Heiliger

—

—

£

Sð

èð

ès

N125 11972562 021
UIIIIEIIIIIIIIIIIINN —„—
U8 TObingan
Archivfilim
vorhanden W. Raiser

3 ⸗ .

3
3

guſti
plun

ni

5

rima

Au
4

opuſc

9

lii

E

Ur

A

—

=

— —

= — =
=

X

1.
.
Liᷣ
be
be
Ben
ſcoꝛn
Lbe⸗
ber⸗
le⸗
nicuan
Uber
tcca
bberd
ſodici
Bermo
Uber d⸗
DW— Gemo⸗
nr
berze
Ubrde
—

4

ſutno⸗

H

Aurelii Lluguſt

ricoꝛum.

2 n.

Hypponeſis epi libꝛoꝝ: tractatuũ üin H
volumine comphenſoꝛũ tituli. H

Liber meditationum. Folio pꝛimo.
Liber ſoliloqoꝝ aĩe ad deũ. fo.xvij.
Manuale de verbo dei. fo. xxrx.
nchiridion ad laurentiiũ. fo. xxxvi
Liber de triplici habitaculo fo.lv.
Liber ſcale paradiſi fo. lvij
Libellus de du odecim abnſionum gra
dlbus. fo. lx.
Liber de beata vita fo. lxiiij

Liber de aſſüptiðe btẽ marie vᷣgis lxx

¶ ; LQiber de diuinatiõe demonuʒ cõtra pa/⸗

ganos. lxxij
Liber de honeſtate mulierũ fo. lxxv

Liber de cura agẽda ꝓ moꝛtuis ad pau/
fo. lxxvi
Liber de vera ⁊ falſa penitentia ad chꝛi

linum epiſcopum nolenſem

ſti deuotam fo.lxxxi.

LTibellus de tritiõe coꝛdis fo.lxxxvi

Tractatꝰ de ↄtẽptu mðiad cłicos f. xc

Liber de cõueniẽtia decem pꝛeceptoꝛũ

. TDera plagarũ egypti. fo. xcij
Libellꝰ deↄgnitiõe vere vite. fo. xciij
Liber confeſſionũ. fo. xcvij

Liber de doctrina chꝛiſtiana. fo. cluiij
Tiber de ſide ad petꝝ diaconẽ clxxxiiij
Bermones duo de vita ⁊ moribus cle⸗
ſo. cxcv.
Lib de dvᷣa religiõe ad rominianũ cxcix
Liber de ſpiritu ⁊ anima fo. ccxiij.
Liber de vita chꝛiſtiana ad ſoꝛoꝛem ſuã
viduam fo. ccxxxij

LTiber oe diffinitionibo oꝛthodoxe fidei

⁊ eccleſiaſticis dogmatib fo o. ccxxxvij

Liber de diſciplia chꝛiſtiana ſiue de do

mo diſcipline fo. ccxl.
Sermo de charitate. fo. ccxlij
Liber de decem choꝛdis fo. ccxlii
Sermo de ebꝛietate fo. ccxlix

ractatꝰ de vanitate hꝰ ſecłi fo.cxlix.
Liber de obedientia ⁊ hũilitate fo.ccli

fo.ccli.
fo. cclvij

Wiber de agone chꝛiſtiano.
Liber de bono diſcipline.

Regula de cõmũi vita clericoꝝ cclviij
Poſſidonius calamenſis epiſcopus de

vina vlho: loſa lancti anguſlin. ſo. cclix

4
*M .

diraröni el epi ibipponeſi⸗

neet gratiarumactine
De fiduciq quã habere debet anima in
domino ieſu atq; eius paſſione ca. xiij

genus humanum. RM
De dußlici chꝛiſti natura q̃ ꝓ nobis mi/
ſeretur ⁊ ꝓ nobis interpellat. ca. xv
. De gratia quam debet homo deo ꝓ be/
neficio redemptionis
OPꝛatio deuotiſſima ad chꝛiſtũ ca.xvij.
Hic diſtinguit inter ſapientiam que do
mꝰ dei eſt:⁊ ſapiam q̃ diuĩa eſt. ca.xviij
Mic oꝛat homo vt ipſa a quoq; dom dei

Mymnus de gloꝛia paradiſi .

Inuocatio dei omnipotentis ad moꝛũ

⁊ vite reparationem. Capitulũ.i.
Hominis accuſatio ⁊ commẽdatio mi/

ſericoꝛdie diuine. Lma. j.

Hominis conqueſtio qui ꝓpter inobe/
lentia a domino nõ auditur ca.iij.
Judicis timoꝛ. aa. lij.
Inuocatur pater per filium. ca. v.
Nic repñtat hõ pri paſſionẽ filij. ca.vi

Hic recognoſcit homo ſe cauſam eẽ paſ

ſionis. ca. vij.
Hic exponit homo: deo patri paſſionem
filij in ſuã reconciliationẽe. ca. viij.

De inuocatione ſpirituſſancti. ca.ix.

Oꝛatio ſerui dei de ſe humiliter ſentien/

tis. ca.

Pꝛatio ad ſ- anctam trinitatem.

Confeſſio omnipotentis dei ⁊ maieſta/
tis eiuſdem. Cc.. xi.
Oualiter generi humano dignat ẽ ſub
nenire deus pater et de verbi incarnatio

ca. xij.
De immenla charitate patris eterni ad

ca. xiiij

ca. xvi

oꝛet pꝛo o. cg.xix

Nuantis amaritudinibus vita iſta ſit re

ſperſra. A4. xx.

Defelicitate vite quam pꝛeparauit de

„,5½ 9„

diligentibus ſe. SS ca.xxi

De ſelicitate aĩe ſctẽ hicexeuntꝭ ca xxij
Oꝛatio ad ſanctos vt nobis nuccurrant

in periculis. ca. xxiij
Anime deſiderium ad ciuitatem ſuper/
nam hieruſalem ca.xxiiij
ca. xxv
Taus continua quã lacit aniima exe con/
a 2

Cabula

O, diuina dulcedo omnem pᷣſentẽ mmnn
di amaritudinem rollit ca. xxij
O. tota ſpes noſtra ⁊ deſideriuʒ coꝛdis

templatione ſuꝑne diuinitatt. ca. xxvi

DOuid ſit quodãmõ deũ cernere et tenere

⁊ qlit᷑ ſit de deo ſentiẽdũ ca. xxvij

Dꝛatio explicans plurimas deitatis p/

pꝛietates ca. xxviij

De vnitate ꝑſonaꝝ⁊ płitateĩ ðᷣo c.xxix
Oꝛatio ad ſancram trinitatẽ ca.xxx

D, de vera ⁊ ſumma vita eſt ca.xxxi

Laus angeloꝛum ⁊ hominũ ca.xxxij

Hic ↄqrit᷑hõ ꝙ nõ cõpungit᷑ in ↄtẽplati
one: exq ãgłi q̊ʒ tremũt deũ vidẽtes cꝗ.
Or̃o coꝛ multũ mouẽs ad de/ xxxiij
notionẽ ⁊ diuinum amoꝛem ca.xxxiiij
NDꝛatio denotiſſima ad landes haben/
das. . La. xxv
In iſta oꝛatione mens humana copioſi
us cõpungit᷑ ſi ĩ quiete dicit᷑ ca.xxxvi
Nꝛatio in tribulatione
Ofĩo multũ deuota ad filiũ ca.xxxviij
Dfo vtilis ⁊ dirigit᷑ ad pfem ca.xxxix
Dꝛatio deuota de recoꝛdatione paſſio/

nis chꝛiſti ca. xl

la in libꝛũ ſoli

loquioꝝ diui auguſtini epᷣi hypponẽſis

De ine ffabili dulcedine dei La.i.
De miſeria ⁊ fragilitate hominis ca.ij

Demirabelita Ninener ca.iij/
emoꝛtalitate humane nature ca.iiij
Nuid ſit nihil fier ca. v
Decaſu anime in peccatis ca.vi
P⸗malelplicio benefcie dei ca. vij
De dignitate hominis futura ca.viij
De ommnipotentia deai ca.ix
De incõpꝛehenſibili laude dei ca.x
P ſpe erigenda ad deum ca. xi
e laqueis concupiſcentiarũ ca. xij

Demiſeria homiĩs ⁊ bñficijs dei ca.xiij
O, deus perpetua inſpectione ↄſiderat
opera ⁊ intentiones hominũ ca:xiiij
O), hõ ſe nihil pᷣt ſine dĩina gr̃a ca.xv

De diabolo ⁊ multiplicibus temptatio
nibus eius ca. xvi
D) deus e lux iuſtoꝛum ca.xvij
Iterum de beneficijs dei ca. xviij

De feruoꝛe dilectiõis vlł charitat c.xix
,de ſubiecit oĩa fuituti hoim ca. xx

ex ↄſideratiõe bonoꝝ tꝑaliũ colligit᷑

magnitudo celeſtis conſilij ca. xxi

ca. xxxvij

noſtri debet eſſe in deum ca.xxiij
D ſalus noſtra ex deo eſt ca.xxiiij
O,. volũtas humana inefficax ſit ad bo
na opera ſine diuina gratia ca. xxv
De antiquis beneficijs dei ca.xxvi

De angelis deputatis ad cuſtodiamphbo

minum. ca.xxvij
De pꝛofunda pꝛedeſtinatione ⁊ pꝛeſcien
ia dei caaa. xx vin;
Peulio qui pꝛius ſunt iuſti ⁊ poſtea im/
ij effieiuntur ⁊ econuerſo ca.xxix

, ania fidel ſit ſanctuariũ dei ca. xxx

O, neq; per ſenſus exterioꝛes neq; inte/
rioꝛes inueniri poteſt deus ca.xxxi
Confeſſio vere fidei ca. xxxij
De ↄfeſſiõe pꝛopꝛie vilitat. ca.xxxiij
õſideratio diuine maieſtatꝭ ca.xxxiinj
e deſiderio ⁊ ſiti anie in deũ ca.xxxv

De gloꝛia celeſtis patrie ca.xxxvi
Nꝛatio ad ſanctã trinitat? ca.xxxvij

(Cabula imannale

diui Auguſtini eßi bypponẽſis de vᷣbo

dei q̊ ſopita celeſtꝭ deſiderij mẽoꝛia reno/

netur. „„ e „ „» „
De mirabili eſſentia dei Ca. i.
De indicibili ſcientia dei ca. ij

De deſiderio anie ſentiẽtis deũ ca. in
emiſeria anime que dñm noſtrum ie/
ſum chꝛiſtü non amat nec qrit ca.iiij

Se deſiderio anime ca. v
e felicitate anime a terreno carcere re
ſolute ca. vi
e gaudio paradiſi ca. vn
Oe regno celoꝛum Ca. viij
Poſt nimios ploꝛatus meſtam animam
conſolatur deus ca. ix
De dulcedine diuini amoꝛis ca. x
e pꝛeꝑatiõe nr̃e redẽptiõis ca.xi
e gaudio Ca. xij

erbũ iĩcarnatũ ẽ cã ſpeR nfe ca.xiij

Ouanto maioꝛ eſt de deo meditatio tan
to iocundioꝛ. ca.xiiij

Deſliderande ſunt pꝛo chꝛiſto tribulati/

ones in hac vita ca. xv

Ouõ regnũ celoꝝ poſſit acqͥri ca.xvi

— —

— —

7

Quid ſit ⁊ qͥd habeat ꝑadiſus ca.xvij
MNon valet homo deo vicem reddere ni/⸗
ſi per amoeem ca. xviij
OQuig in nob deꝰ reqͥrat ſibi ſile ca.xix
De ↄfidentia anĩe amantis deũ ca.xx
Quid fecit deꝰ ꝓpter homĩiem ca.xxi
De recoꝛdatione vulnerũ ieſu chꝛiſti do
mini noſtri. ca.xxij
Recoꝛdatio vulneꝝ chꝛiſti eſt efficax re
mediũ ↄtra oẽs aduerſitates ca.xxiij
Meditatio aĩe ad amoꝛẽ chꝛiſti c.xxiiij
Nihil poteſt anime ſufficere pꝛeter ſum
mum bonum ca.xxv
Quid ſit cognitio veritatis

ſanccii. (caa. rLvi,
De oꝑatiõe eiꝰ qͥ diligit deũ. ca.xxviij
De vera coꝛdis requie ca.xxix

Onicqͥd mẽtꝭ aſpectũ ab eo retrahit oĩ/
no fugiẽdũ eſt atq; execrandu ca.xxx
Uiſio dei perdita eſt pꝛopter peccatuzʒ:
⁊ miſeria inuenta eſt ca.xxxi
ebonitate dei ca.xxxij
e delectabili fruitiõe dei ca.xxxiij
Sũmũ bonũ appetendũ eſt ca.xxxiiij
Demutna charitate ſctõꝝ ĩ cel c.xxxv
De pleno gaudio vite eterne ca.xxxvi

Cabula capitum in

a. Txvi.
Ouid in nobis operetur miſſio ſpirituſ/

enchiridion diui Auguſtini epi hyppo/
nenſis ⁊ doctoꝛis eminentiſſimi.

O, bomĩs ſapia pietas.i.dei cultꝰ dici/
tur:vt in Job legitur. Ca. pᷣmũ
Quo nã modo ſit colẽdus deꝰ ca.ij

Qualem ſibi libꝛũ ſieri voluerit:vel q̃ vt

contineret popoſcerit ca.iij
De initio fidei⁊ ꝑfectiõe ſpeciei:⁊ ꝙ chꝛi
ſtus ſit pꝛopꝛium ſidei catholice funda/
mentũ quod apud hereticos nominete/
nus inuenitur
Quid ſit enchiridion qð ſibi fierivelit:⁊

q; laboꝛioſum ſit cõtra fidẽ ſpem ⁊ chari

tatem ſentientibo reſpondere ca. v

O, ſymbolũ ⁊ dñica oꝛatio fidem in ſe ⁊

ſpem ⁊ charitatem ↄtineãt ca.vi

Qualiter fides ſpes ⁊ charitas ſine ſein/

uicem eſſe nõ poſſint:q;euis a ſe in buſ/
dam differant

vel que mala hoc ſecuta ſunt

ca.iiij

ca.vij

O, credulitas ſidei chꝛiſtiane nõ ĩ natu
ris rerũ ſed in creatorꝭ bonitate cõſiſtat.
Etꝙ ſatis ſit om̃i chꝛiſtiano credere ſan
ctã trinitatẽ eſſe cauſam omnium creata
rum rerum. ca.viij.
Qualia bona ſintquea ſumma trinitate
creata ſunt ca. ix
Qualiter deꝰ mala oꝛdinet et que ſit dit/
finitio maii· ca. x
Bonas eſſe omnes naturas a ſũmo bo/
no factas:quibuſq; ex cauſis ⁊ q̃liter coꝛ
ruptio noceat intimatur ca.xi
O, nullum poſſit eſſe malum ſi nullũ ſi
bonum:⁊ ꝙ hec aſſertio pꝛophetice ſen/
tentie non ſit contrarria ca.xij
O, in bonis ac mal ſibimet prijs dyale/
cticoꝝ regła deſiciat:⁊ qͥd ſit coꝛruptio:
⁊ ꝙ ex bonis mala oꝛta ſint ca.xiij
Quõ nõ ſit ↄtrarium dñice ſnĩe:q̃ ðꝛ:nõ
pᷣt arboꝛ bona fructꝰ malos facere:cũ di
cunt᷑ mala ex bonis eſſe oꝛta ca.xiiij
Non ꝑtinere ad beatitudinem ↄſequen/
dã ſcire cauſas coꝛpoꝛaliũ in mundo mo
tionum. ca.xv
Diſputatio q̃łr erroꝛ caueri poſſit c.xvi
Utrum ad officium hominis iuſti ſita⸗
liquãdo mentiri ca.xvij
Quibus in rebus fallamur ca.xviij
An pẽta dicenda ſint cũ qͥs de malo ho/
mine bñ ſentit vl veriſiliby fallik ca. xix

Quib in reb errãtes nõ peccemꝰ qᷓ;uis

ad hꝰ vite mif̃ias erroꝛ ꝑtineat ca.xx
Nuõ ſit pẽtm om̃e mendaciũ:vł qualit
etiã illi licet venialiter peccent:qui nõ ni
ſi pꝛo ſalute hoĩm mentiũtur ca.xxi
Que ſint cauſe bonarum rerum ⁊ qᷓ ma/
larrrm. aäaqa.xxxij
Oõ ſit creature rõnabilis pꝛimũ malũ:
ca. xxiij
OD. in ſuis malis rõnal natura btitudi/
nis appetitũ nõ amiſerit:⁊ ꝙ hõ hẽat pe
nã ꝓpꝛiã coꝛpoꝛis moꝛtem ca.xxiiij
O, peccatũ adam oꝛiginaliter in poſte/
ros tranſieirt. aa. xxv
Qualiter hũani generis maſta ex dei ira
iacebat in malis:luens cũ deſertoꝛiba an
gelis iuſtiſſimas penas manete in eis bo
nitate creatoꝛis. ca. xxvi
O, qͥbuſdã angelis cadẽtiba ꝑ ſuꝑbiam
reſidui certiſſimaʒ ꝑpetue beatitudinis
4 „3

(Cabula

ſtabilitatem acceperüt
OQ, numerꝰ bonoꝝ angloꝛũ qͥ diminutꝰ
eſt poſt ruinã maloꝝ ex hoĩb ſuppleat᷑:⁊
hic numer? deo ſit not? ca. xxviij
D, nõ ꝓpꝛijs meritis nec ꝑ liberũ arbi/
trium:ied per filiuʒ dei liberari poſſit ge
nus humanum.
Oo etiaz fidem a qua bona oꝑa incipiũt
gratia tribuat ca. xxx
O, deus oꝑatur in nobis ⁊ velle ⁊ ꝑfice

re ſicut apłs młtipliciter pᷣdicat ⁊ omis

diuina ſcriptura teſtatur ca:xxxi
O. iuſta dãnatiõe ſub ira dei tenebat᷑ ge
nus humanũ:donec veniret mediatoꝛ q
nos ab ea liberaret CLa. xxxij.

De admirabili ſacr̃o mediatorꝭ xxxiij

De duabus naturis ĩ vna filij dei ꝑſona
conſiſtentibus Cooaa. xxxiiij
Quã euidens iudiciũ ſit abundant gr̃e
dei ꝙ in hoĩe chꝛiſto hũana natura ĩ vni
tatẽ ꝑſone aſſumi pꝛomeruit ca.xxxv
Pr gra demonſtratur etiam in hoc ꝙ de
pũſancto natus dicic ca. xxxvi
O, q;uis nõ ſit cõſequens patrẽ homĩs
chꝛiſti dici ſpiritũſanctũ:modus tñ ipſe
quo de illo ⁊ maria vᷣgine natꝰ eſt ſit inex
plicabilis ca. xxxvij
Exempla q buſ oñdit᷑ nõ ſemꝑ dici filiũ:
quicqͥd de re aliq̃ naſcit᷑:⁊ aliqͥd dici filiũ
rei de qua nõ naſcitur ca.xxxviij
Poaus ſignificãs chꝛiſtũ ieſuʒ de ſpũ/⸗
ſctõò natũ inſinuat gratiã qua eiꝰ huma/
nitas nullis pᷣcedentibo meritis in ipᷣa cõ
ceptione deo copulata eſt ca.xxxix
Quõ chꝛiſtꝰ nec oꝛigĩale nec ꝓpꝛiũ hños

pctm̃ factꝰ ſit ꝓ nob ipᷣe pctij ca.xl.

O), moꝛs ⁊ reſurrectio chꝛiſti ſacr̃m ba/

ptiſmi ſignificte ca. xli
Oo generaliter om̃i etati neceſſarium ſit
chꝛiſti baptiſmũ ca. xlij.

Quomõ plerũq; maioꝛes ſingularit᷑mo
ri peccato dicunt᷑ in baptiſmo:cuʒ habe
ant ꝓpꝛia plura peccata:econtrario par/
uuli in remiſſionem peccatoꝛum dicant
baptiʒari. (Cga. xliij.
Quomõ in illo vno pẽto quod ꝑ vnũ ho
minẽ intrauit in mundum: inueniantur
Dre peccata ca.xliiij
non inaniter dicatur peccatis paren
tum filios obligari niſi gratia diuinaq;

ca. xxvij)

miſericoꝛdia ſuccurra ca. xv

Mon eſſe temere diffiniendũ vtrũ pecca/

ta parentũ ab adam vſq; ad patrẽvniuſ-
cuiuſq;:an in tertiã ⁊ quartaʒ generatio

nẽ:an alio aliq̃ mõ imputent ca.xlvi
Nullum ab oꝛiginali peccato poſſe ſal/

uari niſi per mediatoꝛem dei ⁊ hominuzʒ

chꝛiſtum ieſun ca. xlvij
Neminẽ renaſci in baptiſmate iohãnis

quuẽ chꝛiſtꝰ hũilitatꝭ cauſa ſicut moꝛtis

diſpenſationẽ ſuſcipe voluit ca. xl viij

O, chꝛiſti gr̃a nõ ſolũ oꝛigiale pctim̃:ſʒ

cũcta ſił abſtulit q̃ addita ĩueĩt ca.xlix

Omnem ex adam natum in damnatiõe

detineri:⁊ omnem in chꝛiſto renatũ a dã
natione liberari Ca.I.
Qualiter myſterium baptiſmi in cruce
chꝛiſti apłs comendauerit:in quo maio/

res ⁊ paruuli liberant ca. li.

Nuid ſignificent ea que in cruce ſepultu

ra reſurrectione ⁊ aſcenſione chꝛiſti geſta
ſunt. Ca

Non ptinere ad hanc vitam q chꝛiſtus
ad viuos ⁊ moꝛtuos iundicandos de celo

venturus credit᷑ Ca. lüjz
Duobus ſignificare modis ꝙ viuos et
moꝛtuos iudicabit ca.liiij

O/ nomiĩato ſpũſctõ tota trinitas cõple

tur cui oꝛdinatiſſime ſctã eccłia ſubiun/

cta ſit tanq; deo templũ ſũuũn ca.lv
O,ꝛ in ecclia pꝛimitiuoꝛũ que in celis eſt
nullus ſit malus

ſol ⁊ luna ⁊ cetera ſider ca. vij
UVtrũ vł q̃lia coꝛꝑa angli hẽant c.lviij
O, maxime per dei gratiam dignoſcen⸗/
dui ſit cum ſe ſathanas tranſfigurat in

angelum lucis ca.lix

Duãdo habebimꝰ plenã noticiã celeſtia
eccleſie:vel qualiter moꝛs chꝛiſti etiaʒ p

angelis fieri dicatur ca.lx
O,n ſancti angłi docti a deo nouerint nu
merũ qui ex hominibo aſcenſurus eſt ad
beatitudinem ca.lxi
Quõ accipiat᷑ pax dei pᷣcellere oẽm intel
lectũ:⁊ q̃lẽ pacẽ hẽbimꝰ cũ angel ca.ilxij
Ouomõ etiã nunc nobiſcũ angeli cõcoꝛ
dant: ⁊ ꝙ remiſſio pctõꝝ etiã baptiʒatis
Efectis eſt neceſſaria cCc.xiij

„ ca.lvi.
Ouid ſentiẽdũ ſit de differẽtijs angeloꝝ
bonoꝝ:⁊ vtrũ ad eãdẽ ſocietateʒ ꝑtine=t

. . ⸗R
—

*.
. —

3
.
s

OQ, intra eccłiam catholicã quãlibet cri

minoſis nõ deneget᷑ pñie locus: ⁊ qualit

debeat agi ipᷣa pñia cc.lxiiij
Oy remiſſio pctõꝝ ad futurũ iudiciũ ꝑti
neat:cũ in hac vita etiã paruuli baptiʒa

b

ti diuerſo mõ crucient᷑:quoꝛũdã vero pe

ne in poſterũ reſeruent᷑

ſibi ſaluationẽ ꝑ ignẽ pmittũt ca. lxvi

De his qͥ intra eccłiam catholicã ſcelera
tiſlime viuũt:⁊ nullo mõ pñiaʒ aguntac

OQuig ſentienduʒ ſit de his q ſuꝑ funda,/
mentũ edificãt:⁊ qͥ ſint hi qͥ ꝑ ignẽ ſalus/

tur:vel quatl ſit ille ignis
Poſſe etiã fieri pꝰ hãc vitã ignẽ purga/
toꝛiũ:ꝑ quẽ ſaluant᷑ qͥ hic talit᷑ vixerunt:
vel pñiam ↄgruã geſſerũt ca.lxviij
Cauendũ eſſe:ne putemus infanda cri/
abſtinenaoẽ« c
D, ꝑ oꝛõem dñicã nõ tm̃ qͥtidiana pẽta

mina elemoſynis poſſe redimi niſi ab eis
ca. lxix

ca. xvij

d. LgD — „*

ꝙᷓ in finẽ vite nõ credut ca.lxxxij
De vlcima et generali reſurrectione car⸗
nis. ca.lxxxciij

Queſtio de aboꝛtiuis fetibus an ſint re
ſurrecturi. LCa. xxxiiij
Diſoutatio queſtionis qñ incipiat hõ in
vtero matris viuere qͥ ad carnis reſurre
ctionẽ ꝑtinere credit᷑. Ccg. xxxv
De monſtris que naſcuntur ⁊ cito moꝛi
untur cum cõmemoꝛationecuiuſdaʒ bi-
membꝛis. Ccg. xxxvi
Oo caro hoĩs moꝛthi in qbuſſibʒ elemæz
tis alijſq; coꝛꝑibo trãſmutet᷑ aie quã reli /
qt reſurrectiõe reuoce K† ca.lxxxvij
Non eſſe conſequens ad eaſdem partes

terrenas materies vnde lapſe ſunt in re/

ſed etiã pᷣterita deleanꝛ ca. lxx
De mult elemoſynaꝝ generibꝰ lxxi
Oual ſit elemoſyna ꝑfectoꝝ ca.lxxij

Non eſſe deputandũ inimicũ qͥ pẽto ſuo

mouet᷑ vt roget:⁊ nullatenꝰa deo pẽta di

De his qui ſcelerate viuũt ⁊ teſtimonio

dei abutuntur qͥ ait. Date elemoſynaʒ et

ecce om̃ia mũda ſunt vobis ca.lxxiiij
) a ſeipᷣo debeat inciꝑe à vult elemoſy
nã oꝛdinate facere:ſicut phariſeos domi
nus increpando admonet ca. lxxv

O:, multũ ſe ſeducũt qͥ ꝑ largiſſimas ele

moſynas indulgentiã ſibi cõꝑare exiſti/
mant: ⁊ a pctis nõ ceſſant ca.ixxvi
O, leuia vł grauia pẽta diuio ſint pẽſan
da iudicio:p quib tñ oꝛare frequẽter de
bemuus.
e quibuſdam peccatis que leuia puta

rentur niſi grauioꝛa in ſcripturis ſanct

demonſtrarẽtur. ca. lxxviij
O, etiã maõ pẽta cũ in vſuʒ venerit:aut
parua aut nlla eſſe crelan ca.lxxix
De duabus cauſis ignoꝛantia ⁊ infirmi

tate quibs peccamꝰ ca. xxx.
Oy miſericoꝛdia dei neceſſaria eſt vt pel/
lat᷑ pudoꝛ vt pñia agatur ca.lxxxi

ſurrectiõe reuocari cum exemplo ſtatue
ſolubilis metalli. ca. xxxvuj
Vcrũ eq̃les an diuerſe future ſint ſtatu/
re ł figure reſurgẽtiũ coꝛpoꝝ ca.lxxxix
Qualit reſurgãt coꝛꝑa ſctõrn ca.xc.
Qualit᷑ eciã illi reſurgãt qͥ a maſſa ꝑditio
nis nõ ſunt diſcreti. ca. xci.
O, nec pma nec ſecũda moꝛs homini ac

cidiſſet ſi nemo peccaſſet. Et ꝙ q;uis im

mitti eis qui petentibo nõ dimittunt ex

pij diuerſo modo crucientur paruuloꝛũ
parua pena erit. ca.xci ,j/

Dꝛ, remanẽtibus impijs ĩ eterna dãnati

ca. xxvij

/iĩ ſpũmſanctũ irremediabilit᷑ peccẽt:

q in eccłia catholica remitti ſibi pẽta vſ/

one:tunc ſcient ſancti quid boni eis con
tulerit gratia. ca.xciij
O, omnia que nunc nos latent: tunc nõö
latebunt cum ad iudicium perueneri/
mus. B ca.xciiiij/
O, recta ↄfeſſiõe credamꝰ oĩpotẽtẽ deũ
bñ facere etiã cũ ſinit mala fieri ca.xcv
Queſtio de dicto apoſtoli: ꝙ deus vult
omnes homines ſaluos ſieri: ⁊ non om /
nes ſalui fiunt. aa. xcvi
O, omnipotẽtia dei malas hominũ vo
luntates in bonũ cõuertat. Itẽ cõmẽda
tio gratie iuxta apoſtolum qua iacob ab
eſau diſcretus eet. ca. xcvij.
Cõmendatio iudicij dei m apoſtolum
in obduratione pharaonis cõtra popu/
lũ dei. Item ꝙ figmentũ fingenti ſe non
contradicct. ca. xcviij
Admiratio operũ dei: quo fit vt de mal
hominũ voluntatibus bonã ipᷣe imple-
at voluntatẽ ſuam. CcCoa. xcix
De bonis voluntatibus hominum ⸗ D
e 4

(Tabula

plerũq; bone volũtati dei nõ ↄueniũt:et
de malis volũtatib q̃ ↄneniũt ca.c.
D, quãtelibet ſint volũtates q̃ ↄueniãt
aut non ↄueniant dei voluntati inuicta

ſemp ſit dei voluntas ca.ci.
Qualiter intelligatur deus velle omnes
homines ſaluos fieri ca. cij

D, pꝛeſciꝰ deꝰ pmũ hoĩem peccaturũ pᷣ
deſtinauit bñ facere de malo eiꝰ ca.ciij
ualẽ opoꝛtuit pꝛiꝰ hoĩem fieri vł q̃lis
oſtea futurus ſit ca.ciiij
e ĩmoꝛtalitate quã ꝑdidit hõ ꝑ liberũ
gArbitriũ ⁊ quã ẽ accepturꝰ ꝑ grãʒ ca.cv
O. gẽa dei ſit vita eterna fᷣm aplm:ſtipẽ
diũ vᷣo pẽti moꝛs:⁊ ꝙ pᷣmus hõ ſuã poti
us q; dei faciens voluntatẽ de ipᷣo facta
ſit voluntas dei ca. cvi.
Per qualẽ mediatoꝛẽ recõciliari opoꝛte/
bat genꝰ humanũ do ca. cvij
Oualiter ſe habeant anĩie defunctoꝝ an
te vltimã reſurrection?ẽ? ca.cviij
Oe ſacrificijs ⁊ elemoſynis q̃ ꝓ baptiʒa⸗

tis deſunctis offerũtur ca. cix
Quos fines habiture ſint bonoꝛum ma

loꝛumq; due ciuitates poſt reſurrectio/
nem. cCcCaa. cx.
De his qͥ hũana miſeratiõe cõmoti non
credũt etnas eſſe penas ipioꝝ ca.cxi
O. perpetua ſit pena damnatoꝛum:qᷓ;

uis diuerſa/ꝓ qualitate factoꝛum.ſicut ⁊
iuſtoꝝ et᷑na erit beatitudo.licet meritꝭ in

ter ſe d iffer

Qualit᷑ ex ↄfeſſiõe fidei naſcat᷑ ſpes fide/

lium:⁊ ne qs ĩ ſeipo ſpem hẽat ca.cxiij
nomodo dominica oꝛatio ſeptem pe/
tiones contineat apud euangeliſtã mat/

cheum (aaa. criiij
De qnq; petitiõibo apud lucã euãgeliſtã
a mattheo nõ diſcrepãtilbb ca.cxv

De excellentia charitatꝭ:ſine q̃ etiã qͥ re/

cte credit ac ſperat:nõ põt ad beatitudi/

nem puenire „
De quattuoꝛ differentijs homĩs quẽ de
us gratia ſua de tenebꝛis ignoꝛantie ad
ſe vocarè dignatur:quibꝰ dei quoq; po/

pulus oꝛdinatus dicit᷑ ca. cxvij
O,. in qualibet iſtaꝝ quattuoꝛ velut era

tum gratia regenerationis hominẽ inue
nerit: ibi remittunt᷑ ei cuncta peccata:et
ꝙ quibuſdam gratiã tribuit:vt oĩno ſub

lege non ſeruiant ca. cxviij

on obeſſe his qͥ ꝑ baptiſmũ iam rege/

nerati ſunt:⁊ mandati nõdũ capaces ſũt
⁊ ſm carnem viuunt:ſi mox ex hac vita
diſcedant ca.cxix
Decharitate dei ⁊ pꝛoximi ad quaʒ om/

nia pꝛecepta referunt᷑:⁊ de q̃litate eiuſ in

hoc ſeculo ⁊ in futuro ca. cxx.
e fine voluminis vtrũ eũ enchiridion
appellare vel hre debeas ⁊ ꝗ de fide ſpe
⁊ charitate ſit ſcriptꝰ ca. cxxi.

WDini auguſtini epi

ſcopi bypponenſis ſcale ꝑadiſi tabula.

Deſcriptio officioꝛũ quattuoꝛ graduũ
Officium meditationis.
Officium oꝛationis.
Officium contemplationis
Signa ſpũſſancti ad aĩam venientis
Quomõ remaneat anima ſpirituſſancti
feruoꝛe diſcedente.
Hic redditur cauſa quare ſpũſſancti fer
uoꝛ animã aliquantulũ deſerit .
Cura ⁊ diligẽtia aĩe ne oĩo a do deſerat᷑.
Officia ⁊ effectus ſinguloꝛum graduuʒ
er repetitionenn.
ic oſtendunt᷑ om̃es hi gradus ita eẽ ſi
mul iuncti vt ſint inſeparabiles.
Ouattuoꝛ cauſe retrahũt noſ ab his qͥn

. .

q́; gradibus.

(Cabula in gradus

duodecim abuſionũ ſancti auguſtini epi
ſcopi hypponenſis.
uodecim abuſiua ſunt ſeculi.
apiens ſine operibus.
Senex ſine religione.
Adoleſcens ſine obedientia
Diues ſine elemoſyna
Femina ſine pudicicia
Dominus ſine virtute
Cbꝛiſtianus contentioſus
auper ſuperbus
ex iniquus.
Epiſcopus negligens
Plebs ſine diſciplina
Populus ſine lege

— „½ℳ—

₰

.

—

Cabula
Cabula in libꝛuũ de

ð

vera ⁊ falſa penitẽtia ad chꝛiſti deuotã.

zefarlieo. g
NQualiter fides eſt penitentie fundamen

um: 1 per laboꝛem ⁊ dolo uira (ſ Ree e eee .
turvonnan itncklgenti⸗ oioren cc (Cabula in libꝛũ de S

Contra eos qui dicunt nõ valere penitẽ
tiam niſi vſq; ad baptiſmuʒ:poſtea non:
multiſq; pꝛobatur exemplis etiã lapſis
poſt baptiſmũ penitentiam pꝛoficere ad
ſalutem ca. iij
Contra eos qͥ dicũt nõ valere pñiam la
pſis poſt baptiſmũ ⁊ qualix intelligendũ
ſit pctm̃ in ſpũm ⁊ ad moꝛtem ca.iiij
Contra eos qui dicunt ſemel tantum et
non amplius deum peccata dimittere la
pſis poſt baptiſnum. Sed econtra to/
tiens apparet diuina miſeratio quotiẽs

ſita penitente confeſſio c. vx
Contra eos qͥ audacter peccãt nimis p/
ſumẽtes de dei miſericoꝛdia ca. vi

Adhuc ↄtra eos pꝛeſumentes ca.vij
Que ſunt peccata venialia:et q; in his aſ
ſidue peccantibus aſſidue penitenduʒ et
confitendum eſt:et de doloꝛe pꝛo dilati⸗/
one penitentie (Lg. vii;
De differẽtia vere ⁊ falſe pñie:⁊ ꝙ de oĩ/
bus pẽtis penitendum eſt ca.ix

De fructu erubeſcẽtie ⁊ vtilitate ↄfeſſio⸗

nis:⁊ qbo ⁊ q̃liter ↄſitendum eſt ca.x
epꝛiuata ⁊ publica confeſſione et ſatiſ
actione UMU ca.xi
Dp extra vnitatem eccleſie nemo pot di
gne penitere ⁊ quantum penitenti pſunt
iuffragia eccleſie ca. xij
doloꝛe gaudeat CLCLa. Lviij
O, nõ ſolum peccata ſed om̃es circun/
hanelas peccatoꝛum defſlere et confiteri
Debert

O, ſemper ex ſide penitens doleat et de

dotis:⁊ dedignis fructibo pñie ca.xv

Dy penitẽs nõ excuſet pẽtm ſuũ nec de/

fendat ꝙ multꝭ modis fieri ſolet ca.xvi
Ne differatur ofeſſio vſq; ad moꝛtem:et
de periculo dilationis ca.xvij
De duricia ignis purgatoꝛij et pena ge/

benne impenitẽtibus debita ca. xviij

erubeſcentia ↄfeſſionis
De ſancta ↄuerſatione ⁊ diſcretione ⁊ di
ligenti inquiſitione et beniuolentia:⁊ cõ

Ca.pꝛimum. paſſione ſacerdotum ca. xx

ſit in coꝛpoꝛe vel in loco

De plenaria ſatiſfactiõe ꝑ iudiciũ ſacer-

———

Replicatio de ↄtinuo doloꝛe penitentis

differentia ſpiritus et anĩe.

De nouem ꝓgreſſionibꝛ anime ca.v
Anima facta eſt ad imaginem dei ca.vi

Anime capacitas ca. vij
Daaſranimnn .. fca. vii
De interioꝛi ſenſu ⁊ exterioꝛi ca.ix

Snormogie dicatur ſpiritus ca. x
D in mente eminet intelligẽtia ca. xi

Senſus ⁊ eius opus ca. xij

Pꝛologus 2
Quid eſt animus LCa. pꝛimũ.
Qualiter animꝰ eſt inuiſibilis ca.ij
De hominis compoſitione ca.iij
Oe potentijs anime ca.iiij/

—

Diſfinitio anĩe ⁊ explanatio eiꝰ ca.xiij

De amicicia anime ⁊ coꝛpoꝛis ca.xiiij
De comparatione anime ad ea de q bus
coꝛpus conſtat ca. xv
Per quid anima vnitur doo ca.xvi
Perſuaſio ad diligendum deũ ꝑ benefi/⸗
cia ↄditionis ⁊ redemptionis ca.xvij
De comꝑatione anime ad carnem ⁊ quõ
ca.xviij
uõ aĩa ſit in quolibet mẽbꝛo ca.xix
nime paſſiones et quattuoꝛ virtutes
eius 4 ca. xx
De vᷣtute coꝛdis quomodo impellit ſan
uinem per venas ca.xxi
Bevimurecereber v ptibn eius ca.xxij
Ouomodo quedam intelligimus ꝑ ſom

nium:quedam vero non ca. xxiij
De multiplici viſu anime ca. xxiiij
Quinq; ſunt genera ſomnioꝝ ca.xxv

De fantaſticis viſionibus: ⁊ de illuſioni
bus demonum ca. xxvi
O, angeli boni vel mali intertum hu/
manum ſpiritum aſſumunt ca.xxvij
Quõ demðes ſenſuʒ pᷣcedũt ca.xxviij
Ouomodo moꝛtui cognoſcunt que fiũt
in hoc mundo „ cca. xxix
De potentijs aĩe et eiꝰ virtutibo ca.xxx

=òò”U”äl

De dignitate anime ca. xxxij
De coꝛpoꝛis materia ca. xxxiij
D totus homo aia noiatur ca.xxxiiij

§

(Cabula

Quomõ anĩa Lognoſcat ſe ꝑ ſe ca.xxxi

De dignitate hüane ↄditiõis ca.xxxv

De cõuenietia int deũ ⁊ aiam ca.xxxvi
De nobilitate ipius anime. ca.xxxvij
Diffinitio virium anime. ca. xxxviij
D, anima ad imaginem ⁊ ſimilitudinez

dei facta elet. cCaa. xxxix
O, anima non ſit ex diuina natura crea
ta:nec ſit pars dei ca.xl.
O anima de nihilo filiat c. xli

Ouare deus animas creat quaſ abſc; re
medio moꝛi ſcit. Cq. xlij

D. natura anime inueniatur a philoſo/⸗

phis dicta. ca. xliij

*

Do coꝛpꝰ oſtat ex qᷓttuoꝛ elem̃tꝭ.ca.xliiij
Do btitudo deinõ poteſt augeri nec mi
nui:⁊ ꝙ ſola charitate rationales creatu/

ras creauit. ca. xlv
De natura quam deus fecit inſignem ſi⸗
militudine ſua. ca. xlvi
De humano animo. ca. xlvij

D anime non ſunt ab initio cum ange/
lis nec ſimul craeate. ca. xlviij
D., hõ ex duaby ſubſtãtijs ↄſtat: ⁊ aĩa
ſine carne ſuũ rationale tenet. ca.xlix
QDuid ſit meditatio. cd.l.
On nulla ſcientia melioꝛ ſit qᷓ ꝙ; homo

ſe cognoſcaoat. aqg. li.
De triplicis aſcenſionis gradu. ca.lij
Do neceſſariũ ſit homini ſe cognoſcere q̃ᷓ
lis ſit ad malũ vel ad bofrnun ca.liij.
ODuomõ aſcẽdamus ad cognitionẽ ipi
OD., ſint nomina pietatis pater ⁊ filius ⁊
ſpirituſſanctus. Ld.lv
O, ania ſeipam nõ poteſt ſtringere in bo
nis cogitationibus ca. lvi
O, bona appetamus ca. lvij

Pe gaudijs ⁊ bonis paradiſi ca.lviij

e quadã qᷓrimonia ad ſanctos ca.lix
De bonis paradiiii a. lx
O, anid in eſſentia ſit ſimplex:et ꝙ ſeptẽ

ſunt actus anime Cc. xi⸗
De ceteris inſtructionibus quas loqui/
turad animla (cg. xij
Eldbuc loquit᷑ ad anĩam ſuam ca.lxiij
Hunc ↄfoꝛtat ſemetißßm ca.lxiiij

D duab ſubſtãtijs ↄſtat hõ ca. xviij
Dy ſpuũs in hoiĩie vnũ ſit cũ aia ca.xix
De libero arbitrio ca. xx
De ſacramento baptiſmſi ca. xxi
De euchariſltſia ca. xxij

Mullus ſaluat᷑ niſi deo auctoꝛe ca. xxv

O. tripliciter fruemur deo in eterna be /
atitudine ccalxv

Diffinitionibo oꝛthodoxe fidei ⁊ eccleſia⸗/
ſticis dogmatibus.
De fide trinitattis. Ca. pmũ
De incarnatione chꝛiſti ca.ij.
O, etern de ex vᷣgine natꝰ ſit ca. iij
De trinitate perſecta ca. iiij
De homouſion ca. v.
De reſu rrectione ca.vi
Item de eddem . ca. vij

De iudicio viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ ca. vij
„ nulla poſt reſurrectionem ⁊ iudiciuzʒ
futura ſit reſtitutio Cg. viij
Daʒ ante mundũ angeli facti ſunt ca.ix

ſolus deus lit incoꝛpoꝛeus ca. x
Do om̃is creatura ſit coꝛpoꝛea ca.xi
Be immoꝛtales ſint anie ca.xij

D, anime hominum non ſint ſimul crea
ternec per coitum ſeminate ca. rinj
O. due anime nõ ſint in homĩe ca.xiiij

D ſolus hõ imoꝛtalẽ hʒ aiam ca. xv.
D anie anialiũ ſint moꝛtales ca.xvi

O anima hominis foꝛmato coꝛꝑe inſe/
Ccg. xvii;

epenitentia ca. xxiij
e diuinis pꝛomiſſionib- ca.xxiiij

O, malum non ſit a do ca. xxvi
O) nihil eſt immutabile niſi ſolus de/
us. . ca. xxvij
De angelica ſanctitate ca.xxviij
De nuptijs:ↄtinẽtia ⁊ vᷣgĩtate ca.xxix
Deciboꝛum acceptione ca.xxx
O nuptie non ſint male ca.xxxi

Beatã vᷣginẽ ſemꝑ fuiſſevginẽ ca.xxxij

Senementi mundhi ca. xxxiij

De facultatibus erogãdis ca.xxxiiij
Oue ſint illa q̃ clicatũ ĩpediũt ca.xxxv

De reliquijs ſanctoꝛum ca.xxxvi

Decathecuminis defunctis ⁊ martyri/

CCabula

bus non baptizatis

ca.xxxvij
Qualiter euchariſtia offerat᷑ ca.xxxviij
De humana carne ca. xxxix
Oo in reſurrectione ſexus non immuta/
bitur. ca. xl.
O) ante paſſionẽ dñi ſanctoꝛum anime
in inferno detinebantur ca.xli
Oo. poſt aſcenſionem ſanctoꝛum anime
cum chꝛiſto ſint ca.xlij
De peccatoꝛũ venia ca.xliij

O) diabolũ lateãt cogitatiões ca.xliiij
Non ſemper male cogitationes a diabo

o emergunt ca.xlv
O, demones anĩabo hominuʒ nõ immi/
ſceantur ſed applicent᷑ ca.xlvi
De ſignis ⁊ virtutibus ca. xl vij

nullus ſignis ſanctꝰ ſit ca. xlviij
, nullus ſanctoꝛũ caret pẽto licet affe-

ctu teneat ſanctitatem ca.xlix

De paſchali ſolennitate ca.l.

¶ Niber ad lectoem

Warbara quid pꝛodeſtvel quid romana
trophea

Noſie:quid ethereas ſolis adire vias:
Quid leges: qd iura iuuat quid cuncta
tenere?⸗
Si tibi nulla anie cura ſalutis erit.
Nil facit ex iſtis ad veraʒ crede ſalutem.
Mec ſapiunt anĩe noxia verba deo.
Ouere igitur virtutis opus:quod ade/
thera ducat. L
Dð doceat maneãt gaudia q̃nta pijs.
Boſe ego ſum qui te ſuperas comitaboꝛ
ad arces.

„

Me lege q rectum dirigo qua ſit iter

2 — — 5 —
. ——-—-—-—- ————— —
— 2
.
—mmmnn — == ðs — „
—, . £ * — 8
— *
. . . S 1 .
5 . „ . ð 8
.
. .
. * .
J .
.
.
.
7 2
–

Kcopi Hipponenſis

ite reparationẽ apitulu I

Omine de
us meꝰ da coꝛdi meo

te ðᷣſiderare: deſiderã
do q̊ꝛere:q̃ꝛẽdo ĩueni

—

— mere:redepta non iterare.·Da dñe deus
Imeunus coꝛdi meo penitẽtiã:ſpũi ↄtritõʒ:
MNhnelargitatẽ. Rex me extingue i me de/
ſideria carnis ⁊ accẽde ignẽ tui amoꝛis.
Regdẽptoꝛ meꝰ expelle a me ſpm̃ ſuꝑbie:
⁊ ↄcede ꝓpiciꝰ theſauꝝ humilitatis tue.
Saluatoꝛ meꝰ amouea me furoꝛẽ ire:et

re mihi mitis mentis dulcedinẽ. Da cle
mẽtiſſime pater mihi ſolidã fidẽ: ſpeʒ cõ

M gruam:charitatẽ cõtinuã. Rectoꝛ meus

auerte a me vanitatẽ:mẽtis incõſtantiã.
coꝛdis vagatõem:oꝛis ſcurrilitatẽ:ocu/⸗
loꝝ elatõem.vẽtris ingluuiẽ:oppꝛobꝛia
ꝓximoꝝ:ſcelera detractionũ:curioſitatꝭ
pꝛuriginẽ:diuitiaꝝ cupidinẽ:potẽtatuũ
rapinã:inanis głie appetitũ:hypocriſis
malũ:adulatõis venenũ:ↄtẽptũ inopũ:
opp̃ſſiõem debiliũ:auaricie ardoꝛẽ:inui
die rubiginẽ:blaſphemie moꝛtẽ. Reſeca
ĩ me factoꝛ meꝰ temeritatẽ iniquã:ptina
ciã:inͥ etudinẽ:ocioſitatẽ: ſomnolẽtiaʒ:
pigriciã:mẽtis hebetudinẽ:coꝛdis ceci⸗/
tatẽ:ſenſuſobſtinatõeʒ:moꝝ truculẽtiã:
boni ĩobediẽtiã:ↄſilij repugẽntiã:lingue
effrenatõem:paupeꝝ pᷣdam:impotẽtũ vi
olentiã: innocentũ calũniã:ſubditoꝝ ne/
gligentiã. Lirca domeſticos ſeueritatẽ:

D duriciã. Deꝰ meꝰ miſericoꝛdia mea oꝛo
tdilectũ ſiliũ tuum da mihi mificoꝛdie
oꝑa:pietatis ſtudia:ↄpati afflictis:ↄſule
re erroneis:ſuccurrere miſeris:ſubueni/
re egenis:ↄſolari meſtos:releuare oppᷣſ/
R ſos: paupes recreare: flebiles refouere:
dimittere debitoꝛibo:parcere ĩ me peccã

L
Weaitationes diui Auguſtini Epi /
¶ Inuocatio dei omnipotetis ad moꝛũ

re:iueniedo amare:a/
mãdo mala mea redi/

utetia: ſpuid * nõ ſolũ qu
ocul lachꝛymaꝝ fontẽ.manibꝰ elemoſy/⸗

ĩdulge mihi benign ſcutũ patiẽtie. Cre
atoꝛ me euellea me animi rãcoꝛẽ:⁊ largi

aduerſus familiares ĩpietatẽ:erga pxioſ

Foliü I.

tibus: odiẽtes me diligere:p maliſ bona
reddere: neminẽ deſpicere ſʒ honoꝛare:
bonos imitari: malos cauere:vᷣtutes am

plecti:vicia reijcere:ĩ aduerſis patiẽtiä:
in ꝓſpis ↄtinentiã:cuſtodiã oꝛis:⁊ oſtiũ
circũſtantie labijs meis.terrena calcare:
celeſtia ſitire.

Cado nnis accuſatio ⁊ cõt endati o mi
Lce plaſmo

icoꝛdie diuine (Laß.

gto⸗
meꝰ:multa rogaui cũ nec pau /
a ꝓmerui. Fateoꝛ heu fateoꝛ:
ſolũ que poſtulo nõ debent᷑ dona: ſed
multa ⁊ iexquiſita ſupplicia. Animãt tñ

me publicani:meretrices ⁊ latrões.qui

a faucib hoſtis momẽtanee eruti:ſinib⸗
excipiunt᷑ paſtoꝛiſ.Tu enĩ factoꝛ oĩim de
us licet in cũctis oꝑib tuis ſis mirabił.
mirabilioꝛ tñ crederis eſſe in oꝑibꝰ pieta

tis. Uñ de temetipᷣo ꝑ quẽdã tuũ ſeruũ

dixiſti. Miſeratiões eiꝰ ſuꝑ omĩa opera
eiꝰ.Et q̃ſi de ſingulo loq̃ntẽ ð vniuerſo

pplo tuo te dixiſſe ↄfidimꝰ.miſericoꝛdi

am aũt meã nõ diſpgam ab eo. Nullum
enim ſpernis.neminẽ abücis.neminẽ ꝑp/
hoꝛreſcis:niſi foꝛte qͥ amens te exhoꝛru
erit. Ergo mõ iratus nõ ꝑcutis.ſed te ir
ritãtibo dona ſi q euerint tribuis. Deus
meus coꝛnu ſalut mee ⁊ ſuſceptoꝛ meꝰ:
ego infelix:ego te irritaui.ego malũ coꝛã
te feci.furoꝛẽ tuũ ꝓuocani.iram ꝓmerui.
peccaui ⁊ paſſus es. deliqͥ ⁊ adhuc ſuſti/
nes. Si peniteo parcis:ſi reuertoꝛ ſuſci/
pis.inſuꝑ dũ differo pᷣſtolaris. Reuocaſ
errantẽ.inuitas repugnãtẽ:expectaſ toꝛ
pentẽ.amplexaris redeũtẽ. Doces igtan
tẽ:merẽtẽ mulces:a ruina ſuſcitas:poſt
lapſũ reparas:petẽti largiris.q̃ꝛẽti inue/

niris.pulſanti aperis.Ecce dñe deus ſa

lut mee quid opponã neſcio.quomodo
reſpõdeã ignoꝛo.nullũ abs te ↄfugium.
nullũ a te patet latibulum.oſtẽdiſti mihi
bñ viuendi viã.et gradiẽdi ſciẽtiã dedi/
ſti.minatꝰ es mihi gehẽnam:⁊ pollicitꝰ
es mihi paradiſi głliam. Nũc pater mifi
coꝛdiaꝝ:⁊ deꝰ totiꝰ cõſolatõnis:ↄfige ti
moꝛe tuo carnes meas:quatenꝰ q̃ mina⸗
naris metuẽdo euadã.⁊ redde mihi leti/
ciam ſalutaris tui.vt q̃ᷓ ſpõdes duliged

NłU‚ä

(Meditationes

ꝑcipiã. Yoꝛtitudo mea dñe:firmamẽtuʒ
meũ:deus meuſ:refugiũ meũ ⁊ liberatoꝛ
meus. Suggere quid de te cogitẽ. doce
quibo te ſermõibo inuocẽ:da quibus ope

ribs tibi placeã.ſcio nãq; ſcio vnũ quo tu
placaris ⁊ aliud qð non ſpernis. Eſt vti
qʒ tibi ſpũs cõtribulatꝰ ſacrificiũ.⁊ acce

ptas coꝛ contritũ et humiliatũ. His me

deus meus adiutoꝛ meꝰ dita munerib.

his contra inimicũ muni ꝓtectionibus.
hoc de flãmis vicioꝝ pᷣſta refrigeriũ.hoc
aũt deſiderioꝛũ paſſiõib pande piũ refu
giũ. Yac dñe virtus ſalutis mee ne ſim ð
numero eoꝛũ qui ad tẽpus credũt ⁊ in tẽ
poꝛe tẽptatõis r̃cedũt. Obumbꝛa caput

meũ ĩ die belli.ſpes mea in die afflictõöis.

⁊ ſalus in tꝑe tribulatõis.En dũñe illumi
natio mea ⁊ ſalus mea.rogaui qb egeo.

intimaui qᷓ timeo:ſed remoꝛdetcõſciẽtia.
repᷣhẽdunt me coꝛdis ſecreta.⁊ qdð amoꝛ

miſtrat:timoꝛ diſſipat:ʒelus incitat: me/

tus increpat.Acta mea foꝛmidinẽ: ſʒ tua

ingerit pietas fiduciã.tua hoꝛtat᷑ beni/
gnitas:mea tardat malignitas.Et ut ve
rius fatear occurrũt memoꝛie phãtaſma

ta vicioꝛũ que reuerberãt audaciã pꝛeſu

ntiũ animoꝛum.

¶ Hominis cõqueſtio qui ꝓpter inobe/
gieẽtiã a dño nõ audi ¶ Caßp. II.

ogio dign ſit:qua fronte gr̃am

iã depoſcit:laceſſit iudicẽ:qui

onoꝛari:regi inſultat obnoxiꝰ ſupplicõ

qui donari flagitat ĩdebito bꝛauio:⁊ dul!
cẽ affectũ patris ſtultuſ exacerbat fili?:q
poſt illatas ↄtũelias ante penitudinẽ he

reditatꝭ vſurpat celſitudinẽ. Quid mi pr
me geſſiſſe recolo:merui moꝛtẽ ⁊ peto vi/
tã. Cõmoui regẽ meũ:cuiꝰ impudens in

noco pᷣſidiũ.Cõtẽpſi iudicẽ quẽ temere
poſtulo adiutoꝛẽ. Inſolẽs renui audire
patrẽ quẽ dẽmũ pᷣſumo hr̃e tutoꝛẽ. Heu

mihiq; ſero venio: heu heu q; tarde feſti

no. heu meqꝛ curro poſt vulnera dedig/
nãs incolumis pᷣcauere iacula.Neglexi

ꝓſpiceretela:modo vᷣo ſollicitoꝛ de moꝛ/

te vicina.vulnera vulneribꝰ inflixi:qꝛ ſce

Wm enz quis

ritate gloꝛiã depoſcit:laceſſit iudicẽ:qui
acgoſi aritctise wcticttie pmis

lera ſcelerib addere ñ tinini Teceri dca
trices labe reſꝑſi:quia pꝛiſca
dernis iniq; tatiba recipꝛocaui.⁊ que diu
na ſolidauerat medicina: mea rſoluit pꝛu
rigo phꝛenetica. Cutis q̃ ſuꝑducta vul/

agicia mo

neriba moꝛbũ celanerat:ſanie erũpẽte pu
truit.quia iterata iniquitas cõceſſam mi
ſericoꝛdiã exinaniuit. Noui qͥ ppe ſcrip/

tũ.in quacunq; hoꝛa iuſtꝰ peccauerit om
nes iuſticie eius obliuiſcent᷑. Si iuſticia
abolet᷑ iuſti ruentis: quãto magis peni /
tẽtia peccatoꝛis in idipᷣm reuerẽtiſ. Quo
tiẽs canis redij ad vomituʒ:et quaſi ſus
repetij volutabꝛũ? YFateoꝛ qꝛ nihil r̃coꝛ

dari eſt ĩpoſſibile. Quot moꝛtaliũ igno/

raãtes peccare docui: volẽtes delinqꝛe ꝑ/

ſuaſi.reſiſtẽtes coegi: volentibo conſenſi.
Ouot ſane gradiẽtibo laqueũ induxi:viã
querẽtibo foueam retexi:vt patrare non
hoꝛrerẽ:obliuiſci ñ metui. Sed tu iuſtꝰ

iudex ſignans peccata q̃ſi in ſacculo ob/

ſeruaſti oẽs ſemitas meas:⁊ cũctos greſ

ſus meos dinumeraſti. tacuiſti ſemꝑ ſilu
hi demũ loque

iſti. patiens fuiſti. Ue mi
ris quaſi parturis.
HVaugicis timoꝛ. (Cap̃ IIII

Eus deoꝛuʒ do

ui quia manitfeſtꝰ venies.noui
quia nõ ſemꝑ ſilebis.cum in conſpectu

tuo ignis exardeſcet. ⁊ in circuitu tuo tt

peſtas valida ingruerit.cũ aduocaueris
celũ deſuꝑ:et terrã diſcernere populũ tu
um.Et ecce coꝛã tot milibus populoꝛuʒ
nudabunt᷑ omes iniquitates mee.tot ag
minibo angeloꝛũ patebunt vniuerſa ſce/
lera mea.nõ ſolũ actuũ ſed etiã cogitatõ/
num ſimulq; locutionuʒ. Tot iudicibus
inops aſtabo:quot me pᷣceſſerunt ĩ opere
bono.tot arguẽtibus cõfũdar:quot mi/

hi pᷣbuerũt bene viuẽdi exempla.tot cõ/

uincar teſtibus: quot me monuerũt ꝓfi/
cuis ſermõibus:ſeq; imitãdos iuſtis de
derũt actõibus.Dũñe mi non ſuppetit qͥd
dicam:nõ occurrit quid reſpõdeam. Et
cũ iam interſim ſeuo illi diſcrimini:toꝛq̃t
me ↄſciẽtia:cruciãt coꝛdis arcana:coar/
tat auaricia:accuſat ſuꝑbia:cõſumit ĩui

dia:inflãmat ↄcupiſcẽtia:ĩfeſtat luxuria

mine pᷣſtabilis ſuꝑ malicia. No

R—
.

ſne;
ſeig
hent
lſtla⸗
ſen
e

1

dDoce me q̃ſo

95 ☛

ä s

dehoneſtat gula:ebꝛietas ↄfutat:detra
ctio lacerat:ambitio ſupplantat:rapaci
tas obiurgat:diſcoꝛdia diſſipat:ira per
turbat:leuitas diſſoluit:toꝛpoꝛ oppᷣmit
hypocriſis fallit:adulatio frãgit:fauoꝛ

attollit:calũnia pungit.Ecce liberatoꝛ

me de gentibo iracũdis:ecce cũ quibvi
xia die natiuitatꝭ mee:quibo ⁊ ſtudui:qͥ/
bus ⁊ fidẽ ſeruaui. Ipſa me q̃ dilexeraʒ
ſtudia damnãt:q̃ laudauerã vituperant
Hi ſunt quib acquieui amici:quib pa
rui magiſtri:⁊ quib ſeruiui.dñi ↄſules
quibo credidi:ciues quibo cohabitaui:
domeſtici quibo cõſenſi. Heu mihi rex
meꝰ:⁊ deꝰ meus:qꝛ incolatꝰ meus ꝓlon
gatus eſt. Ue mihi illuminatio mea.qꝛ
habitaui cũ habitantibo cedar. Et cum
dauid ſanctꝰ dixerit multũ.quãto mag⸗
ego infelix dicere poſſum:nimis incola
fuit aĩia mea firmamentũ meũ deꝰ:nõ iu
ſtificabit᷑ in conſpectu tuo om̃is viuẽs.
Spes mea nõ eſt ĩ filjs hominũ.Oueʒ

ſi remota pietate iudicaueris iuſtũ inue

nies.⁊ niſi pueneris miſerãdo impiũ nõ
eſt d gloꝛificet piũ. Credo nanq; ſaluſ
mea qð audiui.quoniã benignitas tua

„ M

ad penitentiã me adducit:tui oꝛis mihi

ſonuerunt nectarea labia. Nemo poteſt
veniread me niſi pater meuſqͥ miſit me

traxerit en.Eniuero qꝛ me inſtruxiſti tã

q; ꝓpiciꝰ inſtructõne foꝛmaſti:totis me/

dullis coꝛdiſ: toto niſu mẽtis.te om̃ipo

tens pater. cli dilectiſſimo filio tuo te;
dulciſſima ꝓles cũ ſereniſſimo ĩuoco pa

raclito.trahe me quatenꝰ poſt te curraʒ
89ore vngenror. tuoꝝ dulciter.
Inuocat᷑ pater ꝑ filiũ ¶ Capᷣ. V.
RNuoco te de
us meus:inuoco te:qꝛ ꝓpe
es omnib inuocantib te in
eritate. Tu em̃ veritas es
clementiã tuã:ſancta ve/
ritas doce me inuocare in veritate:qꝛ

fieri qũo opoꝛteat neſcio.ſed a te doceri

beata veritas humiliter ĩploꝛo Abs te

em ſapere eſt diſſipere. te vo noſſe eſt ꝑ/
fecte ſcire. Erudi me diuina ſapientia ·

doce me legem tuã.Credo nãq; quẽ tu

erudierꝭ beatus erit ⁊ delege tua docue

4

„ — —
„ *
.
4

II.

ris euʒ. Deſidero inuocare te:qð queſo
fiat in veritate.Quid eſt in veritate iuo
care veritatem:niſi in filio patrẽ?:Ergo
ſancte pater ſermo tuus veritas eſt: pꝛi/
cipiumq; verboꝛum tuoꝝ veritaſ. Hoc
quippe eſt verboꝛum tuoꝛum pꝛincipi/
um qð in pꝛincipio erat verbũ. In ipſo
pꝛincipio te ſummũ adoꝛo pꝛincipium.
In ipſo veritatis yerbo te ꝑfecta inuo/⸗
co veritas:in quo ipſa eadẽ veritas diri

gas me in veritate ⁊ doceas. Ouid eniʒ

eſt dulcius q; genitoꝛẽ in nomine vnige
niti inuocare:patrẽ in recoꝛdatione fũij
ad pietatẽ inflectere:regẽ chariſſime ſo⸗/
bolis denominatione mitigare: Sic eĩ

ſolent rei carcerib eripi:ſic cõmãcipati

vinculis liberari:ſic triſtẽ accipiẽtes ſen
tentiam capitis nõ ſolũ abſolui ſʒ inſuꝑ
nanciſci inſolitã gratiã:dũmodo iratis
pꝛincipibusg dilecte ꝓlis intimauerint
charitatẽ. Gic delinquẽtes ſeruuli eua
dunt ſupplicia dominoꝝ:dũ ꝓ eis inter
uenit dulcedo filioꝛum. Sic te om̃ipo/
tens pater per om̃ipotentis filij chari/
tatem poſtulo:educ de carcere ad confi/
tendum nomini tuo animã meaʒ:libera
me a vinculis peccatoꝛũ:per coeternuʒ
flagito vnicũ tibi natũ:meq; cui ꝓpꝛia
merita letalẽ minant᷑ ſententiã:pᷣcioſiſſi

me ad dexterã tuã ↄſedentis ꝓlis inter/

pellatione reſtaura placatus ad vitam.
Duẽ enim alium dirigam interceſſoꝛeʒ

tibi neſcio niſi huncqui eſt pꝓpiciatio p

peccatis noſtrꝭ:qui ſedet ad dexterã tuã

interpellans ꝓ nobis. Ecce aduocatus

meus apud te deũ patrẽ.Ecce pontifex

ſummꝰ qui ñ alieno eget expiari ſangui

ne:qꝛ ꝓpꝛio refulget ꝑfuſus cruoꝛe.Ec
ce hoſtia ſancta bene placens ⁊ perfecta
in odoꝛẽ ſuauitatis oblata ⁊ accepta Ec
ce agnus ſine macula:qͥ coꝛã ſe tondeti/

bus obmutuit:qͥ alapis ceſus ſputis il/
lituſ:oppꝛobꝛijs affectꝰ:os ſuũ ñ aꝑuite

en qͥ peccatũ nõ fecit:peccata nr̃a ꝑtulit
⁊ languoꝛes noſtros ſuo liuoꝛe ſanauit.
DVic repᷣſentat homo patri paſſionez

SBpice pater
RiC me ann

— —
— — W —
* *R’j

WWMeditationes

impia paſſum. Reſpice clemẽtiſſime rex

quis patit᷑:⁊ reminiſcere benignꝰ p q̊ pa

titur. Nõne hic eſt mi dñe innocens ille:

quẽ vt ſeruuʒ redimeres filiũ tradidiſti⸗
Nunqͥd nõ auctoꝛ vite hic eſt qͥ vt ouis

ad occiſionẽ ductꝰ:tibiq; vſq; ad moꝛtẽ

obediẽs factꝰ:atrociſſime nõ timuit ne/

cis genꝰ ſubire: Recole totiꝰ ſalutis di /
ſpenſatoꝛ:qꝛ hic eſt ipſe quem ⁊ ſi ex tua

virtute genuiſtumee tñ infirmitatis par.
ticipẽ fieri voluiſti. Ulere hec eſt tua dei
tas ꝗᷓ meã induit naturã:crucis aſcendit

patibulũ:q̃ ĩ aſſumpta carne triſte tulit
ſuppliciũ. Reduc dñe deꝰ meus oculos
tue maieſtatis ſuꝑ opꝰ ineffabilis pieta
tis. Intuere dulcẽ natũ toto coꝛꝑe exten
ſum:cerne manꝰ innoxias pio manãtes
ſanguine:⁊ remitte placat ſcelera q̊ pa/
trarũt manꝰ mee.Cõſidera inermelatuſ
crudeli ꝑfoſſuʒ cuſpide:⁊ renoua me ſa /

cro fonte queʒ inde credo fluxiſſe. Vlide
imaculata veſtigia q̃ non ſteterũt in via
peccatoꝝ:ſed ſemꝑ ambulauerũt in lege

tua diris confixa clauis:⁊ ꝑfice greſſus

meos ĩ ſemitis tuis:⁊ fac me odio habe
re benignꝰ om̃es vias iniq tatis:viã ini
quitat amoue a me:⁊ fac me ꝓpiciꝰ viã

veritatis eligere.Oꝛo te rex ſanctoꝝ per

hunc ſanctũ ſanctoꝝ:ꝑ hunc redempto/

rem meũ:fac me currere viã mandatoꝛũ

tuoꝛũ:vt ei valeã ſpiritu vniri:qui mea
nõ hoꝛruit carne veſtiri. Nunqͥd non at
tendis pie pater adoleſcentis filij chariſ
ſimi caput niuea ceruice deftexa pᷣcioſiſ/
ſimã reſolutũ in moꝛtẽ Aſpice mitiſſime
ↄditoꝛ dilecte ſobolis humanitatẽ:⁊ mi
ſerere ſuꝑ infirmi plaſmatis debilitatẽ.
Candet nudatuʒ pectus:rubet cruentũ
latus:tenſa arent viſcera:decoꝛa lãguẽt
lumina:regia pallẽt oꝛa:pcera rigẽt bꝛa
chia:crura pendẽt marmoꝛea.rigat tere
bꝛatos pedes beati ſãguĩs vnda. SGpe/
cta gloꝛioſe genitoꝛ gratiſſime ꝓlis lace

rata mẽbꝛa:⁊ memoꝛare benignꝰ q̃ maean

eſt ſubſtantia:ↄſpicare dei hominis pe/
nam:⁊ relaxa cõditi hoĩs miſeriã. Uide
redemptoꝛis ſuppliciũ:⁊ redẽpti dimit
te delictũ. Dic eſt dñe mi quẽ ppter pec
cata populi tui ꝑcuſſiſti: licet ipſe ſit di/

lectꝰ in q̊ tibi bñ placuiſti:hic eſt ille in /

nocens in qͥ dolus nõ eſt inuentus: ⁊ ta /
men inter iniquos deputateſt.

¶ Hic recognoſcit bano ſecauſam elſe

paſſionis. (¶( Kap. VII.
Wid cõmiliſti
dulciſſime puer vt ſic iudicare
ris: Quid cõmiſiſti amantiſſi
me iuuenis vt adeo tractareriſjOõð ſcełꝰ
tuum:q̃ noxa tua:q̃ cauſa moꝛtis:q̃ occa
ſio tue damnatõis? Ego em̃ ſum tui pla
ga doloꝛis:tue culpa occiſiõiſ.Ego tue
moꝛt meritũ:tue vindicte flagitiũ.Ego
tue paſſionis liuoꝛ:tui cruciatus laboꝛ.
O mirabilis cẽſure ↄditio:⁊ ineffabſis
miſterij diſpoſitio. Peccat iniquꝰ ⁊ pu/
nit᷑ iuſtꝰ: delinqͥt reꝰ ⁊ vapulat innocẽs:
offendit impiꝰ ⁊ damnat᷑ pius:qð meret᷑
malꝰ patit᷑ bonꝰ:qð ꝑpetrat ſeruus exol
uit dñs:qð cõmittit homo ſuſtinet deꝰ.
Wuo nate dei q̊ tua deſcẽdit humilitaſę
Duo tua fla grauit charitas:q̃ pꝛoceſſit
pietas:q̊ excreuit benignitas:quo tuuſ
attigit amoꝛ:q̃ ꝑuenit cõpaſſio? Ego ei
iniq̃ egi:tu pena multaris.Ego facinuſ
admiſi:tu vltione plecteris:ego crimen
edidi:tu toꝛture ſubijceris:ego ſuꝑbiui:
tu humiliarꝭ:ego tumui:tu attenuaris:
ego inobediẽs extiti:tu obediẽs ſcelꝰ in
obediẽtie luis:ego gule paruiũ:tu inedia
afficier:me ad illicitã rapuit ↄcupiſcen
tia arboꝛẽ:te perfecta charitas duxitad
crucẽ:ego pᷣſumpſi vetitũ:tu ſubiſti ecu
leũ:ego delectoꝛ cibo:tu laboꝛas patibu
lo:ego fruoꝛ delicijs:tu laniaris clauis:
ego pomi dulcedinẽ:tu felliſ guſtaſ ama
ritudinẽ:mihi ridens ↄgaudet eua:tibi
ploꝛãs cõpatit᷑ maria:ecce rex głie:ecce
mea ĩpietas ⁊ tua claret pietaſ. En mea
iniuſticia:⁊ tua liquet iuſticia. Ouid rex
meꝰ ⁊ deꝰ meꝰ:qͥd retribuã tibiꝓ om̃ib⸗
q̃ retribuiſti mihi? Nõ em̃ inueniri pᷣt in
coꝛde hoĩs qð ↄdigne talib referat᷑ pꝛe/
mijs. Nunquid ſagacitas machinaripᷣt
hũana:cui comparet᷑ miſeratio diuina?
WPec eſt creature moliri officium q̊ᷓ iuſte
creatoꝛis recõpenſet pᷣſidiũ.Eſt aũt na/
te deiĩ hac tua admirabili diſpenſatõe:
eſt cui fragilitas mea in aliq̊ ſuppetit ſi
tua viſitatõe cõpuncta mẽs carnẽ ſuam

—;sz

crucifigat cũ vicijs ⁊ cupiſcentijs:⁊ B

cũ a te cõcedit᷑ q̃ſi iã tibi incipit cõpati:
22tu ꝓ peccato meo dignatꝰ es moꝛi.
Pica ꝑ interioꝛis hoĩs victoꝛiã te du/
cearmabit᷑ ad exterioꝛẽ palmã.q̃tenꝰ de
uicta ꝑſecutõe ſpũali nõ vereat᷑ ꝓp amo/
re tuo ſubijci gladio materiali. Ita exi/
guitas cõditõis ſi tue cõplaceat pietati
magnitudini valebit rñdere creatoꝛis.
Et hec celeſtis medicina bone ieſu:hoc
tui antidotũ amoꝛis.Oꝛo te ꝑ antiquaſ

mificoꝛdias tuas:infunde vulneribus

meis q̊ reiecta viperee ↄtagionis bile re
integret me incolumitati pꝛiſtine.q̊ͥ gu/⸗
ſtatũ tue nectar ſuauitat faciat me illece
bꝛoſa mũdi toto affectu deſpicere:⁊ nul
la eiuſ aduerſa ꝓ te foꝛmidare:memoꝛq;

ppetue nobilita ſemꝑ faſtidiã ventos

huiꝰ tranſitoꝛij tumoꝛis. Nihil q̃ſo ſine
te mihi dulceſcat:nihil cõplaceat:nilp/
cioſũ:nil pᷣter te mihi arrideat ſpecioſũ:

vileſcãt obſecro abs te mihi omia:ſoꝛde

ant vniuerſa. Oð tibi aduerſũ eſt ſit mi/
hi moleſtũ:⁊ tuũ beneplacitũ mihi inde
ficiẽs deſideriũ.Tedeat me gaudere ſi/⸗
ne te: ⁊ delectet ↄtriſtari ꝓ te. Sit mihi
nomẽ tuũ refocillatio:⁊ memoꝛia tua cõ

ſolatio:fiãt mihi lacrime mee panes die

ac nocte inueſtigãdo iuſtificatões tuaſ.
ſit bonũ mihi lex oꝛis tui ſuꝑ milia auri
⁊ argẽti.Sit obedire tibi mihi amabile

reſiſtere tibi execrabile. Rogo te ſpes
mea ꝑ om̃es pietates tuas:vt ꝓpicieꝛiſ

impietatibo meis.Adaperi aures meas
mãdatis tuis:⁊ ne declines flagito ꝑ no
men ſanctũ tuũ ĩ verba malicie coꝛ meũ
ad excuſandas excuſatões in pctis.Pe

to etiã ꝑ admirabilẽ humilitatẽ tuaʒ ne
veniat mihi pes ſuꝑbie:⁊ manus pecca
toꝛis nõ moueat me.

Hic exponit hõ deo patri paſſionẽ fi

lij ĩ ſuã reconciliatõeʒ. ¶Cap.VIII.

Mce omipotẽs
de pater dñi mei diſpone be/
nignꝰ:q̃ſo miſerearis mei:qm

quicqͥd pᷣcioſius inueni deuote obtuli⸗

quicqd chariꝰ repperi ſuppliciter pſen/

taui. Nihil mihi reliqͥ quin tue expoſu/

—

criʒ maieſtati:nihil iã ſuꝑeſt qð adijcia⸗

*

III.

qꝛ totã tibi delegaui ſpem meã. Direxi
tibi aduocatũ meũ dilectũ filiũ tun:mi/

ſi gloꝛioſam ꝓgeniẽ inter me ⁊ te media

toꝛẽ.miſi inquã ĩterceſſoꝛẽ ꝑ quẽ cõfido

veniã.miſi verbũ qꝛ ꝓ meis dixi miſſuʒ
factis:⁊ numeraui tibi ſanctiſſime ſobo
lis paſſionẽ quã ꝓ me credo fuiſſe ꝑpeſ/⸗

ſam. Kredo ate milſa deitatéme ſuſci
piſſe humanitateẽ:in qᷓ dignũ duxit ala/

paſ.vincula:ſputa:irriſiones pꝑferre:nec
nõ crucẽ clauos telũq; ſuſcipere. Hanc

olim infantie vagitibo demolitã:pueri/

cie pãnis ↄſtrictã:iuuẽtutis ſudoꝛibus
vexatã:ieiunijs maceratã:vigilijs affli/
ctam:itineribo feſſã:poſtea affectã flagrꝭ:

laceratã ſupplicijs:deputatã cũ moꝛtu/

is:dotatã gloꝛia reſurrectõis:celoꝝ gau
dio induxit:⁊ in dexterã tue celſitudiniſ
collocauit. Hec placatio mea ⁊ ꝓpicia/
tio tua. Hic attẽde pius quẽ genuer ſi⸗/
liũ:⁊ quẽ redemeris ſeruũ Hic aſpice fa
ctoꝛẽ ⁊ ne deſpicias facturã.Amplecte/⸗
re ſerenũ paſtoꝛẽ:⁊ reſpice miſericoꝛs al
latã ppꝛijs humeris ouẽ. Nic eſt fideliſ
ſimus paſtoꝛ illeqͥ dudũ errabundã per

abꝛupta montiũ:ꝑ pᷣcipitia valliũ:mul/

tis varijſq; q̃ſierat laboꝛib.Quiq; iam
moꝛieti:iã ꝑ longa exilia deficiẽti:tñ in /
nente:gaudens ſe ſuppoſuit:⁊ miro ſibi
ãniſu charitat annexãde ↄfuſionis abiſ

ſo leuauit:pijſq; aſtrictã complexibo ad
nonagintanouẽ vnã q̃ perierat repoꝛta⸗
uit: Ecce dñe mirex de omipotes:ecce
paſtoꝛ bonus:refert tibi qð cõmiſiſti ei:
Buſcepit te diſponẽte ad ſaluandũ ho
minẽ:quẽ tibi reſtituit om̃i labe ĩmunẽ.
Ecceè tuũ tibi chariſſimꝰ natus plaſma

recõciliauit qð a te pꝛocul deuiauit.En

gregi tuo paſtoꝛ mitis refoꝛmat:qð pꝛe
do violentꝰ abegerat. Reddit tuis 2ſpe
ctib ſeruũ:quẽ ſua fecerat ↄſcietia ſugi

tiuũ:vt qͥ ꝑ ſe meruit penaʒ:per factio/
nẽ huius mereat᷑ veniã.Quiq; ꝓ culpis

ſperabat gehennã:tanto duce iã ↄfidat

reuocari ad patriã. Potui ꝑ me te ſãcte

pater offendere:ſʒ nõ valui ꝑ me placare

Factꝰ eſt adiutoꝛ meꝰ deꝰ meꝰ tuus di/

lectus filiꝰ:meã participãs humanitatẽ
vt curaret infirmitatẽ.quatenꝰvñ cauſa
emerſerat offenſionis:inde tibi imclan

ſacrificiũ laudis:meq; ꝑ ̊ redderet tue

pietati placabilẽ.quo ſedẽs ad ertenaz
tuã ſemꝑ mee ſubſtantie ſe oſtẽderet eſſe
ↄſoꝛtẽ. Ecce ſpes mea:ecce tota fiducia

mea. Si me ꝓ mea vt dignũ eſt deſpicis

iniqtate:reſpice me ſaltẽ miſericoꝛs ꝓ di
lecte ſobolis charitate.Attẽde in filio q̃

ppicieris ſeruo:vide carnis ſacramẽtũ

remitte camis reatũ:quotiẽs beate p/⸗
lis tibi patent vulnera:deliteſcant obſe⸗
cro ſcelera mea. Duotiẽs rubet pᷣcioſus

pio de latere ſanguis:diluat᷑ obſecro la/

bes mee pollutõis.Et qꝛ caro te laceſſi

uit ad irã: caro te flectat imploꝛo ad mi/

ſericoꝛdiã vt ſiẽ me caro ſeduxit ad cul/
pam:caro deducat ad veniã. Multũ nã

qʒ eſt qd mea meret᷑ impietas:lõge autẽ
maius qð redemptoꝛis mei repoſcit iu/

re pietas. Magna em̃ eſt mea iniuſticia.
ſatis vero maioꝛ redemptoꝛis iuſticia.
ODuãto nãq; eſt ſupior deus hoĩe:tanto
mea malicia eſt inferioꝛ eiuſ bonitate:in
qlitate ⁊ quãtitate.Quid em̃ deliqͥt ho/
mo:qð ñ redemerit filiꝰ dei factꝰhomo:

Oue tanta ſuꝑbia tumeret:quã nõ tan /

ta humilitas ſterneret? Oonã tantum
moꝛtis imperiũ:qð nati dei nõ deſtrue/
ret crucis ſuppliciũ? Nimiꝝ deꝰ meus
ſi equa lance delicta peccantis hoĩs ⁊ re
dimentis gratia libꝛent᷑ auctoꝛis:nõ tan

tum oꝛiẽs ab occidęete ſeu inferioꝛ ſeꝑxat᷑

infſernꝰ a ſũmo celi cardine. Jã lucis op
time creatoꝛ:iã culpis ignoſce meis:pꝛo
dilecti filij tui laboꝛibo immẽſis.Jã eiuſ
queſo pietati mea impietas:eiꝰ modeſtie
mea peruerſitas:⁊ manſuetudini donet᷑
ferocitaſ.Jã ſua humilitas meã ſuꝑbiã:
patiẽtia impatientiã:benignitas durici
am:obediẽtia inobedientiã:tranqᷣllitas
inquietudinẽ:dulcedo amaritudinẽ:ſua
nitaſirã: charitaſlucrifaciat erndelitatẽ
¶ De inuocatõe ſpũſſancti.(¶ Ca. IX.

— moꝛ numinis:patris omni/
pottis pliſq; beatiſſime ſã
cta cõmunicatio omnipotens paraclite
ſpiritꝰ: merentiũ cõſolatoꝛ clemẽtiſſime:
iã coꝛdis mei penetralibs potẽti illabere
virtute: tenebꝛoſa queq; laris neglecti

Jam dinini a

latibula: coꝛuſci luminis fulgoꝛe piꝰ ha

bitatoꝛ letifica:tuiq; roꝛis abundãtia lõ
go ariditatis marcẽtia ſqualoꝛe viſitan
do fecunda. Saucia interioꝛis hoĩs ar
cana tui amoꝛis iaculo:⁊ toꝛpentis me/
dullas iecoꝛis flãmis ſalutaribo penetrã
do ſuccẽde:ſãctiq; feruoꝛis igne illuſtrã
do intima mẽtis ⁊ coꝛꝑis vniuerſa depa

ſce:pota me toꝛrente voluptatis tue:vt

nil iãẽ mundanoꝝ deguſtare libeat vene/

nate dulcedinis. Judica me dñe ⁊ diſcer
ne cauſã meã ð gente nõ ſancta:doce me
facere voluntatẽ tuã:qꝛ deꝰ meus es tu.
Tredo ergo quẽcunq; inhabitauen pa
tris ac pariter filij domiciliũ ↄdis. Bea

tus qͥ te merebit᷑ hoſpitari:quoniaʒ ꝑ te
pater ⁊ filiꝰ apud eũ faciũt manſionem.
eni iã veni benigniſſime dolentis aĩe
oſolatoꝛ:ptegens in oppoꝛtunitatibo in
tribulatione adiutoꝛ. Ueni mũdatoꝛ ſce
lerum:curatoꝛ vulneꝝ.Tleni foꝛtitudo

fragiliũ:releuatoꝛ labentiũ:veni humili

um doctoꝛ:ſupꝑboꝝ deſtructoꝛ.Vleni oꝛ

phanoꝝ piuſ pater: viduaꝝ dul iudex
Vleni ſpes paupeꝝ:refoculatoꝛ deficien

tiũ. Veni nauigantiuʒ ſidus:naufragij
poꝛtꝰ. Ueni omniũ viuentiuʒ ſingulare
decꝰ:moꝛientiũ vnica ſalꝰ. Veni ſanctiſ
ſime ſpiritꝰ:veni ⁊ miſerere mei:apta me

tibi: cõdeſcende ppicius mibi: vt mea

tue magnitudini exiguitaſiroboꝛiq; tuo
mea imbecillitas ſm multitudinẽ tuaꝝ

coõplaceat miſerationũ:p ieſum chꝛiſtuz

ſaluatoꝛẽ meũ:qui cũ patre in tui vnita

te viuit ⁊ regnat ĩ ſecula ſeculoꝝ Amen.
bui dei de ſe hüiliter ſentiẽtis

¶¶ Oꝛatio
Xapitulü X.b
Mio dñe ſcio
fateoꝛ:qꝛ nõ ſum dignus quẽ
tu diligas.ſʒ certe tu nõ es in/
4 ignus quẽ ego diligã. Indignꝰ quidẽ
ſum tibi ſeruire:ſʒ tu nõ es indignus ſer
uitio creature tue:da ergo mihidñe vn⸗
de tu es dignꝰ:⁊ ego ero dignꝰ vnde ſuʒ

indignꝰ. Fac me qũo vis a peccatis ceſ/
ſare: vt qũo debeo poſſim tibi fuire.Cõ

cege mihi ſic cuſtodireet regere et finire

vitã meã:vt in pace doꝛmiã ⁊ĩ te requie

ſcam. Cꝛeſta mihi in finẽ vt me excipiat

— — — —

N— —VA — C —

—— — — — „

lore
Il
ne

ſomnus cũ requie:requies cũ ſecuritate
ſecuritas in eternitate Amen.
ratio ad ſanctã trinitatẽ.
E deũ patrẽ ingenitũ:te filium
vnigenitũ:te ſpũmſanctũ para
NVditũ:ſanctã ⁊ indiuiduã trinita/
tem toto coꝛde ⁊ oꝛe ↄfitemur laudamꝰ
atq; benedicimꝰ:tibi gloꝛia ĩ ſecula ſecu

10 Amen. — „ „ % 3 . .
E Cõſfeſſio om̃ipotẽtis dei ⁊ maieſtatii

Bumma trini

ieſtas:deꝰ noſter deꝰ omipo/
tens:ↄfiteoꝛ tibi ego vltimꝰ ſeruoꝝ tuo
rum ⁊ exiguũ membꝝ ecclie tue.ↄfiteoꝛ
tibi ⁊ honoꝛifico te debito ſacrificio lau

dis:p ſcire ⁊ poſſe qdð mihi tantillo do/
nare dignatus es.Et qꝛ exterioꝛa mihi
munera deſunt q̃ poſſim offerre:ea qᷓ in

me ſunt vota laudatõis ex dono miſeri/

coꝛdie tue:ecce libẽs atq; ouans offero

tibi: de fide nõ ficta ⁊ ↄſciẽtia pura.Cre
do igit᷑ te toto coꝛde rex celi ⁊ terre dñe:

⁊ oꝛe te ↄfiteoꝛ prẽʒ ⁊ filiũ ⁊ ſpũmſanctũv

in pſonis trinũ:⁊ in ſubſtãtia vnũ:verũ

deũ om̃ipotentẽ:vniꝰſimplicis incoꝛpo
ree inuiſibilis ⁊ incircũſcripte nature.

nil in te maiꝰaut inferiꝰ habentẽ:ſed per
omnẽ modũ ſine defoꝛmitate ꝑfectũ:ſi/

ne quãtitate magnũ:ſine qlitate bonũ:ſi
ne tꝑe ſempiternũ:ſine moꝛte vitaʒ:ſine

infirmitate foꝛtẽ:ſine mẽdacio veꝝ:ſine
ſitu vbiq; pᷣſentẽ:ſine loco vbiq; totũ:ſi
ne extẽſione om̃ia implentẽ:ſine ↄtradi
ctione vbiq; occurrenteʒ:ſine motu oĩa

tranſcendentẽ:ſine ſtatu intra oia manz

tem:ſine indigẽtia om̃ia creantẽ:ſine la/

boꝛe omia regentẽ:ſine tui initio omib-
initia dantẽ:ſine tui mutatõe omia mu
tabilia facientẽ:in magnitudine infini/

tũ:in virtute om̃ipᷣotentẽ:in bonitate ſũ
mum:in ſapiẽtia ineſtimabilẽ:in cõſilijs

terribilẽ:in iudicijs iuſtũ:in cogitatõibꝰ

ſecretiſſimũ:in verbis veracẽ:in operib⸗
ſanctũ:in miſericoꝛdijſ copioſũ:erga de
linquẽtes patientiſſimũ:erga penitenteſ
pijſſimñ:ſemp idipᷣm eternũ ac ſempiter
nũ:ĩmoꝛtalẽ atq; incõmutabilẽ:quẽ nec

tas: virtꝰ vna:⁊ ĩdiſcreta ma/

IIII.

ſpacia dilatãt:nec bꝛeuitas locoꝝ angu
ſtat:nec receptacula vlla coartãt:nec vo
luntas variat:nec neceſſitudo coꝛrũpit:
nec meſta perturbãt:nec leta demulcæt.
Cui nec obliuio tollit:nec memoꝛia red
dit:nec pᷣterita tranſeũt:nec futura ſuc/
cedũt.ui nec oꝛigo initiũ:nec tꝑa ĩcre
mentũ:nec caſus finẽ dabit:ſʒ ante ſecu⸗
la ⁊ in ſeculis ⁊ ꝑ ſecula ineternũ viuis:
⁊ eſt tibi perennis laus ⁊ eterna glłia:ſũ/
ma ptãs ⁊ ſingularis honoꝛ ꝑpetuũ re/
gnũ ⁊ ſine fine imperiũ ꝑ infinita ⁊ inde
feſſa ⁊ imoꝛtalia ſecula ſeculoꝝ emen.
Oualiter generi humano dignat eſt
ſubuenire deꝰ pater ⁊ de verbi incarnati
one ⁊ gratiaꝝ actione ¶ Ca. XII.

MWcuſq; omi
potens de coꝛdis mei in/
ſpectoꝛ ? ſcrutatoꝛ: ↄfeſſus
ſum om̃ipotentiã maieſtatis tue ⁊ maie/
ſtatẽ om̃ipotentie tue:nunc aũt qualiter
humano generi ſubuenire dignatꝰes in

fine ſeculoꝝ.ſicut coꝛde credo ad iuſtici/

am:ita oꝛe coꝛã te cõfiteoꝛ ad ſalutẽ.Cu

quidẽ deꝰ pater ſolꝰnunq; leger miſſuſ:

de filio aũt tuo ita ſcribit apłs.Cũ autẽ
venit plenitudo tꝑis:miſit deꝰ filiũ ſuũ
Cũ dicit miſit:ſatis oſtendit qꝛ in hunc
mundũ miſſus aduenit:cũ de beata ma/
ria ſemꝑ virgine natꝰ:verꝰ ⁊ ꝑfectꝰ hõ ĩ
carne apparuit. Dʒ qͥd eſt qð de illo ille

euãgeliſtaꝝ pᷣcipuus ait.in mũdo erat ⁊

mundꝰ ꝑ ipᷣm factꝰ eſt: Illuc vero miſſꝰ

eſt ꝑ humanitatẽ vbi ſempꝑ fuit ⁊ eſt ꝑ di

uinitatẽ. Quã videlicet miſſionẽ opꝰ eſ/
ſe totiꝰ ſancte trinitatis toto coꝛde cre/

do ⁊ oꝛe ↄfiteoꝛ.Qũo aũt nos amaſti pa

ter fancte ⁊ bone:quantuʒ nos dilexiſti
pie ↄditoꝛ:qͥ etiã ppꝛio filio nõ pepꝑciſti:
ſʒz ꝓ nobis impijs tradidiſti illũ.ſubditꝰ
tibi ille fuit vſq;ad moꝛtẽ:moꝛtẽ aũt cru
cis:tollẽs cyꝛographũ peccatoꝝ noſtro
rũ:⁊ affigẽs illud cruci:crucifixit pecca
tũ ⁊ occidit moꝛtẽ.vnꝰ ille inter moꝛtu/
os liber: poteſtatẽ habẽs ponẽdi animã
ſuã ꝓ nobis ⁊ iteꝝ ſumẽdi eam/ꝓ nobis.
Igit᷑ victoꝛ ⁊ victima.et ideo victoꝛ qꝛ
victima ꝓ nobis tibi:ſacerdos ⁊ ſacrifi/
ciũ.⁊ iõ ſacerdos qꝛ ſacificiff. Derlio⸗

mihi ſpes valida ĩ illo eſt:quia ſanabis
omes lãguoꝛes meos ꝑ eũ ꝗ ſedet ad de
xterã tuã:⁊ interpellat ꝓ nob.ãguoꝛeſ
qppe mei dñe magni ſũt ⁊ młti:młti ſũt
⁊ magni.habet em̃ młta ĩ me pnceps mũ
di huiꝰ:ſcio ⁊ fateoꝛ:ſʒ rogo telibera me
ꝑ ſedentẽ ad dexterã tuã redẽptoꝛẽ nrjm
Tq̊ͥ nihil ſui mali potuit iuenire. Peripᷣʒ
me iuſtifica qͥ pctm̃ nõ fecit:nec inuentꝰ
eſt dolꝰ ĩ oꝛe eiꝰ:ꝑ ipᷣm caput noſtꝝ ĩ quo
nllła ẽ macula libera mẽbꝝ eiꝰ lic exigu

um ⁊ ifirmũ:libera q̃ſo me a pctĩs:vicijſ

culpis ⁊ negligẽtijs meis.Reple me tuiſ
ſanct vᷣtutiba:⁊ fac me boniſ pollere mo
rib:fac me ĩ ſanctis oꝑib tuis ꝓpter no
men ſanctũ tuũ ꝑſeuerare vſq; l finẽ fm

eütare. . .—
e fiducia quã habere debʒz aĩa ĩ dño
ieſu atq; eiꝰ paſſione ¶ Ca. XIII.

Eſperare vti
q; potuiſſẽ ꝓpter nimia pec
clita mea:⁊ infinitaſ negligẽ
tias meas:niſi verbũ tuũ deꝰ caro ſieret
T habitaret in nob DBʒ deſpare iã nõ au
deo:qꝛ cũ inimici eſſemus recõciliati ſu
mꝰ ꝑ moꝛtẽ filij tui.qᷓ;to mag recõcilia/
ti ſalui facti ſumꝰ ꝑ eũ.Oĩs nãq; ſpes et
totiꝰ fiducie certitudo mihi eſt in pᷣcioſo

ſanguĩe eiꝰ:qͥ effuſus eſt ꝓpter noſ ⁊ pio

pter ſalutẽ noſtrã. In ipᷣo reſpiro:⁊ ĩ ipᷣo
Ofiſus ad te ꝑuenire deſidero:nõ habẽs

meã iuſticiã ſʒ eã que eſt ex filio tuo dño

noſtro ieſu chꝛiſto. Unde clemẽtiſſime⁊
benigniſſime amatoꝛ hoĩm de :qͥ ꝑ ieſũ
chꝛiſtũ filiũ tuũ dñm noſtꝝ:cũ ꝑditi fuii

ſemꝰ culpa noſtra mirabiliter liberaſti ?

recuꝑpaſti nos.gratias ago pietati tue.⁊
multas tibi laudes refero ex totis pᷣcoꝛ/
dijs meis qͥ ꝓpter tuã inenarrabilẽ dile
ctionẽ q̃ nos miſeroſ⁊ indignos mirabi
li bonitate amare dignatꝰes.miſiſti eun
dẽ vnigenitũ tuũ ð ſinu tuo ad publicũ
noſtꝝ:ſaluare nos pctõꝛes tũc filioſ per
ditionis. Gꝛatias ago tibi ꝓ ſancta ĩcar

natione natiuitate eiꝰ:⁊ ꝓ glioſa geni /
trice ſua:de q̃ ipᷣe carnẽ aſſumere digna/

tus eſt ꝓpter nos ⁊ ꝓpter noſtrã ſalute⸗
vt ſicut ver? de? ð deoꝛita ver? hõ ex ho
mine eſſet. Bꝛatias tibi ago ꝓ paſſiõe et

WWecitationes

ẽã

cruce eiꝰ:p moꝛte ⁊ rſurrectõe eiꝰ:p aſcẽ
ſione eiꝰ in celũ:⁊ ſede maieſtat eiꝰad de
xterã tuã. Ipſe em̃ q̃drageſimo die poſt
reſurrectionẽ ſuã aſcẽdẽs vidẽtibo diſci/
pulis ſuꝑ om̃s celos.ſedẽſq; ad dexterã
tuã:ſpũmſanctũ ſᷣm ꝓmiſſionẽ ſuã ĩ ſili/
os adoptõis effudit.HGꝛatiaſ tibi agoꝓ
ſacratiſſima illa effuſiõe pᷣcioſi ſanguĩs

eiꝰ q̊ͥ ſumꝰ redẽpti ſimul.⁊ ꝓ ſacroſancto
2 viuifico miſterio coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs eiꝰ:

q̃q̃tidie in eccleſia tua paſcimur ⁊ pota/
mur:abluimur:⁊ ſanctificamur:⁊ vnius
ſũme diuinitat ꝑticipes efficimur. Gꝛa
tias tibi ago pꝛo tua mira ⁊ ĩienarrabili
charitate:q̃ nos idignos ſic amaſti ⁊ ſal
uaſti ꝑ vnicũ ⁊ dilectũ filiũ tuũ. Gic em̃

dDlilexiſti mũdũ vt vnigenitũ tuũ dares:
vt om̃is qͥ credit in eũ nõ pereat:ſʒ habe
at vitã eternã Hec eſt aũt vita eterna:vt

cognoſcam te veꝝ deũ. ⁊ quẽ miſiſti ie⸗/
ſu chꝛiſtũ ꝑ fidẽ rectã ⁊ ↄdigna fidei oꝑa

¶ De menſa ch utate patris eterni ad
gen? humanu AQ

Immẽéſa pie

tas:o ĩeſtimabilis charitaſ:

apitulũ XIIII.

vt liberares ſeruũ:filiũ tra/

didiſti. Deꝰ factꝰ eſt hõ:vt perditus hõ
de poteſtate demonũ erueret᷑. Quã beni

gniſſimꝰamatoꝛ hoĩm filiꝰ tuꝰde noſter
cuũ pijs viſceribo nõ ſatis viſũ eſt. vt ſe
niclinaret:factꝰ homo de virgine maria

niſi etiã ſubiret crucis ſuppliciuʒ effuſo

ſanguine ꝓpter nos ⁊ ꝓpter noſtrã ſalu/
12. Uenit pins de : venit ꝓ pietate ⁊ bo/

nitate ſua.venit querere ⁊ ſaluum facere

qð perierat.Queſiuit ouẽ perditã:queſi

uit ⁊ inuenit:⁊ humeris ſuis repoꝛtanit
ad caulas gregis. Pius ⁊ vere multũ pi

us.O charitas:o pietas qͥs audiuit ta/

lia:quis ſuꝑ tanta mificoꝛdie viſcera nõ
obſtupeſcat:qͥs nõ miret᷑:qs nõ colletet᷑

pter nimiã charitatẽ tuã q̃ nos dilexi/

ſti:miſiſti filiũ tuũ in ſimilitudinẽ carnii
peccati · vt de peccato dãnaret peccatuʒ.
vt nos efficeremur iuſticia tua in ipſo.

Ype em̃ ver eſt agnꝰ imaculatꝰ:qͥ abſtu

ſit pẽta mũdi:qͥ moꝛtẽ noſtrã moꝛiẽdo ð

ſtruxit: ⁊ vitã reſurgẽdo reparauit. Sʒ
qͥd tibi retribuere poſſumꝰ deꝰ noſter: p

—— — —

.
oèͤ
ho
N

tantꝭ bñficijs mißicoꝛdie tue:qᷓs landes

quaſue gratiaꝝ actiones: Etia ſi illa be

atoꝝ angeloꝝ ſciẽtia ⁊ potẽtia nobis ſo
ret:nihil tñ dignũ tante pietati ⁊ bonita
ti tue recompenſare valeremꝰ. Si certe
oĩa mebꝛa noſtra verterent᷑ ĩ linguas ad

ſuficeret exiguitas nra. GSupeminet eĩ

omnẽ ſcientia tua ĩeſtimabilis charitaſ⸗
quã oſtendiſti nobis indignis bonitate
⁊ pietate tua.Viliꝰ nãq; tuꝰ deꝰ noſter ñ
angelos ſʒ ſemẽ abꝛae appᷣhendit:aſſimi
latꝰ nobis ꝑ oĩa abſq; pcẽto:humanã ita
qʒ nõ angelicã ſuſcipies naturã:⁊. eã ſto⸗/
la ſancte reſurrectõis ⁊ imoꝛtalitatiſ gli

ficans: vexit ſuꝑ oẽs celos:ſuꝑ oẽs cho

ros angeloꝝ:ſuꝑ cherubin ⁊ ſeraphin:
collocãs ad dexterã tuã:hãcaũt laudãt
angeli:adoꝛãt dñationeſ:⁊ om̃es vᷣtuteſ
celoꝝ tremũt ſuꝑ ſe hoĩeʒ deũ. HPec nem
pe mihi tota eſt ſpes ⁊ oĩſq; fiducia.Eſt
em in ipo ieſu chꝛiſto dño nr̃o vniuſcu/
iuſq; noſtꝝ portio caro ⁊ ſanguis.UVbi
&g poꝛtio mea regnat:ibi me regnare cre/
do. Ubi caro mea gloꝛificat᷑ibi gloꝛio⸗
ſũ me eſſe cognoſco. Ubi ſãguis meꝰ do
minat᷑:ibi dñari me ſentio.Quãuis pec/
catoꝛ ſim:ð hac cõmunione gr̃e nõ diffi
do Et ſi pẽta mea ꝓphibẽt:ſubſtãtia mea

4

redrit.Et ſi delicta mea me excludũt:na

ture cõmunio nõ repellit. Nõ em̃ tã imi

tis eſt deꝰ.vt obliuiſcat᷑ hoĩs ⁊ nõ memi
nerit ipiꝰ quẽ ipᷣe geſtat:⁊ quẽ meicauſa
ſuſcepit:eiꝰ quẽ mei cauſa reqͥrit. Mitiſ

vero ⁊ valde benignꝰeſt dñs de noſter:
⁊ diligit carnẽ ſuaʒ:mẽbꝛa ſua ⁊ viſcera

ſua.ĩ ipᷣo deo ⁊ dño nr̃o ieſu chꝛiſto dul⸗
ciſſimo benigniſſimo atq; clemẽtiſſimo:
in qͥ reſurreximꝰ ⁊ iã celos aſcẽdimꝰ:⁊ iã
ĩ celeſtibo ↄſidemꝰ. Caro noſtra nos dili
git. Habemꝰ aũt ſanguĩs noſtri pꝛoga/
tiuã in ipo.Sumꝰ aũt mẽbꝛa eiꝰ:⁊ caro
eiꝰ:ipe deniq; eſt caput noſtꝝ.ex q̊ totuʒ

coꝛpꝰ.ſicut ſcriptũ eſt.os ex oſſibs meis:

⁊ caro de came mea.⁊ erũt duo in came
yna.Et nemo vnq; carnẽ ſuã odio habʒ
ſz fouet ⁊ diligit eã. iſteriũ ̊ magnũ
eſt ego dico ĩ chꝛiſto ⁊ ĩ eccłia:ait apłs.
De duplici chꝛiſti natura qᷓ ꝓ nobis
miſeret᷑ 1 p nobis interpellat.

V.

KgV.
Ratias itaq;
ago tibi labijſ ⁊ coꝛde:⁊ om̃i
q vgleo virtute:infinite mi/

ſericoꝛdie tue dñe deꝰ noſter: p om̃ibus

miſerationibo tuis.quibo mirabiliter no
bis perditis ſubuenire dignatus es.per
eundẽ filiũ tuũ:ſaluatoꝛẽ ⁊ recuperato/
rem noſtꝝ:qͥ moꝛtuꝰ eſt pꝓpter pẽta nr̃a:⁊
reſurrexit ꝓpter iuſtificationẽ noſtraʒ.et
nũc viuẽs ſine fine ſedet ad dexterã tuã:
⁊ interpellat ꝓ nobis.⁊ ſi/ imul tecũ miſe/
retur.qꝛ deꝰ eſt ex te patre coeternꝰ ⁊ cõ/
ſubſtãtialis tibi ꝑ omia.vndepᷣt in ꝑpe/

tuuʒ nos ſaluare.Sʒ m id qð hõ eſt ex

q parte minoꝛ te eſt: data eſt ei om̃is po/
teſtas ĩ celo ⁊ ĩ terra.vt in noĩe ieſu om̃e
genu flectat᷑:celeſtiũ terreſtriũ ⁊ inferno
rum:⁊ oĩs lingua ↄfiteat᷑.qꝛ dñs noſter
ieſus xpᷣs in gloꝛia eſt dei patris.Deus
pater om̃ipotẽs:ipᷣe quidẽ ↄſtitutꝰ eſt a
te iudex viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ.tu vero non
iudicas quẽq;:ſʒ om̃e iudiciũ tuũ dedi/
ſti filio tuo.in cuiꝰ pectoꝛe recõditi ſunt
om̃es theſauri ſapiẽtie ⁊ ſciẽtie dei. Ipᷣe
autẽ teſtis ⁊ iudex eſt:iudex ⁊ teſtis.quẽ

nulla peccatrix oſciẽtia effugere poterit

Dia em̃ nuda ⁊ apta ſũt ei. Jpᷣe ſane qui
iniuſte iudicatꝰ eſt iudicabit oꝛbẽ terre
in equitate ⁊ populos in iuſticia. Bene/
dico ergo nomẽ ſanctũ tuũ in eternuʒ. et
gloꝛiſico ex toto coꝛde meo om̃ipotens
7 miſericoꝛs dñe:p illa inenarrabili ⁊ mi
rabili ↄiunctione diuinitatis ⁊ humani

tatis in vnitate ꝑſone:vt nõ alter deꝰ:al

ter hõ eſſet:ſʒ vnꝰ idemq; deus ⁊ hõ:ho
mo ⁊ deus. Sʒ licet mirabili dignatõne
verbũ caro factũ ſit:neutra tamẽ ex dna
bus naturis in aliã mutata eſt ſubſtanti

am:trinitatis miſterio quarta nõ eſt ad/

dita perſona:vnita quippe eſt nõ cõfuſa

verbi dei hominiſq; ſubſtãtia: vt in deũ
gqð ex nobis ſuſceptũ fuerat ꝑueniret:et

illð qð nũq; fuerat idẽ qð ſꝑ fuerat pꝑma
neret. O admirabile miſteriũ. O inenar
rabile cõmerciũ:o mira ſempꝑq; mirãda
ſemꝑcq amãda dinĩe p piciatõiſ benigni

taſ: fui digniñ fuims:⁊ ecce filij dei facti
ſumꝰ:heredes qͥdẽ dei:coberedeſ 1 rbi

Vuiũ h̊ nobis:⁊ qͥs nos ad h̊ ꝑduxit:Sʒ
rogo teclemẽtiſſime pater deꝰ ꝑ hãc ine
ſtimabilẽ pietatẽ bonitatẽ ⁊ charitatem
tuã.vt dignos nos facias multis ⁊ ma/

gnis ꝓmiſſionibo einſdeʒ filij tui dũñi nr̃i

ieſu chꝛiſti. Mãda virtuti tue.⁊ ↄfirma

B qð opꝑatus es in nobiſ.pꝑſice qð cepiſti

vt ad plenã tue pietatis graʒ mereamur
ꝑuenire.Fac nos ꝑ ſpumſanctũ intelli/
gere ⁊ mereri ⁊ debito ſemꝑ honoꝛe ve⸗

nerari hoc magnũ pietatis miſteriũ.q

manifeſtatũ eſt ĩ carne:apparuit angel:

pᷣdicatũ eſt gentibo:creditũ eſt ĩ mundo:

aſſumptũ eſt in gloꝛia.

De gratia quã debet hõ deo ꝓ beneſi

cio redemptõis. LCap. XVI.

us noſter.tanto redẽpti pᷣ/

cio.tanto ſaluati dono.⁊ tã gloꝛioſo ad/

iuti bñficio:qᷓ;tum a nobis miſeris es ti
mendꝰ amandꝰ bñdicendꝰ laudandꝰ ho

noꝛandꝰ ⁊ gloꝛificandꝰ.qͥ noſ ſic amaſti.

ſic ſaluaſti.ſic ſanctificaſti.ſic ſublimaſti
Tibi nempe debemꝰ om̃e qð poſſumꝰ:

om̃e qð viuimꝰ: om̃e qð ſapimꝰ. Sʒ s
habet quicq; nõ tuũ u dñe de noſter.

a q̊ bona cũcta ꝓcedũt ꝓpter te ⁊ nomẽ

ſanctũ tuũ:da nobis de bonis tuis.vt ðᷣ
bonis ac datis tuis ſeruiamꝰ tibi:⁊ ĩ ve

ritate placeamꝰ:atq; debitas qtidie lau
des rependamꝰ tibi p tantis beneficijs

miſericoꝛdie tue. Nõ em aliunde poſſu/
mus tibi ſeruire neq; placere:niſi ð tuo

munere. Om̃e em̃ datũ optimũ ⁊ omne

donñ perfectũ de ſurſũ eſt deſcẽdẽs a pa

treluminũ.apud quẽ nõ eſt traſmutatio
nec viciſſitudinis obumbꝛatõ. Dñe de

noſter: de? pie:deꝰ bone:de om̃ipotẽs:
deus ineffabilis ⁊ incircũſcripte nature:
de inſtitutoꝛ oĩm ren:⁊ dñi noſtri ieſu
chꝛiſti pater.qͥ eundẽ dilectũ filiũ tuum

dñm noſtꝝ dulciſſimũ miſiſti ð ſinu tuo
ad publicũ ꝓficuũ noſtꝝ ſuſcipere vita⸗
noſtrã vt nobis donaret ſuã:eſſetq; ꝑfe/
ctuſ de ex te patre:⁊ ꝑfectꝰ hõ ex matre:
totꝰ deꝰ ⁊ totꝰ homo:vnꝰ idẽq; chꝛiſtꝰ.

Eternꝰ tpalis:ĩmoꝛtalis ⁊ moꝛtal.cre

atoꝛ ⁊ creat:foꝛtis ⁊ infirmꝰ.victoꝛ ⁊ vi

E r.

Ouantum ſu

ctus. nutritoꝛ ⁊ nutritus.paſtoꝛ ⁊ ouis.
tꝑaliter moꝛtuꝰ ⁊ tecũ viuẽs in eternuʒ.
ſuis dilectoꝛibꝰ vite municipiũ ꝓmittẽs

L decira nobis ditit. P venen petieritiſ

patrẽ in noĩe meo dabit vobis. Per ipᷣm
ſummũ ſacerdotẽ ⁊ veꝝ põtificẽ ⁊ bonũ
paſtoꝛẽ qͥ ſe tibi obtulit in ſacrificiũ:po/
nens animã ſuã ꝓ grege ſuo te rogo:per
ipſum qͥ ſedet ad dexterã tuã ⁊ interpel
lat ꝓ nobis:redemptoꝛẽ ⁊ aduocatũ no/

ſtruz. pietati ⁊ bonitati tue ſupplicio cle
mentiſſime ⁊ amãtiſſime ⁊ benigniſſime

amatoꝛ hoĩm de des mihi cũ eodẽ filio
tuo ⁊ ſpũſancto:te in oĩb bñdicere ⁊ glo
rificare:cũ młta coꝛdis ↄtritione ⁊ lacri
maꝝ fonte:cũ multa reuerentia ⁊ tremo
re.Ouia quoꝝ vna eſt ſubſtãtia:vnũ eſt
2 datũ. Sʒ quoniã coꝛpus qð coꝛrũpit
aggrauat animã.excita queſo toꝛpoꝛem
meũ tuis ſtimulis.⁊ fac me ſtrenue perſe
uerare ĩ pᷣceptis ⁊ laudib tuis die ac no
cte.Tribue vt ↄcaleat coꝛ meũ intra me:
⁊ in meditatõe mea exardeſcat ignis.Et
qꝛ ipſe tuꝰ vnicꝰ natꝰ dixit.nemo venit
ad me niſi pater qͥ miſit me traxerit euʒ.
⁊Znemo venit ad patrẽ niſi ꝑ me:obſecro

⁊ ſuppliciter rogo.trahe meſemꝑad ip/
ſum.vt ipſe me tandẽ ꝑducat ad te illuc

vbi iße eſt in dextera tua ſedẽs. Ubi eſt
ſempiterna vita:ſempiteꝛne beata. vbi ẽ
amoꝛ ꝑfectus ⁊ timoꝛ nullꝰ.vbi eſt dies
eternꝰ: ⁊ vnꝰ omniũ ſpiritꝰ:vbi ſũma et
certa ſecuritas ⁊ ſecura trãqͥllitas.⁊ trã/

quilla iocũditas.⁊ iocũda felicitas.⁊ fe⸗

lix eternitaſ.⁊ eterna beatitudo.⁊ beata

tui ſine fine viſio ⁊ laudatio. Ubi tu cuʒ

illo ⁊ ille tecũ ĩ cõmunione ſancti ſpirit

eternałr ac ſempiternalit᷑ yiuis ⁊ regnaſ

de ꝑ oĩa ſecula ſeculoꝝ Amen.
Oro deuotiſſima ad chꝛiſtũ
Lapitulũ.

ſte deꝰ:hoĩm tu dul amatoꝛ
lux via vita ſalꝰ:⁊ dec om̃e tu

gens. diſcipulis viſus nutãtia coꝛda re

foꝛmans:luce quaterdena celoꝝ ſumma

ꝛu. oa p qꝝ volniſti ferreſ⸗ alute. carnez
incula crucẽ vulnꝰ moꝛtẽq; ſepultura.
poſt tres inde dies deuicta moꝛte reſur/

.
. . , . . 7 1*
„
1 . . . .
R ”

☛

nit
w.
d
i/
uc
ckt
it

/
fe/

wun

1

to
tu

rij⸗
nr/
ſe
ma

vultus tui. Hoc tñ ſcio qꝛ malemihi eſt
pᷣter te dñe:nõ ſolũ extra me ſed in meip

viuere ⁊ beate viuere:qꝛ tua beatitudo
tu es. Creatura vo tua:cui eſt aliud vi/
uere et aliud beate viuere.om̃e qð viuit
⁊ beate viuit.nõ debet niſi gre tue attri⸗

petiſti.viuis in eternũ nũc ⁊ ꝑ ſecula re/
gnans. Tu es de' me? viuus ⁊ verꝰ:pa/
ter meus ſanctꝰ:dñs meꝰ pius:rex meuſ
magnꝰ: paſtoꝛ meꝰ bonꝰ:magiſter meus
vnus:adiutoꝛ meꝰ optimꝰ:dilectꝰ meuſ

pulcerrimꝰ: panis meus viuuſ:ſacerdoſ

meus ineternũ:dux meus ad patriã:lux

mea vᷣa:dulcedo mea ſancta:via mea re/

cta:ſapiẽtia mea pᷣclara:ſimplicitaſ mea
pura:concoꝛdia mea pacifica:cuſtodia
mea tuta:poꝛtio mea bona:ſalꝰ mea ſem

piterna: miſericoꝛdia mea magna:patiẽ/

tia mea robuſtiſſima::victima mea ĩma/
culata:redemptio mea ſancta:ſpes mea
firma:charitas mea perfecta:reſurrectõ
mea vera:vita mea eterna:exultatio ⁊ vi
ſio mea beatiſſima ⁊ ſine fine manſura.
Te depcoꝛ ſupplico ⁊ rogo vt per te am
bulem:ad te perueniã:in te requieſcaʒ:qͥ
es via veritas ⁊ vita.ſine qua nemo ve/
nit ad patrẽ.Te em̃ deſidero dulciſſimũ
⁊ pulcerrimum dñm.o ſplendoꝛ paterne

gloꝛie:qͥ ſedes ſuper cherubin ⁊ intueriſ

abiſſos:lumẽ veridicũ:lumẽ illuminãs:
lumẽ indeſiciẽs.in quẽ deſiderãt angeli
ꝓſpicere.Ecce coꝛ meũ coꝛã te eſt:diſcu

te tenebꝛas eius vt amoꝛis tui claritate
pleniꝰ perfundat᷑. Da mihi deꝰ meus te:
redde mihi te:en amo te:⁊ ſi paꝝ eſt amẽ

validiꝰ.õ poſſũ metiri vt ſciã quantũ
deſit mihi amoꝛis tui:ad id qð ſatis eſt

vt currat vita mea in amplexꝰ tuos:nec

auertat᷑ donec abſcondat᷑ in abſcondito

ſo:Om̃is em̃ copia que deus meꝰ nõ eſt

egeſtas mihi eſt. Bonũ nanq; qð neq; ĩ
meliꝰ neq; in deteriꝰ cõmutari pᷣt:tu ſolꝰ

es:q ſunpliciter ſolꝰ es:cui non eſt aliud

buere.Et ideo nos egemꝰ tui nõ tu no/

ſtri:qꝛ ſi om̃ino nõ eſſemꝰ nihil tibi deeſ
ſet ad bonũ qð tu eſ.Tibi itaq; dño deo
noſtro ſemper adherere neeſſe habemꝰ:
vt ꝑ ↄtinuũ auxiliũ tuũ ſancte ⁊ pie ⁊ re
Lte viuere valeamꝰ:pondere ſiquidẽ fra
gllitatis noſtre deoꝛſuʒ trabimur.dono

Foliun

eterni
eternũ:ſtatuiſti eam in ſeculũ ſeculi.pꝛe/
ceptũ poſuiſti ⁊ nõ pꝛeteribit õ tñ
Ddeo coeterna. qꝛ non ſine initio facta eſt:

VI.

aũt tuo accendimur ⁊ ſurſuʒ ferimur.in
ardeſcimꝰ ⁊ imus:aſcendimꝰ:aſcẽſiones
in coꝛde facimꝰ:⁊ cantamꝰ canticũ gra/
duũ:igne tuo bono inardeſcimꝰ⁊ imus:
quo iã ſurſum imus.ad pacẽ iheruſaleʒ:

quonia iocundatꝰ ſũ in his q̃ dicta ſunt
mihi.in domũ dñi ibimꝰ. Illic colloca/

uit nos volũtas bona:vt nihil velimus
aliud q; ꝑmanere illic in eternũ. Sed qꝛ
dũ ſumꝰ in coꝛꝑe ꝑegrinamur a te dñe.
Nõ habemꝰ hic ciuitatẽ manentẽ:ſʒ fu⸗
turã inquirimꝰ. Noſter municipat ĩ ce
lis eſt. Ideo duce gratia tua ingredioꝛ ĩ
cubile coꝛdis mei:⁊ canto tibi amatoꝛia
rex meꝰ ⁊ deꝰ meꝰ.gemẽs inenarrabiles
gemitꝰ in loco ꝑegrinatõis mee. Ubi cã
tabiles mihi facte ſũt iuſtificatões tue.
Et recoꝛdãs iheruſalẽ extẽdo ĩ eã ſenſũ
coꝛdis.iheruſalẽ patriã meã.iheruſaleʒ
matrẽ meã.teq; ſuꝑ eã rgnatoꝛẽ:illuſtra
toꝛẽ:patrẽe:tutoꝛẽ:patronũ:rectoꝛẽ:pa⸗
ſtoꝛẽ.caſtas ⁊ foꝛtes delitias:ſolidũ gau
diũ ⁊ omiia bona ineffabilia.ſimul omia
qꝛ vnũ ſummũ ⁊ veꝝ bonũ.⁊ nõ auertar
donec in eius pacẽ matr chariſſime vbi
ſũt pᷣmitie ſpũs mei colligas totũ qð ſũ

a diſperſione ⁊ defoꝛmitate hac:⁊ ↄfoꝛ⸗

.

ſericoꝛdia mea. ”lU
NHic diſtinguit inter ſapientiam q̃ do
mus eer apientiã que dinina eſt.
N¶ Kapitulu XVIII.
Ec domus tia
deus nõ terrena:neq; vlla mole

coꝛporea creata eſt:ſʒ particeps
is tue:quia ſine labe manet in

mes atq; ↄfirmes in eternũ deꝰmeus mi

Nõ tñ tibi

pꝛioꝛ quippe oĩm creata eſt ſapiẽtia.non
itaq; illa ſapiẽtia patri deo plane coeter

na ⁊ coequaliſ:per quã creata ſunt omia
⁊ in quo pꝛincipio factũ eſt celum ⁊ terra

ſed pꝛofecto ſapientia ſpiritualis noſtra

ſcilicet.que contemplatõne luminis lu/
men dicit᷑. ⁊ ipſa q;uis creata ſapientia.
Sed quantũ diſtat inter lumen illumi/
nans ⁊ lumẽ qdð illuminat᷑.tantũ differt
inter te ſummã ſapientiã que eſt creãs:et

õl

(Megitationes

ẽ

ſſtã ꝗᷓ creata eſt. Et ſiẽ inter iuſticiã iuſti/
ficantẽ:q̃ tu deꝰ noſter es:⁊ iuſticiã que
iuſtificatõe noſtra facta eſt. Nã ⁊ nos ſu
mꝰ dicti iuſticia dei pr̃is ĩ te filio eiꝰ dño
nr̃o.teſtãte apło ⁊ dicẽte.Ouia poꝛ oĩm
creata eſt q̃dã ſapiẽtia:mẽes rõnalis ⁊ in
tellectualis:caſte.ſ.ciuitatᷣ tue mr̃is nr̃e
ꝗᷓ ſurſũ eſt ⁊ libera eſt ⁊ eterna ĩ ceł. Oui
bus celis: Hiſi qͥ te laudãt celi celoꝛum
Oꝛ h̊ eſt celũ celi dño.Et ſi ñ inuenimꝰ
tꝑs ante illã qᷓ creaturã tꝑis antecedit:
qꝛ pꝛioꝛ oĩm creata eſt:ante illã tñ es tu
de eternꝰ creatoꝛ oĩm:a q̊ eſt ipiꝰ creatu
re eternitas.a qͥ facta ſũpſit exoꝛdiũ:qᷓ;
nis nõ tꝑis:qꝛ nondũ erat tempꝰ ipᷣius:
tñ ↄditionis ſue:vnde ita eſt abs te dño
deo nro.vt aliud ſit plane q; tu:licet nec

ante illã necĩ illa inneniamꝰtꝑs.Eſt em

idonea faciẽ tuã ſemꝑ videre:nec vſpiaʒ
deflectit᷑ ab ea.qᷓ fit vt nulla mutatõe va
riet᷑. Ineſt tñ ipſi murabilitas q tenebꝛe
ſceret ⁊ frigeſceret.niſi amoꝛe grandico/
herẽs tibi tanq; ſuꝑ meridiẽ lucerʒ ⁊ fer
ueret ex te.Deniq; tã caſto amoꝛe cohe/
ret tibi deo vero ⁊ vere eterno:vt q;uis
tibi nõ ſit coeterna.ꝑ nulliꝰ tñ tꝑis vari
etates ⁊ viciſſitudines a te reſoluat᷑ ⁊ de

fluat: ſʒ in tui ſoliꝰ veriſſima ↄtemplatio

ne reqᷣeſcat. Om̃ tu de diligẽti te q;tum
pcipis oſtẽdis te:⁊ ſufficit ei. Uñ nõ de
clinat a te nec a ſe.ſʒ ſemp in eodeʒ ſtatu
maner:te indeſineter vidẽdo:te indeficiẽ
ter amãdo: veꝝ lumẽ ⁊ caſtũ amoꝛeʒ.O
beata iſta ⁊ ſublimis creatura creatura/
rũ.maxiĩie beata inherẽdo ſemꝑ beatitu/
ini tue.felix ⁊ nimium felix te ſempiter
no ĩhabitatoꝛe atq; illuſtratoꝛe ſuo. Næ
inuenio àd licẽti appellãdũ exiſtimemꝰ
celũ celi dño q́; domũ tuã cõtemplantẽ
delectatõez tuã ſine defectu ⁊ abſq; affe
ctu egrediedi ĩ aliud mentẽ puram ↄcoꝛ
diſſime vna:ſtabilimẽtũ pac beatoꝝ ſpi
rituũ:in celeſtibo ſũt iſta celeſtia. Uñ ĩtel
ligat aĩa cuiꝰ pegrinatio longinq̃ facta ẽ

ſi iã ſit ibi.ſi iã facte ſint eilacrimeſue pa

nes ſui:ſi iã petat vnã: ⁊ hãc reqͥrat vt in
habitet ĩ domo tua p oẽs dies vite ſue.
Etq vita e niſitu: Et qui dies ſuiniſi

eternitas tna: Sicut anni tuiqͥ nõ defi/

HPHic & ĩtelligat aĩa qᷓ pᷣt q; lõge ſuꝑ

7

oiĩa tpa ſis eternꝰ:qũ domꝰ tua ꝗᷓ pegri/

nata nõ eſt. quis tibi nõ ſit coeterna.in/
deſinẽteꝛ tñ ⁊ indeficiẽter coherẽdo tibi
nullã tꝑis patit᷑ varietatẽ.teq; ſemꝑ ꝑſe

uerãtiſſima caſtitate hauriẽs mutabili/

tatẽ ſuã nuſqᷓ; ⁊ nunq; exierit ex te ſibi pᷣ
ſente.ad quẽ toto affectu ſe tenẽs nõ ha/⸗
bens futuꝝ qð expectet.nec in pᷣteritum
tranſiẽs qð meminerit.pernullas vices
vgriat᷑⁊ in nulla tpa extendit᷑.
Bie oꝛat hõ yt ipſa quoq; domꝰ dei

oꝛet ꝓp eo. ¶ Capituli XIX.

Domus dei lu
minoſa ⁊ ſpecioſa dilexi decoꝛẽ
N tuũ:a locũ habitatõis głie dñi
dei mei poſſeſſoꝛis ⁊ fabꝛicatoꝛis tui.ti/
bi ſuſpiret ꝑegrinatio mea.nocte ac die
tibi ihiet coꝛ meũ.tibi intẽdat mẽſmea.
ad ſocietatẽ btitudinis tue ꝑuenire deſi
derat aĩa mea. dico ei q fecit te:vt poſſi/
deat meĩ te:quia ipᷣe fecit me⁊ te.ĩmo tu

dic:tu roga eũ.vt dignũ me ſaciat ꝑtici/

patione gloꝛie tue.Sanctã em̃ ſocieta/
tem tuã ⁊ mirabilẽ pulcꝛitudinẽ tuã nõ

per meritũ requiro:ſed ꝑ ſanguinẽ eius

quo redemptꝰ ſum adipiſci nõ deſpero.
tantũ adiuuent me merita tua:ſubueni/
ant pꝛauitati mee ſancte ⁊ puriſſime oꝛa
tiones tue:que inefficaceſapud deũ nul
latenus eſſe poſſunt.Erraui fateoꝛ ſicut
ouis perdita:⁊ incolatꝰ meus ꝓlongatꝰ
eſt:atq; ꝓcul ꝓiectus ſum a facie domini
dei mei in hac exilij cecitatẽ. Ubiexpul
ſus a paradiſi gaudijſ deploꝛo quotidie
mecũ ſuꝑ miſerias captiuitatis mee:lu/
gubꝛe carmẽ ingenteſq; lamentationes.
cum recoꝛdoꝛ tui mater iheruſalẽ:dum
ſtant pedes mei ĩ atrijs tuis:ſancta ⁊ de
coꝛa ſyon:nec dum interioꝛa tua conſpi
cere in ppatulo valens:ſed in humeris
paſtoꝛis mei ſtructoꝛis tui ſpero me re/
poꝛtari tibi.vt tripudiẽ tecũ illo inenar
rabili gaudio.quo letant᷑ illiqͥ tecũ ſunt
coꝛã ipſo deo ⁊ ſaluatoꝛe noſtro:qui diſ/
ſoluit inimicicias in carne ſua.⁊ pacifi/
cauit om̃ia ꝗᷓ in celis ſunt ⁊ q̃ in terra ſan
guine ſuo. IJpᷣe em̃ eſt pax noſtra.qͥ fecit
vtraq; vnũ.Qui duos ex aduerſo veniẽ
tes parietes ↄiungẽs in ſe:beatitudinis

/
Ne

1

d
eins
.
ul
t
t
ni
ul
gie
/
s.
dum
1de
ſy
ris
re/
nar
unt
diſ/
iſf/
ſin
it
me
is

Golium

tue ꝑmanentẽ felicitatẽ pari mõ ⁊ eadeʒ
mẽſura ſe nobis datuꝝ pꝛomiſit dicẽs.

Erüũt eq̃les angetł dei ĩ celis.O iheruſa/⸗

lẽ domꝰ dei eterna: poſt chꝛiſti dilectõezʒ
tu eſto leticia ⁊ ↄſolatio mea:dulcis me/
moꝛia tui beati noĩs ſit releuatio mero/

ris tedioꝛũq; monan

¶ Duãtis amaritudinibo vita iſta ſit re

ſpera. Kap. XX

dñe valde vite hui:⁊ iſtiꝰerũ

vita miſera:vita caduca:vita incerta:vi

ta laboꝛioſa:vita immũda:vita dna ma

loꝝ:regina ſuꝑboꝝ:plena miſerijs ⁊ er/
roꝛibo:q̃ nõ eſt vita dicẽda:ſʒ moꝛs ĩ qua

momẽtis ſinguł moꝛimur.ꝑ varios mu

tabilitat defectꝰ:diuerſis generibꝰ moꝛ

tiũ. Nunqͥd ̊ h̊ ꝙ viuimꝰ in B mũdo di/

cere poſſumus vitã:quã humeros tumi

dãt:doloꝛes extenuãt:⁊ ardoꝛeſ exiccãt:

area moꝛbidant:eſce inflãt:ieiunia mace
rant: ioci diſſoluũt:triſticie ↄſumũt:ſol/
licitudo coartat:ſecuritas hebetat:diui

tie inflãt ⁊ iactant:pauꝑtas deijcit.iuuẽ
tus extollit:ſenect incuruat: iĩfirmitas
frãgit:meroꝛ depmit: Et his maliſ oibꝰ
moꝛs furibũda ſuccedit.ſimulq; cunctꝭ⸗

gaudijs iſtiꝰmiſere vite ita finẽ imponit
vt cũ eſſe deſierit nõ fuiſſe putet᷑. Hoꝛs

iſta vitalis ⁊ vita moꝛtalł.licʒ his alijſ;
ſit reſpſa amaritudib: pchdoloꝛ q; plu /
rimos ſuis capit illecebꝛis:⁊ qᷓ; młtoſ ſu

is falſis pmiſſionibo decipit.Et cũ ita ꝑ

ſe ſit falſa ⁊ amara vt eẽ ſuos cecos ama

toꝛes laterenõ valeat.tñ infinitã ſtultoꝝ
młtitudineʒ aureo calice quẽ ĩ manu hʒ
potat:⁊ ꝓꝛſus ĩebꝛiat. Felices illi ⁊ ipſi
rari qͥ familiaritatẽ eiꝰ recuſant ꝑfuncto
ria gaudia ſpernũt:ſocietatẽ abijciũt:ne

cũ pereũte deceptrice ⁊ ipᷣi ꝑire cogant᷑.

¶ De felicitate vite quã pᷣparauit deus
diligentibo ſe. ¶ Capitulũ XXI.

Cu vita quaʒ

vita vitalis:vita beata:vita ſe

Eget enim me

noſe peregrinatõis Tlica hec

ypparauit de? his qͥ diligũt eũ:

cura: vita trauqᷣlla: vita pulcra:vita mũ

VI.

da: vita caſta:vita ſancta:vita ignara
moꝛtꝭ:neſcia triſticie:vita ſine labe:ſine
doloꝛe:ſine anxietate:ſine coꝛruptõne:ſi
ne ꝑturbatõe:ſine varietate ⁊ mutatõe:
vita totiꝰ elegãtie ⁊ dignitatꝭ pleiſſima.
vbi nõ ẽ aduerſariꝰ ĩpugnãs.vbi nulla
pẽti illecebꝛa.vbi ẽ amoꝛ ꝑfectꝰ:⁊ timoꝛ
nullꝰ.vbi dies eternꝰ:⁊ vnꝰ omniũ ſpĩis
vbi de? facie ad faciẽ cernit᷑.⁊ q̊ vite cibo
mẽs ſine defectu ſatiat᷑. ibet me tue in
tẽdere claritati:delectãt me bõa tua aui
do coꝛde:qᷓ;tũ plꝰ valeo mecũ ↄſiderare.:
tãto amoꝛe tuo lãgueo:tuo vehemẽti de
ſiderio:tuaq; dulci memoꝛia admodũ de
lectoꝛ.Libet itaq; libet ĩ te oculos coꝛ
dis attollere:ſtatũ mẽtis erigere:affectũ
animi ↄfoꝛmare.Libet ſane ð te loqͥ:de
te audire:ð te ſcribere:ð te ↄferre:de tua

btitudie ⁊ głia qtidie legere:⁊ lecta ſepiꝰ

ſp coꝛde reuoluere:vt vlł ſic poſſiʒ ab hu

ius moꝛtal ꝑitureq; vite ardoꝛibo:ꝑicuł
⁊ ſudoꝛibo:ſub tue vital aure dulci refri

gerio trãſire:⁊ trãſiẽs ĩ ſinu tuo feſſũ ca/
put doꝛmiturꝰvel paululũ recliare. Hu
ius rei gfa ſcrip turaꝝ ſanctaruʒ amena
pᷣta ĩgredioꝛ:viridiſſimas ſñiaꝝ herbas
exarãdo carpo:legẽdo comedo:freq̃ntã/
do rumino.atq; ↄgregãdo tandẽ in alta
memoꝛie ſede repono:vt tali mõ tua dul
cedine deguſtata:minꝰ iſtiꝰmiſerrime vi
te amaritudĩes ſentiã.O tu vita feliciſſi
ma:o regnũ vᷣe beatũ:carens moꝛte:va⸗
cãs fine:cui nlła tpa ſuccedũt ꝑ euũ:vbi
ↄtinuꝰ ſine nocte dies neſcit habere tꝑs:
vbi victoꝛ miles illis hymnidicis ange/⸗
loꝝ ſociatꝰ choꝛis:cãtat deo ſine ceſſatõ
ne:canticũ ð cantic ſyon:nobile ꝑpetua
caput amplectẽte coꝛona. UVtinã ↄceſſa
mihi pctõꝝ venia:moxq; hac camis ſar
cina ðpoſita.ĩ tua gaudia verã reqͥeʒ ha
biturꝰ ĩtrarẽ.Et tue cinitatꝭ pᷣdlara atq;
ſpecioſa menia:coꝛonã vite de manu do
mini accepturus ingrederer:vt illis ſan

ctiſſimis choꝛis intereſſem: vt cũ beatiſ

ſimis ſpiritibo gloꝛie ↄditoꝛis aſſiſterẽ:
vt pᷣſenteʒ chꝛiſti vultũ cernerẽ:vt illud
ſummũ ⁊ ineffabile ⁊ incircũſcriptuʒ lu
men ſemp aſpicerẽ:ſicq; nullo metu moꝛ
tis affici.ſʒ de incoꝛruptõis ꝑpetue mu
nereletari potuiſſem ſine fine.

(Melitationes

Def felicitate aĩe ſancte hinc exeũtis.

apituli XXII.

terreno reſoluto coꝛpoꝛe li/
bera celum petit.ſecura eſt ⁊
ãquilla:non timet hoſtẽ neq; moꝛtem.
Habet em̃ ſemꝑ pᷣſentẽ:cernitq; indeſi/
I¶ nẽter pulcerrimũ dñm: cui ſeruiuit:quẽ
dDilexit: ⁊ ad quẽ tandẽ leta ⁊ gloꝛioſa ꝑ/
uenit. Hãc vero tante beatitudinis glo
riã nulla dies minuet:nulłꝰ impꝛobo po
terit auferre. Uiderũt eã filie ſyon:⁊ be/

atiſſimã pᷣdicauerũt.⁊ regine ⁊ ↄ»cubine

laudau erũt eã dicẽtes. Que eſt iſta que
aſcẽdit de deſerto delitijs affluẽs innixa

ſuꝑ dilectũ ſuũ:? Que eſt iſta q ꝓgredit᷑ ſi

cut auroꝛa ↄſurgens:pulcra vt luna:ele

cta vt ſol:terribilis vt caſtroꝝ acies oꝛt

dinata: Quã leta exit: feſtinat:currit:cũ
dilectũ ſuũ ſibi dicentẽ attonitis auribꝰ
audit. Surge ꝓpera amica mea:ſpecio
ſa mea:⁊ veni.iã em̃ hiems trãſijt:imber
abüt ⁊ receſſit:floꝛes apparuerũt ĩ terra
nr̃a:tꝑs putatõis aduenit:vox turturis
audita eſt ĩ terra nr̃a:ficꝰ pꝓtulit groſſos
ſuos:floꝛẽtes vinee dederũt odoꝛẽ ſuuʒ.
SGurge ꝓpera amica mea: foꝛmoſa mea:
colũba mea ĩ foꝛaminib petre:in cauer/
nis macerie.oſtẽde mihi faciẽ tuã:ſonet
vox tuaĩ aurib meis.Uox em̃ tua dul/
cis:⁊ facieſ tua decoꝛa.UVleni electa mea
ſpecioſa mea:colũba mea: immaculata
mea:ſpõſa mea:veni ⁊ pona ĩ te thꝛonũ
meũ:qꝛ ↄcupiui ſpeciẽ tuã. leni vt lete
ris ĩ ↄſpectu meo cũ angelis meiſ:quoꝝ
ſocietas tibi a me repꝛomiſſa eſt. Ueni

poſt młta pericula ⁊ laboꝛes:intra ĩ gaau

dium dñi tui.qð nemo tolletate.
ꝛatio ad ſanctos vt nobis ſuccurrãt
in periculis. ¶ Xapitulũ.XXIII.

Eices ſancti

—
moꝛtalitat᷑ pelagꝰ.⁊ ꝑueni
e meruiſtꝭ ad poꝛtũ ppetue quiet ſecu/
itatꝭ ⁊ pacꝭ.ſecuri ⁊ trãqᷣlli:ſemꝑq; feſti
Jui atq; gaudetes eſtꝭ. Obſecro vos ꝑ pa
tris charitate:q ſecuri eſt de vob: ſollici
ti eſtote ð nob.ſecuri eſt ð vr̃a ĩmarceſſi

dei oẽs:qͥ ã trãſiſtis huiuſ

bili glia: ſolliciti eſtote ð nr̃a multiplici

mifia. Per ipᷣm vos rogo:qͥ vos elegit:

q̃ vos tales fecit:ð cuiꝰ pulcritudĩe iã ſa
tiamini:ð cuiꝰ ĩmoꝛtalitate ĩmoꝛtaleſ fa
cti eſtis:ð cuiꝰ beatiſſima viſiõe ſꝑ gau/
detiſ:eſtote iugiter memoꝛes nr̃i.ſubue
nite nob miſerꝭ.qͥ adhuc ĩ ſalo huiꝰ vite
circũſtãtibo agitamur ꝓcellis. Uos poꝛ

te pulcerrime.q ĩ magnã ſurrexiſtis alti
tudinæ. adiuuate nos vile pauimẽetũ lõ/

ge ĩferiꝰ iacẽtes.Date manũ ⁊ erigite ia
centes ſuꝑ pedes:vt ↄualeſcẽtes ð infir
mitate:ſoꝛtes efficiamur ĩ bello. Inter/
cedite ⁊ oꝛate ↄſtanter atq; indeſinẽter ꝓ
nob miſeris multũq; negligẽtib pẽtoꝛi
bꝰ:vt ꝑ vr̃as oꝛões vro ſãcto ↄſoꝛtio cõ
iungamur:qꝛ alit ſalui eſſe non poſſumꝰ
Sumꝰ nãq; valde fragiles ⁊ nulliꝰ vᷣtu

tis homũciones:alalia ventris:⁊ carnis

mãcipia:ĩ qͥb vix aliqð virtu᷑ veſtigiũ

appet. Et tñ ſub chꝛiſti ↄfeſſiõe poſiti:li

gno cruò ferimur.nauigantes ꝑ h̊ mare

magnũ aCarl ũ:vbi ſut reptilia q̃ꝝ nõ

eſt numer?: vbi ſunt aĩalia puſilla cũ ma

gnis:vbi ẽ dꝛaco ſeuiſſimꝰ ſp ꝑatꝰ ad de

uoꝛandũ. Vbi ſunt loca ꝑiculoſa ſcilla ⁊
carybdis ⁊ alia inumerabilia:ĩ qͥb nau/⸗
fragant᷑ ĩcauti ⁊ ĩ fide dubij.Oꝛate dñm
oꝛate pijſſimi:oꝛate oĩa agmina ſctõꝝ et
vniuerſi cetꝰ beatoꝝ:vt vris pᷣcibo meri
tiſq; adiuti ſalua naue ⁊ integn mercib-
puenire mereamurad poꝛtũ ꝑpetue ſalu

fünin deſideriũ ad ciuitatẽ ſupemã
iHeruſalẽ. ¶ Capitulũ XXIIII.

glter iheruſalẽ
ciuitas ſctã dei chariſſima ſpõ
uchhꝛiſti: te amat coꝛ meũ:pul/
critudinotuã nimiũ ðſiderat mẽs mea.
oqᷓ; decoꝛa:q; glłioſa.q; generoſa tu es.
Tota pulcra es ⁊ macula nõ eſt ĩ te.Ex
ulta ⁊ letare foꝛmoſa filia pncipis.qꝛ cõ
cupiuit rex ſpeciẽ tuã:⁊ amauit decoꝛeʒ
tuũ:ſpecioſus foꝛma pᷣ filjs hoĩm. Sʒ
qlis eſt dilectꝰ tuꝰ ex dilecto o pulcerri/
ma.Dilectꝰ meꝰ candidꝰ ⁊ rubicundus
electus ex milibus. Sicut malꝰ inter li
gna ſiluaꝝ:ſic dilectus meꝰ inter filios.

tis ⁊ qetis ⁊ ↄtinue paq ⁊ nunq; finiẽde

i
ie
li⸗
n,
tn
Uen
ſter
Gſcd
nu
lon
ſiſin
gui
Gre
ſroi
flo
csl
s
n
chjs
lehu⸗
lemin
ncn
ftelu
bre
lltie
fal
müh

ic
it⸗
iſn
(
Gan/
lbue
yite
poꝛ
alti

eia
nfir
ter/
erp
toꝛi
oco
um⸗
mis
igiu
tlli
nare
vnö
Ama
Ade
ſchan
pmv/
ronm
ire

ſalo⸗
ſede

U

b

— —

Sub vmbꝛa ülli⸗ gue deſideraui:ecce le

ta ſedeoet fructꝰ eiꝰ dulcis gutturi meo
Dilectus me miſit manũ ſuã ꝑ foꝛamẽ:
⁊ venter meꝰ intremuit ad tactuʒ eiꝰ.In

lectulo meo ꝑ noctẽ queſiui queʒ diligit
anima mea.queſiui ⁊ inueni.teneo nec di

mittã illũ:donec introducat me ĩ domuʒ

ſuã ⁊ in cubiculũ ſuũ.gloꝛioſa genitrix
mea. Ibi em̃ dabis mihi vbera tua abũ/
dantius ⁊ ꝑfectius.et ſatiabis me ſatie/

tate mirifica.ita vt nec eſuriã nec ſitiam
in eternũ.Felix anima mea ſemꝑq; felix
in ſecła.ſi intueri meruero głiaʒ tuã:bea
titudinẽ tuã:pulcritudiuẽ tuã.poꝛtas et

muros tuos:⁊ plateas tuas:⁊ mãſiõeſ tu

as młtas.nobiliſſimos ciues tuos:⁊ foꝛ
tiſſimũ regeʒ tuũ ĩ decoꝛe ſuo. Duri nã
qʒ tui ex lapidibo pᷣciof: poꝛte tue ex mar
garitis optimis.platee tue ex auro puriſ

ſimo.in quibus iocũdũ alleluya ſine int/

miſſione concinit᷑mãſiones tue multeq̃

dꝛis lapidibo fũdate:ſaphyꝛis cõſtructe:

laterculis cooꝑte aureis:in quiba nullus
ingredit᷑ niſi mũdꝰ.nullꝰ habitat inqui/
natus. SGpecioſa facta es ⁊ ſuauis:ĩ deli
cijs tuis mr̃ hieruſalẽ. Nihil in te tale qᷓ
le hic patimur:qualia in hac miſera vita
cernimus. Nõ ſunt ĩ te tenebꝛe aut nox.
aut quelibʒ diuerſitas tẽpoꝛũ. Nõ lucet

in te lux lucerne aut ſplẽdoꝛ lune: vel iun2/

bar ſtellaꝝ. ſz deuſ de deo. lux deluce:ſol Dũ p̃ſſuris ac erũnis ſe gemit obnoxiã.

iuſticie ſp illumĩat te.agnus cãdidꝰ eti/
maculatꝰ.lucidũ ⁊ pulcerrimũ eſt lumen
tuũ.Sol tuus ⁊ claritas tua ⁊ oẽ bonuʒ

tuũ.huiꝰ pulcherrimi regis indeficiẽſ cõö

tẽplatio. Ipᷣe rex regũ ĩ medio tui:⁊ pue⸗/

ri eiꝰ in circuitu eiꝰ. Ibi hymnidici ange

loꝝ choꝛi:ibi ſocietaſ ſuꝑnoꝝ ciuiũ.Ibi
dulcis ſolẽnitas omniũ ab hac triſti pe/

regrinatõe ad tua gaudia redeũtiũ. Jbi

ppperaꝝ puidchoꝛs ibi ouoden aplo
rum numerꝰ.ibi innumerabiliũ martvꝛũ

victoꝛ exercitus.ibi ſctõꝝ ↄfeſſoꝝ ſacer
cõuentꝰ.ibi veri ⁊ ꝑfecti monachi.ibi ſãſ

cte mulieres q̃ voluptates ſecłi et ſexus

infirmitatẽ vicerũt.ibi pueri ⁊ puelle qᷓ
annos ſuos ſanctis moꝛib trãſcenderür.
ibi ſunt oues et agni qͥ iã huiꝰ voluptatt
laqueos euaſerũt.exultãt om̃s in ꝓpꝛiis
manſionibo.diſpar eſt głia ſinguloꝝ: ſeld

Vaauſa qu

cõmunis eſt leticia omniũ. Plena ⁊ pfe

ccta.ibi regnat charitas.qꝛ deus eſt oiaĩ
omnibo. quẽ ſine fine videt:et ſemꝑ viden

do in e amoꝛe ardent.amant ⁊ laudant:
laudãt et amãt.omne opus eoꝝ laus dei

ſine defectõe:ſine laboꝛe. Yelix ego ⁊ ve
re in ꝑpetuũ felix.ſi poſt reſolutiöem hhu
ius coꝛpuſculi audire meruero illa canti
ca celeſtis melodie que cantant᷑ ad laudẽ
regis eterni:ab illis ſuꝑne patrie ciuibj.

beatoꝛũq; ſpirituũ agminibo. Yoꝛtuna/

tus ego nimiũq; beatꝰ ſi ⁊ egoipᷣe meru/

ero cãtare ea.⁊ aſſiſtere regi meo ðᷣo meo:
⁊¶ duci meo: et cernere eũ in glia ſua.ſicut
ipſe polliceri dignatus eſt dicens. Pater

volo vt quos dediſti mihi ſint mecuʒ. ut
vigeant claritatẽ meã quã habui apð te

ante ↄſtitutionẽ mũdi.Et alibi.Oui mi
hi miſtrat me ſequat᷑.⁊ vbi ſum ego illic

et miniſter me erit. Et iteꝝ. Qui diligit
me diliget᷑ a patremeo:et ego diligã eum

keſtabo ei meipᷣm. Z
NHymnus de gloꝛia paradiſi
(Eapitulũ XXV.

D perhéniſ vi
te fontem mẽs ſitiuit arida.
CLlauſtra carnis pꝛeſto frangi

clauſa querit anima. ”
BGliſcit:ambit:eluctat᷑ exul frui patria.

Quã amiſit cum deliquit contemplatur
gloꝛivs. riam.
Pꝛeſẽs malũ auget boni perditi memo/
Ham qͥ ꝓmat ſumme pacis quanta ſit
leticaa. ..
bi viuis margaritis ſurgũt edificia.
uro celſa micãt tecta:radiãt triclinia.
Solis gemmis pꝛecioſis hec ſtructura
Nuro mũdo tãq; vitro:vꝛbis via ſternik
Abeſt limꝰ:deeſt fimꝰ: lues nulla cemit᷑.
Hyems hoꝛrens: eſtas toꝛrẽs: illic nun
los ppetu' roſaꝝ: ver agit pꝑpetunmm.
Cidet tiliamubeſcit crocsſude balſamũ
Uirent prata:vernãt ſata: riui mellis in/
Pigmẽtoꝝ ſpirat odoꝛ:liq̃ꝛ ⁊ aromatũ.
Pedẽt poma floꝛidoꝝ ñ lapſura nemoꝝ

Weditationes

WMõ altemat luna vices ſol vł cunſſideꝝ
EAgnꝰ eſt felicis vꝛbis lumẽ inocciduũ.
MHox ⁊ tẽpus deſunt ei diẽ fert ↄtinuuʒ.
MNã ⁊ ſacti quiq; velut ſol pᷣclarꝰ rutilãt.

Poſt triũphũ coꝛonati mutuo ↄinbilãt.

Et pſtrati pugnas hoſt iã ſecuri nũerãt
Omi labe defecati:carnis bella neſciunt

acemulta pfruetes ſcadala nõ ꝑferũt
Mutabilib exuti repetũt oꝛiginẽ?

Inde ſtatũ ſemꝑ idẽ exeuntes capiũt

lari viuidi iocũdi nullis petãt caſibo.

Ablſuntmoꝛbi ſo ſanis ſenect iuuenibo.
Hinc penne tenent eſſe nã trãſire trãſijt.

Inge viret vigent floꝛẽt coꝛruptela coꝛ/

ruit

Immoꝛtalitatis vigoꝛ moꝛtꝭ ius abſoꝛ/⸗

Oui ſciẽtẽ cũcta ſciũt qͥd neſcire neq̃unt.

NHã ⁊ pectoꝛis arcana penetrãt alterutꝝ
Inũ volũt.vnũ nolũt.vnitas eſt mẽtiũ.
icet cuiq; ſit diuerſuʒ ꝓ laboꝛe meritũ
Charitas hec ſuũ facit ꝙ dũ amat alteꝝ

S ſic ſinguloꝝ ↄmune fit omniũ.

bi coꝛpꝰ illic iure ↄgregant᷑ ⁊ aquile
Ds cũ angelis ⁊ ſancte recreentanime.
VUno pane viuũt ciues vtriuſq; patrie
Auidi ⁊ ſemꝑ pleni qð habẽt deſiderãt.
Mõ ſatietas faſtidit neq; fames cruciat.
nhiates ſemꝑ edũt ⁊ edẽtes inhiãt.
ouaſ ſp armoniaſ vox meloda ↄcrepat
Et ĩ iubilũ ꝓlata mulcẽs aures oꝛgana.

Tigna ꝑ quem ſunt victoꝛes regi dãt pᷣ⸗

Felix celi pᷣſentẽ regẽ cernit anima
t ſub ſede ſpectat alta oꝛbis volui ma/
china è
olẽ lunã ⁊ globoſa cũ planetis ſidera.
hꝛiſte palma bellatoꝝ ̊ ĩ municipiũ
ntroduc me ſolutũ militare cingulũ.
acↄſoꝛtẽ donatiui beatoꝝ ciuium
Pꝛobes vires ĩ exauſto laboꝛanti pᷣlio.
lt quietẽ poſt pᷣcinctũ debeaſ emerito.
Teq; merear potiri ſine fine pᷣmio. Amẽ

¶ Laus continua quã facit anima ex cõ
templatõne ſuperne diuinitatis
¶ Kapitulũ XXVI

aro facta ſpiritał ⁊ mẽs vnũ ſentit

Etpᷣſentẽ veritatis ↄtemplant ſpeciX᷑.
Hinc vitalẽ viui fõtꝭ hauriũt dulcedinæ

Enedic anima
mea dño ⁊ oĩa q̃ intra me ſunt
nomĩ ſctõ eius. Benedic anĩa

mea dño ⁊ noli obliuiſci oẽs retributõeſ

eiꝰ. Benedicite dño oĩa oꝑa eiꝰ in om̃i lo
co dñatiois eiꝰ:bñdic aĩa mea dño.Lau
demꝰ deũ quẽ laudãt angeli.adoꝛãt dña
tiones tremũt poteſtates.cui cherubin
⁊ ſeraphin inceſſabili voce ꝓclamãt. Sã
ctꝰ:ſctũs:ſanctꝰ. Jũgamꝰ voces noſtras
vocibo angeloꝝ ſanctoꝝ.⁊ ↄmunẽ domi/

nũ laudemꝰ ꝓ modulo noſtro. Illi eĩ lau

dant dñm puriſſime ⁊ inceſſanter qᷣ ſꝑ in
herẽt cõtemplatõi diuine:nõ ꝑ ſpeculuʒ
⁊in enigmate:ſed facie ad faciẽ. Sed qͥs
dicere vel cogitare ſufficiat q̃lis ſit in cõ
ſpectu dñi dei oĩpotẽtis illa btõꝛũ ſpiri/
tuũ celeſtiũq; virtutũ innumerabił mul
titudo. Que ſit in eis ſine fine feſtiuitas
viſiõis dei.q̃ leticia ſine defectu.qs amo
ris ardor:nõ cruciãs:ſed delectans.Oð
ſit in eis deſideriũ viſiõis dei cũ ſatieta/
te:⁊ ſatietas cũ deſiderio.in quibo nec de
ſideriũ penã generat.nec ſatietas faſtidi
um parit. Quomodo inherẽdo ſũme be
atitudini ſint beati. Quõ cõiũcti vero lu
mini facti ſunt lux.Quõ ſemꝑ ſpicleres
incõmutabilẽ trinitatẽ:mutati ſunt ĩ in/

coõmutabilitatẽ. Sed qñ illã angelice di

gnitat celſitudinẽ cõpᷣhẽdere poterimꝰ.
qñ nec ipᷣius aĩe nr̃e naturã inueſtigare
valemuſ.Qualis eſt iſta q̃ carnẽ viuifica
re poteſt:ſe aũt in ſanctis cogitatõibo vt

volet cõſtringere nõ poteſt. Ouab eſt iſta
tã foꝛtis tã infirma tã parua tã magna.qᷓ

rimat᷑ ſecreta dei ⁊ celeſtia cõtemplat᷑.at/
q; humanis cõmodis multaꝝ artiũ peri
tiã ꝑſpicaci ĩigenio adiueniſſe pꝛobatur:
Oualis ergo eſt iſta qᷓ tã multa de ceteriſ
nouit.⁊ ſe qualit᷑ facta ſit pꝛſus ignoꝛat:
Licet enĩ nõnulla ambigua a quibuſdã
ſuꝑ eius oꝛigine ꝓferantur: inuenimꝰ tñ
eã eſſe qndã intellectualẽ ſpiritũ:ꝑ crea/
toꝛis potẽtiã factũ.ĩmoꝛtaliter iuxta mo
dũ ſuũ viuentẽ:moꝛtale coꝛpus qð ſuſti
net vinificãtẽ:mutabilitati ſubiectũ: ob
liuiõi deditũ.quẽ timoꝛ ſepe afficit: leti/
cia extolllit. O res mira omniq; ſtupoꝛe
digniſſima. De deo qͥdẽ creatoꝛe omniũ

Nalo
ſeel
Cun
ng
nnnet
i
n
pioo
hel
lͤbet
Uinne
hiom
ncd
is
ſy
hoi
M/.
llutij
tanera
bs
eir
en

und
oͤcl
nilo
Lau
dia
wdin

Oras
domi/
leilau
ſoin
cnlu;
edi
inco
ſſpiri⸗
Emul
nitas
amo
O
WerN/
Mecde
sfiſtoi
ſünebe
lutcs
riin,
icedi
nin.
tgare
Gifica
t
ckiſh
aCa⸗
Nata⸗
nüpen
botun:
ceteriſ
norgtt
buſdi
intñ
,en/
mo
öſuſti
ſtrlen/
topore
omI

nere. 7 quale

O
m —
H—
.

q eſt incõpꝛehẽſibilis et ineffabilis: excel
ſa et mirabilia nimis om̃i remota ãbigui

tate legimus lomur ⁊ ſcribimꝰ. De an

gelis aũt ⁊ animabo qͥcquid dicimus nõ
tã euidẽter appꝛobare poſſumꝰ. Sʒtrã
ſeat ab his animꝰ:et trãſcẽdat omne qð

creatũ eſt: currat et aſcẽdat et volitet et x
trãſeat.et in eũ qͥ creauit oĩa quantũ põt

oculos fidei dirigat. Faciã ergo gradus
aſcẽſionis in coꝛde meo:et ꝑ ipſos aſcen
dam aĩam meã.et ꝑ ip̃am mentẽ meã aſcẽ
dam ad dñm meũ qui capiti meo deſuꝑ
manet:qͥ cquid viſibiliter cernit᷑:quicqͥd
ſpiritaliter ymaginat᷑: foꝛti manu ab in/

tuitu coꝛdis et mẽtꝶ ꝓcul remoueat᷑. So

lus intellectꝰ purꝰ ⁊ ſimplex incedẽs:ra/
pido volatu ad ipᷣm ꝑueniat cõditoꝛem
angeloꝝ et animaꝝ ⁊ omniũ reꝝ. Mẽs il

la beata que ima deſerit ſũma petit:q̃ po

nit in arduis ſedẽ habitatõis ſue:et ð ſũ
mis rupibus cõtẽplat᷑ ſolẽ iuſticie aqͥli/
nis obtutibo. Nihil em̃ tam pulchꝝ atq;

iocundũ:q; ipᷣm ſolũ mẽtis intuitu ⁊ coꝛ

dis auiditate ↄtẽplari deũ:⁊ miro modo

inuiſibiliter cernere inuiſibilẽ. ſicq; aliaz
nõ iſtã guſtare dulcedinẽ: et inſpiceꝛe ali
am nõ iſtã lucẽ. (ux em̃ iſta q̃ loco clau/

dit᷑:tẽpoꝛe finit᷑ noctiũ interruptõe varia

tur:et quã cõmunẽ cũ vermibus et peco

ribus habemꝰ:in cõparatõe illius ſum/

me lucis nõ eſt lux dicẽda ſed nox.
Quid ſit qdãmodo deum cernere ⁊ te

ter ſit de deo ſentiendũ
¶ Tapitulũ XXVII.

Wanqʒ autem
illa ſumma et incõmutabil eſſẽ
tia.lux vera.lux indeficiẽs.lux

angloꝝ a nemie
quod ſolũ pᷣmiũ ſanctis reſeruat᷑ in cele/

ſti gloꝛia:illud tñ credere et intelligere ꝰ
ſentire ⁊ ardẽter inhiare:qdãmodo illuʒ
cernere eſt atq; tenere. Sonet itaq; vox
ſupꝑp angelos et hõ intẽta mente cõtẽplet
deum. verbis quibo poteſt:ſuas illi dicat

laudes. Juſtũ nanq; eſt vt creatura ſuuʒ
laudet creatoꝛẽ. Ipſe enim ad laudãduʒ
ſe nos creauit:qui noſtris nõ indigʒ lau/

dibus.Eſt aũt virtꝰ incõpꝛehẽſibilł nul /
lius indigens: ipſe ſibi ſufficiẽs:magnꝰ

leſtis theoꝛice.ſuauiſſi

deitatis ꝓ

a nemĩe cõſpicivaleat ĩ hac vita:

IX

dñs deus noſter: ⁊ magna virtus eiꝰ ⁊ ſa

pientie eius nõ eſt numerꝰ.magnus dñs

deus noſter et laudabił valde. Hunc ita
q; mens diligat.lingua canat.manꝰ ſcri/
bat:atq; in his ſanctis ſtudus fideł ani/

„

mus ſe totũ exerceat Mnauins videlicʒz ce

niſſimis dapibo vir de
ſiderioꝛũ:et celeſtiũ cõtẽplatoꝛ:aſſidue re
ficiat᷑.vt h̊ celeſti pabulo ſaginatꝰ clamet
clamoꝛe mas.clamet totꝭ medulł coꝛdiſ.
clamet ĩ iubilo ⁊ ardẽtiſſimo mentis de/
ſiderio dicat.¶ Oꝛatio explicãs płimas
pꝛietates. (Cap. XXVIII

Büume optime
ofñipotẽtiſſime mificoꝛdiſſi/
me iuſtiſſime ſecretiſſime:pᷣſen
tiſſime:pulcherrime et foꝛtiſſime.ſtabilł
et incõphẽſibilis: ĩuiſibilł.om̃ia videnſ.
immutabilis.om̃ia mutãs: immoꝛtalis:
illocalis.interminꝰ.incircũſcriptꝰ.nuſqᷓ;
finitꝰ.ineſtimabilis.ĩeffabiliſ.inſcrutabi

lis.immotꝰ:omnia mouẽs:inueſtigabilii/
indicibił. metuẽdꝰ atq; terribił. honoꝛã
dus atq; timẽdꝰ.venerãdus atq; reuerẽ/
dus. Nunq; nouus.nũq; vetꝰ.innouanſ
oĩa.⁊ in vetuſtatẽ ꝑducẽs ſuꝑbos ⁊ neſci

unt. Sempꝑ agens:ſꝑ quietus. colligens

et nõ egens.omnia poꝛtãs ſine onere.oĩa
iumplens ſine incluſione.oĩa creans:pte/

gens nutriẽs et ꝓficiẽs.queres cũ nihil
deſit tibi.amãs nec eſtuas.ʒelãs et ſecu/⸗

rus es.penitet te et nõ doles iraſceris et

trãquillꝰ es.opera mutas ſed nõ cõſiliũ.

Recipis qð ĩuenis ⁊ nunq; amiſiſti. Nũ

q́; inops et gaudes lucris. nunqß auarꝰ

⁊ vſuras exig.ſuꝑerogat᷑ tibi vt debeaſ.
⁊ quis habet quicq; nõ tuũ: Reddis de/
bita nulli debẽs. donas debita nihil per
dens. Qui ſolus viuificas oĩa.qͥ creaſti
omnia:qui vbiq; es et vbiq; totꝰ.qͥ ſenti
ri potes videri nõ potes.qui nuſq; dees
⁊ tamẽ ab iniquoꝝ cogitatõibus lõge es
Dui nec ibi dees vbi lõge es:qꝛ vbi non
es ꝑ gratiam: ades ꝑ vindictã. Oui oĩa
tangis:nec tũ omnia tangis eq̃liter. Oue
gam enim tãgis vt ſint:nõ tñ vt viuant
ſentiãt ⁊ diſcernãt. quedã vero tãgis vt

ſint et viuãt nõ tñ vt ſentiãt et diſcernãt.

Duedã vero tangis vt ſint viuãt ⁊ ſeẽtiãt

—

nõÿ tñ yt diſcemãt. Ouedã vero tãgiſut
ſint viuant ſentiãt et diſcernãt. Et cum

tibimetipᷣi nunq; diſſimilis ſis:diſſimi/
liter tñ taãgis diſſimilia.qui vbiq; ſemꝑ
pꝛeſens es et inueniri vix potes.quẽ ſtã
tem ſequimur ⁊ appᷣhendere nõ valemꝰ

qui tenes omia:imples omnia:circum/

pꝓlecteris omia: ſuꝑexcedis omnia :ſuſti

nes omia. eq; ex alia parte ſuſtines at
qᷓ; ex alia parte ſuꝑaris:neq; ex alia par

te imples ⁊ ex alia circũplecteris.ſed cir

cũplectẽdo imples ⁊ implẽdo circũple

cteris.ſuſtinẽdo ſuꝑexcedis: et ſuꝑexce
dẽdo ſuſtines. Qui doces coꝛda fideliũ

ſine ſtrepitu verboꝛũ. Qui attedis a fi/

ne vſq; ad finẽ foꝛtiter ⁊ diſponis om̃ia

ſuauiter. Qui locis nõ diſtenderis: nec

tẽpoꝛib variaris. Neq; habes acceſſuſ

receſſus:ſed habitas lucẽ ĩiacceſſibilẽ:
gquam nullus hominum vigere poteſt.
In te manens qetus:vbiq; circuis to/
tũ:vbiq; ꝓꝛſus totꝰ. Nõ enĩ ſcindi vł di
uidi poteris: qꝛ vere vnꝰ es. nec in ꝑes
efficeris:qꝛ totuſ totũ tenes:totũ ĩpleſ:
totũ illuſtras et poſſides. Huius vide/
licʒ myſterij imenſam ꝓfunditatẽ mens

humana cõcipere nõ pᷣt.nec oꝛatoꝛia li/
gua enarrare.neq; diffuſi ſermones nec

bibliothecaꝝ volumĩa qunt explicaꝛe.
BGSi totũ mundũ libꝛi repleãt: tua ſcien
tia inenarrabil explicari nõ pᷣt.qm̃ vere

indicibił es:nullo modo ſcribi poteſne

qʒ ↄcludi:qꝛ es fons lucis diuine et ſol
claritatis eterne. Wagn' em̃ es ſine qn
titate:⁊ iõ immẽſus.bonus es ſine qᷓtli/

tate:et ideo ve et ſũme bonꝰ.⁊ nemo bo/

nnus niſi tu ſoł?.cuiꝰ volũtas eſt opꝰ.cu
ius velle poſſe ẽ. Qui omnia de nihilo
creaſti:q̃ ſola voluntate tua feciſti. Qui
omnẽ creaturã tuã abſq; indigẽtia aliqᷓ
poſſides:et ſine laboꝛe gubernas:⁊ abſ
q; tedio regis.Et nihilẽ qð ꝑpturbet oꝛ
dinẽ imperij tui vel in ſummis vł ĩ imiſ
NDui in omnib locis ſine loco haberis.
omnia contines ſine ãbitu:⁊ vbiq; es
p̃ᷣſens ſine ſitu et motu.Oui nec mali au
ctoꝛ es.quodq; facere nõ potes.qui ni/
hil nõ potes.neq; vnq; te aliqͥd feciſſe
penituit.nec vlliꝰ cõmotiõis animi tui
tẽpeſtate turbaris: nec totiꝰ terre ꝑicka

potẽ

damnũ tuũ eſt. Nulla flagitia vel ſcele⸗

ra ꝓbas aut imꝑas. Nunq;ᷓ mẽtiris:qꝛ

eterna veritas es. Cuiꝰ vniꝰ bonitate

facti ſumꝰ:et iuſticia penas luimꝰ:et cle

mẽtia liberamur. Nã nihil celeſte nihil
igneũ:nihil trenũ: nihilq; quod coꝛpo/

ris ſenſus attingatꝓ te colẽdũ eſt.q ve
rees qð es et nõ mutaris.Cui maxime
conuenit illud quod greci dicũt.on.la/

tine eſt:quod ſemꝑ idẽ ipᷣe es ⁊ ãni tui ũ
deficient. Hec et alia multa docuit me
ſctã mr̃ eccłia cuius factꝰ ſum mẽbꝝ ꝑ

graz tuã. Docuit me ſane te ſolũ et vnũ
2 verũ deũ nõ eſſe coꝛpoꝛeũ ⁊ paſſibilẽ.
NMNihilqʒ de ſubſtãtia tua vł natura vl/

lo mõ eſſe violabile aut ↄm utabile aut
coõpoſitũ vł factũ.Et iõ certũ ẽ coꝛpoꝛe
is oculis te nõ poſſe ſentiri:ſʒ nec ab vl

lo moꝛtaliũ in ꝓpꝛia eſſentia aliqñ potu

iſſe videri. Hinc etenim patenter datur
intelligi ꝙ vnde angeli te ĩtuent᷑:inde et
nos poſt hãc vitã te videbimꝰ. Sʒ nec

ipᷣi ꝓfecto te videre pñt ſicuti es. Nulli

deniq; alij tota niſi tibi ſoli nota eſt ommſi

8 trinitas.

W vero vni
tas es diuitatis.ꝑſonaꝝ biek
litate multiplex. numerabili

ter es innumerabił. ac idcirco mẽſura/

bilit ĩmẽſurabilis.et põderabilit᷑ impõ
derabilis.Hõ em̃ ſũme bonitatis qᷓ tu/
ipſe es ꝓfitemur oꝛiginẽ:ex q oĩa:p quã

omnia:in qua omia. ſed eiꝰ participati

one dicimꝰ oĩa bona. Hã tua diuĩa eſſẽ
tia ſꝑ caruit ac caret materia:licʒ nõ ca
reat foꝛma:ſoꝛma ſcʒ infoꝛmata: ſoꝛma
foꝛmaꝝ:ſoꝛma foꝛmoſiſſima.quã dũ im

pꝛimis q̃ſi ſigillũ rebus ſingul eas ſine
tui augmẽti aut tui detrimẽti mutabili

tate ꝓculdubio a te facis differri. Quic

qͥd aũt ĩ natura creaturaꝝ eſt creatura
tua ẽ. O yna trinitas ⁊ trina vnitas de/

us.cuiꝰ oĩpotẽtia oĩa poſſidet et regit
et implet q̃ creauit.Nec iõ te ĩplere oĩa
dicimꝰ vt te ↄtineant ſʒ vt ipᷣa potiꝰ a te

ↄtineãt᷑.nec particulatim imples om̃ia.
nec vllatenꝰ ita putãdũ ẽ vt vnaqued

e vnitate ꝑſonarũ et pluralitate in
3 Cap XXIX

H

nan
etcke
nihil
po/
ave
eime
la⸗
tnii
tme
T
tyni
ibi.
aW
leaut
npore
b l
Potu
atur
deet
hee
P.

Gecſi

e
MX

ſ

ura,
mpo⸗

7

to/
huni
inn
inche
ſa
emna
im

bili
uic
fura
de⸗
egit
1la
ate
ſnis⸗

fert᷑. a vero noĩa qᷓ ſubaʒ vl ꝑſonã ł po
tentiã vł eſſentiã tuã ſignificãt: vł qcqd

creatura ꝓ magnitudie poꝛtõiſ ſue capi
at te.i.maxiĩa maiꝰ ⁊ mima minꝰ:duʒ ſis
potiꝰ ipᷣe ĩ oĩb ſiueoĩa ĩ te.Cuiꝰ oĩpotẽ

tia ↄcludit vniuerſa:nec euadẽdi potẽti

am tuã qͥs aditũ ĩueĩre poterit.Qui enĩ
teñ hʒ placatũ neq̃q; euadʒ iratũ:ſic ſcri
ptũ ẽ: NHeq; ab oꝛiẽte neq; ab occidente
neq; a deſertꝭ mõtib.qm̃ deꝰ iudex ẽ Et
alibi. Quo ibo a ſpũ tuo.et q̊ a ſacie tua
fugiã. Immẽſitas dine magnitudis tue

iſta ẽ: vt ĩtelligamꝰ teĩtra oĩa ſʒ nõ indu

ſum:extra oĩa ſʒ nõ excluſum.Et iõ inte

rioꝛ es vt oĩa ↄtineas:⁊ iõ exterioꝛ es vt

incircũſcripte magnitudiſ tue imẽſitate
oña ↄcludas. Per id qð exterioꝛ es:oñ
deris eſſe creatoꝛ: id vᷣo qð interioꝛ es:
gubᷣnatoꝛ oĩm demõſtrar:ac ne oĩa q̃ cre
ata ſunt ſine te eẽnt:interioꝛ es.exterioꝛ
Fo vt oĩa ĩdudant᷑ a te:nõ locali magni
tudĩe:ſʒ potẽtiali pñtia:q vbiq; pñs es:

⁊ oĩa tibi pñtia:q;uis qͥ d ĩtelligãt:q dã

vo nõ intelligãt.Inſepabil nature tue

vnitas. ſeꝑpabiles nõ pᷣt hr̃e ꝑſonas:qꝛ ſi

cut es trinitas ĩ vnitate ⁊ vnitas ĩ trini/
tate:ſic ſepatõeʒ nõ potes hr̃e pſonarũ.

Nomiant᷑ qͥdẽ ille ꝑſone aliqñ ſingłe.ſʒ
ita te voluiſti deꝰ trinitas ĩſepabilẽ oñ/
dere ĩ ꝑſonis:vt niłm tibi nomẽ ſit in q̃
libʒ ꝑſona:qð nõ ad aliã ſᷣm relatiõis re

gulã referat᷑.ſic̃ pr ad filiũ ⁊ filiꝰ ad pfeʒ

ſic ſpũſſctũs ad pr̃em ⁊ filiũ veriſſume re

ꝓpꝛie ðꝛ deꝰ:oĩb ꝑſonis eqlr ↄueniunt.
vt ðs magnꝰ ompᷣs et᷑nus.⁊ oĩa q̃ natu⸗
rabr de deo dicunt᷑. Nõ eſt aliqð natu/⸗
re nomẽ:qð ſic tibi ðᷣo pri ↄueĩrevaleat:
vt aut filio tuo aut ſpuũiſctõ ↄuenirene/
q̃at.Dicimꝰ te pꝛẽm naturalr eſſe deũ.ſʒ

naturałrẽ filiꝰ deꝰ: naturalr ⁊ ſpũſſctũſ
nõ tñ tres dij ſʒ vnꝰ naturalr ðs.pr̃ ⁊ fi/

lius ⁊ ſpũſſctũs. Idcirco inſepabilis es
ſctã trinitas ĩ ꝑſonis ſenſu ĩtelligẽda.q;

uis voce ſeꝑabilia heas noĩa: plurale
nũerũ in nature nomĩbo nilatenꝰ recipis

In h̊ ei oñdit᷑ ꝑſonas nõ poſſe diuidi in
ſctã trinitate qᷓ vnꝰ ðs verꝰ ẽ:qꝛ cuiuſſi/
bet pſone nomẽ ſꝑ ad alterã reſpicit ꝑſo
nã. Di patrẽ dico filiũ oñdo:ſi filiũ no/
mino parreʒ pᷣdico:ſi ſpũmſctm̃ appello

us bonũ ⁊ pulcꝝ a q̊ͥ ꝑ quẽ ⁊ in q̊ͥ bona⁊

X

alicuiꝰ eẽ ſpũm neceſſe ẽ intelligi.ſ.pfis

⁊ filij. Hec ẽ eĩ fides vᷣa veniẽs de ſacra

doctrina:hec certe ẽ fides catholica⁊ oꝛ
thodoxa:quã me docuit deꝰ in ſinu ma/
tris eccie gr̃a ſua. ¶ Oꝛatio ad ſctãm
Laplm. XXX.
dñe te fides mea quam deaiſti
mihi ꝓpter boĩtatẽ tuã ad ſal/

tenet ĩ ſpe qð videbitĩ re. Inuocat te de

us me caſta ↄſcia mea ⁊ ſuauis amoꝛ fi
gei meequã excuſſis ignoꝛãtie tenebꝛiſ
ad vitat intelligetiã ꝑduxiſti: ⁊ quam a

ſtulta ſecłi amaritudiĩe eruiſti:atq; adhi

bita tue dulcedis charitate iocundã mi

hi ⁊ mellifluã reddidiſti. Inuocat te tri
nitas btã.vox clara.⁊ ſincerꝰ amoꝛ fidei

mee:quã ab ipᷣis enutriẽs cunabul illu/
miaſti ſꝑ ꝑ ülluſtꝛatõeʒ gre tue:⁊ qᷓ; adau
gens ↄfirmaſti ĩ me ꝑ documẽta matris

eccłie.CTe inuoco btã ⁊ bñdicta ⁊ głoſa

vna trinitas:pr ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſctũs:deus
dñs:paraclitꝰ:charitas:gra:cõicatio:ge
nitoꝛ:genitꝰ:regenerãs:veꝝ lumẽ ex lu/
mine vᷣ̈o:vera ulũinatio:fons:flume:irr

gatio:ab vno oĩa:ꝑ vnũ oĩa:in vno oĩa:
a quo:ꝑ queʒ:in q̊ oĩa:viuẽs vita:vita ꝗ
viuẽte:viuẽtiũ viuificatoꝛ:vnꝰ a ſe:vnꝰ
ab vno: vnus ab ambob:ꝛ on a leꝛon ab
altero:on ab vtroq;:verax pat᷑:vitas fili

us:veritas ſpũſſctũs:vna ̊ pater logoſ

paclituſq; eẽntia:vna virtꝰ:vna boltas:

yna btĩtudo:a qꝑ quẽ ⁊ in qͥ bta ſũt oĩa

q̃cunq; beata ſunt. ¶ Quid deus ve
ra ⁊ ſumma vita eſt. p. XXXI.

Eusvera et ſũ
ma vita:a q́̊:ꝑ que:⁊ in q̊ viuũt
oĩa qcũq; vere ⁊ btẽ viuũt.De

pulchꝛa ſunt omnia quecunq; bona et

pulcra ſunt.Deꝰ cuiꝰ nos fides excitat:

ſpes erigit:charitas iũgit.De qͥ peti te
iubes ⁊ inueiri te fac: ⁊ pulſanti aperis
Deꝰ a q̃ auerti cadereẽ:ad qm ↄuerti ſur

gere ẽ: in q̊ maneꝛe ↄſiſtere ẽ. Deus queʒ
nẽo amittit niſi deceptꝰ:nẽo qrit niſi ad

c 2

unatõnẽ meã. Yideł aũt aia ex fide viuit:

monitꝰ:nẽo inuenit niſi purgatꝰ. Deus
quẽ noſſe viuere ẽ:cui fuire regre eſt:m
laudare ſalꝰ ⁊ gaudiũ aie eſt. Te labijs⁊
coꝛde omiq; q̃ valeo vᷣtute laudo bñdi/
co atq; adoꝛo:tueq; clemtie et bõitati ꝓp
vniuerſis beneficijs tuis grãs refero:et

hymnũ głe tue cano:ſctũs.ſctũs ſanctꝰ

Te inuoco o btã trinitas:vt veĩas ĩ me:

⁊ tẽplũ me facias dignũ głie tue. Rogo

prẽm ꝑ filiũ. Rogo filiuʒ ꝑ prẽm. Rogo
ſpũmſctm ꝑ patrẽ ⁊ filiũ:vt oĩa vitia e/
longent᷑ a me:et oẽs ſctẽ vᷣtutes plãtent᷑
in me.Deꝰ immẽle a q̊ oĩa:pꝑ quẽ omia:
in qᷓ oĩa facta ſũt.viſibilia et inuiſibilia.
Dui oꝑa tua extra circundas:⁊ intra re
ples:ſupᷣ tegis:⁊ infra fers.Cuſtodi me
opꝰ manuũ tuaꝝ in te ſperãtẽ:⁊ in tua ſo

lumõ mificoꝛd ſa ↄfidẽtẽ.Cuſtodi meqdᷓ

ſo h et vbiq;.nũc ⁊ ſꝑ.intꝰ et forꝭ.añ ⁊ re
tro.ſupᷣ et infra circũcirca:itavt ĩ me nul
lus pateat locꝰ inſidijs ĩimicoꝝ. Cu es
de omp̃ᷣs.cuſtos et ꝓtectoꝛ oĩm ĩ te ſpe
rantiũ:ſine q̊ nẽo eſt tutꝰ:nẽo de pericuł
liberatꝰ. Tu es de? ⁊ ñ ẽ aliꝰ deꝰ pᷣter te:
neq; in celo ſurſuʒ:neq; in tra deoꝛſũ:qͥ
fa maſslia⁊ mirabilia ⁊ ĩſcrutabilia:q̊ꝝ
nõ eſt nũerꝰ Te decʒ laus.te decʒ honoꝛ
te decet hymnꝰ:tibi oẽs angli:tibi celi ⁊
vniuerſe ptãtes hymnos dicũt ⁊ laudeſ

indeſinent᷑ ↄcinũt:vtpote creatoꝛi crea/

ture:dño ſerui:regi milites:te ſctãʒ et in
diuiduã trinitatẽ oĩſ creaturg masficat:
om̃is ſpũs laudat. ar⸗ an
geloꝝ hoim. ( Tap. XXXII.

Ibi ſancti⁊ hu

cti btõꝝ ſpũum oꝛdĩes.głiaʒ ⁊ honoꝛeʒ
ſupplicit᷑ adoꝛãtes concinunt ſine fine.
Laudãt te dñe illi ſuꝑni ciues magnitfi
ce et honoꝛabilr Laudat te hõ mas poꝛ
tio creature tue. Sʒ et ego pctõꝛ homũ
cio:deſiderio magᷣ cupio te laudare.ama
re te opto amoꝛe pᷣcipuo.Deꝰ meus vita
mea.foꝛtitudo mea et laudatio mea.di/
gnare me laudare te Da mihilumẽ ĩ coꝛ
de:vᷣbũ in oꝛe:vt coꝛ meũ meditet᷑ głiaʒ
tuã:⁊ ligua mea tota die cãtet laudeſ tu
as. SDʒ qꝛ nõ ẽ pulcra laus in oꝛe pctõrꝭ

miles coꝛde:tibi ſpũs ⁊ anie iu
ſtoꝝ:tibi oẽs ſuꝑni ciues ⁊ cun

et qꝛ vir pollutꝰ labijs ego ſũ.mũda ob/

ſecro coꝛ meuʒ ab oĩ inqnamẽto:ſctifica

me ſctificatoꝛ opᷣs interiꝰ⁊ exteriꝰ:et fac
me dignũ laudibo tuis SRuſcipe belĩgne
⁊ acceptabiłr ð mãu coꝛdiſ ⁊ ð m̃t amo
re.ſuſcipe ſacrificiũ labioꝝmeoꝝ:fiaiq;

acceptabile ĩ ↄſpcũ tuo.⁊ aſcẽdat ad te ĩ

odoꝛẽ ſuauitat. Mẽoꝛia tua ſctã etdul

cedo tua btiſſima poſſideat totã aĩaʒ me

qaʒ:atq; in inuiſibiliũ amoꝛẽ rapiateam.
Traſeat ð viſibilibo ad ĩuiſibulia.de ter
renis ad celeſtia:de tꝑalibo ad et᷑na.trãſe
at et videat viſionẽ mirabilẽ. O etna ve
rias:et vᷣa charitas:et chara eternitas:
tu es de? meꝰ.ad te ſuſpiro nocte ac die.
tibi inhio.tibi intẽdo.ad te ꝑuenire deſi
dero.qͥ nouit te nouit veritatẽ:nouit et/

nitatẽ. Tu vᷣitas ſuꝑ oĩa pᷣſides.queʒ vi
debimꝰ ſicuti es cũ ꝑtrãſierit hecvita ce
ca et moꝛtal:in ꝗ ðꝛ nob vbi eſt de tuꝰ:
Et ego dico. de' me? vbi es: reſpiro ĩ te
paululũ cũ effundo ſuꝑ te aiaʒ meãi vo

ce exultatõis et ↄfeſſiõiſ ſoni epulãtꝭ ⁊ fe

ſtiuitatẽ celebꝛãtis.⁊ adhuc triſiꝭ eſt.qꝛ
relabit᷑ et fit abyſſus.vel qͥn poti ſentit
ſe adhuc eſſe abyſſum:dicit ei fides mea

quã accendiſti in nocte añ pedes meos.
Duare triſtꝭ es aia mea⁊ q̃re conturbas
me:ſpera ĩ deo:lucerna pedibo meis ver
vũ eiꝰ. Spera et ꝑſeuera donec ꝑtrãſeat

nox mf̃ iniq̃ꝝ:donec pꝑtrãſeat ira dei: cu
ius fuimꝰ aliqñ filij. YFuimꝰ eni aliqñ te
nebꝛe:donec trãſeãt iſte penitus qᷓꝝ reſi
dua adhuc trahimꝰ in coꝛꝑe ꝓpt᷑ pctm̃

moꝛtuo.donec aſpiret dies et inclinen k
vmbꝛe. ſpera in dno:mane aſtabo ⁊ con /

tẽplaboꝛ:ſemꝑq; ↄfiteboꝛ ei Mane aſta

bo ⁊ videbo ſalutarevultꝰmei deũ meũt:
q viuificat moꝛtalia coꝛꝑa nr̃a:ppt inha

bitantẽ ſpũm eiꝰ in nob: vt iaʒ ſimꝰ lux:
du gahm ſpe ſalui facti ſumꝰ ⁊ filij lucꝭ

et filij diei:nõ noct neq; tenebꝛaꝝ. Yui

mꝰ enĩ aliqñ tenebꝛe.nũc aũt lux ĩ te deꝰ

nr. ⁊ tñ adhuc ꝑ fidẽ necdũ ꝑ ſpẽ; SGpeſ

q̃ videt᷑ nõ ẽ ſpes.Laudaãt te dñe illi po
puli angloꝝ tuoꝝ ĩmoꝛtaleſ: ⁊ glificant

—

nomẽ tuũ celeſtes vᷣtutes qꝗ̃ nõ hñt opꝰ

legere hãc ſcripturã nrãm:et ↄ gnoſcere

te ſctãm ⁊ indiuiduã trinitatẽ. Uidẽet eĩ
ſaciẽ tuaʒ ſemꝑ:⁊ ibi legũt ſine ſyllabis

o
ll

Re
no
ei
ul

m.
er
nͤſe
are
mno:
die.
deſt
tet⸗/
gri
ce
19

4
ite
ro
1ſe
1
W
3e
o.

tempoꝝ:qᷣd velit etna volũtaſ tua:legũůt

eligut:⁊ diligũt.ſemꝑq; legũt ⁊ nunq; pᷣ
cit id qdð legũt eligẽdo ⁊ diligẽdo:legũt
ipᷣaʒ ĩmutabilitatẽ ↄſilij tui et ñ claudit
codex eoꝝ:mec plicabit᷑ liber eoꝝ.qm̃ tu
ipᷣeillis h̊ es et eris in et᷑nũ.O btẽ nimi/
um ille celoꝝ vᷣtutes q̃ laudare te pñt:ſcẽ

et puriſſime:cũ nimia dulcedĩe ⁊ ineffa-

bili exultatõe.inde laudãtvñ gaudẽt:qꝛ
ſp vidẽt vñ gaudere valeant ⁊ laudare.
Hos vo mole carnis pᷣſſi.⁊ ꝓcula vultu

tuo in hac ꝑegrinatõe poſiti:atq; ꝑ mũ

danas varietates diſtẽti:digne laudare
neqͥmꝰ.laudãꝰ tñ ꝑ fidẽ nõ ꝑ ſpẽʒ.illi ve
ro angłici ſpũs ꝑ ſpẽm nõ ꝑ fidẽ Hoceĩ
caro facit vt młto alit᷑laudẽꝰ q; illi.Sʒ
licʒ diuer? modis laudes dicãꝰ:tu vnꝰ
es ðs creatoꝛ oĩm.cui ſacrificiũ laudis ĩ
celo ⁊ in tra offert᷑:puenturi tũ ſumꝰ mi
ſericoꝛdia tua ad eoꝝ ↄſoꝛtiũ cũ qbuſ te

ſemꝑ videbimꝰ et ſine fine laudabimus

Tribue dñe vt donec in h̊ fragili coꝛꝑe

poſit ſũ laudet te coꝛ meũ:laudʒ te lin/

gua mea.et oĩa oſſa mea dicãt.dñe qs ſi/
milis tui. Tu es deꝰ opᷣs quẽ trinũ in ꝑ
ſonis et vnũ ĩ ſuba deitatꝭ colimꝰ ⁊ ado/⸗
ramꝰ.pr̃em ingenitũ:filiũ de pr̃e vnige/
nitũ.ſpũmſctm̃ de vtroq; ꝓcedẽteʒ et in
vtroq; ꝑmanẽtẽ:ſctãʒ ⁊ indiuiduã trini
tatẽ:vnũ deũ oĩpotẽtẽ:qͥ cũ nõ eſſemus

potẽter feciſti nos:et cũ ꝑditi fuiſſemus

culpa nr̃a:pietate et bõitate tua mirabi/
lit᷑ recuꝑaſti nos:ne ſinas nos eẽ ĩgratoſ
obſecro tãtis bñficijs ⁊ indignos tã mł
tis miſeratõibo Te depᷣcoꝛ ſupplico⁊ ro
o auge fidẽ auge ſpẽ augecharitatem.
acnos ꝑ ipᷣaʒ grãm tuã ſꝑ ĩ fide ſtabi/
les:et in oꝑe efficaces:vt ꝑ fidẽ rectam:⁊
ↄdigna fidei oꝑa ad vitã te miſerãte ꝑue
niamꝰ eternã:vt ibi vidẽtes głam tuã ſi
cuti eſt:adoꝛemꝰ maieſtatẽ tuã:⁊ dicamꝰ

piter q́s dignos fecen vigere gliam tuã

Blia pf̃i qͥ creauit nos.głia filio q rede/
mit nos.głia ſpũiſctõ qͥ ſctĩficauit nos.
głia ſũme et indiuidue trinitati cuiꝰ oꝑa
inſeꝑabilia ſũt:cuiꝰ imꝑiũ ſine fine ma/
net. Te decz laus. te decz hymn?. tibi de
bet᷑ oĩs honoꝛ.tibi bñdictio et claritas.

tibi grãꝝactio.tibi honoꝛ virtꝰ et foꝛti ⸗/

tudo ðdᷣo nr̃o in ſecła ſecłoꝛũ amen.

ico qjrit hoͤgnd cõpũgit᷑ in contẽ
13 :ieeräanel q̊ʒ tremũt deum vidẽ

. Capkm. XXXIII.
Gnoſce dñe ig
noſce pie:ignoſceet miſerere:p/
eeignoꝛãatie mee:et młte impfe/
ctioni mes. Noli me tãq; temerariũ rep⸗
bare:qꝙ; audiã fuus vtinã vł bonꝰ: et nõ
etiã inutil et malꝰ.et iõ valde malus.qꝛ
te oĩpotẽtẽ deũ nrjDm:terribilẽ et nĩis me/
tuendũ ſine coꝛdis ↄtritiõe ⁊ lachꝛvma

—

rnũ fonte:ſine reuerẽtia debita ⁊ tremoꝛe

laudo bñdico atq; adoꝛo. Si enĩ angeli
te adoꝛãtes et laudãtes tremũt mira ex/
ultatõe repleti:ego pctõꝛ dũ tibi aſſiſto:
laudes dico:ſacrificiũ offero:cur nõ coꝛ
de paueo:vultu palleo:labijs tremo:to/⸗
to coꝛꝑe inhoꝛreſco:ſicq; aboꝛtiſ lachꝛy

mis coꝛã te indeſinent᷑ lugeo. Uolo ſʒ ñ

valeo.qꝛ neq̃ᷓo ꝙ deſidero NHinc eĩ mecũ
vehemẽter admiroꝛ:dũ te nĩs terribileʒ⸗
ocuł fidei cerno. Sed qͥs h ſine ope gre
tue: vniuerſa eĩ ſalꝰ nr̃a magna mĩa tua
Milſerũ me:qũo ſic inſenſata facta ẽ aĩa
mea vt nõ terreat᷑ terroꝛe nimio:duʒ ſtat
añ deũ:et ſuas illi laudes decãtat.miſeꝝ
me qũuo ſic induruit coꝛ mneũ:vt oclłi mei

ſindeſinent᷑ nõ ꝓducãt flumĩa lachꝛyma/

rũ:dũ ↄſeruꝰ ſermocionat᷑ coꝛã dño ſuo:
hõ cũ do:creatura cũ creatoꝛe.qͥ factꝰẽ
ex limo cũ eo qͥ oĩa fecit ex nibilo. Ecce
dñe pone me añ te:et qd in ſecretꝭ de me
ſentio fraternis auribo nõ taceo:tu diueſ
in mia:et largꝰ in pᷣmijs.da mihi ð bõis
tuis vt ex eis ſeruiã tibi. Nõ ei aliunde
poſſumuſ fuire:neq; tibi placere niſi de
tuo mũere. fige qſo timoꝛe tuo carnes
meas:letetcoꝛ meũvt timeat nomẽ tuũ:

vtinã ſic te timeret peccatrix anĩa:q̊ͥ mõ

ille vir ſctũs qͥ dixit. Semp eĩ q̃i tumen

tes ſuꝑ me fluctꝰ timui deũ.Datoꝛ enizʒ
oĩm bonoꝝ ðs.da mihi int᷑laudes tuas

fontẽ lachꝛymaꝛũ:ſil cũ coꝛdis puritate

et mẽtᷣ iubilatiõe: vt ꝑfecte te diliges et
digne te laudãs:ipᷣo coꝛdis palato ſenti
am guſtẽ et ſapiã:qᷓ; dulcis et ſuauis es
dñe:ſiẽ ſcriptuʒ eſt:guſtate et videte qm̃
ſuauis eſt dñs:btũs vir qͥ ſperat ĩ eo:ꝛbe
atus ppłus qͥ ſcit iubilatiõem: htũs E

=

.êõõ

òð

cuiꝰ eſt auxiliũ abs teꝛaſcẽſiões in coꝛde

ſuo diſpoſuit ĩ valie lachꝛymaꝝ:in loco
uẽ poſuit.bti mdo coꝛde qm̃ ipᷣi deũ vi
lebũt. bii qͥ hitãt ĩ domo tua dñje:ĩ ſecu
la ſecłoꝝ laudabũt te.¶ Oro coꝛ młtuʒ
mouens ad deuotionẽ et diuinum amo

rem. (LCaplm. XXXIIII.

Eiu noſtra re

gemptio: amoꝛ ⁊ deſideriuʒ:
eꝰ ð deo adeſto mihi famlo

tuo.Te inuoco ad te clamo clamoꝛe ma

gno ĩ toto coꝛde meo.Te ĩuoco in aiam
meã: ĩtra ĩ eã:⁊ coapta eã tibi vt poſſide
as eã ſine ruga ⁊ ſine macłla. Mungiſſi/

mo nãq; dño mũda debet᷑ hitatio. Sctĩ

ſica & me vas tuum qð feciſti:de malicia

euacua ĩple ð gra:⁊ plenũ ↄfua.itavt di

gnũ hĩtatiõis tue efficiar teplũ h̊ ⁊ in ꝑ/

petuũ.Dulciſſime.beigniſſime.amãtiſſi

me.chariſſime.potẽtiſſime.deſiderãtiſſi
me.pcioſiſſime.amabiliſſime.płcerrime
tu melle dulcioꝛ.lacte ⁊ niue candidioꝛ.
nectare ſuauioꝛ. gẽmis ⁊ auro pᷣcioſioꝛ.
cũciq; traꝝdiuitijſ ⁊ honoꝛibo mihi ca

rioꝛ. Quid dico deꝰ meꝰ:vna ſpes mea:
tã grãdis miſcðia mea.Quid dico dul/

cedo felix et ſecura? quid dico duʒ talia

dico? Dico qð valeo:ſʒ ñ dico qð debeo:

vtinã poſſem talia dicere ãlia illi hymni
dici ãgłoꝝ choꝛi.O q; libentme in tuis
laudib totũ effüderẽ.O qᷓ; deuotiſſime
illa celeſtꝭ meledie cãtica ad laudẽ ⁊ glaʒ
noĩs tui ĩ medio eccie ĩfatigabił ꝑoꝛaꝛẽ.
3z talia ñ poſſuʒ.nũqͥd tacebo: Ule
tacẽtibo de te:qͥ oꝛa mutoꝝ reſoluis:⁊ li/
guas ĩfantiũ fac diſertas. Ue tacẽtib
de te:qm̃ ipᷣi loq̃ces muti ſũt:cũ nõ tuas
laudes dicũt. Quis digne te laudarept.
O ineffabil vᷣtꝰ ſapia pr̃is.Et qm̃ nul
la inueio v̈ba àbo te ſufficient᷑ valeã ex/

planare cũctipotẽs ⁊ omniſciũ vᷣbũ.di/
cã interĩ qð valeo:donec iubeas me ve/

nire ad te vbi poſſim dicere qð te decʒ:⁊
me optet. Et iõ ſupplicit᷑ rogo vt nõ re/
ſpicias tm̃ ad id qð mõ dico:ſʒ ad id qð
dicere opto.Cupio eĩ deſiderio mag̊ de

te eloqͥ q oꝑtʒ et decz:qꝛ te decʒ lauſ:te

decz hymnꝰ:tibiq; debet᷑ omĩis honoꝛ.
WVcis g̊ᷣoccultoꝝ ↄgnitoꝛ deuſ: qm̃ celo

terra et oĩb q̃ in ea ſunt tu mihi accepti
oꝛ:tu mihi amabilioꝛ es.diligo eĩ te ſuꝑ
celũ et trã:et cetera oĩa q̃ in eis ſuntmo
amoꝛe noĩs tui q̃ tranſitoꝛia ſt ꝓculdu/
bio amãda nõ ſũt.mo te ðs meꝰ amo/
re masg:magq; te amare cupio Da mihi
vt amẽ te ſꝑ qntũ volo:q̃ntum debeo:vt
tu ſolꝰ ſis tota intẽtio mea ⁊ oĩs medita
tio mea.Te mediter ꝑ dies ſine ceſſatõe:
te ſentiã ꝑ ſopoꝛẽ ĩ nocte:te alloq̃tur ſpi/
ritꝰ meꝰ:tecũ fabulet᷑ mens mea.lumine

ſctẽ viſiõis illuſtret᷑ coꝛ meũ.vt te recto

re:te duce:ãbulẽ de vᷣtute ĩ virtutẽ. tan/

dẽq; videã te deũ deoꝝ ĩ ſyon. nũc q deʒ
ꝑ ſpeculũ in eni gmate:tunc aũt facie ad
faciẽ:vbi ↄgnoſcã te ſiẽ ⁊ cognitꝰ ſi i. S⸗

ati mðo coꝛde:qm̃ ipᷣi deũ videbũt.Btĩ

Q hitant ĩ domo tua dñe:ĩ ſecła ſeculoꝛũ
laudabũt te Rogo itaq; te dñe ꝑ oẽs mi
ſeratões tuas:qͥbo ð moꝛte etna libati ſu

mꝰ:mollifica coꝛ meũ durũ ⁊ lapideũ:ſa
xeũ et ferreũ:tua ſacratiſſima⁊ potẽtivn
ctione:⁊ fac me ꝑ ignẽ cõpũctiõis coꝛaʒ
te oĩ hoꝛa hoſtiã viuã fieri ac meĩ tuo

ↄſpectu coꝛ ↄtritũ hũiliatũ ſꝑ hr̃e cum
lachꝛymaꝝ abũdãtia. Yac me ex tuo de

ſiderio huic mo funditꝰ extingui:⁊ trã

ſeuntiũ reꝝ obliuiſci.pᷣ magtudie timo/

ris ⁊ amor tui vſq; adeo.vt ð tꝑaliboñ

lugeã ngaudeã:nec metuaʒ aliqͥd ttale

n diligã:nꝰ blãdis coꝛrũpar:n? aduerſ
ↄcutiar.Et qꝛ tua valida ẽ vt moꝛs dile
ctio:abſoꝛbeat q̃ſo mentẽ meã ab oĩb⸗ q̃
ſub celo ſũt ignita ⁊ melliflua vis amorꝭ

tiii:vt tibi ſoli ĩhereã:ſolaq; tue ſuauita
tis mẽoꝛia paſcar:deſcẽdat dñe ðᷣſcẽdat

pᷣcoꝛ:deſcẽdat ĩ coꝛ meũ odoꝛ tuꝰ ſuauiſ
ſimꝰ:ĩgrediat᷑ amoꝛ tuꝰ mellifluꝰ Tleĩat
mihi tui ſaporꝭ mira⁊ ĩenarrabił fragrã
tia.qᷓ ſempr̃nas ĩ me ſuſcitʒ ↄcupĩas: et
ex coꝛde meo ꝑducat venas ſalietꝭ aq̃ in
vitã eternam. Immẽſus es dſie⁊ iõ ſine
mẽſura debes amari ⁊ laudari ab his q̊ſ

tuo pꝛecioſo ſanguĩe redemiſti. Amatoꝛ

hoĩm benigniſſime clementiſſime dñe ⁊

cqͥſſime iudex.cui om̃e iudiciũ ð git pr̃:
ſapiẽtiſſimo tue eqͥtatis iudicio. Dſer

nis h̊ rectũ ⁊ iuſtũ eẽ: vt filij hꝰ ſecli no⸗/
ctis ⁊ tenebꝛaꝝ pᷣſtãtioꝛi deſiderio vᷣtu/

teatq; ſtudio diligãt ⁊ querant ꝑituras

— —

dul
or
du
i

⸗
H
ino
d⸗
no/
lhi
xpt
ſta

.
1
/
18

diuitias ⁊ fugitios honoꝛes:q;ᷓ nos ſᷣui
tui diligãꝰ te deũ nrm ꝑ quẽ facti ⁊ redẽ

Pr ſumꝰ. Si eĩ hõ hoĩeʒ tãta diligit di

ectiõe: vt alter alteꝝ vix patiat᷑ abeſſe:ſi
re:vt pᷣ magnitudĩe amorꝭ nlła ꝑfrui va
leat reqͥe:chari ſui abſentiã nõ ſine magꝭ
meroꝛe ferẽs.q̃ dilectiõe.q̊ ſtudio.q̊ fer
uoꝛe aĩa quã deſpõſaſti tibi fide⁊ miſera
tiõibo dz diligere te veꝝ deũ ⁊ pulcerri⸗
mũ ſpõſuʒ:qͥ nos ſic amaſti et ſaluaſti:qͥ
ꝓ noõſᷣ tot tãta et talia feciſti?- Quãq; aũt
becĩfima hẽant ſuaſ delectatões ſuoſq;
amoꝛes:nõ tñ tali mõ delectãt ſiẽ tu deꝰ
nr. In te eĩ delectat᷑ iuſtꝰ.qꝛ amoꝛ tuꝰ ſu
auis ẽ et q etꝰ.nã pectoꝛa q̃ poſſides:dul
cedine ⁊ ſuauitate et trãqᷣllitate reples.
Ecõtra amo: ſecłi et carnis:anxiꝰ ẽ ⁊ ꝑ
turbatꝰ. aias certe qs ĩgredit᷑ qetas eẽñ
patit᷑. Semꝑ eĩ ſuſpitõibo ⁊ ꝑturbatiõi

bus varijſq; timoꝛib ſollicitat eas. Cu

itaq; es d electatio rectoꝝ.⁊ merito:qͥ es
eĩ valida ẽ apud te ⁊ impturbabił vita.
Qui ĩtrat ĩ te bõe dñe ĩtrat ĩ gaudiũ dñi
ſui.et nõ timebit ãpliꝰ:ſʒ hẽbit ſe optieĩ

optimo loco dicẽs. Hec reqͥes mea in ſe
culũ ſecłi.h̊ hĩtabo qm̃ elegi eã.Et illð.
Dñs regit me et nihil mihi deerit:in lo/⸗

co paſcue ibi me collocauit.Dul& chꝛi⸗
ſte bõe ieſu:reple ſꝑ q̃ſo coꝛ meũ inextin
guibili dilectõe tua:ↄtinua recoꝛdatõne

tua:adeo vt ſiẽ flãma vꝛens totꝰ ardeaʒ ĩ

tui amor dulcedie:quẽ et aq̃ młte in me

nũq; poſſint extiguere.ac me dulciſſi/

me dñne amare te:⁊ deſiderio tuo ðpone

re pondꝰ oĩm carnaliũ deſiderioꝝ:et ter

renaꝝ ↄcupiaꝝ guiſſimã ſarcinã:q̃ ĩipu/
gnãt ⁊ aggrauãt miſerã aĩaʒ meaʒ:vt pꝰ
te expeditꝰ in odoꝛevnguẽtoꝝ tuoꝝ cur
rens vſq; ad tue pulcritudis viſionẽ ef/
ficacit᷑ ſatiãdꝰ q̃ntotiꝰ: te q̊ʒ duce mere/
ar ꝑueĩre. Duo eĩ amoꝛes:alt᷑ bonꝰ alter
malꝰ:alter dul&: alt amarꝰ.nõ ſeſil ĩvno

capiũt pectoꝛe. Et iõ ſi qs pᷣter te aliud

Diligit.nõ ẽ charitas tua ðs in eo.amoꝛ
dulcedis et dulcedo amor:amoꝛ ñ cru/
cians ſʒ delectãs:amoꝛ ſincere ⁊ caſte ꝑ/
manẽs in ſecłm ſecłi:amoꝛ qͥ ſꝑ ardes et
nũq; extiguer.Dul& chꝛiſte bone ieſu:

charitas ðs meꝰ:accẽde me totum igne

ſpõſa ſpõſo tãto ↄglutinat᷑ men ardo/

XII

tuo:amoꝛe tuo:ſuauitate ⁊ dulcedĩe tua
iocũditate et exultatõe tua:voluptate et
ↄcupia tua:q̃ ſctã ẽ ⁊ bõa:caſta ẽ ⁊ mða:
traquilla ẽ et ſecura.vt totꝰ dulcedie a⸗/
mor tui plenꝰ.totꝰ flãma charitatis tue
ſuccẽſus:diligã te deũ meũ ex toto coꝛ/
de meo: totiſq; medulł pᷣcoꝛdioꝝ meoꝝ:
hñs te ĩ coꝛde.ĩ oꝛe ⁊ p ocuł meis ſemꝑ ⁊
vbiq;.ita vt niłs pateat ĩ melocꝰ adulte
rinis amoꝛibo.Audi ðs meꝰ.audi lumẽ
ocłoꝝ meoꝝ.audi q̃ peto et da q̃ petã vt
audias. Pie ⁊ mificoꝛdiſſime dũe ne ef/
ficiar mihi inexoꝛabil ꝓpt᷑ pẽta mea:ſʒ
ꝓpter bõitatẽ tuã ſuſcipe pᷣces ſerui tui:
⁊ da mihi effectũ petitõòis mee ⁊ ðſideri,)
mei:intcedẽte et oꝛate ⁊ ipetrãte głoſa vᷣ
gine genitrice tua mariga:dña mea cũ oĩ/
bus ſctis tuis.Amẽ.¶ Ofo deuotiſſi⸗/
ma ad laudes hndas.Ca. XXXV

Hꝛiſte dñe ver
bũ pr̃is:qͥ veniſti ĩ hũc mũduʒ
ppctõꝛes ſaluos facere:rogo teꝑ
indulgẽtiſſima miſcðie tue viſcera:emẽ/
da vitã meã:melioꝛa actꝰ.cõpõe moꝛes:
tolle ð me qð mihi nocz:et tibi diſplicʒ:
et da qð noſti tibi placereet mihi ꝓdeſſe
Quis pᷣt facere mm de ĩmũdo ↄceptũ
ſemĩe:niſi tu ſolꝰ Cu es ðs opᷣs infinite
pietatᷣ:qͥ iuſtificas ĩpios⁊ viuiſicaſ moꝛ
tuos ꝓpter pctm:qͥ mutas pctõꝛes etñ
ſunt. Colle de me qcqͥd tibi diſplicʒ ĩ
me:imꝑfecta enĩ mea płima vidẽt oculi
tui:mitte qſo manũ pietatꝭ tue in me:et
tolle ð me qcqͥd offendit ocłlos pietatis
tue ĩ me.Coꝛã te dñeẽ ſanitas ⁊ infirmi
tas mea.illã pᷣcoꝛ ſerua.iſtã ſana.Gana
me dñe et ſanaboꝛ.ſaluũ me fac et ſaluus
ero.tu qͥ ifirma ſanas ⁊ ſanata cõſerunss.
tu ꝗᷣ ſolo nutu tuo reſtauraſ diruta ⁊ col
lapſa.Si eĩ dignaris in agro tuo coꝛdi
meo ſerere bonũ ſemẽ.ncce ẽ vt mãu pie/

tatꝭ tue ſpinas pᷣus euellas vitioꝝ meo

rũ.Dulciſſime.beĩgniſſime.amãtiſſime.
cariſſime.deſiderãtiſſime.amabiliſſime.
pulcerrime:infunde obſecro młtitudiĩe⸗
dulcedĩs tue ⁊ caritat tue pectoꝛi meo:
vt nihil terrenũ nihil carnale deſiderẽvł
cogitẽ:ſʒ te ſolũ amẽ:te ſolũ habeã ĩ coꝛ/
ge et ĩ oꝛe meo.Scribe digito tuo ĩ be⸗

ctoꝛe meo dulcẽ mẽoꝛiã tui melliflui no

minis: nlla vnq; obliuiõe delẽdã. Scri
be ĩ tabuł coꝛdis mei volũtatẽ tuã ⁊ iu /

ſtificatõeſ tuaſ:vt te ĩmeſe dulcedis dñʒ

⁊ pᷣcepta tua ſꝑ ⁊ vbiq; habeã pᷣ ocul me
is.Duccẽde mẽetẽ meã igne illo tuoiqm
miſiſti ĩ terrã ⁊ voluiſti veh ement᷑ accen
di:vt ſacriſiciũ ſpũs ↄtribulati ⁊ coꝛdis
ↄtriti aboꝛt lachꝛvmis qͥtidie offerã ti/

bi Dulc chꝛiſte boe ieſu: ſic deſidero: ſic
tota mẽte mea peto: da mihi amoꝛẽ tuũ
ſctm̃ ⁊ caſtü:qͥ me repleat teneatitotũq;

poſſideat Et da mihi euidẽſ ſignũ amo

ris tui:irriguũ lachꝛymaꝝ fontẽ iugiter
emanãtẽ: vt ipe q̊ʒ neperime tuũ ĩ me te
ſtent᷑ amoꝛẽ.ipᷣe ꝓdant.ipᷣe loqnt᷑: q̃ntuʒ
te diligit aĩa mea:dũ pᷣG nimia dulcedine
amon tui:neqͥt ſe a lachꝛymis ↄtiere Re
miniſcoꝛ pie dñne illiꝰ bõe młlierꝭ anne:q̃
ad tabnaclm rogatura ꝓ filio veit: deq̃ᷓ
ſcriptura refert: ꝙ vult eiꝰ poſt lachꝛy/
mas ⁊ pᷣces:nõ ſũt ãpliꝰ in diuerſa muta
ti. Sʒ mẽoꝛ tãte vᷣtun tãteq; ↄſtãtie:do
loꝛe toꝛqᷓoꝛ:et verecũdia ↄfundoꝛ:qꝛ me
miſerũ nis deoꝛſuʒ iacere intueoꝛ Si eĩ
ita fleuit ⁊ ĩ fletu ꝑſeuerauit młr:q̃ quere
bat filiũ:qũo plãgere ⁊ ĩ planctu pſiſtere
dz aĩa mea qᷓ qrit ⁊ amat deũ:et ad eũ ꝑ/
ueĩre deſiderat?‚QOũo gemere ac flere dʒz
talis aĩa q̃ q̃rit deũ die ac nocte:q̃ pꝛeter
chꝛiſtũ nil vult amare: Hirũ qpppe ẽ:ſi
iã nõ facte ſt᷑ ei lachꝛyme ſue pães die ac
nocte. Reſpice & miſerere mei:qꝛ dolo/
res coꝛdis mei młuplicati ſũt. Da mihi
oſolatõeʒ tuã celeſtẽ:⁊ noli ſꝑnere pecca
tricẽ aĩiam ꝓ qua moꝛtuꝰ es. Da mihi q̃
ſo lachꝛymas ex toto affectu internas:qᷓ
pctõꝝ meoꝝ poſſint ſoluere vincla.et ce
leſti iocũditate ſꝑ repleãt aiam meã.Si

nõ cũ ver ⁊ ꝑfect mõachis q̊ꝝ veſtigia

neqᷣo imitari:ſaltẽ cũ deuotꝭ młieribus
q̃ntulãcũq; poꝛtioneʒ in reò tuo merear
adipiſci. Uenit q̊ʒ mihi ĩ mẽtẽ alterius
młierꝭ deuotio mira:q̃ te ĩ ſepulcro iacẽ
tem pio amoꝛe qᷓrebat:q̃ recedẽtib diſci
pul de ſepulcro nõ recedebat:q̃ ſedebat
ibi triſꝭ̊ ⁊ merẽs:et diu młtũq; flebat:et
iurgẽs młtis lachꝛymis:iteꝝ iteꝝq; an/
ira deſerti ſepulcri vigilãtibꝰ ocuł explo
abat:ſi foꝛte alicubi tevidere poſſet:qᷣm

ſeruẽti deſiderio qᷓrebat.iã certe ſel ⁊ ite

rũ ingreſſa ſepulcrũ viderat:ſed nimiuʒ
amãati nõ ſat erat:vᷣtus eĩ bõi oꝑis ꝑſe/
uerãtia ẽ.Et qꝛ p cetis dilexit ⁊ diligen
do fleuit:et flẽdo q̃ſiuit:et qrẽdo ꝑſeue/

rauit:iõ pᷣma oĩm te inueire:te videre:te

alloqui meruit.Et nõ ſolũ hec.ſʒ eẽ ipᷣiſ
diſcipul gloſe reſurreciõis tue pᷣnunia
extitit:te pᷣcipiẽte ⁊ clement᷑ monẽte Ca
de dic fribꝰ meis vt eãt ĩ galileã ibi mevi
debũt.Si & ita fleuit ⁊ in fletu ꝑſeuera/

uit młr qᷓ viuẽtẽ cũ moꝛtuis q̃rebat:q̃ te

mãu fidei tãgebat:qũo plãgere ⁊ ĩ plan/
ctu pꝑſiſtere dʒ aĩa q̃ te redẽptoꝛẽ ſuũ iaʒ⸗
celo pᷣſidẽtẽ ⁊ vbiq; rentẽ.coꝛde credit
oꝛe ↄfitet᷑: Qũo ; gemere ⁊ flere dʒ talis
aĩa.q̃ te toto coꝛð diligit:teq; toto ðſide
rio vidẽ ↄcupiſcit: ſolũ ↄfugiũ et vnica
ſpes miſeroꝝ:cui nũq; ſine ſpe mie ſup/
plicat᷑:pᷣſta mihi hãc gram:ꝓpt᷑ te ⁊ ꝓpt᷑
nomẽ ſctm̃ tuũ.vt q̃tiẽs dete cogito:de
te loqn de te ſcribo:ð te lego:de te ↄſero:
q̃tiẽs tui remĩſcoꝛ.tibi aſſiſto:laudes pᷣ/

ces et ſacrificiũ offero.totiẽs aboꝛtis la

chꝛymis ĩ ↄſpectu tuo copioſe ⁊ dulcit
fleaʒ:ita vt efficiant᷑ mihi lachꝛ yme mee
panes die ac nocte Tu q; dẽ rex gle ⁊ oĩʒ
vᷣtutũ mgr̃.docuiſti nos verbo ⁊ exẽplo
gemere et flere dicẽs. Btĩ qui lugẽt qm̃
ipᷣi ↄſolabũt᷑.Tu fleuiſti defunctũ ami/
cũ:⁊ lachꝛymatꝰ es valde ſuꝑ piturã ci/
uitatẽ. Rogo te bõe ieſu ꝑ illas beignii/
ſimas lachꝛvmas tuas:et ꝑ oẽs miſera/
tiões tuas q bo mirabilr nob ꝑditis ſub
ueire dignat?es: da mihi grãʒ lachꝛyma
rũ quã młtũ ðᷣſiderat:⁊ gpetie ala mea:
qꝛ ſine dono tuo nõ poſſũ hr̃e eã ſʒ ꝑ ſpi
ritũſctm̃ tuũ:qͥ dura coꝛda pctõꝝ mollit
et ad fletũ ↄpũgit.Da mihi graʒ lachꝛy
maꝝ ſiẽ dediſti prib nr̃is q̊ꝝ veſtigia de

beo imitari:vt plãgã me ĩ olvita mea:ſiẽ

ipᷣi ſe plãxerũt nocte ac die:ppt᷑ meritaꝛ
oꝛões eoꝝ qͥ tibi placuerũt et deuotiſſi/
me ſeruierũt.miſerere mei miſerrimi⁊ in
digni fui tui:et da mihi graʒ lachꝛyma/

rũ.Da mihi irriguũ ſuꝑiꝰ ⁊ irriguũ infe

rius:vt ſint mihi lachꝛ yme mee panes
die ac nocte:efficiarq; ĩ ↄſpectu tuo deꝰ
meꝰ:p ignẽ cõpũctiõis holocauſtũ pin/

gbye et medullatũ.macter totꝰ in ara coꝛ

ſi⸗

te
y
3
it
is
6

2

ſurrexiſti

dis mei: et tanq; pinguiſſimũ holocau/

ſtũ aſſumar tibi in odoꝛẽ ſuauitatis.Da
mihi dulciſſime fontẽ irriguũ.fontẽq; ꝑ

ſpicuũ:in qᷓ lauet᷑ aſſidue iſtud inq natu

holocauſtũ.Qicʒ eĩ me totũ tibi obtule

rim opitulãte gra tua.in młtis tñ q̃tidie

offendo ꝓpt᷑ nimia fragilitatẽ meã Da g̊
mibi gram lachꝛymaꝝ bñdicte ⁊ amabi
lis ðs pᷣcipue ex młta dulcedine amoꝛis
tui et cõmẽoꝛatiõe miſericoꝛdiaꝝ tuaꝝ:
pꝛeꝑa hãc mẽſaʒ famlo tuo ĩ ↄſpcũ tuo:

et da mihi eã in ptãteʒ vt q̊tiẽs volo ſa/⸗

tier ex ea. Tribue ꝓ pietate⁊ꝛ bõitate tua
vxt iſte calix tuꝰ inebꝛiãs ⁊ pᷣclarus ſatiet

ſitim meã: vt inhiet tibi ſpũs meꝰ.et ar/
deat mẽs mea in amoꝛe tuo: oblitꝰ vani
tatꝭ et miſerie. Audi deꝰ meꝰ.audi lumẽæ

ocloꝝ meoꝝ.audi q̃ peto:et da vt petaʒ

qð audias:pie ⁊ exoꝛabił dñe:ne efficia

ris mihi inexoꝛabił ꝓpter pẽta mea:ſed

pꝓpter bõitatẽ tuã ſuſcipe pᷣces fui tui:⁊

da mihi effectũ petitõis mee ⁊ deſiderij

mei. pᷣcibo⁊ merit głoſe vᷣginis marie do

mine mee et oĩm ſctõꝝ.Amẽ. ¶ In iſta
oꝛõne mens hũana copioſi cõpũgit᷑ ſi ĩ
quiete dicat. (ap̃. XXXNV I

Eſu dñe. ieſu

pie.ieſu bõe:qͥ moꝛi digna⸗
tus es: ppt᷑ pcta nr̃a.et re/
pter iuſtificatiõnẽ nr̃am.ro/⸗
go te ꝑ głoſam reſurrectõeʒ tuã.reſuſci/
ta me de ſepulcro vitioꝝ et pctõꝝ meoꝝ
oĩm:et da mihi q̃tidie ꝑtẽ in reſurrectio
ne pma.vt ĩ reſurrectõe tua merear vᷣaci
ter ꝑciꝑe poꝛtiõeʒ. Dulciſſime.benigniſ
ſime.amatiſſime. cariſſime.pᷣcioſiſſime.

w—wmo

deſiderãtiſſime.amabiliſſime.pulcerrie
aſcẽdiſti ĩ celũ cũ triũpho głie tue:et ſe-

des ad dexterã pr̃is.rex potẽtiſſime.tra
he me ſurſuʒ ad te vt currã pꝰ te ĩ odoꝛe
vnguẽtoꝝ tuoꝝ:currã ⁊ nõ deficiam:te
trabẽte:te ducẽte me currẽtẽ:trahe os ſi
tient te aĩe in ſuꝑna ffuenta etne ſatieta
tis.ĩmo trahe mead te fontẽ viuũ:vt in/
deꝓ captu meo bibã.vñ ſꝑ vinã:deꝰ me
us vita mea. Tu eĩ dixiſti oꝛe tuo ſctõ ⁊
bñdicto.ſi qͥs ſitit veniat ad me et bibat
Fons vite da ſitiẽti anĩe ſp bibere ex te.

yt fm ſctãm ⁊ veridicã ꝓmiſſionẽ tuam

XlII.

de vẽtre meo ftuãt aqᷓ viue. Fonſ vite re

ple mẽtẽ meã toꝛrẽte voluptat tue:⁊ ie/
bꝛia coꝛ meũ ſobꝛia ebꝛietate amor tui:

vt obliuiſcar q̃ vana ſũt ⁊ trena:⁊ te ſolũ
iugit᷑ habeã ĩ meoꝛia mea ſic ſcriptũ eſt.
Memoꝛ fui dei ⁊ delectatꝰ ſum.Da mi/

hi ſpumſctm tuũ quẽ ſignificabãt illea/
que.q̃s ſitiẽtib daturũ teꝓmiſeras.Pa
qſo toto deſiderio et oĩ ſtudio tendere qᷓ
te aſcẽdiſſe pꝰ reſurrectõeʒ die q̃drageſi , /
mo credimꝰ.vt in pñti qͥdẽ miſeria ſoñlto
tenear coꝛꝑe:tecũ aũt ſim cogitatõeſꝑ ⁊

auiditate.vt ibi ſit coꝛ meũ:vbi tu eſ the

ſaurus me deſiderabilis et incõpabilis
młtũq; amabił. OIn h̊ ei magno huiꝰ vi/
te diluuio vbi circũfſatibꝰ agitamur p/

cellis.et nõ inuenit᷑ fida ſtatio ⁊ locꝰ emi

nentioꝛ.vbi pes colũbe valeat alitinut
requieſcere.nuſq; tuta pax.nuſq; ſecura
qes.vbiq; bella ⁊ lites.vbiq; hoſtes.fſo

ris pugne.intꝰ timoꝛes.Et ge altera ꝑs

ſumus celi:altera terre.coꝛp qð coꝛrũ/
pituraggrauat aniam. Idcirco animuſ
meꝰ ſoci et amicꝰ meꝰ fatigatꝰ ð via ve

niens. languet ⁊ iacʒ diſcuſſus atq; lace

rat ab his qs ꝑtrãſierat vanitatibo:eſu
rit ⁊ ſitit valde:et nõ habeo qd ponã añ
illu. q⸗ pauꝑ ſum et mendicꝰ. Tu domi-
ne deꝰ me diues oĩm bonoꝝ.⁊ dapium
ſuꝑne ſatietatis opulentiſſime largitoꝛ.
da laſſo cibũ.collige diſꝑſum.reintegra

ſciſſum. En ſtat ad oſtiũ ⁊ pulſat: obſe/

cꝛo ꝑ viſcera miſericoꝛdie tue b viſita
ſti nos oꝛienſex alto.aperi pulſanti miſe
ro manũ pietatis tue:ei iube ꝓpiciabili
dignatione vt ingrediatur ad te:requie/⸗
ſcat in te:reficiatur ð te vino celeſtiq; pa
ne:quo ſatiatus reſumptiſq; viribus ad
ſuperioꝛa conſcendat:et de hac valle la/
chꝛymarum penna ſancti deſiderij ra/
ptus:ad celeſtia regna volitet. Aſſumat
domine:aſſumat rogo ſpiritus me pen
nas vt aquile et volitet et non deficiat:
volet et perueniat vſq; ad decoꝛem do/

mus tue:et locum habitationis głetuez

vt ibi ſuper menſam refectõnis ciuium
ſuꝑnoꝝ paſcat᷑ ð occult tuis ĩ loco pa/
ſcue tue iuxta fluẽta plẽiſſima:redqeſcat ĩ
te ðs meꝰ:coꝛ meũ:coꝛ mare magnuʒ tu
mẽs fluctibo.Tu qͥ imꝑaſti ventꝭ ⁊ mari
c

et facta ẽ trãqllitas mao:veni et gradere
ſuꝑ fluctꝰ coꝛdis mei vt trãqͥlla ⁊ ſerena
fiãt oĩa mea:q̃tinꝰvnũ bonũ meũ ample
ctar te:et dulce lumẽ ocłoꝝ meoꝝ ↄtem

pler te ſine tumultuãtiũ cogitationũ ce/

ca caligie. Cõfugiat dñe mens mea ſub
vmbꝛa alaꝝ tuaꝝ ab eſtibo cogitationũ

he ſecli. vt in tui refrigerij tꝑamento ab
ſcõſa:letabũda cãtet ⁊ dicat. In pace in
idipᷣm doꝛmiã ei reqͥ eſcã.Doꝛmiat obſe

cro dñe ðs meꝰ:doꝛmiat mẽoꝛia mea ab
oĩb mal:iniqͥtatẽ odiat:iuſticiã diligat
Nuid eiĩ pulcriꝰ.qͥdue dulciꝰ:qᷓ; inter te
nebꝛas hꝰ vite.młtaſq; amaritudies:di

uine dulcedini inhiare: ⁊ etne btĩtudini
ſuſpirare:illic teneri mẽte:vbi vᷣa habe/
re gaudia certiſſimũ ẽ. Dulciſſime.amã

tiſſime.benigniſſime.cariſſime.pᷣcioſiſſi
me.deſiderantiſſime.amabiliſſime.pul/
cerrime:qñ te videbo:qñ apꝑebo añ fa/
ciẽ tuã:qu ſatiaboꝛ ð pulcritudine tua:
qñ educes me de h̊ carcere tenebꝛoſo:vt
pfitear noĩ tuo:itavt ðincepſñ ↄpũgar:
Oñ trãſibo in illã admirabilẽ ⁊ pulcerri
mã domũ tuã:vbi ꝑſonatvox leticieꝛ ex
ultatõis in tabnacuł iuſtoꝝ? Btĩ qͥ ha/
bitãt in domo tua dñe:ĩ ſecla ſecłoꝝ lau
dabũt te. Beati et vᷣe btĩ q̊s elegiſti ⁊ aſ

ſũpſiſti in illã celeſtẽ hereditatem. Ecce

ſcti tui dñe floꝛẽt añ te ſicliliũ. Replent
ei ab vbertate domꝰ tue.⁊ toꝛrẽte volu/

ptat tue potas eos:qm̃ tu es ſons vite:

⁊ in lumie tuo vident lumẽ:vſq; adeo vt
ipᷣi vicʒ lumẽ illũiatũ ꝑ te deũ illũiantẽ:
ſic ſol effulgeãt in ↄſpcũ tuo.O qᷓ; mira:
q; pulcra:q; acceptabilia ſt domꝰtue ha
bitacla dñe vᷣtutũ:ↄcupiſcit ĩtrare in ea

hec peccatrix aia mea. Dñe dilexi deco⸗/

rẽ domꝰ tue:⁊ locũ habitatiõis glłie tue.
Vnã petij a dño.et hãc reqͥrã:vt inhabi
tem in domo dñi omib dieb vite mee.
Quẽadmodũ ceruꝰ deſiderat ad fontes
aqrũ.ita deſiderat aĩa mea ad te deꝰ:qñ
veniã ⁊ apꝑebo añ faciẽ tuã? qñ videbo

deũ meũ quẽ ſitit aia mea:qñ videbo eũ

in terra viuẽtiũ: In iſta eĩ fra moꝛiẽtiuʒ
videri nõ pᷣt moꝛtaliba ocuł. Quid faciã
miſer ego grauedine cõpedis moꝛtalita
tis mee ↄſtrictꝰꝛd faciã:Dũ ſumꝰ ĩ coꝛ

pe ꝑegrinamur ad deũͥ. Nõ hẽmꝰ h̊ ma/

nentẽ ciuitatẽ:ſʒ futuꝛã inqͥrimꝰ Nr̃ aũt
mũicipatꝰ in ceł ẽ. Heu mihi qꝛ incola/
tꝰ meꝰ plõgatꝰ eſt:habitaui cuʒ hĩtãtib.
cedar:młtũ incola fuit aia mea.Quiſ da
bit mihi pẽnas ſic colũbe:et volabo ⁊ re
qͥeſcã. Nihil mihi tam dulce q;ᷓ cuʒ dño
meo eẽ. Mihi aũt adherere ðᷣo bonũ eſt
Da mihi dñe donec his fragilibo aſſiſto
mẽbi tibi adherere:ſic ſcriptũ ẽ Qui ad
beret dño vnꝰ ſpũs ẽ cũ eo. Pꝛebe mibhi
rogo ↄtẽplatiõis pennas:qͥb indutꝰ ad
te volitẽ ſurſuʒ.Et qꝛ om̃e ſiniſtꝝ deoꝛ/
ſũ iacʒ:tene mẽtẽ meã ne ad ima tenebꝛo
ſe vall coꝛruat:ne ĩterueniẽte vmbꝛa t᷑re
a te vo iuſticie ſole ſeparet᷑:⁊ obducta te/
nebn nebule phibeat᷑ alta reſpicere. Id/
circo ſurſũ tẽdo ad pac gaudia:luciſq;
delectabilẽ ⁊ ſereniſſimũ ſtatũ.Tene coꝛ
meũ mãu tua.qꝛ ſine te ad altioꝛa ñ rapi
tur. Illuc feſtino vbi ſũma pax reõt ⁊ iu
gis trãqllitas rutilat.Tene ⁊ rege ſpũʒ
meũ:⁊ aſſume illũ ſᷣm volũtatẽ tuã:vt te
duce aſcẽdat ĩ illã regionẽvbᷣtat:vbi pa
ſcis iſrł ĩ et᷑nũ pabulo vᷣitat.vt ibi vł ra
pida cogitatõe attĩgat te ſũmã ſapiaʒ:ſu
per oĩla manẽtẽ:cũcta trãſeũtẽ.⁊ oĩa gubᷣ
nantẽ. Sz volitãti ad te aĩe mlta ſunt q̃ᷓ
obſtrepũt:iuſſu tuo dñe cõticeſcãt mihi
oĩa.ipᷣa ſibi anĩa mea ſileat:oĩa ꝑtrãſeat:
oĩa ꝗᷓ creata ſũt trãſcẽdat a ſe:et ꝑueniat
ad te:atq; ĩ te ſolo creatoꝛe oĩm ocłos fi
dei figat:tibi inhiet:tibi intẽdat:te me/
ditet᷑:te cõtẽplet᷑:te ſibi añ ocłos ponat:
te ſpᷣ coꝛde reuoluat veꝝ ⁊ ſũmũ bonũ.⁊
gaudiũ ſine fine mãſuꝝ. Dlte deniq; ſt
ↄtẽplatões.qbo aĩa ðᷣuota tibi mirabiłxx
paſcit᷑:iſʒ ĩ nlla eaꝝ ita delectat᷑ ⁊ reqͥeſcit

gia mea ſiẽ in te:⁊ qñ te ſolũ cogitat ⁊ cõ

tẽplat᷑. Quã maj młtitudo dulcediſ tue
dñe:quã mirabilłr ĩſpiras coꝛdibo ama⸗
toꝝ tuoꝝ:qᷓ; mira ſuauitas amon tui:q̊
pfruunt illi q nihil pᷣter te diligũt: nihi
qrũt:nihil eẽ cogitareↄcupiſcunt. Feli
ces illi qb tu ſolꝰ ſpes es:⁊ oẽ opꝰ eoꝛũ
or̃o. Btũs q ſedʒ ſolitariꝰ ⁊ tacet.et ſtat

ſupꝑ cuſtodiã ſuã iugit᷑ die ac nocte:vt ad

huc in h̊ fragili coꝛpuſculo poſitꝰ:pᷣliba
re valeat aliq̃tinꝰ dulcedinẽ tuam. Ro/
go te per illa ſalutifera vulnera tua q̃ paſ
ſus es in cruce pro ſalute noſtra:e quibo

fͤ⸗
ne,
D
iſd
votre
dno
nüͦeſt
ſiſto
Wiad
emidi
lut'ad
deoe/
Mebꝛo
atre
gate⸗
./
lci
necꝛ
impi
aiu
eſpüz
Ftte
Wdid
diNn
pig
lin
rq
mihi
ſſen:
miat
lofl
me⸗/
Nat:
nü.
ſicßſe
notr
di
tacs
ſſue
mma)
niig
nipil
fii
coꝛi⸗

lachꝛymaꝝ iugit᷑ manantẽ.ex nimio af/
fectu ⁊ deſiderio viſiõis pulcritudinis
tue:vt lugeã die ac nocte:nullã ĩ pñti vi
ta recipiẽs ↄſolatiõeʒ:donec te in celeſti
chalamo merear videre dilectũ ⁊ pulcer
rimũ ſpõſuʒ meũ:deũ ⁊ dñũm meũ:vt ibi
vidẽs głoſaʒ admirabilẽ ⁊ pulcerrimazʒ
faciẽ tuã oĩ dulcedĩe plenã:cũ his q̊s ele
giſti. maieſtatẽ tuã ſupplex adoꝛẽ:⁊ illic
tandẽ celeſti ⁊ ineffabili repletꝰ iubilo e/
terne exultatõis:exclamẽ cũ diligẽtibuſ
te dicẽs. Ecce qdᷣ ↄcupiui iaʒ video.qð
ſpaui iã teneo.qð deſideraui iã hẽo.l/
li nãq; in cel iunctꝰ ſum:quẽ ĩ ter poſi
tus tota vᷣtute dilexi:tota charitate am
plerxꝰ ſũ:cui toto amoꝛe inheſi. ipᷣm lau/
do. bñdico atq; adoꝛo:qͥ viuit ⁊ reãt de/
1 ſecula ſeculoꝝʒ amen.

emananit illepcioſus ſanguis qᷓ ſumꝰre
dempti.vulnera hãc aiam meã peccatri

cẽ:pꝓ q̃ etiã moꝛi dignatꝰ es. vulnera eazʒ

igneo ⁊ potẽtiſſimo telo tue nimie chari
tatꝭ. liuꝰ eſt eĩ fmo dei ⁊ efficax:⁊ pene
trabilioꝛ oĩ gladio ancipiti.Tu ſagitta
electa ⁊ gladiꝰ acutiſſimꝰ:qͥ durũ ſcutuzʒ
hũani coꝛdis penetrare tua potẽtia va/

les. Cõfige coꝛ meũ iaculo tui amor::vt
Dicat tibi aĩla mea: charitate tua vulne/

rata ſũ:ita vt ex ipᷣo vulnere amoꝛis tui
vberrime fluant lachꝛyme dieac nocte.
Percute dñe ꝑcute obſecro hãc duriſſi⸗
mã mentẽ meã pia ⁊ valida cuſpide dile
ctiõis tue:⁊ altiꝰ ad intima penetra po/

tenti vᷣtute.Et ſic de capite meo educa/

quã ĩmẽſam.⁊ de ocul meis veꝝ fonteʒ

ro in tribulatõe ¶ Ca.XXXVII
Alerere dñe
miſlſerere pie miſerere mihi
emmilerrimo pctõꝛi indigna
ageti: et digna patieti. aſſidue peccanti:

5

⁊ tua flagella q̃tidie ſuſtinẽti. Si penſo
malũ qᷓtidie qð feci:nõ ẽ tãtũ qð patioꝛ:
grauiꝰ ẽ qð cõmiſi:leuiꝰ eſt qð tolero.iu
ſtus es dñie ⁊ rectũ iudiciũ tuũ:oĩa iudi
cia tua iuſta ſũt et va.iuſtꝰ ⁊ rectus tu eſ
due ðs nr̃:et nõ ẽ vlla iniqtas ĩ te. Nõ ei
iniuſte neqʒ crudełr affligis nos pctõꝛeſ

omps ⁊ miſericoꝛs dñe:qͥ cũ nõ eẽmꝰ po

tent feciſti nos:et cũ pᷣditi fuiſſemus cul

pa nra: pietate et bonitate tua mirabilł:
reꝑaſti nos. Scio ⁊ certꝰ ſũ ꝙvita nr̃a ñ
temeraꝛijs motib agit᷑:ſʒ a te dño ðᷣo no

ſtro diſponit᷑ et gubnat᷑. Uñ tibi cura eſt
de oĩb:pᷣcipue ð ſeruis tuis qͥ totã ſpeʒ
ſuã poſuerũt ĩ ſola mia tua. Idcirco ob
ſecro ⁊ ſuppliciter rogo.vt nõ facias mi
hi ſᷣm pẽta mea:qb irã tuã merui:ſʒ ſᷣm
magnã miam tuã:q̃ ſuꝑat ec pẽta totius
mõði.Tu dñe qͥ exteriꝰ flagella irrogaſ⸗
da ſp interiꝰ indeficientẽ patiam. ita vt

laus tua nõ recedat ð oꝛe meo. Miſere/
re mei dne miſerere meiet adiuua me ſic
tu noſti ꝙ mihi ncce ẽ ĩ coꝛꝑe ⁊ ĩ aĩia:ſcis

oĩꝗ:potes oĩa:qͥ viuis in ſecula.(¶ Dro

mlcũ deuota ad filiũ¶Ca. XXXVIII

Omie ieſu chꝛi
ſte fili dei viui q́ expãſis in cruce
manib ꝓpter moꝛtaliũ oĩum re

Aẽptõʒ hauſiſti calicẽ paſſiõis: mibi ho

die pᷣbere digner auxiliũ. Ecce pauꝑve
nio ad te diuitẽ:miſer ad miſericoꝛdẽ:ne

recedã vacuꝰ vł ↄtẽptꝰ:eſuriẽs incipio:

ne deſinã de te ieiunꝰ. ſamelicus accedo:
ne recedã impaſtꝰ. Et ſi añq; comedã ſu

ſpiro: da vł pꝰ ſuſpiria vt comedã. In pᷣ
mis dulciſſime ieſu coꝛã magnificentia
tue ſuauitat ↄfiteoꝛ aduerſũ me lĩiuſtici
am meã. Ecce dñe qꝛ ĩ pctis fui ↄceptꝰ⁊
natꝰ:et tu me abluiſti ⁊ ſctificaſti. et ego
poſtea me maioꝛib ſoꝛdidani peccatis.

Fui eĩ in neceſſarijs natꝰ:poſtea in ſpõ/

taneis volutatꝰ:ſʒ tue dñe miſeratiõis
noõ ĩmẽoꝛ: tuliſti me ðᷣ domo pr̃iſ mei car
nal:et de tabernacuł pctõꝝ:et inſpiraſti

mihi vt ſeq̃rer te cũ generatõe q̃rẽtiũ fa

ciẽ tuã:abulãtiũ ſemitã rectã: cõmoꝛãti
Um int lilia caſtitatꝭ?:et tecũ diſcũbẽtiuʒ

ĩcenacło altiſſime pauꝑta. Et ego tot

bñficioꝝ ingtꝰ:pꝰ religiõis ĩgreſſũ mul

ta cõmiſi illicita:młta ꝑpetraui nefãda:

⁊ vbi pẽta emẽdare debui:pẽta pctis ad

didi. Hec ſt mala mea dñe qb exhono/
raui te et macłaui me:quẽ ad imaginẽ et

ſikitudinẽ tuã creaſti:ſuꝑbia:vana glia:

⁊ ceta młta alia mala:q bvexat᷑ ⁊ afſligit᷑
lacerat᷑ ⁊ ðſtruit᷑ ifelix aia mea Ecce dñe
iniq tates mee ſuꝑgreſſe ſt cap ut meü:et
ſiẽ onꝰ gue quate ſũt ſuꝑ me:⁊ niſi tu cui

6 f

ppꝛiũ eſt milereri ſp et ꝑcere dextrã tue
maieſtat ſupponas:mergi cogoꝛ miſera
biliter in pfundũ.Attẽde dũe ðs etvide
qm ſctũs:⁊ ecce inſultat aduerſuʒ me ini
micꝰ meꝰ dicẽs. de dereliqͥt eũ:ꝑſeqr et
cõpꝛehẽdãa eũ.qꝛ nõ eſt q eripiat.⁊ tu do
mine vſq; quo: ↄuertere et eripe aiaʒ me

am. ſaluu me fac ppter miam tuã. miſere

re filio tuo quẽ in doloꝛe nõ modico pe/
periſti:et noli attẽdere malũ meũ vt ob/
liuiſcar bonũ tuũ.qͥs ẽ pf qͥ filiũ nõ libe
ret:aut qͥs filiꝰ quẽ pr̃ pietatꝭ bacculo ñ
coꝛripiat: Ergo pr ⁊ dñe licʒ pctõꝛ ſim
nõ poſſum ñ eẽ filiꝰ tuꝰ.qꝛ tu me feciſti ⁊
refeciſti:ſiẽ peccaui emẽda me.⁊ pus fla/
gello emẽdatũ trade me filio tuo. Nũqᷣd
obliuiſci pᷣt mr̃ ĩfantẽ vteri ſui? Et certe

ſi illa oblita fuerit:tu pr ꝓmiſiſti te ñ ob

liuiſci.Ecce clamo ⁊ nõ exaudis me.do
loꝛe crucioꝛ ⁊ ñ ↄſolar me. Quid dicaʒ
vł qͥd faciã miſerrimꝰ:? Ego tãto deſtitu
tus ſolatio: piectꝰ ſum a facie ocłoꝝ tuo
rũ. Heu me de qnto bono inqntũ maluʒz
cecidi:q̊ͥ tendebã:et q̊ deueni.vbi ſum:et
vbi nõ ſũ.ad quẽ aſpiraui et nũc in b⸗
ſuſpiro: Queſiui bona:⁊ ecce turbatio.
Ecceiã moꝛioꝛ:⁊ ieſus nõ eſt mecũ.Et
certe meliꝰ ẽ mihi non eẽ q; ſine ieſu eſſe.
Plin⸗ Enõ viuere q;ᷓ viuere ſine vita.
ttiu dñe ieſu vbi ſũt mif̃icoꝛdie tue an
tiqᷓ: Nũqͥd iraſceris mihi in finẽ: Placa
re obſecro ⁊ miſerere mei:⁊ nõ auertaſ fa
ciẽ tuã a me:qͥ ꝓ me redimẽdo nõ aueꝛti
ſti faciẽ tuã ab increpãtibo ⁊ cõſpuẽtib⸗
in te. Yateoꝛ qꝛ peccaui:⁊ ↄſcia mea me
ret᷑ dãnatões:et pñia ñ ſufficit ad ſatiſfa
ctionẽ.ſʒ certũ eſt ꝙ miſericoꝛdia tua ſu/⸗

perat oẽm offenſionẽ. Noli q̃ſo pijſſime

dñe ſcribere aduerſuʒ me amaritudines
meas:vt ĩtres ĩ iudiciũ cũ fuo tuo:ſʒ ſᷣm
młtitudinẽ miſerationũ tuaꝝ dele iniqͥ/
tatẽ meã. Ve mihi miſero cũ venerit di
es iudicij:et aꝑti fuerit libꝛi ↄſciaꝝ:cuzʒ

dicet᷑ de me.Ecce hõ et oꝑa e.Quid fa

ciã tüc dñe ðᷣs meꝰ:cũ celi reuelabũt ini/
qtatẽ meã:et aduerſuʒ me terra ↄſurget:
Eece nihil rñdere potero:ſʒ demiſſo ca/
pite pᷣ ↄfuſiõe coꝛã teſtabo trepidꝰ ⁊ ↄfu
ſus. Meu me miſeꝝ qd dicã clamabo ad
te dñe ðs meꝰ.Quare tacẽs conſumoꝛ:

Uerũtñ ſi locutꝰ fuero nõ qͥeſcet doloꝛ

meꝰ.et ſi tacuero amariſſima amaritudi
ne crucioꝛ lteriꝰ.Plãge aia mea:ſicut vi
dua ſuꝑ virũ pubertatis tue.vlula miſe
ra et ploꝛa qm̃ dimiſit te ſpõſus tuꝰ:id ẽ
chꝛiſtꝰ. Ira oĩpotent ne irruas ſuꝑ me.
qꝛ nũq; capi poſſes ĩ me.Certe nõ ẽ ĩ to
to me qð poſſet tolerare te. Miſerere ne
deſperẽ:ſʒ deſperando reſpirẽ. Et ſiego
cõmiſi:vñ me dãnare potes:tu nõ amiſi
ſti:vñ ſaluare ſoles. Lu dſie nõ vis moꝛ
cẽ petõꝝ:nec letarꝭ in ꝑditiõe moꝛiẽtiuzʒ:
ĩmo vt moꝛtui viuerent tu moꝛtuꝰ es:⁊
moꝛs tua pctõꝝ moꝛtẽ occidit.Et ſi ipᷣi
te moꝛiẽte vixerũt.obſecro dñe vt ego te
viuẽte nõ moꝛiar. Mitte manũ tuã ð al
to:et libera me de mãu inimicoꝝ meoꝝ:
ne ſuꝑgaudeãt mihi ⁊ dicãt d euoꝛabiꝰ
eũ.Quis vnq; bõe ieſu de tua mĩa diffi /
dat.qͥ cũ inimici tui eſſemꝰredemiſti noſ
in ſanguĩe tuo ⁊ recõciliaſti nos ðᷣo: Ec
ce ſub tue miſcðie vmbꝛa ꝓtectꝰ ad thꝛo
nũ głe veniã poſtulãs:curro clamans et
pulſans donec miſerearꝭ mihi. Si.n. ad
veniã nos vocaſti veniã nõ q̃rẽtes:q̃nto
mag veniaʒ impetrabimꝰ poſtulantes:
Ne meminerꝭ dulciſſime ieſu tue iuſticie
aduerſus pctõꝛẽ tuũ.ſʒ eſto mẽoꝛ beĩgni
tatꝭ tue aduerſus creaturã tuazʒ. Ne me/
miner ire aduerſus reũ:ſʒ mẽoꝛ eſto mi/
ſeratiõis tueaduerſus miſeꝝ Obliuiſce
re ſuꝑbũ ꝓuocãtẽ:⁊ reſpice miſeꝝ inuo/
cantẽ. Quid eĩ ẽ ieſus niſi ſaluatoꝛ?:Er/
go ieſu ꝑ temetipᷣm exurge ĩ adiutoꝛium
mihi:⁊ dic aĩe mee ſalꝰ tua ego ſũ. Dul
tũ dñe de tua bonitate pᷣſumo:qm̃ tuipᷣe
doces petere qᷓrere⁊ pulſare:⁊ iõ tua of̃o
ne admonitꝰ peto q̃ro ⁊ pulſo. Et tu do
mine qͥ iubes petere:fac acciꝑe: ſnlare
re da ⁊ iuenire:doces pulſare aꝑi pulſan
:2 ↄfirma me infirmũ.reſtaura me ꝑdi/
tũ:ſuſcita me moꝛtuũ:⁊ oẽs ſenſuſ meoſ:
cogitatꝰ ⁊ actꝰ dirigere ⁊ gubnare digne
ris:in bñplacito tuo:vt ð ceto tibi fᷣuiã:
tibi viuã:tibiq; me tradã. Scio dñemi
qꝛ ex h̊ qð me feciſti:debeo tibi meißuʒ.
⁊ qꝛ me redemiſti:⁊ ꝓ me homo factꝰ es:
deberẽ tibi pluſq; me ſi hr̃em:quãto tu
maioꝛ es ꝓ q̊ dediſti teipᷣm Ecce nec plłꝰ
habeo.nec qð hẽo dare tibi poſſuʒ ſine

Mo
Windt
ſanr
lamie
tu ide
nome.
beito
gere
tſiego
amiſi
gmoꝛ
netiuz:
wes:
Etſtißi
tegote
wäöel
„ meo⸗ 2
ndifi/
niſinoſ
do: Ec
aͤthꝛo
wanset
Bnad
es fo
ſnumg:
Neinſut
ic
enw⸗
ſom⸗
Niuiſc⸗
ſno/
eEr,

ſhhe
tadfo
kimdo
ſace
pullan
nepdi/
ſmeol⸗
dige
ißuii:
dſemn
iipiz⸗
4 un
40
nep⸗

3 .

ſrium

te.ſʒ accipe me tu:⁊ trahe mead te.vt tu
us ſim imitatiõe ⁊ dilectiõe.ſic tuus ſuʒ

oditiõe et eatiõe.Qui viuis et regnas
in ſecla. ¶ Or̃o vtił. ¶ Ca.XXXX.

Omine deus

omps:qͥ es trinꝰ ⁊ vnꝰ:qqͥ es

cõmẽdo hodie et oĩ tꝑe alam meã.coꝛpꝰ
meũ.viſuʒ.auditũ.guſtũ.odoꝛatuʒ et ta
ctũ.oẽs cogitatiões meas. affectões.lo

cutiões.actiões.oĩa exterioꝛa ⁊ interio/

ra.ſenſuʒ et intellectũ.mẽoꝛiã meã.fideʒ

Tccredulitatẽ meã:et ꝑſeuerãtiã meaʒ:in
manꝰ potẽtie tue:vt cuſtodias ea diebꝰ
et noctibo:hoꝛis atq; momẽtiſ. Exaudi
me trinitas ſctã:⁊ ↄfᷣua me ab oĩ malo:

ab oĩ ſcãdalo:et ab omĩ moꝛtali pcto:ab
oĩb inſidijs et ifeſtatõib demonũ:⁊ ini

micoꝝ viſibiliũ et inuiſibiliũ:ꝑ oꝛatiõeſ

patriarchaꝝ: ꝑ merita ꝓphᷣaꝝ:ꝑ ſuffra/
gia apłoꝝ:ꝑ ↄſtãtiã martyꝝ:ꝑ fidẽ cõfeſ

ſoꝝ:p caſtitatẽ vᷣginũ:et ꝑ interceſſioneʒ
oĩm ſctõꝝ qͥ tibi placuerũt ab initio mũ

di.Expelle a me iactãtiã mẽtis:et auge

cõpũctionẽ coꝛdis:minue ſuꝑbiã meã:⁊

pfice in me hũilitatẽverã:ſuſcita ĩ me ſle

tũ.mollifica coꝛ meũ durũ et lapideũ:li /

bera me dñe et aĩiaʒ meã ab oĩb inſidijs

inimici:et ↄſerua me ĩ tua volũtate.Do/⸗
ce me dñje volũtatẽ tuã facere.qꝛ deꝰ me

us es tu. Da mihi dñe ſenſuʒz ꝑfectũ ⁊ l/

tellectũ:vt ſuſciꝑe valeã ꝓfundã beĩgni/

tatẽ tuã. Illud da mihi petere qð teau
dire delectet et mihi expediat. Da mihi
lachꝛymas ex toto affectu q̃ pctõꝝ meo

rũ poſſint diſſoluere vincula.Aludi dũs
me et deꝰ meꝰ. Nudi lumẽ ocłoꝝ meoꝝ

Audi q̃ peto:et da vt qð peto exaudias
Di deſpicis pereo:ſi reſpicis viuo. Si

luſticiã meã reqriſ moꝛtuꝰ feteo.ſi cũ mi

ſericoꝛdia reſpexerꝭ fetentẽ reſuſcitas de
ſepulcro.Qð odis in me lõge fac a me:⁊

caſtitatꝭ ac ↄtinẽtie ſpũʒ inſere in me:vt

qdᷣcũq; petiero in ipᷣa petitiõe te nõ offẽ
dam.Tolle a me qð nocet:et pᷣbe qð iu/

net. Pꝛeſta mihi dñe medicinã: vñ mea

poſſint curari vulnera.Da mihi dñe ti⸗/
moꝛẽ tuũ.coꝛdis cõpũctionẽ.mẽtis hũi

xſemp in oĩb:et eras añ oia ⁊
eris ſp in oĩba deꝰ bñdictꝰ in ſecula.tibi

xvV

litatẽ:⁊ ↄſciam puraʒ. Pꝛeſta mihi dñe
vt firmã ſemꝑ tenere valeã charitateʒ et
mala mea nõ obliuiſcar.aliena nõ reqͥrã
Parce aĩie mee:parce malł meis:pce pec/
cat meis:ꝑce crimib meis. Uilita meĩ
firmũ:cura me egꝝ:ſana me languẽtẽ:et
ſuſcita me moꝛtuũ.Da mihi dñe coꝛ qd
te timeat.mentẽ qͥ te diligat.ſenſuʒ qͥ te

intelligat. aures ꝗᷓ te audiãt.oculos qͥ te
videãt. Miſerere mei deuſmilerere mei

et reſpice me de ſede ſctã maieſtat tue:et
tenebꝛas coꝛdis mei radio ſplẽdoꝛis tui
illumia.Da mihi dñe diſcretionẽ diſcer
nendi int bonũ et malũ:et ↄcede vt ſenſũ
habeã ꝑpuigilẽ. Peto a te dñe remiſſiõeʒ
oĩm pctõꝝ meoꝝ:ꝑ quã mihi fiat ꝓpici
agtio in temꝑe neceſſitatꝭ ⁊ anguſtie mee.
Sancta et iĩmaculata vᷣgo dei genitrix
maria ⁊ mr̃ dñi nr̃i ieſu chꝛiſti interueni
reꝓ me digner apud illuʒ cuiꝰ meruiſti
effici tẽplũ. Sctẽ michael.ſctẽ gabꝛiel.
ſctẽ raphael. Sancti choꝛi angłoꝝ atq;
archangłoꝝ:patriarchaꝝ atq; ꝓpharũ:
apłoꝝ:euãgeliſtaꝝ:martvꝝ:ↄfeſſoꝝ:ſa⸗/
cerdotũ:leuitaꝝ:mõachoꝝ: vginũ:oĩm
q; iuſtoꝝ:ꝑ illũ qͥ vos elegit:⁊ de cuiꝰ cõ
tẽplatiõe gaudetꝭ:vos rogare pᷣſumo:vt
ꝓ me clpabili. ipᷣiðo ſupplicare dignemi
ni:q̃tinꝰ de faucibo diaboli et ð moꝛteg
petua merear liberari. Largiri mihi di/
gner dñe ꝑpetuã vitã ſᷣm clemẽtiã ac be
nigniſſimã misicoꝛdiã tuã. Da dñe ieſu
chꝛiſte ſacerdotibo ↄcoꝛdiã:regibo ⁊ pnci
iuſte iudicãtibo trãqllitatẽ ⁊ pacem
Mꝛo dñe ꝓ vniuerſa ſctã eccłia catholi/

ca:p vin ⁊ femĩs. ꝓ religioſ et ſecłaribi.

ꝓ oĩb rectoꝛibo chꝛiſtiano Ccũciq; in te
credentibo:qͥ ꝓ tuo amoꝛe ſãcto laboꝛãt:

vt perſeuerantiam boni open obtineãt.

Pꝛeſta dñe rex eterne:vᷣginibo caſtitatẽ:

deo dicatꝭ ↄtinẽtiã:oiugatꝭ ſctimoniaʒ:

penitẽtibo indulgẽtiã:viduis et oꝛpha/
nis ſuſtẽtatõeʒ:pauꝑib ꝓtectõem:ꝑegri
nantibo reditũ:lugẽtib ↄſolatiõem:de⸗

funcꝶ fidelib requiẽ ſempr̃nã: nauigãti

bus in poꝛtũ veire ſalut::optĩs vt in bo
nitate ſꝑ ↄſiſtãt:bonis ⁊ mediocribuſ vt
melioꝛes fiãt:pꝛaue agẽtibo ⁊ delinqnti/
bus vt ego miſer ſuʒ vt cito ſe coꝛrigãt.

O dulciſſime ⁊ mificoꝛdiſſime dñe ieſu

„
— —

222

chꝛiſte fili dei viui redẽptoꝛ mði int᷑ oẽs

⁊ ꝑ oĩa me miſeꝝ pctõꝛẽ ↄfiteoꝛ:ſʒ tu cle
mẽtiſſime pr ⁊ ſũme:q oĩm miſerer:non
me patian a tua miĩa ſieri alienuʒ.Et tu
dñe rex regũ qͥ inducias viuendi pᷣſtas:
coꝛrigẽdi mihi deuotõeʒ tribue:excita ĩ
me mẽtẽ qᷓ te reqͥrat:tedeſideret:⁊ te qͥ eſ
vbic; tot trinuſ ⁊ vnꝰ ſꝑ pᷣ oĩb amet:te
timeat:tuãq; volũtatẽ faciat. Pꝛecipue
̊ dñe ſctẽ pr̃ depᷣcoꝛ qͥ es bñdict ⁊ glłio
ſus ꝑ oĩa ſecła:vt oẽs qͥ mei mẽoꝛiã faci/⸗
unt ſuis oꝛõib:⁊ qͥ idignis oꝛõibo meiſ
ſe cõmẽdauerũt:⁊ qͥ mihi aliqð charita
tis officiũ et pietatᷣ ſtudiũ ĩpẽderũt:ſeu
⁊ illos qͥ ↄſanguĩtate ac ↄgnatiõis affe/⸗

ctu ſt mihi ꝓpinà:tã ⁊ illos qͥ nũc conſi/

ſtũt ĩ coꝛꝑe q; ⁊ illoſqͥ tegunt᷑ funere:mi
ſeꝛicoꝛdit᷑ gubᷣnare dignen ne ꝑeant.Oĩ

bus ecchꝛiſtiãis viuis adiutoꝛiũ pᷣſtare

digner:⁊ defunct fidelibo abſolutõem
requiẽ ſempr̃nã ꝑ eterna ſeclła.Necnõ et
illud magnoꝑe ſupplico dñe qͥ es alpha
⁊ o:vt cuʒ extrema dies mea finiſ; vite
mee aduenerit tu mihi ſis miſericoꝛs iu
dex ð malignũ accuſatoꝛẽ diabolũ.et ſis
mihi ꝑpetuꝰ defenſoꝛ aduerſuſ inſidias
hoſtꝭ antiqͥ:⁊ in ſocietatẽ angloꝝ oĩmq;
ſctõꝝ in ſctõ ꝑadiſo tuo me pſeuerare fa
cias.qͥ es bñdictꝰ in ſecłla ſecloꝝ Amen.

¶ Oꝛatio deuota de recoꝛdatiõe paſſio

nis chꝛiſti. Caplm. XI.
ſte rdẽptio mea. miſicoꝛdia mea

q;uis młtũ expertes deuotõis:q;uiſ ma
cras a deſiderata pinguedine dulciſſimi

tui affect?:tñ qleſcũq; grãs:nõ q̃les ſcio

me debere:ſz ſic pᷣt conari tibi perſoluit
aĩa mea. Speſ coꝛdiſ mei:virtꝰ aĩe mee:
ↄpleat tua potẽtiſſima digtas qð conat
mea tepidiſſima ĩbecillitas:vita mea:tu
finis intẽtõis mee.Et ſi nõdũ merui tm̃
q̃ntũ debitoꝛ ſuʒ amare:vtiq; ſaltẽ ðſide
ro te amare qntũ debeo. Illüiatio mea
tuvides ↄſciaʒ meã.qꝛ dñe añ te eſt om̃e

deſideriũ men.⁊ tu donas ſi qd bñ vult

ↄſcia mea.Si bonum ẽ dñe qð ĩſpiras:
imo qꝛ bonũ ẽ vt te veli amare:da quod

Omie ieſu chꝛi

ſalus mea.te laudo.tibi grãs a,
go.q; uis valde impares tuis bñficijs.

„ ⸗ “ 5 .
Meditationes
.Mä — — —

me fad velle. Da vt qntũ iubes tantũ te
merear amare:laudes ⁊ grãs effero ne ſit
mihi donũ tuũ infructuoſũ:qð tua ſpõ
tanea dediſti volũtate.ꝑfice qð ĩcepiſti:
⁊ dong qð me benigne pᷣueniẽdo ĩmeri/
tũ deſiderare feciſti. Cõuerte benigniſſi

me meũ toꝛpoꝛẽ in feruẽtiſſimũ tui amo
rẽ.Ed h̊ clemẽtiſſime tẽdit hec õo mea:
hec mẽoꝛia ⁊ meditatio bñficioꝝ tuoꝝ.
vt accẽdas ĩ me tuũ amoꝛẽ Tua medñe
bõitas creauit.tua mĩa creatũ ab oꝛigĩa
li pcto mũdauit.tua patĩa pꝰ illã emun
datõem baptiſmi ĩ alijs pctõꝝ ſoꝛdibo ĩ

uolutũ hactenꝰ tolerauit: nutriuit et ex

pectauit Expectaſ tu bõe dñe coꝛrectõʒ

expectat aĩa mea ad penitẽdũ.ad bñ vi/

uẽdũ:tue gf̃e inſpiratõeʒ. Deꝰ meꝰ.crea
toꝛ meꝰ.toleratoꝛ⁊ nutritoꝛ meꝰ.te ſitio.
te eſurio.te deſidero.ad te ſuſpiro ⁊ cõcu
bas. co. et ſiẽ pupillꝰ benigniſſimi pr̃is oꝛ
atꝰ pñtia.flens ⁊ eiugulãſ inceſſant᷑ eiꝰ
dilectã facieʒ toto coꝛde ãplectit᷑ſic ego
nõ q̃ntũ debeo:ſʒ q̃ntũ queo mẽoꝛ paſſi⸗
onis tue.mẽoꝛ alapaꝝ tuaꝝ.mẽoꝛ flagel

loꝝ.mẽoꝛ vulneꝝ tuoruʒ.mẽoꝛ q̃łrꝓ me

occiſus es.q̃lit᷑ ↄditꝰ.q̃lit᷑ ſepultꝰ:ſil me
moꝛ tue głoſe reſurrectõis et admirabił
aſcẽſiöis Hec indubitata fide teneo:exi
lij mei erũnas defleo:ſpero tui aduẽtꝰ ſo
lã ↄſolatões:ardent᷑ deſidero tui vultus
gloſaz ↄtẽplatiõez. Heu mihi qꝛ videre
ñ potui dñʒ ãgloꝝ hũiliatũ ad ↄuerſati
onẽ hoĩm:vt hoĩes exaltaret ad ↄuerſa/
tionẽ anglłoꝝ:cũ deꝰ offenſus moꝛiebat᷑:
vt pctõꝛ viueret. Heu ꝙ tã admirabili:

tã inextimabili pietati pñs obſtupeſce

re nõ merui.Cur o aia mea te pᷣſertĩ nõ

trãſfigit gladiꝰ dolorꝭ acutiſſimi cũ ferre
ñ poſſes vłnerari lãcea latꝰ tui ſaluatonꝭ

cũ videre neqͥꝛes violari clauis pedes ⁊

manꝰ tui plaſmatoꝛis.cũ hoꝛroꝛe effun

di ſanguinẽ tui redẽpton..cur nõ es ineb
ata lachꝛymaꝝ amaritudie cũ ille pota/
ret᷑ amaritudie fell. Cur nõ es ↄpaſſa ca
tiſſime vᷣgini: digniſſime mr̃i eiꝰ:digniiſ

ſime dñe tue. Dña mea mĩicoꝛdiſſima

q́s foõtes dicã erupiſſe ðᷣ tuis pudiciſſi/

mis ocul:cũ attẽderes vnicũ filiũ tuũ ĩ/

nocẽtẽ coꝛã te ligari: flagellari et macta

ri. Quos fletꝰ credã ꝑfudiſſe pijſſimum

tüte

wan
ne,
Giſn
iano
men:
mon.
nedie
n
janun
ibi
tterer
recto;
duvi⸗
.ge
teſttioo,
coai
fis oꝛ
ntei?
ren
paſi,
aca⸗
hrone
ſüne
mninl
nror
niſ
Ulaus
lere
ti
erſa⸗
chak:
gbili:
nſe
i d
cſene
gaton
i
dchon⸗
ine⸗
epole⸗
ct
oigi
ſina
eiſi⸗
nü
nacta
mmun

Fo.

tuũ vultu:cũ ſuſpiceres eũdẽ filiũ tunʒ
deũ et dñm tuũ ĩ cruce ſine culpa extẽui

⁊ carnẽ ð carne tua ab ipijs crudelꝛ ðᷣſe

cari.Quibo ſingultib extimabo puriſſi

mũ pectꝰ tuũ vexatũ eſſe cũ tu audires

Miier ecce filiꝰ tuꝰ.⁊ diſcipulus.ecce
mr̃ tua: Cũ acciꝑes diſcipulũ ꝓ mgr̃o:
ſᷣuũ ꝓ dño. Vtinã cũ felice ioſeph dũm
meiũ ð cruce depoſuiſſeʒ:aromatibo ↄdi
diſſem.ĩ ſepulchꝛo collocaſſẽ:vt ſaltẽ ꝓ

ſecutꝰ vł oſecutꝰ eſſem: vt tãto funeri ñ
defuiſſz aliqͥd mei obſequij. Utinã cuʒ

btis młlieribo coꝛuſca viſiõe ãgeloꝝ eẽzʒ
territꝰ: ⁊ audiſſem nũciũ dñice reiurre- n ec die =ccede i,
Ddonec audiat aiĩia mea.Ecce ſpõſus tuꝰ

ctõis:nũciũ meeↄſolatõis:nũciũ tã ex/
pectatũ:nũciũ tã deſideratũ. Utinã in/
qᷓ; audiſſem ex oꝛe ãgeli. Nolite timeꝛe
vos:ieſum qꝛitꝭ crucifixũ. BGurrexit:ũ
eſt H. Benigniſſime:ſuauiſſime:ſereniſ

ſime qñ reſtaurab mihi: qꝛ nõ vidi ſllã
btẽ tue caris icoꝛruptõʒ.qꝛ ñ fui doſcu
latꝰ loca vulneꝝ:fixurã clauoꝝ.qꝛ nõ re
ſperſi lachꝛvymis gaudij cicatrices coꝛ
Pis vᷣi.Admirabit:iĩeſtiabił:incõpabil:
qñ ↄſolaberꝭ ⁊ ↄpeſces me a doloꝛe mo
HNõ ei capit ĩ me doloꝛ meꝰq;diu ꝑegnꝰ
fũ a dño meo. Heu mihi dñe heu anie

mee: receſſiſti ↄſolatoꝛ aĩe mee:nec vale
Dixiſti. Ingrediẽs vias tuas bñdixiſti
tuiſ nec affui. Eleuat manibo a nube ſu

ſceptꝰ es ĩ celũ nec vidi.Angeli pꝓmiſe-⸗/
rũt te redituꝝ nec audiui. Quid dicaʒ?
qͥd faciãq̃ vadã: Ulbi eũ qꝛã:vł qñ in /

ueniã: Quẽ rogabo: Quis nũciabit di

lecto quia amoꝛe langueoꝛdefecit gau/
diũ coꝛdis mei. Uerſus ẽ in luctũ riſus

meꝰ.ðfecit caro mea et coꝛ meũ:deꝰ coꝛ

gis mei ⁊ ꝑs mea deꝰ ĩ etnũ. Renu it cõ
ſolari aia mea niſi de te dulcedo mea.

Quid eĩ mihi ẽ ĩ celo:⁊ a te qͥd volui ſu
ꝑ trã: Te volo:te ſꝑpo:te qᷓꝛo:tibi dixit

coꝛ meũ:q̃ſiui vultũ tuũ: vłtũ tuũ dñne

reqͥꝛã.ne auertas faciẽ tuã a me..Ama/

toꝛ hoĩm benigniſſime:tibi derelictꝰ ẽ
pauꝑ:oꝛphano tu eris adiutoꝛ. Di ad

uocate tutiſſime: miſerere mei oꝛphani

derelicti.pupillꝰ factꝰ ſum abſq; patre.

aĩa mea q̃ſi vidua.Reſpice oꝛbitatis et

viduitatꝭ mee lachꝛymaſ q̃s tibi offero

donec redea:ſeya iã dñe eya Apparemi

oſecut ero deſideriũ meũ. Reuela glazʒ

XVI

hi et ↄſolatꝰ ero.Exhibe pñtiaʒ tuã:?
tuã:⁊ erit ꝑfectũ gaudiũ meũ.Sitiuit ĩ
te aia mea:q; multipłꝛ tibi ⁊ caro mea.
Sitiuit ania mea ad deũ fotẽ vinũ:qñ
veniã ⁊ apparebo añ faciẽ dñi qũ veni
eſ ↄſolatoꝛ meꝰ.Quẽ expectabo:o ſi qũ
videbo gaudiũ meũ qð deſidero. O ſi
ſatiaboꝛ cũ apparuerit glłia mea quã e/
ſurio. O ſi inebaboꝛ ab vbtate domus
tue ad quã ſuſpiro. Si potabis me toꝛ
rẽtevoluptat tue quẽ ſitio. Sint mihi
dñe lteꝛim lachꝛyme mee panes die ac
nocte:donec dicat᷑ mihi. Ecce deꝰ tuꝰ.

Paſce interi me ſingultiba meis:refoci

la me doloꝛib meis. veniet foꝛtaſſe ̃dẽ

ptoꝛ meꝰ qꝛ bonꝰ ẽ.nec tardabit qꝛ piꝰ

eſt. Ipi glia in ſecla ſeculoꝝ Amen

inis meditationũ beati Auguſti ⸗

ni epiſcopi Hypponẽſis.

Omine deꝰ omipotẽs patꝝ no
ſtroꝝ abꝛaã:vſaac ⁊ iacob ⁊ ſe-
m ini eoꝝ iuſto:qͥ feciſti celũ ⁊ t-·
cũ omi oꝛnatu eoꝝ.qͥ ſignaſti mareß
cepti tui vᷣbo.qͥ ↄcluſiſti abyſſum ⁊ ſis

ſti tribili ⁊ laudabili noĩ tuo qðᷣ oẽs pa
ust et tremũt a vultu vᷣtu tue. Inſuſtẽ
tabit ira ſuꝑ pctõꝛes ↄminatõiſ tue.qimm
tu dñs altiſſimꝰ ſuꝑ oẽʒ trã.lõganimiſ

⁊ miſicors ⁊ patiẽs ſuꝑ malicias homim
Tu aũt dñe ſᷣm bõitatẽ tuã ꝓmiſiſti pe
nitẽtiã remiſſiõis pctõꝝ. Et tu dñe iu /
ſtoꝝ nõ poſuiſti pnĩiam iuſtis Abꝛaam
ne ⁊ Jacob his qui nõ peccauerũt.
m peccaui ſuꝑ nũeꝝ aꝛene marꝭ:⁊ inł

tiplicate ſunt ini tates mee YIncurnuatꝰ
ſum mkłto viculo ferri: et nõ ẽ reſpiratö

mihi:qꝛ excitaui iracũdiã tuã:⁊ malũ

coꝛã te feci:ſtatuẽs abomiatões:⁊ młti-

plicans offenſiones. Et nunc flecto ge

nua coꝛdis mei. pᷣcãs ad te bonitatem.
dñe peccaui:dſje peccaui:dñe peccaui.
iniq; tatẽ meã aqſco:peto rogãſ te dñe re
mitte mihi r̃mitte mihi.ne ſil tradaſme

cũ ĩiqͥtatibs meis:neq; ĩ et᷑nũ fucſmala

qꝛidignũſaluab meppt᷑ magnã miſicoꝛꝛ

diã tuã.Et laudabo te ĩ oĩb dieb vite

mee:qm̃ te laudat oĩs virtꝰ celoꝝ ſemꝑ.
⁊tibi eſt glia in ſecula ſeculoꝝ mẽ

ncipit Diui Auguſtini hypponẽſiſ
epi: Soliloquioꝛũ anime ad deau
De ineffabili dulcedine dei ſean I
Ognoſcam
te dñe cognitoꝛ meꝰ.co
gnoſcã te virtꝰ aie mee.
ODſteẽde te mihiↄſolatoꝛ

rũ meoꝛũ. Lleni gaudiũ
ſpũs mei.videã

deus meus. vita mea ⁊ glia tota aie mee.
Inueniã te deſideriũ coꝛdis mei:teneã te
amoꝛ aie mee.Amplectar te ſpõſe celeſtis
Exultatio mea ſũma intus ⁊ extra: poſ/
ideam te beatitudo ſempiter na:poſſide/

—

am teĩ medio coꝛdis mei:vita beata: dul
cedo ſũma aĩe mee.Düligã te dñe foꝛtitu⸗

do mea:dñs firmamẽtũ meũ ⁊ refugium

meũ:⁊ liberatoꝛ meus. Amem te deꝰ meꝰ

adiutoꝛ meus:turris foꝛtitudinis mihi:
⁊ ſpes mea dulcis in om̃i tribulatõe mea
Amplectar te bonũ ſine quo nihil bonũ.
fruar te optimũ ſine quo nihil ẽ optimũ.
Aperi penetralia auriũ mearũ: verbũ pe
netralius omi gladio ancipiti: vt audiaʒ
vocem tuã. Intona dñe deſuꝑ voce grã/
di et foꝛti. Tonet mare et plenitudo eiꝰ.
ↄmoueat᷑ terra et oĩa que in eis ſunt. Il/
luſtra oculos meos lux incõprehẽſibiliſ.
fulgura coꝛuſcatõeʒ et diſſipa eos: vt nõ

videant vanitatẽ. Fumina multiplica ?æ

vturba eos:vt appareãt fontes aquarũ:

⁊ reuelent᷑ fundamẽta oꝛbis terrarũ.Cri
bue viſum lux inuiſibilis: qui te videat.

Krea nouũ olfactũ odoꝛ vite:qui poſt te
currat in odoꝛẽ vnguẽtoꝝ tuoꝛũ.Guſtũ
ſana qui ſapiat et cognoſcat et diſcernat
q́ᷓ; magna multitudo dulcedinis tue dñe
quã abſcõdiſti his quipleni ſunt charita
tis tue.Da coꝛ quod te cogitet.animũ qͥ
te diligat.mentẽ qui te recolat.intellectũ
qui te intelligat. rõnem que tibi ſp ſum/
mo delectabili foꝛtiter adhereat. Te ſapi
enter amoꝛ ſapiẽs diligat.O vita cui oĩa
viuũt.vita que das mihi vitã: vita q̃ es
mea vita.ꝑ quã viuo:ſine qua moꝛior. vi
ta ꝑ quã reſuſcitoꝛ: ſine q̃ pereo.vita per

meꝰ.videã te lumẽ oculo

uũs mei. videã te leticia coꝛdis mei.Dili
gã te vita aĩie mee.Appare mihi delecta/
tio mea magna.ſolatiũ meum dulce.dñe

quã gaudeo:ſine q̃ tribuloꝛ.vita vitalis
dulcis ⁊ amabilis:ſemꝑ memoꝛial. Ubi
queſo es.vbi te inueniã vt in me deficiaʒ
⁊ in te ſubſiſtã: Pꝛope eſto in aĩo:ꝓpe in
coꝛde:ppe in oꝛe:ppe in aurib:ppe in au
xilio:qꝛ amoꝛe lãgueo.qꝛ ſine te moꝛioꝛ:
qꝛ te recolẽs ſuſcitoꝛ.Odoꝛ tuꝰ me recre⸗/
at.memoꝛia tua me ſanat.ſed ſatiaboꝛ cũ
apparuerit głia tua vita aĩe mee.Cõcu/
piſcit et deficit aia mea de memoꝛia tua:
qñ veniam et apparebo tibi leticia mea.
Quare faciẽ tuã auertis gaudiũ meuʒ ꝑ
quod gaudeo: UVbi es abſcõditꝰ pulcher
quẽ deſidero? Odoꝛẽ tuũ haurio:viuo ⁊
gaudeo. Teautẽ nõ video:vocẽ tuã au/

dio et reuiuiſco. Ded cur faciẽ tuã abſcõ
dis:foꝛte dicis. Nõ videbit me hõ et vi/

uet. Eva dñe moꝛiar:vt te videã:videam
vt h moꝛiar. Nolo viuere:volo moꝛi.diſ
ſolui cupio et eſſe cũ chꝛiſto. Hoꝛi deſi⸗
dero vt videã chꝛiſtũ.viuere renuo vt vi
uam cũ chꝛiſto.O dñe ieſu accipe ſpiritũ

meũ.vita mea ſuſcipe aĩam meã.Gaudiũ

meũ attrahbe coꝛ meun.dulcis cib⸗ meꝰ co/
medã te. Caput meũ dirige me. Lumen
oculoꝛũ meoꝛũ illumina me.melos meuſ
tẽpera me.Odoꝛ meus viuifica me:vᷣbũ
dei recrea me. Laus mea letifica animax
ſerui tui. Ontra in eam gaudiũ meum vt
in te gaudeat. Intra in eã dulcedo ſũma
vt dulcia ſapiat. Lumen eternũ illuſtra
ſupꝑ eã:vt te itelligat cognoſcat et diligat.
Ob hoc enĩ nõ te diligit dñe:ſi nõ diligit
qꝛ nõ te cognoſcit.et te ideo nõ cognoſcit
qꝛ nõ intelligit. Et idcirco nõ intelligit:
qꝛ lumẽ tuũ nõ cõpꝛehẽdit:et lux in tene
bꝛis lucet ⁊ tenebꝛe eã nõ cõpꝛehẽderũt.
O lux mẽt.o lucens vᷣitas:o vᷣa claritas
que illumias omnẽ hoĩem veniẽtẽ ĩ hũc
mundũ. Uleniẽtem qͥdem ſed nõ diligen/
tẽ.qꝛ qui diligit mundũ inimicꝰ dei con
ſtituit. Expelle tenebꝛas de ſuper facieʒ
abyſſi mẽtis mee vt videat te intelligen/

do:vt cognoſcat te ↄpꝛehẽdẽdo: vt dili/

gat te cognoſcẽdo. Duiſqͥs enim cogno/
ſcit te diligit te:ſe obliuiſcit᷑amat te pluſ
q; ſe.relinòͥt ſe et venit ad te:vt gaudeat ðᷣ
te. Hinc eſt ergo dñe ꝙ nõ tm̃ dnigs qn/
tũ debeo:qꝛ nõ plene cognoſco te. Bʒ qꝛ
paꝝ cognoſco paꝝ diligo.Et qꝛ parum

us
I
eſc
ppei
einau
orioꝛ:
recre/
dorch
aa/
n me.

ina

nulcher
Nvino
tui au⸗
niabi⸗
höctri⸗
vidam
ori diſ
ideſ⸗
ewyi
Girn
SmRi
Mo/
Lunm
Conul
ne j
Minz
aun t
ſüna
Uun
ligt.
ligit
nnſit
ligt
intce
nts
ſhüe
ſiger
. tiic;
cligen
errol⸗
o,
tl

laat

in
G
nn

gilitate homĩs.

ð

diligo paꝝ ĩ te gaudeo.ſʒ a te vero gau
dio interioꝛi ꝑ exterioꝛa recedens: dũ te

ſolo careo adulterinas amicicias in his

ext᷑ioꝛib qᷓro.Et ſic miſer ego:coꝛ meuʒ
qð tibi ſoli debui toto amoꝛe totoq; af/
fectu impẽdere:vanis dedi.⁊ iõ vanꝰ ef/

fectꝰ ſum dũ vanitatẽ dilexi. Hinc etiã

eſt dñe ꝙ in te nõ gaudeo:⁊ tibi nõ adhe
reo.qꝛ ego in exterioꝛibo:tu in interioꝛi/

bus.ego in tꝑalib:tu in ſpũalib.ego in

trãſitoꝛijs anio diffundoꝛ:cogitatõe ver
ſoꝛꝛlocutõe implicoꝛ:⁊ tu dñe ĩ et᷑nis ha
bitas et et᷑nitas es.tu in celo:ego in ter/
ra.tu diligis alta:ego infima.tu celeſtia:

—

ego terreſtria.Et qñ poterunt hecↄtra/
ria ↄuenire: Eenii et fra ⸗

Iſer ego qñ

poterit obliqͥtas mea tue
„ rectitudini adequari: Tu
dñe diligis ſolitudinem: ego młtitudi/
nẽ.tu ſilentiũ:ego clamoꝛẽc.tu veritateʒ:
ego vanitatẽ.tu mũdiciã:ego immundi

ciã ſequoꝛ.Quid plura dñe: Cnu vo bo/

nus ego malus.tu pius ego impius.tu
ſanctꝰ ego miſer. tu iuſtꝰ ego iniuſtꝰ.tu
lux ego cecus.tu vita ego moꝛtuꝰ.tu me
dicina ego eger.tu gaudiũ ego triſticia.
tu ſumma veritas ego vniuerſa vanitaſ:

vt omis hõ viuens. Heu qͥd igit᷑ o crea

toꝛ dicam:audi o creatoꝛ. Creatura tua

ſum:iã perij. creatura tua ſum iã moꝛioꝛ

Factura tua ſum:iã ad nihiluʒ redigoꝛ.
Plaſma tuũ ſum Manꝰ tue dñe fecerũt
me ⁊ plaſmauerũt me.manꝰ inquã ille q̃
affixe clauis ſunt ꝓ me. Opus manuuʒ
tuaꝝ dñe ne deſpicias. Uulnera manu/
um tuaꝝ pᷣcoꝛ vt aſpicias. Ecce in ma/
nib tuis domie de deſcripſiſti me:lege
ipᷣam ſcripturã ⁊ ſalua me. En ad te ſu/
ſpiro creatura tua. Creatoꝛ eſ recrea me
En ad te clamo factura tua:vita es viui
fica me.En ad te reſpicio tuum plaſia:
plaſmatoꝛ es reſtaura me. Parce mihi
dñe nihil enĩi ſunt dies mei Quid eſt hõ
vt poſſit alloqͥ deũ factoꝛẽ ſuum. Parce
mihi colloquẽti tibi. IJgnoſce ſeruo tuo
qͥ pᷣſumit loqͥ tanto dño. Legẽ nõ hʒ ne
ceſſitas. Doloꝛ me compellit dicere:cala

4

XVII

mitas quam patio: cogit me exclamare.
Egrot ſum ad medicũ clamo.cecꝰ ſum
ad lucẽ ꝓpero. Moꝛtuꝰ ſum ad vitã ſu/
ſpiro. Qu es medicꝰ: tu lux:tu vita ieſu
nazarene. Miſerere mei fili dauid. miſe
rere mei fons miſericoꝛdie.Audi qͥ ad te

clamat infirmũ.Lux q̃ trãſis expecta ce

cũ:pᷣbe ei manũ vt ad te veniat ⁊ in lumi
ne tuo videat lumẽ. Uitaviuens reuoca

moꝛtuũ.Quid ſum ego q loquoꝛ tecuʒ?
Ve mihi dñe.parce mihi dñe: ego cada

uer putridũ:eſca vermiũ:vas fetidũ:ci/
bus igniũ. Quid ſum ego qͥ loq̃rtecuʒ?:

Ue mihi dne:pce mihi dñe Infelix ego

hõ:hõ inq; natꝰ de muliere bꝛeui viuẽs
tꝑe repletꝰ muli miſerijs.hõ inq; vani/
tati ſilis factꝰ:cõꝑatꝰ iumẽtis inſipiẽti/
bus:⁊ iã ſiłis fact illis.Quid iteꝝ ego:
abyſſus tenebꝛoſa:terra miſera: filiꝰ ire:
vas aptũ in ↄtumeliã:genitꝰ ꝑ immũdi/
ciã:viuẽs in miſeria:moꝛiturus ĩ angu/
ſtia. Heu miſer qͥd ſum:heu qͥd futuriuis
ſum? vas ſterquilinij:concha putredis:
plenꝰ fetoꝛe ⁊ hoꝛroꝛe.cecus.pauper.nu
dus. płimis neceſſitatibo ſubditꝰ ⁊ igno
rans introitũ ⁊ exitũ meũ:miſer et moꝛ/
talis:cuiꝰ dies ſicut vmbꝛa pᷣtereũt.cu/⸗

ius vita ſicut vmbꝛa lunatica euaneſcit

ſicut flos in arboꝛe creſcit ⁊ ſtatiz marce
ſcit:nũc forʒ ⁊ ſtatĩ aret Uita inq;; mea
vita fragilis:vita caduca: vita q̃ quãto
mag creſcit tanto mag decreſcit:quãto
mag ꝓcedit tanto mag ad moꝛtẽ acce/

dit. Uita fallax ⁊ vmbꝛatica:plena laq̃iſ

moꝛtis. Nũc gaudeo:ſtatim triſtoꝛ.nũc
vigeo:iam infirmoꝛ.nũc viuo:ſtati mo/
rioꝛ. Nũc felix appareo ſemꝑ miſer.nũc
rideo iã fleo.ſicq; oĩa mutabilitati ſub/
iacent:vt nihil vna hoꝛa in vno ſtatu ꝑ/
maneat. NHinc timoꝛ.hinc tremoꝛ.hinc
fames.hinc ſitis.hinc caloꝛ.hinc frigꝰ.
hinc lãguoꝛ inde doloꝛ exuberat Sub/
ſequit᷑ his impoꝛtuna moꝛs q̃ mille mo
dis qtidie miſeros homĩes inopinate ra
pit. Hũc necat febꝛib:illũ oppmit dolo
ribo:hũcↄſumit fames:illum ſitis extin
guit:hũc ſuffocat aqͥs:illũ interimit la/
queo. Illũ perimit flãmis:aliũ dentib
beſtiaꝝ ferociũ voꝛat. Hũc trucidat fer/
ro:illũ veneno coꝛrũpit:alterũ tantũ re/
Worcatte ain⸗

(GSoliloquia

lit. Et ſuꝑ hec oĩa magna miſeria:cũ ni⸗/

hil ſit certiꝰ moꝛte:ignoꝛat hõ finẽ ſuũ.

Et cum ſtare putat collidit᷑ ⁊ perit ſpes
eiꝰ. Neſcit eni hõ qñ vel vbi vł qũo mo

riatur: et tñ certũ eſt q eü moꝛi opoꝛteat
Ecce dñe q; magna miſeria homis in ꝗᷓ
ſuʒ:nmec timeo:qᷓ; grãdis calamitas qua

patioꝛ:nec doleo:⁊ ad te nõ clamo.Cla/⸗

mabo dñe anteq; trãſeam:ſi foꝛte nõ trã
ſeam ſʒ in temaneã.Dicã ergo: dicã mi/⸗

ſeriã meã: afitear:nec erubeſcã añ te vili

tatẽ meã. Adiuua me foꝛtitudo mea per
quã ſubleuoꝛ. Succurrevᷣtus ꝑ qua ſu

ſtentoꝛ. Uleni lux ꝑ quamvideo.appare

glłia ꝑ quã gaudeo.?ſppare vita in q̊ vy

uam o dñje deus meus.

De mirabili lumine dei. ¶ Ca. III.

Aux quã vide
o bat thobias qñ oculis clauſiſ
docebat filiũ ſuum viam vite.

Lux quã videbat vſaac interiꝰ:qñ cali/

gantibo oculis exteriꝰ filio futura narra

bat. Cux inq; inuiſibit cui oĩs abyſſus
hũani coꝛdis eſtviſibił.Lux quã iacob

videbat:qũ ſicut tu intꝰ docebas: filijs

exteriꝰ ventura pᷣdicebat. Ecce tenebꝛe

ſunt ſuꝑ faciẽ abyſſi mẽtis mee:tu es lu⸗

men. Ecce caligo tenebꝛoſa ſuꝑ aqs coꝛ

Vlerbuz qð es ante om̃ia:ante qð nihil.

humane nature.

dis mei:tu es veritas. O verbũ ꝑ qð fa
cta ſunt omia:et ſine q̊ factum eſt nihil.

vᷣbũ creans omia: ſine quo oĩa nihil. ver

bũ regens omia:ſine q̊ nõ ſunt oĩa.vᷣbũ

qð dixiſti in pncipio:fiat lux et facta eſt

lux. Dic etiã mihi:fiat lux ⁊ facta ſit lux

et videam lumẽ:⁊ cognoſcam qcqd non
eſt lumẽ.qꝛ ſine te mihi tenebꝛe lumen:⁊
lumẽ tenebꝛe ponunt᷑. Et ſic ſine tua lu

cenõ eſt veritas. adeſt erroꝛ. adeſt vani/
tas.nõ eſt diſcretio.adeſt confuſio.adeſt

ignoꝛantia.nõ eſt ſcientia:adeſt cecitas.
nõ eſt viſio. adeſt inuiij non eſt via. adeſt
moꝛs.nõ eſt vita. E moꝛtalitate

Nce dñe ꝗqꝛ lux
nõ eſt:moꝛs eſt.ĩmo nõ ẽ moꝛs.
aꝛ nihil eſt moꝛs. Nam ꝑ ipam

ad nihilũ tendimꝰ dũ nos nihil facereꝑ

pctm̃ ñ foꝛmidamꝰ. Et iuſte quidẽ hoc

dñe:nam digna fact recipimꝰ:dũ ad ni/
hüũ deuenimꝰ tanq; aqua decurrẽs.qꝛ
ſine te factũ eſt nihil:⁊ nos faciẽdo nihil
facti ſumꝰ nihil.qꝛ ſine te ſumꝰ nihil per
quẽ facta ſunt omia.ſine quo factum eſt
nihil. O dñe verbü. o deꝰ verbũ: ꝑ qðᷣ fa
cta ſunt omia:ſine q̊ factuʒ eſt nihil. Ue
mihi miſero totiẽs obcecato.qꝛ tu lux:⁊
ego ſine te. Ue mihi miſero totiens vul
nerato.qꝛ tu ſalus ⁊ ego ſine te. Te mi/
hi miſero totiẽs infatuato.qꝛ tu es veri
tas ⁊ ego ſine te N
oberrato.qꝛ tu via ⁊ ego ſine te. Ue mi/

hi miſero totiens adnihilato.qꝛ tu vbũ
qð facta ſunt oĩa:⁊ ego ſine te:ſine q̊ͥ fa

ctũ eſt nihil.O dñe verbũ. o deꝰ verbũ⸗
qͥᷓ es lux ꝑ quẽ facta eſt lux.q es via veri⸗/
tas ⁊ vita:in q̊ nõ ſunt tenebꝛe erroꝛ va/
nitas neq; moꝛs.Lux ſine qua tenebꝛe:
via ſine qua erroꝛ:veritas ſine qua vani
tas:vita ſineqᷓ moꝛs.Dic vᷣbuʒ dñe:fiat
lux:vt videã lucẽ ⁊ vitẽ tenebꝛas.videã
viã et vitẽ inuiũ.videã veritatẽ ⁊ vitem
vanitatẽ. videã vitã ⁊ vitẽ moꝛtẽ.Illu/

minare dñe lux mea:illumĩatio mea ⁊ ſa

lus mea quẽ timebo:dñs meus quẽ lau
dabo.deus meꝰ quẽ honoꝛabo.pr meui
quẽ amabo.ſponſus meus cui me ſerua
bo. Illuminare inquã illumĩare lux hu
ic ceco tuo:qͥ ĩ tenebꝛis ⁊ ĩ vmbꝛa moꝛtꝭ
ſedet.et dirige pedes eiꝰ in viã pacis per
quã ingrediar in locũ tabernaculi admi
rabilis vſq; ad domũ dei in voce exulta
tionis ⁊ cõfeſſionis. Uera enĩ ↄfeſſio eſt
via ꝑ quã ingrediar ad te viã:ꝑ quam e/
grediar ab inuio:⁊ reuertar ad te viã.qͥa

tu es vera via vite.

Duid ſit nihil fieri. ¶ Cap. V.
VOnfitear ergo
ofitear tibi pater dñ̃e celi et ter
re miſeriã meã: vt me venireli
ceat ad miſericoꝛdiã tuã Diſer quippe
factus ſum et ad nihilũ redactus ſum:⁊
neſciui.quia tu es veritas⁊ ego nõ eram
tecũ. Uulnerauerũt me iniqtates mee ⁊

nõ dolui. qꝛ tu es vita:et ego nõ eram te
cum.Ad nihilũ duxerunt me quia tu es

emihi miſero totieni

geſin
huat

ſtſit

hohickt
ſwom
ſphlet.
ugn
adict
Gen
arior
n
dl
iyti⸗
ſſiw⸗
n⸗
ſ.
fieig
lentay
ri
Gt
n
llen

8

verbũ:et ego nõ eram tecũ p quem facta
ſunt oĩa:ſine q̊ factũ eſt nihil:et iõ ſine te
factꝰ ſum nihil.Quia eſt nihil qð ad ni/
hilũ ducit. Om̃ia ꝑ verbũ facta ſunt q/
inq; facta ſunt. Et qlia facta ſunt: Ui
ai deꝰ cũcta que fecerat:⁊ erãt valde bo

na.Om̃ia q̃cũq; facta ſunt ꝑ vᷣbuʒ facta

ſunt:et qcũq; ꝑ vᷣbũ facta ſunt valde bo

na ſunt.Quare bona ſunt:qꝛ om̃ia ꝑ v᷑/
bũ facta ſunt.Et ſine ipᷣo factũ eſt nihil
qꝛ nihil bonũ ſine ſummo bono eſt. Dʒ
malũ eſt vbi nõ eſt bonũ:qð vtiq; nihil

eſt. qꝛ nihil aliud ẽ malũ qᷓ; pꝛiuatio bo/

ni:ſicut nihil aliud ẽ cecitas qᷓ; pꝛiuatio

luminis. Malũ itaq; nihil ẽ:qꝛ ſine ver

bo factũ eſt:ſine q̃ factuʒ eſt nihil. Illud
aũt malum eſt qð pꝛiuat᷑ illo bono:pꝑ qðᷣ
oĩa facta ſunt q̃cunq; ſunt.At q nõ ſunt
p ipᷣm facta non ſunt:⁊ iõ nihil ſunt. Et

iõ mala ſunt:qᷓ facta nõ ſunt.qꝛ oĩa q̃cũ/

q; facta ſunt:ꝑ vᷣbũ facta ſũt: ⁊ oĩa ꝑ ver
bũ bona facta ſunt.Cũ igit᷑ oĩa ꝑ xbum
facta ſunt:mala ꝑ ipᷣm non ſunt. Reſtat
igit᷑ ꝙ oĩa que facta nõ ſunt bona ñ ſũt.
qꝛ omia q̃cũq; facta ſunt bona ſunt:⁊ iõ
mala ſunt q̃ facta nõ ſunt:et iõ nihil ſũt.
qꝛ ſine vᷣbo factũ eſt nihil. Oalũ igit᷑ ni

hil eſt. qꝛ factũ nõ eſt. Sed q̃liter maluʒ

eſt ſi ſactũ nõ eſt.Quia malum pꝛiuatio
boni eſt: ꝑ qð factũ bonũ eſt. Eſſe & ſine
verbo malũ eſt:qð eſſe nõ eſt.qꝛ ſine ipᷣo
nihil eſt. Bed qͥd eſt ſeꝑari a verbo: Si

ſ queris ſcire:audi qͥd ẽ verbũ. Uerbũ

dei dicit. Ego ſum via veritas et vita.
Seari ergo a vᷣbo eſt eſſe ſine via: ſine
veritate:ſine vita.⁊ iõ ſine ipᷣo nihil.⁊ iõ
malũ.qꝛ ſeꝑatura vᷣbo per qð facta ſunt
oĩa valde bona. Sepꝑari aũt a vᷣbo ꝑ qð
oĩa facta ſunt:nihil aliud eſt q; deficere⁊
a facto trãſire in defectũ.qꝛ ſine ipᷣo ẽ ni
hil. Quotiens qᷣa bono deuias:a vᷣbo te
ſeparas.qꝛ ipᷣm ẽ bonũ:⁊iõ nihil effice/⸗
ris:qꝛ ſine verbo es:ſine q̊ factũ eſt nihil
MNũc igit᷑ dñe illumĩaſti me lux vt vide/
rem te:vidi ⁊ cognoui me.qꝛ totiẽs nihil
factꝰ ſum:quotiẽs a te ſeꝑatꝰ ſum.qꝛ bo
nũ qð tu es oblitꝰ ſum:⁊ iõ malꝰ effectꝰ

ſum. Ue mihi miſero:vt qͥd h̊ nõ ↄgno/
ſcebam: qꝛ te deſerens nihil fiebã: Ged
qͥd hoc qro:ſi nihil eram:quo modo co/

nũ duücem

gnoſcere nolebaʒ: Scimꝰ qꝛ nihil nihi
eſt:⁊ qd nihil eſt nõ eſt:⁊ qð nõ eſt boni
nõ eſt:qꝛ nihil ẽ. Di ergo nihil fui cuʒ ſi
ne te fui:q̃ſi nihil fuu⁊ velut idolũ qð ni
hil eſt:qð qͥ dem aures hʒ ⁊ nõ audit:na
res habʒ ⁊ nõ odoꝛat:oculos hʒ ⁊ nõ vi
det:os hʒ ⁊ nõ loqtur:manꝰ hʒ ⁊ nõ pal
pat:pedes hʒ ⁊ nõ ambulat:⁊ omia linia

hz membꝛox ſine ſenſu eoꝝ.

De caſu anie in peccatj.¶ Tap. VI.

MWm igitur fui
ſine te:nihil fui:et iõ cecꝰ eram
ſurdus ⁊ inſenſibilis.qꝛ nec bo
iſcemebã nec malũ fugiebã:nec do/
loꝛem vulneꝝ ſentiebã:nec tenebꝛas me
as videbam.qꝛ eram ſine te vera luce:q
illuminas oẽm hoĩem venientẽ in hunc
mũdũ. Ue mihi vulnerauerũt me ⁊ non
dolui:traxerũt me ⁊ nõ ſenſi.qꝛ nihil erã
qꝛ ſine vita eram:q̃ eſt verbũ ꝑ qð facta

ſunt om̃ia. Jõ dñie lux mea inimici mei

de me fecerũt q̃cũq; voluerũt:ꝑcuſſerũt:
nudauerũt:polluerũt:coꝛruperunt:vul
nerauerũt ⁊ occiderũt me.qꝛ receſſi a te:

2 factus ſum nihil ſine te. Heu dñe vita

mea q feciſti me.lux mea q̃ direxiſtime.
Defenſoꝛ vite mee miſerere mei ⁊ reſuſci

ta me:dñe deꝰ meꝰ ſpes mea. virtꝰ mea.

foꝛtitudo mea.ↄſolatio mea.iĩ die tribu/
lationis mee:reſpice inimicos meos ⁊ e/
ripe me:fugiant a facie mea qui oderunt
me:et ego viuã in te ꝑ te. Jpᷣi enĩi dñe ↄſi
derauerũt me:⁊ vidẽtes me ſine te deſpe
xerũt me. Diuiſerũt ſibi veſtimẽta virtu
tũ quibo oꝛnaueras me:fecerũt ſibi viaʒ
ꝑ me:ſub pedib ſuis ↄculcauerũt me:fe
cibus peccatoꝛũ polluerũt templũ ſan/
ctum tuũ:poſuerũt me deſolatum ⁊ me/
roꝛe cõfectũ. Ibam poſt eos cecus ⁊ nu
dus ⁊ illaqueatus funibo peccatoꝝ:tra/
hebant me poſt ſe in circuitu de vitio in
vitium et de luto in lutum:⁊ ibam abſqʒ
foꝛtitudine añ faciẽ ſubſequẽtis. Ser/
uus eram et ſeruitutẽ amabã.Cecꝰ eraʒ
⁊ cecitatem deſiderabam. UVinctꝰ eram
et vincula nõ hoꝛrebam. Amaruʒ dulce
et dulce amarũ credebam. Miſer eram
nec cognoſcebam:et hoc qꝛ ſinevꝰbo era:
ſine quo factum eſt nihilꝑ quod otnnia:
2

Goliloquia

conſeruant᷑:ſine quo om̃ia adnihilantur
icut enĩ om̃ia ꝑ ipᷣm facta ſunt ⁊ ſine

ipᷣo factum ẽ nihil.ſic ꝑ ipᷣm omia cõſer/

uant᷑:quecũq; ſunt ſiue in celo ſiue in ter
ra ſiue in mari:et ĩ omnibo abyſſis. flec

pars parti in lapide adheret nec in alij

creatoꝝ niſi qꝛ ꝑverbũ ↄſeruant᷑ ꝑ quod
om̃ia facta ſunt.Adhereã ergo tibi ver
bũ vt ↄſerues me.qꝛ vbia te receſſi perij
in me niſi qꝛ tu qͥ me feceras refeciſti me.
Ego peccaui:tu me viſitaſti. Ego ceci/
di:tu me erexiſti. Ego ignoꝛaui: tu me
docuiſti. go nõ vidi:tu me illumĩaſti.
¶ De multiplicihus beneficijs dei.
EapitulüVII.

Bler ego de
us meus:qntũ teneoꝛ dili/
gere te oñde mihi:qntũ de
veo laudare te:demõſtra mihi:q̃ntũ de/
beo placere tibi innoteſce mihi. Intona
dñne deſuꝑ voce grãdi ⁊ foꝛti in interioꝛẽ
aurẽe coꝛdis mei.doce meet ſalua me:et
collaudabo te:qͥ creaſti me cũ nihil eſſeʒ:
qui illumĩaſti me cũ in tenebꝛis eſſem:qͥ

reſuſcitaſti me cũ moꝛtuꝰ eſſem: qui pa/
uiſti me a iuuẽtute mea om̃ibo bonis tu
is. Hunc inutilẽ vermẽ fetentẽ peccatis
nutris oĩbus optimis donis tuis.Ape
ri mihi o clauis dauid:qͥ aperis ⁊ nemo
claudit illi cui tu aperis.claudis:et ne/
mo aperit illi cui tu claudis: aperi mihi
oſtiũ luminis tui vt ingrediar ⁊ videã ⁊
cognoſcã ⁊ ↄfitear tibiĩ toto coꝛde meo.
qꝛ miſericoꝛdia tua magna eſt ſuꝑ me:⁊
eruiſti aniam meam ex inferno inferioꝛi.
Dñe deus ni q; admirabile ⁊ laudabile
eſt nomẽ tuũ in vniuerſa terra. Etqͥd ẽ
homo ꝙ memoꝛ es eiꝰ: aut filiꝰ homĩs
am viſitas eũ. Dñe ſpes ſctõꝛũ ⁊ turris
foꝛtitudinis eoꝝ: deꝰ vita aie mee ꝑ quã
viuo:ſine qᷓ moꝛioꝛ:lumẽ oculoꝝ meoꝛũ
ꝑ quod video:ſine q̊ oꝛboꝛ: gaudiuʒ coꝛ
dis mei et leticia ſpũs mei. diligã te to/
to coꝛde meo ⁊ toto anio meo:et totꝭ me
xiſti me.Et vnde h̊ mihi o creatoꝛ celi⁊
terre et abyſſi qͥ bonoꝝ meoꝝ nõ indigeſ
AIñ hoc mihi qꝛ dilexiſti me. O ſapien
tia q aperis os mutoꝝ.o verbũ ꝑ qð fa⸗

dqullis ⁊ viſceriba meis.qꝛ tu pꝛioꝛ dile/

cta ſunt om̃ia:aperi os meũ:da mihixs
cẽ laudis vt enarreʒ omia bñficia tua:qᷓ
mihi dne a pꝛincipio ↄtuliſti. Ecce eniʒ
ſum qꝛ tu creaſti me: et q me creares et
in numero creaturaꝝ tuaꝝ numerares:
ab eterno tu pᷣoꝛdinaſti:anteq; quicq; fa
ceres a pncipio:anteq; extẽderes celos:
nec dũ erant abyſſi:adhuc terrã nõ fece/
ras:nec mõtes fundaueras:mec duʒ fon⸗/
tes eruꝑant.nteq;ᷓ hec oĩa q̃ feciſti per
verbũ faceres:me creaturã tuã ſoꝛecer/
tiſſima veritatꝭ tue ꝓuidẽtia pꝛeuidiſti:
et eſſe me creaturã tuã voluiſti.Et h̊ͥ vñ
mihi dñe benigniſſime de altiſſime. pr
miſericoꝛdiſſime:creatoꝛ potentiſſime ⁊
ſemꝑ mitiſſime:q̃ mea merita: q̃ mea gra
tia? vt cõplaceret añ ↄſpectũ tue magni/
fice maieſtat creare me.nõ eram⁊ creaſti
me. Nihil fuerã et de nihilo me aliqͥd fe

ciſti. Quale aũt aliqd:nõ ſtillã aque.nõ

ignẽ.nõ auẽ vel piſcẽ.nõ ſerpentẽ vel ali
qͥd ex bꝛutis aĩalibo.nõ lapidẽvł lignũ.
nõ ex eoꝝ genereque tm̃ hñt eſſe: vel ex
eoꝛũ que tm̃ eſſe pñt ⁊ creſcere. Nõ ex eo
rũ genere qᷓ tm̃ eẽ ⁊ creſcere ⁊ ſentire pñt.
SDSz ſup omia hec voluiſti me eſſe ex his
que tm̃ hũñt eſſe.qꝛ ſum:et ex his que tm
hñt eſſe et creſcere qꝛ ſum et creſco:et ex

his qᷓ ſunt creſcũt ⁊ ſentiũt.quia ſum cre

ſco et ſentio. Et paulominus parem me
creaſti angelis.qꝛ rõnem te cognoſcẽdi
cũ ipᷣis a te cõmuneʒ accepi.Sʒ paulo/
minus vtiq; dixi. Nã illi tuã felicẽ noti/
ciam iã hñt ꝑ ſpeciẽ.ego aũt ꝑ ſpem. Il/
li facie ad faciẽ: ego ꝑ ſpeculũ in enigma

6 Illi plene: ego aũt ex parte.

¶ De dignitate hoĩs futura Ka. VIII

JEd cũ venerit
qð ꝑfectũ eſt euacuabit᷑ qd ex
Pte eſt:qñ iã reuelata facie tuã

faciẽ videbimꝰ. Quid iaʒ ꝓhibebit non

nos eẽ mioꝛes paulominus ab angelis:
quos tu dñe coꝛona ſpei q̃ oꝛnata eſt glo
ria ⁊ honoꝛe coꝛonaueris:q̊s tu nimiſ q̃
ſi amicos tuos honoꝛificauer: imo per
omia pares et equales angelis. Nempe
⁊ boc veritas tua dicit.equales ſunt qan
gelis et filij dei ſũt. Ouid niſi filij dei ſůt
ſi pares fiunt angeliſ. Uere quidẽ erunt

dbire
N
dunz
Gentat
nennms
luichf
9 cos:
nöͤfece⸗
duſon⸗
Koſtiper
ſoece/
eniiſti.
Ethyi
Minepi
nlſinen
mengea
emagni⸗
nataſti
nlqfe
ue no
erclali
lligni.
evdler
Ncd
orep⸗
Geabi⸗
bioqnemn
Maer
lnar
ne
holcicl
ganbo,
Choti/
n
gna

NI

igoer
Nciemu
nrti
ngels:
imi/
mnoper
ſonpe
untan
Heifüt
un

filij dei. qꝛ fllius hoĩs factꝰ eſt filiꝰ dei.

Hoc vtiq; ↄſideranti mihi fiducia eſt di

cere.nõ homo minoꝛ paulominꝰ ẽ ab an
gelis:nõ vtiq; tm̃ eq̃lis angel:ſed ſuꝑioꝛ

angelis.qꝛ homo deꝰ:⁊ deꝰ homo nõ an

gelus. Et dicã ꝓppter hoc hoĩem eſſe cre
aturã digniſſima. qꝛ verbũ qð erat ĩ pᷣn
cipio deꝰ apud deũu:verbũ ꝑ qð deus di

xit.fiat lux ⁊ facta eſt lux.angelica.ſ.na/

tura.vᷣbũ ꝑ qð deus creauit om̃ia in pᷣn

cipio.idem vᷣbũ caro factũ eſt:⁊ habita/

uit in nob:⁊ vidimꝰ głiam eiꝰ.Ecce gła

quã gloꝛioꝛ qñ ſane gloꝛioꝛ.Ecce gau

dium ꝑ qð gaudeo quãdo ſane gaudeo.
Dñe deus meꝰ vita ⁊ tota głia anie mee

Lonfiteoꝛ ergo tibi dñe deꝰ meus:cum

me creaſti rõnis Cavaceꝛangel quodam⸗
modo parẽ creaſti.qꝛ ꝑfici poſſum ꝑ ver
bum tuũ vt veniã ad equalitatẽ angelo

rũ:vt habeã adoptionẽ filioꝝ ꝑ vnigein
tũ vᷣbum tuũ dne:ꝑ filiũ tuũ dilectůtin

quo tibi bñ cõplacuit:ꝑ vnicũ col

⁊ ↄſubſtantialẽ tibi et coeternum ieſum

chꝛiſtũ vnicũ dñm ⁊ redemptoꝛẽ noſtꝝ:
illuminatoꝛẽ ⁊ ↄſolatoꝛẽ noſtrũ:aduoca

tũ noſtrũ apud te:et lumẽ oculoꝛum no/
ſtroꝛũ:qui eſt vita nr̃a ⁊ ſaluatoꝛ noſter
et ſpes vnica noſtra:qͥ nos dilexit mag
; ſe:ꝑ quẽ habemꝰ fiduciã repoſitam:-
firmã apudte ſpem: ⁊ acceſſum veniendi
ad te:quoniã dedit poteſtatẽ filioſ dei fi

eri:his qͥ credũt in nomĩe eiꝰ.Laudẽ tri
buam nomini tuo dñe qᷓ me ad imaginẽ

⁊ ſimilitudinẽ tuã creando tante glłie fe,/
ciſti me foꝛe ſuſceptibilẽ: vt poſſim filiꝰ

dei fieri. Hoc vtiq; nõ pñt arboꝛes:non

poſſunt lapides:non generaliter omĩa q̃

mouent᷑ vl creſcũt in aere vł in mari vel
in terra.qꝛ nõ dedit eis ptãteʒ filios dei
fieri.qꝛ rõnem nõ hñt. Nam ⁊ hec ptãs
in rõne ↄſiſtit ꝑ quã cognoſcimus deuʒ.
Dedit aũt hanc ptãtem hoĩbus q̊s crea
uit rõnabiles ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ

ſuã. Et ego vtiq; dñe ꝑ tuã gr̃am hõ ſuʒ

⁊ filius tuus eſſe poſſum ꝑ gr̃am:qð illa

nõ poſſunt. Unð hoc mihi dñe veritas

ſumma:veraq; ſummitas:⁊ pᷣncipiũ om
niũ creaturarũ: Unde hoc mihi dñe vt

poſſum fieri filiꝰ dei qð illa nõ poſſunt?
Tu es qͥ manes in eternũ qͥ om̃ia creaſti

₰△N

XIX

ſimul. Simul creaſti hoĩes ⁊ iumẽta:la
pides ⁊ virentia terre Nõ eniĩ pᷣceſſerunt
merita:nulla eoꝝ anteceſſit gra.qꝛ omfia
tua tm̃ bonitate creaſti:⁊ pares om̃s cre
ature fuere in meritꝭ.qꝛ omniũ nulla fue
re merita.Et vnde ̊ magis tua bõitas
in hac tua creatura quã feciſti rõnalẽ:qG
in oibus alijs qᷓ ſunt ſine rõe apparuit
Quare nõ ego ſicut om̃s ille:aut cur nõ
oms ille ſicut ego:aut ego ſolus ſicut il/
letꝛ Que mea merita: que mea gra:vt me
filiũ dei poſſe fieri ſuſceptibileʒ creares:
qð illis oĩbus denegares: Abſit dñe vt
hoc ſentiam. Tua tm gra:tua tm̃ bõöital
hoc fecit:vt eſſem ꝑticeps dulcedĩs eiꝰ.
Illa igitur gra qua me ð nihilo creaſti.
illã queſo dñe da mihi gr̃am: vt tibi de

boc referam gratii.

iborentia dei. (Ca. IX.
Bumpotes ma

Inus tua ſemꝑ vna ⁊ eadẽ:crea/
uit in celo angelos:⁊ in tra ver

De omnipo

miculos: nõ ſupioꝛ in illis:nõ inferiorĩ
iſtis. Sicut eni nulla alia manꝰ angelũ:

ita nulla poſſet creare vermiculũ:ſiẽ nul
la celum:ita nulla poſſet creare minimũ

ar boꝛis ſoliũ.ſicut nulla coꝛpus:ita nul

la vllum capillũ albuʒ poſſet facere aut

nigrũ. Sed om̃ipotens manus tua:cui

om̃ia pari modo ſunt poſſibilia. Nec eiĩ
poſſibilius ẽ ei creare vermiculuʒ q; an

gelũ:nec impoſſibiliꝰ extendere celuʒ q;

folium:nec leuiꝰ foꝛmare capillũ q; coꝛ/
pus: nec difficiliꝰ fundare terrã ſuꝑ aqa

q́; aquas ſuꝑ terrã.ſed om̃ia quecũq; vo
luit fecit ſicut voluit in celo ⁊ in terra:in
mari ⁊ in om̃ibus abyſſis:⁊ me inter om
nia ſicut voluit potuitet ſciuit. Lorui
quidem manus tua domine:me lapidezʒ
vel auem:vel ſerpentem vel beluam ali/

quã creare.⁊ ſciuit:ſed noluit ppter ſuaʒ

bonitatem. Quare ergo ego non ſum la
pis vel arboꝛ vel aliqua belua: quia ſic
oꝛdinauit bonitas tua.Et vt hocoꝛdi/
A nõ pꝛeceſſerunt merita mea.
De incõpꝛehẽſibili laude dei.
C Lapitulũ. X.

NRqe boc mihi
d 3

*

dſſje:vnde mihi laudes ad laudandũ te:
Sicut feciſti me ſine me:ſicut cõplacuit

ante te:ita laus tibi eſt ſine me:ſicut cõ⸗
placet ante te. Ante te domine laus tua
tuipᷣe es. Laudẽt te oꝑa tua fᷣm multitu
dinẽ magnitudinis tue:laus tua dũe in
comphenſibilis eſt. Coꝛde nõ compᷣhẽ/
ditur.oꝛe nõ meſuratur:aure non ꝑcipi/
tur.qꝛ iſta tranſeunt ⁊ laus tua dñe ma/
net in eternũ. Cogitatio incipit: ⁊ cogi/
tatio finit᷑. vox ſonat ⁊ vox tranſit:auris
audit et auditꝰ deſinit:laus vero tua in
eternũ ſtat.Ouis ergo eſt qui te laudet:

Ouis homo annũciet laudẽ tuã: aus
tua ꝑpetua eſt. tranſitoꝛia nõ eſt. Hicte
laudat qui teipᷣm laudẽ tuã credit. Hic
te laudat qͥ ſeipᷣm noſcit in tua laude nõ
poſſe ꝑtingere:laus ꝑpetua ꝗᷓ nunq; tr,/
ſit. In te eſt laus noſtra:i te laudabitur
ania mea. Non nos laudamꝰ te:ſʒ tu te:

⁊ te:⁊ in te:⁊ nobis etiaʒ eſt laus in te.

Tunc verã habemꝰ laude:qñ a te habe

mus laudẽ.qñ lux appꝛobat lucẽ.quia
tu vera laus tribuis verã laudẽ?. Quoi
ens ab alio q; a te querimus laudẽ:toti⸗
ens tuam amittimus laude: qꝛ illa tran
ſitoꝛia eſt ſed tua eterna. Si tranſitoꝛiã
querimus:eternã amittimus laudẽ.Si

eternam volumus:tranſitoꝛiã non ame
mus. Laus eterna dñe deus me a quo
omnis laus:ſine quo nulla eſt laus.non

val eo laudare te ſine te.habeã te et lau/

dabo te.Quid enĩ ego ſum dñeꝑ me yvt
laudeʒ te:puluis ⁊ cinis ego ſum: canis

moꝛtuus ⁊ fetens ego ſum.vermis ⁊ pu
te dñe deꝰ foꝛtiſſime ſpũs vniuerſe can
nis:qui inhabitas eternitatẽ: Nũquid
tenebꝛe laudabũt lucẽ:aut moꝛs vitaʒ:

tredo ego ſi um. Ruis ego ſum vt laudez
ime ſpus vniuerſe car/

TZu lux ego tenebꝛe. tu vita ego moꝛs.

unqd vanitas veritatẽ laudabit. Tu
es veritas:ego homo ſimił factus vani
tati.Quid ergo dñe laudabo te Nunqͥd
miſeria mea laudabit te:nũqͥd fetoꝛ lau/
dabit odoꝛẽ:nunqͥd moꝛtalitas homis
q̃ hodie eſt ⁊ cras tollit᷑ laudabit te: Nũ

quid laudabit te hõ putredo ⁊ filius bo

minis vermis: Nunqd laudabit te dñe
qͥ in peccat cõceptus eſt ⁊ natus ⁊ nutri
tus: Non eſt eni ſpecioſa laus in oꝛe pec

Auoti

G(EGoliloquia

catoꝛis.Laudet te dñe deꝰ meꝰ incomp
henſibilis potẽtia tua.incircũſcriptibił
ſapiẽtia tua:⁊ ineffabilł bonitas tua.lau
det te ſuꝑeminẽs clemẽtia tua.ſuꝑabun
dans miſericoꝛdia tua.ſempiterna quo/
q́; vᷣtus ⁊ diuinitas tua.Laudet te om̃i

potentiſſima foꝛtitudo tua:ſumma quo

qʒ; benignitas tua ⁊ charitas tua/ꝓpter
uã creaſti nos dñe deꝰ vita gnie mee.

De ſpe erigenda ad deũ. ¶ Cap.XI.

Go aüt crea
tura tua ſub vmbꝛa alaruz
LRetuarũ ſperabo in bonitate
tua qua creaſti me. .diu/

ua creaturã tuã quã creauit benignitas
tua. Nõ pereat in malicia mea qd opera
ta eſt bonitas tua. Nõ pereat in miſeria
mea qð fecit ſumma clemẽetia tua.Queẽ
eni vtilitas ĩ creatiõe tua ſi deſcendazʒ in
coꝛruptionẽ meam: Nunùd enivane de
us ↄſtiuuiſti om̃es ſilios hominũ: Crea
ſti me dñe:rege qð creaſti. Opera manu

um tuarũ ne deſpicias deuſ. Me feciſti

de nihilo.ſi me nõ regis dñe:iterũ reuer

tar ad nihilũ.Sicut enĩ dñenõ eram et

de nihilo feciſti me.ſic ſi me nõ regis acd
huc ad nihilũ redigarĩ me. Adiuua me
Dyüe vita mea ne peream in malicia mea.
Si nõ creaſſes me dñe nõ eſſem.qꝛ crea
ſti me iam ſum. Si nõ regis iã non ſum

MHõ eni mea merita.nõ mea gra tecoege
runt vt creares me:ſed benigniſſima bo
nitas tua ⁊ clementia tua. Ila charitas
tua dñe deus meꝰ que te ad creationẽ co
egit.ipᷣa queſo modo cogat tead regen/
dum.Quid enĩ pꝛodeſt qð cõpulit cha/
ritas tua ad creandũ:ſi peream ĩ miſeria
mea ⁊ non me regat dextera tua. Hec te
cogat dñe deꝰ meꝰ clemẽtia ad ſaluãduʒ
quod creatũ eſt:que te compellit creare
qð creatuʒ non eſt. IJpᷣa te vincat chari/
tas ad ſaluandũ que te vicit ad creandũ
quia nec nunc minoꝛ eſt.quia ipᷣa chari/
tas tuipᷣe es:qui ſemꝑ idem es. Non eſt
abbꝛeniata manꝰ tua vt ſaluare neque/

at:neq; aggrauata eſt auris tua vt non

audiat:ſed pcta mea diuiſerũt interme
⁊ te:inter tenebꝛas ⁊ lucẽ: inter imaginẽ
moꝛtis ⁊ vitã:inter vanitatẽ ⁊ veritatẽ:

amno⸗
dibir
W
Pebrn
aquo,
teofßi
qo
ppter
5A.

G

Aalanz
onitre
Kaiu⸗
nitas
dopen
miſeria
Oeei
mazin
mede
LCea
nannr
ſeoc.
er

dane

regisd
Hiuusne
Uſun
colge
zubo
Uius
neco
cc⸗
ichy⸗
nberi
Hute
ici
gene
hen,
tondi
chan
Ponck
Ncoul
Io
nne
ne
ſace:

— —
. — —

inter lunaticã hanc vitã meã ⁊ ſempiter
nam tuam.
¶ De laqueis cõcupiſcentiarum.
¶ LCapitulũ.XII.

E ſunt vmbꝛe

h quib operioꝛ in hac abyſſo ca
liginoſa carceris huiꝰ:in q̃ pꝛo
ſtratꝰ iaveo donec aſpiret dies ⁊ inclinẽ/
tur vmbꝛe.fiatq; lux in firmamẽto vᷣtu/⸗

tis tue:vox dñi in vᷣtute:vox dñi in ma
gnificentia.dicatq; fiat lux ⁊ effugentur
tenebꝛe⁊ appareat arida:germinetq; ter
ra herbã virentẽ ⁊ facientẽ ſemen ⁊ fru/

ctũ bonũ iuſticie regni tui.Dñe pr ⁊ de/
us vita ꝑ quã om̃ia viuũt:⁊ ſineq̃ om̃ia
moꝛtua cõputant᷑:ne derelinquas me in
cogitatu maligno:⁊ extollẽtiã ocłloꝝ me
oꝛũ ne deder mihi. Aufer a me concupi
ſcentias:⁊ anio irreuerẽti ⁊ infrunito ne

tradas me:ſʒ poſſide coꝛ meũ vt te cogi

tet ſemꝑ.Illumia ocłos meos: vx le vi/

deant: ⁊ nõ extollant᷑ añ te glia ſempiter

na.ſʒ humilit᷑ ſentiãt. Nõ in mirabilibꝰ
ſuꝑ ſe:⁊ q̃ a dexti ſunt videãt:⁊ nõ q̃ a ſi
niſtris abſte:⁊ palpebꝛe tue pᷣcedãt grei
ſus meoſ. Nã ⁊ palpebꝛe tue interrogãt

filios hoĩm Alllide ↄcupiſcẽtiã meã dul
cedine tua quã abſcõdiſti timẽtibus te:
vt ↄcupiſcã te ↄcupiſcẽtijs ſempiterniſ:

ne vanis illectꝰ ⁊ deceptꝰ interioꝛ guſtꝰ
onat amarũ dulce:⁊ dulce amarũ.tene
ꝛas lucẽ:⁊ lucẽ tenebꝛas. vt liberari in
medio tot decipularũ poſſim ab inimi/

co ſuꝑ faciẽ vie huiꝰ poſ itarũ ad capien

das anias pctõꝝ:qb plenꝰ eſt totꝰ mũ/
dus:qð is q vidit ſub ſilẽtio nõ trãſiuit
inqͥ ens.Quicqͥd ẽ in mũdo:aut ẽ ↄcupi

ſcentia carnis:aut ↄcupiſcẽtia oculoꝛüũ:

aut ſupbia vite.Ecce dñe deꝰ meꝰ:mun
dus tot plenꝰ eſt ↄcupiſcẽtiaꝝ laqueiſ⸗
quos parauerũt pedib meis. Et qs er/

1

fugiet hos laquẽos:pfecto a quo tu ab

ſtuleris extollentiã ocłoꝛũ ſuoꝝ: vt non
eum capiat ↄcupiſcentia oculoꝛuʒ: ⁊ a q
tu abſtuleris carnis ↄcupiſcentiã:ne eũ
capiat carnis ↄcupiſcẽtia:⁊ a q̊ͥ tu abſtu

leris animũ irreuerentẽ et infrunituʒ:ne

eñ callide decipiat ſuꝑbia vite. O q;; fe/
lix cui hec tu facies:qppe trãſibit immu

r—EP

XX

nis. HNũc redemptoꝛ te p̃coꝛ ꝑ te:adiu⸗
ua me ne coꝛruã in ↄſpectu aduerſarioꝝ
meoꝛũ:captus laqueis eoꝛũ:quos para
nericpedibe meis vt incuruent animaʒ
meã. Sed erue me virtꝰ ſalutis mee:ne
ſibi riſum exhibeãt de me inimici tui qͥ
oderũt te.Exurge e ne deꝰ meꝰ foꝛtꝭ me
us ⁊ diſſipent᷑ inimici tui ⁊ fugiãt qͥ ode
runt te a facie tua.ſicut fluit cera a facie
ignis:ſic pereant pctõꝛes a facie tua.Et
ego abſcõdar in abſcondito faciei tue:⁊
gaudeã cũ filijs tuis ſatiatꝰ oĩbo bonis
tuis.Et tu dñe deꝰ pr oꝛphanoꝛũ:et tu
mater pupilloꝝ tuoꝝ:audi eiulatũ filio

rũ tuoꝛuʒ:⁊ extende alas tuas: vt fugia

mus ſub eis a facie inimici.Turris foꝛ⸗
titudinis iſrael:qͥ nõ doꝛmitas neq; doꝛ
mies cuſtodiens iſrael.qꝛ nõ doꝛmit ne
q; doꝛmitat hoſtis qͥ impugnat iſrael.
EDe miſerig homiĩs ⁊ benelicijs dei

Aux quã non
videt alia lux:lumẽ qð nõ vi
get aliud lumẽ:lux q̃ obtene
bꝛat oẽm luce:⁊ lumẽ qð excecat om̃e ex
traneũ lumẽ:lux aq̃ oĩs lux:lumẽ a quo
om̃e lumẽ:lumẽ ad qð om̃e lumen eſt te
nebꝛa:ad quod om̃is lux obſcuritaſilux
cui om̃es tenebꝛe lumẽ:cui om̃is obſcu
ritas lux:lux ſupꝛema quaʒ cecitas non
obnubilat:quã caligo non hebetat:quã
tenebꝛe non obſcurant:quã nulla obſtã/
tia claudit:quam nunq; ſeparat aliqua
vmbꝛa:lux que illuminas omnia tota ſi
mul ſemel ⁊ iemꝑ:abſo ebe me in darita/
tis abyſſum:vt videam vndiq; te in te:⁊
me in te:⁊ cũcta ſub te. Ne derelinqs me
ne accreſcãt vmbꝛe ignoꝛãtie mee:⁊ mul
tiplicent᷑ delicta mea. Sine te eĩ oĩa ſũt
mihi tenebꝛe:oĩa mala:qꝛ nihil bonũ ſi⸗
ne te vo ſolo ⁊ ſimo bono. Hoc ↄfiteoꝛ:
hiů ſcio dñe deꝰ meꝰ:qꝛ vbicũq; ſum ſine

te:male ẽ mihi pᷣter te.nõ ſolũ extra me:

ſʒ etiã ĩ me.qꝛ oĩls copia q̃ nõ eſt deꝰ meꝰ
mihiẽ egeſtaſ Satiaboꝛ tũc cũ apparu

erit gla tua.Et tu dñe vita mea btã:fac

vt miſeriã meaʒ ↄfitear tibi:exq̊ ab vni⸗
tate bonitatis tue ſummo ⁊vno bono tẽ
poꝛalium reꝝ multifoꝛmitas lapſuʒ

(Boliloquia

per camales ſenſus diſſipauit:⁊ ab vno
in multa diuiſit:⁊ facta eſt mihi abũdã/
tia laboꝛioſa ⁊ egeſtas copioſa:dũ aliud
aliud ſeqbar:⁊ a nullo implebar: dum
nõ in me inueniebã te incommutabile⁊
ſingulare ⁊ indiuiſum vnũ bonũ:qð ↄſe
cutus nõ egeo:qð cõſecutꝰ nõ doleo:qð
poſſidens ſatiat᷑ totũ deſideriuʒ meum.

Heu miſeria ſuꝑ miſeriã cũ miſera ania

mea a te refugit:cũ quo ſemꝑ abundat ⁊
gaudet.et ſequit᷑ mundũ cũ quo ſemꝑ e/
get et dolet. ODũdus clamat: deficio.tu
dñie clamas:reficio:⁊ miſeria mea pꝛaua
magis ſequit᷑ deficientẽ qᷓ; reficientẽ pla
ne infirmitas mea hec eſt. Medice ſpiri
tuũ ſana illãvt ↄfitear tibi:ſalus aĩe mee
toto corde meo:ſuꝑ om̃ibo beneficijs tu
is:quibo paſcis me a iuuẽtute mea et vi
q; in ſenectaʒ et ſenium Te depcoꝛ ꝑ te/
ipᷣm ne dereliquas me:ſeciſti me cum nõ

eſſem. redemiſti me cũ periſſem. perierãa.

moꝛtuꝰ fueram.ad moꝛtuũ deſcendiſti.
moꝛtalitatẽ ſuſcepiſti.ad ſeruũ rex deſcẽ
diſti:vt ſeruũ redimeres teipᷣm tradidi/
ſti: vt ego viuerez.tu moꝛtem ſuſcepiſti.

moꝛtẽ viciſti.me reſtauraſti cũ te humili
aſti. perieram.abierã in peccatꝭ.venũda

tus eram.veniſti ꝓ me vt redimeres me.
⁊ tantũ me dilexiſti vt ſanguinẽ tuuʒ in
pꝛeciũ dares ꝓ me.dilexiſti me dñe pluſ
qᷓ; te.qꝛ moꝛi voluiſti ꝓ me.Tali pacto

tam charo pᷣcio reduxiſti me ð exilio.re
demiſti me de fuitio.retraxiſti me ð ſup
plicio. vocaſti me nomĩe tuo.ſignaſti me

ſangnine tuo: vt
ſet apud me. et m

—

meo qᷣ ꝓ me nõ

memoꝛiale tuũ ſemꝑ eſ
nqß recederet a coꝛde

chꝛiſto dicerer chꝛiſtianꝰ.En in manib⸗

tuis deſcripſiſti me:vt ſemꝑ ſit memoꝛia

mea apud te.ſi tũ mẽoꝛia tua iugiter fu/
erit apud me. Sic igit᷑ gẽa tua ſemper⁊
miſericoꝛdia pᷣuenerũt me. De multꝭ nã
qʒ; ⁊ magnis piculis ſepe liberaſti me li/

beratoꝛ meꝰ.qũñ erraui ad viaʒ reduxiſti

me.qñ ignoꝛaui docuiſti me.qñ peccaui
coꝛripuiſti me.qũñ fui triſtis ↄſolatus es
me.qñ deſperaui ↄfoꝛtaſti me.qñ cecidi
erexiſti me.qñ ſteti tenuiſti me.qñ iui de
duxiſti me.qñ veni ſuſcepiſti me.qñ doꝛ

O. de ppetua inſpectiõ
er

receſſit a cruce. Vnxiſti
me oleo tuo:quo tu vnctus fuiſti:vt a te

mini cuſtodiſti me.qñ clamaui exaudi/

ſti me.
de' ppetu⸗ ſiderato/
raa intentiões hoim. ¶ Ca.XIIII.

Ec eni et mul
taa alia bñ ficia feciſti mihi do
mine deꝰ me? vita aĩe mee:de
s dulce eſſʒ mihi ſemꝑ loqui.ſem

quib

7

per cogitare. ſemper tibi gras agere:vt

poſſim te ſemꝑ pꝛo omnibuſ bonis tuis
laudare et amare te toto coꝛde meo:et to
ta anima mea:et tota mente mea:et tota
foꝛtitudine mea:ſimul ex omnibo medul
lis et intimis coꝛdis mei:et omniũ com
pagum mearũ:beata dulcedo domiĩe de
us meus omnium qui delectantur in te
Sed imperfectũ meum viderunt oculi
tui.oculi inquã tui młto lucidioꝛes ſũt
ſole:circũſpicientes om̃s vias hominũ

et pꝛofundũ abyſſi:et in omni loco con/

templant᷑ ſemꝑ bonos et malos. Cũ enĩ
cunctis pꝛeſideas ſingula implens:to/

tus ſempervbiq; pꝛeſens:cunctoꝛumq;

curam agens que creaſti:quia nihil odi
ſti eoꝛum que feciſti.ſic greſſus meos ſe
mitaſq; conſideras:et die noctuq; ſuper
cuſtodiam meam vigilas:omnes ſe mi/
tas meas diligenter notans:ſpeculatoꝛ
perpetuus:veluti ſi totius creature tue

celi et terre oblitus tantũ me ſolum con/
ſideres:et nihil ſit tibi cure dealijs. Ne/

q; enim creſcit lux incõmutabilis viſio/
nis tue:ſi tantũ vnum aſpiciat:neq; mi/

nuit᷑ ſi innumera videat ⁊ diuerſa.Quia

ſicut vnũ totum ſimul perfecte conſide/
ras:ſic ſingula quelibet licet diuerſa ꝑ/
fecte ſimul totaq; totus conſpicit viſus
tuus. Sed ſic omnia ſicut vnuz: ⁊ ſicut
vnũ ſic ſingula.totus ſimul ſine diuiſio

ne vel cõmutatione vel diminutione cõ

ſideras. Itaq; totus tu in toto tempoꝛe
ſine temꝑe:totũ me ſimul ſemꝑq; cõſide
ras:ac ſi nihil aliud conſiderare habeas

Sic igit᷑ ſuꝑ cuſtodiã meaʒ ſtas: ſicut ſi

omniũ oblitus ſis ⁊ mihi ſoli intendere
velis. Semꝑ quippe te pꝛeſentem exhi
bes:ſemper te paratũ offers:ſi me para
tũ inuenis.Quocũq; iero tu medñe nõ

deſer:niſi pꝛioꝛ ego te deſerã. Ubicũq;

di/

dend⸗
lhido
neede
nlſem
Neyt
stuis
Wet to
atota
medul
ücom
owiede

wurint
untoali

ww
wioc
1smewt⸗
ms ir
lu⸗
Mlo:
mrewe
umcN
jo e⸗
nlſo/
c;nl/
Du
ide⸗
jucſg
ictris
tlan
ddinſo
tonech
ſenpoꝛe
; oſie
ehibets
grſonri.
mmuet
nnchi⸗
nepana,
eoneni⸗
Cbicis

Kunq; iero inuenia teꝑ quem poſſim eſſe
he pereaz ſine te:cũ ſine te eſſe nõ poſſim.
Fateoꝛ quide:qꝛ quicqͥd facio ⁊ qcunq;
lacio:ante te facio:et quicqͥd eſt qð facio
melius tu vides q; ego qͥ facio.Quicqͥd
eni ſemꝑ operoꝛ tu pariter ſemꝑ pꝛeſenſ
aſſiſtis. vtpote ꝑpetuus inſpectoꝛ oĩum
cogitationũ.intentionũ.delectationũ et
oꝑationũ mearũ Domine añ te eſt ſemꝑ
om̃e deſideriũ meuʒ.ante te tota cogita⸗/
tio mea. Tu dñe vides vnde veniat ſpi/
ritus:vbi ſit ⁊ quo vadat.qꝛ tu es oĩium
ſpirituũ ponderatoꝛ. et vtrum radix ſit
dulcis an amara de qua foꝛis pulcra fo/
lia emittunt᷑. Tu iudex interiꝰ meliꝰ ipᷣe
noſti:et etiã medullas radicũ ſubtiliꝰ ꝑ/

ſcrutaris:et nõ ſolũ intentionẽ ſed radi/
cis eius medullã intimam diſſertiſſima

tue lucis veritate colligis numeras in/

tueris et ↄſignas:vt reddas vnicuiq; ñ
ſolumodo ſᷣm oꝑa vel intentiõem: ſʒ etiã

fm ipᷣam interioꝛẽ abſconditã medullaʒ
radicis: de qua pcedit intẽtio operãtis.
Ad qᷣd tendo cũ operoꝛ:qᷣcqͥd cogito ⁊ ĩ
quocunq; delectoꝛ.tu vides. aures tue
audiũt.oculi tui vidẽt ⁊ ↄſiderãt:ſignaſ
attendis notas ⁊ ſcribis in libꝛo tuo ſi/
ue bonũ fuerit ſiue malũ:vt reddas po/
ſtea ꝓ bono pꝛemia ⁊ p malo ſupplicia.
qñ aperient᷑ libꝛi:et iudicabunt᷑ ᷣm hec
que fuerũt ſcripta in libꝛis tuis. Hocẽ
foꝛte qð iam dixiſti nobꝰ. Conſiderabo

nouiſſima eoꝛũ.Et qð de te dñe dicitur

Uniuerſoꝛũ finẽ ipᷣeↄſiderat: quoniam
tu quidẽ in oĩba que agim finẽ intentio
nis mag q; actũ oꝑatiõis attẽdis. Cun
q; hoc diligẽteroſidero dñe deꝰ me ter
ribilis et foꝛtis:timoꝛe pariterꝛ ingenti
ruboꝛe ↄfundoꝛ: quoniã nob magna eſt
indita neceſſitas iuſte recteq; viuendi:qͥ
cuncta facimꝰ ante oculos iudicis cun/
cta cernentis.
¶ O, homo ꝑ ſe nihil poteſt ſine diuĩa

*Oxiſſime ma
gnipotens de? ſpinituuʒ vni

uerſe carnis:cuiꝰ oculi ſũt ſu/

tatis eoꝝ vſq; in diẽ exitꝰ eoꝝ: vt reddaſ

* .„

vnicuiq; ſm oꝑa ſua bõa vel mala. Oſte
de mihi et ↄfitear tibi pauꝑtatem meaʒ.
quoniã dixi ꝙ diues eſſem ⁊ nulli ege/
rem:et neſciebã ꝗm̃ pauꝑ eram: cecꝰ:nu
qus:miſeret miſerabit. redebã eni me
foꝛe aliqd cũ nihil eſſem.Dixi ſapiens ef
ficiar: ⁊ ſtultꝰ factus ſum. Cogitabã me
elſſe pꝛudentẽ ⁊ deceptus ſum. Et video
nũc qꝛ donũ tuum eſt: ſine q̃ nihil poſſu
mus facere.qꝛ niſi tu dñe cuſtodieris ci

uitatẽ fruſtra vigilat qͥ cuſtodit eã. Sic
docuiſti me vt cognoſcerẽ me. qꝛ dereli⸗
quiſti me ⁊ ꝓbaſti me:non ꝓpter te ꝙ co
gnoſceres me:ſʒ ppter me vt cognoſcerè
me. Nã vt dixi dſñie credebã me aliqͥd ſo
re ex me.exiſtimabam me ſufficere p me:
nec ꝑcipiebaʒ qm̃ tu regebas me:donec
aliquãtulũ te elongaſti a me:et cecidi ſta
tim ĩ me:etvidi ⁊ ↄgnoui quoniam tu re
gebas me:et ꝙ cecidi fuit ex me:⁊ ꝙ ſur/
rexi fuit ex te.Aperuiſti mihi ocłos lux

⁊ excitaſti ⁊ illumiaſti me:⁊ vidi qm̃ tem
ptatio ẽ vita hoĩs ſuꝑ terraʒ:⁊ ꝙ gliari

nõ valeat añ te oĩs caro:nec iuſtifticatur
oĩs viuẽs:qm̃ ſi qd boni ẽ parui vel ma
O dang in Eet nrjm nõ niſi maluʒ eſt.
Uñ igit᷑ gliabit᷑ oĩs caro: Nũqd dema
lo? Hec nõ eſt glia ſʒ miſeria Sʒ nunqͥd
gloꝛiabitur de bono:nũquid de alieno?
Tuum dñe eſt bonũ.tua eſt gloꝛia.Qui
enim de bono tuo gloꝛiam ſibi querit:⁊
nõ tibi querit:hic fur eſt et latro:et ſimi/
lis eſt diabolo:qui voluit furari gloꝛiaʒ⸗
tuam. Qui enim laudari vult de tuo do
no:et nõ querit in illo gloꝛiã tuaʒ ſed ſu/
am:hic licet pꝛopter tuũ donum laudet᷑
ab hominiboꝛa te tamen vituperatur. qꝛ

de dono tuo nõ tuam ſed ſuã gloꝛiã que

ſiuit. Qui auteʒ ab hominibo laudatur
vituperante te:nõ defendetur ab homi/
nibo iudicante te:nec liberabitur cõdem

nante te. At tu dñe foꝛmatoꝛ me ex vte

ro matris mee:nõ me ſinas cadere in illã

expꝛobꝛationeʒ vt expꝛobꝛetur mihbi fu

rari voluiſſe gloꝛiã tuam. Fabi enim ſu
glia culꝰ eſt ome bonũ: nob autẽ ↄfuſio
faciei et miſeria:quoꝝ eſt om̃e malũ:niſi

tu voluer miſereri. Wiſerer qppe dñe⸗

miſereris omnium:et nihil odiſti eoꝛuʒ

que feciſti:⁊ das nob de bonis tuis:⁊ di
tas nos dñe deꝰ inopes optimis donis
tuis. Quoniã diligis pauꝑes et diuites
facis eos diuitijs tuis. Ecce nüc domi/
ne paupes filij tui ſumꝰ: ⁊ puſillus grex

tuus.aperi nobis ianuas tuas.et edent
paupes ⁊ ſaturabunt᷑ ⁊ laudabũt teq re

quirũt te. Scio etiã dñe et ↄfiteoꝛ docẽ

te te:quonia illi ſoli ꝗͥ cognoſcũt ſe pau/

peres:et ↄfitent᷑ tibi pauꝑtatẽ ſuã: dita/

bunt a te.qm qui ſe diuites exiſtimant
cũ ſint paupes a tuis diuitijs inuenien
tur excluſi. Ego igit᷑ ↄfiteoꝛ tibi dñe de
us me pauꝑtatẽ meꝗa: ⁊ ſit tibi tua gtia
tota:quoniã tuũ ẽ om̃e bonũ ꝑ me geſtũ
2 vt docuiſti me.nihil aliud
ſum q; vniuerſa vanitas:⁊ vmbꝛa moꝛ/
tis:⁊ abyſſus q̃dã tenebꝛoſa:⁊ terra ina /

ñe cõfiteo

ſionẽ peccatũ et moꝛtẽ.Si qͥd boni vn/
q; habuia te recepi.qͥcquid boni habeo
tuũ eſt vła te habeo.Di qñ ſteti ꝑ te ſte
ti. ſed qñ cecidi ꝑ me cecidi: ⁊ ſemꝑ inlu
to iacuiſſem niſi tu me erexiſſes.ſemꝑ ce
cus fuiſſem niſi tu me illumiaſſes. QOuã
do cecidi nunq; ſurrexiſſem niſi tu mihi
manũ poꝛrexiſſes. Poſtq; me etiã erexi/
ſti ſemꝑ cecidiſſeʒ niſi tu me ſuſtinuiſſes
Sepius periſſem niſi me gubernaſſes.
Sic ſemꝑ dñe ſic ſemꝑ gr̃a tua ⁊ miſeri
coꝛdia tua pᷣuenit me:liberãs me ab om

nib malis.ſaluans a pᷣteritꝭ.ſuſcitans a

pᷣſentibo: 1 muniens a futurꝭ.pᷣcidẽs etiã

ante me laqueos pctõꝝ: tollens occaſio

nes ⁊ cauſas.qꝛ niſi tu hoc mihi feciſſes
ego omia pẽta mũdi feciſſem. Quoniam

ſcio dñe ꝙ nullũ peccatũ eſt qð vnq; fe⸗/
cerit hõ:qð non poſſit facere alter hõ:ſi
creatoꝛ deſit a q̊ factꝰ eſt hõ. Sʒ ꝙ nõ fa

cerem tu feciſti:q abſtinerẽ tu iuſſiſti:et
tibi crederẽ gratiam tu infudiſti. Tu

nanq; dñe regebas me tibi:ſeruabaſ me
tibi:⁊ mihi vtadulteriũ ⁊ om̃e aliud pec
catũ nõ cõmitterẽ grãm ⁊ lumẽ donaſti.
¶ De diabolo ⁊ multiplicib temptati/
onibus eiuns. CLCaplm. XVI.

Emptatoꝛ de

fuit:et vt deeſſet tu feciſti:lo

¶Goliloqr

in

cus et tanpꝰ defuit ⁊ vt hec deeſſent tu

nõ defuit tꝑs.ſʒ vt nõ ↄſentirẽ tu mete/
nuiſti. Uenit tẽptatoꝛ tenebꝛoſusvt eſt:

et vt eũ deſpicerẽ tu me ↄfoꝛtaſti. Uenit
tẽptatoꝛ armatꝰ et foꝛt:⁊ vt me nõ vin/
ceret:tu eũ refrenaſti et me roboꝛaſti. Ue
nit tẽptatoꝛ tranſfiguratꝰin angelũ luò:

⁊ yt me nõ deciꝑet tu eũ increpaſtuet vt

eũ cognoſcerẽ tu me ilumiaſti. Jpe enĩ
eſt dꝛaco ille magn et ruſus.ſerpẽs an/
tiquus:vocatꝰ diabolꝰ ⁊ ſathanas:hñs
capita ſeptẽ et coꝛnua decem:quẽ creaſti
ad illudendũ huic mari magno ⁊ ſpacio

ſo:in qᷓ reptant anialia quoꝝ non eſt nu/
merus:et aĩalia puſilla ⁊ magna.i.diuer

ſa demonioꝝ genera:qui nihil aliud die
noctuq; oꝑant᷑:niſi qꝛ circũeunt q̃renteſ
quẽ deuoꝛent:niſi tu eripias. Ipᷣe eni eſt
antiquꝰ ille dꝛaco:qͥ oꝛt eſt in paradiſo
voluptatꝭ:qͥ cauda ſua trahit terciã ꝑteʒ

ſtellaꝝ celi:⁊ eas mittit in terraʒ:qͥ vene/

no ſuo coꝛrũpit aquas terre:vt bibẽtes
hoĩes moꝛiant᷑:’et qͥ ſternit ſibi auruʒ qſi

lutũ:et hʒ fiduciã ꝙ influat ioꝛdanis in

os ſuũ:qͥ factꝰ eſt vt nullũ timeat Et qͥs
defendet a moꝛſiba eiꝰ:quis eruet ab oꝛe

eiꝰ:niſi tu dñe qͥ cõfregiſti capita dꝛaco/

nis magni. Pꝛetende dñe ſuꝑ nos alas
tuas vt fugiamꝰ ſub eis a facie dꝛacõis
huiꝰ qui nos ꝑſeqͥtur:⁊ ſcuto tuo libera

nos a coꝛniby eius. Hoc eni eſt otinuuz

ſtudiũ eius.hoc vnicũ deſideriũ ſuũ:vt
anĩas quas creaſti deuoꝛet.Et ideo deꝰ
meus ad te clamamus:libera nos ab ad
uerſario noſtro quotidiano:qͥ ſiue doꝛ/
miamꝰ ſiue vigilemus:ſiue comedamuſ
ſiue bibamꝰ ſiuequodcunq; opus opꝑe/
mur:oĩb modis inſtat die ac nocte frai
dibus et artib:nũc palam:nũc occulte:

ſagittas venenatas ↄtra nos dirigẽs:vt

interficiat anĩas nr̃as.Et tñ dñe peſſi/
ma inſania nr̃a.qꝛ cũ continue videamꝰ
contra nos dꝛaconem oꝛe aperto paratũ
ad deuoꝛanduʒ:nihilomimuſ doꝛmimꝰ
⁊ laſciuimus in pigricijs noſtris tãcq; ſe
curi ante eum:qui nihil aliud deſiderat
q; vt nos perdat. Inimicus vt occidat
ſemper vigilat ſine ſomno:⁊ nos vt cu/
ſtodiamꝰ nos nolumꝰeuigilare a ſomno

er

lnu
egtne
munn

n⸗
R

eos
noltos
Mie
r
iten
qſun

beari
Oumb

Nnoe
Knit
Mrft
mine
(wa
ofe
e
fhr
ſnol
hebri
erice
Cptta

iſec

Gunt
ſeerſt
lodſe
ſern
N
N

rt Ecce tetendit añ pedes nr̃os le ‚mus:qui conſiliũ fecit vt rapet głiaʒz ta
1 finitos:⁊ om̃s vias nras varijs repteuit am.aquoniã inflatꝰ ⁊ elatus crepuit et ce
uned decipulis ad capiendas anias nr̃as.Et cigit in faciẽ ſuã:et deieciſti eũ de monte
gnch qͥs effugiet: Laqueos poſuit ĩ diuitijſ: ſancto tuo:et de medio lapidũ ignitoꝝ:
Uen laqueos poſuit in pauꝑtate:laq̃os tetłé in quoꝛũ medio ambulauit Et nũc vita
töi, it in cibo:in potu:in voluptate:in ſom meua domine deus meus:ex quo cecidit
ie no ⁊ in vigilia.laqos poſuit in vbo ⁊ in nõ ceſſat ꝑſequi filios tuos. Et in odiũ
ilng: ope:et in oĩ via nr̃a. Sʒ tu dne liba nos tuum o rex magne:cupit ꝑdere hanc cre
at de laqueo venãtiũ ⁊ a vbo aſpero vt ↄfi aturam tuã:quã creauit om̃ipotens bo
eci teamur tibi dicẽtes. Gñdict dñs q nõ nitas tua ad imagineʒ tuꝗ:vt poſſideat
rn dedit nos in captionẽ dentibo eoꝝ. Ani gloꝛiã tuã:quã ipᷣe ꝑdidit ꝑ ſuꝑbiaʒ ſuã
R ma nja ſicut paſſer erepta eſt de laqo ve Sed contere eũ foꝛtis nr̃:ante nos ag/
iant nantiũ.laqueus ↄtrit eſt:⁊ nos liberati nos tuos:et illumina nos vt videamus
*ð/ ſumus. . laqueos quos ipᷣe parauit:et euadamuſ

e

Ecce tetendit añ pedes nr̃os laqueos ĩ/⸗

ctna⸗ ¶ D de eſt lux iuſtoꝝ ¶ Cap. XVII ad te o leticia iſrael.Et hec omia tu dñe

diue Wr Aon meli noſti. qͥ noſti ↄtentionẽ eiꝰ ⁊ cerui/
inddee C tu quid em cem eiꝰ duriſſimã. NHec hoc dicovt oſtẽ/
iene dñe lux mea illumina ocuè/ agdanm tibi.qꝛ omiĩa vides et nulla te latet
RL NV los meos vt videã lumen:?· cogitatio. SBed ante pedes tue maieſta/
mnciſ⸗ ambulem in lumie tuo:et nõ impingari tis de inimico meo q̃rimoniam facio.iu
Niz laqueos eiꝰ. Quis eĩ euadet laqos iſtos dex eterne vt et ipᷣm dãnes:⁊ nos filios
frme, multos niſi videat eos?et qͥs videbit eoſ tuos ſalues: qrũ foꝛtitudo tu es. Clerſu
bers niſi quẽ illumiaueris lumie tuo?: Ihe ei tus eſt eni dñe iſte hoſtꝭ ⁊ toꝛtuoſus:nec
wnzif pater tenebꝛaꝝ laqueos ſuos abſcõdit facile dephendi pññt circuit vie eiꝰ: nec
anigin in tenebꝛis ſuis: vt capiant᷑ in eis omö̃es cognoſci ſpecies vult eiꝰ:niſi tu illumi
abt q ſunt in tenebꝛis ſuis:q ſunt filij tene· nes. ã nũc hic:nũc illinũc agnũ:nũc
R bꝛarũ hax:nõ videntes lumẽ tuũ.ĩquo lupũ:nũc tenebꝛas:nũc luceʒ ſe oñdit:et
q ambulat nõ timebit.qͥ enĩ ambulat in ſingulis qbuſſibet qlitatibo locis ⁊ tem
Gals die nõ offendit:qͥ autẽ in nocte ambulat poꝛibo ſm varias rerũ mutationes:vari
is offendit.qꝛ lux nõ eſt in eo. Tu lux dne. as exhibet tẽptatiões. NHã vt triſtes de
ſben tulux filioꝝ lucis. tu dies qͥ neſcis ocaa ccpiat triſtat ⁊ ipᷣe:vt gaudentes illudat
iun ſum:in qua ambulãt filij tui ſine offenſi fingit ſe ⁊ ipᷣe gaudere:vt ſpũaleſ defrau
ſin one:et ſine qua om̃es qͥ ambulãt in tene et in angelũ lucis ſe tranſfigurat.vt foꝛ
lſand⸗ bꝛis ſunt.qꝛ te lucẽ mũdi nõ habẽt. Ec tes copꝛimat apparet agnꝰ. vt mites de
Bad ce quotidie cernimꝰ.qꝛ quo maga te ve uoꝛet apparet lupus. Hec quideʒ omia
9 , ro lumine qͥs elongat᷑:eo magis pctõꝛũ ſm ſilitudinẽ variarũ temptatõnũ effici
nd inuoluitur tenebꝛis:⁊ quo mag eſt ĩ tej haæz:ſicut alios a timoꝛe nocturno: alios
Ndum nebꝛis:eo minꝰ videt laqueos in via ſua a ſagitta volãte in die:alios a negocio ꝑ
o e⸗ et ideo minꝰ cognoſcit: ⁊ idcirco ſepius ambulãte in tenebꝛis:alios ab incurſu:
Orful capit᷑ et cadit in eis.et qð eſt hoꝛribiliꝰ alios a demonio meridiano.Et ad hec
ule⸗ etiã ſe cecidiſſe ignoꝛat.Qui vero ſuum quis idoneus vt cognoſcat: quis reue/
eogt caſum ignoꝛat:eo minꝰcurat ſurgere.qꝛ lab it ſpeciẽ indumenti eius:et gyrũ den
eeſt ſe exiſtimat adhuc ſtare. Tu vo lux mẽè‚ tiüũ eius quis agnoſcet: En abſcõdit ſa/
idaan, tis dñe deꝰ meus:nunc illumina oculos gittas ſuas in pharetra:⁊ laqueos etiaʒ
numm meos vt videam ⁊ cognoſcã:ne coꝛruaz abſcondit ſub ſpecie lucis:et h̊ difficiliꝰ
min⸗ inↄſpectu aduerſarioꝝ meoꝝ. Etenĩ in ꝑpenditur:miſia te dñe ſpeſ noſtra lumęz
ſißt⸗ exterminiũ noſtrũ laboꝛat inimicus no aſſumamus vt videamꝰ. Nam nõ ſoluʒ
ſCaat ſter:quẽ petimꝰ vt facias liquefieri a fa/ in carnis operibus que defacili cogno/
Nidat cie nr̃a:ſicut cera liqueſcit a facie ignis. ſcunt᷑non tantũ in ipis vitijs:ſed ĩ iſis
ton Quoniam dñe ipe eſt latro pᷣmus ⁊ vlti ſpũalibus exercitis laqueos abſcondit

ſone

ſubtiles:⁊ ſub vᷣtutũ coloꝛe ipᷣa vita in/⸗
duit ⁊ trãſmutat ſe in angelũ lud. Hec⁊

multa alia nitit᷑ ↄtra nos ipᷣe filiꝰ belial.

ipᷣe ſathan:dñe deꝰ nr̃. Et nũc vt leo:nüc

vt dꝛaco:manifeſte ⁊ occulte:intus ⁊ ex-
tra:die ac nocte iſidiat᷑:vt rapiat aias no

ſtras. Et tu eripe nos dñe q ſaluas ſpe/
ranteſĩ te:vt ipᷣe ð nob doleat:⁊ tu laude
ris in nobis dñje de noſter.

¶ Iterũ de bñficijs dei.¶ Ca. XVIII

Go oüt filius

ancille tue qᷓ̃ me recõmenda/
uit manui tue:iam his meis

paupꝑcul ↄteſſiõibo ↄfitear tibiliberatoꝛ

meꝰ:toto coꝛde meo:⁊ recolã ad mentem
meã oĩa bona q̃ feciſti mihi a iuuentute
mea:in oĩ vita mea.Gcio nãq; ꝙ ingti/
tudo młtũ tibi diſpliceat:q̃ eſt radix to/
tiꝰ mali ſpũalis:⁊ ventꝰ qͥdã deſiccãs et
vꝛens ome bonũ:obſtruẽs fontẽ diuine
mificoꝛdie tue ſuꝑ hoĩeʒ:q̃ ⁊ moꝛtua iã
nõ oꝛiunt᷑.⁊ viua iã oꝑa moꝛiunt᷑ ⁊ vltra
nõ adipiſcunt᷑.Et ego dñe gr̃as tibi ago
ne ſim ingratꝰ tibi liberatoꝛ meꝰ: qm̃ li/
beraſti me. Quotiẽs me iã abſoꝛbuerat
ille dꝛaco:⁊ tu dñe ab oꝛe eius extraxiſti
me.Quotiẽs ego peccaui ⁊ ipᷣe ꝑatꝰ fuit
deglutire me: ſʒ tu dñe de? me? defendi/
ſti me.Cũ ↄtra te iniq̃ agebã cũ tua mã/
data frangebã:ſtabat ipᷣe ꝑatꝰ:vt me ra/
peret ad ifernũ:ſed tu ꝓhibebas.Ego te

offendebã: ⁊ tu me defendebas Ego teñ

timebam ⁊ tu me cuſtodiebas. Ate re/
cedebã⁊ inimico meo me exhibebam:tu
ipᷣm ne me acciꝑet deterrebas. Hec mi/
hi tu dñe deꝰ meꝰ bñficia ↄferebaſ:⁊ ego
miſer nõ ↄgnoſcebã.Sic enĩ me młtoti
ens a faucibo diaboli liberaſti:de oꝛe leo
nis eripuiſti:⁊ ab inferno licʒ neſcienteʒ
me muls vicib reduxiſti. Deſcẽdi enĩvſ
qʒ ad poꝛtas inferni:⁊ ne illuc intrarẽ tu
me tenuiſti. Appꝛopinquabam vſq; ad
poꝛtas moꝛtꝭ:⁊ ne me ipᷣe caꝑent tu feci/
ſti.De moꝛte etiã corꝑis ſepiuſ eripuiſti
me ſaluatoꝛ meꝰ:cũ graues moꝛbi tene/
rent me:cũ fui in ꝑiculis mult ꝑ mare:ꝑ
terras:ab igne ⁊ gladio:⁊ ab oĩ ꝑiculo li
berans:ſemꝑ mihi aſtans:⁊ miſericoꝛdi
ter ſaluãſ. Sciebas tu qͥdẽ dñe.qꝛ ſi tũc

(Soliloquia

moꝛs meoccupaſſet: infernꝰ aiam meaʒ

ſuſcepiſſet:⁊ ꝑpetuo dãnatꝰ fuiſſeʒ. Sʒỹ

„

tua miſericoꝛdia ⁊ tua gr̃a pᷣuenit me:eri
piens me de moꝛte coꝛꝑis:⁊ de moꝛtea/
nime:dñe deus meꝰ. Bec et multa mihi

tua alia bñficia exhibuiſti:et ego erã ce/

cus ⁊ nõ cognoui:donec illuminaſtime.

Nunc igit᷑ lux anĩie mee dñe deꝰ meꝰ:vi/

ta mea pꝑ quã viuo:lumẽ oculoꝝ meoꝛũ
ꝑ qð video. En illumĩaſti me? ↄgnoſco
te:qꝛ viuo ꝑ te:⁊ gr̃as ago tibi licʒ viles
⁊ exiles ⁊ impares bñficijs tuis:q̃les ha
bet mea fragilitas offero. Om̃ tu es ſolꝰ
deus meꝰ:creatoꝛ meꝰ benignꝰ:qͥ amas
nr̃as anias:et nihil odiſti eoꝝ que feciſti
En ego pᷣmus inter pctõꝛes q̊s ſaluaſti⸗
vt exemplũ alijs tribuã benigniſſime pi
etatis tue.Cõfitear tibi bñficia tua ma
gna:qm̃ eripuiſti me de inferno inferioꝛi
ſemel:et ſecũdo:⁊ tercio:⁊ centies ⁊ milli

es:⁊ ego ſemꝑ ad infernuʒ tendebã:et tu

me ſemꝑ reducebas:⁊ iuſte millies dam
naſſes me ſi voluiſſes: noluiſti: qꝛ amas

anĩas:⁊ diſſimulas pẽta hoĩm ꝓpterpe

nitentiã dñe deꝰ meus:multe miſericoꝛ
die in oĩbus vijs tuis Nunc ergo video

hec dñe de meus:et cognoſco ꝑ lumen

tuũ:⁊ deficit anĩa mea ĩ mifficoꝛdia tua
magna q̃ eſt ſuꝑ me:qm̃ eripuiſti aniam
meã ex inferno inferioꝛi:et me ad vitam
reduxiſti. Totus eniĩ eram in moꝛte:to/
tũ me reſuſcitaſti. Cuũ igit᷑ ſit totum id
qð viuo:⁊ totus totũ metibi offero. To
tus ſpũs.totũ cor.totũ coꝛpus.tota vi/
ta mea viuat tibi vita mea dulcis.quo/
niã totũ me liberaſti vt totũ me poſſide/

res.totũ me refeciſti vt totũ me rehabe/

res.Diligã te igit᷑ dñe vᷣtus mea: diligã
te ineffabilis exultatio mea:⁊ viuat iam
nõ mihi ſed tibi tota vita mea:que perie
rat in miſeria mea:reſuſcitata eſt in miſe
ricoꝛdia tua:qͥ es deus miſericoꝛs ⁊ mi
ſeratoꝛ ⁊ multe miſericoꝛdie in milia his
qui diligũt nomẽ tuũ. Idcirco dñe deꝰ
meus ſanctificatoꝛ meꝰ:iuſſiſti mihi le/
ge tua:vt diligã te toto coꝛde meo.tota

anĩa mea:tota mente mea:tota foꝛtitudi

ne mea:⁊ totis viribo meis:et etiã ex inti

mis medullis coꝛdis mei: oĩbus hoꝛis
⁊ momẽtis:qͥba fruoꝛ bõis miſericoꝛdie

goͤn
ific⸗
di⸗

n

then
18
mei
monr
lamh
veric
ltine,
meikpi,
mooriü
Moſco
iories
giͤleshe
naſe⸗
damos
e feciſti
ſaluaſti
iſſunepi
1mam
intnori
vemilli
hiertu
s dam
namas

eWlcien
agor
wolunan
nn
Pnn
grium
ontetot
ommid
go To
ſotl v/
8.ro /
ſide⸗
ihdn
rdilg
Nuurion
Prpeie
kinmiſe
is
nüugbis
odßede
i nibile
mmiotott
ſenmndi
niaina
ohoꝛis

ricordl

Mope

.
* „
9

tue. quoniã ſemp perireʒ niſi ꝗꝛ ſempꝑ re/

gis me. ſemꝑ moꝛerer niſi qꝛ ſemꝑ me vi
uificas:⁊ om̃i momẽto me tibi obligas:

dũ om̃i momẽto mihi tua magna bñfi/

cia pᷣſtas. Sicut nulla hoꝛa eſt vl pun

ctus in om̃ivita mea:q̃ tuo beneficio nõ

vtar: ſic nullũ debʒ eſſe momẽtũ qͥ te nõ
habeam ante oculos in mea mẽoꝛia: ? te
nõ diligã ex om̃i ſoꝛtitudie meã Sʒ nec

hoc valeo niſi tu deder mihbi: cuꝰ ẽ om
ne donũ bonũ ⁊ om̃e datũ optimũ deſcẽ

dens a pre luminũ: apud quẽ nõ eſt trãſ
mutatio: nec viciſſitudinis obũbꝛatio.
Mon eni eſt volẽtis neq; curretis: ſʒ tui

miſerentis vt diligamꝰ te.Tuuʒ eſt dñe

p donũ cuiꝰ eſt ome bonũ. Jube te dili⸗
gi. da qð iubes ⁊ iube qð vis.
e feruoꝛę dilectiõis vl charitatis

—

Mo te deus
meꝰ:magiſq; ſemꝑ amare

cupio. qꝛ tu es reuera om̃i
oοιi1/ acte nutribilioꝛ: ⁊ omi

mMelle dulci
ilince clarioꝛ. Idcirco ſuꝑ ome aurũ ⁊ ar/

gentũ ⁊ lapidẽ pᷣcioſuʒ es mihi charioꝛ:

diſplicebat enĩ mihi qcquid agebã in ſe

culo:pᷣ dulcedine tua ⁊ decoꝛe dom tue
quã dilexi.O ignis qͥ ſemꝑ ardes ⁊ nun
q;ᷓ extingueris.o amoꝛ qͥ ſemꝑ ferues:et

——

nunq; tepeſcis:accẽde me.Accdar in/

quã totꝰ a te vt tot⸗ diligã te. Oinꝰ enĩ
te amat qui tecũ aliqd amat:qð nõ pꝛo/
pter te amat. Diligam te dñe quoniã tu
pꝛioꝛ dilexiſti me.Et vñ mihi vᷣbũ vt ex
plicem ſigna dilectiõis tue: maxie erga
me ꝓpter innumera bñficia tua: qbus a
pncipio educaſti me. Poſt bñficiũ nẽpe
creatõis:qñ in pᷣncipio de nihilo ad ima

ginẽ tuã creaſti me:honoꝛificans ⁊ exal/
tans me inter eas creaturas ãs feciſti:et

nobilitans lumiĩe vultꝰ tui:quo ſignaſti

ſupꝑliminare coꝛdis mei:q̊ ab inſenſibili
bus parit ⁊ ſenſibilib bꝛutiſ diſcreuiſti
me:⁊ paulominꝰ ab angel minuiſti. Pa

rũ ⁊ hoc fuit añ ↄſpectũ diuinitatiſ tue:

quoniã q̃tidianis ⁊ ſi ingkaribe maxim iſͤ/
qʒ; donarijs tuoꝝ bñficioꝝ me ſine inter

miſſione nutriuiſti: ⁊ q̃ſi fliũ tuũ pꝑuulũ
tenellũ:vberib tue ↄſolatiõis lactaſti ⁊

minn. (Laplm. XX.

.

XxIII

ↄfoꝛtaſti me. Ut enĩ tibi totus ſeruireʒ:

—

dia qcũq; feciſti in meũ fuitiũ tradidiſti

deus ſi nbie n ſeruituti ho

Mnia ſub pe
VIdib hois ſubieciſti: vt ſolꝰ
. hoõ totuſ tibi ſubijceret. Et
t tuus totꝰ hõ eſſet:ſuꝑ oĩa tua dñatꝰ
eſt hõ. Exterioꝛa nempe ꝓ coꝛꝑe cuncta
creaſti:ipm vero coꝛpꝰ ꝓ ania:aiam ve/
ro ꝓ te:vt tibi ſoli vacaret:⁊ te ſolũ ama
ret:poſſidens te ad ſolatiũ:inferioꝛa ve/
ro ad ſeruitiũ.Quicqͥd eniʒ celi ambitu
ↄtinet᷑:inferiꝰ ab anĩa hũana eſt:q̃ facta

eſtvt ſummũ ſuꝑiꝰ poſſideret:cuius poſn
ſeſſione beata fieret:cui ſi adheſerit cun /
ctoꝝ mutabiliũ inferioꝝ neceſſitudines

ſuꝑgrediens:illiꝰ ſumme maieſtatis cu/
iuſemulat᷑ ſpeciẽ:etne ĩmoꝛtalitatꝭ faciẽ
cũ ſerenitate videbit.Cũc vero illis bo/
nis optimis fruetur in domo dñi:quoꝝ
cõꝑatione cũcta hec q̃ hic cernimꝰ velut
nihilũ cõputant᷑. Illa ſunt que oculꝰ nõ
vidit:nec auris audiuit:nec in coꝛ homi
nis aſcenderũt:q̃ pꝛeꝑauit deus diligen
tibo ſe. Et hec dem dñne daturꝰ es anĩie
His etiã quotidie letiſicas anĩas ſeruo
rũ tuoꝛũ qui amas anias. Quid miroꝛ
hec dñie deus meꝰ:imaginẽ quippe tuã
honoꝛificas ⁊ ſimilitudinẽ tuã ad quaʒ
create ſunt. Nam ⁊ coꝛpoꝛi nr̃o licet ad/
huc coꝛruptibili et ignobili vt videret
dediſti celi claritatẽ ꝑ manũ miniſtroꝛuʒ
tuoꝛũ indefeſſoꝛũ ſolis ⁊ lune:qui pꝛece
pto tuo iugiter die ac nocte deleruiũt fi
lijs tuis:vt ſpiraret largitus es aer pu
ritatem:vt audiret ſonoꝛũ varietates:vt
odoꝛaret odoꝛuʒ ſuauitates:vt guſtaret
ſapoꝛũ qualitates:vt contrectaret dedi//
ſti coꝛpulentiũ omniuʒ groſſitates.eld/
iuuamenta ſuis neceſſitatibo dediſti iu/
menta:volucres quoq;ʒ celi ⁊ piſces ma⸗
ris:⁊ fructꝰ terre:ad reficiendũ impendi
ai. Pedicina de terra ꝓpter ſingulas
quaſq; ſuas coꝛruptelas creaſti:ſingula
ſolatia ſingulis malis obuiantia pꝛepa
raſti.quoniã es miſericoꝛs et miſeratoꝛ
⁊ nouiſti figmentũ noſtꝝ figulus noſter
⁊ nos om̃es qſi lutũ in manu tua.

. Dy er conſideratione bonoꝛũ temmpa
lium colligit᷑ magnitudo celeſtis cõſilij.
((Kapitulũ. XXI.

Naperi mibi
miſericoꝛdia tna magna.lu/
mine tuo illuſtra queſo ma/
gis adhuc:vt mihi mag aperiat᷑. Nam
ex his minimis tua magna:⁊ ex his vi/
ſibilibo tua inuiſibilia eõpꝛehendimus
dñe deꝰ ſancte ⁊ bone creatoꝛ noſter Si
enĩ mi dñe pꝛo hoc coꝛꝑe ignobili ⁊ coꝛ/
ruptibili:tam magna ⁊ innumera benefi
cia pꝛeſtas a celo ⁊ aere:a terra ⁊ mari:a
luce ⁊ tenebꝛis:a caloꝛe ⁊ vmbꝛa:roꝛe et
imbꝛe:ventis ⁊ pluuijs:volucribus ⁊ pi
ſcibus:beſtijs ⁊ arboꝛib:⁊ multiplicita
te herbarũ ⁊ germinũ terre:⁊ cũctarum
creaturarũ tuarũ miniſterio nob ſucceſ/
liueꝑ ſua temꝑa miniſtrantiũ:vt alleues
ſaſtidiũ noſtrũ.qualia qᷓſo ⁊ q; magna et
innumerabilia erũt illa bona que pꝛepa/
raſti diligẽtibo te:in illa e palnia bi
te videbimꝰ facie ad faciẽ. Si tanta fa/
cis nob in carcere.quid ages in palatio:
Magna ⁊ innumerabilia ſunt oꝑa tua
dDyñe rex celoꝛũ.Cum eni ſint hec omnia
vvalde bona ⁊ delectabilia:q̃ bonis pari/
ter maliſq; cõmunia tradidiſti:qualia ſn
tura ſũt illa q̃ ſolis bonis recõdiſti? Si

tam innumera ⁊ varia dona tua:q̃ nunc
amicis ꝑiter tribuis⁊ inimic:qᷓ́; magna

2 innumerabilia: q; dulcia ⁊ delectabi/
aue ſolis tuis es largiturus amicis?:
Bitanta ſolatia in hac die lachꝛymaꝝ:
quãta cõferes in die nuptiarũ: Si tan/
ta delectabilia continet carcer: quãta q̃/
ſo cõtinet patria?.Oculus nõ vidit:de/
us abſq; te que pꝛeꝑaſti diligetibus te.
Scõm enĩ magnã multitudinẽ magni/
ficentie tue eſt etiam multitudo magna
dulcedinis tue:quã abſcondiſti timenti
bus te. Wagn enĩ tu es dñe deus me/⸗
us ⁊ immẽſus:nec eſt finis magnitudis
tue:nec eſt numerꝰ ſapientie tue:neceſt
menſura benignitat tue:nec eſt finiſ nec
numerus nec menſura retributiõis tue:
ſed ſicut magnus es tu: ita magna ſunt
donaria tua.quoniã tuipᷣe pꝛemiũ ⁊ do/
nũ omniũ legitimoꝝ tuoꝝ pugnatoꝛũ.

quib

Solliloquia

¶ D. diuina dulcedo omnem pꝛeſent?ẽ
mundi amaritudinem tolilt.

(KEapituli. X XII.

Ec ſunt bene
ficia magna tua dñe deus:
AAſanctiſicatoꝛ ſanctoꝝ tuoꝝ:
bo repbeturꝰ es inopiã eſurientiũ fili
oꝛum tuoꝝ.quoniã factꝰ es ſpes deſpe/

ratoꝛũ ⁊ cõſolatio deſolatoꝝ: tu coꝛona
ſpei que oꝛnata eſt głia pꝛeꝑata vincenti

bus. Cu famelicoꝛũ ſatietas eterna dan
da eſurientibo. Tu ↄſolatio ſempitermna:

qui ſolis illis te tribuis:qui ↄſolationẽ

huiꝰ mundi pꝛo tua ꝑpetua cõſolatiõe
contemnũt. NHam qͥ hic conſolant᷑ indi/
gni tua conſolatiõe habent. Ged qͥ hic
cruciant᷑ a te conſolant᷑: et qui ꝑticipant

paſſionibo:participant ⁊ ↄſolationibus
Hlemo eni poteſt in vtroq; ſeculo conſo
lari:nec poteſt qͥs hic ⁊ in futuro gaude/

re:ſed vnũ neceſſe eſt vt perdat:qui alte/

rũ voluerit poſſidere Hvbi ↄſidero do

mine ↄſolatoꝛ meus. In hac vita renu/
it cõſolari ania mea:vt digna habeatur
tuis ↄſolationibo eternis.quia iuſtũ eſt
vt amittat te quicũq; ĩ aliq̃ alio mag cõ
ſolari eligit q; in te. Et obſecro ſumma
veritas te per te:nõ permittas me in ali
qua cõſolatione vana conſolari. Sʒ pe
to vt omia mihi amareſcant:vt tu ſolus
dulcis appareas anime mee:qui es dul

ccego inextimabilis: ꝑ quaʒ cũcta amara
dulcoꝛantur. Cua enim dulcedo ſtepha

no lapides toꝛrentꝭ dulcoꝛauit:tua dul
cedo craticulam beato laurẽtio dulcem
ſecit:ꝓ tua dulcedĩie ibant apoſtoli gau/
dentes a conſpectu concilij.quoniaʒ di/
gni habiti ſunt ꝓ nomine tuo ↄtumeliã
pati. Ibat andreas ſecurus ad crucem
et gaudens.quoniã ad tuam dulcedinẽ

properabat. Hec tua dulcedo ipᷣos apo

ſtoloꝛum pꝛincipes ſic repleuit: vt ꝓ ipᷣa
crucis patibulũ vnus eligeret: alter q̃ʒ
caput ferienti gladio ſupponere non ti/

meret. Pꝛo hac emenda bartholomeus
pꝛopꝛiam pellem dedit. Pꝛo hac quoq;
guſtanda veneni poculũ intrepidus io/
hannes potauit. Hanc verovt guſtauit
petrus omniũ inferioꝝ oblitꝰ clamauit:

lor

I.
ber

ſie dens
opthox:
chtiüftli
deſpe/
c
whccnti
danaden
anpitene
Mlrone
oſolatöe
lant indi⸗
Satipe
Lticipn
nnonibos
moconſo
vange⸗
quiate/
idero do
arone⸗

dDader.

nigiuſtick
loneg
wnnt
rina
Gpe
luſons
giesdl
mana
Coſteph⸗
tmonl
io Alen
ſoigen⸗
vonigzd
Muncli
gauen
glaane
Hosa
NP
linc;
e honn/
olomeus
Meq
oio/
ſauit
naus

vita tibi vinamus.

quaſi ebꝛius dicens. Dñe bonuz eſt nos
hic eſſe. faciamꝰ hic tria tabernacła.hic

moꝛemur. te ↄtemplemur. qꝛ nullo alio

*

indigemus: ſufficit nobis dne videre te:

ſufficit inàͥt tanta dulcedie ſatiari. Unã

enim ſtillã dulcedinis ille guſtauit:⁊ om
nẽ aliam faſtidiuit dulcedinẽ. Quid pu
tas dixiſſet: ſi magnã illã multitudinem
dulcedinis diuinitat tue guſtaſſet:quã
abſcondiſti timentibo te: Hanc tuã dul/
cedinem ineffabilẽ ⁊ illa guſtauerat vir/⸗
go:de qua legimꝰ ꝙletiſſima ⁊ gloꝛiant᷑
ibat ad carcerem:q̃ſi ad epulas inuitata
Hãc vt reoꝛ ⁊ ipᷣe guſtauerat qͥ dicebat.
qᷓ; magna młtitudo dulcedinis tue dñe
quã abſcondiſti timentibo te: quiq; mo/

nebat. guſtate ⁊ videte quoniã ſuauis ẽ

dñs. Hec eſt enĩ illa beatitudo dñe deꝰ
noſter quã expectamꝰ daturũ te nobis:
pꝛo qua tibi dñe cõtinue militamꝰ.pꝛo
qua tibi moꝛtificamur tota die: vt l tua
D) tota ſpes nr̃a ⁊ eerunn coꝛdiſ
oſtri debet eſſe in deũ. ¶ Ca.XXIII.

Wautem do

ge ppera ⁊ veni:vt educas noſ ð iſto car
cere ad ↄfitenduʒ nomini tuo:vt gloꝛie/
mur in lumĩe tuo.Aperiaures tuas cla

moꝛib lachꝛymarũ pupilloꝝ tuoꝝ:qui

clamant ad te. pater nr:da nobis hodie
panẽ noſtrũ quotidianũ.in cuiꝰ foꝛtitu/

dine ambulemꝰ die ac nocte:vſq; quo ꝑ/

ueniamꝰ ad montẽ ſanctũ tuũ oꝛeb. Et
ego paruulus inter ꝑuulos familie tue:
deus pater ⁊ virtꝰ mea:qñ veniã ⁊ appa
rebo ante faciẽ tuax: vt qͥ nunc tibi con/

fiteoꝛ ad tempꝰ.extũc ↄfitear tibi in eter
num. Beat“ ero ſi fuero admiſſus ad vi
dendũ claritatẽ tuã. QOuis mihi hoc tri

buat vt ad h̊ venire ꝑmittas me: Scio
dñe ſcio ⁊ ↄfiteoꝛ me indignũ vt intrem
ſub tectum tuũ.ſʒ fac ꝓpter honoꝛẽ tꝰ:
⁊ ne ↄfundas in te ſperantẽ ſeruũ tuim.
Et quis intrabit in ſanctuariũ tuuʒ ad

ↄſiderandas potentias tuas:niſi tu ape

rias:Quis autẽ aperiet: ſi tu clauſeris:

mine expectatio iſrael: deſi
„ eriũ ad qð ſuſpirat coꝛno/
ſtrũ quotidie:feſtina ne tardauerꝭ. Sur

Si deſtruxeris:nemo eſtqᷣ edificet. Et

ſi incluſeris hominẽ:nemo eſt qͥ aperiat.
Di cõtinueris aquas omia ſiccabũtur
Et ſi emiſeris eas:ſubuertent terra. Si
omia que feciſti ad nihilũ redigis:quis
ↄtradicet tibi.poꝛro ſempiterna bõitas
miſericoꝛdie tue qua feciſti om̃ia quecũ
q; voluiſti Tu nos feciſti fabꝛicatoꝛ mũ
di:rege nos.tu nos creaſti:ne ſynas nos
quia opera tua ſumꝰ. Et quidẽ dñe deꝰ
noſter:nos lutum ⁊ vermiculi:non vale

mus ĩ tuas eternitates intrare niſi tu in

g noſtra ex deo eſt.
(Kapitulũ. XXIIII.

Goaut opus
manuũ tuarum ↄfiteboꝛ ti/
* bi in timoꝛe tuo.qꝛ nõ in ar
cu meo ſperabo:⁊ gladius meus nõ ſal⸗

duxeris qͥ de nihilo cuncta creaſi.

uabit me:ſed dextera tua ⁊ bꝛachiũ tuũ

⁊ illuminatio vultus tui:alioquin deſpe
rarem.quoniã ſpes mea tu es:qui crea/
ſti me.quoniã nõ derelinquis ſperãtes ĩ
te. Tu quippe es dũñs deus noſter ſua/
uis ⁊ patiens in miſericoꝛdia diſponẽs
om̃ia. Nam ſi peccauerimꝰ tui ſumus:
ſi nõ peccauerimus tui ſumꝰ.quoniam
apud te ſumus cõputati.Nos foliũvni
uerſi:⁊ vanitas eſt om̃is homo viuens
⁊ ventus eſt vita noſtra ſuꝑ terram. Ne
iraſcaris ſi cadimꝰ pupilli tui.qniaʒ tu
noſti figmentũ noſtruʒ dñe deus noſter.
Num deus inextimabilis foꝛtitudinis
cõtra foliũ qð a vento rapitur oſtende/

re vis potentiã tuã:⁊ ſtipulã ſiccam ꝑfe/

queris: Num dãnabis iſrael rex eterne
canem vnũ:? Num dãnabis pulicẽ vnũ:
Audiuimꝰde miſericoꝛdia tua dñe:quo
niã tu moꝛtẽ nõ facis:nec letaris in ꝑdi/
tione moꝛientiũ. Pꝛopter te dñe oꝛamꝰ
te:ne ꝑmittas dñari qð non feciſti:huic

creature tue quã feciſti. Gi enĩ doles de

ꝑditione:quid te ꝓhibet dñe:qui om̃mi»ia
potes:ne ſemꝑ leteris de noſtra ſaluatio
ne.Si vis potes me ſaluare:ego aute
⁊ ſi vellem nõ poſſem. Magna eſt multi
tudo miſeriarũ mearũ mecũ. Nelle àb/
pe mihi adiacet:pſicere autẽ nõ inuenio
TVlelle qð bonũ eſt nõ poſſum niſi tu ve
e 2

GWoliloquia

lis: nec qdᷣ volo poſſum:niſi tua potẽtia

me ↄfoꝛtet:et qð poſſum aliqñ nolo:niſi
tua voluntas fiat ſicut in celo ⁊ in terra.

Et qð volo ⁊ poſſum ignoꝛo: niſi tua ſa

pientia me illuſtret. Et ſi etiã ſciaʒ qñq;

volẽs qñq; valẽs.imꝑfecta ⁊ vacua tra/⸗

ſit ſapĩa mea niſi adiuuer a vera ſapien/

tia tua. In tua autẽ volũtate cuncta ſüt
poſita:⁊ non eſt qͥ poſſit reſiſtere volun,

tati tue:dñe vniuerſoꝝ: pncipatũ tenẽs
om̃is carnis.⁊ q cunq; vis facis ĩ celo ⁊
in terra:in mari ⁊ in oib abyſſis.In no
bis igit᷑ fiat volũtas tua:ſuꝑ àbus iuo/
catum eſt nomẽ tuũ:ne ꝑeat hoc nobile
plaſma tuũ qð creaſti ꝓpter honoꝛẽ tu/
um.Et qͥs eſt hõ natꝰ de muliere qui vi
unat ⁊ nõ videat moꝛtẽ:.⁊ eripiat aniaʒ ſu
am de manu inferi:niſi tu ſolus eripias:
vita vitalis om̃is vite:ꝑ quẽ oĩa viunũt.
¶ D, volütas humana inefficax ſit ad
bona opera ſine diuina gratia.
apitulũ.XXV.

Cenim iã tibi
cõfeſſus ſum laus vite mee
X dñe deus me? virt? ſalutis
mee. Sperabam aliqñ in vᷣtute mea:q̃ᷓ
tñ nõ erat virtꝰ.Et cũ ſic volui currere:
vbi mag ſtare credebã:ibi magꝭ cecidi:
factuſq; ſum mag retro ⁊ nõ ante:⁊ qð
credebaʒ ↄſequi mag elongatũ eſt ⁊a me
Bic ꝑ multa ſilia vires meas ꝓbas.co
gnoſco nunc qꝛ illumĩaſti me: qm̃ quod
mag credidi poſſe ꝑ me:minus ſemꝑ po
tui. Dicebam enĩ ̊ faciã. illud ꝑficiam:
nec H̊ nec illud faciebã.Aderat voluntaſ
nõ erat facultas.aderat facultas non ad
erat voluntas.qm̃ de meis viribo ↄfide/
bam. Nunc aũt ↄfiteoꝛ tibi dñe deꝰ pa/
ter celi ⁊ terre.qꝛ nõ in foꝛtitudĩe ſua ro/
boꝛabit᷑ vir: vt gliet᷑ ante te ſtulta pſuum
ptio oĩs carnis. Nõ eſt hoĩs velle quod
oſſit: aut poſſe qð velit:vł ſcire qð ve/
it ⁊ poſſit.ſed potiꝰ a te greſſus hoĩs di
rigunt᷑:illoꝝ inquã qͥ nõ a ſeſed a te diri
gi ſe ↄfitent᷑ Obſecramꝰ itaq; viſcera mi
ſericoꝛdie tue:velis dñe ſaluare qð crea/
ſti.qm̃ ſi vis potes nos ſaluare:⁊ in tua
voluntate virtꝰ eſt noſtre ſalutis.
¶ Deantiqͥs bñjficijs dei ( Ca. XXVI

filiꝰ ancille tue:dñe ſpes mea ab vberib⸗
mr̃is mee.tu me pᷣueniſti: pꝛeꝑpans mihi
ſemitas ꝗ bus incederẽ ⁊ venirẽ ad glaʒ

domus tue:pꝛiuſq; me foꝛmares in vte/

ro nouiſti me.⁊ anteq; exirẽ de vulua qͥc

quid tibi placuit poꝛdinaſti me. QOueet
qlia ſint in libꝛo tuo ſcripta de me: in ſe/

creto conſiſtoꝛij tui:ego quideʒ ignoꝛo:
vnde ⁊ valde timeo.tu vᷣo noſti.qm̃ qð

ego ꝑ ſucceſſus dieꝝ et tempoꝝ hincad

mille annos huiꝰ tpalitatꝭ expecto:ĩ cõ/
ſpectu eternitatis tue iã factum eſt:⁊ qðᷣ
futurũ eſt iã factũ eſt. Ego autẽ ſtans in

hac nocte tenebꝛoſa hec ignoꝛãs: timoꝛ

⁊ tremoꝛ venerũt ſuꝑ me:dũ video mihi
vndiq; imminere multa ꝑicula:a multii
quoq; hoſtibo venari:multitudieq; ĩnu
merarũ miſeriarũ in hac vita me circun

dari.Et niſi in his tantis malis affoꝛet

mihi tuũ adminiculũ deſperareʒ. Sed
ſpes mihi magna ſubeſt de te mitiſſime
pnceps deus meꝰ:⁊ ↄſideratio młtitudi
nis miſerationũ tuaꝝ que apud te ſunt

ſubleuat mentẽ meã:⁊ pꝛecedentia ſigna
miſericoꝛdie tue q̃ me antcqᷓ; naſcerer pG/
uenerũt:⁊ nũc ſpecialit᷑ in me euulſerũt.
de futuris benignitat tue melioꝛibꝛ⁊ ꝑ
fectioꝛib muneribo:q̃ amicis tuis reſer/

uas:ſpem meã admonẽt:vt in te letetur

dñe de? meꝰ leticia ſancta ⁊ viua:q̃ ſemꝑ

letiſicas iunentutẽ mem.
¶De angelis deputatis ad cuſtodiam
hominum. ¶/ Cap. XXVII.

Ilexiſti enim

me vnice amoꝛ meus antcqᷓ;
diligerẽ te:⁊ ad imaginẽ tuã
creaſti me:oĩb creaturis tuis ꝓpoſuiſti
me:quã dignitatẽ tũc quidẽ ſeruo cum
nouerim te:ppter quẽ feciſti me. Inſuꝑ
ſacis angelos tuos ſpũs ꝓpter me:qb

mandaſti vt cuſtodiãt me in oĩibus vijs

meis.ne foꝛte offendã ad lapidem pedeʒ
meũ. Hi eniʒ ſunt cuſtodes ſuꝑ muros
ciuitatis tue noue hierlem:⁊ montes in

ricoꝛdie tue antique: qua noſa Z
Voncipio in bnñdictiõibo tue dul ⸗
edinis pueniſti.Anteq; ei naſcererego

4.
e⸗
and
tuedih⸗
rerego
ybenhy
vmihi
g;
invte⸗
lae
ueet
einſe⸗
ꝛo:
mc
binced
oic/
chngs
ſoroin
gtinoe
tomihi
Imultiſ
g̈ inu
ccrcn
3Wet
1Sal
miriſine
mnini
Nelut
il
mer;,
lait:
wie,
ſcſe/
lemr
lone

rdun
I

nc;
ninns
hoſulti
ochm
e
ſeiſ⸗
1s ho
ve
nuros
es in

circuitu eiꝰ:vigilãtes ⁊ cuſtodiẽtes vigi

lias noctis ſuꝑ gregẽ tuuʒ:ne qñ rapiat
vt leo anias nras:dũ nõ eſſet qͥ eriperet.
ille antiquꝰ ſerpens aduerſarius nr̃ dia

bolus:qͥ quaſi leo rugiens ſemꝑ circuit

q̃rens quẽ deuoꝛet.Hi ſunt ciues beate

ciuitatis ſuꝑne hieruſale qᷓ ſurſum ẽ ma
ter nr̃a:in miniſteriũ miſſi ꝓpter eos qui

hereditatẽ capiũt ſalutis:vt eos liberet
ab inimicis ſuis ⁊ cuſtodiãt in oĩb vijs
ſuis.ↄfoꝛtent quoq; ⁊ moneãt:⁊ oꝛõnes

filioꝝ tuoꝝ offerant in ↄſpectu głie ma/
ieſtatis tue Diligũt nempe ↄciues ſuoſ:

ꝑ quos ſue ruine ſciſſuras reſtaurari ex/
pectant. Ideoq; magna cura et vigilãti
ſtudio aſſunt nob oĩbus hoꝛis et locis:
ſuccurrẽtes ⁊ ꝓuidentes neceſſitatibo no
ſtris:⁊ ſolliciti diſcurrẽtes inter nos ⁊ te
dñe. gemit nr̃os atq; ſuſpiria referetes
ad te:vt impetrẽt nob facilẽ tue benigni
tatis ꝓpiciationẽ:⁊ referãt ad nos deſi/
deratã tue gre benedictionẽ.embulant
nobiſcũ in oĩbovijs nr̃is.intrant ⁊ exeũt

nobiſcũ: attente ↄſiderãtes q; pie q; ho/

neſte in medio pꝛaue natõis ↄuerſemur:

quãtoq; ſtudio ⁊ deſiderio qᷓramꝰ regnẽ

tuũ ⁊ iuſticiã eius.quãtoq; timoꝛe ⁊ tre
moꝛe ſeruiamꝰ:et exultemus tibi leticia
coꝛdis nr̃i. Adiuuãt laboꝛãtes.ptegunt

dqeſcentes:hoꝛtant᷑ pugnãtes: coꝛonant

vincẽtes:ↄgaudent gaudẽtibo:de te in⸗
quã gaudẽtibo:cõpatiunt᷑ patiẽtibo:p te

inquã patientibo. Grandis eſt eis cura ð

nobis Magnꝰ eſt affectꝰ dilectiõis eoꝝ
erga nos.Et h̊ totũ ꝓpter honoꝛẽ tue ĩ
extimabilis charitatis qua dilexiſti noſ
Diligũt eniʒ qͥs tu diligis.cuſtodiũt q̊s
tu cuſtodis:⁊ deſerũt q̊s tu deſeris:nec
diligũt oꝑantes iniqͥtatẽ:qm̃ ⁊ tu odiſti

om̃es opantes iniq tateʒ:⁊ ꝑdes om̃s qͥ

loquunt᷑ mẽdaciũ.Quotiẽs bñ agimus
gaudẽt angeli ⁊ triſtant᷑ demões.uoti
ens a bono deuiamꝰ:diabolũ letificamꝰ

⁊ angelos tuos ſuo gaudio defraudamꝰ2

Baudiũ eſt enĩ eis ſuꝑ vno pctõꝛe peni/
tentiã agẽte. SDSʒ diabolo ſuꝑ vno iuſto
Pniam deſerente.Da igit᷑ pater eis ſemꝑ
gaugere de nob: vt ⁊ tu ſemꝑ ꝑ eos lau⸗
deris in nob:⁊ nos cũ eis in vnum ouile
tuũ adducamur:vt ↄfiteamur ſimul no⸗

natione 2

XXV

mini ſancto tuo creatoꝛ hoĩm ⁊ angelo/

rũ. Hec ipᷣe cõmemoꝛãs coꝛã te:cõfiteoꝛ
laudans te.quoniã bñficia tua masſũt
hec qbus nos honoꝛificaſti:dans nobiſ
angelos:tuos ſpuũs:in miniſteriũ noſt?

Degeras enĩ quicqͥd celi ambitu ↄtinet᷑:

⁊ q̃ſi parua reputas hec q̃ ſub celo ſunt:
niſi adderes ec ea q̃ ſunt ſuꝑ celos. Lau

dent te dñie de h om̃s angeli tui: ↄfitean

tur tibi de hoc om̃ig oꝑa tua:⁊ ipᷣi ſancti
tui tibi bñdicant. O honoꝛificentia nr̃a
nos nimis honoꝛificans ⁊ ditans: mul/
tis muneribo decoꝛaſti Admirabile ẽ enĩ
nomẽ tuũ dũe in vniuerſa terra. Quid ẽ
enĩ homo qꝛ magniticas eũ:aut apponiſ
erga eũ coꝛ tuũ:Dixiſti enĩ veritas anti
qua.Delicie mee eſſe cũ filijs hoĩm. Nõ
ne homo putredo:⁊ filiꝰ homis vermiſ⸗
nõne vniuerſa vanitas oĩs hõ viuens:
Et dignũ ducis ſuꝑ huiuſcemodi ape/
rire oculos tuos:⁊ ꝗadducere eũ tecuʒ in
iudiciind. ¶ De pꝛofunda pᷣdeſti/
ſcigtia dei⸗-Ga. X NVIII.
Oce me abyſ
ſus ꝓfundiſſima creatrix ſa
pientia: q̃ libraſti in ponde/
re montes ⁊ colles:in ſtatera moleʒ terre

tribo digitis appendiſti. Suſpendemo

lem coꝛꝑalitatꝭ huiꝰ quã gero: trib inui
ſis digitis tuis ad te:vt videam ⁊ ↄgno
ſicam q́; admirabilis es invniueria terra
Lux antiquiſſima quelucebas añ oẽm
lucem in mõtibo ſanct eternitatiſantiq̃:
cui nuda ⁊ aperta erant omia anteq; fie/
rent.Lux q̃ odio habes oẽm maculam:
vtpote mũdiſſima ⁊ ĩmaculatiſſima:q̃ ti

bi delicie cũ homĩe:q̃ ↄuentio luc ad te
nebꝛas? Ubi enĩ ſunt ĩ hoĩe delicie tue?

Vbi pꝛepaſti tibi in medignũ ſanctua/
riũ maieſtat tue:ad qð introiens habe/
as ðelicias delectatiõis tue: Ounduʒ
eni cenaculũ decet te mũdans virtꝰ:que
nõ niſi a mũdis coꝛdibovideri potes.mł
to magis nec hr̃i. In hoĩe aũt vbi ẽ tem
plũ tam munduzʒ vt te ſuſpiciat qui reg⸗

mundũ:Quis põt facere mũdũ de ĩmũ

do ↄceptũ ſemine:nõne tu qͥ ſoluſes mũ
dus? ab immũdo eni quis müdabitur?
NHam ⁊ fᷣm legem quã dediſti priba nris

——òð

(Soliloquia

in igne cõburenti montẽ:⁊ in nube tegẽ

te aqua tenebꝛoſam: quicqᷣd tetigerit im

mũdus: immundũ erit. Omes autẽ nos
qſi pannꝰ mẽſtruate: de maſſa coꝛrupta
⁊ immũda venietes: maculã immũdicie
nfr̃e:quã celare ſaltẽ tibi qͥ omia vides ñ
poſſumꝰ:in frontibo poꝛtamꝰ: q̃re mũdi
eſſe nõ poſſumꝰ:niſi tu mũdaueris q ſo/
lus es mũdus. Mũdas aũt de nobis ſi
lijs hoĩm eos in àbus tibi cõplacuit ha
bitare:q̃s ab inacceſſibilibꝰ ꝓfundis le/
cretis iudicioꝝ incõpꝛehenſibiliũ ſapiẽ

tie tue:ſemꝑ iuſtoꝝ licet occultoꝛuz:ſine

eoꝝ meritis pᷣdeſtinaſti añ mundũ:voca

ſti de mũdo:iuſtificaſti in mundo: ⁊ ma/

gnificas eos poſt midũ. Hõ oibus aũt
H̊ facis:qð admirant᷑ tabeſcẽtes om̃s ſa
pientes terre.Et ego dñe h̊ ↄſiderãs ex/
paueſco ⁊ obſtupeſco de altitndĩe dini/
tiarũ ſapiẽtie ⁊ ſcientie tue:ad quã ego ñ

ptingo:⁊ incõpꝛehẽſibilia indicia iuſti/
cie tue:qm̃ ex eodẽ luto alia deʒ faò va

ſa in honoꝛẽ: alia vero in ↄtumeliã ſem/

piternã. Quos igit᷑ tibi elegiſti de mult⸗

in templũ ſanctũ tuũ ipos mũdas:effun

dens ſuꝑ eos aquã mũdã:quoꝛũ nomĩia

numerũq; tu noſti:qͥ ſolus numeras mł
titudinẽ ſtellaꝝ:⁊ omibo eis noĩa vocas
etiã ſcripti ſunt in libꝛo vite:qͥ nequa/⸗
q; perire poſſunt:qbus omnia cooperã

tur in bonũ ec̃ ipᷣa peccata.Cũ eĩ cldut Uis
lIucẽ pceſſiſſe.qꝛ publicani et meretrices

nõ collidunt᷑.qꝛ tu ſupponis manũ tuã.
cuſtodiens omia oſſa eoꝝ:vt vnũ ex eis
nõ cõteratur. Attamẽ moꝛs peccatoꝛuʒ
peſſima:illoꝛũ inq;:quos anteq; faceres

celum ⁊ terrã:Fᷣm abyſſum multã iudici
oꝛum tuoꝛũ occultoꝝ:ſemꝑ aũt iuſtoꝛũ:

pꝛeſciuiſti ad moꝛtẽ eternã: quoꝝ dinu/
meratio nominũ ⁊ meritoꝛuʒ pꝛauoꝛum
apud te eſt:qͥ numerũ arene maris dinu
meraſti: dimeſus es ꝓfundũ abyſſi:q̊s
reliquiſtiĩ immũdicijs ſuis:quibo om̃ia
coopant᷑ in malũ:⁊ ipᷣa etiã oꝛatio vertit
in peccatũ:vt ſi etiã vſq; ad celos aſcen/

derint:⁊ inter ſidera celi collocauerĩt ni/

dum ſuũ:quaſi ſterquiliniũ in fine ꝑden

tur.

¶Deillis qui pꝛius ſunt iuſti ⁊ poſtea

impij efficiuntunet econuerſo.
(((Kapitulũ. XXINX.

tatem:

iudicia tua dñe deuſ:index
iuſte ⁊ foꝛtis:qͥ iudicas eq/

2 inſcrutabilia facis et ꝓfunda:q̃

cũ ↄſidero ↄtremiſcũt oĩa oſſa mea: quo

niã nõ ſecurat᷑ hõ viuẽs ſuꝑ terrã: vt ſer

uiamꝰ tibi pie ⁊ caſte cunctis dieb vite

noſtre in timoꝛe:⁊ exultemꝰ tibi cumtre

moꝛe:vt nõ ſit ſeruitiũ ſine timoꝛe:neq;
gaudiũ ſine tremoꝛe:et nõ gloꝛiet᷑ accin
ctus niſi vt diſcinctus:neq; gloꝛiet᷑ ante
te omis caro:ſed paueſcat ⁊ cõtremiſcat
a facie tua:cũ ignoꝛet homo vtrũ amoꝛe

an odio dignꝰ ſit:ſed in ſuturũ oĩa reſer /

uantur incerta. Vidimꝰ enĩ multos do

mine ⁊ audiuimꝰa patribo nr̃is:qð vtiq

ſine magno tremoꝛe nõ recolo:ſine mul/

to timoꝛe nõ cõfiteoꝛ:aſcẽdiſſe pꝛimitus
quodãmodo vſq; ad celos:et int ſidera

nidum ſuũ collocaſſe:poſtmodũ aũt ceci

diſſe vſq; ad abyſſos:et anĩas eoꝝ in ma
lis obſtupuiſſe. Uidimꝰ ſtellas de celo

cecidiſſe ab impetu ferientꝭ caude dꝛaco
nis:et eos qͥ iacebãt in puluere terrea ſa
cie ſubleuantis man tue dñe mirabilit

aſcendiſſe. Tlidimꝰ viuos moꝛientes et

moꝛtuos a moꝛte ſurgẽtes:et eos qͥ in/

ter filios dei ambulãt in medio lapiduʒ

ignitoꝝ:qſi lutũ ad nihilum defluxiſſe.
Vidimꝰ lucẽ obtenebꝛaſſe ⁊ de tenebꝛiſ

pꝛecedũt incolas in regno celoꝝ: filij au
tẽ regni eijciunt᷑ in tenebꝛas exterioꝛes.

ODuare aũt iſta oĩa niſi qꝛ in montẽ illuʒ

aſcenderũt in quẽ aſcendit anglus: ⁊ de
ſcendit diabolus. Quos aut pdeſtinaſti
ipᷣos ⁊ vocaſti:⁊ ſanctificaſti ⁊ mũdaſti.

vt dignũ habitaculũ ſint tue maieſtatis

cũ q bus ⁊ in quibo ſunt tibi delicie ſctẽ
⁊ munde:in quibo tu delectan:⁊ letificaſ
iunentutẽ eoꝝ habitãs cũ eis in memo⸗
ria eoꝝ. vt ipᷣi templũ ſanctum tuũ ſint.
qð magne dignitat ⁊ cõmẽdatio eſt hu/
manitat noſtre. ¶ O⸗ ania fidelis ſit
ſanctuariũ dei. Caplm.XXX.

Nima ei quã
creaſti nõ de te ſed ꝑ verbũ
tuũ:nõ ex qᷣlibet elemẽtoꝝx.

Agna ſüt bec

bera⸗
Niſan⸗
minn
ahe
ſcaan
Gd
N
teſd
ni⸗
lun
minm
ledñe
tſſn
nin
glin

lber
ume
087
lern
ati
1e

K

linde
aseh
unogi
nno
ytſer
byite

Umte

aneq;
nen
ͤmmte
iſat
nmore
darc,
hnutosdo⸗
görti
ſinenul/
prinins
lcen
autceci
Pinmna
de do
ednd
reaa
mirnbiit
dichtc
two i⸗
lph;
mebꝛil
mnices
nau
nores.
ele;
gonde
ctinſt
nicknns
Uteno
jnüͤſne.
tockb⸗

ſcbu
cor

GFo.

materia ſʒ ex nihilo: que quidẽ rõnaliſ.
intellectualis.ſpũalis.ſemꝑ viuens.ſem

per in motu: quaʒ ſignaſti lumie vuttus

*

tui: ⁊ ↄſecraſti virtute lauacri tui.ita fa-/

cta eſt capax maieſtatis tue ꝙ a te ſolo ⁊
a niło alio poſſit impleri Quãdo autẽ te

habzʒ plenũ eſt deſideriũ eiꝰ:et iam nihi

aliud qð deſideret᷑ exteriꝰ reſtat.Dũ aũt
aliqͥd exteriꝰ deſiderat:manitfeſtũ eſt ꝙ te
non habʒ interius.quo habito nihil eſt
quod vltra deſideret᷑. Cũ ei ſis ſummũ
et om̃e bonũ:nõ hʒ qð deſideret ampliꝰ
ſi poſſidet te om̃e bonũ.O, ſi nõ deſide
rat om̃e bonum:reſtatvt deſideret alid
qð nõ eſt om̃e bonũ.ergo nec ſummũ bo
nũ.ergo nec deũ:ſed potiꝰ creaturã.Cũ

gqutẽ creaturã deſiderat ↄtinuã famẽ ha

bet. qꝛ licet qdð deſiderat de creatur adi/
piſcat᷑:vacua tñ remanet.qꝛ nihil eſt qð
eam impleat niſi tu ad cuiꝰ imaginẽ ẽ cre

ata Imples autẽ tu eos qͥ nihil aliud de

ſiderant pᷣter te:et ſaò eos dignos te:ſan
ctos:beatos:ĩmaculatos et amicos dei:
q om̃ia reputãt vt ſtercoꝛavt lucrifaciãt
te ſolũ. Hec eſt enĩ beatitudo quã homi
ni ↄtuliſti.hic eſt honoꝛ q̊ eũ int᷑ oẽs crea

turas ⁊ ſuꝑ om̃s honoꝛificaſti:vt ſit ad/

mirabile nomẽ tuũ in vniuerſa terra Ec
ce dñe deꝰ meꝰ ſumme optime om̃ipotẽ

tiſſime:inueni locũ vbi tu habitas.qꝛ in

anĩa quã creaſti ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ
tuã:q̃ te ſolũ querit ⁊ deſiderat.qꝛ nõ in
illa ꝗᷓ te nõ querit nec deſiderat.
O neq; ꝑ ſenſus exteripꝛes neq; inte
rioꝛes inueniri põt deꝰ. Ea XXXI.

Go erraui ſi
cut ouis q̃ perierat:q̃rẽs te
exteriꝰqͥ es interiꝰ:⁊ multũ
lab oꝛaui q̃rens te extra me:⁊ tu habitaſ
in me. ſi t ego deſidereʒ te. Circuiui vi
cos ⁊ plateas ciuitatꝭ huiꝰ mũdi:qᷓrens

te ⁊ nõ inueni.qꝛ male q̃rebam foꝛis qð
erat intꝰ. Diſi nuncios meos omẽs ſen

ſus exterioꝛes vt qᷓrerem te:⁊ nõ inueni.
qꝛ male qᷓrebam. Uideo enĩ lux mea de?
qͥ iluminaſti me:qꝛ male te ꝑ illos quere

bam. qꝛ tu es intꝰ:et tñ ipᷣi vbi intrauen

neſcinerũt. Nã oculi dicũt: ſi coloꝛatus
nõ fuit ꝑ nos nõ intrauit. Aures dicũt:

XXVI

ſi ſonitũ nõ fecit ꝑ nos nõ trãſiuit.a/
ſus dicit.ſi nõ oluit ꝑ menõ venit. Gu/⸗
ſtus dicit:ſi nõ ſapuit ꝑ me nõ introiuit
Tactus etiã addit:ſi coꝛpulentꝰ non eſt
nihil me de hac re interroges. Non iſta
igit᷑ ſunt deꝰmeꝰ Nõ eni ſpeciẽ coꝛpon.
nõ decus temꝑis.nõ candoꝛẽ lucis.non
coloꝛẽ.nõ dulciũ melodiaꝝ cantꝰ:⁊ que/
cũq; dulce ſonantia.nõ floꝝ ⁊ vnguẽeto/
rũ vł aromatũ odoꝛes.nõ mella vł man
na guſti delectabilia.nõ cetera ad tangẽ
dũ vl amplexandũ amabilia:nec omnia
alia ſenſibo his ſubiecta quero:cũ deum
meum qro. Abſit vt iſta crediderim deũ

meum: qᷓ etiã a bꝛutaliũ ſenſiba cõpꝛehẽ/

dunt᷑.Et tñ cum deũ meum qro: qro ni
hilominꝰ quandã lucẽ ſuꝑ oẽm lucẽ ãm
nõ capit oculus:quandã voceʒ ſuꝑ oẽm
vocẽ:quã nõ capit auris:quendã odoꝛẽ
ſuꝑ oẽm odoꝛẽ quẽ nõ capit naris:quen
dã dulcoꝛẽ ſuꝑ oẽm dulcoꝛẽ quẽ non ca
pit guſtus:quendã amplexũ ſuꝑ omneʒ
amplexũ quẽ nõ capit tactꝰ. Iſta lux q/
dem fulget:vbi locꝰ nõ capit.iſta vox ſo
nat vbi ſpiritꝰnõ rapit.odoꝛ iſte redolet
vbi flatꝰ non ſpargit.ſapoꝛ iſte ſapit vbi
nõ eſt edacitas. amplexꝰ iſte tangit᷑ vbi
nõ diuellit. Hic eſt deꝰ meꝰ ⁊ nõ extima
bitur aliꝰ ad illũ:h̊ quero cũ deum meuzʒ
quero.iſtud amo cũ deuʒ meũ amo.Ge
ro te amaui pulcritudo tam antiq̃ ⁊ tam
noua:ſero te amaui:et tu intꝰ eras ⁊ ego
foꝛis:et ibi te q̃rebam: et in iſta foꝛmoſa

⁊ tecum nõ eram. Ea me tenebant longe
a te:q̃ eſſe nõ poterãt niſi in te.Circuibã
enĩ omia q̃rens te ⁊ ꝓpter omiĩa derelin/
quẽs me. Interrogaui terraʒ ſi eſſet deꝰ
meꝰ:et dixit mihi ꝙ nõ:⁊ omia que in ea
ſunt h idẽ ↄfeſſa ſunt Interrogaui mare
⁊ abyſſos ⁊ reptilia q̃ in eis ſunt:⁊ rũde
runt. Non ſumus de tuus:quere ſuper
nos. Interrogaui flabileʒ aerem:et ina t
vniuerſus aer cũ oĩbo incolis ſuis.Falli
tur anaximenes nõ ſum ego deꝰ tuꝰ. In

terrogaui celum ſolem lunã ⁊ ſtellas:ne/

q; nos ſumꝰ deus tuus inquiunt.Et di

xi omibus his qͥ circũſtant foꝛes carnis

mee: dicite mihi de deo meo qð vos no/
ſcitis:dicite mihi aliquid de illo. Et ex/
4

(VBoliloquia

ſti me ⁊ inueni te⁊ me.vbi inueni meiibi
oↄgnoui me.vbi inueni te:ibi ↄgnoui te.
vbiautẽ cognoui te:ibi illuminaſtime.
Bratias tibi lux mea quoniã illumina/
ſti me.Quid eſt qð dixi cognoui te? õ
ne tu es deꝰ incõpꝛehẽſibilis et imẽſus:
rex reguʒ:⁊ dñs dñantiũ:qͥ ſolus habes
uimmoꝛtalitatẽ et lucẽ habitas inacceſſi/
bilem:quẽ nullus hominũ vidit:iſed nec
videre poteſt: Hõne tu es deỹ abſcondi/

clamauerunt om̃es voce grandi. Jpᷣe fe
cit nos. Interrogaui mundi molem:dic
mihi ſi es deꝰ meus an nõ.Et rũdit vo/
ce foꝛti.HNõ ſum inquit ego: ſed ꝑ iſßum
ſum ego.quẽ queris in me:ipſe fecit me.
ſuꝑ me quere:q regit me:qui fecit te. In
terrogatio creaturarũ ꝓſunda eſt cõſide
ratio iparum.reſponſio atteſtatio ipᷣarũ
de deo. quoniã omia clamat: deꝰ nos fe/
cit.Quoniã vt ait apłus inuiſibilia dei
3 ea que facta ſunt:a creatura mũdi intel

lecta cõſpiciunt᷑.Et redij ad me⁊ intra/

ui in me ⁊ aio ad me.Zuqͥs es?! Et rñndi

mihi. Homo rationalis ⁊ moꝛtalis. Et
incepi diſcutere qͥd hoc eſſet: ⁊ dixi. Un
e hoc tale anĩal dñe deꝰ meꝰ? Unde ni

ſi abs te:tu feciſti me ⁊ nõ ipᷣe me. Quis

u ꝑ quẽ viuo ego.tu ꝑ quẽ viuunt

omia. Quis tu: Tu dñe deꝰ meꝰ verus
ſolus omipotens⁊ eternus: ⁊ incõpꝛe
henſibilis ⁊ immẽſus.qui ſemꝑ viuis ⁊
nihil moꝛitur in te immoꝛtal habitans
eternitatẽ.mirabilis ocuł angeloꝝ.ine/
narrabilis.imꝑſcrutabilis ⁊ innomina/
bilis:deꝰ viuus ⁊ verꝰ:terribilis ⁊ foꝛt:
neſciens pꝛincipiũ neq; fineʒ.pncipium
omniũ atq; finis:qͥ es ante pmoꝛdia ſe/
culoꝝ ⁊ ante om̃s ſeculoꝝ oꝛigines.Cu
es deꝰ meus ⁊ dñs omniũ q̃ creaſti:et a/

pud te oĩum ſtabiliũ ſtant cauſe:⁊ oĩvum

mutabiliũ apud te immutabules manẽt
oꝛigines:⁊ oĩm rationabiliũ ⁊ irrationa
biliũ atq; temꝑaliũ ſempiterne viuũt ra
nones
meus.dic miſericors miſero tuo.dic q̃
ſo ꝑ miſeratiões tuas. vnde h̊ tale anĩal
niſi abs te:En quiſq; ſeſe faciẽdi erit ar
tifex: an aliunde q; a te trabhit᷑ eſſe ⁊ viue
re: Põne tu es ſummũ eſſe a q̊ eſt om̃e eſ
ſe? Quicqd eni eſt a te eſt. qꝛ ſine te nihil
eſt. Nõne tu es fons vite:a q̊ fluit oĩs vi
ta:?: Quicqͥd eni viuit ꝑ te viuit.qꝛ ſine te
nihil viuit. Tu ergo dñe feciſti me:que/
ro quis fecit metu dñe feciſti: ſine q̊ fa/
ctum eſt nihil. Tu factoꝛ meꝰ:ego opus

tuũj. Gratias tibi ago dñe deꝰ meus: per

quẽ viuo ego:⁊ ꝑ quẽ oĩa viuũt.qm̃ ſeci
ſti me. Bratias tibiplaſmatoꝛ meꝰ.quia
manꝰ tue fecerũt me ⁊ plaſmauerunt me
BGBratias tibi lux mea.quoniã illum ina/

ic mihi ſupplici ſeruo tuo deꝰ

tus ⁊ imꝑſcrutabil maieſtatis:ſolus tui
ipᷣius maximꝰ cognitoꝛ ⁊ mirabilis con

templatoꝛ? QOuis ergo cognouit qð nũ/
qꝙ̃; vidii: Dixiſti eni in veritate tua. Nõ
vigebit me hõ ⁊ viuet.Dixit ⁊ pꝛeco tu
us ꝑ veritatẽ tuã. Deũ nemo vidit
di

Quis ergo cognouit qð nũq; vidit:

xit etiã veritas tua. fiemo nouit ſilium
niſi pater: neq; patrẽ qs nouit niſi filius
HBola trinitas tua:ſoli ſibi integre nota

eſt:que exuperat oẽm ſenſum. Quidẽ er

go qð dixi: qꝛ cognoui te: Quis eniʒ co
gnouit teniſi tu te Tu qu ppe ſolus de
us ofnipotens ſuꝑlaudabit ⁊ ſuꝑgloꝛio

ſus ⁊ ſuꝑexaltatus ⁊ altiſſimꝰ ⁊ ſuꝑeſſen

tialis in ſanctiſſimis ⁊ diuiniſſimis elo/
quijs nominaris.quoniã ſuꝑ oẽm eſſen
tiam intelligibilẽ ſiue intellectualem at/
q; ſenſibilẽ:⁊ ſuꝑ om̃e nomẽ qð nomina

tur non ſolũ in hoc ſeculo:ſed etiã ĩ futu

ro:ſuꝑeſſentialiter ⁊ ſuꝑintelligibiliteſ/
ſe dignoſceris. quoniã ſuꝑeſſentiali ⁊ oc
cyulta diuinitate:ſuꝑ omnẽ rationẽ:intel

lectum ⁊ eſſentiã inacceſſibiliter ⁊ imper
ſcrutabiliter habitas ĩ teipᷣo.vbi lux in/

acceſſibilis:⁊ lumẽ imꝑſcrutabile: et in/

coõpꝛehenſibile:⁊ inenarrabile:ad quod

nõ attingit aliqð lumen.quoniã incon/

templa bile ⁊ inu iſibile ⁊ ſuꝑrationaleet

ſuꝑintelligibile? ſuꝑinacceſſibile:⁊ ſuꝑ/

incõmutabile ⁊ ſuꝑincõmunicabile cre/
ditur:qdᷣ nullus vnq; angeloꝛuʒ vel ho
minũ vidit ſed nec videre põt. Hocẽ ce/
lum tuũ dñje:celũ celans ſuꝑarcanũ:ſuꝑ

intelligibile ſuꝑrationale ⁊ ſuꝑeſſentia/

lelumen. de quo dicit᷑.Celũ celi domĩo.

Celum celi cui terra eſt om̃e celuʒ.quia

ſupmirabiliter exaltatũ eſt ſuꝑ omecelũ
ad qð etiã terra eſt ipᷣm celum empireũ:
hoc eſt celi domino: quia nulli notum

vie
qui
tren
uit
qu
nici
uu
in
ulten
ione
ſgenri
no⸗
lepin
Ecke⸗
CN
tann
binot
lioce
chſege
canan
ſna⸗d
Noter
1W
ludn
diri

fabh

tñdñ.
nuci/⸗
foͤtcet
finer
Uonine
Logno

ſbict
ſeteſ

ſine
Wes
mhi⸗
Den
dchni

nnabi niſi domino:ad quod nemo aſcẽdit niſi rioꝛem aureʒ coꝛdis mei:⁊ rupiſti ſurdi/
Nei. qui ð celo deſcendit.qꝛ nemo nonit pa/ tatem meã:⁊ audiui vocẽ tuã:⁊ illumina
hnimne trem niſi füius ⁊ eoꝛũ ſpiritꝰ:⁊ nemo no ſti cecitatẽ meã:et vidi lucẽ tuã: 2 cogno
Luni uit filium niſi pater ⁊ eoꝛũ ſpiritꝰ.Soli ui quoniã deꝰ meus es tu Pꝛopterea di
ir fe quidem tibi trinitas integre nota es tri / xiqꝙ cognouite. Cognoui enĩ te qm̃ deꝰ
ininnꝛe: nitas ſancta trinitas ſuꝑmirabi: ⁊ ſuʒ meus es tu. Eognoui te ſolũ voru deuz
Shabeg inenarrabilis: ⁊ ſuꝑinſcrutabilis: ⁊ ſuꝑ/ ⁊ quẽ miſiſti ieſum chriſtũ. Eꝛat tempꝰ
taceſ„ inacceſſibilis:ſuꝑincõpꝛehenſibilis:ſu/⸗ quãdo nõ cognolcebaʒ te.ve tempoꝛi il ðM
bleunee perintelligibilis: ſuꝑelſentialis:ſuꝑeſſen liquãdo nõ cognoſcebã te.ve cecitati il/
Mondi, tialiter exuperans omnẽ ſenſum: omne; li quaãdo nõ videbam te. ve ſurditati illi
ſostni rationem: omnẽ intellectum: omnẽ intel quãdo nõ audiebam te. Cecus ⁊ ſurduſ
dligcen ligentiam: omnẽ eſſentiam ſuꝑceleſtium ꝑ ſoꝛmoſa que feciſti defoꝛmis irruebaʒ
toi, animoꝛũ:quaʒ neq; dicere neq; cogiare Et mecum eras et tecũ nõ eram:⁊ ea me
ſ neq intelligere nec; cognoſcere poſſibi/renebant longea te quenõ eſſent niſi eſ/
rerotu le eſt: eti oculis angeloꝛuʒ . Unde ergo ſent in te. Illuminaſti melux mũdi ⁊ vA
cognoui te dñe deus altiſſime ſuꝑ omnę di tex amani te HNẽo qppe te amat niſiiid
urd terram:ſuꝑ omne celum:quẽ neq; cheru tevidʒ:⁊ nẽo tevidʒ niſi ꝗ te amat Bero
bitſlinn bin ꝑfecte cognoſcunt: neq; ſeraphin:ſy te amaui pulcritudo tã ãtiã ⁊ tã noua ſe
Hiilins alis contemplationũ ſuarũ velatur faci⸗ ro te amaui.ve tꝑi illi quãgo ii amaui te
nci⸗ es ſeenti ſun ſolium ercelſuz ꝛ eleuatu· ¶ ¶Lonkeſſio vere fidei. IEa. XXXII
nigu clamantes ⁊ dicentes. Hanctus ſanctꝰ — atig ſcibi aao
ue ſanctꝰ dũs deus exercituũ. plena eſt om gugitiote G 0
usde nis terra gloꝛia tua Expauit pꝛopheta lux mea q illũiaſti me ⁊ ↄgnoui
di dixit. Ue mihi quia tacui. qꝛ vir pob,· te. Qualit cognoui te: Cogno
1ſheſen lut labijſ ego ſuʒ Et expauit coꝛ uz uite ſolũ deũ viuũ ⁊ veꝝ creatoꝛẽ meuʒ 8
limoc⸗ dixi Ue mihi: qꝛ nõ tacui qꝛ vir Rerd Hognoui te creatoꝛẽ celi⁊ tre viſibiliuʒ
encn labijs ego ſu. ſz dixu cognoui eedim ꝛ iuiſibilin: deñ ven oipoteétẽ ĩmoꝛ
RKr tñ dñe ve tacentibo de te. quoniã loqdces tmalẽ ꝛ⁊ inuiſt ibile: incircũſcriptibilẽ: inter/
nic muti fiñt ſine te. Et ego dñe deus meus minabilẽ:eternũ:inacceſſibilẽ:incõphen
dia nõ tacebo: quoniã feciſti me: ⁊ illumina/ ſibilẽ: impſcrutabilẽ: incõmutabilẽ:imẽ
buth ſti mex inueni me:et cognoui te quoniã ſuz: infinitũ: pncipiũ oĩm viſibiliũ ⁊ iui
liro illuminaſt me. Sʒ qualiter cognoui te ſibiliũ creatura ꝝ:ꝑ quẽ ola facta ſunt:p
luen Kognoui te in te. Cognoui te non ſicat quẽ cũcta ſubſiſtũt elemẽta. Cui⸗ maie/
M tibi es: ſed cognoui te ſicut mihi es:et ñ ſtas ſic pncipiũ nũq; habuit:ſic nec deſi
ſnnpe ſine te ſeg in te. qꝛ tu es lux que illumina ner in eternuũ. Cognoni te vnũ ſolũ verũ
blurnn, ſti me. Dicut eni tibi es:ſoli tibicogni / deũ etemũ pf̃em ⁊ filiũ et ſpmſctm̃:tres
leain⸗ tus es.ſicut mihi es ſm gratiam tuaʒ et qͥdẽ ꝑſonas ſʒ vnã eſſentiã oĩno ſimpli/
Uiauc mihi cognitus es. Sed quid mibi es: cẽ: indiuiſamq; natur: ⁊ pfeʒ a nilo: fili/
inr Dic mihi mificoꝛs famulo tuo miſero: uʒ a pfe ſolo: ⁊ ſpm̃ſctm̃ piter abvtroq;:
inllea dic mihi ꝑ miſerationes tuaſ quid mihi abſcq; initio:ſemꝑ ⁊ ſine fine deũ trinũ ⁊
nſ⸗ es: Dic anie mee:ſalus tua ego ſum:no/ vnũ ſolũ veꝝ deu oipotẽtẽ vnũ vniuer
blece⸗ liabſcondere a me faciẽ tuam ne moꝛiar ſoꝝ pncipiũ:creatoꝛẽ oĩm viſibiliũ: ⁊ in
Gtfo SsSine me loqui apud miſericoꝛdiã tuẽ: uiſibilii: ſpujaliũa tpaliũ:qͥ tua oiportẽti
Naian me terram ? cinerez. ſine me loqui apnuad Stute ſil ab initio tpis vtrãq; de nihilo
nüiſ miſericoꝛdiaʒ tuã.quoniã miſericoꝛdia adidiſti creaturã ſpũalẽ ⁊ coꝛpalẽ:ange/
Neſanni⸗ tua magna eſt ſuꝑ me loquar ad deũ me ſicã vicʒ ⁊ mũdanã ac deinde humanaʒ
on. um cũ ſim puluis ⁊ cinis. Dic mihi ſup guaſi cõmunem ex coꝛpoꝛe ⁊ ſpiritu cõ/⸗
li plici tuo: dic mihi mificoꝛs miſero tuo. ſtitutam. Cognouite:et confiteoꝛ te de⸗
eatii dic p miſer gtiones tuas qu id mihi c8⁷ um patrem ingenitum:te fil iũ 9 P atre ge
hitcha:. Et intonaſti deſuꝑ voce grandi in inte nitũ:te ſpmſanctũ ꝑaclitũ neq; Gentu;

5

Soliloquia

neq; ingenitũ:ſctãm ⁊ indiuiduã trinita
tẽ in tribo coeq̃libo ꝑſoniſ ↄſubſtãtialibo:
7 coeternis.trinitatẽ in vnitate:⁊ vnita/
tẽ ĩ trinitate:coꝛde credens ad iuſticiã:⁊

oꝛeↄfitẽs ad ſalutẽ.Cognoui te veꝝ de

um ⁊ dñm nf̃m ieſuz chꝛiſtũ filiũ dei vni
genitũ:creatoꝛẽ ſaluatoꝛẽ ⁊ redẽptoꝛem
meũ:⁊ totiꝰ hũani gener:quẽ ↄfiteoꝛ ex
fe genitũ añ ſecła.deũ de deo.lumẽ de
umie.deũ veꝝ de deo vero. nõ factũ ſed
genitũ:ↄſubſtãtialẽ ⁊ coeternũ pr̃i ⁊ ſpi
rituiſancto:pꝑ quez oĩa facta ſunt a pnci/
pio:firmiter credẽs ⁊ veracit᷑ ↄfitens te
deũ vnigenitũ ieſum chꝛiſtũ ppter ſalu/
tẽ hoĩm a tota trinitate cõiter incarnatũ
⁊ ex maria ꝑpetua vᷣgine:ſpũſſancti co/
oꝑatiõe ↄceptũ:veꝝ hoĩeʒ factũ ex anĩa
rationali ⁊ hũana carne ſubſiſtẽtẽ. Qui
cũ ſᷣm diuinitatẽ vnigenitꝰ dei impaſſi/
bilis ſis parit᷑ ⁊ imoꝛtal:ꝓpter nimiã di
lectionẽ tuã qua dilexiſti noſ:idẽ ipᷣe dei
filiꝰ ᷣm hũanitatẽ factus es paſſibilis ⁊

moꝛtalis.Qui ꝓpter ſalutẽ hũani gene

ris vnice fili dei ĩ ligno cruò pati digna
tus es paſſionẽ ⁊ moꝛtẽ:vt nos a moꝛte
ꝑꝓpetua liberares:atq; ad inferos:vbi ſe
debãt in tenebꝛis pr̃es nr̃i:auctoꝛ lumi/

nis deſcẽdiſti⁊ die tercia głoſus victoꝛ

ab inferis ad ſuꝑos reſurrexiſti:reſumẽſ
ſacrũ coꝛpꝰ qð ꝓ peccaꝭ nr̃is moꝛtuũ ia
cerat in ſepulcro:⁊ viuiſicans ſᷣm ſcri/
pturas die tercia:vt ipᷣm in pr̃is dextra
collocares. Aſſumpta nãq; tecũ ex infe/
ris captiuitate quam captiuauerat anti
quus hoſtis:hũani generꝭ inimicꝰ:verꝰ
dei filiꝰ cũ nr̃e camis ſuba.i.cũ aĩa ⁊ car
ne hũana ex vᷣgine glłoſa aſſumpta:ſuꝑ
omes celos aſcẽdiſti:tranſcendẽs om̃es
oꝛdines angeloꝝ:vbi ſedes ad dexteraʒ
dei pr̃is:vbi eſt fons vite ⁊ lumẽ inacceſ
ſibile:⁊ pax dñi q̃ exuperat oẽm ſenſum.
Ibi te deũ verũ ⁊ hoĩem ieſum chꝛiſtuʒ
adoꝛamꝰ ⁊ credimꝰ:ↄfitẽtes te patrẽ ha

bere deũ. Indeq; te venturũ iudicẽ in fi

ne ſeculi expectamꝰ:vt iudices viuos et
moꝛtuos:et reddas om̃ibb bonis ⁊ malł

ſim oꝑa ſua:que opati ſunt ĩ hac vita:vb

pꝛemiũ vel ſuppliciũ:pꝛout vnuſquiſq;
dignus fuerit requie vel erumna. Reſur
gent enĩ in illa diea voce vᷣtutis tue oẽs

homĩes:quotquot humanã animã acce

perũt in carne ſua:quã hic habuerũt:vt
totus homo ꝓ meritis vł gloꝛiã ſuſcipi
at vel gehennã. Cu es ipᷣe vita ⁊ reſurre
ctio noſtra:quẽ ſaluatoꝛẽ expectamꝰ do
minũ ieſum chꝛiſtũ:qui refoꝛmabit coꝛ/
pus humilitat noſtreↄfiguratũ coꝛpo/
ri claritat ſue.Cognoui te deũ verum ⁊
vnũ ſpiritũſanctũ patris ⁊ filij ab vtro/
q; pariter ꝓcedentẽ:ↄſubſtantialẽ ⁊ co/
eternũ patri ⁊ filio: ꝑaclitũ ⁊ aduocatuʒ

noſtrũ:qui ſuꝑ eundẽ deũ ⁊ dñũm noſtrũ

ieſum chꝛiſtũ in colũbe ſpecie deſcẽdiſti
et ſuꝑ apłos in linguis igneis apparui/
ſti. Qui ⁊ omnes ſanctos ⁊ electos dei a
pncipio tue gre munere docuiſti:⁊ oꝛa ꝓ

phetaruʒ vt enarrarent mirabilia regni

dei aperuiſti:qui ab omnib ſanctis dei
cũ patre ⁊ filio ſimul adoꝛaris ⁊ gloꝛifi/
caris. Inter quoſ ⁊ ego filius ancille tue
toto coꝛde meo gloꝛifico nomẽ tuũ:quo

niam illuminaſti me.Cu enĩ es vera lux
lumen veridicũ:ignis dei:⁊ magiſter ſpi

rituũ:qui vnctiõe tua doces nos omneʒ
veritatẽ:ſpiritꝰ veritatis:ſine quo ĩpoſſi
bile eſt placere deo.quoniã tuipᷣe deꝰ es
ex deo:et lux de luce:pcedens a patre lu
minũ ineffabiliter:et a ſuo filio dño nr̃o

ieſu chꝛiſto:quibo ↄſubſtantialis et coe⸗

qualis ⁊ coetemus exiſtens in vnius tri
nitatis eſſentia ſuꝑeſſentialiter congloꝛi
gris ⁊ conregnas.Cognoui te vnũ deũ
viuum ⁊ verũ patrẽ ⁊ filiũ et ſpiritũſan/

ctum:trinũ quidẽ in ꝑſonis ſed vnuʒ in
eſſentia:quẽ confiteoꝛ:adoꝛo ⁊ gloꝛifico

toto coꝛde meo verũ deum ſolũ ſanctuʒ

immoꝛtalẽ: inuiſibilẽ: incõmutabilẽ: in/
acceſſibilẽ:imꝑſcrutabilẽ:vnum lumen:

vnum ſolem:vnum panẽ:vnã vitã:vnuzʒ
bonum:vnũ pᷣncipiũ:vnũ finẽ:vnũ crea

quẽ om̃ia ſubſiſtũt.ꝑ quẽ oĩa gubnãtur

regunt᷑ ⁊ viuificant᷑ que in ceł ſunt⁊ que

in terris:⁊ que ſub terra:pꝛeter quẽ non
eſt deus in celo ⁊ in terra. Sic cognoui
te dñe deꝰ:cognitoꝛ meus: ſic cognoui
te. Cognoui te ꝑ fidẽ tuã quã inſpiraſti
mihi.lux mea lumẽ oculoꝝ meoꝝ domi
ne deuſ meꝰ:ſpes omniũ finiũ terre:gau

dium letificans iuuentutẽ meã:⁊ bonuʒ

ſten
nii
mnine
dis
ſzqu
benn
mnüni.
nſlen
ſon
dunt
daigai

fblia⸗
poecog
enebro
pidc
W
er
lune
citat
unb⸗
homa
oꝛna
enee
meuo:
enor
Ousc
ſein⸗
Mden
Nensn
gatig
banntl
Meroe
n
auree
cef
Ubest
Rryic
Ri.

inine
ui
iſuln
1teſume
nm do
bitcor,
cpo/
erum
byro⸗/
ler co/
oeatu;
noſtrü
idiſti
pparui,
ios deit
tinon
iangi
mens dei
1Corifi
nalleme
uirquo⸗
wenlar
Wer
Woo;
egvoipoſi
mußßedes
Papupelu
ᷣ
o/,
mmuofn
ngoi
müden
ſiiſan⸗
Swmuzin
Gmn
üſmen;
Uunblin
unlumen
ntum
vnues
FUinper
Cbün
ſunttaue
Mihon
oul
ghon
piuſt
nregan
abon;

ſuſtentans ſenectutẽ meã. In te eniʒ do⸗

mine iubilãt om̃ia oſſa mea dicẽtia.Do

mine s ſimilis ibi. Muis ſilis tibi in
dijs dne:nõ quẽe fecit manus hominuʒ:
ſʒ qui feciſti manꝰ hominũ. Simulacra
gentiũ argẽtum ⁊ aurũ oꝑa manuũ ho/
minũ. Hõò ſic operatoꝛ hominũ.Omneſ
dij gentiũ demonia: dominꝰ autẽ celos

fecit:dñs ipᷣe eſt deuſ.Dij qui nõ fecerũt

celum ⁊ terrã:pereant de celo ⁊ de terra:
deü qui creauit celũ ⁊ terram:celi ⁊ terra

benedicant.

¶ De con feſſione pꝛopꝛie vilitatis.
L ¶Ca ituluũ. X X“III.
WBis ſimilifti
bi etiã in dijs dñe:qͥs ſimil
tibi?magnificus in ſanctita
e: terribilis atq; laudabilis ⁊ faciẽs mi

rabilia. Dero te cognoui lumẽ veruʒ. ſe

ro te cognoui.Erat aũt nubes magna et

tenebꝛoſa ante oculos vanitatꝭ mee:ita

vt videre nõ poſſem ſolẽ iu ſticie et lumẽ
veritatis. Inuoluebar in tenebꝛis fuli
tenebꝛarũ:tenebꝛas meas amabaʒ.quia
lumẽ nõ cognoſcebam. Cecus eram ⁊ ce

citatẽ amabam ⁊ ad tenebꝛas ꝑ tenebꝛai
ambulabã. Quis inð me eduxit vbi erã

homo cecus ſedens in tenebꝛis ⁊ vmbꝛa
moꝛtis? Quis accepit manũ meã vt in/
de me educerer? Quis eſt ille illumĩatoꝛ
meus?: Hõ enĩ querebã eũ ⁊ ipᷣe queſiuit
me:nõ vocabam eum ⁊ ipᷣe vocauit me.
Duis eſt ille:. Tu es dñe deus meꝰ mi /
ſericoꝛs ⁊ miſeratoꝛ.pater miſericoꝛdia/
rũ ⁊ deus totiꝰ ↄſolatiõis.tu ſancte dñe
deus meꝰ: quẽ cõfiteoꝛ toto coꝛde meo:
gratias agens nomini tuo.Nõ te quere
bam.tu me queſiuiſti:nõ te innocabã:tu
me vocaſti. Uocaſti enim me nomĩe tuo
Intonaſti deſuꝑ voce grandi in interio
rẽ aurẽ coꝛdis mei Fiat lux⁊ facta ẽ lux:
⁊ diſceſſit nubes magna ⁊ liquefacta eſt
nubes tenebꝛoſa:q̃ operuerat ocłos meę
os:⁊ vidi lucẽ tuã:et cognoui vocẽ tuã:
⁊ dixi. Vere dñe tu es deꝰ meꝰ qͥ eduxi⸗/
ſti me de tenebꝛis ⁊ vmbꝛa moꝛtis:⁊ vo
caſti me ĩ admirabile lumẽ tuũ:⁊ ecce vi
deo. Gratias tibi illuminatoꝛ meus.t
ꝓuerſus ſum ⁊ vidi tenebꝛas in qb fue/

ram: ⁊ abyſſum tenebꝛoſam in qua iacu/
eram: ⁊ contremui: ⁊ expaui:⁊ dixi.Ue

ve tenebꝛis meis ĩ quibo iacui. Ule ve ce
citati illi in qua videre nõ poteram lumẽ
celi. Ue ve preterite ignoꝛãtie mee qu⸗⸗
do nõ cognoſcebaʒ te dñne. Gratias tibi
ago illumĩatoꝛ ⁊ liberatoꝛ meus qm̃ illu
minaſti me ⁊ cognoui te. Sero cognoui
te veritas antiqua:ſero te cognoui veri/
tas eterna. Tu eras in lumie: ⁊ ego in te
nebꝛis:⁊ nõ cognoſcebam te.qꝛ lumĩa/
ri nõ poteraʒ ſine te:⁊ nõ eſt lux extra te.

*

¶Xonſide arie diuine maieſtatis.

Ancte ſancto

rũ deus inextimabilis maie
ſtatis: deus deoꝝ ⁊ dñs do

minoꝛũ mirabilis inenarrabilis inexco/

gitabilis:quẽ contremiſcũt in celo ange

lice ptãtes:quẽ adoꝛant om̃es dñatiões
⁊ thꝛoni:⁊ om̃es virtutes pauent a con/
ſpectu tuoꝛcuiꝰ potẽtie ⁊ ſapietie nõ eſt
numerus.qui fundaſti mundũ ſuꝑ nibi
lũ:⁊ mare colligaſti in aere quaſi in vtre
om̃ipotẽtiſſime ſctiſſime foꝛtiſſime deui
ſpũum vniuerſecarnis a cuiꝰ ↄſpectu fu
git celũ ⁊ terra:ad cuiꝰ nutũ oĩa ſe ſubij/
ciunt elemẽta:te adoꝛẽt ⁊ gloꝛiſicẽt om̃s
creature tue.Et ego fil ancille tue ꝑ fi/
dẽ tuã flecto ceruicẽ coꝛdis mei ſub pedi
bus maieſtatꝭ tue:gr̃as agenſ qm̃ digna
tus es ꝑ tuã miſericoꝛdiã illumiare me.
Lumẽ veꝝ.lumẽ ſctm̃.lumen delectabi
le.lumẽ admirabile.lumẽ ſuꝑlaudabile:
qð illumiat oẽm hoĩem venientẽ in hũc
mundũ ⁊ etiã oculos angeloꝝ.Ecce vi /
deo.gr̃as ago.Ecce video lumẽ celi:in-
terlucet ocul mentꝭ mee radiꝰ deſuꝑ a fa
cie lumĩs tui:⁊ letificat oĩa oſſa mea. O
ſi ꝑficeret᷑ in me.Auge q̃ſo lumis auctoꝛ
Auge q̃ſo qð interlucet in me.Dilatetur
obſecro dilatet᷑ ex te. Quid eſt ̊ qð ſen/
tioꝛqͥs eſt ignis qͥ calefacit coꝛ meũ:que
eſt lux q̃ irradiat coꝛ meuz. O ignis qui
ſemper ardes ⁊ nunq; extingueris:accẽ/
deme.O lux que ſemper luces: ⁊ nunqᷓ;
obfuſcaris illumina me.O vtinã arderẽ
ex te. Ignis ſancte q; dulciter ardes: q;ᷓ
ſecrete luces.qᷓ; deſideranter aduris.Ue

omnẽ mũdũ:cuiꝰ lux implet mũdũ. Uele

cecis oculis q te nõ vident ſol illuminãſ
celũ ⁊ terrã. Ue caligantib ocuł q te vi
derenõ poſſunt.ve auertentibo oculis vt
nõ videant veritatẽ.ve nõ auertẽtibꝰ vt

nõ videant vanitatẽ. Nequeũt enĩ oculi

alſueti tenebꝛis ſumme venitat; radios
intueri:nec ſciũt de lumine aliqͥd extima
re:quoꝝ eſt in tenebꝛis habitatio.Tene

bꝛas vident.tenebꝛas diligũt. tenebꝛas
appꝛobant. de tenebꝛis eũtes ĩ tenebꝛas
neſciüt vbi coꝛruãt. Miſeri qui neſciũt
qd amittant:et miſerioꝛes vtiq; qͥ ſciũt
quid amittũt:qͥ cadũt aꝑtis oculis:⁊ de
ſcendũt in infernũ viuetes.O lux beatiſ
ſima que nõ niſi a purgatiſſimis oculis
videri potes. Beati mũdo coꝛde:quo/
niã ipi deũ videbũt. Munda me mun/
dans virtuſ:ſana oculos meos:vt ſanis

oculis te ↄtempler:quẽ nõ niſi ſani ocu/

li intuentur. Mufer queſo ſquamas cali

ginis antique radio tue illumiationis:
ſplendor inacceſſibilis:vt te viderevale
am irreuerberatis obtutibo:⁊ in lumine
tuo videam lumẽ. Gratias tibi ago lux
mea.Ecce video. Dilatetur obſecro vi/

ſus meus dñe ex te. Reuela ocłos meos

vt conſiderem mirabilia de lege tua:qui
es mirabilis in ſanc tuis.Gratias tibi
ago lumẽ meũ.Ecce video:ſed ꝑ ſpecu/
lum in enigmate. Sed qñ facie ad faciẽe?:

Nuãdo veniet dies leticie ⁊ exultatõis:

in qua ingrediar in locũ tabermaculi ad/

mirabilis vſq; ad domũ dei:vt videã vi
dentem me facie ad faciem ⁊ ſatietur deſi
C Dedellgerio ⁊ ſiti qnĩein deum.
— EApitulu. X XxXVW.
Wemadgmo
dũ deſiderat ceruus ad fon
tes aquarũ:ita deſiderat a/

ad te deũ fontẽ viuũ:qñ veniam ⁊ appa
rebo ante faciẽ tuaʒ? O fons vite:vena
aquarũ viuentiũ:quãdo veniã ad aquaſ
dulcedinis tue:de terra deſerta inuia et
inaquoſa:vtvideã vᷣtutẽ tuã:⁊ gloꝛiã tu

nöne dñs de m

nima mea ad te deus. Sitiuit ania mea

(Soliloquia

his qͥ nõ ardent ex te:veillis qͥ nõ illumi

nt exte: ve illis à nõ illumi am: ꝛ ſatiem ex aqͥs miſericoꝛdie tue ſi-
nant᷑ ex te.O lumẽ veridicũ illuminans

tim meaʒ: SBitio dñe:fons vite es:ſatia
me: ſitio dñe:ſitio te dei viuũ.O quãdo
veniaz ⁊ apparebo dne ante faciẽ tuam?

putaſne videbo diz illã:diẽ inquã iocun

ditatis ⁊ leticie:diẽ quã ſecit dñs: vt ex/

ultem? ⁊ letemur in ea. O dies pclara et
pulcra neſciens veſperũ:nõ habens oc/

caſum:in qua audia vocẽ laudis:vocem

exultatiõis ⁊ ↄfeſſionis:in qua audiaʒ.
ĩtra i gaudiũ dñi tui.intra ĩ gaudiũ ſem
piternũ:in domũ dñi dei tui: vbi ſũt ma
gna:⁊ inſcrutabilia:⁊ mirabilia:quoꝛuzʒ
nõ eſt numerꝰ. Intra in gaudiuʒ ſine tri
ſticia:qð cõtinet eternã leticiam:vbi erit
om̃e bonũ:⁊ nõ erit aliqð malũ: vbi erit
quicqͥd voles:⁊ non erit quicqͥd noles:
vbi erit vita vitalis:dulcis ⁊ amabilis:
ſemꝑq; memoꝛialis:vbi nõ erit hoſt im
pugnans:nec vlla illecebꝛa:ſed ſumma⁊
certa ſecuritas.ſecura trãquillitas ⁊ trã
quilla iocũditas.iocunda felicitas.felix
eternitas.eterna beatitudo.et beata tri/
nitas:⁊ trinitatis vnitas:⁊ vnitatis dei
tas:⁊ deitatis beata viſio:que eſt gaudi
um dñi dei tui.O gaudiũ ſuꝑ gaudiuʒ.
gaudiũ vincens omne gaudiũ:extra qðᷣ
nõ eſt gaudiũ:quãdo intrabo in te:vt vi

deam deũ meũ qui habitat in te:ibo ⁊vi

debo viſionẽ hanc grandẽ. Ouid eſt qdðᷣ

me detinet? Heu me qꝛ incolatus meꝰp

longat? eſt. heu me ;diu dicet᷑ mihivbi
eſt deꝰtuus:qᷓ;diu dicet᷑ mihi expecta re

expecta Et nüũc que eſt expectatio mea?
eꝰ: Saluatoꝛẽ expecta⸗/
mus dñm nirm ieſum chꝛiſtũ:qͥ refoꝛma/
bit coꝛpꝰ hũilitatis nr̃e:ↄfiguratuʒ coꝛ
poꝛi claritat ſue.Expectamus dñm qñ
reuertat᷑ a nuptijs:vt inducat nos ad ſu

gs nuptias. Cleni domĩe ⁊ noli tardare-

Veni dñe ieſu chꝛiſte: veni viſitare nos
in pace.veni ⁊ educ vinctos de carcere⸗
yt letemur coꝛam tecoꝛde ꝑfecto. Ueni
ſaluatoꝛ nr̃.veni deſideratus cũctis gen
tibus:oſtende faciem tuã ſalui erimus
Ueni lux mea:redemptoꝛ meuſ:educ de
carcere aiam meã ad cõfitenduzʒ nomini
ſancto tuo.Quãdiu miſer iactaboꝛ ĩ flu
ctibus moꝛtalitatis mee: clamans ad te
dñe:⁊ nõ exaudis:ludi clamanteʒ dñe

mmf
lome
tiſſin
qui⸗
frium
opae
oe
ſba
inen
beaci
andeſ
gldea
gunreg
Ccenin
fumn
grice
nenr
rſige
tngn
anan
bateon
c
neNoi
Gieſ
anse
omnẽ
lia ſin
helybe
loſſet
nunh.

widece

ſtcen
wbigan
nunch

Witrid

beu.
ſummm
peri
Houffn
ſuenin
Mleni
Cohe
Mes⸗
nlg.
ſenl
Kn
On

Rſte
rdaud
genmn
guäioan
oryren
Pcme
lenpor/
igepocen
mundiz.
ucüſen
Dbiſürm
Augron
Ciylnem
Inpbient
nwhient
cid woe⸗
amabls
nboßßin
Dmnar
Unori
is ſeli
beatatri⸗
nnsde
ckgn
agaudin⸗
üermas
vit
Neoc
unakgs
nome
nihixbi
wente.
tomen:
epecn/
cnma/
numz
8dimc
ooo
mncnt,
unenos
ege
o Ven
vicimns
lauucde
Gytofpnt
gheiftu
Nalte
nezdie

de hocmari magno: ⁊ adduc me ad poꝛ/

tum felicitatꝭ eterne. Felices ꝗͥ de pericu
lo maris huiꝰ educti ad te deũ poꝛtũ tu

ciſſimũ ꝑuenire meruere. O vere felices

qui de pelago ad littus:de exilio ad pa/

triam:de carcere ad palatium ꝑuenerũt:
optata iam quiete beati:qui bꝛauium il

lud ꝑpetue gloꝛie:quod hic per multas

tribulationes queſierũt iam felici iocun
ditate adepti:letantur in ꝑpetuũ.O ve/
re beati qui iam omniũ maloꝝ exutũſe⸗
curi de ſua immarceſſibili gloꝛia:ad re-/
gnũ decoꝛis ꝑuenire meruerũt. O eter,/

num regnũ:regnũ omniũ ſeculoꝛuʒ:vbi

lumen indeficiens:⁊ pax dei que exupe/
rat omnẽ ſenſum:in quo ſanctoꝝ anie re

quieſcunt:⁊ leticia ſempiterna ſuꝑ capi/
ta eoꝝ:gaudiũ ⁊ exultationẽ obtinebũt:

⁊ fugiet doloꝛ ⁊ gemitꝰ.O qᷓ; gooꝛioſum

eſt regnũ:in quo tecũ dñe regnant oms
ſanctuamicti lumine ſicut veſtimẽto:ha
bentes in capite ſuo coꝛonã de lapidep

cioſo.O regnuʒ beatitudinis ſempiter ⸗

ne:vbi tu dñe ſpes ſanctoꝛuʒ ⁊ diadema
głie:fſacie ad faciẽ videris a ſanctꝭ:letitik/
cans eos vndiqʒ in pace tua qᷓ exuperat
omnẽ ſenſum. Ibi gaudiũ inſinitũ: leti/
cia ſine triſticia:ſalus ſine doloꝛe:via ſi
ne laboꝛe.lux ſine tenebrꝭ.vita ſine moꝛ

te.om̃e bonũ ſine om̃i malo.vbi iuuẽtu/

nunq; ſeneſcit.vbi vita terminuʒ neſcit.

vbi decoꝛ nunq; palleſcit.vbi amoꝛ nũ/

q; tepeſcit.vbi ſanitas nunq; marceſcit.
vbi gaudiuʒ nunq; decreſcit.vbi doloꝛ
nunq; ſentit᷑.vbi gemitꝰnunq; auditur.
vbi triſte nihil videt᷑.vbi leticia ſemꝑ ha
betur.vbi malũ nullũ timet᷑.quoniã ibi
ſummũ bonũ poſſidet᷑:qð eſt videre ſem

per faciẽ dñi vᷣtutũ. Felices igit᷑ qui de

naufraga vita pᷣſenti:ad tanta gaudia iã
ꝑpuenire meruerũt. Inſelices heu nos et
miſeri:qͥ ꝑ huiꝰ maris magni fluctus p/

celloſaſq; voꝛagies:nauẽ trahimꝰ:igno
rantes an ad poꝛtũ ſalutis ꝑuenire vale

amus. Infelices inq; quoꝝ eſt vita l exi
lio:via in periculo:finis in dubio:neſciẽ
tes finẽ noſtrũ.qꝛ om̃ia in futurũ reuã/
tur incerta.Adhuc in pelagi fluctibus
verſamur ſuſpirãtes ad te poꝛtũ maris.
O patria nr̃a:patria ſecura:a longe tevi

demꝰ. Ab p̊ mari te ſalutamꝰ ab hac val
lead te ſuſpiramꝰ: ⁊ nitimur cum lachꝝ
mis ſi quomodo ad te ꝑueniamꝰ. Speſi

humani gener chꝛiſte deꝰ de deo reſugi
um noſtrũ ⁊ virtꝰ:cuiꝰ lumen a longe in
ter caliginoſas nebulas ſuꝑ maris pcel
las:q̃ſi ſtelle maris radiꝰ:oculos noſtroſ
irradiat vt dirigamur ad te poꝛtũ. Gu/
berna dñe nauè noſtraʒ tua dextera:cla/
uo crucis tue:ne peream in fluctibo:ne
nos demergat tempeſtas aque:ne abſoꝛ

beat nos ꝓfundũ.ſed vncino crucis tue

trahe nos ab ̊ pelago ad te ſolamẽ vni
cum noſtrũ:quẽ a longe q̃ſi ſtellã matu/
tinã ⁊ ſolẽ iuſticie vix lachꝛymantibo o/
culis in littoꝛe celeſtis patrie nos expe/
ctantẽ videmꝰ. En ad te clamamꝰ rede/
pti tui:ſed ⁊ nüc exules tui: quos pᷣcioſo
ſanguine redemiſti. Exaudi nos deꝰ ſa-
lutaris noſter.ſpes omniũ finiũ terre⁊ i
mari longe. In mari turbulento verſa/
mur.tu in littoꝛe ſtãs aſpicis ꝑicula no/
ſtra:ſaluos nos fac ꝓpter nomẽ tuũ.Da
nobis dñe inter cyllaʒ ⁊ carybdim:ita tẽ
dere ꝑ mediũ: vt vtroq; ꝑiculo euitato:
ſalua naue ⁊ mercib ſecuri gueniamꝰ ad
poꝛtum. (re de glia

Wm ergo per

uenerimꝰ ad te ſapiẽtie fontẽ.
DMAgd te lumẽ indeficienſ.ad te lu
cem inextinguibilẽ:vt te nõ iam ꝑ ſpecu
lum in enigmate:ſed facie ad faciẽ videa
mus.tũc ſatiabit᷑ in bõis deſideriũ nrjm
qꝛ nihil erit exteriꝰ qð deſideret᷑ niſi tu
dñe ſummũ bonũ:qͥ eris pᷣmiũ btõꝛũ:et
diadema decorꝭ eoꝝ:⁊ leticia ſempiter/
na ſuꝑ capita eoꝝ.pacificãs eos intus ?

extra in pace tua:q̃ exuperat oẽm ſenſuʒ:

Abi videbimꝰ amabimꝰ ⁊ laudabimus
Uidebimus in lumine tuo lumẽ tuum:
quoniã apud te eſt fſons vite:⁊ in lumĩe
tuo videbimus lumen. Quale autem lu
men? lumen immeſum.lumen incoꝛpoꝛe
um.incoꝛruptibile.incompᷣhenſibile.lu
men indeficienſ.lumẽ inextinguibile.lu
mẽ ĩacceſſibile.lumẽ ĩcreatũ.lumẽ vᷣidi/

cũ.lumẽ dinũ:qð illumiat ocłos angko

rũ:qð letiſicat iuuẽtutẽ ſctõꝝ:qð ẽ lumẽ

luminũ ⁊ fonsvite:qð es tu dñe ðs meꝰ
Tu es quippe lumen in cuiꝰ lumine vi
debimus lumen.te ſcilicet in te:in ſplen
doꝛe vultus tui:quando te videbimꝰ fa
cie ad ſaciem. QOuid eſt videre facie ad fa
ciem.niſi quod ait apoſtolus:cognoſce/
re ſicut ⁊ cognitus ſum. cognoſcere veri
tatem tuaʒ ⁊ gloꝛiã tuã.̊ eſt cognoſcere
faciem tuam.cognoſcere pr̃is potentiã:
filij ſapientiã.ſpuſſancti clementiã: ipᷣiꝰ
ſumme trinitatꝭ vnã ⁊ indiuiduã eſſenti
am. videre enĩ faciẽ dei viui:h eſt ſumuʒ
bonũ:gaudiũ angeloꝝ atq; oĩm ſancto/
rũ:pꝛemiuʒ vite eterne:głia ſpũum:leti/

cia ſempiterna:coꝛona decor: bꝛauiũ fe
licitatis:redes opulẽta: pulcritudo pa⸗
cis:intimũ ⁊ externũ gaudiũ:paradiſus
dei:hieruſalẽ celeſtꝭ:vita beata:pleĩitudo
beatitudinis:gaudiũ eternitat:pax dei
q̃ exuperat oẽm ſenſum. Hec ẽ plena be

gtitudo ⁊ tota gloꝛiſicatio hoĩs: videre
faciẽ dei ſui: videre eũ q fecit celũ⁊ terrã:
videre eũ qͥ fecit eũ:qͥ ſaluauit eũ:⁊ qͥ glo
rificauit eũ. Uidebit eum ↄgnoſcẽdo:a/
mabit diligendo:laudabit poſſidendo.
Jðe eniʒ erit hereditas ppli ſui: populi
ſctõꝝ:ppli quẽ redemit. Ypᷣe poſſeſſio fe
licitatis eoꝝ.ipᷣe pꝛemiũ ⁊ merces expe/
ctatiõis.Ero inqt merces tua magna ni

mis.magnũ enĩ magna decẽt. Vere dñe
deus meꝰ magn es tu nimis ſuꝑ om̃es

deos:⁊ merces tua magna nimis.Neq;
enĩ magn es tu ⁊ parua merces tua:ſed

vt magn' es tu: ita magna merces tua:

quoniam nõ aliud es tu: ⁊ aliud merces

tua Sed tuipᷣe magnꝰ nimis: tuipe mer

ces magna nimis:tuipᷣe coꝛonatoꝛ es et
coꝛona:tuipᷣe ꝓmiſſor es ⁊ ꝓmiſſio:tu re

muneratoꝛ ⁊ munus: tu pꝛemiatoꝛ ⁊ pie
miũ felicita eterne Tu ergo coꝛonatoꝛ
es ⁊ coꝛona deꝰ meꝰ:⁊ diadema ſpei mee

que oꝛnata eſt glłia.lumen letificans.lux
renouans.decoꝛ adoꝛnãs.ſpes mea ma/

gna.deſideriũ coꝛdis ſanctoꝝ:⁊ deſide/⸗
ratus eoꝛũ. Uiſio ergo tua tota merces
eſt:totũ pꝛemiũ:⁊ totũ gaudiũ quod ex/
pectamus.Hec eſt eni vita eterna. Hec
eſt inq; ſapiẽtia tua. Hec eſt vita eterna
vt cognoſcamꝰ te ſolũ verũ deũ ⁊ quem
miſiſti ieſum chꝛiſtũ. Cũ igit᷑ videbimꝰ

te ſolũ deũ:deũñ verũ:deũ viuũ: omipo/

tentẽ:ſimplicẽ:inuiſibilẽ:incircũſcripti/
bilẽ:incõpꝛehenſibilẽ:⁊ filiũ tuũ vnige/
nitũ:ↄſubſtantialẽ ⁊ coeternũ tibi domi
nũ noſtrũ ieſum chꝛiſtũ:quẽ ꝓ ſalute no
ſtra miſiſti in mũdũ in vᷣtute ſpũſſancti:
trinũ in ꝑſonis ⁊ vnũ in eſſentia deũ ſan
ctũ ſolũ:extra quẽ nõ eſt deꝰ.tũc habebi
mus qð nũc q̃rimꝰ:vitã eternã:gloꝛiam
ſempiternã:quaʒ pꝛeꝑaſti diligentibo te:

quã abſcondiſti timẽtibo te: quã daturꝰ

es querentibo te:querẽtibo faciẽ tuã ſem/
per. Et tu dñe deus meꝰ. foꝛmatoꝛ meꝰ

ex vtero matris mee:que me recõmẽda/

uit manui tue.nõ me ꝑmittas amplius

ex vno diſtrahi in młta: ſed collige me ðᷣ

exterioꝛibe ad me:de mead te:vt dicat ti
bi ſemꝑ coꝛ meuʒ.exqſiuit te facies mea.
faciem tuã dñe requirã.faciẽ dñi vᷣtutũ:

in qua ſola cõſiſtit tota gloꝛia ſempiter/

na beatoꝛ u. Quã quidẽ videre vita eter
na eſt ⁊ glia ſempiterna ſanctoꝛũ. Tete/
tur ergo coꝛ meũ vt timeat nomen tuuʒ:

letetur coꝛ querentiũ dominũ.ſed mul/

to magis coꝛ inuenientiũ. Si enim leti
cia eſt in querẽdo:qualis leticia eritĩ in/
ueniendo: Querã ergo ſemꝑ ardenter et

indeſinenter faciẽ tuã.ſi quãdo tandem

aperiat᷑ mihi oſtium et poꝛta iuſticie:vt
intrem in gaudiũ dñi mei Hec poꝛta do
ini:iuſti ingredientur ꝑ aam.
ꝛatio ꝗg ſanctam trinitatem.
—— Capitulũ. XXXVII.

Tres coequa

tia tua. Sanctus ſanctꝰ ſanctꝰ dñs deꝰ
ſabbaoth:terribilis ⁊ foꝛtꝭ:iuſtus⁊ miſe
ricoꝛs:admirabilis laudabilis amabił.

VUnus deꝰ:tres ꝑſone:vna potentia ſa-

pientia bonitas.vna ⁊ indiuiſa trinitas

Aꝑi mihi clamãti poꝛtaſ iuſticie:⁊ ĩgreſ

ſus ĩ eas ↄfiteboꝛ tibi dño. En ad oſtiũ
tuũ ſũme pr̃familias mẽdicꝰ pulſo.Ju/
be aꝑiri pulſanti qͥ dixiſti.pulſate ⁊ ape/
riet᷑ vob. Pulſant eĩ ad oſtiũ tuuʒ pater

les ⁊ coeterne perſone:deus
ynꝰ ⁊ verꝰ:pater ⁊ filiꝰ⁊ ſpi
rituſſanctꝰ:qͥ ſolus habitas eternitatem
⁊ lucẽ inacceſſibilẽ. Qui fundaſti terram
in potentia tua:⁊ regis oꝛbẽ terre pꝛudẽ

(
rurm
ſige
eſta
tut
e
no
Nepoo
ſdelut
(Mu
uriſa
Naunf
1benen
onidi
blinen
cyill
goſene
ſomnen
hosne

ſo

hoſtri
ſehn
Mint

Lopalce
Telegi
ſemma
nohe

lon

emiſan⸗

mmowene?

amplins
Nigemed
Fr dicntt
ſcisnen
dii un:
ſnoirer,
eviterter
ni. Leto
wendd.
mcacnne

oandeeet

iinumn
iuen
rporndo
1
on.
WI.

ec
redans
ifleht
amiann
Eiam
nenud
cid
nonnit
lsmmp⸗
ſcrenn 1
inunmnar
ſretae
lan; po

milericoꝛdiſſime deſideria rugientiuʒ pᷣ

coꝛdioꝛũ meoꝛuʒ: ⁊ clamoꝛes lachꝛyma/

rum oculoꝛũ meoꝛũ. Ante te eſt ome de⸗
ſiderium meũ:et gemitus meus a te non

eſt abſconditus. Et tu domine nõ auer/
tas faciem tuã amplius a me: nec decli/
nes ĩ ira a ſeruo tuo. Pr miſericoꝛdiarũ

audi eiulatũ pupilli tui:⁊ poꝛrige manũ

tuam optimã adiutriceʒ: vt retrahat me
de pꝛoſundis aquarũ:⁊ de lacu miſerie:

⁊ de luto fecis:ne peream vidente miſeri

coꝛdia oculoꝛũ tuoꝛũ:aſpiciente clemen
tia viſcerũ tuoꝛũ.ſed euadam ad tedũm

deum meñ: vt videaʒ diuitias regni tui:
⁊ intuear faciẽ tuã ſemꝑ:⁊ laudem dicaʒ
nomini tuo ſancto:dñe qui facis mira/

bilia:qui coꝛ meũ letũ facis mẽoꝛia tua.
qui illuminas iuuentutẽ meã:ne deſpici
gs ſenectutẽ meaʒ:ſed iubilare facias oſ

ſa mea: ⁊ reuiuiſcere facias vt aquile ca/

¶ Finis Soliloquioꝛũ aniead deum
Diui Auguſtini epiſcopi Hipponẽſis.

Diui Auguſtini epiſ⸗ copi Hipponẽ/
ſis MDanuale de vᷣbo dei:quo ſopita ce/

Leſtis deſiderij memoꝛia renouetur.

. 5 5*
Woniaz in
medio laqueoꝝ poſiti
ſumꝰ facile a celeſti de/
ſiderio frigeſciꝰ. Qua/
pꝛopter aſſiduo indi/

gemꝰ munimẽto: vt exꝑgefacti ad deum

noſtrũ verũ ⁊ ſummũ bonũ cũ defluimꝰ

recurramus. Idcirco nõ pᷣſumptiõis te

meritate ſʒ magna dei mei dilectiõe: hu/
ic opuſculo ad laudẽ eiꝰoperam dedi:vt

ex elegãtioꝛib dictis ſanctoꝝ patrũ bꝛe

ue ⁊ manuale verbũ de deo meo mecum
ſemꝑ haberẽ:ex cui lectiõis igne quoti
ens tepeſco in eiꝰ accendar amoꝛẽ. Nũc

adeſto mihi deꝰ meus quẽ quero:quem

diligo:quẽ coꝛde ⁊ oꝛe:⁊ qua valeo vᷣtu/

te laudo atq; adoꝛo. Mens mea deuota

tibi:tuo amoꝛe ſuccenſa:tibi ſuſpirans:
tibi inhians:te ſolũ videre deſiderans:

XXX

nihil habz dulce niſide te loqͥ: de te au/

ire: de te ſcribere:de tepferre:tuã gloꝛi

am frequent᷑ ſub coꝛde reuoluere:vt tua

ſuauis mẽoꝛia ſit inter hos turbines ali
qua repauſatio men⸗e ergo inuoco de
ſiderantiſſime: ad te clamo clamoꝛema/

gno in toto coꝛde meo.Et cuʒ te inuoco
vtiq; te in meipᷣo inuoco.quoniã omni/
no nõ eſſem niſi tu eſſes in me: ⁊ niſi ego

eſſem in te nõ eſſes in me. In me es quo

niã in mẽoꝛia mea manes:ex ea cognoui
te: ⁊ in ea inuenio te cũ reminiſcoꝛ tui et
delectoꝛ in te de te. ex quo om̃ia:p quem

omia:⁊ in quo ommſia.

¶ De mirabili eſſentia dei. ¶ Tap. I.

lum ⁊ terrã imples:om̃ia poꝛ
tans ſine onere. omia implẽs

ſine incluſione:ſemꝑ agenſ:ſemꝑ quietꝰ:
colligens ⁊ nõ egens:q̃rens cũ nihil de/
ſit tibiamans neceſtuãs: ʒelans ⁊ ſecu/
rus es:penitet te ⁊ nõ doles:iraſceris et
trãquillus es:oꝑa mutas ſed nõ mutas
conſiliuz. recipis qð inuenis ⁊ nunq; a,.
miſiſti.nunq; inops ⁊ gaudes lucnᷣ.nũ/
q;ᷓ auarus ⁊ vſuras exigiſ.ſuperogatur

tibivt debeas. ⁊ quis habʒ quicq;ᷓ nõ tu

umꝛ?reddis debita nulli debens: donas

debita nihil ꝑdens.Qui vbiq; es ⁊ vbi
q; totuſ:qui ſentiri potes ⁊videri nõ po
tes.qui nuſqᷓ; dees ⁊ tamẽ ab iniquoꝛuʒ

cogitationibo longe es.qui nec ibi dees

vbi longe es.qꝛ vbi nõ es ꝑ gratiã: ades
p vindictam. Qui vbiq; pᷣſens es et vix
inueniri potes.Quẽ ſtantẽ ſequimur et

appꝛehendere non valemus.Qni tenes
omia:imples omia:circũplecteriſ om̃ia:
ſupexcedis omnia:ſuſtines omnia.Qui
coꝛda fideliũ doces ſine ſtrepitu verbo/
rũ. Qui locis nõ diſtenderis:nec tempo
ribus variaris:nec habes acceſſus et re

ceſſus.Qui habitas lucẽ inacceſſibilem
quã nullus hominũ vidit nec videre po

teſt. In te manens quietꝰ:vbiq; circuis
totũ. Non eniʒ ſcindi ⁊ diuidi potes.qꝛ

vere vnus es:nec in partes efficeris: ſed

totus totũ tenes:totũ imples:totũ illu⸗
ſtras poſſigdllde.
¶ De indicibili ſcientia dei.

ℳ

narrabilis nõ poteſt enarrari. Quoniã
vero indicibilis es:nullo mõ ſcribi po/
ris nec ↄdludi. Cu es fons lucis diui/
ne:⁊ ſol claritatis eterne. Dagn es ſine
quãtitate:⁊ ideo immẽſus.bonꝰ ſine q̃li
tate:⁊ ideo vere ⁊ ſumme bonꝰ.⁊ nẽo bo

nus niſi tu ſolus:cuiꝰ volũtas opuſ eſt.

cuiꝰ velle poſſe eſt.qui omia que ex nihi
lo creaſti:ſola volũtate feciſti. Qui oẽm
creaturã tuã abſq; indigentia aliq̃ poſſi/

des:⁊ ſine laboꝛe gubᷣnas:et abſq; tedio

regis:⁊ nihil eſt qð cõturbet oꝛdinẽ im/
perij tui:vel in ſummis vel in imis.Qui
in omnibo locis ſine loco haber:⁊ om̃ia
cõtines ſine ambitu:⁊ vbiq; pꝛeſens es
ſine ſitu ⁊ motu.Qui nec mali actoꝛ es:
qð facere nõ potes. Oui nihil nõ potes

nec vnq; quicq; te feciſſe penituit.Cuiꝰ
bonitate facti ſumꝰ:⁊ iuſticia penas lui/

mus:⁊ clemẽtia liberamur. Cuiꝰ omni/
potentia omia gubernat regit et implet
que creauit. Nec iõ te implere omia dici
mus vt te ↄtineant:ſed ipa potiꝰ a te cõ
tineantur ſflec particulatim imples om
nia:nec vllaten ita putandũ eſt:vt vna/
queq; res ꝓ magnitudine ſue poꝛtionis
capiat te:id eſt maxima maius:minima
minus.dũ ſis potiꝰ ipᷣe totus in om̃ibi:
⁊ omia in te Cuiꝰ omipotentia om̃ia cõ
Audit:nec euadendi potẽtiã tuã qͥs adi/

tum inuenire poterit. Qui enĩ te nõ ha /
5 õs euadet iratum.

De deſiderio anime ſentientis deum.
5 apitulũ.III.

E igitur clemẽ

tiſſime deus inuoco in animã
meã quã pꝛeꝑpas ad capienduʒ
te:ex deſiderio qð inſpiras ei. Intra ro/
go in eam ⁊ coapta eaʒ tibi:vt poſſideas
illam quã feciſti ⁊ refeciſti:vt habeam te
velut ſignaculuʒ ſuꝑ coꝛ meum. Queſo
pijſſime inuocantẽ te nõ deſeras.qꝛ pꝛi/

uſq; te innocarem me vocaſti ⁊ queſiſti.
vt ego ſeruus tuꝰ te quererẽ:querẽdo in
uenirem:⁊ inuentüũ amarem. Queſiui et

lbꝛi repleant: tua ſciẽtia in /

inueni te domine:⁊ amare deſidero.elu/⸗
ge deſideriũ meũ ⁊ da quod peto:quoni

am ſi cuncta que feciſti mihi dederis:nõ

ſufficit ſeruo tuo.niſi teipᷣm dederiſ.Da
ergo teipᷣm mihi deus meꝰ:redde te miÜ?2?P¶MG.

hi. En amo te:⁊ ſi parũ eſt amem validi
us.uo ergo amoꝛe teneoꝛ:tuo deſide/
rio flagro:tua dulci memoꝛia delectoꝛ.
Ecce dũ tibi mens mea ſuſpirat:⁊ tuam

ineffabilem pietatem meditatur: ipa car
nis ſarcina minus grauat:cogitationuʒ

tumultus ceſſat.pondnos moꝛtalitatis ⁊
miſeriarũ moꝛe ſolito nõ hebetat: ſilent
cuncta.tranquilla ſunt omia.coꝛ ardet.
animus gaudet.memoꝛia viget.intelle/
ctus lucet:⁊ totus ſpiritꝰ ex deſiderio vi
ſionis tue accenſus inuiſibiliũ amoꝛe ra
pi ſe videt.Aſſumat ſpiritꝰmeus pẽnas

vyt aquile:volet ⁊ non deficiat: volet ⁊ ꝑ
ueniat vſq; ad decoꝛeʒ domꝰ tue:⁊ thꝛo

num gloꝛie tue:⁊ ibi ſuper menſam refe/
ctionis ciuiũ ſupernoꝛũ paſcatur de oc
cultis tuis: in loco paſcue iuxta fluenta
pleniſſima. Cu eſto exultatio noſtra qui
es ſpes noſtra:ſaluſ atq; redemptio.Cu
eſto noſtrũ gaudiũ qͥ es futurũ pꝛemiũ.
Te ſemꝑ querat anima mea:et tu pꝛeſta
deAreronde nõ deficiat.

¶ De mileria anime que dominũ noſtꝝ

ieſum chꝛiſtum nõ amat nec querit.
Rapitulii. II .

me que chꝛiſtum nõ querit
camat: arida manet ⁊ mi

git. Oui curat viuere nõ ꝓpter te domi/
ne:nihil eſt ⁊ ꝓꝑ nihilo eſt. Qui tibi viue/
re recuſat moꝛtuꝰ eſt.Oui tibi non ſapit
deſipit. Miſericoꝛdiſſime tibi me com/

mendo reddo ⁊ cõcedo.ꝑ quẽ ſum viuo
⁊ ſapio. In te ↄfido ſpero ⁊ totã ſpeʒ me

am pono.ꝑ quẽ reſurgam viuã ⁊ requie

ſcam. CTe cupio diligo ⁊ adoꝛo:cuʒ quo

manebo regnabo ⁊ beatꝰ ero. Anima q̃

te nõ querit nec diligit. mũdum diligit

peccatis ſeruit: ⁊ vitijs ſubiecta eſt:nũq;

quieta:nũq; ſecura eſt. Famuletur tibi

ſemꝑ mens mea pijſſime:ſuſpiret tibi ſꝑ
peregriatio mea.ardeat ĩ amoꝛe tuo coꝛ

E miſere ani

ſera Cerd qð viuit qui te deũ nõ dili/

Gn

nehted⸗
mexon
tetlaud
horei
ſe coe.
hh
ne ſin
Nl
gapeiui
Gürpal

bietu

ſoinbe
toghit
neucf⸗
eopnns
Ctonenn

Diiovrt
edel

J

amor!
abyb
vtob!
emti
ſeckn.
detriſin
lomet

eptyia

uognir
lte g
fimoft
Panisnn
lecne

Diergo

kendeſch
cen⸗
etan
Uenein
Dpeen
Pner
ſutt
NN
eniſe

en

Dadgen

decenonh
Nuenſd
lceten⸗
en alidt
lodeſge
deletor,
unnuan
mier
Cnanonnz
Rrünns
dent ſlan
ce.
igerinele⸗
rdeſiccnori
üamoren
neus penns
n volert e
mertheo
mlam teke/
aurdeoc

uaſnena
DNWNAen

ngto
nun peeni.
aa n cht

onnilr
aen⸗

7
4
ean
no quent
nmani
dai odli⸗
giodonn
Minbirh⸗
cbiront⸗
hicrn
piimnfui⸗
wuͤhone
ruinnan
Gongd
m⸗Hng
cun alht
nſt
minntbi
ſe bi
noetuoc

4

meũ:requieſcat in te deus meus anima
mea:contemplet᷑ te in mẽtis exceſſu:can

tet laudes tuas in iubilatõe:⁊ hec ſit in

hoc exilio meo cõſolatio mea.Cõfugiat
mens mea ſub vmbꝛa alaꝝ tuaꝝ ab eſti⸗

bus cogitationũ ſeculi huiꝰ. Repauſet ĩ
te coꝛ men:coꝛ mare magnũ tumens flu

ctib.. O diues omniũ bonoꝝ:dapuz ſu/⸗
perne ſatietatis opulentiſſime largitoꝛ

ra captiuũ:⁊ reintegra ſciſſũ.En ſtat ad

oſtiũ ⁊ pulſat.Obſecro per viſcera miſe
ricoꝛdie tue quibo viſitaſti nos oꝛiẽs ex

alto:iube pulſãti miſero aperiri:vt libe
ris greſſibo ingrediat᷑ ad te:⁊ requieſcat
in te:⁊ reficiat᷑ de te pane celeſti.Tu em
es panis ⁊ fons vite:tu lumen claritatiſ
eterne:tu omia ex quibo viuũt recti qui
diligunt te. .

Eus lumẽ coꝛ
dium te videntiũ:⁊ vita ani
maꝝ te amantiũ:⁊ virtꝰ cogi
tationum te querentiũ:da vt ſancto tuo
amoꝛi inhereã. Ueni rogo in coꝛ meũ:⁊
ab vbertate voluptatiſ tue inebꝛia illud
vt obliuiſcar iſta tꝑalia. Pudet ac piget
me talia pati:q̃lia mundꝰ iſte agit.Tri/⸗
ſte eſt mihi qð video:graue eſt omne qð

de trãſitoꝛis audio.Adiuua me dñe de

us meꝰ:⁊ da leticiã ĩ coꝛde meo:veniad
me vt videã te. Sʒ anguſta eſt mihi do
mus anime mee:qua venias ad eã:dila/
tet᷑ a te. Ruinoſa eſt refice eã. Habʒ plu

rima ꝗᷓ offendat ocłos tuos: fateoꝛ ⁊ ſcio
ſʒ quis mũdabit eã:aut cui alteri pꝛeter

te clamabo: Ab occultis meiſ mũda me

djiſie:⁊ ab alienis parce fuo tuo. Fac me

dul chꝛiſte:bõe ieſu:fac me rogo:amo
re ⁊ deſiderio tuo ð ponere onꝰ carnaliũ
deſiderioꝝ:⁊ terrenaꝝ ↄcupiſcentiarũ.
Dñet᷑ carni aĩa:aĩe ratio:ratõi gra tua:⁊
tue me interiꝰ ⁊ exteriꝰ ſubde voluntati

Tribue mihi vt laudet te coꝛ meũ:⁊ lin

gua mea ⁊ omia oſſa mea.Dilata mentẽ
meã:⁊ attolle intuitũ coꝛdis mei:vt vel
rapida cogitatõe ſpiritꝰ meꝰ attingat te
eternã ſapientiã ſuꝑ om̃ia manentẽ.Diſ

ſolue me oꝛo a vinculis quiba conſtrictꝰ

de: da laſſo cibũ:collige diſperſuʒz: libe / (

¶ De deſiderio anime ¶ Cap̃ᷣ. V.

. . ⅞.

’ S XXXI.

teneoꝛ: vt relinquens om̃ia iſta tibi feſti
nem:tibi ſoli inhereã:tibi ſoli intendã.

¶ De felicitate anime a terreno carcere

reſolute. (Zapituli. VI.

Elix ania que
terreuo reſoluta carcere libe
ro celũ petit:qᷓ te dulciſſimũ

odñm ſacie ad faciem cernit:q̃ nullo metu
moꝛtis afficit᷑:ſʒ de incoꝛruptõe ꝑpetue
gloꝛie letat᷑. Trandlla eſt ⁊ ſecura:iã non

timet hoſtẽ nec moꝛtẽ. Habet iã te piuz

dñzʒ quẽ diu q̃ſiuit:ſempq; amauit:hbym

nidicis ſociata choꝛis:mellifſtua ꝑpetue
feſtiuitatis carmina ad laudẽ gloꝛie tue
rex chꝛiſte bone iheſu in eternuũ ↄcinnit.
VInebꝛiat᷑ em ab vbertate domus tue:⁊
toꝛrẽte voluptatis tue potas eũ. Felix
ſocietas ſuꝑnoꝝ ciuiũ:⁊ gloꝛioſa ſolẽni
tas omniũ ad te redeũtiũ:ab huiꝰnoſtre
pegrinatois triſti laboꝛe.Amenitatem
pulcritudinis:foꝛmoſitatẽ totiꝰ ſplẽdo
ris:atq; dignitatẽ totiꝰ elegantie:vbi te
iugiter dñe tui ciues cernũt. Nihil omi
no qð ↄturbet mentẽ ibidem auribo dat

Due cantica:q̃ oꝛgana:q cantileneque

melodie ibi ſine fine decantant᷑: Sonãt
ibi ſemꝑ melliſtug hymnoꝝ oꝛgana:ſua/
uiſſima angeloꝝ melodia:cantica canti/
coꝝ mira:qᷓ ad laudẽ ⁊ gloꝛiã tuã a ſuꝑ⸗
nis ciuibo decantant᷑. Amaritudo ⁊ oĩs
fellis aſperitas ĩ regione tua locũ nõ ha
bent. Nõ em̃ eſt ibi malus neq; malicia:
nõ eſt aduerſariꝰ ⁊ impugnãs:nec eſt vl
la peccati illecebꝛa:nulla eſt ibi indigen
tia:dedecꝰnullũ:rixa nulla:nullũ impꝛo
periũ:cauſatio nulla:nullꝰ timoꝛ: nulla
inquietudo:nulla pena:nulla dubietas:
nulla violentia:nulla diſcoꝛdia:ſʒ eſt ibi
pax ſumma:charitas plena:iubilatio et
laus dei eterna:ſine fine ſecura requies:
⁊ gaudiũ ſemꝑ ĩ ſpirituſancto.O q; foꝛ
tunatꝰ ero ſi audiuero iocũdiſſimas ci/
uiũ tuoꝝ cantilenas:carmina melliſflua:
laudes ſume trinitati debito honoꝛe p/
mẽtia.Sʒ ⁊ nimiũ felix ſi egoipᷣe merue
o cãtare canticũ dño ieſu chꝛiſto ð dul
cib canticis ſuoon.
.— Deganl paradiſi.
¶ LCapitulũ VII.

Manuale

L △ * -„ T⸗e
Wita vitalis
vita ſempiterna:⁊ ſempiter
ʒ fne beata:vbi gaudium ſine
meroꝛe:reqͥes ſine laboꝛe:dignitas ſine

tremoꝛe: opes ſine amiſſione:ſanitaſ ſine

languoꝛe:abũdãtia ſine defectõe:vita ſi/

ne moꝛte:ppetuitas ſine corruptõe:bea⸗/

titudo ſine calamitate:vbi ola bona in
charitate ꝑfecta:vbi ſpecies ⁊ viſio facie
ad faciẽ:vbi plena ſciẽtia in oĩb ⁊ ꝑ oĩa:
vbi ſũma dei bonitas cernit᷑:⁊ lumẽ illu
minãs a ſanct gloꝛificat᷑:vbi pᷣſens ma/
ieſtas dei ↄſpicit᷑:⁊ ̊ vite cibo ſine defe⸗
ctu mẽs intuentiũ ſatiat᷑. Uidẽt ſemꝑ et
videre deſiderãt:ſine anxietate ðſiderãt
⁊ ſine faſtidio ſatiant᷑. Ubi vero ſol iuſti
cie:mira ſue pulcritudis viſione oẽs re/
ficit:⁊ ita vniuerſos celeſtis patrie ciueſ
illuminat:vt luceãt ipᷣi:lumẽ vident illu
minatũ ꝑ deũ:lumẽ illuminãs vltra om
nẽ ſolis nr̃i ſplẽdoꝛẽ:atq;ʒ cunctaꝝ ſtella
rũ claritatẽ:iĩmoꝛtali adherẽtes deitati:
ac pꝑ h̊ imoꝛtales ⁊ incoꝛruptibiles facti:
iuxta ꝓmiſſioneʒ dñi ſaluatoꝛis. Pr q̃̊s
degiſti mihi volo vt vbi ego ſũ ⁊ illi ſint
mecũ:vt videãt claritatẽ meã:⁊ oẽs vnũ

ſint:ſicut tu pater in me ⁊ ego ĩ te: ipſi

in nobis vnũ ſint. ”M.
¶ De regno celo. ¶ Tap̃. VIII.

Egnũ celoꝛuʒ
regnũ feliciſſimũ:regnũ ca/
rens moꝛte ⁊ vacãs fine:cui
iUlba tꝑa ſuccedũt ꝑ euũ:vbi ↄtinuꝰ ſine
nocte dies neſcit hr̃e tps:vbi victoꝛ mi/
les laboꝛẽ.⁊ donis ineffabilibo cumulat᷑:
nobile ꝑpetua caput amplectẽte coꝛona
Vtinã remiſſa pctõꝝ mole me vltimum
ſeruoꝝ chꝛiſti iuberet diuia pietas hãc
carmnis ſarcinã deponere:vt ĩ ſue ciuitatꝭ
gaudia eterna repauſandꝰtrãſirẽ:ſanctiſ
ſimis ſuꝑnoꝝ choꝛis ĩtereſſem:cũ btiſſi
mis ſpiritibo glie ↄditoꝛis aſſiſterẽ:pᷣſen
tẽ dei vultũ cernerẽ:nullo moꝛtis metu
tãgerer: de ꝑ petue imoꝛtalitatꝭ incoꝛru/
ptione ſecurꝰ gauderẽ: ⁊ ſciẽti oĩa ↄiun/
ctus:oẽm ignoꝛãtie cecitatẽ amitterem.
terrena cũcta ꝑuipẽderẽ: uallẽ lacrima

rũ iſtã intueri vł reminiſci vlteriꝰ nõ di/
gnarer:vbi vita laboꝛioſa:vita coꝛrupti
bilis:vita om̃i amaritudine plena:vita
dña maloꝝ:ancilla infernoꝝ:quã humo
res tumidãaãt:doloꝛes extenuãt:ardores
exiccãt:aera moꝛbidãt:eſce inflãt:ieiũia
macerãt:ioci ſoluũt:triſticie ſumũt:ſol
licitudo coartat:ſecuritas hebetat:diui
tie iactãt:pauꝑtaſ deijcit:iuuetꝰ extollit
ſenectꝰ ĩcuruat:ĩfirmitas frangit:meroꝛ

depmit. Dyabolꝰ inſidiat᷑t mũdꝰadulat᷑.

caro delectat᷑:aia excecat᷑:totꝰ hõ cõtur
bat᷑:⁊ his tot ⁊ tãtis malis moꝛs furibũ
da ſuccedit:vaniſq; gaudijs ita finẽ im/

ponit: vt cũ eſſe deſierint nec fuiſſe putẽt̃
¶ Poſt nimios loꝛatꝰ meſtã aiam ſo
lat de:

Capitulũ IXX.

Ed quaſlaudeſ

qſue graꝝ actões tibi referre va

leamꝰ de? noſter:q nos etiã int᷑

has tãtas moꝛtalitat nre erũnas nõ de

ſinis ↄſolari mira viſitatõe gre tuet Ec/
ce me miſeꝝ multꝭ meroꝛib plenũ:dũ vi

te mee finẽ timeo:dũ pẽta mea cõſidero:
dũ iudiciũ tuũ foꝛmido:dũ moꝛ hoꝛã
cogito:dũ ſupplicia tartari hoꝛreo:duʒ
opꝑa mea q̃ diſtrictõe ⁊ diſcuſſiõe a te pẽ/
ſent᷑ ignoꝛo:dũ q̃̊ fine illa dauſurꝰſim pe
nitꝰ neſcio:dũq; hec ⁊ alia młta mecũ ſio
coꝛde retracto:ↄſolaturꝰ ades ſolita pie
tate dñe deꝰ:⁊ inter has q̃ꝛelas nimioſq;
ploꝛatꝰ ac ꝓfunda coꝛdis ſuſpiria:aſſu/
mis meſtã ⁊ anxiaʒ mentẽ ſuꝑ alta iuga
montiũ ad areolas vſq; aromatũ:⁊ col/

locas meĩ loco paſcue ſecꝰ riuulos dul/

ciũ aqꝝ.vbi pᷣparas ĩ ↄſpectu meo men
ſaʒ młtiplic apparatꝰ:q fatigatũ ſpũm
repauſet:⁊ coꝛ triſte letificʒ:quibo tandẽ
refocillatꝰ delitijs:multaꝝ miſeriaꝝ me
arum oblitꝰ:leuatꝰ ſuꝑ altitudinẽ terre

in te vera pace quicſco.

De dulcedie diuini amoꝛis aß. X.
Mo te deus
meꝰ amo te:⁊ magꝭ atq; ma/
gis amare volo. Da mihi

oñße des me⸗ ſpecioſep̃ filijs hoĩm vt de
ſiderẽ te:vt amẽ te:q;tũ volo ⁊ qtũ ðbeo

In
pſer
te
ges
ieſue
ſgen
ne
idt
utetu
ſaict
Nlledie
Cariar
Nlciſin
ſccext
1cofii
erl
1tenot
ballisn
nevort

6

WN
eporr
opequipnn,
nuiomttos
L indigeii
deoſuniſ⸗
Shehenroini
uit vllt
marmnero⸗
nicanlae⸗

Nhö cötur

ragfaribi
8lnfieimn/
rüllſeputt
tiiam

tbinfnen
ww eiint
Mis höde

Cfetue.Ec.

Menäda

e (didenn

dü morhai
m borro;,
uſörttrpi
uirlner
ninnmiſß
ſlnn pie
oninioſ⸗
ſinnaſ,
uln ingt
nutin
furtos doh

n weo nn

ngni ſpin
giptmne
nenuyh
adns lane

1 G*
dels

Gnsni,
nti
Phinflde

Immẽſus es ⁊ ſine mẽſura debeſamari
pᷣſertim a nobᷣ q̊s ſic amaſti:ſic ſaluaſti:p
qbo tãta ⁊ talia feciſti.O amoꝛ qͥ ſemꝑ ar
des ⁊ nũq; extinguer::dul& chꝛiſte:bõe
ieſu:charitas deꝰ meꝰ:accende me totũ
igne tuo:amoꝛe tuo:dulcedine tua:dile/
ctione tua:deſiderio tuo:charitate tua:
iocũditate ⁊ exultatõe tua:pietate ⁊ ſua
uitate tua:voluptate ⁊ ↄcupiſcẽtia tua:
q̃ ſctã eſt ⁊ bona:q̃ caſta ẽ ⁊ mũda:vt totꝰ
dulcedĩe amoꝛiſ tui plenꝰ:totꝰflãma tue
charitatꝭ vapoꝛatꝰ:diligã te dũĩm meuz
dulciſſimuʒ ⁊ pulcerrimũ ex toto coꝛde
meo:ex tota ala mea:ex tot viriba meis:
⁊ ex omi intentõe mea:cũ młta coꝛdiſ cõ
tritõe ⁊ lacrimaꝝ fõte:cũ młta reuerẽtia
⁊ tremoꝛe:habẽs te ĩ coꝛde ⁊ in oꝛe:⁊ pꝛe
oculis meis ſemꝑ ⁊ vbiq;:ita vt nullꝰ in
me adulterinis amoꝛibo pateat locus
epᷣparatõe nr̃e redẽptõis.
apitulũ XI

6 „ . „ W
Wlcerrime ie
ſu chꝛiſte rogo te ꝑ illã ſacra/
tiſſimã effuſionẽ pᷣcioſi ſãgui

ↄtritõeʒ ⁊ lacrimaꝝ fontẽ:pᷣcipue dũ pᷣ⸗/
ces ⁊ oꝛões tibi offero:dũ tue laudis ti/
bi pſalmodiã decãto:dũ miſteriũ nr̃e re
demptõis mãifeſtũ miſcðie tue indiciũ
recolo vł ꝓfero:dũ ſaci altarib licet in

dignꝰ aſſiſto:cupiẽs tibi offerre illð mi/

rabile ⁊ celeſte ſacrificiũ:om̃i reuerẽtia ⁊
deuotõe dignũ:qð tu dñe deꝰ meꝰ ſacer
dos ĩmaculate iſtituiſti ⁊ offerre pᷣcepi/
ſti:in cõmemoꝛationẽ tue charitat:moꝛ
tis.ſ.⁊ paſſiõis:p ſalute nr̃a:p q̃tidiana

nr̃e fragilitat repatõe.Cõfirmet᷑ mens
mea ĩter tãta miſteria dulcedine pᷣſentie

tue:ſentiat te ſibi adeſſe:⁊ letet᷑ coꝛaʒ te.

Ignis qͥ ſꝑ luces:amoꝛ qͥ ſꝑ ardes:dulc
chꝛiſte:bone ieſu:lumẽ eternũ ⁊ ĩdeficiẽſ

panis vite qͥ nos refiq:⁊ ĩ teñ defic:q̃ti
die comeden ſꝑ ĩiteger manes:reſplẽde

mihi:accẽde me:illumĩa ⁊ ſanctifica vaſ

tuũ:ð malicia euacua:ĩple ð gra:⁊ plenũ

ↄfua:vtad ſalutẽ aĩie mee maducẽ cibuʒ
carnis tue:qᷓtenꝰmanducãdo te:viuã de

te: viuã ꝑ te:pueniã ad te:⁊ repauſem ĩ te
¶ De gandio. ¶ Eapitulũ XII.

nis tui q̊ redepti ſumus:da mihi coꝛdis

XXXII.

Dulcedo amo

„ ris:⁊ amoꝛ dulcedis:comedat

Myte vent meꝰ:⁊ nectare tui amo
ris repleant᷑ viſcera mea:vt eructet mẽs
mea verbũ bonũ.Charitas deꝰ ineꝰ:inel

dulce:lac iuuenũ:cib es grandiũ:fac me

creſcere ĩ te: vt ſano palato poſſis mãdu/
cari a me.Tu es vita mea q̃ viuo:ſpes
cui inhereo:głia quã adipiſci deſidero.
Tu mihi coꝛ tene:mẽtẽ rege:ĩtellectũ di
rige:amoꝛẽ erige:animũ ſuſpẽde:⁊ ĩ ſuꝑ
na fluẽta os ſitiẽtis te ſpũs trahe.TLace
at qᷓſo tumultꝰ carnis. Cõticeſcãt fanta
ſie terraꝝ ⁊ aq̃ꝝ aerꝭ ⁊ poli.Taceãt ſom
nia ⁊ imaginaꝛie reuelatões:oĩs lingua:
om̃e ſignuʒ:⁊ q cqͥq trãſeũdo fit. Sileat
ſibi ⁊ ipᷣa aĩa:⁊ trãſeat ſe:nõ cogitãdo ſe:
z te deꝰ meꝰ:qm̃ tu es reuera tota ſpeſ ⁊
fiducia mea.Eſt em ĩ te deo ⁊ dño nr̃o ie
ſu chꝛiſto dulciſſimo ⁊ benigniſſimo at/

q; clemẽtiſſimo vninſcuiuſq; nr̃m ⁊ poꝛ

tio ⁊ ſaguis ⁊ caro.Ubi poꝛtio mea re
gnat:ibi regnare me credo.vbi ſanguis
meus dñnat᷑:ibi dñari me ↄfido.vbi caro

mea glłificat᷑:ibi gloꝛioſũ me eſſe cogſco.

Quauis pctõꝛ ſim:de hac tñ cõione gfe
ñ diffido.Et ſi pẽta mea me phibẽt:ſub
ſtantia me reqᷣrit.Et ſi delicta ppꝛia me
excludũt:nature cõmunio nõ repellit
¶ VUerbü icarnatũ eſt cauſa ſpei nr̃e
¶abirulü AlII.
n em ta um
cus ẽ dñs vt nõ diligat carneʒ
ſuã:membꝛa ſua ⁊ viſcera ſua.
eſpare ytiq; potuiſſẽ ꝓpt᷑ nimia pẽta
ea ⁊ vicia:culpas ⁊ ĩfinitas negligẽti/
as meas q̃̊s egi:⁊ q̃tidie indeſinẽter ago
coꝛde oꝛe ⁊ oꝑe:⁊ oĩba modis qͥbo hůana
fragilitas peccare pᷣt:niſi verbũ tuũ deꝰ

meꝰ caro fieret ⁊ habitaret ĩ nob. Sʒ de

ſpare iã ñ audeo:qm ſpᷣditꝰ ille tibi vſq;
ad moꝛtẽ:moꝛtẽ aũt cruò: tulit chiros/

phum arde nr̃oꝝ:⁊ affigẽs illud cruci
i

pctm̃ crucifixit ⁊ moꝛtẽ In ipᷣo aũt ſecu

ro reſpiro qͥ ſedet ad dexterã tuã:⁊ inter
pellat ꝓ nobᷣ. In ipᷣo ↄfiſuſad te ꝑuenire

deſidero:ĩ qͥ reſurreximꝰ⁊ reuiximꝰ:iã
ĩ celũ ↄſcẽdimꝰ:⁊ ĩ celeſtib⸗ düdenn. Te

bi laus:tibi gloꝛia:tibi honoꝛ:tibi graꝝ
actio. ¶ Duãto maioꝛ eſt de deo me/
ditatio tanto dulcioꝛ. Kap. XIIII.

ac nos amaſti ⁊ ſaluaſti:ſic vi/
uiſicaſti ⁊ ſublimaſti pijſſime
ñe q;ᷓ dul ẽ memoria tua:qᷓ;to magin
te meditoꝛ:tãto es mihi dulcioꝛ ⁊ amabi
lioꝛ. Idcirco delectat me valde bõa tua
puro mẽtis ĩtuitu:⁊ dulciſſimo pij amo

riſ affectu:iĩ loco ꝑegrinatõis mee:iuxta

modulũ meũ:interiʒ q;diu his fragilibꝰ
ſõpᷣſiſto mẽbꝛis ↄſiderare.Cue em̃ chari/
tatꝭ iaculo vulneratꝰ ſũ:tuo vehem̃ter ðᷣ
ſiderio flagro:ad te ꝑuenire cupio:te vi⸗/
dere deſidero Idcirco ſuꝑ cuſtodiã meã
ſtabo:⁊ vigilãtibo ocuł pſallã ſpũ:pſallã

⁊ mẽte:⁊ tot viriba meis:te fſactoꝛẽ ⁊ ĩfe

ctoꝛẽ meũ collaudabo:polũ penetrabo

mẽte: ⁊ deſiderio tecũ ero:vt ĩ pᷣſenti qdẽ
miſeria ſolo coꝛꝑe tenear:tecũ aũt cogi/

tatõe ⁊ auiditate atq; om̃i deſiderio ſim
ſemp:q̃tenꝰ ibi ſit coꝛ meũ:vbi tu es the

ſaurꝰ meꝰ deſiderabił incõparabił mul /

tũq; amabiliſ. Sʒ ecce deꝰ me pijſſime

ac mificoꝛdiſſime:dũ tue ĩmenſe bonita

tis ⁊ pietatꝭ gliaz ↄſiderare volo: coꝛ me
um ñ ſufficit:excedit em̃ oẽm ſenſũ hũa/

ne mẽtis tuũ decus:tua pulcritudo:tua
virtꝰ: tua głia:tua magnificẽtia:tua ma
ieſtas:⁊ tua charitas:ſic inextimabil eſt

tue głie ſplẽdoꝛ:ita ĩeffabił ẽ eterne tue
charitatꝭ benignitas:qͥ illoſ qͥs ð nihilo
creaſti adoptas filios ⁊ tibi ↄiungis
¶ Deſiderãde ſũt ꝓ chꝛiſto tribulatões
in hac vita. 7. Capitulũ XV.

Anima mea ſi
ztidie oꝑteret nos toꝛmẽta
plferre:ſi ipaʒ gehennã lõgo

poſſemꝰ:⁊ ſanctꝭ eiꝰ ſociarl:nõne dignuz
eſſz pati om̃e qð triſteẽ.vt tãti boni tãte
q; glie ꝑticipes haberemur: Inſidient᷑
g̊ͤ demões:parẽt ſuas temptatõeſ:frãgãt
coꝛpꝰ ieiunia:pᷣmant veſtimẽta:labores
grauẽt:vigilie exiccẽt:clamet ĩ me iſte:ĩ

qetet me ille vł ille:frigꝰ ĩcuruet:ↄſcien⸗

cia murmuret:caloꝛ vꝛat:caput doleat:

iſſime dñe q

tpꝑe tolerare: vt chꝛiſtũ in ia ſua videre

— .
—

pectus ardeat:inflet᷑ ſtomachꝰ: palleſcat
vultꝰ: ĩfirmer totꝰ:deficiat ĩ doloꝛe vita

mea:⁊ ãni mei ĩ gemitibo:ĩgrediat᷑ putre
do ĩ oſſiba meis ⁊ ſubter me ſcateat:vt re
q̃eſcã ĩ die tribulatõis:⁊ aſcẽdã ad pplm
accinctũ noſtꝝ. Que ei erit iuſtoꝝ głia:

q uã grãdis ſctõꝝ leticia:cũ vnaqq; faci
es fulgebit vt ſol:cũ oꝛdinib diſtinctis

ppłm ſuũ dũs ĩ regno pfis ſui ceperit re
cẽſere:⁊ meritꝭ atq; oꝑibo ſinguloꝝ ꝓmil
ſa pᷣmia r̃ſtituet:ꝓ terrenis celeſtia:pꝓ tꝑa
libo ſempit᷑na:p modiq magna. Reuera
cumulꝰ felicitat erit cũ dũs adducet ſã

ccos ſuos ĩ viſione paterne glie:⁊ faciet
celeſtibo oſidere vt ſit deꝰ oĩa in oibb

Duomodo regnũ celoꝝ poſſit acàri.
apitull XVI.

Felix iocũditaſ

2 iocũda felicitas:ſanctos vide
re:cũ ſanct eſſe:⁊ eſſe ſactũ:deũ

vigdere deñ hr̃e ĩ eternũ ⁊ vltra. Hec ſe

dula mete cogitemuſ:hec toto deſiderio
deſideremꝰ: vt ad eos cito puenire valea
mꝰ. Si qᷓras qũo iſtud pᷣt fieri:vł quib⸗

meritis:qbuſue auxilijs? Audi. Res iſta

poſita ẽ in ptãte faciẽtis:qm̃ regnũ celo
rũ vim patit᷑. Regnũ celoꝝ o hõ aliud ñ
ꝗ̃rit pᷣciũ niſi teipᷣm.tm valet quantũ es:
te da ⁊ habebis illð. Quid turban depᷣ⸗/
cio:chꝛiſtꝰſemetipᷣm tradidit vt acqrerʒ
te regnuz deo pr̃i:ita tu temetipᷣm da:vt
ſis regnũ eiꝰ:ac ñ regnet pctm̃ ĩ tuo moꝛ
tali coꝛpꝑe:ſʒ ſpũs ĩ acq ſitõe vite.
B ſit ⁊ quid habeat paradiſus
apitulũ XVII

uertamur ad ciuitatẽ celeſtẽ in
ãꝗq ſcripti ſumꝰ ⁊ ciues decreti.
Siẽ & ciues ſctõꝝ ⁊ domeſtici dei:et ſiẽ

heredes dei coheredes aũt chꝛiſti ↄſide

remꝰ inclitã nr̃e vꝛbis felicitatẽ:inq;tuʒ
ↄſiderare poſſibile ẽ. Dicamꝰ cũ ꝓpha
O ð; glioſa dicta ſũt ð teciuitas dei:ſic

letãtiũ oĩm habitatio ẽ ĩ te. Fũdaris eiʒ

exultatõe vniuerſe terre:nõ ẽ ĩ te ſenec 9:
nec ſenectutꝭ mifia:nõ eſt ĩ te mancꝰ:nec

daudꝰ:neq; gibboſꝰ:neq; defoꝛmis:dij

oẽs occurrũt ĩ viꝝ ꝑfectũ:ĩ mẽſurã etatꝭ

Sinima mea re

.
. .
„*
. .
.NB 8 — — .
7
4 ————

M

itn
bin
becil
lide
cbis
puli
e⸗:
nor
onu
ſizni
liaa
giug
Pcarie
fe
lii
Wn
Kenin
güütmn
ltenel
ſoerd
ſnpe
Wan
dog
Pen
ſoc
Ge
1.
y

ſerei
lrccla
ſopide
hoefin
(t

aat
Aerin
Anegene
iage
korgtir
iſri
Kincns
cpentre
orpnil
open
on
adcerſi
lertca
noh
raogr.
ctel
os ne
anei
1 Heſe
deſidenio
nirerae
eRanc
GiRosſkr
zregch,
higugi
guumien
mxi⸗
ire;
ndeſt
mono:

.
is

NR

ttagfiin
9dec .
ſdeic ſi
ernide
irihe
zäͤpn
nbdaſi⸗

Filnit,

ſunis d
cten

diũt młtos. Qua ppter nox ibi niła:nu

ris ardoꝛiſue aſperitas vlla:ſʒ tal erit re

ſſp aut ſta
affectib:

rudlis chꝛiſti Quid hac vita beatiꝰ:
biñ ẽ pauꝑtatꝭ metꝰ:nõ egritudĩs im
becillitas:nemo ledit᷑:nemo iraſcit᷑:nẽo
iuidet:cupiditas nulla exardeſcit:nullũ
cibi deſideriũ:nulla honoꝛis aut ptãtis
pulſat ãbitio:nullꝰ ibi dyaboli metꝰ:in/
ſidie demonũ nulle:terroꝛ gehẽne pcul:
moꝛs neq; coꝛꝑis neq; aĩe:ſʒ ĩmoꝛtalita
tis munere iocũda vita:nlła exiſtũt vſq;
q̃q; diſcoꝛdia:ſʒ cũcta ↄſona:cũcta ↄue⸗/
niẽtia:qꝛ oĩʒ ſctõꝝ vna erit ↄcoꝛdia:pax
cũcta ⁊ leticia ↄtinet:trãqͥlla ſũt oĩa ⁊ qͥe

ta:iug ſplẽdoꝛ:nõ ille qui nũc eſt.ſʒ tan/⸗

to clarioꝛ qto felicioꝛ.qꝛ ciuitas illa vt
legit᷑ ñ egebit lumiĩe ſolis:ſʒ dñs omipo
tẽs illũinabit eã:⁊ lucerna eiꝰ eſtagnus.

Vbi ſancti fulgebũt vt ſtelle in ꝓꝑpetuas

eternitateſ:⁊ ſiẽ ſplẽdoꝛ firmamẽti qͥ eru
le tenebꝛe:ocurſus nubiũ nullꝰ:n· frigo

rũ tẽperies:quã nec oculꝰ vidit:nec aur

audiuit: nec ĩ cor hoĩs aſcẽdit:niſi illoꝝ
à ea ꝑfrui digni iueniunt᷑q̃ꝝ nomiĩa ſcri

pra ſuͤt lidꝛo vite ler lug becoia e c
ſociari choꝛis ãgeloꝝ ⁊ archangeloꝝ at

q; oĩm celeſtiũ vᷣtutũtueri patriarchaſ

⁊2,p phaſ:videre apłos atq;ʒ; om̃es ſctõs:

videre etiã parẽtes nr̃os.Blioſa ſũt hec
Dʒ mlto glioſi eſt pᷣſentẽ dei vultũ cer
nere:incircũſcriptũ lumẽ videre.Gup/
excellẽs glia erit cũ deũ videbimꝰ ĩ ſeip
ſo:videbimꝰ ⁊ habebimꝰin nob:quẽ cer
nere finis nõ erit.
¶ Mon valet hõ deo vicẽ reddere niſi ꝑ

amoꝛẽ. ¶ Capitulũ XVIII.

Nima inſigniſ

dei imagine:illuſtr ſilitudine
habz ĩ ſeſe ex deo q̊ admoneat᷑
cũ eo:aut redire ſi mota ſuis
ĩmo defectiby fuerit. Et ñ ſolũ
habz vñ reſpirare qat ĩ ſpe venie ⁊ mifi

coꝛdie:ſed etiã vñ audeat aſpiraread nu

ptias vᷣbi: ⁊ cũ deo inire fed ſocietatꝭ:at
q; cũ rgeãgeloꝝducere ſuaue iugũ amo

ris. Hẽ oĩa facit amoꝛ:ſi aĩa exhibeat ſe
ſimilẽ deo ꝑ volũtatẽ:cni ſiłis ẽ ꝑ natu/

rã:diligẽs ſiẽ dilecta ẽ. Bolꝰ ẽ amoꝛ ex

oib aie motibo:ſenſiby atq; affectibo:in qᷣ

4 7 .
— . .
. * 2 „ *
—

ma ↄſpiciunt᷑.
reqͥrat ſibi ſile. ¶ Tapᷣ.XIX.

tabl ſic deuo

pt creatura ⁊ ſi nõ ex eqͥirũdere auctoꝛi:
vl ſibi mutuã repẽdere vicẽ.A¶moꝛ vbi
venerit:ceteros i ſe oẽs traducit ⁊ capti
uat affectꝰ. Amoꝛ ꝑ ſe ſufficit:ꝑ ſe placʒ:
⁊ ꝓpter ſe. Jpe meritũ:ipᷣe pᷣmiũ:ipe cau
ſa:ipᷣe fructꝰ:ipᷣe vſus. Per amoꝛẽ ↄiũgi

mur deo Amoꝛ facit vnũ ſpũm ð duob⸗

Amoꝛ facit idẽ velle ⁊ ideʒ nolle.emoꝛ
fac pꝛiꝰ moꝛes cõponere:poſtmodũ oſa
q̃ adſũt tãq; nõ adſint cõſiderare.tercio

vo loco mũda coꝛdis acie ſuꝑna ⁊ iterna

ↄſpicere.Per amoꝛẽ pᷣmũ ĩ ſeculo bñ ge
runt᷑ honeſta:poſtmodũ etiã honeſta ſe/
culi deſpiciunt᷑tad extremũ etiã dei inti
¶Duid ĩ nobis deꝰ

Eus pater cha

ritas ẽ:de filiꝰ dilectio ẽ:ſpũſ
Vſanct amoꝛ pfis ⁊ filij eſt. hec
charitaſ⁊ h dilectõ aliqͥd ſiłe reqͥrit ĩ no
bis.ſ. charitatẽ:q velut qdã affinitate cõ
ſanguinitatis ei ſociemur ⁊ ↄiũgamur.
Amoꝛ dignitat neſciꝰ reuerẽtiã neſcit.

Dui amat ꝑ ſeipᷣm fiducialr accedit ad
deũ:ſamiliariterq; loquit᷑ einihil timẽs

nihil heſitãſ. Perdit qð viuit qͥ ñ diligit

qͥ aũt diligit:ocłos ſuos ſp habʒ ad deũ

quẽ diligit:quẽ deſiderat:ĩ q̃ meditat᷑:in
q̊ delectat᷑i à paſcit:in q̊ ipinguat᷑. Iſte
ſic deuot:ita cãtat:ita legit:⁊ ĩ oĩb
opiby ſuis ſic ẽ puidus ⁊ circũſpectꝰ:q̃ſi

deꝰadſit pᷣſens añ ocłos eiꝰ:ſicut reuera

adeſt. Ita oꝛat q̃ſi ſit aſſũptꝰ ⁊ pᷣſentatꝰ
añ faciẽ maieſtatis ĩ excelſo thꝛono:vbi
milia miliũ miſtrant ei decies centena
milia aſſiſtunt ei:.Miaʒ quã viſitat amoꝛ
expgefacit doꝛmiẽtẽ:monet ⁊ emollit eã
⁊ vulnerat coꝛ eiꝰ:tenebꝛoſa illuminat:
clauſa refat:frigida inflãmat:mẽtẽ aſpe

rã ⁊ iraſcibilẽ ⁊ ĩpatiẽtẽ mitigat:vicia fu

gat:carnales affectꝰ cõpmit:moꝛes emẽ

dat:refoꝛmat ⁊ inouat ſpũm:lubꝛice eta

tis motꝰ actuſqʒ leues coercet. Hec oĩa
facit amoꝛ cũ p̃ſens eſt. cũ vᷣo abſceſſerit

ita iĩcipit aĩa iacere lãguida ac ſi cacabo

bullietiſbtraxer ignẽ. ¶ Defidẽtia
aie amantis deũ.

amoꝛ:q̊ͥ aia ꝑ ſemetipᷣaʒ fiducialiter acce
dit ad deũ:deo ↄſtãter ĩheret:deũ famili
arit᷑ ꝑcuntat᷑:oſultatq; de om̃i re.Aia q̃
amat deũ:nil alið pᷣt cogitare:nil loqͥ:ce

tera ↄtẽnit:oĩia faſtidit.qcqͥd meditat᷑:qͥc

qᷣd loquit᷑amoꝛẽ ſa it: amoꝛẽ fdolet:ita
amoꝛ dei eã ſibi vẽdicauit OQui vult hre

noticiã dei amet. YFruſtra accedit ad le-

gendũ:ad meditãdũ:ad pᷣdicãdũ:ad oꝛã
duũ qͥ non amat.Amoꝛ dei amoꝛẽ aĩe pa
rit:⁊ eã intendere ſibi facit.Amat deꝰ vt
amet᷑. Cũ amat nil aliud vult qᷓ; amari:
ſciẽſ amoꝛe eſſe btõs qͥ ſe amauerĩt.Nĩa

amãs cũctis ſuis renũciat affectõnibo:-

tota ſoli incũbit amoꝛi:vt poſſit rñũdere

ꝗqmoꝛi ĩ redibẽdo amoꝛe.Et cũ tota ſe ef

ſuderit ĩ amoꝛẽ:q;tũ ẽ ad illud font ꝑhbẽ
ne pfluuiũ:nõ pari vbtate ↄcurrũt amoꝛ

⁊ amãs:aia ⁊ deꝰ:creatoꝛ ⁊ creatura:tñ ſi

ex toto ſe diligit:nihil deeſt vbi totũ eſt.

Nõ timeat aia q̃ amat:paueat q̃ n amat

NHia amãs fert᷑ vot:trahit᷑ deſiderijſ:diſ

ſimulat merita:maieſtati ocłos claudit:

aꝑit voluptati:ponẽes ſeĩ ſalutarũ:⁊ fidu
cialr agẽs ĩ eo.Amoꝛe aĩa ſecedit ⁊ exce

dit a coꝛpoꝛeis ſenſibo:vt ſeſe nõ ſentiat

q̃ deũ ſentit. Hoc fit cũ mẽs ĩeffabili dei

lllecta dulcedie:qdᷣãmodo ſeſe ſibi ſfuraf
imo rapit᷑ atq; elabit᷑ a ſeipᷣa:vt deo frua

tur ad iocũditatẽ. Nihil tã iocundũ niſi
eſſet tã modicũ.Amoꝛ dat familiaritatẽ

dei:familiaritas auſũ:auſꝰ guſtũ:guſtꝰ

famẽ. Aia quã tãgit amoꝛ dei:nihil alid
pt cogitare:nil deſiderare:freq̃nter ſuſpi

iat dicẽs. Siẽ ceruꝰ deſiderat ad fonteſ
ita deſiderat aĩia mea ad te deꝰ meꝰ.

¶ Ouid fecit de ppt hoĩeʒ (Ea. XXI

Eus amoꝛe ve
nit ad hoĩeſ:vẽit ĩ hoĩeſ:factꝰ ẽ
hHhoÿ. Amoꝛe de inuiſibil ſeruis
ſuis factꝰc ſilis.Imoꝛe vulneratꝰẽ ppt᷑
delicta nr̃a.Tuta ⁊ firma reqͥes ẽ ĩſirmiſ
⁊ pctõꝛiba ĩ vulneribo ſaluatoꝛis. Secu
r illic habito:patẽt mihi viſcera ꝑ vul/
nera. Quicqͥd ex me mihi deeſt: vſurpo
mihi ex viſceribo dñi mei:qm miſcdia af
fluũt:nec deſũt foꝛamĩa ꝑ q affluãt. Per
foꝛamĩa coꝛꝑis patẽt mihi archana coꝛ⸗/
dis:patʒ magnũ pietat ſacr̃m:patẽt vi/
ſcera miſcdie dei nr̃i:ĩ qͥb viſitauit nos
oꝛies ex alto. Uulnera ieſu chꝛiſti plena

———————ʒ— ”M .
—

ſüt miſcð ia⸗ lẽa pietate:plẽa dulcedie?
latꝰ eiꝰ lãcea ꝑfoꝛauerũt.Per has rimaſ

charitate.

lʒ mihi guſtare q; ſuauis ẽ dñs de me⸗:
qm reuera ſuauis ⁊ mit ⁊ mltemiſcdiex
oĩb eũ ĩuocãtibĩ vᷣitate:oĩb inqrẽtib⸗

⁊ maxie diligẽtib Copioſa redẽptio da
ta ẽ nob ĩ vulneribo ieſu chꝛiſti ſaluaton

nr̃i. Oagna multitudo dulcedis:pleni
tudo gre:⁊ ꝑfectio virtutũ.

De recoꝛdatoę vulneꝝ ieſu chꝛiſti do
mini noſtri. apituli XXII.

3
3 cogitatio recurro ad
vulnera chꝛiſti. Cũ me pᷣmit ca
Vroo mea:tcoꝛdatõne vulneꝝ dñi
mei rſurgo. Cũ diabolꝰmihi ꝑat ĩſidiaſ
fugio ad viſcera mĩe dñi mei:⁊ recedit a
me Si ardoꝛ libidiſ moueat mẽbꝛa mea
rcoꝛdatõne vulneꝝ dni nr̃i filij dei extin

guit᷑. In oĩb aduerſitatibo ñ iueni tã et/

ficax remediũ qᷓ; vulnera xpᷣi. In ilł doꝛ

mio ſecurꝰ:⁊ reqeſco ĩtrepidꝰ.Chꝛiſtus

moꝛtuꝰ ẽ ꝓ nobᷣ. Nihil tã ad moꝛtẽ ama
rũ qð moꝛte xpᷣiñ ſanet᷑. Cota ſpes mea
ẽĩ moꝛte dñi mei. Moꝛs ei meritũ meũ

refugiũ meũ:ſalꝰ vita ⁊ reſurrectio mea.

Meritũ meũ miatio dñi.Hõ ſũ meriti
ĩops:qᷓ; diu ille mifationũ dñs ñ defue/
rit.Et ſi miſcdᷣie dñi młte:multꝰ ego ſũ
ĩ merit.Quãto ille potẽtioꝛ eſt ad ſaluã
dũ:tanto ego ſum ſecurioꝛ.

7

¶ Recoꝛdatio vulneꝝ chꝛiſti efficax re/

ediũ 5 oẽs aduerſitates (Ca. XXIII

Eccaui peccatũ

Snde ⁊ młtoꝝ ſũ mihi ↄſciꝰ deli

eiꝰ miſcdᷣia diffidit.Quãtũ ĩ ſe eſt negat

deũ hr̃e charitatẽ: vᷣitatẽ ⁊ ptãteʒ:in bd

tota ſpes mea ↄlſiſtit.ſ.ĩ charitate adop/
tionis:ĩ vitate ꝓmiſſiõis:⁊ in ptate redẽ
ptõis. Hurmuret iã qᷓtũ voluerit inſi/
piẽs cogitatio mea dicẽs.Qnis ei es tu
⁊ qᷓ;ta ẽ głia illa:ͥbuſue merit illã obtie

re ſaoi Erego fiducialr rmdebo. Scio
1

cui cregidi:qꝛ ĩ charitate nimia adopta
nit meĩ filiũ:qꝛ vᷣax ẽ ĩ ꝓmiſſiõe:potens

in exhibitõe:⁊ licʒ ei ſacere qð vult.Nõ

m me pulſat aliq̃ ẽĩpis

mctoꝝ:nec ſic deſpo:qm̃ vbi abũ᷑/
Aaueft delicta ſupabũdauit ⁊ gra. Oui
3 vẽia pctõꝝ ſuoꝝ deſꝑat:negat deũ eſſe
misicoꝛdẽ. Magnã ĩiuriã deo facit:q ðᷣ

naſite
dnülme
Niceren
defel
ginop
trmirk
ſchn
ſhonul
occumt
ſtbuchi⸗
nläp
ſonfnei⸗
ſalſ dec̃
ſhltime
one G
ſohextol
deücoln
Günun.
fechriſti

— — —

—w—

NRS
Rera
Dügec
ltedirn
aiamn
moyt
Me⸗
liſcoſen
Noppezt
ſiſcdieſin
icnces
honmife⸗
nüßoin
bintſobt
femmecio
ſrelni
Ulecir⸗
ſngag⸗
encien
ſiotſaln

Rtcier
Meiegehe

Tbunrnef

ſodeſe⸗
lemniſcti
vinqrei
Weptiode
ifluaron
gispleni

hrſtido
KI.

tiithis

funoad
neömit an
uinen dii
dat ſidieſ
Trcedit4
mebramen
Indeiethi
lucnitie/
1 lldoꝛ
hius
won arm
ahes en
menitmei
mecnonen

Poſönenad

iofannt,
l.
tuhiui

fearte⸗

C

Nc dei
wiabu/
1
oeick
fars
ſecknegn
rimnd
piheſer
Musdil
nd

re tue cũ oẽs amici tui recedẽt a te:ille te

ad eſcã:⁊ ↄducʒ teꝑ ignotã regionẽ:atq;

.ùMẽBU

poſſũ terreri multitudine pctõꝝ ſi moꝛs

dñi ĩ mẽtẽ meã venerit:qm pẽta mea illũ
vicere ñ pñt.Claui ⁊ lãcea clamãt mihi:

ꝙ ve rcõciliatꝰ ſũ xpᷣo ſi e amauero Cõ

gin? aperuit mihi la llãcea:⁊ ego in
traui ⁊ ibi fꝗeſco ſecurꝰ Qui timet amet
qm̃ charitaſ foꝛas mittit timoꝛẽ. Nullũ

tã potẽs ẽ ⁊ tã efficax ð ardoꝛẽ libidinis
medicam̃tũ qᷓ; moꝛs r̃dẽptor mei Extẽ

dit bꝛachia ſua ĩ cruce:⁊expãdit manꝰſu

aſipatꝰiĩ ãplex pctõꝝ Int bꝛachia ſalua
torꝭ mei ⁊ viuere volo ⁊ moꝛi cupio Ibi

ſecurꝰdecãtabo.Exaltabo te dñe qm ſu

ſcepiſti me:nec delectaſti iimicos meos
ſuꝑ me.Saluatoꝛ nr̃ caput iĩclinauit in

moꝛter vt oſcla darz ſuis oilecti Lotiẽs
den oſculamur qtiẽs ĩ eiꝰ amoꝛe cõpun

gimur. Meditatio aĩe ad amo
rẽ chꝛiſti. apitulũ XXIIII.

gnita dei imagine:redẽpta xpᷣi
ſanguie: deſpõſata fide:dotata
ſpũ:oꝛnata vᷣtutib:deputata cũ angel:
dilige illũ a q̊ tm̃ dilecta es Intẽde illi qͥ
ĩtẽdit tibi:q̃re q̃rẽtẽ te:ama amatoꝛẽ tuũ
a q̊ amarꝭ:cuiꝰ amoꝛe pᷣuẽta es:qͥ ẽ cauſa
amor tui Jpᷣeẽ meritũ:ipᷣe pᷣmiũ:ipᷣe fru

ctꝰ:ipᷣe vſꝰ:ipᷣe finis.Eſto ſollicita cũ ſol

licito:cũ vacãte vacãs:cũ mũdo mũda:

cũ ſctõ ſctã.Qual apꝑuerꝭ deo:tal optet

vt appeat tibi deꝰ ſuauis ⁊ miꝭ ⁊ multe

miſcdᷣie:ſuaues mites dłces hijiles ⁊ mi
ſericoꝛdes reqͥrit.Ama illũ qͥ eduxit te ð

lacu mißie ⁊ ð luto ſecꝭ. Elige illũ amicũ
tuũ pᷣ oĩb amic tuiſ:qͥ cũ oĩa ſpᷣtracta fu

erint ſołꝰtibi fidẽ fuabit. In die ſepultu
ñ derelinq̃t:ſʒ tuebit᷑ a rugiẽtibo pᷣparat
Pducʒ ad plateas ſuꝑne ſyon.⁊ ibi collo

cabit te cũ angel ante faciẽ maieſtat ſue:
vbi audieſ illð ãgelicũ meloſ.ſctũs ſctũſ

ſctis ⁊c̃. Ibi ẽ canticũ leticie:vox exulta

tõis ⁊ ſalut:gr̃aꝝ actio:⁊ vox laudis:at

q; alleluia ppetuũ. Ibi ẽ cumnlꝰ felicita
tiſ:ſupeminẽs głia:ſupabũdãs lericia--u

oĩa bõa.O gĩa mea ſuſpira ardeter deſi/

dera vehem̃ter: vt poſſis puenireĩ illã ſu
pPernã ciuitatẽ ðᷣ q̃ tã głioſa dicta ſũti q̃

ſiẽ letãtiũ oĩm habitatõ ẽ. Amoꝛe poteſ

aſcẽdere:amãti nihil difficile:nihil im/

tcrãſit:q̃rẽ

nima mea iſi

XXXV.

poſſibile Nia q̃ amat aſcẽdit freq̃nt᷑⁊ cuj
rit familiarit᷑ ꝑ plateas celeſtꝭ ihrlm:viſi
tando patriarchas ⁊ ꝓphas:ſalutando
apłos:admirãdo exercitꝰ martiꝝ ⁊ ↄfeſ⸗
ſoꝝ:choꝛoſq; vᷣginũ ſpeculãdo.Celũ et
terra ⁊ oĩa q̃ ĩ eis ſũt nõ ceſſãt mihi dice/
re:vt amem dñm deũ meũ.
O hiũꝗqrũ in deſiderio
eternitatꝭ nõ fi
cis ⁊ trãſitoꝛijs ĩ qb eiꝰ affectꝰcaptiui te
nẽt᷑ verã requiẽ ĩuenire ñ valʒ:qm̃ tãteẽ
digtatis vt nulli bonũ pᷣ᷑ ſũmũ bonũ ei
ſufficere poſſit Tãte ẽ eĩ libtatvt ĩ aliqð
viciũ cogi nõ poſſit Propterea vnicuiq;

ꝓpᷣa volũtas ẽ cꝗ ſue dãnatõis vlł ſalua/
tõis:⁊ iõ nihil ditiꝰ bõa volũtate deo of

fert᷑. Bõa volũtas deũ ad noſ deducit:?-

nos ĩ eũ dirigit. Per bonã volũtatẽ deũ
diligimꝰ:deü eligimꝰ:ad deũ currimꝰad
deũ puenimꝰ:⁊ eũ poſſidemꝰ.O bõa vo

lũtaſpꝑ quã ad dei ſilitudinẽ rffoꝛmamur

⁊ ei ſies efficimur. Ita amabil ẽ deo bo

na volũtas:vt ipᷣeĩ coꝛde hĩtareñ veliti
̊ bõa volũtas ñ fuerit. Bõa volũtas il
lł ſũme maieſtatꝭ trinitatẽ ad ſe incdlinat

Sapia nãq; ad cognitõeʒ vᷣitatis illã il

lũinat:charitas ad deſideriũ bonitat in

flãmat: p fni in ea cuſtodit qð creauit

¶ Capituli XXVI.

ne pereqat ¶ Quid ſit cognitio veritat

EI mo cosſcere teĩm ?
qð eẽ debes eẽ ſtudeas:qð autẽ

coꝛrigendũ ẽ coꝛrigas. Deinde

cosſcere ⁊ amare creatoꝛẽ tuũ.̊ eĩ ẽ totũ

hoĩs bonũ Uide q; ineffabil ẽ diuine

charitat erga noſ dilectõ De nibilo noſ
creauit:⁊ qcqd habemꝰ donauit. Bʒ qꝛ
pl? dileximꝰ datũ q;ᷓ datoꝛẽ:creaturã qᷓ
creatoꝛẽ:cecidimꝰ ĩ laqueũ dyaboli.⁊ ſa

cti ſumꝰeiꝰſui.Deꝰ vero mia motꝰm ſit

ſiliũ ſuũ:qͥ redimerʒ fuos:miſit eẽſpũm
ſanctũ qͥ fuos adoptaret ĩ filios. Fil ũ ð
dit ĩ pᷣciũ redẽptõis.ſpũmſctm̃ ĩ puilegi

uzʒ amorꝭ:ſe deniq; totũ fuat hereditatẽ
adoptõis. Ita deꝰ vt pijſſimꝰ ⁊ mificoꝛ

diſſimꝰ pᷣ ðſiderio vł amoꝛe hoĩs ñ ſolũ

ſua:veꝝ etiã ⁊ ſeipᷣm impendit vt hoieʒ

n deũ meuũ. ¶ Nihil pᷣt
gie ſufficere pᷣt᷑ ſũmũ bonũ ( Ca.XXV

xũ:nũq; ſtabile pᷣt ec:ſʒ oĩ volu
bilitate volubiliꝰ: ð alio ĩ aliud
s8 reqͥeʒ vbiñ c. In his ãt cadu

iꝗ ẽcognits bitatpꝛi

— ... „ . 3 —
. 8 4 .
4 5 — . —— —
2

recupꝑar ñ tã ſibi qᷓ homi ipi. Ut hoĩes

ex deo naſcerẽt᷑ pmo ex ipᷣis nat eſt deꝰ
Quis ẽ tã durꝰ quẽ ñ emolliat amoꝛ dei
ſic hoĩeʒz pᷣueniẽs tãq; vehemẽs qmoꝛ ꝙ;
hõ ꝓpt᷑ hoĩeʒz dignat? eſt fieri: Quis pᷣt

odire hoĩeʒ cuiꝰnaturã⁊ ſilitudinẽ vidʒ

Ihũanitate dei: Reuera qͥ odit illũ odit
deũ:⁊ ita ꝑdit qͥcqͥd fac. Deꝰ nãq; ꝓpter
hoĩeʒ fact'ẽ hõ:vt eſſʒ redẽptoꝛ qͥ ẽ ⁊ cre
atoꝛ:vt ð ſuo redimeret᷑ hõ:⁊ vt familia
rüdiligeret᷑ ab hoĩe de ĩ ſilitudine hoĩſ
apparẽs: ⁊ vt vterq; ſenſꝰ hoĩs ĩ ipo btĩ
ficaret᷑ ⁊ reficeret᷑:oculꝰ coꝛdis ĩ eiꝰ diui

nitate:⁊ oculꝰ coꝛꝑis in eiꝰ hũanitate:vt

ſiue ĩgrediẽs ſiue egrediẽs ĩ ipo paſcua
iueniret natura hũana ↄdita ab ipſo.

id in nobis oper miſſid ſpũſſacti.

Capitulũ NVII.
AMluato: nanq;
nr̃ natꝰ eſt nob:crucifixꝰ ⁊ moꝛ
mtu eſt p nob:vt moꝛte ſua moꝛ
tẽ noſtrã deſtrueret.Et qꝛ botrꝰ carnis
poꝛtatꝰ fuerat ad toꝛcular cruò:⁊ expᷣſſi
ne facta fluere cepat muſtũ diuinitatiſ.

miſſus ẽ ſpũſſanctꝰ q̊ vaſa coꝛdiũ pᷣpara
rent᷑:⁊ vinũ nouũ ĩ vtres nouoſ poneret᷑

pꝛimũ vt coꝛda mũdarẽt᷑:ne ĩfuſũ pollue

ret᷑: poſtea ligaret᷑ ne infuſũ amitteret᷑

Muüdarent᷑ gaudio iniqtatꝭ:ligarent᷑ ꝰ

gaudiũ vanitatꝭ. Nõ em̃ qð bonũ ẽ veni

re potuit:niſi pꝛiꝰ recederet qð malũ eſt

Gaudiũ iniqͥta polluit:⁊ gaudiũ vani

tat effudit. GHaudiũ iniqtatꝭ reddit vas

ſoꝛdidũ:⁊ gaudiũ vanitat& facit rimoſũ

Fandiu iniqtatꝭ ẽ cũ pctm̃ diligit᷑:⁊ gau
diũ vanitat ẽ cũ trãſitoꝛia amant᷑ Eijce
ãgqð malũ ẽ:vt qð bonũ eſt ꝑciꝑe poſſis
Effũde amaritudinẽ: vt dulcedie ĩpleri
poſſis. Hpũſſanctꝰ gaudiũ eſt ⁊ amoꝛ.
Eijce ſpũm dyaboli ⁊ ſpũm mũdi:vt ac
cipias ſpuũm dei. Spũs dyaboli operat᷑
gaudiũ iniqtatꝭ: ⁊ ſpũs mũdi gaudiũ va
nitad Et hec gaudia mala ſũt:qm aliud
ʒ culpã:aliud occaſionẽ culpe.Ueniet
aũt ſpuũs dei cũ eiecti fuerint ſpũs mali⸗
⁊Z intrabit tabernaculũ coꝛdis:⁊ oꝑabit᷑
gaudiũ bonũ ⁊ amoꝛẽ bonuz:qͥ expellit
amoꝛ mũdi ⁊ amoꝛ pcti.Amoꝛ mũdi alli
cit ⁊ ðcipit.Amoꝛ pẽti polluit ⁊ ad moꝛ

; aliu

tẽ ↄducit.Amoꝛ dei mẽtẽ illũinat:ↄſciẽ/
tiã mũdat:aĩaʒ letificat:⁊ deũ ᷣmõſtrat.
¶ De opatione eiꝰ qui diligit deũ’.
¶ Lapitulũu XXVII.

i dei ẽ ſempꝑ cogitat qñ ad de
um pueniat:qñ mũdũ dere

linq̃t:qñ carnis coꝛruptioneʒ euadat:vt

vera pacẽ iueniat:ſemꝑ hʒ coꝛ ſuũ ⁊ dee
ſideriũ ĩ ſuꝑna eleuatũ:qñ ſedet:qñ am/
bulat:qn reqͥ eſcit:vł qñ aliqd agit:coꝛa
deo nõ recedit:oẽs ad amoꝛẽ dei exhoꝛ/
tat᷑:oĩbo amoꝛẽ dei cõmẽdat:⁊ qᷓ; dulcis
ſit dei amoꝛ:⁊ qᷓ; malꝰ⁊ qᷓ; amarꝰſit amoꝛ

ſecłi:coꝛde:oꝛe:⁊ oꝑe oĩba demõſtrat.De

ridet huiꝰ ſeculi gloꝛiã:arguit ſollicitu/
dinẽ:⁊ qᷓ; ſtultũ ſit ĩ his q̃ trãſeũt fiduci
az hreoñdit. Mirat᷑ cecitatẽ hoĩm qͥ hꝰ
diligũt Mirat᷑ etiã qũo vniuerſa h trã
ſitoꝛia ⁊ caduca oẽs ñ derelinquũt Oib⸗

extimat dulce qð ſibi ſapit: oib placere
gqð diligit:oĩb qͥdẽ eſſe manifeſtũ qð co

gnoſcit Freq̃nter deũ ſuũ ↄtẽplat᷑:⁊ĩ eiꝰ
ↄtẽplatõe ſuauiter reficit᷑:tãto feliciꝰ q̃n
to freqntiꝰ.Dulce ẽ ei ſꝑ ad cõſiderandũ
qò ad amãdũ ⁊ laudãdũ ſemp eſt ſuaue.
Ede ba coꝛdis reqͥe. ¶ Capᷣ.XXIX.

uerabec ẽ Ve
ra coꝛdis reòᷣes cũ totũ ĩ amo/
rẽ dei ꝑ deſideriũ figit᷑. Nec qc
appetit:ſʒ in eo qð tenet felici qᷓ
dã dulcedie delectat᷑:delectãdo iocũdat᷑
Di vo vana aliq cogitatõe vł reꝝ occu

patõe ĩde aliq;tulũ abſtractũ fuerit: ſum
ma cũ feſtinatõe illuc redire feſtinat:exi/
liũ reputãs alibi q; ibi moꝛã facere.Nã
ſiẽ nullũ eſt momentũ qͥ hõ nõ fruat᷑ vei
vtat᷑ pietate diuĩa:ſic nullũ debʒ eſſe mo

mentũ q̊ᷓ eũ pᷣſentẽ ñ habeat ĩmemoꝛia.
Odcirco ñ bꝛeui crimiĩe tenet aſtrict qſ/
qs ĩ oꝛõe cũ deo loquit᷑:⁊ ſubito abſtra/⸗

hit᷑ ab eiꝰ ↄſpectu q̃ſi ab ocuł ñ videntiſ

nec audiẽtis:̊ aũt fit qñ cogitatões ſu/
as malas ⁊ impoꝛtunas ſequit᷑:⁊ aliquãꝗ
viliſſimã creaturã ad quã mẽtꝭ ituitꝰ fa
cile diſtra hit᷑:ei pᷣfert:illã videlicʒ ĩ cogi
tatõe ſepiꝰreuoluẽdo q; deũ quẽ aſſidue

dʒ recolere creatoꝛẽ:adoꝛare redẽptoꝛẽ:

122 quOo amoꝛ

cnide
Deiſo
crmenz

lnurD

Gitürro
Ganeh
giogceegi
mededacet
and⸗
izteric⸗
mi,On
ſſtelöge⸗
tudanti
ton:. SH 4

ſtſgceo

ſceſtbik B
apintnec
Ggraigno⸗

(UbrN
filciir

Uyann
Gfonid

ffupn
higcſß

rnſc
eüörſe.
gitdai
GVI.

mo
ttgfade
mül dere
Bannddrt
Gfürde⸗
ſthengſien
ladsgeecor⸗
edeiechor⸗
rrtizdulcis
narſtamo:
Nnöſent de
gutſolici/
niſeüt ſiuc
Nehoinah⸗
ninſheni
muüt Oib
oibphcere
niſchiodc
Negatie⸗
ofclichi⸗
Cöſdeann
lorockſone
ME

ehe
ſwotilamo/
ſot heie
cnerfclici
coiocidet
eAroc
giüfontſun
idnn
ziſner,
ſfunn
linen
incnte

W .säl
. l ê
HZ’Z sl 1
R
*
7
. .
s,s

perrare ſaluatoꝛẽ:timere iudicem.
¶Ouicqd mentis aſpectũſi ab eo retra/
hit om̃ ino fugiendũ eſt atq; execrandũ.
apitulũ XXX.
Wiſquis amaſ

mundũ:tibi ꝓſpice q̊ ſit eundũ

naq; cdladis. YFuge o hõ paululũ oc
cupatões tuaſ:⁊ abſcõdere modicũ a tu
multuoſis cogitatõibo tuis.Abijce nũc
oneroſas curas:poſtpone laboꝛioſaſ diſ
ſenſiones: vaca aliqntulũ deo ⁊ paululũ
reqᷣeſce ĩ eo. Intra ĩ cubiculũ mẽtis tue
exclude oĩa pᷣter deũ ⁊ ꝗqᷓ valẽt ad qrẽdũ
eũ:⁊ clauſo oſtio q̃re eũ.Dicat nũc totuʒ
coꝛ tuũ deo Quero vultũ tuũ:vultũ tuũ
dñe qᷓro. Exa nũc ̊ dñe deꝰ meꝰ tu doce

coꝛ meuʒz: vbi ⁊ qũo te q̃rat:vbi⁊ qũo te
lueniat Dñe ſih ñ es vbi te q̃rã abſentẽ?·

Si aũt vbiq; es cur te nõ video pſentẽ:

Sʒ certe habitas lucẽ inacceſſibilẽ. SHʒ3

qũo accedã ad lucẽ ĩacceſſibilẽ.Aut qͥs
me deducet ⁊ ĩducet ĩ illã vt videã te ĩ il
la. Deinde qͥb ſignis:q̃ facie te q̃rã.Nũ
q; te vidi dñe deꝰ meꝰ:nũq; noui ſaciem
tuã. Quid faciet altiſſime dñe:qd faciet
iſte lõginquꝰ exul tuꝰ? Quid faciet ſeruꝰ

tuꝰ anxiꝰ amoꝛe tui:⁊ lõge ꝓiect a facie

tua: En anhelat videre te:⁊ nimiſ illiab
eſt facies tna. Accedere ad te deſiderat:⁊
lacceſſibił ẽ habitatio tua. Inuenire te

cupit:⁊ neſcit locũ tuũ.Querere te affe/

ctat:⁊ ignoꝛat vultũ tuũ.

¶ ¶VUiſio dei perditgꝗ eſt/ ꝓpter peccatũ:

miſeria inuẽta eſt. ¶ Cab. X

tei:tu me feciſti ⁊ refeciſti et oĩa
bõa tna mihi ↄtuliſti:⁊ nõdũ vidi te ne/

qʒ noui.Deniq; ad te vidẽdũ factꝰſũ:⁊ in

dũ feci ꝓpter qð factꝰ ſũ.O miſera ſoꝛs
hoĩs:cũ h̊ ꝑdidit ad qð factꝰ ẽ.O dirꝰac

dure caſꝰille. Heu qͥd ꝑdidit:⁊ q inenit
Ouid abſceſſit ⁊ àd remanſit: Perdidit

btitudinẽ ad quã factꝰẽ.⁊ ĩuenit miſeriã
ad quã factꝰ ñ ẽ.Abſceſſit ſine q̊ nihil fe
lix eſt: ⁊ remãſit qð p ſe nõ niſi miſerũ eſt.
Hãducabat tũc hõ panẽ angeloꝝ quẽ

Hec via q̃ vadis via peſſima

¶ De bonitate dei

Omie deuſme

us es tu ⁊ dñs meꝰ:⁊ nũq; vidi

nũc eſurit:mãducat nũc panẽ dolonqu?z
tũc neſciebat.O tu dñe vſq;q̊ obliuſſce

ris ĩ finẽ:vſq;qͥ auertꝭ faciẽ tuã a nobis:
Dnñ reſpicies ⁊ exaudies nos: Oñ illũi/
nabiſ ocłos nr̃os ⁊ onñdes nobᷣ faciẽ tuã:
Oiñ reſtitues te nob: Reſpice dñe:⁊ exau
di ⁊ illũina nos:⁊ oſtẽde nobᷣ teipᷣm:reſti
tue te nob:vt bñ ſit nob:ſine q̊ ta male eſt

nobis. Inuita nos:adiuua nos:obſecro

dñe.Amaricatũ ẽ coꝛ meũ ſua deſolatõe

idulcoꝛa illð tua ↄſolatõe.Obſecro dñe

Eſuriẽs cepi q̃rere te:ne deſinã impaſt⸗
a te. Famelicꝰ acceſſi:ne recedã impaſtꝰ*
Paupꝑ vẽi ad diuitẽ:miſer ad miſericoꝛ/
de:ne recedã vacuꝰ ⁊ ↄtemptꝰ.Dñe ĩcur
uatꝰ ſũ:⁊ nõ poſſuʒ niſi deoꝛſuʒ aſpicere

Erige me vt poſſim ſurſũ videre vl intẽ

dere Iniqͥ tates mee ſuꝑgreſſe ſũt caput

meũ:obuoluerũt me:⁊ ſiẽ onꝰ gue guant

me. Euolue me ⁊ exonera me:ne vꝛgeat
ſuꝑ me puteꝰ os ſuũ. Doce me q̃rere te:·
oñde te ꝗqᷓrenti te:qꝛ nec q̃rere te poſſũ ni
ſi doceas tu:nec ĩuenire niſi te oſtendas.
Querã te deſiderãdo:deſiderẽ te q̃rendo
inueniã amãdo:amem inueniẽdo.
Map. XXNXII.

gfas ago: qꝛ creaſti me ad hãc

imaginẽ tuam:vt tui memor te

cogitẽ:te amẽ. Dʒ ſic ẽ abolita coꝛrupti
lone vicioꝝ.ſic eſt obfuſcata fumo pctõz·

vt nõ poſſit facere ad qð facta eſt:niſi tu
renoues ⁊ refoꝛmes eã Rogo dñe qͥ das
fidei intellectũ:da mihi vt q;tũ ſis expe
dire ĩtelligã:qꝛ es ſic credimꝰ:⁊ ̊ es qðd
credimꝰ: ⁊ qͥdẽ credimꝰ te eſſe alid ni/
hil maiꝰ aut meliꝰcogitari poſſit. Quid
ges dñe de q̊ vnuʒ mai meliuſq; nihil
valet cogitari:niſi id qð ſummũ bonuʒ
oĩm ſolũ exiſtẽs ꝑ ſeipᷣm:oĩa alia fecit ex
nihilo: Oð ů̊ bonũ deeſt ſũmo bono:per

qò om̃e bonũ: Tu es itaq; iuſtꝰ: verax:

beatꝰ ⁊ qͥcqͥd aliud eſt meliꝰ eſſe q; ñ eſſe
Vleꝝ malis qũo parò:ſi es totꝰ ſũme in
ſtꝰ: An qꝛ bonitas tua eſt incompᷣhenſi/
bilis? LNatet h̊ ĩ luce ĩacceſſibili quãiha
bitaſ. Uere ĩ altiſſimo ⁊ ſecretiſſimo bõ
tat: tue pfũdo latet fõs vñ manat fluui

miſcðᷣie tue.Nã cũ totꝰ ⁊ ſũme iuſt ſis:

. .
. . è
“ ⸗ .

tñ idcirco etiã mal benignꝰ es:qꝛ totꝰ 2

ſũme bonꝰ es. Minꝰ nãqʒ bonꝰ eſſes:ſi
nlłi malo eſſes benignꝰ. Melioꝛ ẽ em qᷣ
⁊ bonis ſimł ⁊ mal bonꝰ e:qᷓ; ͥ bõis tm̃
bonꝰ ẽ. Et melioꝛ ẽ qͥ mal⁊ ꝑcendo ⁊ pu
niẽdo bonꝰ ẽ:qᷓ; qͥ puniendo tm̃. Jõ mi
ricoꝛs es:qꝛ totꝰ ⁊ ſumme bonꝰ es.
De ðᷣlectabili fruitõe ði Ca. XXXIII
„x. Jmmẽſa boni
tas ꝗᷓ oĩm ĩtellectũ excedis.ve
niat ſuꝑ me miſcdia illa:q̃ de
tãta opulẽtia ꝓcedit:ĩfluat ĩ me q̃ ꝓfluit
ð te. Parce ꝑ clemẽtiã:ne vlciſcarꝭ ꝑ iu⸗
ſticiã Excita te nũc aĩa mea:⁊ erige totũ

itellectũ tuũ:⁊ cogita q tũ potes:q;tũ ⁊

qle ſit illð bonũ qð deꝰ ẽ.Bi em̃ ſingla
bõa delectabilia ſũt:cogita intẽte q; ðᷣle/
ctabile ſit illð bonũ qð ↄtinet iocũdita/
tẽ oĩm bonoꝝ.⁊ ñ q̃le in reba creat ſumꝰ
exꝑti:ſʒ tãto differetẽ:qᷓ; to differt a crea

tura creatoꝛ.Si eĩ eſt bona vita creata:

qᷓ; bõa eſt vita creatrix: Si iocũda ðẽ ſalꝰ
facta:qᷓ; iocũda ẽ ſalꝰ q̃ fecit oẽm ſalutẽ:
Si amabiiłẽ ſapia ĩ cogitatõe vł cogni/
tione reꝝ cognitaꝝ:q; amabil eſt ſapia q
oĩa fecit ⁊ ↄdidit ex nihilo?:Deniq; ſi mł
te ⁊ magne ſũt delectatões ĩ reba delecta
bilibo:qlis ⁊ q;ta eſt delectatio ĩ eo qͥ ipᷣa
delectabilia fec? O qͥ ̊ bono fruet᷑ qd il/
li erit:qͥd illi nõ erit.Certe qcqͥd volue/
rit illi erit:⁊ qcqͥd noluerit ñ erit. Ibi qͥp

pe illi erũt bona aĩe ⁊ coꝛꝑis:qualia nec

oculus vidit:nec auris audiuit:nec coꝛ

hoĩs cogitauit. ¶ Summũ bonũap
petendũ eſt. apᷣ. XXXIIII.
WMr ergo per

mlta vagan homũcio q̃ren
AAo bona aie tue ⁊ coꝛpis tui
Amãa vnũ bonũ ĩ qͥ ſũt oĩa bõa ⁊ ſufficit
Deſidera ſimplex bonũ qð ẽ om̃e bonũ
⁊ ſat ẽ.Quid em̃ amas caro mea:qͥd ðᷣſi
deras aĩa mea: Ibi ẽ qcqͥd amas.ibi eſt
qcqͥd deſideraſ.Si delectat pulcritudo
fulgebunt iuſti ſic ſol.Si velocitas aut
foꝛtitudo aut libᷣtas coꝛpis cui nihbil ob
ſiſtere poterit. erũt ſiles angelł dei:qꝛ ſe/
minat᷑ coꝛpꝰaĩale:ſurget coꝛpus ſpũale:

ptãte vtiq; nõ natura.Si lõga aut ſalu

bꝛis vita: ibi erit ſana etemnitas ⁊ eterna
ſe anitas:qꝛ iuſti ĩ ꝑpetuũ viuẽt: ⁊ ſalꝰ iu⸗
ſtoꝝ a dno. Si ſatietaſ:ſatiabunt᷑ cũ ap

puerit glia dñi. Di ebꝛietaſ inebꝛiabut᷑
ab vbertate domꝰ dei. Si melodia:ibi

ãgeli ↄcinnẽt ſine ſine deo.Si q̃libet nõ
ĩmũda ſʒ mũda voluptas:toꝛrẽte volu/
ptat ſue potabit eos dñs.Si ſapia:ipᷣ
dei ſapiẽtia oñdet eis ſeipᷣaʒ ſapiaz

amicicia:diligẽt deũ pluſq; ſeipos ⁊ ĩui

cẽ taqᷓ; ſeipos:⁊ de illos płꝰ qᷓ; illi ſeipoſ
qꝛ ülli illũ ſe ⁊ iuicẽ ꝑ illũ:⁊ ille ſe ⁊ illoſꝑ
ſeipᷣm. Si ↄcoꝛdia:oĩbo ilł erit vna volũ
tas:qꝛ nila ilł erit niſi dei ſũma volũtas
Di ptãs:oĩpotẽtes erũt ſue volũtatvt

dev ſue. Nã ſic deꝰ poterit qð volʒ ꝑ ſeip

ſũ:ita poterũt illi qd volẽt ꝑ illũ:qꝛ ſiẽ il
li ñ aliud volẽt qᷓ; ille volet:ita ille volet
qͥcqͥd illi volẽt:⁊ qͥd ille volet ñ poteritñ

eſſe. BGi honoꝛ ⁊ diuitie.deꝰ fuos ſuos

bonos ⁊ fideles ſupᷣ młta bona ↄſtituet.
ĩmo filij dei ⁊ dij vocabũt᷑:⁊ erũt heredeſ

dẽ dei:coheredes aũt chꝛiſti. Bi vᷣa ſe

curitas.certe ita certi erũt nũq;ᷓ vllatenꝰ
illð bonũ ſibi defutuꝝ:ſic certi erũt ſeñ
ſua ſpõte illð amiſſuroſ:n? dilectoꝛẽ deũ
illð dilectoꝛib ſuis ĩuitꝭ ablatuꝝin? ali
qͥd deo potẽtiꝰ:deũ ⁊ illos ſepatuꝝ Gan
diũ vᷣo q̃le q;Stũue ẽ:vbi tle ac tm bonũ ẽ
utua charitate ſanctoꝝ ĩ celis
Capitulũ XXXV.

coꝛ indigens:coꝛ expertũ erũ/
Vnas ⁊ miſerias:ĩmo obꝛutum
miſerijs:quantũ gauderes ſi in his om̃i
bus abundares: interroga vltima inti/
ma tua ſi caꝑe poſſent gaudiũ ſuũ ð tãta
btcĩtudie ſua. Sʒ certe ſi qͥs aliꝰ quẽ oĩo
ſiẽ teißm amares:eandẽ btitudinẽ hr̃et:
duplicaret᷑ gaudiũ tuũ:qꝛ nõ minꝰ gau/
deres ꝓ eo q;ᷓ ꝓ teipᷣo. Si vo duo vl treſ
vl młto płes idipᷣm haberẽt:tantũdẽ p

ſinguk q tũdẽ ꝓ teipo gauderes ſi ſingu

los ſic teipᷣm amares.Ergo qͥd erit ĩ illa
ꝑfecta charitate innumerabiliũ beatoꝝ
angeloꝝ ⁊ hoĩm:vbi nullus diliget aliũ
minꝰ q; ſeipᷣm. Nõ em̃ ałr gaudebit vnꝰ
qᷣſq; ꝓ ſinguliſ alijs q; ꝓ ſeipᷣo.Si coꝛ

boiĩs ð tãto bono ſuo vix gaudiũ ſuũ ca

Oꝛ humanum

ſetci⸗
n
mnöb
latevn
den;
bitchl.
ſuutoit
mnon
Ciundi
Vore:t
Getotaf

linigat

irpeen
Atibeer
anin
mmeſerte
lnagl
Ktmninti
tcgtua
inor uu⸗
nſtitoe
en heo

E
=
S
=SZ
—

nis
hnabut⸗
tinbec
1mclogat
Sicſbei
erereroln
ſſpin 5
gntt
Gſehosrini
eliſißef
Uleſernn
leirmmi
fſüuwäns
berglännyr
örchnſen
Nͤgſül
Cetäporeni
de fnos iie
bonmnotue.
erütheredl
t Oifat⸗
nüc Waten
rieritſei
Dicctorde
Wumpe
lunlen
Autuä!
orias
W.

mvn

cpenieni/

nocbeunn

ſinbom
Chüſtüdi⸗
det genn
hinirtir
pim ,
ew
vwittmitih
uine ſe
et
pnleetlll
ſtcln
iHde
iüſii⸗

(Folium

piet:qũo capax erit tot ⁊ tantoꝝ gaudio

rũ.Et vtiq; qm q;tũ qͥ ſq; diligit aliqu?z

tm̃ ð bono eiꝰ gaudet.ſic iĩ illa brã felici/
tate vnuſqͥſq; ſine comꝑatõe plꝰ amabit

deũ q; ſe ⁊ oẽs alios ſecũ:ita plꝰ gaude/

bit abſq; extimatõe ð felicitate dei q; de
ſua ⁊ oĩm alioꝝ ſecũ Et ſi deũ ſic diligẽt
toto coꝛde:tota mente:tota aĩa.vt tñ to/⸗

tũ coꝛ:tota mẽs:tota aĩa nõ ſufficiat di/
gnitati dilectõis.pfecto ſic gaudebũt to

to coꝛde:tota mẽte:tota aia.vt tñ totum
coꝛ:tota mẽs:tota aia nõ ſufficiat pleni/

„

tudini gaudij.
H (⁵ pleno gaudio vite eterne.

KCapitulũ XXXVI.

Eus mens et

dñs meꝰ:ſpes mea ⁊ gaudi/

⁊ pluſq; plenũ.pleno qppe coꝛde:plena

mẽte:plena aĩa:pleno toto hoĩe Gaudio
illo adbuc ſupꝛa modũ ſuꝑerit gaudiũ.

Hõ &ᷣ totũ illud gaudiũ itrabit ĩ gaude/
tes:ſʒ toti gaudẽtes intrabũt in gaudiũ.
Dic dñe dic fuo tuo intꝰ ĩ coꝛde meo:ſi

B eſt gaudiũ ĩ qd ĩtrabũt ſᷣui tui:qͥ intra/

bũt ĩ gaudiũ dñi ſui. Sʒ certe gaudiũ il
lud q̊ͥ gaudebũt electi tui:nec oculꝰ vidit
nec aur audiuit:nec ĩ coꝛ hoĩs aſcendit

MNõdũ è cogitaui aut dixi dñeq;tũ gau
debũt electi tni. Utiq; tm̃ gaudebũt q̃n

tũ amabũt:tm̃ amabũt q;tũ cognoſcent
dñe Et q;tũ teamabũt? Certe nec oculꝰ
vidit necauraudiuit nec ĩ coꝛ hoĩs aſcẽ

dit ĩ hac vita qᷓ;tũ te coãſcẽt ⁊ amabũt ĩ

illa vita. Oꝛo te deꝰ meꝰ vt cognoſcã te:
amẽ te:vt gaudeã ð te:⁊ ſi nõ poſſũ ĩ hac
vita ad plenũ vł ꝓficiã ð die in diẽ:vſq;
dũ veniat illð ad plenũ Pꝛoficiat ĩ me h

noticia tuꝗ vt ibi fiat plena.creſcat ĩ me
h amo: tuꝰ vt ibi ſit plenꝰ:vt h̊ gaudiuʒ

meũ ſit ĩ ſpe magnũ ⁊ ibi ĩ re plenũ.Deꝰ

vyerax peto vt accipiã qð pmitt:vt gau
diũ meũ ſit plenũ. Meditet᷑ inde interiʒ
mẽs mea:loquat᷑ inde lingua mea:amet
illud coꝛ meũ:ſermocinet᷑ os meũ:eſuri/

um coꝛdis mei: dic aie mee:
ſi H̊ eſt gaudiũ ð qͥ nob ꝑ filiũ tuũ dicis.
Petite ⁊ accipietis vt gaudiũ veſtrũ ſit
plenũ. Inueni nãq; gaudiũ qödã plenũ N⸗

XXXVI.

at illud aĩa mea:ſitiat illud caro mea.de
ſideret ülud tota ſubſtãtia mea:donec in
treʒ in gauaii dñi mei ibi permanſurus
per ſecula men.
Hanualis ð verbo dei Diui Augu
ſtini epiſcopi Hipponẽſis finis.

¶ Erxr libꝛo ſecũdo:capite ſexageſimo ter
Qo etractionũ diui Auguſtini.
8 ipſi ⁊ libꝝ de fide ſpe ⁊ charitate

ĩa me ad quẽ ſcriptꝰ eſt poſtulaſſet: vt
aliqð opuſculũ haberet meũ ð ſuis ma/

nibo nõ receſſuꝝ. Oð gen greci enchyri
dion vocãt. Ubi ſatis diligẽter mihi vi

deoꝛ eſſe complexꝰ:qũo ſit colendꝰ deꝰ:
quã ſapiẽtiã eſſe hoĩs vtiq; verã diuina

ſcriptura definit. Hic liber ſic ĩcipit.Di
inõ pᷣt dilectiſſime fili laurenti.
¶ Diui Auguſtini epi Hipponẽſis en/
dchvridion ad laurentiũ ꝓhemiũ. H

Ici nõ põt
düectiſſime fili laurẽti
q; tũ tua eruditõe dele/
cter:q;tumq; te cupiaʒ
eſſe ſa pientẽ.nõ ex eoꝛũ

numero ð by dicik. Ubi ſapieſi vbi ſcri

ba: vbi ↄqſitoꝛ huiꝰ ſecli? HNõne ſtultã fe
cit deꝰ ſapiaʒ huiꝰ mũdi: Sʒ ex eoꝝ nu

merxro ð qͥbo dictũ ẽ. Oltitudo ſapientũ
ſanitas ẽ oꝛbiſterraꝝ Et q̃les vultapis

fieri:qbo dicit. Volo aũt vos ſapiẽtes qͥ

dẽ eſſeĩ bono:ſimplices aũtĩ malo.Sic
auũt nemo a ſeipſo eſſe pᷣt.ita etiã nemo a
ſeipo ſapiẽs eſſe p̃t.ſʒ ab illo illuſtrãte ðᷣ
̊ ſcriptũ eſt.Oĩs ſapiẽtia a dño deo eſt.

O, hoiĩs ſapiẽtia pietas.i.dei cultuſ

dicit vt in libꝛo Job legit᷑.(¶ Cap.I.

Ois autẽ ſapia
pietas eſt. Habes Hᷣ ĩ libꝛo ſan/
ccti Job. Hã ibi legit᷑ ꝙ ipᷣa ſapi
entia dixerit homini. Ecce pietas eſt ſa
piẽtia.Gi aũt q̃ris quã dixerit eo loco

pietatẽ:diſtinctiꝰ in greco reꝑies theoſe
dian:qui eſt dei cultus.Dicit᷑ em̃ grece
pietas:⁊ aliter idẽ euſebiã:quo nomie ſi
gnificat᷑ bonꝰ cultꝰ:qᷓ;uis ⁊ hoc pꝛecipue

referat᷑ ad colendũ deũ. Sʒ nihil eſt cõ/

modiꝰ illo noĩe:q̃ euidẽter dei cultꝰ ex/

p̃ſſus eſt:cũ qͥd eſſet hoĩs ſapiẽtia dice/
ret᷑. Oueriſne aliqͥd dici bꝛeuiuſ:q petis
a me vt bꝛeuiter magna dicant᷑: An hoc
ipᷣm tibi ſoꝛtaſſe deſideras bꝛeuiter aꝑi/
ri:atq; in ſermonẽ colligi bꝛeuẽ:quonã
modo ſit colendꝰ deꝰ.
ODuonã modo ſit colẽdꝰ deꝰ ( Ca. II.

Ic ſi reſponde

ro:ſide ſpe charitate colendum
deũ; pfecto dicturꝰ es bꝛeuiꝰ B
q; velis:ac deinde petiturꝰ ea

dietu e

tibi bꝛeuiter explicari q̃ ad ſingula tria

iſta ptineant.qd credendũ.ſ.qͥd ſperãdũ
qͥd amãdũ ſit.Oð cũ fecero:ibi erũt oĩa
illa:q̃ in epła tua q̃rẽda poſuiſti.Cuiꝰex
emplũ ſi eſt penelſ te:facile eſt vt ea reuol
uas ⁊ relegas.Si aũt nõ eſt cõmemoꝛã
te me recolas. =

¶ Oualẽ ibi libꝝ fieri voluerit vel q̃ vt

tineret poholcerit.¶⸗ Tap. III.

JIs em̃ tibi. vt

cchyridion vt dicũt habeas:et
de tuis monibo nõ recedat:⁊ ↄtinens po
ſtulata..dd ſequendu marxie qd ꝓpt᷑ di/
uerſas pᷣncipaliter her
inq; tũ ratio/ꝓ religione ↄtendat:vel qͥd

in rõne cũ fideſ ſit ſola nõ ↄueniat.quid

pꝛimũ qͥd vltimũ teneat᷑:q̃ totiꝰ diffiniti
onis ſũma ſit:qð certũ ꝓpꝛiũq; fidei ca/
tholice ſfundamentũ. HMec aũt oĩa qᷓ reqͥ/
ris ꝓculdubio ſcies:diligẽter ſciẽdo qͥd
credi qͥd ſperari debeat qͥd amari. Hec
em̃ maxiĩe imo vo ſola religione ſeqnda
ſunt. His q ↄtradicit:aut omino a chꝛi
ſti noĩe alien? eſt:aut hereticꝰ. DHec ſunt
defendẽda rõne:qͥ vł a ſenſib coꝛꝑis in/⸗
choata:vł ab intelligẽtia mẽtis inuenta
One aũt nec coꝛpoꝛeo ſenſu exꝑti ſumꝰ
nec mẽte aſſeqͥ valuimꝰ aut valemuſ:eis
ſine vlla dubitatõe credẽda ſũt teſtibo:a

qͥᷣbo ea qᷓ diuina vocari iã meruit ſcriptu

ra ↄfecia eſt:qͥ ea ſiue ꝑ coꝛpꝰ ſiue ꝑ ani/
mü diuinit adiuti:vel videre vel etiã pᷣ
uidere potuerũt. .

ſcribis libꝝ a me fieri:quẽ en /

rhereſes ſit fugiendũ:

¶Heinitio fiei ⁊ pfectõne ſpeciei:

chꝛiſtꝰſit ꝓpꝛiũ fidei catholice fundamẽ
tũ:qð apud hereticos nominetenꝰ inue

nitur. (Capituli IIII.

MWm aut initio
ſidei:q̃ ꝑ dilectõeʒ oꝑat᷑:ĩbuta
mens fuerit:tendit bũ viuẽdo

etiã ad ſpeciẽ ꝑuenire:vbi eſt ſanctis ⁊ ꝑ

fectis coꝛdibo nota ⁊ ineffabilis pulcri/
tudo:cuiꝰ plena viſio eſt ſũma felicitas.
NVoc eſt nimiꝝ qð reàris:qͥd pꝛimũ:qͥd
vltimũ teneat᷑:inchoari fide:pꝑfici ſpecie

Hec etiã totiꝰ diffinitõis eſt ſũma.Cer

tũ vo ꝓpꝛiũq; fidei catholice fundamẽ/
tum chꝛiſt? eſt. FTundamẽtum em aliud
ait apłs nemo pᷣt ponere:pᷣter id qð poſi

tũ eſt:qð eſt chꝛiſtꝰ ieſuſ. Neq; ̊ ideo ne

gandũ eſt ꝓpꝛiũ ſundamẽtũ eſſe fidei ca
tholice:qꝛ putari pᷣt aliqbo hereti h̊ no
biſcũ eſſe cõmune Bi em̃ diligẽter qᷓ ad

cchꝛiſtũ ꝑtinẽt cogitent᷑tnominetenꝰ iue/

nit᷑ chꝛiſtꝰ apud q̃ſtibet hereticos:qui ſe
chꝛiſtianos vocari volũt:re vᷣo ipᷣa ñ eſt

apud eos. Oð oſtẽgere nimis longũ eſt:
qm̃ cõmemoꝛãde ſũt om̃es hereſes:ſiue
qᷓ fuerũt:ſiue qᷓ ſũt:ſiue qᷓ poterũt eſſe ſõ

vocabulo chꝛiſtiano:⁊ etiã q; ſit ̊ verũ
p ſingulas quaſq; monſtrandũ.Que di
ſputatio tam multoꝛũ eſt voluminũ:vt
etiã infinita videat᷑.

¶ ODuid ſit ench yridion qð ſibi ſieri ve
lit: ⁊ q; laboꝛioſum ſit ↄtra fidẽ ſpẽ ⁊ cha

ritatẽ ſentiẽtib rũdere. ¶ Cap. V.

W güͤt enchy

ridion a nobis poſtulaſ.i.qðᷣ
manibo poſſit aſtringi:nõ qðᷣ

armaria poſſit onerare. Vt igit᷑ ad illa

tria redeamꝰ ꝑ q̃ diximꝰ colendũ deũ:fi/
dez ſpem charitatẽ: ſacile eſt vt dicat qͥd
credendũ:q̃d ſperandũ:qͥd amanduʒ ſit.
Sʒ quẽadmodũ aduerſus eoꝝ qͥ diuer
ſa ſentiũt calũnias defendat᷑:operoſioꝛiſ
vberioꝛiſq; doctrine eſt.Que vt habeat᷑
nõ bꝛeui enchyridion manꝰ debʒ imple
ri:ſ grãdi ſtudio pectꝰ acccdi.
D, ſimbolũ ⁊ dñica oſo fidẽ ĩ ſe⁊ ſpeʒ
⁊ charitatẽ ↄtineãt. Cap. VI.

ſbiecit.
llenoci
Pbodt
ſoes
ſenoei
Mrcn
Gboi
Ougli
icec
undife

lerhe⸗
Weon⸗
Glope
ſt hice
mde
ſebibn
nndan
Mptin
ntbon

. geg Ef, e 4 e:nec
e tibi ẽ& in Spes autn —
uſtir Am ecce tibi Pandak ghiber Ere⸗ irn int pꝛ
Aig — * . 1 8 nguẽe 1 le
lcefintn⸗ bolũ ⁊ dñica oꝛatio:qu pter has cauſas diſtinguẽe bili diffe/
EN Emdolu ? legit᷑:qͥd fa/ cabuloꝛita ⁊ rõnabili .
thetepin 9 bꝛeuiꝰ audit᷑ aut legit᷑:qͥd d ſpe: ſicut vocabul⸗ 6 videre ſiue
e ntia. Hã qð attinet ad nõ videre ſiu
ciliꝰ memoꝛie cõmendatui ebat᷑ gen?ꝰhu q̃ credunt᷑ ſiue qᷓ ſperant᷑ fide cc⸗
1:,. i⁊ miſeria pᷣm ſericoꝛdie: g cre pl⸗ ui pe ad hebꝛeos:
Ie engng nne digebat miſericoꝛdie: mune eſt. In epla quippea regule de
manũ:⁊ diuine m puidẽs ait. Et ſi ſüt illuſtres catholice regt
. ⸗esterr era huloes all⸗. teſte vſi ſũt icta eſt cognitio reꝝ
Conkibun gratie dei tempꝰ ꝓp dñi ſaluꝰ erit fenſoꝛes:fides eſſe dicta eſ Saniſch i ver⸗
ens. Se t nomẽ lapk. esfigeg elle d n ſe quiſq; ñ ve
tbiͤpiido. om̃is qͥ inuocaueri lo. Sed apts fe 5 vident᷑. Quãuis qñ ſe quiſq;
ſann Dprer lca oꝛatio. Deg apls q no vident. Qu⸗ iq; vllis argumen
tfncisn opter h dominice dand 5pphe 6on teſtiboens e aeumen
Dls c cũ ad noenoralſertakinonircontinus tis:ſʒ pſ.⸗ nuer iderie die ita videt᷑
Imdiane. ticũ cõn ut inuocabunt in ſe:hoc eſt fidẽ accõmo i e, rbo ei
Aü ginuͤ ſubiecit. Ou md ter h̊ ſymbolũ. abſurdu: vt recte rephen diſti. Uñ
uuccd eno aediderft. aopter; pinboli. icat Uidiſti: ergo nõ credidiſti. Uñ
is duoby tria illa ituere. ĩdeeſ Gß dicat Oie ſſe ↄſeques:vt non v
ctſün. Ce In his duob . at. Sʒ ſine fide eſ putari p̃t nõ eſſe ↄſe Sz meli? bacappel.
dt. tas oꝛãt. Dʒ ſine fie putaript! ik. Sʒ meli? hac appe
Ucefündana n dit: ſpes ⁊ chari 2 fides oꝛat. Pꝛo quecũq; credit. Sʒ meli
an ſe nõ dolnunnn obez Geo oran ĩuo lamd fice qua Detenean dacene
teriagöpen Pterea quippe di diderũt. eaxꝝ. ſ.reꝝ q̃ nõ vide es. QOð em̃
4 nõ cre „ det:nõ eſt ſpes. Oð em̃
ſcbitnn unt in quẽ haritas ſineſe gpßo. Spes q v Di aüt qð nõ vi/
ieſtie aluer ſides ſpes z charitas ſineſ? gp quis: q ſperat: Si aut qd nõ vi⸗
icſeſgga NQualiter ſi ge 4 q;uis a ſe in q buſ/ Jidex quis 4 ſer patientiã expectamꝰ
Smnſr hniet elſe np Capitulũ VII. gdem Pernn. onis futura eſſe credun
ligarrs dam differat. ¶ — -— Cüũ ergo bona bonis fu JBam deamo
end D Wid aut ſpera nfüi gboe hiabezue
igsgi n credit: Poꝛro requid dic ſine amoꝛe eſſe nõ pt. Deni/
ridihie ri hoteſt q no nſirat dei ees ver Pacdt. tdemones cre/
mislongick „ etiã aliqd qð non pen nõ cre q vt ait ſcũt: nec tñ ſperãt vł am „
e õäs fideliũ penas nõ ci dqunt ⁊ ↄtremiſcũt:nec noeregedo ve
herksſir — poteſt. Quis nanq; fideliu ſqs eaſ 4 92% amam?credẽ
, , PoOreir. tñ. Et qui S ſ potiqð ſperam . q apoſtolꝰ
ponitcleſ irinhiodenee ſperart animi mo/ boeel idat. Pꝛopter q apoſte
Ceh oꝛret:recti timere dicit q; ſperan daul ide qu dat:q̃ vtiq; ſine ſpe eſſeñ
ain Auedu ucnm itingie oohte Rraen Emankad ria ſineſpe eſtn
Vaa gatgven hus aries pae de l
zſcet ſt. Nũc ego ſi potni ta ica ¶ Lo cre ſ i toꝛis bonitate⸗
aeen elt. lli in arte grãmat 21 reꝝ:ſʒ in crea 3 U
. onnulli in naturis rexꝝ:lʒ in ere⸗ hꝛiſtiano credere
CiN rem. Heniq; n fexẽplo ad oſtendendã ſatis ſit om̃i chꝛiſtiano cr „
verbi huiꝰ vtun creplo d erare di ſtat: ⁊ ꝙ ſati tẽ eſſe cauſam omniũ crea
„ . l dictionẽ: ⁊ aiũt. Bperare d ſanctã trinitatẽ eſſe cauſam o VIII.
mnpꝛopꝛiã dictionẽ: air 7 malay re⸗, ¶ Capitulũ
ſic rxit ptimere credunt᷑ mala: „I2 Ve
gpotulig ruʒz ⁊ bonaꝑꝝ:qꝛ ⁊ bona tiã fides „ m erg E.
ngl 2 boc i nennutn en e Eredi riturquid credenduʒ ſit qð ad
le ⸗ pteritaꝝ rex bientium 1 mtufay. ijt igionẽ pertineat: nõ reꝝ na
ſocii EELIE qð iam pᷣterijt. ligionẽ pertineat:nõ reꝝ 1
niſan ⸗ mus em moꝛtuũ chꝛiſtũ:qð iam pᷣt. 5 a nncg ſt ame dmatl dein
am patris ꝗ tura ita timanda eſt:quẽadmodũ ab eis
tnrdien Kredimꝰ ſedere ad dexter ampat mndi tura ita fimanda eſt:qui c metuẽdũ
zit. „ ad iudicandũnñ ture lſicos greci vocãt. Hec metuẽd
mantiz nuũc eſt. Credimꝰ ventuꝝ ſt et ¶s phiſicos greci vocãt. alid de vi2
gdine⸗ . tẽ fides ⁊ ſuaꝝ reꝝ eſt e tquẽadmodũ ab eiſdẽ ne aliqͥd: die
6crade⸗ 3 qð futun eſt. Itẽ fide credit aligñ eſſe eſt quẽadmodi oꝝ de motu atq; oꝛ
e ſ 7953 i? le quiſq; credit aliqñ eſſe ro elementoxꝝ de motu atq; o ne
hed alienaꝝ. Hã ⁊ ſe quiſq; credi u: alia numero gura celi: de gene
inhle ehiſſe: nec fuiſſev lijs hoĩb mlta q defectt ris animaliũ:fru g
ihl atq; alia. Nec ſolũ dea iã de angel cre riba ⁊ naturi
ſo⸗ ad religionẽ ꝑtinẽt:veꝝ etiã d
6NW.

xxXxVII.

CEnchyridion

5äl

fontiũ:fluminũ:montiũ:de ſpacijs loco
rum ⁊ tempoꝝ:de ſignis ĩminentiũ tẽpe
ſtatũ:⁊ alia ſcientia de his reb:quas illi
vł innenerũt vł iueniſſe ſe exiſtimãt:chꝛi
ſtianꝰ ignoꝛet:qꝛ n? ipᷣi om̃ia reppererũt
tanto excellẽtes ĩgenio:flagrãtes ſtudio
abũdaãtes ocio:⁊ quedã humana ↄiectu

n inueſtigates: quedã vero hiſtoꝛica ex

periẽtia perſcrutãtes: ⁊ ĩ eis q̃ ſe inuenii
ſe gloꝛiant᷑: plura opinãtes potiꝰ qᷓ; ſciẽ/
tes. Batis eſt chꝛiſtiano reꝝ creaturaꝝ

cauſaʒ ſiue celeſtiũ: ſiue terreſtriũ:ſiue vi
ſibiliũ:ſiue inuiſibiliũ:nõ niſi bonitatezʒ

credere creatoꝛis:qͥ vnꝰ ⁊ ver eſt deus:

nullamq; eſſe naturã:q̃ nõ aut ipᷣe ſit:aut
ab ipᷣo: eũq; eſſe trinitatẽ: patrẽ.ſ.⁊ filiu,

a patre genitũ:⁊ ſpũmſanctũ ab eodẽ pa
tre ꝓcedentẽ:ſed vnũ eundẽq; ſpirituʒ ⁊

¶ Nualia bong ſint q̃ a ſũma trinitate

creata ſunt. ¶ Capitulu IX.

17 eqliter ⁊ imutabilit᷑ bona tri/
nitate creata ſũt om̃ia:⁊ nec ſũ

——

tñ bona etiã ſingula. Simul vᷣo vniuer

ſa valde bona:qꝛ ex olb oↄſiſtit vniuerſi/

tatis admirabilis pulcritudo. .
¶ OQualiter deꝰ mala oꝛdinet:⁊ q̃ ſit dit/

N qua etiã il
lud õᷣ malũ dicit᷑:bñ oꝛdi/

—we

natũ ⁊ loco ſuo poſitũ:emi
nentiy cõmendat bona: vt mag placeãt
2 laudabilioꝛa ſint:dũ comꝑant᷑ malis.
leq; em̃ deꝰ omipotẽs:qð etiã ĩiſideles
fatent᷑: reꝝ cui ſũma ptãs:cũ ſũme bonuſ
ſit: vllo modo ſineret mali aliquid eſſe in

GAE.

Bhbac ſumme

eq̃liter necĩmutabiliter bona:ſed

adhibet᷑ curatio:vt mala illa q̃ inerant.
id ẽ moꝛbi ac vulnera recedãt hinca ali/
bi ſint:ſed vtiq; vt nõ ſint. Non em̃ vlla
ſubſtantia:ſed carnalis ſubſtantie viciũ
eſt vulnus aut moꝛbo.Cuũ caro ſit ipᷣa ſb
ſtãtia:pfecto aliqð bonũ eſt:cui accidũt
iſta mala.i.pꝛiuatõnes eiꝰ boni qð dicit
ſanitas. Ita etiã ⁊ animaꝝ quecũq; ſunt
vicia:naturaliũ ſunt pꝛiuatões bonoꝝ.
OQue cũ ſanant᷑ nõ aliq̊ trãſferunt᷑:ſʒ ea q̃

ibi erãt nuſq; erũt:quãdo in illa ſanitate

L

opibo ſuis:niſi vſq; adeo eſſet om̃ipotts

2 bon:vt bñ ſaceret ⁊ ð malo. De bono
nature viciatũ ipᷣe deꝰ bñ facit refoꝛmã/
do: aut puniẽdo viciatũ.ac ꝑ ͥ ergo ma
luz nec viciũ erit:qꝛ nihil eſt cũ euacuat᷑.
Quid ẽ aũt aliud qð malũ dicit᷑niſi pꝛi/
yvyvatio boni: Hã ſicut coꝛpoꝛibo gĩalium
nihil eſt aliud moꝛbis ⁊ vulneribo affici:
ſanitate pꝛiuari.Neq; em̃ id agit᷑cuʒ

ruptio remanebit: mulla vbi eſſe poſſit

non erunt.

Bonas eſſe omes naturas a ſummo .
bono factas:quibuſq; ex cauſis ⁊ q̃liter
coꝛruptio noceat intimnit.

Lapitulü XI.

aditoꝛ bon eſt: bone ſunt. Sʒ
qꝛ nõ ſi
mutabiliter bone ſunt.ideo ĩ eis ⁊ minui
bonũ ⁊ augeri poteſt. Sed bonũ minui

malũ eſt:q́;uis quantũcunq; minuat᷑: re
maneat aliqd neceſſe eſt:ſi adhuc natura
eſt vnde natura ſit. Neq; em̃ ſi qualiſcũ/
q; aut q; tulacũq; natura eſt:cõſumi bo⸗/

nũ qð natura eſt niſi ⁊ ipa ↄſumat᷑ poteſt
Merito quippe natura incoꝛrupta lau
dat᷑. Poꝛro ſi ⁊ incoꝛruptibilis ſit q̃ coꝛ/
rumpi omino nõ poſſit:młto eſt pculdu

bio laudabilioꝛ.Cũ vero coꝛrũpit᷑:ideo
malũ eſt eiꝰ coꝛruptio:qꝛ eã q̃licũq; pꝛi/
uat bono. NHã ſi nlło bono pꝛiuat nõ no
cet:nocet aũt adimẽdo bonum. Quãdiu

itaq; natura coꝛrũpit᷑ ineſt ei bonũ q̊ͥ pꝛĩ

uet᷑. Ac ꝑ h̊ ſi nature aliqd remanebit qd
iã coꝛrũpi neqat:pfecto natura incoꝛru

ptibilis erit:⁊ ad h̊ͥ t magnũ bonũ coꝛ⸗
ruptio nõ ꝑueniat.At ſi coꝛrũpi nõ deſi
net:nec bonũ vtiq; habere deſinet: ̊ eaz
poſſit pꝛiuare coꝛruptio.Quã ſi penituſ
totãq; ↄſumpſerit:ideo nullũ bonũ ĩerit
qꝛ natura niła erit.OQuo circa bonũ coꝛ/
ruptio ↄſumere nõ pᷣt:niſiↄſumendo na
turã. Om̃is ergo natura bonũ ẽ magnũ

ſi coꝛrumpi nõ pᷣt:paruũ ſi pᷣt.negari tũ

bonñũ eſſe:niſi ſtulte atq; impite pꝛſus ñ
pᷣt. Que ſi coꝛruptõe ↄſumit᷑:nec ipᷣa coꝛ

—

Slture igit᷑ oẽs.

m naturaꝝ pꝛſus oim ſũme

eaꝝ ↄditoꝛ ſumme atq; incõ/

ſabſiten
bond:
olitot

ſole
ncuri
hite
lomnirao
Mumeſtt
rc vic
Nckniſin
ſickenid
hücknere
nnglickun⸗
Snolürnlf
Obſorvent
ſelutineni
feKtane
tmräppe⸗
d
Ndnd
cuntten
tüdiis
coꝛgis
lao on
/
Ickmn
dpo it
faligeho
ſtobani⸗
lgigk die
fückinn
liſenen
mlinon
WE
htes, 6
ſekipn
nncoſe

inbo
Nlein

i.
Porcht
bbbuterii
no ſitizns

— =
—

Kai eti

donic dicf
dausſr
oes bonor
fenmßei
nllaſmninne

mmns ſunme
raunſor älr
.
L
„2
RNR
to
ſis oin ſüne
boneſint G

nmeatq; incor.

vſasaminni
Cbori miyni
nosmüäunter

awedan

zchüguliin
nckcöunibe
Suzüumatpoct
inurnoutln
Nbisligas
npckpaldn
corniglbied⸗
diiſtipe
hpriugt hono
un. Migin
gabon
Ivenuncht
nammnüror⸗
nübonin/
ninii
rtineſeg
Cüſcenan
llüdontien
ocradn
üzunotone
Aaboͤi hl
iiittin
gciesn

ccarẽs:

ſubſiſtẽte natura:

¶ D. nullü poſſit eſſe malũ: ſi nulluʒ ſit

bonũ:⁊ ꝙ hec aſſertio ſentẽtie ꝓphetice
6ſit ↄtraria ¶ Capitulũ XII.

Lper hoc nul

lum eſt qð dicit᷑ malũ ſi nullũ

lũ viciatũ vlł vicioſũ bonũ eſt:nec malũ
vnq; pt eſſe vllũ vbi bonũ eſt nullũ Uñ
res mira ↄficit᷑:vt qꝛ oĩs natura inq;tuʒ

natura eſt:bonũ eſt:nihil aliud dici vide

atur:cũ vicioſa natura mala eſſe natura
dicit᷑:niſi malũ eſſe qð bonũ eſt:nec ma/

lũ eſſe niſi qdð bonũ eſt:qꝛ oĩs natura bo

nũ eſt:nec res aliq̃ mala eſſet ſi res ipſa q̃
mala eſt natura nõ eſſet. Non igit᷑ pᷣt eſſe
malũ:niſi aliqð bonũ OQð cũ dici videat
abſurde:ↄnexio tñ ratiocinatõnis huiꝰ
velut ineuitabiliter nos cõpellit h̊ dice/
re.Et cauendũ eſt neĩcidamꝰ in illã ſen/
tentiã ꝓpheticã:vbilegit᷑. Ue his qͥ di/

cunt ꝙ bonũ eſt malũ:⁊ ꝙ malũ ẽ bonũ:

q dicũt dulce amaꝝ:⁊ amaꝝ dulce.qͥ di⸗/
cunt tenebꝛas lucẽ:⁊ luceʒ tenebꝛas.Et
tñ dñs air. Wal⸗ hõ de malo theſauro
coꝛdis ſui ꝓfert mala.Quid eſt aũt ma/
lus hõ niſi mala natura:qꝛ hõ natura eſt
oꝛro ſi hõ aliqð bonũ eſt:qꝛ natura ẽ.
dq eſt malꝰ hõ niſi malũ bonũ?: Camen
cũ duo iſta diſcernimꝰ:inuenimꝰ nec iõ
malũ:qꝛ hõ eſt.nec ideo bonũ:qꝛ iniquꝰ
eſt. ſʒ bonũ qꝛ hõ:malũ qꝛ iniquꝰ.Quiſ/

q̃s igit᷑ dicit malũ hoĩeʒ eſſe:aut qð bo⸗/

nũ eſt iniquũ eſſe:ipᷣe incidit ĩ ppheticaʒ
illã ſententiã. Ue his qͥ dicũt ꝙ bonũ eſt
malũ:⁊ ꝙ; malũ eſt bonũ.Opꝰem̃ dei cul
pat qð eſt hõ:⁊ viciũ hoĩs laudat qð eſt
iniqtas.Om̃is nãq; natura etiã ſi vicio
ſa eſt inquantũ natura eſt:bona eſt.inq̃n
tũ vicioſa eſt:mala eſt.

¶ D. in bonis ac malis ſibimet ↄtrarijſ
dyaleticoꝝ regula deficiat:⁊ qͥd ſit coꝛ⸗/
ruptio:⁊ ꝙ ex bonis mala oꝛta ſint.
H (Eapiruli XIII.

Wapꝛopter i

bis ↄtrarijs q̃ mala ⁊ bona

ſit bonũ:ſʒ bonum om̃i malo
ntegrũ bonũ eſt. Cui vᷣo ineſt ma

/.

vocant᷑:illa dyaleticoꝝ regula deficit:j

dicunt:nulli rei duo ſimł ineſſe ↄtraria.
Nullꝰem̃ aer ſimul ⁊ tenebꝛoſus eſt ⁊ lu

cidꝰ. Nullꝰ cibo aut potꝰ ſimł dul eſt ⁊

amarꝰ. Nullũ coꝛpꝰ ſimul vbi albũ ibi⁊
nigrũ. Nullũ ſimł vbi deſoꝛme:ibi ⁊ foꝛ
moſũ.Et h̊ in mult ac pene in oĩib ↄtra

rijs reperit᷑:vt ĩ vna re ſimlł eſſe ñ poſſint

Cũ aũt bona ⁊ mala nullꝰ ambigat eſſe
ↄtraria:nõ ſolũ ſimł eſſe poſſũt:ſʒ etiam
mala om̃ino ſine boniſ ⁊ niſi ĩ bonis eſſe
nõ poſſũt:qᷓ;uis bona ſine malis eſſe poſ
ſint. Poteſt em̃ hõ vł angelꝰ nõ eſſe iniu
ſtus:iniuſtꝰ aũt nõ pᷣt eſſe niſi hõ vel an
gelꝰ.Et bonũ ꝙ hõ:bonũ ꝙ angelꝰ:ma
lũ ꝙ iniuſtꝰ.Et hec duo ↄtraria ita ſimł
ſũt:vt ſi bonũ nõ eſſet:in q̊ malũ eſſet:pꝛ
ſus nec malũ eſſe potuiſſet.Quia nõ mõ
vbi ↄſiſteret:ſʒ vnde oꝛiret᷑ coꝛruptõ nõ
haberet:niſi eſſet qð coꝛrũperet᷑:qð niſi
bonuz eſſet:nec coꝛrũperet᷑:qm̃ nihil eſt
alið coꝛruptio q; boni exterminatõ.Ex
boniſigit᷑ mala oꝛta ſũt ⁊ niſi ĩ alibo bo
nis nõ ſunt:nec erat alias vnde oꝛiret᷑ vl
la mali natura. Vã ſi eſſet:inq; tũ natura
eſſet:pfecto bona eſſet.⁊ aut incoꝛrupti
bilis natura magnũ eſſet bonũ:aut etiã
natura coꝛruptibilis nlło modo eſſet ni
ſi aliqd bonũ:qð bonũ coꝛrũpendo:poſ
ſet ei nocere coꝛruptio. H
Quũo nõ ſit ↄtrariũ dñice ſentẽtie:qua
dicit᷑.nõ pᷣt arboꝛ bona fructꝰ malos fa/
cere:cũ dicuut᷑ mala ex bonis eſſeoꝛta.
Eapitulũ XIIII.

Ed cũ mala ex

bonis oꝛta eſſe dicimꝰ:nõ pu/

☚ tet᷑ c dñice ſentẽtie refragari:
q̃ dicit. Nõ pᷣt arboꝛ bona fructꝰ malos

facere. Nõ pᷣt em̃ ſiẽ̃ veritaſ dicit:colligi
vua ð ſpinis:qꝛ nõ pᷣt vua naſci ð ſpinis
e bona terra vites naſci noſſe vi/
demꝰ ⁊ ſpinas.Et eodẽ mõ tanq; arboꝛ
mala fructꝰ bonos.i.oꝑa bona nõ pᷣt fa/
cere volũtas mala. Sʒ ex lis na
—gegyſri ſ 3 V—“

Oõð ⁊ ipᷣe dñs eoqẽ loco:vbi de arboꝛe⁊
fructib loquebat᷑:aꝑtiſſime oſtẽdit.Ait
g 2

“

9/ ,
Worno KAnr 0 ℳ

r Jo , Kes-A OB Mrre *
. * * B

I D
.

fuit ꝓꝛſus vnde pꝛimitꝰ oꝛiret᷑ voluntaſ WWrnr e Sr
mala:niſi ex angeli ⁊ hoĩs natura bona.

Enchyridion

em̃. Aut facite arboꝛẽ bonã ⁊ fructũ eiꝰ

bonũ:aut facite arboꝛẽ malã⁊ fructũ ei

malũ.Sat admonẽs ex arboꝛe qͥ dẽ bo

na malos:aut ex mala bonos naſci fru/

ctus nõ poſſe:ex ipᷣa tñ terra cui loqba

vtrãq; arboꝛẽ oꝛiri poſſe.

ahs ptinere ad beatitudinẽ ↄſequẽda
ſcire cauſas in mũdo coꝛꝑaliũ motionu.

apitulũ

XVY

qñ nobis maronis ille verſus
piacet. VYelix qͥ potuit reꝝ co/

ygnoſcere cauſas:nõ nobis videat᷑ ad feli

citatẽ ↄſequẽdã ꝑtinere:ſi ſciamꝰ cauſas

magnaꝝ ĩ mũdo coꝛpꝑaliũ motionũ:q̃ ab

ditiſſimis nature ſinibs occulunt᷑.vñ tre
moꝛ terr:q̃ vi maria alta tumeſcãt:obi/
cib ruptis:rurſuſq; ĩ ſeipᷣa reſideãt:⁊ ce
tera hmõi. Sʒ bonaꝝ ⁊ malaꝝ reꝝ cãs
noſſe debemuſ.Et id hactenꝰ q̃tenꝰ eas

homini ĩ hac vita erroꝛibo erũniſq; ple-/

niſſima ad eoſdẽ erroꝛes ⁊ erũnas euadẽ
das noſſe ↄcedit᷑.Ad illã àppe felicitatẽ
tendẽdũ eſt:vbi nulla qtiamur erũna:ne
lo erroꝛe fallamur. Nã ſi cauſe coꝛꝑaliũ
motionũ noſcẽde nobᷣ eſſent:nlłas magꝭ

noſſe q; nr̃e valitudis deberemꝰ.Cũ ve

ro eis ignoꝛatꝭ medicos q̃rimꝰ:qͥs nõ vi
deat:qð de ſecretis celi ⁊ terre nos latet
quãta ſit patiẽtia neſciendůũ.

¶SDiſputatio qliter erroꝛ gripolſit.

apitulũ

Wãuis em̃ er
roꝛ q; ta poſſumꝰcura cauẽdꝰ
M ſit:nõ ſolũ ĩ maioꝛibo veꝝ etiã
ĩ minoꝛibꝰ tan nin i reꝝ ignoꝛãtia poſ
ſit errari:nõ ẽ tñ ↄſeq̃ns:vt ↄtinuo erret
qͥſqͥſ aliqͥd neſcit:ſʒ qſqͥſ ſe exiſtimat ſcire

qð neſcit: p vo àppe appbat falſũ:qð eſt

erroꝛis ꝓpꝛiũ.Uerũtñ ĩ q̃re qͥſq; erret:
intereſt plurimũ Nã ĩ vna eadẽq; re⁊ ne

ſciẽti ſciẽs: ⁊ errãti nõ errãs recta ronepᷣ
ponit᷑. In diuerſis aũt rebo.i.cũ iſte ſciat

alia:ille alia:⁊ iſte vtilioꝛa:ille minꝰ vti/

lia.vł etiã noxia:qͥs nõ ĩ eis q̃ ille ſcit:ei pᷣ

ferat neſciẽtẽ?· Sunt em̃ q̃dã q̃ neſcire qᷓ;

it aliqũ:ſʒ ĩ via pedũ nõ ĩ via moꝝ. Naz

nobiſipᷣis accidit vt in dã biuio fallere
mur:⁊ nõ iremꝰꝑ eũ locũ:vbi oꝑiens trã
ſitũ noſtꝝ donatiſtaꝝ manꝰ armata ſub
ſederat:atq; ita factũ ẽ:vt eo ̊ tẽdebamꝰ
p deniũ circũitũ veniremꝰ:cognitiſq; ĩſi
dijs illoꝝ noſ gtularemur erraſſe:atq; in
de gras ageremꝰ deo. Quiſ &̊ viatoꝛẽ ſic

errãtẽ: ſicnõ errãti latrõi pᷣponere dubi⸗/
tauerit: Et ſoꝛtaſſe iõ apud illũ ſummũ

poetã loquẽs qͥdã miſer amatoꝛ:vt vidi

inqͥt: vt perij:vt me maluſ abſtulit erroꝛ:

qm̃ ẽ erroꝛ bonꝰ qͥ ñ ſolũ mihi obſit verũ
etiã ꝓſit aliquid. Sʒ diligẽtiꝰ ↄoſiderata
vᷣitate:cũ nihil ſit alið errare:qᷓ; veꝝ pu/⸗
tare qð falſũ ẽ:falſũq; qð veꝝ ẽ: vł certũ

hfe p ĩcerto:incertũue p certo:ſiue falſũ
ſiue ſit veꝝ:idq; tã ſit ĩ aĩo defoꝛme atc;

indecẽs:qᷓ; pulcꝝ ac decoꝛũ eſſe ſentimꝰ

vłĩ loq̃ndo vł ĩ aſſentiẽdo:eſt eſt:nõ no.

Pꝛofecto ⁊ ob h̊ ipᷣm ẽ vita iſta miſera q̃ᷓ

viuimꝰ:q ei nõnũq; vt nõ amittat᷑:erroꝛ

ẽ neceſſariꝰ.Abſit vt tal ſit illa vita:vbi

E ale nĩ̃e ipa vᷣitas vita: vbi nemo fallit:
fallit᷑ nemo i⸗ aũt hoĩes fallũt atq; fal

lunt᷑:miſioꝛeſq; ſũt cũ mẽtiẽdo fallũt:qᷓ
cũ mẽtiẽtib credẽdo fallunt᷑. Uſq; adeo
tñ rõnabił natura r̃fugit falſitatẽ:⁊ qtũ
pᷣt deuitat erroꝛẽ: vt falli nolint etiã ͥcũ/
q; amãt fallere Nõ em̃ ſibi qͥ mẽtit᷑ videt

errare:ſʒ aliũ ĩ erroꝛẽ mittere credẽtẽ ſibi

⁊ ĩ ea qdẽ re ñ errat:quã mẽdacio ↄtegit

tat ſibi ſuũ nõ obeſſe mẽdaciũ:cũ magis
Fech patiẽti obſit om̃e peccatũ.
do

mentiri. apituli XVII.

Erum difficilli

di ncẽitas nos vꝛgeret abſe oluimꝰ. Utx.

.*

Möõnulli eĩ eo vſq; ꝓgrediunt᷑:vt ⁊ peie/

rare ⁊ ð reba ad dei cultũ ꝑtinẽtib:ac de

ißpa dei natura falſũ aliqͥd dicere:nõnũq;

bonũ piũq; vbe eſſe ↄtẽdãt. Mihi ãt vi
petm̃ eſſe dẽ

det᷑ petm̃ ei om̃e mẽdaciũ:ſʒ mltũ
ltereſſe 4 aĩo ⁊ qᷣb ð reb quiſq; mentier
Höe De . 0 gduano-1

ſi nouit ipe qd veꝝ ſit:ſʒ in h̊ fallit: ꝙ pbu

Gierdddofecbol iuſtiſit aliui⸗

ma ⁊ latebꝛoſiſſima h̊ gignit ã
Mtio:ð q̃ i grãdẽlibꝝ cũ rñden

ad officiũ hoĩs iuſti ꝑtineat aliqñ mẽtiri

₰

ſocets
mitcit:
depenn
auosf
itülf
Gnit⸗
cabtil
ruſs
Urlei⸗
ſoſtod⸗
harno
ſcco di
ogoren
lnenemea
ſodegpib
dahome
Cwa
genienes
Nugübe
ſeung
ſicguſii

Kwl

mmi
R
ſlic
ad ho
ſtinh
tiriq
Nel.
teluavi
dumenci⸗
Mödur
glibett

(nppbi

ickmin

ſücbe

uri

unan
dis
bichenii
Paranſcd
cſtütchm
Cgnitiſic
mlſeangin
lsrinwrſc
hongedubi⸗
llüſumni
mmextyidti
bürlitenor.
hiobſitpei
ſcen
ri erpo/
aeKan
ndſmefi

odeſen n.

hücſeſcnin⸗
cſt cknönd.
nitoniſenq
mimicno⸗
ilavienvbi
ineno lit
länarhfl
iedo lurg
t. Don
thllitmithn
nclirmidni
iirin
nmmtiiſi
michho
nbeultah
uainugs
alenh
rii
font

malo:in qui
limur. Nã magno malo fallit᷑ homo:cuzʒ
hoc nõ credit qð ad vitã ducit eternam:
vel h̊ credit qð ad moꝛtẽ ducit eternam.
NOParuo aũt malo fallit᷑:qͥ falſũ ꝓ vero ap

à nocẽdi volũtate mentit. Haud vᷣo tm̃
nocet:qͥ viatoꝛẽ mẽtiendo ĩ diuerſũ iter

mittit:q;tũ is qͥ viã vite mẽdacio fallẽte

depꝛauat. Nemo ſane mentiẽs iudican/
dus eſt:qͥ dicit fſalſum qð putat veꝝ:qm

q;tũ ĩ ipᷣo eſt:nõ fallit ipe ſʒ fallit᷑ Nõ ita
q; mẽdacij:ſʒ aliqũ temeritat arguendꝰ

eſt:qͥ falſa incautiꝰcredita ꝓ veris habet

Potiuſq; ecõtrario q;tũ in ipᷣo eſt:mẽti
tur ille:qͥ dicit veꝝ:qð putat falſũ.Quã

tuũ em ad aĩm eiꝰ attinet:qꝛ non qð ſentit
h dicit:nõ veꝝ dicit q;uis veꝝ inueniat

eſſe qdᷣ dicit.nec vllo mõ liber eſt a mẽda

cio:qͥ oꝛe neſciẽs veꝝ loquit᷑:ſciẽſ aũt vo

luntate mẽtit᷑. Nõ ↄſideratꝭ itaq; reba ip
ſis de quibo aliqͥd dicit᷑:ſʒ ſola intentõne

dicẽtis:melioꝛ ẽ qͥ neſciẽs falſũ dicit:qm̃
id veꝝ putat:q; ͥ mentiẽdi animũ ſciẽs
gerit:neſciẽs veꝝ eſſe qð dicit Ille nãq;
galiud ñ habʒ ĩ aĩo aliud ĩ verbo:huic vᷣo

qlecunq; ꝑ ſeipᷣm ſit qð ab eo dicit᷑:aliud
tñ clauſũ ĩ pectoꝛe aliud ĩ ligua ꝓmptũ

eſt:qð malũ eſt ppꝛiũ mẽtientis. In ipᷣa⸗

rum aũt q dicunt᷑oſideratõe reꝝ:tm̃ iter
eſt qᷓ in re quiſq; fallat᷑ ſiue mentiat᷑:vt cũ

falli q; mẽtiri minꝰ ſit malũ:q;tũ ꝑtinet
ad hoiĩs voluntatẽ.tñ longe tolerabiliꝰ

ſit in his q̃ a religione ſunt ſeiuncta men

ciri:q; in his ſine quoꝝ fide vel noticia

de coli nõ pᷣt:falli vt ĩ pluriboa pquirẽ/
te lucidius inueſtigabit᷑. Oð vt illuſtret᷑
exemplis:intueamur q̃le ſit.ſi quiſpiam

dü mentit᷑:viuere nũciat aliquẽ moꝛtuũ
⁊ aliꝰ dum fallit᷑:credat iteꝝ chꝛiſtũ Boſt
on

quãlibet longa tempoꝛa moꝛituꝝ.

ne illo modo mẽtiri: q; iſto modo ſalli in
compꝑabiliter pᷣſtat:młtoq; minoꝛis ma

li eſt in illuʒ erroꝛẽ aliquẽ inducere:q; in
iſtũ ab aliquo induc.

¶ Duiby ĩ reb ſallamur ¶ Cap.XVIII

NPeaquibuſdam
ergo rebus magno:in quibuſ
aʒ paruo:in quibuſdã nullo
buſdã etiã nõnullo bono fal

pꝛobãdo:incidit in aliqs moleſtias tem

xXXIX.

po:ales: quibo tñ adhibita fideli patien
tia ↄuertit eas in vſũ bonũ:veluti ſi quiſ
qᷓ; bonũ hoĩeʒ putando qͥ mal eſt:aliqᷣd

ab eo patiat᷑ mali.Qui vero malũ hoĩeʒ
ita bonũ credit vt nihil ab eo patiat᷑ ma
li:nullo modo fallit᷑:nec in eũ cadit illap

phetica deteſtatio. Ue his qͥ dicunt qð

malũ eſt bonũ.De ipſis em̃ reb quibus
hoĩes mali ſunt:nõ de hoĩb dictũ intel
ligendũ eſt. VUñ qͥ adulteriũ dicit bonũ:
recte arguit᷑ illa voce ꝓphetica.Qui vo

iß̃m hoĩeʒ dicit bonũ:quẽ putat caſtũ et

neſcit adulteꝝ:nõ in doctrina reꝝ bona
rum ⁊ malaꝝ:ſʒ in occultis humanoꝛuʒ
falli᷑ moꝝ:vocans holeʒ bonũ:in q̊ pu/

tat eſſe qð eſſe nouit bonũ:⁊ dicẽs malũ

adulteꝝ ⁊ bonũ caſtũ.ſed hunc bonũ di
cens neſciẽdo adulteꝝ eſſe:illũ malũ ne/
ſciendo caſtum. Poꝛro ſi ꝑ erroꝛẽ euadit

quiſq; perniciẽ:ſicut ſuꝑius dixi nobis

in itinere cõtigiſſe:etiã alid boni homi
ni erroꝛe ↄfert᷑. Sʒ cũ dico in qnibuſdã
rebo nullo malo aliquẽ vel nõnullo etiaʒ

bono falli: nõ ipᷣm erroꝛẽ dico nullũ ma/
luim vel nõ nullũ bonũ:ſʒ malũ qͥ nõ ve/

nit᷑ vel bonũ quo venit᷑ errando id eſt ex

ipſo erroꝛe qͥd nõ eueniat vł qd ꝓueniat

Naã ipſe ꝑ ſeipᷣm erroꝛ aut magnuʒ in re
magna:aut paruũ in re parua:tñ ſemper

eſt malũ. Quis em̃ niſi erras malũ neget

appꝛobare falſa ꝓ veris:aut impꝛobare

vera ꝓ falſis:aut habere incerta ꝓ certiſ

vel certa ꝓ incertis: Sed aliud eſt bonũ
hoiĩeʒ putareę à malꝰ eſt:qð eſt erroꝛis:et
aliud eſt ex h̊ malo aliud malũ nõ pati:

ſi nihil noceat hõ malꝰqui eſt putatꝰ bo

nus. Itẽq; aliud eſt ipſam viã putareq̃
non eſt ipſa:⁊ aliud eſt ex ̊ erroꝛis malo

aliquid boni ↄſequi.velut eſt ab inſidijſ
maloꝝ hominũ liberari.

An peccata dicenda ſint cuʒ quis de
malo hoie bene ſentit:vel veriſimilibus

fallii. ¶ Tapitulil XIX.

ſcio ſane vtꝑ
etiã eiuſmodi erroꝛ ſit:cum ho
Emo ðᷣ malo homine bene ſentit:
qualis ſit neſciens:aut ꝓ eis q̃ ꝑ ſenſus

coꝛpoꝛis capimꝰ occurrũt ſimilia:q̃ ſpi/

ritu tani; coꝛꝑe:aut coꝛꝑe tanq; ſpiritu

ſentiunkt quale putabat elſe apls etrꝰ

qñ exiſtimabat ſe viſũ videre:repente d
clauſtris ⁊ vinculis ꝑ angelũ liberatus:
aut in ipᷣis reba coꝛpoꝛeis leue putat᷑ eſſe

qð aſpeꝝ eſt:aut dulce qdð amaꝝ eſt:aut

bene olere qð putridũ eſt:aut tonare eG
reda trãſit:aut illũ eſſe hoĩeʒ cũ aliꝰ ſit:
ñ duo ſibi ſimillimi ſuntgs geminis

ſepe ↄtingit. vnde ait ille. Gꝛatuſq; parẽ

tibo erroꝛ:⁊ cetera talia:etiã peccata dicẽ
da ſint. Hec q̃ſtio nodoſiſſima:q̃ hoĩes

acutiſſimos achademicos toꝛſit:nũc mi

hi enodãda ſuſcepta eſt vtꝝ aliqd debe-
at ſapiẽs appꝛobare ne incidat ĩ erroꝛez
ſiꝓ veris appꝛobauerit falſa:cũ om̃ia ſi/
cut affirmãt:vel occulta ſint vel incerta

Vnge tria ↄfeci volumina in initio con

uerſionis mee:ne impedimẽto nobis eſ/
ſent:que tanq; in oſtio ↄtradicebant.Et

vtiq; fuerat remouẽda inueniẽde deſpe

ratio veritatis:q̃ illoꝝ videt᷑ argumẽta/

tionibo roboꝛari.Apud illos ergo erroꝛ
om̃is putat᷑ eſſe peccatũ:qð vitari ñ poſ

ſedtendũt:niſi omis ſuſpendat᷑ aſſenſio.

Erare quippe dicũt eũ quiſqͥs aſſentit᷑
incertis:nihilq; certũ eſſe in hominũ vi/
ſu ꝓpter idiſcretã ſimilitudinẽ falſi.etiã
ſi qð videt᷑ ſoꝛte ſit veꝝ.acutiſſimis q dẽ

ſed impudęẽtiſſimis cõflictatõib diſpu/

tant.Apud nos aũt iuſtus ex fide viuit.
Ac ſi tollat᷑ aſſenſio ⁊ fides tollit᷑:qꝛ ſine
aſſenſione nihil credit᷑ Et ſunt vᷣa q;uis

nõ videant᷑:q̃ niſi credant᷑ ad vitã beatãa:

que nõ niſi eterna eſt:nõ poteſt ꝑueniri.

CLuũ iſtis vero vtꝝ loͥ debeamꝰ ignoꝛo:

q̊j nõ victuros ĩ eternũ:ſʒ in pᷣſentia ſe vi
uere neſciũt.ĩmo neſcire ſe dicunt qð ne
ſcire nõ poſſũt. Neq; em̃ quiſq; ſinit᷑ ne/
ſcire ſe viuere:qñ quidẽ ſi nõ viuit nõ pᷣt
aliqͥd vel neſcire:qm̃ nõ ſolũ ſcire veruʒ
etiã neſcire nõ niſi viuẽtis eſt. Sʒ vide/
licet nõ aſſentiẽdo ꝙ viuãt:caueꝛe ſibi vi
dent᷑ erroꝛẽ:cũ etiã errãdo ↄuincant᷑ vi/
nere:qm̃ nõ poteſt qͥ nõ viuit errare. Si

certu eſtꝛita vera vcerta ſunt multaꝛqui
bus nõ aſſentiri abſit vt ſapiẽtia potius
q́;ᷓ demẽtia nominãda ſſii.
¶ Ouib⸗ in reby errãtes nõ peccemus:
qᷓuis ad huiꝰ vite mifias erroꝛ ꝑtineat

12 quibuſdam

aũt reb nihil intereſt ad capeſ

an nõ:vel vtꝝ vera ſiue ſint ſiue putetur
an falſa. In his errare.i.aliud ꝓ alio pu

tare:nõ arbitrãdũ eſt eſſe peccatũaut ſi
E minimũ eſſe atq; leuiſſimũ.Poſtremo
qualecũq; illud ⁊ q;tumcũq; ſit ad ülam
viã nõ ꝑtinet:qua imꝰ ad deũ.QOue via
figdes eſt chꝛiſti:q̃ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Ne/

q; em̃ ab hac via deuiabat ĩ geminis fi⸗

lijs gratꝰ ille parentib erroꝛ: aut ab hac
via deuiabat apls petrꝰ:qñ ſe exiſtimãs
viſuʒ videre aliud ꝓ alio ſic putabat.vt
aA coꝛpoꝝ imaginib in quiboſe eſſe arbi /

crabat᷑:vera in quib erat coꝛꝑa nõ dino
ſceret:niſi cũ ab illo angelꝰ ꝑ quẽ fuerat
liberatꝰ abſceſſit. aut ab hac via deuia/

bat Jacob patriarcha:qñ viuentẽ filiũ

aꝗ beſtia credebat occiſũ. In his atq; hu

iuſmodi falſitatibo ſalua fide in deuů no
bis eſt fallimur. ⁊ via nõ relicta q̃ ad illũ
nos ducit erramꝰ. Qui erroꝛeſ etiã ſi pec
cata nõ ſunt:tñ in malis huiꝰ vite depu/
tandi ſunt.que ita ſubiecta eſt vanitati:
v8t appꝛobent᷑ hic falſa ꝓ veris:reſpuant᷑
vera /ꝓ falſis.teneant᷑ incerta pꝛo certis.
QDuãuis em̃ hec ab ea fide abſint:ꝑ quã

ad verã certãq; atq; eternã beatitudinẽ

tendimꝰ:ab ea tñ miſeria nõ abſunt:in q̊ᷓ

adhuc ſumꝰ. Nullo modo quippe falle

remur in aliq̃ vł animi vł coꝛpis ſenſu:ſi

iã vᷣa illa atq; ꝑfecta felicitate frueremur

¶ Důo ſit peccatũ om̃e mendaciũ:vł q̃
liter etiã illilicet venialiter peccẽt:qͥ non

niſi ꝓ ſalute hominũ mentiun᷑.
¶ Capitulil XXI.
Oꝛro aũt om̃e
mendaciũ ideo dicendũ eſt eſſe
peccatũ:qꝛ hõ nõ ſoluʒ qñ ſcit

ped veꝝ ſit: ſz etia ſi qñ errat ⁊ fallit ſi
cut hõ:h̊ debet loqͥ qð animo gerit:ſiue

illud veꝝ ſit ſiue putet᷑ ⁊ nõ ſit. Oĩs aũt
q̃ mentit᷑ ↄtra id qð animo ſentit loquit᷑
volũtate fallẽdi.Et vtiq; verba ꝓpterea

ſunt ĩſtituta:nõ ꝑ q ſe inuicẽ hoĩes fallãt

ſendũ dei regnũ: vtꝝ credãtur

. S 7 . M
.

ðòð

Ghöͤn
ſuas
noͤ
iceo
pecen
nunen
Mua
oi:
tiwönea
Nentno
Gicop
pureat
ledo⸗
lecbit⸗
bopacete
oKodt
lckolre
föben
ſige tön
fur ee

dpder
hor⸗
on

oohre
cin
cetm.
dicte
mnpli
ſihnpel
Hicoher

ſe⸗
eſi

N
ſän
ackunag,
ENli
Rſueontin
eiw
ni bato
digfuͤlon
4 icerie
nwigi e
Miusſo
memmhba
ilakkinis
Krhu
ntkcherti

CorganOdnen

pqyi fuenn
cru deuin
piuont Mliü
booatqz hui
eäindeuno
ichdadn
nagäſipe
vueden
cnchkmnine:
morrhunt
oMR.
inpoui
uninik
blineinqi
nipgefile
is uſt
fngemur
cdaci
hcciriron
gunt.

ℳ
fame,
gtücktſe
ſolgcefſt
nogen
eDA
Ggorogn
ctpytcſen
msbii

ſz pꝗ in alteri⸗ quiſ; noticiã cogitatõeſ
ſuas ꝑferat. Uerbis igit᷑ vti ad fallaciã:

nõ ad qð inſtituta ſunt:peccatũ eſt. Nec

ideo vllũ mendaciũ putandũ eſt non eſſe —
aliqñ alicui ꝓdeſſe
oſſumꝰ em̃ ⁊ furando aliqn

peccatũ:qꝛ poſſum

mentiẽdo. Pol 7 fura B
alicui ꝓdeſſe:ſi pauꝑ cui palã dat᷑ ſentit

cõmodũ:⁊ diues cui dam tollit᷑ nõ ſenK

tit incõmodũ. Nec ideo tale furtuʒ qͥſqᷓ;

dixerit nõ eſſe peccatũ. Poſſumꝰ ⁊ adu!
terãdo ꝓdeſſe:ſi aliq̃ niſi aq h̊ ei ↄſentiat
appareat amando moꝛitura:⁊ ſi vixerit

penitẽdo purgãda:nec ideo peccatũ ta/⸗

le negabit᷑ adulteriũ.Si aũt merito no/
bis placet caſtitas:qͥd q̃ſo offendit veri/

tas:vt ꝓppter alienã vtilitatẽ illa nõ vio/
let᷑dulterando:⁊ violet᷑ iſta mentiẽdo:
õ ideo mendaciũ poterit aliqñ lauda/
riqꝛ nõnunq; ꝓ ſalute quoꝛũdã menti/
mur. Peccatũ g eſt:ſʒ veniale:qð beniuo
lentia excuſat:⁊ iõ fallacia dãnat.Pluri
mũ qͥ ppe ad bonũ ꝓfeciſſe hoĩes qͥ ñ ni/

ſi ꝓ ſalute hoĩs mẽtiunt᷑:nõ ẽ negãdũ:ſʒ
in eoꝝ tali ꝓfectu merito laudat᷑ vel etiã
tpaliter remunerat᷑ beniuolẽtia nõ falla/
cia:q̃ vt agnoſcat᷑ ſatis eſt:nõ vt etiã pᷣdi
cet᷑.maxĩe ĩ heredib teſtamẽti noui:qbꝰ

dicit᷑. Bit ĩ oꝛe vro eſt eſt:nõ nõ. QOð em̃

ampliꝰ ẽ a malo ẽ.Pꝛopter qð maluʒ:qꝛ

ſubꝛiꝑpe ĩ hac moꝛtalitate ñ deſinit.etiaʒx
ipᷣi coheredes chꝛiſti dicũt.Dimitte no
bis debita noſtrr.
e ſint cauſe bonaꝝ reꝝ ⁊ q̃ malaꝝ.

¶Tapitulü „ XXII
Is ita
huiꝰ bꝛenitatis neceſſitate

tractatis:qm̃ cauſe cogno/⸗
bonaꝝ ⁊ malaꝝ:q;tũ vie ſa

ſcẽge ſũt

tis eſt q̃ nos ꝑducat ad regnũ: vbi erit vi

ta ſine moꝛte:ſine erroꝛe veritas:ſine ꝑ/
turbatõe felicitas:neq̃q; dubitare debe
mꝰ reꝝ q̃ ad nos pꝑtinẽt bonaꝝ cauſã nõ
eſſe:niſi bonitatẽ dei:malaꝝ vᷣo ab ĩmu/

tabili bono deficiẽtẽ boni mutabil volũ

tatẽ:pꝛiꝰ angeli:hoĩs poſtea.

Dos ſit creature rationabiliſ pꝛimum
malum vel q̃ mala hoc ſecuta ſunt.
LCapitulũ XXIII.

q; pꝛo

Oc pꝛimuz eſt
creature rõnabilis malũ.i.pꝛi
ma pꝛiuatio boni:deinde etiaʒ
n⸗ ſubintranit ignoꝛãtia reruʒ
agendaꝝ ⁊ ↄcupiſcẽtia noxiaꝝ:quiba co
mites ſubinferunt᷑ erroꝛ ⁊ doloꝛ:qᷓ duo
mala qñ ĩminentia ſentiunt᷑:ea fugitant⸗
animi motꝰ vocat᷑ metꝰ. ſoꝛro animus
cũ adipiſcit᷑ cupita:qᷓ;ᷓnis ꝑnicioſa ⁊ in
ania:qm id erroꝛe nõ ſentit:vei delectati
one moꝛbida vincit᷑:vana etiã leticia vẽ

tilat᷑. Ex bis moꝛboꝝ nõ vbertat ſʒ in⸗

digentie tanq; fontib:oĩs miſeria natu
re rationalis emanat.
Oo in ſuis malis rõnalis natura bea/
titudinis appetitũ non amiſerit:⁊ ꝙ hõ
habeat ꝑęnã ꝓpꝛiã coꝛpoꝛis moꝛtẽ.
Kaßplrhlü XXIIII.

We tñ natura
in malis ſuis nõ potuit amit/
tere beatitudis appetitũ. Ue/

rũ bec cõmunia mala ſũt ⁊ hoĩm ⁊ ange
loꝝ:p ſua malicia dñi iuſticia dãnatoꝝ.

Sʒ hõ habet ⁊ penã ꝓpꝛiã:qua etiã coꝛ
poꝛis moꝛte punitꝰeſt. Moꝛtis quippe
ſuppliciũ dũs ei cõminatꝰ fuerat ſi pec/
caret:ſic eũ munerãs libero arbitrio:vt
tñ regeret imperio:terreret exitio.atq; ĩ
paradiſi felicitate tãq; in vmbꝛa vite vñ
iuſticia cuſtodita in meliora ↄſcenderet

eanit. äl
Dy peccatũ adꝗ oꝛiginaliter in poſte/

ros trãſierit. Lapituli XXV.

catũ exul effectꝰ:ſtirpẽ quo
q; ſuã:quã peccãdo ĩ ſe taq;
erat:pena moꝛt⁊ dãnatio

nis obſtrinxit:vt quicqͥd ꝓlis ex illo ⁊ ſi

mul dãnata ꝑ quã peccauerat cõiuge:ꝑ

carnalẽ ↄcupiſcẽtiã:in qᷓ inobediẽtie pe/

na ſimilis retributa eſt naſceret᷑:traheret
oꝛiginale peccatuʒ:q̃ traheret᷑ ꝑ erroꝛes
doloꝛeſq; diuerſos ad illud extremũ cuzʒ
deſertoꝛib angeł viciatoꝛib⁊ poſſeſſo/⸗
ribo ⁊ ↄſoꝛtib ſuis ſine fine ſupplicinm.
ic ꝑ vnũ hoĩeʒ petm̃ inannt imudĩ⸗
†

Enchyridion
⁊ ꝑ peccatũ moꝛs:⁊ ita in om̃es hoĩes ꝑ ctis:reſiduꝰ numerꝰ angeloꝝ ĩ eterna lci", Cnid⸗
trãſiuit: q̊ oẽs peccauerũt. Oundũ qp deo btĩtudine ⁊ ſctĩtate ꝑmãſit. Neq; ei ferta
pe appellauit eo loco apłs vniuerſũ ge/ ex vno ãgelo lapſo atq; dãnato ceterip/ tin
nus humannnnn. pagati ſut:vt eoſ ſic hoĩes oꝛiginale ma rogrbi
¶ Oualiter humani generꝭ maſſa ex ina lũ obno xie ſucceſſionis vincuł obligarʒ ſun G
dei iacebat ĩ malis:luẽs cũ deſertoꝛibus atq; vniuerſos traheret ad debitas pe/ coſea
angelis iuſtiſſimas penas manẽte in eis nas:ſʒ eo qͥ dyabolꝰ factꝰ ẽ:cũ ſocijs im / line
bonitate qeatoꝛis.¶ Cap. XXVI. prietat elato: ⁊ ipᷣa cũ eis elatõe pſtrata: alhm⸗
C rpg c ſe ceteri pia obediẽtia dño coheſerũt:acci/ nuiſick⸗
₰ ergo rées C prientes etiã qdð illi nõ habuerũt:certam n
i habebat. Jacebat ĩ malis:vel ſcientiã qua eſſent ð ſua ſempiterna ⁊ nũ plie
Meriã voluebat᷑:⁊ de malis ĩ ma / ᷓᷓ caſura ſtabilitate ſeuri. ſt ſen
la pᷣcipitabat᷑ totiꝰ hũani generis maſſa O, numerꝰ bonoꝝ angeloꝝ ꝗͥ dimi/ iiene
dãnata ⁊ adiũcta parti eoꝝ qui peccuue nutꝰ eſt poſt ruinã maloꝝ ex hoĩb ſup/ ſidiiy
rãt angeloꝝ:luebat impie deſertõis di / pleat᷑:⁊ æ h numer deo ſitnotus. ecigu
gniſſimas penas.Ad irã qppe dei perti . Kapimli „ XXVII. Uuhhe
net iuſtã a ind cupiſcẽ 19 cuit itaq; vniuerſi/ benbce
n is 4 IIE tatiſ creatoꝛiat nllbeng
un .nõ ſane cre /A. q; moderatoꝛi deo: vt qm̃ ñ to tpuuſen
atoꝛis deſiſtẽte bonitate ⁊ malis angeliſ ta multitudo angeloꝝ deũ de/ ſulben⸗
ſubminiſtrare vitã viuacẽq; potentiã.q̃ ſeredo perierat:ea qᷓ pierat ĩꝑpetua pdi- niniaodu
ſubminiſtratio ſi auferat᷑ interibũt:⁊ ho tcione remaneret:q̃ aũt cũ deo illa deſerẽ/ ilaro
minũ q;uis ð ꝓpagine viciata dãnatad; tepſtiterat ð ſua certiſſime cognita ſemꝑ ſcſeide
naſcẽtiũ foꝛmare ſemia ⁊ aĩare ⁊ oꝛdiare futa felicitate ſecura gauderet.Allia xo chare
mẽbꝛa:p tempoꝝ etates:ꝑ locoꝝ ſpacdcia creatura rõnalis qᷓ in hoĩibo erat qm̃ pec/ ogee
vegetare ſenſus: alimẽta donare. Oeli? cctis atq; ſupplicijs ⁊ oꝛiginalib⁊ pꝛo/ ihi
em indicanit malis bũ facere: q; mala pꝛijs tota pierat: ex ei ꝑte repata:qð an qguC
nulla elle e. Et ſiquidẽ ĩ melius gelice ſocietati ruina illa dyabolica mi/ Fpe
hoĩm refoꝛmatõeʒ nullã ꝓꝛſus eſſe volu nuerat ſuppleret᷑. Hoc em̃ ꝓmiſſũ eſt re/ (Ede
iſſet:ſiẽ impioꝝ nila eſt ãẽgeloꝝ:nõne me/ sſurgęẽtib ſanct: erũt eq̃les angelis dei nt
rito fieret vt natura q̃ deũ deſeruit:q̃ Itacqq;ʒ ſupema illa ihrim mĩrnr̃a ciuitas
ceptũ ſui creator qd cuſtodire facillume deinlla ciuiũ ſuoꝝ numeroſitate frauda
poſſet:ſua male vtẽs ptãte calcauit att bit᷑ſʒ vberioꝛe etiã copia foꝛſan regna/
trãſgreſſa eſt:q ſui ĩ ſe creatoꝛis imaginę bit.Veq; em̃ numeꝝ aut ſctõꝝ hoĩʒ aut
ab eĩꝰ lumĩie cõtumacit᷑ auerſa violauit. immũdoꝝ demonũ nouimꝰ:in q̊ꝝ locuʒ
q̃ ſalubꝛẽ ſuitutẽ ab eiꝰ legib male libe· ſuccedłẽtes filij ſãcte matrꝭ eccłie q ſteritł
ro abꝛupit arbitrio:vniuerſa ĩeternũ de apparebat ĩ terris ĩ ea pace de q̃ illi ceci/
ſereret᷑ ab eo: ⁊ p ſuo merito penã pende derãt:ſine vlio tpis termino ꝑmanebũt.
ret ſempiternam: Plane ita faceret ſi mim Szʒ illoꝝ ciuiũ numerꝰ:ſiue q eſt:ſiue d
iuſtꝰ nõ etiã mificoꝛs eſſet:ſuãq; indebi futur ẽ: in ↄtẽplatõe ẽ eiꝰ artificis:qͥ vo
tã miſericoꝛdiã multo euidẽtiꝰ ĩ indſigno cat ea q̃ñ ſũt tãq; ea q ſũt:atq; ĩ mẽſura ⁊
rũ poti liberatõne mõſtraret. nun o pondere cuncta diſponit.
O, quibuſdã angelis cadẽtibo ꝑ ſup/ D nõ ꝓpꝛijs merit nec plibeꝝ arbi
iä reſidui certiſſimã ppetue brĩtudinis triũ:ſʒ ꝑ fili dei liberari poſſit genꝰ hu
ſtabilitatẽ acceperũt.¶ Capᷣ.XXVII. (¶ manũ. apitulil XXIXN.
NPgelis igit ali ꝓ Eruʒz hec pars
quiba impia ſuꝑbia deſerenti v generis hũani cui liberationẽ
bus deũ: ⁊ in huiꝰ aeris imãa Veꝰ regnũq; ꝓmiſit eternũ:nũ/
aliginẽ ð ſuꝑna celeſti habitatõne deie qᷣd meritꝭ opeꝝ ſuoꝝ reparari pᷣt: Ablit.

nd Quid em̃ boni opari p̃t ꝑditꝰ niſi q;tu, ſiẽ apls młtipliciterpᷣdicat ⁊ oĩs diuina
mmden fnerit a pꝑditõe liberatus: unq libero ſcriptura teſtat. ¶ Cap. XXXII.
diginln volũtatis arbitrio: Et h abſit. Nã libeon C „. n ſ
u i roarbitnio maie vres ho ꝛ ſe ndidi ri“ Cem ne qin0;
Cdebins ſum. Dicut em ꝗ ſeoccidit:vtiq; viuen/ i at2 ſinõ de opib: de ipſo gloꝛiet
Küſazi, goſ occidit: ſʒ ſe occidẽdo nõ viuit:ꝛncc libero arbitrio voluntatis: tan/
hin m voleig. rſuſcitare cũ occiderit:ita¶ q; ab ipᷣo incipiat meritum:cui tanq; de
dbeginng, cu pecrdet arbitrio: victoꝛe p-to bitũ reddatur pꝛemiũ bene operãdi:ipᷣa
Mrinenn Meim ſteh gcti. rbigriũ. Eꝗem qͥ de libertas audiat eundẽ gratie conem di
— nictu uic ſern addict? eſt. Petti centem. Deus eſt em qui operat᷑ in nobii
. renktien iſta ſñia. Que cũ vᷣa ſit: qlſis ⁊ velle⁊ o arip bona volũtate.Et alio
enzdii qlo pt lerui addicti eſſe liber tas:niſi /qn loco. Igi nõ volentis neq; currẽtis:ſed
– 6 peccare delectat: Ciberaliter em̃ fuit ¶miſerẽtis eſt dei. Dum ꝓculdubio ſi ho⸗
Eugi ſint dñi oluũtatẽ libẽter facit. Ac per H mo eius etatis eſt: vt ratione iã vtat᷑: nö
GVII ad peccãdũ liber eſt:qͥ pẽti ſeruꝰ eſt. ñ poſſit credere:ſperare:diligere niſi velit
er ad iuſte faciẽdũ liber ñ erit:niſi a pẽto li nec ꝑuenire ad palmã ſuꝑne vocationis
5 miuenſ, beratꝰ eſſe iuſticie cepit ſeruꝰ. Jpa eſt ve niſi voluntate cucurrerit.quomodo er/
oengin ra libertas ꝓpter recti facti leticiã:ſimul go nõ volentis neq; currẽtis:ſʒ miſeren/
yt qſin ⁊ pia ſeruit/ ꝓpter pᷣcepti obediẽtiã. Sʒ tis dei:niſi qꝛ ⁊ ipſa volũtas:ſiẽ ſcriptũ
Lor Mor iſta libertas ad benefaciedũ: vñ erit ho/ eſt:a deo pparat᷑ Alioquin ſi pꝛopterea
openupci⸗ mini addicto ⁊ vendito:niſi redimat ille dictũ eſt:nõ volẽtis neq; currẽtis:ſʒ mi⸗/
ladeſete, cui illa vox eſt. Gi vos filiꝰ liberauerit ſerentis eſt dei: qꝛ ex vtroq; fit id eſt ⁊ vo
gninſeno tũc vᷣe liberi erit?: Oð anteq; fieri ĩ hole luntate hoĩs ⁊ miſericoꝛdia dei.vt ſic di
ner Naſe icipiat:qũo quiſq; ð libero arbitrio ĩ bo ctũ accipiamꝰ:nõ volentis neq; curretis
onaſher na orlabit obe nõdũu liber ẽ ad opan ſeg milerentis eſt dei:tanq; diceret: non
mglipte⸗ ñ bñ:niſi ſe vana ſuꝑbia ĩſlat extollat: ſufficit ſola volũtas hoĩs:ſi nõ ſit etiam
RKHZ quã cohibet apłs dicẽs. Gra ſalui facti miſericoꝛdia dei.nã exg lcit .
Nbolani 1 berſghe ricondia dei: ſi nõ ſit etiã volũtaſ hoĩs.
Aniſick, N etiã ſidẽ a qua bona oꝑa incipiĩt acꝑ hoc:ſi recte dictũ eſt:nõ voletis ho/⸗
nllo gratia tribuat. ¶ Capitulũ XX R. minis: ſz miſerẽtis eſt dei:qꝛ id volũtas
nonits GC ne ipſ 9 3 ſibi hois ſola nõ implet:cur nõ ecõtrario re/
Grefndn S I . cce dicik: n miſeretis eſt deuſz volentis
integiw ſaltẽ ſidẽ ſic arrogaret: vt nõ eſt hoĩs:qꝛ id miſericoꝛdia dei ſola non
irhößn IHèduintelligerent diuinit/ eſſe do implet. Poꝛro ſi nullꝰ chꝛiſtian? dicere
tihan nata: ſ iſdẽapls alio loco ſe dicit vt fi· augebit:nõ miſerẽtis eſt deiſʒ volentis
tüͤfe atm miſericoꝛdiã ↄſecutũ:h̊ quoqᷓeſt hoĩs:ne aplo aptiſſime ↄtradicat.re/
eilicti adiũ xit atq; ait. Et h̊ nõ ex nobis:ſʒ dei ſtat vt ꝓpterea recte dictü intelligat᷑ non
vnnti⸗ donũ eſt. nõ ex oꝑibo:ne foꝛte qs extolla volẽtis neq; currẽtis:ſʒ miſerẽtis eſt dei
3 Ciuei fkfur. Et ne putarent᷑ fidelib bona defutu yt totũ deo deẽ a hoĩs volũtatẽ bonã et
miing ra oba rurſus adiecit. Jpi em ſum ſig· ppamt adinuandã:⁊ adiuuat pᷣparatam
giniſn ment creati ichꝛiſto ieſn ĩ opib bonis Pꝛecedit em̃ bona voluntas hois mlta
Ppi Inarauit de : yt ĩ illis ãabulem Tunc dei dona: ſz ñ oĩa. Oue aüt ñ pcedit ipᷣa:
ſbat gefficimur de liberi: cũ deꝰ nos fingit. i. leig eſt ipa. Hi ã vtrũq; legit᷑ in ſanctis
1 foꝛmat ⁊ creat:nõ vt hoĩes:qð iã fecit:ſʒ eloqͥis:⁊ miſcðia eiꝰ pᷣueniet me ⁊ miſeri

.

—. ha . „ — „ — — „ „ „P .
ſreoytn yt boni hoſes ſimꝰ:qð nũc gr̃a ſua facit coꝛdia eius ſubſequet᷑ me. Nolentẽ pᷣue
vt ſimꝰin chꝛiſto ieſu noua creatura:Cfmn nit vt velit:volentẽ ſubſequit᷑ ne fruſtra

MM qo dictu eſt. Coꝛ mundũ crea in me de velit.Cur em̃ admonemur oꝛare pꝛo ini
rone Meq; em coꝛ eiꝰ qtũ ꝑtinet ad natunzæ nmicis nĩis vtiq; nolẽtibo pie viuere:niſi
an i, oꝛdis humani:nõ iã creauerat deꝰ. vt deꝰ ĩ ill oꝑet᷑ ⁊ velle.Cur itẽq; admo
ame

de opat in nobis ⁊ velle ⁊ ꝑficere

nemur petere vt accipiamꝰ:niſivt ab nle

2

ſiat qðᷣ volumꝰ:a q factũ eſt vt velimus
Oꝛamꝰ ̊ ꝓ inimicis nr̃is vt miſicoꝛdia

deipᷣueniat eos ſiẽ pᷣuenit ⁊ nos:oꝛamuſ

D, iuſta damnatõe ſbᷣ ira dei tenebat

enꝰ humanũ:donec r mediatoꝛ qͥ

6 p nob: vt miſcdia eiꝰ ſubſeq̃tur nos.
ap. XXXII

nos ab hac ira libaret

ſta damnatõe genꝰ humanũ:et
orjſms erãt ire fili:ð q̃ ira ſcriptũ
eſt. Om̃ om̃es dies nr̃i defecerũt:⁊ ĩ ira
tua defecimꝰ.Anni nr̃i ſicut aranea me/
ditabunt᷑.De q̃ ira dicit etiazʒ Job. Hõ
em̃ natꝰ ex młiere:bꝛeuis vite ⁊ plenꝰ ire
De q̃ ira dicit etiã dñs ieſuſ.Qui credit

Tilio habet vitã eternã:qͥ aũt nõ credit ĩ
filiũ nõ habet vitã eternã:ſed ira deima
net ſuꝑ eũ. Nõ ait veniet:ſed manet ſuꝑ

eũ.Cũ hac qppe oĩs hõ naſcit᷑. Pꝛopter
gqð dicit apłs. YFuimꝰ em̃ ⁊ nos natura
filij ire ſicut ⁊ ceteri In hac ira cũ eſſent

hoies ꝑ oꝛiginale pctm:⁊ tanto grauiꝰ ⁊

recõciliamur deo: ⁊ accipimꝰ ſpũmſan/

ꝑnicioſiꝰ:qᷓ;to maioꝛa vł plura inſuꝑad

diderũt: neceſſariꝰ erat mediatoꝛ h̊ eſt re
cõciliatoꝛ:qͥ hãc irã ſacrificij ſingulariſ.
(cuiꝰ erãt vmbꝛe omia ſacriſicia legis
ꝓphetaꝝ )oblatõne placaret. Uñ dicit
apłs. Di em̃ cũ inimici eſſemꝰ:recõcilia
ti ſumꝰ deo ꝑ moꝛtẽ filij eiꝰ:młto magis

recõciliati nũc ĩ ſanguĩe eiꝰ ſalui erimuſ
ab ira p ipᷣm. Cũ qũt de iraſci dicit:nõ
eiꝰ ſignificat᷑ ꝑturbatio q̃lis eſt ĩ aĩo ira/

ſcẽtis hoĩs:ſʒ ex humanis motib trãſla

to vocabulo:vindicta eiꝰ:q̃ nõ niſi iuſta

eſt:ire nomẽ accepit.O, ꝑ mediatoꝛeʒ

crũ:vt ex inimicis efficiamur filij.quot
q̃t em̃ ſpiritu dei agunt᷑:hi filij ſunt dei:

bec eſt gra dei ꝑ ieſũ chꝛiſtũ dũm noſty.

¶ De idmirabili ſacramẽto mediatoꝛis.
. ree.. XII..

.

re longũ eſt vt qta dignũ eſt tã
ta dicant᷑:q;uis ab hoie dici di/
gne nõ poſſint.Quis em̃ ̊ ſolũ ↄgruen
tibo explicet vᷣbis:ꝙ verbũ caro factũ ẽ.
⁊ babitauit ĩ nobis:vt crederemꝰ in dei

. —

pfis om̃ipotẽtis vnicũ fili natũ ð ſpĩ/
ſancto ⁊ maria vᷣgine? Na qppe verbuʒ

Enebat itaq; in

caro factũ eſt a diuĩtate carne ſuſcepta:ñ

ĩ carnẽ diuĩtate mutata.Carnẽ poꝛro h

hoĩeʒz debemꝰ acciꝑe:a ꝑte totũ ſignifi⸗/
cante locutõe.ſic dictũ eſt.Om̃ ex oꝑib⸗
leg ñ iuſtificabit᷑ oĩs caro.i.oĩs hõ. Nã
nihil nature hũane ĩ illa ſuſceptõe fas ẽ

dic ere defuiſſe:ſʒ nature ab omi peccati

nexu om̃imodo libere:non q̃lis ð vtroq;

ſexu naſcit᷑ ꝑ ↄcupiſcentiã carnis cũ ob/

ligatõe delicti: cuiꝰreatꝰ ꝑ regeneratõezʒ
diluit: ſʒ q̃lem ð vᷣgine naſci opoꝛtebat:
quẽ ſfides mr̃is nõ libido pcepat.O, ſi

vbꝑ naſcentẽ coꝛrũperet᷑ eiꝰ integritas:

nõ iã üũle de vᷣgine naſceret᷑:eüq; falſo:qd

abſit: ð vᷣgine maria natũ:tota ↄfitet᷑ ec/
cleſia:q̃ imitãs eiꝰ matrẽ qtidie parit mẽ

bꝛa eiꝰ ⁊ vᷣgo ẽ.Lege ſi placet ð vᷣginita
te ſctẽ marie meas lr̃as ad illuſtrẽ virũ:
quẽ cũ honoꝛe ac dilectõe noĩio voluſia/
nũ. ASe duab natun in vna filij
dei ꝑſona ↄſiſtẽtibe¶ Capᷣ.XXXIIII.

ieſus dei filiꝰ eſt:⁊ deꝰ ⁊ hõ eſt.
Deoe ante omia ſecula:hõ ĩ nr̃o
ſeculo. De? qꝛ dei verbũ: deꝰ em̃ erat ver
bũ:hõ aũt qꝛ ĩ vnitate ꝑſone acceſſit ver
bo aĩa rõnalis ⁊ caro.Quo circa inq;tũ
de eſt:ipᷣe ⁊ pr vnũ ſũt.inq;tũ aũt hõ ẽ:
pater maioꝛ eſt illo. Cui em eſſet vnicus

dei filiꝰ nõ gra ſʒ natura: vt eſſet plenus

etiã gra fact? eſt æ2 homis: ;
vtrũq; ex vtroq; vnꝰ chꝛiſtꝰ:qꝛ cũ in foꝛ

ma dei eſſet: non rapinã arbitrat eſt: qd
natura erat.i.eſſe ſe eqlem deo.Exinani
1 zg: naä ami .

——

E
Vl minuẽs foꝛmã dei.Acꝑ H̊ ⁊ minoꝛ eſt
actꝰ: ⁊ mãſit eq̃lis vtrũq; vnus:ſicut di
tũ eſt. Gʒ aliud ꝓpter verbuʒ.aliud ꝓ/

pter hoĩeʒ Pꝛopter em̃ verbũ eq̃lis pri

ꝓpter homineʒ minoꝛ. Unus dei filius
idẽq; hoĩs filiꝰ:vnꝰ hoiĩis filiꝰ:idẽq; dei
filius:nõ duo filij dei deus ⁊ hõ:ſʒ vnuſ
dei ſilius.deus ſine initio:homo a certo
initio:dñs noſter ieſus chriſtꝰ·
E, euidẽs indiciũ ſit abundant gre
ei ꝙ in hoĩe chꝛiſto hũana natura ĩ vni
tatẽ ꝑſone aſſumi ꝓmeruit Ca.XXXV

Roide chꝛiſtus

bomis fili. ideq; ipſe

Phore⸗
.

ifu
rike
ſicgan
ci
ledei⸗

cr eſe
ſe
gNyt⸗
dabhei
Wpen⸗
mnelm
nnoſce
ſnht
lonmech
ogen
hücpa
lopoſt
hergi
gpuo⸗
nMaere
cnigeli
abwl⸗

Ui
N

W

ni

— —–☛ ·. N--NNTNTN&ʒ&ʒ—-——NEũ—

=Se

4

Uäwii
appenmn

Weſulni
Eimedont

llenroeſig
bonienn
Ndisdwnd
Acamnisci,
Nregenerniis
Woponbar:
gr
kceingin
keügfalec
kwonnfcken

cdiepgntne.

leno ſginin
Hllucrinmi:
io wolula/
minvm flͤ

Hühr

ſtrde thock
ſmlrpölnin
e.
rutſem
vn iĩt
Ztinitho:
chertns
Padlinſe⸗
ninkae

o:nnd

ablzli/

3 itis de
otihll
obannicnn
i

i⸗

. rer Degf tie eexq̊ hõ eſſe c
cepit eſſe q; fili Ler vnic?: ⁊/ Ppᷣt᷑ deũ
PiS ſuſcepto:caro factũ eſt: vti

hoies ꝑ eandẽ gratiã ſe iuſtificari a pe

diter ⁊ euidẽter dei gratia cõ/

ana i

——

reret᷑ iſte hõ:vt vna fieret ꝑſona cũ deo?ꝛ

Nuũqᷣd antea fuit hõ:⁊ h ei ſingulare be/⸗
netficiũ pᷣſtitũ eſt:vt ſin gulariter pmere/
it: nõ aliud

Ic om̃ino grã

nendat᷑. Quid em̃ natura bu/
mana ĩ hoiĩe chꝛiſto meruit:vt in vnitate
ꝑſone vnici filij dei ſingularit᷑ eſſet aſfůÜOñnnü/
pta: OQue bona volũtas:cuiꝰ boniꝓpo/
ſiti ſtudiũ:q̃ᷓ bona oꝑa pᷣceſſere:quibꝛ me

q; de: vt quẽadmodũ eſt vna pſona qͥli/

bet hõ:aĩa.ſ.rõnalis ⁊ caro:ita ſit chꝛiſtꝰ

ritis ſine dubitatõe gratuita:niſi qꝛ ma

gna h⁊ ſola dei gra fideliter ⁊ ſobꝛie cõſi
derantibo euidẽter oñdit᷑:xt intelligant

catis: P quã factũ eſt:vt hõ chꝛiſt/ nullũ

habere poſſet peccatũ: S ic ⁊ e? matr-
angel ſalutauit:qñ ei futuꝝ annũciauit

hũc partũ.Aue inqòͥt gra plena.Et pau/⸗
lopoſt. Inueniſti ait gr̃aʒ apud deu.Et

hec quidẽ gr̃a plena:⁊ inueniſſe gratiam

apud deũ dicit᷑:vt dñi ſui.ĩmo oĩm dñi

loꝛia ei: gloꝛiã qſi vnigeniti a pfe:ple/
nũ gratie ⁊ veritatis.Oo ait:ver

AT A= Te⸗ .

nis flliius.
ſpirituſancto natus dictt. V
(¶Mabitnlü XNXNXVI.

IDem nanqʒ ie

d eſt vnic dñs nr̃:nat eſt de
ũſancto ⁊ maria vᷣgine. Et vtiq; ſpũſ/
ſanctꝰ dei donũ eſt:qð qͥdẽ ⁊ ipᷣm eſt eqle
donanti. Et iõ de eſt etiã ſpuſſctũs:pr̃e

P gratia demonſtrat etiaz in h ꝙ de

ſus chꝛiſt? ſili? dei vnigenituf

yna perſona verbũ ⁊ hõ. Uñ nature bu
mane tanta gloꝛia nullis pᷣcedentibo me

mater eſſet. De ipſo aũt chꝛiſto iohãnes
euãgeliſta cũ diceret.⁊ verbũ caro factũ
eſt: ⁊ habitauit in nobis.⁊ vidimuſ in

fiioq; nõ mino?. Ex h qo d ſpũſancto

eſt ſᷣm hoĩeʒ natiuitas chꝛiſti:qͥd alið qᷓ;
ipᷣa gra demõſtrat᷑. Cũ em̃ vᷣgo qſiuiſſet
ab angelo qũo fieret qð ei nũciabat:qũ
qdẽ illa viꝝ nõ cognouiſſet.rñdit ãgelꝰ
Spũſſanctꝰ ſuꝑueniet ĩ te:⁊ virtꝰ altiſ/

ſimi obũbꝛabit tibi. Ideoq; ⁊ qdᷣ naſcet᷑

ex te ſanctũ:vocabit᷑ filiꝰ dei.Et ioſeph
cũ vellet eã dimittere ſuſpicãs adulterã:
quã ſciebat nõ de ſe grauidã:tale rũſum

ab agelo accepit. Noli timere accipe ma
rniã ↄiugẽ tuã:qð em̃ ĩ ea natũ eſt:de ſpũ
ſancto eſt. id eſt qð tu eſſe ð alio viro ſu/
ſpicaris de ſpirituſancto eſt.

D., quis nõ ſit ↄſeqᷓns patrẽ homĩs

chꝛiſti dici ſpũmſanctũ:modꝰ tñ ipᷣe q̊ͥ ð

illo ⁊ maria vᷣgine natꝰ eſt ſit inexplicabi
—C2 Lapitulũu XXXVII. —
Bnquid tñ iõ
dicturi ſumꝰ patrẽ hoĩs chꝛi
ſti eſſe ſpũmſanctũ.vt deꝰ pr
rit: ſpuſſanctꝰ hoĩez: ex qua
ia chꝛiſtꝰvnꝰ? eſſzʒ: ⁊ dei pris

vtraq; ſbᷣſte

filiꝰ ᷣm vᷣbũ:⁊ ſpũſſãcti filiꝰ ᷣm hoĩeʒ:
Iſi eũ ſpũſſanctꝰ tãq; pr eꝰ ð mr̃e vᷣgine

genuiſſet: Quis ̊ dicere audebit: Nec
opꝰ eſt oñdere diſputãdo:qᷓ;ta alia ſeqnt᷑
abſurda:cũ hipᷣm iam ita ſit abſurdũ:vt
nlłe fideleſ aures id valeãt ſuſtiere. Pꝛo
inle ſiẽ ↄfitemur:dñs nĩ ieſus chꝛiſtꝰ qͥ
ð deo deꝰ:hõ aũt natꝰ ẽ ð ſpũſãcto ⁊ ma
ria vᷣgine vtraqʒ ſpᷣſtãtia diuia.ſ.atq; hui
mana filiꝰẽ vnicꝰ dei pr̃is oĩpotent:de
q̊ pcedit ſpũſſãctꝰ.Quio ̊ dicimꝰchꝛiſtũ
natũ ð ſpũſãcto:ſi ñ eũ genuit ſpũſſctũs
In qꝛ fecit eñũ?:qm̃ dñs nr̃ ieſus chꝛiſtuſ
inq; tũ deꝰ ẽ.oĩa ꝑ ipᷣm facta ſũt:inq;tuʒ
aũt hõ ẽ:⁊ ipᷣe factꝰ ẽ:ſic apłs dic. YFactꝰ
ei ex ſemĩe dauid ſᷣm carnẽ. Sʒ cũ illaʒ
creaturã quã vᷣgo ↄcepit ⁊ peꝑit:qᷓ;uis
ad ſolã ꝑſonã filij ꝑtinẽtẽ tota trinitas fe
cerit:neq; eĩ ſeꝑabilia ſũt oꝑa trinita tis:

cur ĩ ea faciẽda ſolꝰ ſpũſſanctꝰ noĩatꝰeſi?

An ⁊ qñ vnꝰtriũ ĩ aliqͥ oꝑe noĩat᷑vniuer
ſa opari trinitas itelligi: Ita vo ẽ:⁊ exẽ
plis doceri pᷣt.Sʒ nõ ẽ ĩ ̊ diutiꝰ ĩmoꝛã
qũ.Illud em̃ mouet qũo dictũ ſit:natuſ
ð ſpũſancto:cũ filiꝰ nullo mõ ſit ſpũſſcti
Neq; em̃ qꝛ mundũ iſtũ fecit deus:dici

eñ fas eſt dei filiuʒ:aut eũ natũ de deo:ſʒ

factũ vl creatũ vel ↄditũ vtł inſtitutũ ab
illo. vel ſi qͥd hmõi:recte poſſumꝰ dicere
Huoiüc ergo cũ ↄſiteamur natũ de ſpũſan
cto ⁊ maria virgine:quo nõ ſit filiꝰ ſpũſ/
ſancti:⁊ ſit filiꝰ virginis marie:cũ ⁊ de il

lo ⁊ illa ſit natꝰexplicare difficile ẽ. Pꝛo

culdubio quippe nõ ſic de illo vt de pr̃e
ſic aũt de illa vt de matrenat eſt.

¶ Exp empla quibs oſtendit᷑ nõ ſemꝑ di / ⸗Aire chꝛiſtꝰ nec oꝛiginale:nec ꝓpꝛiũ

ci filiũ:quicqͥd de re aliq naſcit᷑ Et aliqᷣd
ici filin rei de qua nõ naſcic.
(¶apitulũi XXXVIII.

On igit᷑ ocedẽ

otinuo eiuſdẽ rei fuiũ nuncu
pandũ. Vt em̃ omittã alia:aliter ð hoĩe
naſci filiũ:aliter capillũ:pediculũ:lũbꝛi/
cũ:quoꝝ nihil eſt filiꝰ. Ut ergo homit
tam:qm tate rei defoꝛmiter compantur
certe qͥ naſcunt᷑ ex aq̃ ⁊ ſpũſancto:non aq̃ᷓ
filioſ eos rite dixerit quiſpiã:ſp plane di

cunkt filij dei patris ⁊ matris eccłie Sie

E 6 12
naon ſpũſſancti. Na ⁊ illud qð de capillo
7 de ceteris diximꝰ:ad Gq̊ tin valet:vt ad/
moneamur:ñ ome qð ðᷣ aliqᷓ naſcit᷑ etiã fi
liũ eiꝰ de q̊ naſcit᷑ poſſe dici. GSicut non
om̃es qͥ dicunt᷑ alicuiꝰ filij:ↄſequens eſt
vt de illo etiã nati eſſe dicant᷑ſicut ſunt
à adoptant᷑.Dicunt᷑ etiã filij gehene:nõ
ex illa nati:ſʒ in illã pparati:ſicut filij re/
gni pᷣparantur in reenun.
¶ Mogus ſignificans chꝛiſtum ieſum
de ſpũſancto natũ:inſinuat gratiã q̃ eiuſ
humanitas nullis pᷣcedẽtibomeritis ĩ ip
ſancepſiane ne⸗ copulata eft.
(KEzapituli XXXIX.

BGm itaq; de
aliquo naſcat᷑ aliqͥd:etiã non
eo modo vt ſit filiuſ:nec rur
ſus ois qͥ dxit᷑ filiꝰ:de illo ſit natꝰ:cuiuſ
dicit᷑ filiꝰ: pfecto mod iſte q̃ natꝰ eſt chꝛi
ſtus de ſpuſancto:nõ ſicut filiꝰ:⁊ de ma/
ria virgine ſicut fil inſinuat nobis gra
tiam dei:qua hõ nullis pᷣcedentib meri

5* 9„ —
1
E 2 . 4 —
— —

t ide ipe eſſer ſ

dũ eſt quicd de aliq̃ renaſcit᷑

ſtihp nobis peccat
de cui recõciliãdi ſumꝰ

noſra:

et ĩ tantã pſone vnitatẽ
lid dei fili' hoĩs: ꝛ filiꝰ

4
*.

4 — — „

S —

mittere Oue gra ppterea ꝑ

iz poſſet ad/
mittere Que gra ꝓpterea ꝑ ſpũmſanctũ
fuerat ſignificãda:qꝛ ipſe ꝓpꝛie ſic ẽ deꝰ
vt dicat᷑ etiã dei donũ. Uñ ſufficiẽter lo
quip longũ eſt:ſi tamẽ id fieri poteſt val
lixe diſputationis eett.

habẽs peccatũ factꝰ ſit ꝓ nobᷣ ipᷣe pctm̃.
¶Lapitulũ Klr le
luprate camali ↄcupiſcẽtie
ſeminatꝰ ſiue ↄcept:⁊ ideo

nullũ petm dꝛiginaliter rrahẽs: dei quo
q gr̃a v̈bo pr̃is vnigenito non gja filio:

ſʒ natura ĩ vnitate ꝓꝑſone mõ mirabili et

ineffabili adiunctꝰatq; ↄcretꝰ:⁊ iõ nullũ
pcctm ⁊ ipᷣe cõmittẽs:tñ ꝓpter ſulitudinẽ
carnis pẽti in qua venerat.dictꝰ eſt ⁊ ipᷣe
peccatũ ſacrificandꝰ ad diluẽda peccata

In veteri quippe lege pẽta vocabant᷑ ſa

crificia p pctis.O., vere iſte fact? eſt: cu

ius erãt vmbꝛe illa. Hinc apłs cũ dixiſ/

ſet. obſecramꝰ ꝓ chꝛiſto recõciliari deo:
ↄtinuo ſubiũxit atq; ait.Eũ qͥ nõ noue/
rat peccatuʒ: p nobis pctm̃ fecit:vt nos
ſim iuſticia dei in ipſo. Nõ ait vt ĩ qui/
buſdã mendoſis codicibo legit᷑tis à non

nouerat peccatũ:ꝓ nobis peccatũ fecit:
tanq; ꝓ nobis chꝛiſtꝰ ipᷣe peccauerit:ſed

ait. Eũ qͥ nõ nouerat peccatũ id eſt chꝛi

catũ fecit. YFact eſt ergo

2
p peccati:ꝑ qðᷣ recõciliari valere
mus. Jpᷣe ergo pctm:vt nos iuſticia:nꝰ

—

.

cati:in qus ſixuſeſt demonſtrauit.
vt quoniã peccatũ ei non inerat:ita qðã

mogo peccato moꝛeret᷑: dum moꝛit᷑ car/
ni: in qua erat ſimilitudo peccati:vt cuʒ

ſim vetuſtatẽ peccati nunq; ipſe vixiſſet⸗
noſtrã ex moꝛte veteri q̃ in peccato moꝛ/

tui fueram reuiuiſcentẽ vitã nouã.ſua

reſurrectõne ſignaret.

nobis cõſtitutũ:ſimilitudine camis pec

6non
niſi
ſch ſiß
wn
One

P 7

Setnoin

buptiot

lcogite
glecicg n
gönſcico
(e
nnode
Ra
Nepe

V
ctto,

wacömie
opege⸗
lonunner
Deic
ltznl
legk⸗
ſopente
populer⸗
ſunepoſi
mniſtons
none
Nfumner
ienoin
ſczi⸗
an

lyapiſe⸗
extht ien
mhesdeiqio
vnonginſlo⸗
nomitabllie
mirönulli
Nerſlimdine
dich ctrie
idapecca
mwocbmnkl
eſacka
Nrplsciden
helin N
Ciinpmue
mnms
Purnign⸗
Kinin
elcati r
renbitſcl
übckchi
figa

.
S
—.s —
5*

D. moꝛs ⁊ reſurrectio chꝛiſti ſacẽm

baptiſmi ſignificet. Cap. XLI.

Plſuʒ eſt qꝗð in
nobis celebꝛat᷑ magnũ baptii
matis ſacramẽtũ:vt quicũq;

ad iſtã ꝑtinẽt graʒ moꝛiant᷑ pẽto:ſiẽ ipſe

pẽto moꝛtuꝰ dicit᷑:qꝛ moꝛtuꝰ eſt carni:hᷣ
eſt pẽti ſibitudini.⁊ viuãt ð lauacro rena
ſcẽdo.ſic ipᷣe ð ſepulcro reſurgẽdo:quãli
bet coꝛꝑis etatẽ gerit.
OD, generaliter om̃i eętati neceſſariuʒ
it chꝛiſti baptiſmũ. ¶ Capᷣ. XI.II.

Paruulo ei re

cens nato vſq; ad decrepituʒ

quecũq; male viuẽdo addiderũt ad illð
qð naſcẽdo traxerunt.

¶ Oũo plerũq; maioꝛes ſingulari mo
ri pẽto dicunt᷑ in baptiſmo:cũ habeãtp
pꝛia pła pẽta:ecõtrario ꝑuuli ĩ remiſſio

atoꝝ dicant᷑ baptiſari.

(KCapitul XLL-III.

* — *

pꝛia cõmiſerũt vł cogitatõe vł locutõne
vel oꝑe:qꝛ etiã ꝑ ſingularẽ numeꝝ plura
lis numerꝰ ſigniſicari ſolet. Siẽ ait ille.
Vterũq; armato milite cõplent:qᷓ;uis h̊
mult militibo fecerint.Et ĩnr̃is litteris
legit᷑. Oꝛa ̊ ad dñm vt auferat a nobis

ſeꝛpentẽ. Nõ ait ſerpẽtes s patiebatur

populꝰ vt h diceret:⁊ innumerabilia ta/

lia. Cũ vᷣo ⁊ illud oꝛiginale vnũ plurali

numero ſignificat᷑:qn dicimus in pctõox.·
remiſſionẽ baptiſari puulos:nec dicimꝰ

in remiſſionẽ peccati:illa eſt ecõtrario lo

cutio:qua ꝑ pluralẽ locutionẽ ſignificz

tur numer ſingulan. Bicut de herode
moꝛtuo in euangelio dictũ eſt. ODoꝛtui
ſũt em̃ qͥ querebãt aĩaʒ pueri. Hõ dictũ

eſtmoꝛtu eſt. Et ĩ Exodo. Fecerũt in/

ſenẽ:ſic nullꝰ pꝓhibẽdꝰ eſt a ba
Ptiſmo:ita nullꝰ eſt qͥ nõ pẽto moꝛiat᷑ in
baptiſmo.Sʒ paruuli tm̃ oꝛiginali:ma
ioꝛes aũt etiã his oĩbo moꝛiunt᷑ peccati/

dia ſuccurrat.

Egigeo etiã ip

ſi peccato moꝛi plerũq; dicut:·

cñ ꝓculdubio nõ vni:ſʒ multꝭ –
peccatꝭ om̃ibuſq; moꝛiant᷑.quecũq; iã/ ꝓ

q̃t ſibi deos aureos:cũ vnũ vitulũ fece.

rint tm̃:de q̊ dixerũt. Hi ſũt dij tui iſri·

qͥ eduxerũt te ð terra egipti.Et h ponẽ/
tes pluralẽ ꝓ ſingulari.
Mo in ulo vno peccato qð ꝑ vnum
dominẽ intrauit in mundũ: inueniãtur
plura peccata C Cap. XLIII.
Wãuis ⁊ ĩ illo
peccato vno qð ꝑ vnũ hoĩeʒ
intrauit ĩ mundũ:⁊ ĩ oẽs ho/
ptrãſijt: ppter qꝗð etiã paruuli ba
ptiſant᷑ poſſint itelligi pla pcta:ſi vnum
ipᷣm ĩ ſua q̃ſi mẽbꝛa diuidat᷑ ſingula. NHã
T ſuꝑbia eſt illic:qꝛ hõ ĩ ſua potiꝰ eſſe:qᷓ
ĩ dei ptãte dilexit.Et ſacrilegiũ:qꝛ deo
nõ credidit.Et homicidiũ:qꝛ ſemetipᷣm
pcipitauit ĩ moꝛtẽ.Et foꝛnicatio ſpirita
lis:qꝛ integritas mẽtis hũane ſerpẽtinag
ſuaſione coꝛrupta eſt. Et furtũ:qꝛ cibu/
ꝓhibitꝰ vſurpatꝰ eſt.Et auaritia:qꝛ plꝰ

qᷓ; illi ſufficere debuit appetiuit:et ſid

aliud ĩ ̊ vno admiſſo diuligẽti ↄſideratõ
ne inueniri potet.
* Oꝛ nõ inaniter dicat᷑ pctis paretũ ſi/
os obligari niſi gra diuinaq; miſericoꝛꝛ
(apÿ. XI. V.
Arentũ quoqʒ

peccatꝭ ꝑuulos obligarinõ ſo

lũ pꝛimoꝝ hoĩm:ſʒ etiꝗ ſuoꝝ
qppe diuĩa ſnia:reddã pẽta patꝝ ĩ filios

tenet eos vtiq; añq;ᷓ ꝑ regeneratõneʒ ad
teſtamentũ nouũ incipiant ꝑtinere.O ö
teſtamẽtũ ꝓphetabat᷑ cũ diceret᷑ ꝑ Eʒze/

chhielẽ ñ accepturos filios pẽta patꝝ ſu/

oꝛũ:nec vlteriꝰ futurã in iſrł parabolã il
lã. Patres mãducauerũt vuã acerbã:et
dentes filioꝝ obſtupuerũt. Jõ em̃ qᷣſqʒ
renaſcit᷑:vt ſoluat᷑ ĩ eo qͥcqͥd pẽti eſt cũ q̃
naſcit᷑. Nã peccata que male agendo po
ſtea cõmittunt᷑:poſſunt ⁊ penitẽdo ſana
ri:ſicut etiã poſt baptiſmũ fieri videmꝰ.
Acꝑh̊ nõ ob aliud eſt inſtituta regene/
ratio:niſi quia vicioſa eſt generatõ:vſq;

adeo vt etiam de legitimo matrimonio

ꝓcreat dicat. In iniqͥtatib ↄceptꝰ ſum
ĩ pctis mater mea meĩ vtero aluit. fe

qʒ; h dixit. In iniqͥtate vł pẽto.cũ ⁊ B re

cte dici poſſet:ſʒ iniqͥtates ⁊ pẽta dicere

maluit. Oꝛ ⁊ ĩ illo vno:qð ĩ oẽs hoĩes ꝑ

trãſijt:atq; tã magnũ eſt:vt ĩ eo mutar
⁊ ↄuerteret᷑ ĩ neceſſitatẽ moꝛtꝭ hũana na

tura:reperiunt᷑ ſiẽ ſupᷣ diſſerui:pła pẽta

⁊ alia parẽtũ:q ⁊ ſi nõ ita pñt mutare na
turã reatu tñ obligãt ſilios:niſi gratuita
fa ⁊ mif̃icoꝛdia diuina ſubueniat.

HNõ eſſe temere diffiniendũ vtrũ pẽta
arẽtũ ab adã vſq; ad patrẽ vniuſcuiuſ

q;:an in terciã ⁊ quartã generatõneʒ:an

de peccatis

alioꝝ parentũ:quib ab ipᷣo adã
vſq; ad patrẽ ſuũ: pgeneratoꝛib
ſuis qſq; ſuccedit:nõ ĩ merito diſceptari
pᷣt:vtꝝ oĩm malis actib ⁊ multiplicatiſ

delictis oꝛiginalibo qͥ naſcit᷑ implicet᷑: vt

tãto peiꝰ qᷓ;to poſteriꝰ qͥſq; naſcat᷑:an ꝓ/
pterea deꝰ in terciã ⁊ quartã generatõeʒ
ðᷣ pctis parentü eoꝝ poſterꝭ cõminet᷑.qꝛ
irã ſuã q;tũ ad ꝓgeneratoꝝ ſuoꝝ culpaſ

nõ extẽdit vlteriꝰ moderatõe miſeratõiſ
ſue.ne illi quibo regeneratõis gr̃a nõ cõ/⸗

fert᷑:nimia ſarcina ĩ ipᷣa ſua eterna dãna/
tione pᷣmerent?:ſi cogerẽt ab initio gene
ris humani oĩm pᷣcedentiũ parẽtũ ſuoꝝ

oꝛiginaliter pctã ↄtrahere:⁊ penas ꝓ eiſ

debitas pẽdere.an aliud aliqͥd ĩ re tãta ð
ſcriptur ſanc diligentiꝰ ꝑſcrutatꝭ atqʒ;
tractatis:valeat vel non valeat reꝑirũ:te
mere nõ audeo affirmre.
S Nullũ ab oꝛiginali peccato poſſe ſal
ari niſi ꝑ mediatoꝛeʒ dei ⁊ hoim ieſum
CLCapitulũ XIL. VII.

lud tñ vnum
peccatũ:qð tã magnũ in loco ⁊
— abitu tante felicitat cõmiſſuzʒ
eſt:vt ĩ vno hoĩe oꝛiginaliter:atq;ʒ vt ita
dixerim:radicabiliter totũ genꝰ hũanũ
daãnaret᷑:nõ ſoluit᷑ ac diluit᷑:niſi per vnũ
mediatoꝛẽ dei ⁊ hoĩm hominẽ chꝛiſtũ ie
ſum:qͥ ſolꝰ potuit ita naſci:vt ei opꝰ non
eſſet renaſci.
¶ Neminẽ renaſci ĩ baptiſmate Johis
qð chꝛiſtꝰ hũilitat cã EEorn diſpẽſa/
tionẽ ſuſcipere voluit XI. VIII

chꝛiſtũ.

—o

Enchyridion

alio aliq̃ modo ĩputent᷑ ¶ Capᷣ.XI.vVI

On ei renaſce

en bant᷑ qͥ baptiſmate YJohis ba/

tiſabant᷑:a qͥ ⁊ ipe baptiſatus
curſoꝛio illiꝰ miſterio:qͥ dice/

eſt:ſz qdã

bat ꝑate viã dño:huic vni ĩ q̃ ſolo ſnaſci

poterãt parabant᷑. Huiꝰ em̃ baptiſma ẽ

nõ ĩ aq̃ tm:ſic fuit iohis.veꝝ etiã in ſpũ

ſancto:vt ð illo ſpũſctõ regeneret᷑ qſqs m
chꝛiſtũ credit:ð q̊ͥ chꝛiſtꝰ generatꝰ rege
neratõe nõ eguit. Uiñ vox illa pris q̃ ſu
ꝑ baptiſatũ facta ẽ:ego hodie genurte:
nõ vnũ illũ tpꝑis diẽ q̊ͥ baptiſatꝰ ẽ:ſʒ imu
tabilis eternitat:vt illũ hoĩeʒ ad vnige
niti ꝑſonã ꝑtinere mõſtraret. Ubi em di
es nec heſterni fine ĩchoat᷑:nec initio cra

ſtini terminat᷑:ſemꝑ hodiernꝰẽ. In aq; 8

voluit baptiſari a iohe:nõ vt eiꝰiniqͥtas

vlla dilueret᷑:ſʒ vt magna cõmẽedaret᷑ hu

militas. Ita quippe nihilĩ eo baptimma
qð ablueret:ſiẽ moꝛs nihil qð puniret:ĩ
uenit.vt dyabolꝰ vitate iuſticie:nõ violẽ
tia ptãtis oppᷣſſus ⁊ victuſ:qm̃ ipᷣm ſine

vllo pẽti merito iniqſſime occiderat.per

ipᷣm iuſtiſſime amitteret q̊s pẽti merito
detinebat Utrũq;ʒ igit᷑ ab illo.i.⁊ baptiſ
ma ⁊ moꝛs certe diſpẽſatõis cã:nõ miſe/
rãda nccitate:ſʒ miſerãte potiꝰ volũtate
ſuſceptũ eſt:vt vnꝰ pctm̃ tolleret mũdi -
ſiẽ vnꝰ pctm̃ miſit in muudũ:p̊ eſti vni/
uerſum genꝰ humanũ.
O, chꝛiſti gra nõ ſolũ oꝛiginale pctĩũ̃
ʒcũcta ſiml abſtulit q̃ addita inuenit
apitulu XI. IX.

.Yſi q uexnurhipee
9 catũ miſit ĩ mũ
u:iſte vo vnꝰ nõ ſolũ vnũ illð
NGtz cũcta ſimł abſtulit qᷓ addita
iuenit. Uñ dicit apłs.Nõ ſic ꝑ vnũ pec
cantẽ:ita ẽ ⁊ donũ. Nã iudiciũ quidẽ ex
vno ĩ ↄ-demnatõeʒ:gr̃a aũt ex mult deli
ctis ĩ iuſtificatõeʒ.Oꝛ vtiq; illð vnũ:qð
oꝛiginaliter trahit᷑ etiã ſi ſolũ ſit:obno/
xios damnatõi facit.gr̃a vᷣo ex mult de
lictis iuſtiſicat hoĩeʒ:qͥ pᷣter illud vnum
ð cõmuniter cũ oĩb oꝛiginaliter traxit
ſua quoq; ppꝛia młta cõmiſit.

¶ Vmnẽ ex adã natũ in damnatõe deti

neri:⁊ omnẽ in chꝛiſto renatũ a damnati
one liberari. ¶ Ca¶p̃. 1.

*

int
ficmmone
nati,ul
iuiſichuin
ulen
(phc
Mlluant

ſteheicfie
peſcine
(Onnitane
liutcſeich
Duticlin
etau
nanebet
ngteßf
bundgui
ſunnp⸗/
ſpaoitt⸗
ient
iilo:
lsſepe
abapdik
tihbepr
Wrwmordr
bzptiani
mrichei
bng
ug
ſoreipſi
ptobanr
Urctopn
inſcedo
Mrzſ
llob
nuiſar⸗

M⸗

hisdſu
egennite⸗
lad dßimn
Nhaapnige
1Tbiend
Lriniton
e uiii
teidinictns
nidarethu
obapnilna
Dpunireti
leno viole
Riömſine
aderatper
pchmenno
lo.nabaptl
glini
on politar
Nnr nicr
Gaim

nnlehen
imnant
KX.
Pwüpec
wisi
Nümii
lrijdnn
ſeb mpel
ignien
nulgocli
mugs
Iſtobno/
nnulgde
umum
amarit

nmuedet

—

SA

EEEEEE

Erüutñ qo pan

lopoſt dicit:ſiẽ ꝑ vniꝰ delictũ

ita ⁊ ꝑ vniꝰ iuſticiã in oẽs hoĩes ad iuſti

ficationẽ vite:ſat idicat ex adĩ neminz

natũ niſi damnatõe detineri:⁊ neminem

niſi ĩ chꝛiſto renatũ a damnatõe liberari

¶ Oualit miſteriũ baptiſmi ĩ cruce chꝛi
ſti apls cõmẽdauerit:in q̊ maioꝛes ⁊ par
uuli ſalunnt. ¶ Taß. LI. I.

Eqᷓ per vnmʒ
hoijieʒ pena:⁊ ꝑ vnũ hoĩeʒ gr̃a
WCũ locut“ fuiſſet q́;tũ illi epłe
ſue loco ſufficere indicauit:deinde ſacri
baptiſmi in crucechꝛiſti grãde miſteriũ
cõmẽdauit eo modo vt ĩtelligamꝰ nihil
aliud eſſe ĩ chꝛiſto baptiſmũ:niſi moꝛtis
chꝛiſti ſilitudinẽ:nihil aũt aliud moꝛteʒ
chꝛiſti crucifixi:niſi remiſſionis pẽti ſili
tudinẽ:vt quẽadmodũ ĩ illo ᷣa moꝛs fa
cta eſt.ſicĩ nob vᷣa remiſſio pctõꝝ:⁊ quẽ
admodũ ĩ illo va reſurrectio:ita ĩ nobis
va iuſtificatõ.Ait em̃.qd ̊ dicemꝰ? Per

manebimꝰ in pẽto:vt gr̃a abũdet: Dixe
rat em̃ ſugꝰ. Ubiabũdauit pctm ſuꝑa/

bundauit gr̃a.Ct iõ q̃ſtionẽ ſibijpᷣippo
ſuit.vtꝝ ꝓpter abũdantiã greↄſeqndazʒ

ĩ pẽto ſit pmaneẽdũ.Sʒ rñdit Abſit.At
qʒ ſõiecit. Si moꝛtui ſumꝰ pẽto:qũo vi
uemꝰ ĩ illo: Deinde vt oñderet nos moꝛ

tuos eſſe pẽto:an ignoꝛatꝭ inqᷣt:qm̃ qui/
cũq; baptiſati ſumꝰ ĩ chꝛiſto ieſu:in moꝛ
te ipᷣꝰ baptizati ſumꝰ? Si & hinc oſtẽdi
mur moꝛtui eſſe pẽto:qꝛ in moꝛte chꝛiſti

baptiſati ſumꝰ:pfecto ⁊ ꝑuuli q baptizã

tur ĩchꝛiſto:pẽto moꝛiunt᷑:qꝛ ĩ moꝛte ip

ſiꝰ baptizant᷑. Nullo em̃ excepto dictũ ẽ

Quicũq; baptiʒzati ſumꝰ ĩ chꝛiſto ieſu:ĩ

moꝛte ipſiꝰ baptiʒati ſumꝰ. Et iõ dictũ
eſt: vt pbaret᷑ moꝛtuos nos eẽ pẽto. Cui

aũt pẽto ꝑuuli renaſcendo moꝛiunt᷑:niſi

qð naſcẽdo traxerũt?:Ac ꝑ h̊ etiã ad ipoſ
ptinet qdðᷣ ſequit᷑ dicẽs. Cõſepulti em̃ ſu

mus illi ꝑ baptiſmũ in moꝛtẽ:vt quẽad/

modũ ſurrexit chꝛiſtꝰ a moꝛtuis ꝑ głlia,z

Wrn ⁊ nos ĩ nouitate vite ãbulemuſ
Si ef cõplãtati facti ſumus ſiłitudini

oẽs hoĩes ad ↄdemnatõeʒ:

XLIII.

moꝛtꝭ eiꝰ:ſimł ⁊ reſurrectõis erimꝰ. ſci
entes:qꝛ vetꝰ hõ nr̃:ſimł cruciſixꝰ eſt vt
euacuet᷑ coꝛpꝰ pẽti.vt vltra non ſfuiamꝰ

pto. Qui eĩ moꝛtuꝰ ẽ: iuſtificatꝰ ẽ a pec
cato. Si aũt moꝛtui ſumꝰcũ chꝛiſto:cre

dimꝰ qꝛ ſimł etiã viuemꝰ cũ illo.ſciẽtes
qꝛ chꝛiſtꝰ reſurgẽs a moꝛtuis iã ñ moꝛit

2 moꝛs illi vltra nõ dnabit᷑. Oð em̃ moꝛ

tuꝰ ẽ pẽto:mortuꝰ ẽ ſemel:qð aũt viuit:
viuit deo. Ita ⁊ vos exiſtimate voſmet/
ipſos moꝛtuos qͥdẽ eſſe pẽto:viuere aũt
deo ĩ chꝛiſto ieſu. Hinc em̃ ꝓbare ceꝑat
n eſſe nob ꝑmanedũ ĩ pcto:vt gra abũda
ret:⁊ dixerat.Si moꝛtui ſumꝰpẽto:qũo
viuemꝰ in eo? Atq; vt oñderet moꝛtuos
nos eſſe pẽto ſbiecit.An igratis qm qᷣcũ
qʒ baptiſati ſumꝰ ĩ chꝛiſto ieſu:in moꝛte
ipᷣiꝰ baptiſati ſumꝰ? Sic itaq; totũ locũ
iſtũ clauſit vt cepit. Moꝛtẽ q ppechꝛiſti
ſic ĩſinuauit:vt etiã ipᷣm moꝛtuũ diceret
eſſe pẽto. Cui pẽto:niſi carnis:ĩ q̃ eratũ
pctm:ſʒ ſilitudo pẽti.⁊ iõ noĩe appellat
pẽti. Baptiſatꝭ itaqʒ; ĩ moꝛte chꝛiſti:in q̃ᷓ

nõ ſolũ maioꝛeſ verũetiã ꝑuuli baptizãt᷑

ait. Sic ⁊ vos.id ẽ quẽadmodũ chꝛiſtꝰ.
Sic ⁊ vos exiſtimate vos moꝛtuos eſſe
cto:viuẽtes aũt deo ĩ chꝛiſto ieſu.
Dud ſignificẽt ea q̃ in cruce chꝛiſti ſe/
pultura reſurrectõe ⁊ aſcẽſione geſta ſũt

NVBicqd igit᷑ ge

q l eſt i cruce chꝛiſtiĩ ſepultu
fa:in reſurrectõe tercio die:in

aſcẽſiõe ĩ celũ:⁊ ĩ ſede ad dexterã pfiſ:ita

geſtũ ẽ:vt his reb ñ miſtice tm̃ dictis:ſʒ
etiã geſt:ↄfiguraret᷑ vita chꝛiſtiana q̃ B
gerit᷑. Nã ꝓpt᷑ eiꝰ crucẽ dictũ ẽ.Oui gũt
ieſu chꝛiſti ſũt:carnẽ ſuã cruciſixerũt cũ
vicijs ⁊ ↄcupiſcẽtijſ. Pꝛopter ſepulturã
Cõſepulti em ſumꝰ cũ chꝛiſto ꝑ baptiſ/

mũ ĩ moꝛtẽ. Pꝛopter reſurrectõneʒ. Ut

quẽadmodũ chꝛiſtꝰreſurrexit a moꝛtuiſ
ꝑ gloꝛiã patris:ita ⁊ nos ĩ nouitate vite
ambulemꝰ. Pꝛopter aſcẽſionẽ in celũ:ſe
dẽq; ad dexterã patriſ. Si aũt reſurrexi
ſtis cũ chꝛiſto:q̃ ſurſũ ſũt q̃rite:vbi chꝛi
ſtus eſt ad dexterã dei ſedẽs.Que ſurſũ
ſüt ſapite:nõ q̃ ſuꝑ terrã. Moꝛtui eĩ eſt:
⁊ vita vr̃a abſcõdita eſt cũ chꝛiſto ĩ deo.

M

ſiccredere nos ⁊ ĩ ſpũmſanctũ:vt illa tri

ad viuos ⁊ moꝛtuos iudicandoſ de celo

ventur credit᷑ ¶ Capitulũ I. III.
de chꝛiſto ↄfitemur futurũ
qm decelo venturus eſt: vi
iudicaturꝰ 2 moꝛtuos:nõ ꝑtinet ad
vitã noſtrã q̃ hic gerit᷑. Quia nec in reb⸗
eſtis eiꝰ eſt:ſʒ in fine ſeculi gerẽdis.Ad
pertinet qð apłs ſecutꝰ adiũxit.Cum

chꝛiſtꝰ apparuerit vita veſtra:tũc⁊ vos

arebitis cũ illo in gloꝛia.

Duob⸗ ſ̃ ere a vinos et

moꝛtuos iudicabit.¶ Cap. LLIIII.

modis accipi pᷣt ꝙ viuos ⁊
moꝛtuos iudicabit. SDiue
vt viuos intelligamꝰ quos hic nõdum

moꝛtuos:ſʒ adhuc in iſta carne viuenteſ
inuenturꝰ eſt ei? aduentꝰ. Moꝛtuos au
teʒ qͥ de coꝛꝑe pꝛiuſq; veniat exire vł exi
turi ſunt. Giue viuos iuſtos:moꝛtuos

autẽ iniuſtoſ:qm̃ iuſti quoq; iudicabũt:
iniuſti aũt iudicabunt᷑..liqñ em̃ iudici

um dei ponit᷑ in malo. Uñ illud eſt. Qui

aũt male egerũt:in reſurrectionẽ iudicij
Aliqñ in bono ſᷣm “ dictũ eſt. Deꝰ inno
mine tno ſaluũ me fac:⁊ ĩ vᷣtute tua iudi

ca me. Per iudiciũ quippe dei fit ipᷣa bo

noꝝ maloꝛũq; diſcretõ:vt liberãdi a ma
lo:nõ perdẽdi cũ malis:boni ad dexterã
ſegregẽt᷑. Pꝛopter qð ille clamabat. Ju
dica me deus.Et qͥd dixerat velut expo
nens:⁊ diſcerne inqͥt cauſam meã de gen

te non ſancta.

☛

¶ O, noĩato ſpirituſancto tota trinitas
cõplet᷑ cui oꝛdinatiſſime ſancta ecceſia

ſubiũcta ſit tanq; deo templũ ſuũ.

ſu chꝛiſto filio dei vnico do⸗
mino noſtro: qð ad bꝛeuita/

ꝑtinet dixerimꝰ:adiũgemꝰ

nitas cõpleat᷑ꝗᷓ de? eſt.Deinde ſãcta cõ

memoꝛat᷑ eccleſia. lñ dat᷑ intelligi ratõ

Encbyridion

s peninercad hanc vit echꝛiſtui

nalẽ creaturã ad iheruſalẽ liberã ptinen

tem:poſt cõmemoꝛationẽ creatoꝛis.i.ſũ

me illiꝰtrinitatis fuiſſe ſubdendaʒ. Om̃
quicqͥd de hoĩe chꝛiſto dictũ eſt:ad vni
tatẽ ꝑſone vnigeniti ꝑtinet. Rectꝰ itaq;
ↄfeſſionis oꝛdo poſcebat:vt trinitatiſb/
iungeret᷑ eccdleſia:tanq; habitatoꝛi domꝰ

ſua:⁊ deo templũ ſuũ:⁊ cõditoꝛi ciuitas

ſua. Que tota hic accipiẽda eſt:nõ ſoluʒ
ex ꝑte q̃ peregrinat᷑ in terris a ſolis oꝛtu
vſq; ad occaſuʒ laudãs nomẽ dñi:⁊ poſt
captiuitatẽ vetuſtatis cantãs canticum
nouũ.verũetiã ex illa q in celis ſemꝑ exq̊
ↄdita eſt coheſit deo:nec vllũ ſui caſus
malũ exꝑta eſt. Hec in ſanctis angeł be/

ata ꝑſiſtit:⁊ ſue parti peregrinanti ſicut

opoꝛtet opitulat᷑:qꝛ vtraq; vna erit ↄſoꝛ

tio eternitatis:⁊ nũc vna eſt vinculo cha

ritatiſ:qᷓ tota inſtituta eſt ad colẽdũ vnũ
deũ. Unñ nec tota nec vlla pars eiꝰ vult
ſe coliꝓ deo:nec cuiq; eſſe deuſ ꝑtinenti
ad templũ dei:qð edificat᷑ ex dijs:qs fa/
cit nõ factꝰ deꝰ.Ac ꝑ h ſpũſſanctꝰ:ſi cre/

atura nõ creatoꝛ eſſʒ: pfecto creatura ra
tionalis eſſet. Ipe em̃ eſſet ſũma creatu

ra:⁊ ideo ĩ regula fidei nõ poneret᷑ añ ec

cleſiã:qꝛ ⁊ ipſe ad eccleſiã ꝑtineret in illa

eiꝰ parte qᷓ in celis eſt. Nec haberet tem/

plũ:ſʒ etiã ipᷣe templũ eſſet. Cemplũ aũt

abet de q̃ dicit apłs. NHeſcitiſ:qꝛ coꝛꝑa

veſtra templũ ſuüt ſpũſſancti:qͥ in vobis

eſt:quẽ habet a deo?: De quib alio loco

dicit. Neſcitis qꝛ coꝛꝑa veſtra membꝛa

chꝛiſti ſũt: Qũo ergo de nõ eſt qͥ tẽpluz

habet:aut minoꝛ chꝛiſto eſt cu mẽbꝛa
templũ habet: Heq; em̃ aliud templum

eiꝰ:⁊ alið tẽplũ dei eſt:cũ idẽ dicat apłs.
Neſcit᷑ qꝛ templũ dei eſtis.Oð vt pba
ret:adiecit.Et ſpũs dei habitat ĩ vobis
Per ergo habitat in tẽplo ſuo.nõ ſolum
ſpũſſanctꝰ:ſʒ etiã pater ⁊ filius:qͥ etiã de

coꝛꝑe ſuo:ꝑ qð fact eſt caput eccleſie:q̃

in hoĩbo eſt. vt ſit ipe in oĩbypꝛimatũ te/
nens:ait. Soluite templũ h̊ ⁊ in triduo
fuſcitabo illud. Tempſuʒ ergo dei: eſt
totiꝰ ſũme trinitatiſ:ſancta eſt eccleſia.ſ.
niuerſa in celo ⁊ in terra. .
13. in eccleſia pꝛimitiuoꝝ:que in ce/
lis eſt:nullus ſit malus.
apitulũ 1. VI.

pon

(inda

Ein

geatinie
lein⸗
ſilceno
loſufan⸗
Nai Güͤtt̃
ſchangein
ludarec
mmfum
Nc

buleiͤ⸗
ten noe
ſce ihe
rieesdie

Gnecl
angeſock
ſidern
Reroc
(O
oan

leiheinig
Renmgic
Ahſi

dii kann.

her Rrin

.

urr Tnnitaric⸗

binnn e
itwichitxd
üucknoſoo

wrſclsoen

wrideet
Cntischmnin

incdsſana
Ner li biagſts

iraseld.
Norginantſor

mörmcitnin
kvinole

AKadcoletüi

upngey l
Nedeu onnan

kerdis:ot⸗

ſanaſie⸗
o entunan

ſaſümaguan

nöngtkfit
fügrnerril

Gerbubeeok

ſeLnpuinit
Mantcav
idüwbis
griiolde⸗
chawenden
noͤckatiplg
ckabnibe
indtnpbnn
eder
ſis Oon
zubtrimbs
hin tilin
ſiwticnid⸗
Ntltſen
npinain
ſihimn
egoNn
nc

nõ ſolũ cerner iã rãgerentur:
rurſus nõ ſolida coꝛpulẽtia: ſed ſpiritali
2 potentia q̃ſdã viſiões nõ ocuł coꝛpoꝛeiſ

„ 1
S 4
. . .
. “ .
.
. l
.

hi angelus: ͥloqbat᷑ in me. Non enĩ ait.

.,

Egd de illa que

in celis eſt:affirmare qͥd poſſu
mus: niſi ꝙ nullus ĩ ea malus
eſt? nec qſq; deinceps de illa cecidit aut
caſurꝰ eſt:exq̃ deꝰ angel peccãtibꝰ nõ pe

percit: ſicut ſcribit apłs petrꝰ: ſʒ carceri
bus caliginis inferi retrudẽs tradiditi
iudicio puniẽdos reſeruari. ¶ Quid

ſentiendũ ſit de differẽtijs angeloꝝ bo/
noꝝ:⁊ vtrũ ad eandẽ ſocietatcẽ ꝑtineant
ſol T luna ⁊ cetera ſi idera as, I.-VII

ℳ

a ſocietas:q̃ ibi ſint differẽtie

pꝓſonarũ: vt eũ oẽs tanq; generali nomie
angeli nücupent᷑:ſicut in epła ad hebꝛe/

os legimꝰ.cui enĩ anglłoꝝ deus dixit ali

qñ:ſede a dextris meis. Hoc ꝗppe mo/

do ſignificauit oẽs vniuerſalit angelos

dici. Büt tñ illic archangeli: ⁊ vtrũ idez

archangeli noĩent᷑ vᷣtutes:⁊ ita dictũ ſit
laudate eũ oẽs angeli ei:laudate eũ om

nes vᷣtutes eiꝰ:ac ſi diceret᷑:laudate eum

om̃s angeli eiꝰ:laudate eũ om̃s archan/
geli:⁊ qͥd int᷑ ſe diſtent qttuoꝛ illa voca/
bula:qͥbo vniuerſaʒ ipᷣam celeſtẽ ſocieta/
tem videt᷑ apłs eſſe cõplexꝰ dicẽdo.ſiue
ſedes.ſiue dñatiões:ſiue pᷣncipatꝰ:ſiue
ptãtes:dicant qͥ poſſunt.ſi tũ pñt ꝓbare
qð dicũt. ego me iſta ignoꝛare confiteoꝛ
Sʒ nec illud qͥdẽ certũ habeo:vtruʒ ad
eandẽ ſocietatẽ ꝑtineãt ſol ⁊ luna ⁊ cun/
cta ſidera: qᷓ;uis nõnullis lucida coꝛꝑa
eſſe:nõ cũ ſenſu vł intelligentia videant᷑.

Cemq; ange
ii q̊s explicet cũ q̃lib coꝛpo
ribuſapparuerint hoĩb: vt
ent᷑: veꝝ etiã tãgerentur:⁊

ſed ſpiritalib vl mentibo ingerãt: vel di

—

ſantalidnd ad aue oinſrusetsint
in anio hoĩs:etiã ibidẽ ipᷣi ↄſtituti:ſicut
ſcriptũ eſt in ꝓphetaꝝ libꝛo Et dixit mi

1

Womõ aut ſe

abeat beatiſſima ula ⁊ ſuper

¶ DOueſtio difficillima ytrũ vel qualia
coꝛꝑa angeli habeant.

qͥ loqᷓbatur ad me:ſʒ in me. Uel appare/

ant ⁊ ĩ ſomnis:⁊ colloq̃nt᷑ moꝛe ſomnio

rü. Habemqppe ĩ euãgelio Ecceange
lus dñi apparuit illi in ſomnis dicens.

PHis eni modis velut indicant ſe angeli
ↄtrectabilia coꝛꝑa nõ hr̃e.faciũtq; diffi
cillimã queſtioneʒ: quõ pr̃es eis pedes

lauerũt:quõ iacob cũ angelo tam ſolida
ↄtrectatiõe luctatus ſit.Cũ iſta qrutur:
⁊ ea ſicut põt qͥ ſq; cõiectat:nõ inutiliter
exercent᷑ ingenia:ſi adhibeat᷑ diſceptatõ
moderata:et abſit erroꝛ opinantiũ ſe ſci/
re qð neſciũt.Quid eniʒ opus eſt vt hec
atq; hmõi affirment᷑ vł negent᷑ vel diffl/

niantur cũ diſcrimine:qñ ſine crimiĩe ne
ſciunturꝛ
tiam dignoſce
tranſfigurat in angelũ lucis.

O maximeꝑ dei gra⸗/
dũ ſit: cum ſe ſathanas

Agis opuſeſt
diiudicare atq; dignoſcere:
uʒ ſe ſathanas tranffigurat
G&: ne fallẽdo ad aliq̃ ꝑnici
Nã qñ ſenſus corꝑis fallit:
mentẽ vero nõ mouet a vera rectaq; ſen/
tentia:qua quiſq; vitã fidelẽ gerit:nullũ
eſt in religione ꝑiculum. Telcũ ſe bonũ

fingens ea facit ſiue dicit: que bonis an

gelis ↄgruunt:etiã ſi credat bonus:non
eſt erroꝛ chꝛiſtiane fidei periculoſus aut
moꝛbidus. Cũ vero ꝑ hec aliena ad ſua

incipit ducere:tũc euʒ dignoſcere nec ire

poſt eum:magna ⁊ neceſſaria vigilantia
eſt. Ged quomõ vnuſquiſq; hominum
idoneus eſt om̃es moꝛtiferos eiꝰ dolos
euadere:niſi regat atq; tueat᷑ deus? Et
ipᷣa huiꝰ rei difficultas ad ̊ eſt vtilis:ne
ſit ſpes ſibi quiſq; aut hõ alter alteri: ſʒ
deus ſuis om̃ibo. Id enĩ nobis potiꝰ ex
ire pꝛoꝛſus pioꝝ ambigit nemo.
¶ Ouãdo habebimꝰ plenam noticiam
celeſtis eccleſie:vł qualiter moꝛs chꝛiſti
etiam pꝛo angelis fieri dicatur.

Ncergo que i
Qaunctis angelis bfutibs

(Enchyridion

dei eſt eccleſia:tũc nobis ſicuti eſt inno/
teſcet:cũ ei cõiuncti fuerimꝰ in finẽ:ad ſi
mul habendã beatitudinẽ ſempiternaʒ.
Vſta vero q ab illa pegrinat᷑ in terris eo
nobis notioꝛ eſt:i in illa ſumꝰ: ⁊ qꝛ ho/⸗
minũ eſt qdð et nos ſumꝰ. Hec ſanguine

mediatoꝛis nullũ habentꝭ peccatum: ab
omi eſt redẽpta pẽto:eiuſq; vox eſt. Si

deus ꝓ nobis:qͥs contra nos: Qui filio
ſuo ꝓpꝛio nõ pepercit:ſed ꝓ nobis om̃i/
bus tradiditülũ. Non eni ꝓ angel moꝛ/
tuus eſt chꝛiſtꝰ. Sed iõ etiã ꝓ angel fit

quicqd hoĩm ꝑ eius moꝛtẽ redimit᷑ ⁊ li -
beratura malis:quoniã cũ eis quodam

modo redit in gram poſt inimicicias q̃s
inter hoĩes ⁊ ſctõs angeloſ pẽta fecerũt:
⁊ ex ipᷣa hoĩm redemptiõe ruine illiꝰ an/

X

ſancti angeli doctia deo nouerin
humeruz ex hominibo aſcenſurus eſt
aad beatitudins. (¶Caplm. I. XI
Cvtiq; noue

rũt ſancti angeli docti ðᷣ deo:

tione beati ſunt:qnti numeri ſupplemen
tũ de genere hüano integritas illiꝰ ciui/
tatis expectet. Pꝛopter qð ait apłs: in/
ſtaurari oĩa in chꝛiſto q̃ in cel ſunt⁊ q̃ in

terris. In ipſo quippe inſta urant᷑ q in

celis ſunt: cũ id q inde in angel lapſum
eſt: ex hoĩbo reddit᷑. Inſtaurant᷑ aut qui

in terꝭ ſunt:cũ ipᷣi hoĩes qͥ pᷣdeſtinati ſũt

ad eternã vitã a coꝛruptionis vetuſtate
renouant᷑.Alc ſic ꝑ illud ſingulare ſacri/
ficiũ in q̊ mediatoꝛ eſt imolatꝰ: qð vnuʒ
multe in lege victime figurabant:pacifi

cant᷑ celeſtia cũ terreſtribo:⁊ terreſtria cũ

celeſtibo. Quoniã ſicut ideʒ apłus dicit.
In ipᷣo cõplacuit oẽm plenitudinẽ diui
nitatis inhabitare:⁊ ꝑ eũ recõciliari oĩa
in ipᷣm: pacificans ꝑ ſanguinẽ crud eius

, ſiuę q̃ in celis ſunt ſiue q̃ in terris.

omnnẽ intellectũ: qualẽ pacẽ habebimꝰ
cum angelis. (Caßp. L. XII

Slx iſta pꝛecel
lit:ſicut ſcriptuʒ eſt:oeẽm in/
tellectuz:neq; ſciri a nobᷣ niſi

—

gelice detrimenta reparantk.

cuiꝰ veritat eterna ↄtempla/

tis ꝑfectꝭ eſt neceſſaria.

kfa
C

¶ Duõ accipiat᷑ pax deiqᷓ dicit᷑ſcellere

cum ad eã venerimꝰ poteſt. Quõ enĩ pa
cificant᷑ celeſtia niſi in nob:id eſt ↄcoꝛdã
do nobiſcũ: Hã ibi ſemꝑ eſt pax:⁊ int᷑ſe
vniuerſis intellectualibo creatur: ⁊ cum
ſuo creatoꝛe. Que pax pcellit vt dictum
eſt: oẽm intellectũ:ſed vtiq; noſtruʒ:non

man:ex ꝑte ſcimꝰ ⁊ videmꝰ: nunc ꝑ ſpe
culũ in enigmate. Cuʒ vero eq̃les angeł
dei fuerimꝰ:tunc quẽadmodũ ⁊ ipᷣi vide
bumus facie ad faciẽ:tantãq; pacẽ habe

bimus erga eos: qntã et ipᷣi erga nos.qꝛ
tantũ eos dilecturi ſumꝰ qᷓntuʒ ab eiſdi
ligimur Itaq; pax eoꝝ nota nobis erit.
NA⁊ ⁊ noſtra talis ac tanta erit:nec pꝛecelꝰ-
let tunc intellectũ noſtruʒ. Dei vero pax

que illic eſt erga eoſ:⁊ noſtrũ ⁊ illoꝝ intel

lectũ ſine dubitatiõe pcellet. De ipo qͥp/
pe beata eſt rõnalis creatura qᷓcunq; be-

ata eſt:nõ ipᷣe de illa. Uñ fᷣm hoc meliuſ

accipit᷑ qð ſcriptum eſt:pax dei q̃ pcellit
oẽm intellectũ.vt in eo qð dixit omneim:

nec ipᷣe intellect/ ſanctoꝝ angeloꝛuzʒ eſſe
poſſit exemptꝰ:ſed dei ſoliꝰ. Neq; eni et
6 intellectũ pax eiꝰ excellit.

uõ etiä nunc nobiſcũ angeli cõcoꝛ/

ant:⁊ ꝙ remiſſio peccatoꝝ ętiã baptiʒa

Oncoꝛ

tem angeli nobiſcũ etiã nũc
cum remittunt᷑ noſtra pecca
Igeo poſt cõmemoꝛationẽ ſancte ec/
ie in oꝛdine cõfeſſiõis ponit᷑ remiſſio

peccatoꝛuʒ. Per hanc ceni ſtat eccłia:q̃ in
terris eſt. ꝑ hanc nõ perit qð perierat:et

inuentũ eſt. Excepto quippe baptiſma/

tis munere:quod cõtra oꝛiginale pecca
tum donatũ eſt:vt qð generatiõe attra/

ctum eſt regeneratõe detrahatur:⁊ tamẽ

actiua quoq; peccata qcunq; coꝛde:oꝛe:
opere cõmiſſa inuenerit tollit Hacergo

excepta magna indulgẽtia:vnde incipit
hominis renouatio:in qua ſoluit᷑ om̃is
reatus ⁊ ingeneratꝰ ⁊ additus. ipᷣa etiaʒ

vita cetera iam ratiõe vtentis etatis ãn/
talibet pꝛepolleat fecunditate iuſticie ſi/

ne remiſſione peccatoꝛũ nõ agitur. Ouo
niã filij deiq;diu moꝛtaliter viuũt:eum

eoꝛũ qui ſemꝑ vident faciem pfis. HNHos
autẽ qntuſcũq; ſit in nob intellectus hu

a. LXIIIE

moeten
dictuy
ſuntden
iflide
ſuomur

porelit

lushin
uan,N
in as
n dcoc
zlana
ſoneviuit
ainine pee
ſondrxt⸗
ave
en
detäd
ſedoet

— G
dadededi
penena⸗
Inacii
commiſſun
amcoren
ſyummpi
buuntan
ſodolorg
nhopinai
lignluſg
Nit genid
NWrſidun
Unmpei
lnqmnnen
Alfpeni
Piniin
mmimner
hfemi
motinen
ſnzi
neo⸗

ckparnire
Negtuntan
Uytdicnn
nofzn
npfi. Ros
lleanshe
uunpſoe
ncäcsngck
danßßivide
g Mbabe
bohnos
Grnz deidi⸗
ohtobegit.

nenecpre.
Deivgoper.

ütlovinri
1 deioq,
niang be/
nbhocmelinf
deiqcelit
irintonnem
wgdruzeſe
. Pechais
teclit.
iangelchee⸗
bopt
1M

„

NMH

ſi mini
ohnn paca
ſſnctec
Nitwniſio
acingin
vehaptiinn
le llca
Nöe un/
ur: Me

dete :

hrto
tenchit

dei deſp

Fo.

⸗ẽ

moꝛte pfligũt. Et q;uis de illis ſit bacit
dictuz:quotq̊t ſpiritu dei agunt᷑:hi filij

ſunt dei.ſic tamẽe ſpũ dei excitãtur:⁊ tan

q; filij dei ꝓficiunt ad deũ:vt etiã ſpiritu

ſuo maxime aggrauãte coꝛruptibili coꝛ

poꝛe tanq; filij hominũ in àbuſdã moti
bus hũanis deficiant ad ſeipᷣos: et ideo
peccent. Intereſt quidẽ q̃ntum ſatis di⸗/
u Hac enĩ qꝛ peccatum eſt om̃e cri
men.ideo crimẽ eſt etiaʒ om̃e peccatum.
Itaq; ſanctoꝝ hominũ vitã q;diu ĩ hac
moꝛte vinitur inueniri poſſe dicimꝰ ſine
crimine.peccatũ autẽ ſi dixerimꝰ qꝛ non

habemꝰ:vt ait ſanctꝰ aplłus:noſipᷣos ſe/

qucimꝰ: ⁊ veritas in nobis nõ eſt.

O)p intra eccleſiã catholicã q;libʒ cri-

minoſis nõ deneget᷑ penitẽtie locus:⁊ q̃

liter debeat agi ipa penitentin.
biade .Xin. .—
Eg neqʒ de ip

ſis criminibo q́;libet magnis
remittẽdis in ſancta eccleſia:
erãda eſt miſericoꝛdia: agentib⸗
penitentiã fᷣm modũ ſui cuiuſq; peccati
In actiõe autẽ penitẽtie vbi tale crimẽ
cõmiſſum eſt:vt is qͥ cõmiſit a chꝛiſti eti
am coꝛꝑe ſeparet᷑:nõ tam ↄſiderãda ẽ mẽ
ſura temꝑis q;ᷓ doloꝛis. Eoꝛ enĩ ↄtrituzʒ
⁊ humiliatũ deꝰ nõ ſpernit. Uerũ qꝛ ple
rũq; doloꝛ alteriꝰ coꝛdis occultꝰ eſt alte
ri:neq; in alioꝝ noticiã ꝑ verba vel que/⸗
cũq; alia ſigna ꝓcedit:cũ ſit coꝛã illo cui

dicit. gemitꝰ meus a tenõ eſt abſcõditꝰ.
recteoſtituunt᷑ ab his qͥ eccleſijs pꝛeſũt
tempꝑa penitẽtie:vt fiat etiã ſatis eccleſie

in qua remittunt᷑ ipᷣa peccata. Extra eã
quippe nõ remittunt᷑ Ipſa nanq; ꝓpꝛie
ſpiritũſanctũ pignus accepit:ſine q̊ non

remittunt᷑ vlla peccata:ita vt quibus di

mittunturↄſequant᷑ vitã eternnn.
O remiſſio peccatoꝝ ad futurũ iudi
cium ꝑtineat:cũ in hac vita etiã paruu/

li baptiʒati diuerſo modo crucient᷑: quo

rundã vero pene in poſterũ reſeruent᷑.
Capitulũ.I.XV

gis eniʒ pꝛo

miſſio peccatoꝝ. In hac au

Pmittunt.

. Beduntur au

ter futurũ iudicium fit re

xLVI

tem vita vſq;adeo valet: qd ſcriptuʒ eſt⸗

graue iugũ ſuꝑ filios adama die exitus

de ventre mr̃is eoꝛũ:vſqʒ in diẽ ſepultu/

rei mr̃eʒ omniũ: vt etiã ꝑuulos videamꝰ
poſt lauacrũ regeneratiòis diuerſoꝛum
maloꝝ afflictiõe cruciari:vt intelligamꝰ

totũ qð ſalutaribo agit᷑ ſacramẽtis: ma/
gis ad ſpem futuroꝝ bonoꝝ q́; ad rten
tionẽ vel adeptionẽ pꝛeſentium ꝑtiner

Multa etiaʒ mala hic vident᷑ ignoſci et
nullis ſupplicijs vindicari:ſed eoꝛuʒ pe

ne reſeruant᷑ in poſterũ. Heq; enim fru/

ſtra ille ppꝛie dicit᷑ dies iudicij qũ veétu
rus eſt iudex viuoꝝ atq; moꝛtuoꝝ. Si

cut econtrario vindicãtur hic aliq: et mrũ

ſi remittant᷑ pfecto in futuro ſeculo non
nocebũt. Pꝛopterea de quibuſdaʒ tem /
poꝛalibo penis:que in hac vita peccanti
bus irrogant᷑ eis.quoꝛuʒ peccata delent
ne reſeruent᷑ in finẽ:ait apłlus. Si enim
noſmetipᷣos iudicaremꝰ:a dño nõ iudi/
caremur. Cũ iudicamur autẽ a domino
coꝛripimur:ne cũ hoc mũdo dãnemur.
¶ De his qui intra eccleſiã catholicam
eleratiſſime viuunt:⁊ nullo modo peni
tentiã agunt:ac ſibi ſaluationẽ ꝑ ignem
¶ Lapitulũ.I. XVI

tem a buſdaʒ etiã hi qui no
men chꝛiſti nõ relinquunt:⁊
eius lauacro in ecclia baptiʒantur: nec
ab ea vllo ſciſmate vel hereſi pᷣciduntur:.
in qntiſſibet ſceleribo viuant:que nec di/
luant penitẽdo:nec elemoſyniſ redimãt:
ſed in eis vſq; ad huiꝰ vite vltimũ diem
ptinaciſſime perſeuerentſalui futuri per
igne:licet ꝓ magnitudine facinoꝛũ flagi/
tioꝛũq; diuturno nõ tñ eterno igne pu/
niri. Sed qͥ hoc credunt:⁊ tamè catho/
lici ſunt:humana quadaʒ beniuolentia

mihi falli vident᷑. Naʒ ſcriptura diuina

aliud conſulta reſpondet. Libꝛũ aũt de

hac queſtione ſcripſi: cuiꝰ titulus eſt de

fide ⁊ oꝑibus. Ubi m ſcripturas ſctãs

iuntum: deo adiuuante:potui demõſtra/
ui eam fidẽ ſaluos facere.quã ſatis eui/
denter expꝛeſſit paulus apłus dicẽs In

„

chꝛiſto enim ieſu neqʒ circũciſio quicq;
valet neq; pꝛepuciuʒ:ſed fides que dr.

lectionem opatur. Si aũt male ⁊ nõ be
ne oꝑatur: pculdubio ſᷣm aplm iacobuʒ

moꝛtua eſt in ſemetipᷣa.Qui rurſus ait.

BDi ſidem dicat ſeqᷣſq; hre:opa autẽ nõ

habeat.nunqͥd poterit fides ſaluare eũ:

Poꝛro aũt ſi homo ſceleratꝰ ꝓpter fideʒ
ſolã ꝑ ignẽ ſaluabit᷑:⁊ ſic eſt accipienduz

qð ait beatꝰ paulus apłs. Jpᷣe autẽ ſal/
uus erit.ſic tñ qſi ꝑ ignẽ:poterit ã ſalua/
re ſine opibo fides:⁊ falſum erit qð dixit
eiꝰ coapls iacobo.falſum erit ⁊ illud qð
idẽ ipe paulus dixit. Nolite inàt errare

neq; foꝛnicatoꝛes.neq; idolis ſeruiẽtes.

neq; adulteri.neq; molles.neq; maſculo

rũ ↄcubitoꝛes.neq; fures.neq; auari.ne
q; maledici.neq; ebꝛioſi.neq; rapaceſ:re

* . .

gnũ dei poſſidebũt.Si enĩ etiã in iſtiſ ꝑ

ſeuerãtes criminibo:tñ ꝓpter fidẽ chꝛiſti

Quig ſentiendũ ſit de his qͥ ſuꝑ ſun/
amẽetũ edificãt: ⁊ qͥ ſint hi qͥ ꝑ ignem ſal
uant᷑:vł qlis ſit iſte ignhis.
(Eapitulu. I. XNVII.

6 erũt:quõ in regno dei nõ erunt:

(olica manifeſtiſſima ⁊ aptiſſi
NIna teſtimõia falſa eſſe nõ pñt:
illud qð

ſtns.nõ aurũ.nõ argentũ nõ lapides p/

menti merito nõ ꝑibũt.ſic intelligendnʒ
eſt vt his manifeſtis nõ inueniat᷑ eſſe cõ/
trariũ. Ligna quippe ⁊ fenũ ⁊ ſtipula ñ
abſurde accipi poſſunt rerũ ſecularium
qByuis licite ↄceſſarum tales cupiditateſ:
vt amitti ſine dolore non poſſint animi.
Cũ aũt iſte doloꝛ vꝛit:ſi chꝛiſtꝰ in coꝛde
fundamẽti locũ habʒ.i.vt ei nihil ante/
ponatur:⁊ malit hõ qui tali doloꝛe vꝛit᷑
reb quas ita diligit mag carere qᷓ; chꝛi
ſto:ꝑ ignẽ fit ſaluus. Ni aũt res huiuſ/
modi temꝑales ac ſeculares tpe tẽptati/
onis maluerit tenere q; chꝛiſtũ:eũ ĩ fun/
damento nõ habuit. quia hec pꝛioꝛelo⸗/

co habuit.cum in edificio pꝛius non ſit

aliquid ſundamẽto. Ignis eniʒ de quo
locutꝰ eſt eo loco aplus paulus talis de
bet intelligi: vt ambo ꝑ euʒ tranſeant:id

Egqꝛ hec apo

id qð obſcure dictũ eſt de his qͥ ſuꝑ/
edificant ſupꝛa fundamẽtuʒ: qð eſt chꝛi

cioſos:ſed ligna:fenũ:ſtipulã.de his eni
dictũ eſt qꝑ ignẽ ſalui erunt.qm̃ funda/

eſt 1 ͥ edificat ſupꝛa ̊ fundamẽtij aurtũ
argentũ lapides pᷣcioſos:et qͥ edificat li/
gna fenũ ſtipulã.Cũ enĩ hoc dixiſſet:ad

iunxit. Umuſcuiuſq; opus q̃le ſit:igniſ
pꝓbabit. Di cuiꝰ opus ꝑmanſerit:qp ſu

peredificauit mercedẽ accipiet Si cui
opus aũt exuſtũ fuerit:dãna patiet᷑:ipſe
aut ſaluus erit.ſic tamẽ qſi ꝑ ignẽ. Non
ergo vniꝰ eoꝝ:ſed vtriuſq; opꝰ ignis ꝓ/
babit. Eſt qdeʒ ignis tẽptatio tribula/
tionis:de quo aꝑte alio loco ſcriptuʒ eſt
laſa figuli ꝓbat foꝛnax:⁊ hoĩes iuſtos
temptatio tribulatiõis. Iſte ignis ĩ hac
interim vita facit qð apłus dixit. Siac
cidat duobo fidelibo:vni ſcʒ cogitãti que
dei ſunt:quõ placeat deo.hoc eſt edif᷑icã

ti ſuꝑ chꝛiſtũ fundamẽtũ:aurũ argentũ
lapides pᷣcioſos.alteri autẽ cogitãti ea qᷓ

mundi ſunt:quõ placeat vxoꝛi: id eſt edi
ficanti ſuꝑ idẽ fundamẽtũ ligna fenũ ſti
pulam. Illiꝰ enĩ opus nõ exurit᷑:qꝛ non
ea dilexit:quoꝝ amiſſiõe crucietur.Ex/
uritur aũt opus huiꝰ:quoniã ſine dolo
re nõ pereũt que cũ amoꝛe poſſeſia ſunt.
Ded quoniã alterutra ↄditione ꝓpoſi/
ta eis potiꝰ carere malit q; chꝛiſto:nec ti
moꝛe amittẽdi talia deſerit chꝛiſtuʒ.q;/
uis doleat dü amittit:ſaluus eſt quide:
ſic tamẽ quaſi ꝑ ignẽ.Quia vꝛit eũ rerũ
doloꝛ quas dilexerat amiſſaꝝ:ſʒ nõ ſub/
uertit neq; ↄſumit ſundamẽti ſtabilita/
te atq; incoꝛmuptione munitũ.

¶ Poſſe etiã fieri poſt hanc vitã icnem

purgatoꝛiũ ꝑ quẽ ſaluant᷑:qui hic taliter
viret ben AV egerüt.
(¶¶Xapitulũ.L-XVIII.

5 5
AMle aliquid eti
am poſt hanc vitã fieri incre/
qibile nõ eſt:⁊ vtrũ ita ſit que
ri põt.Et aut inueniri aut latere nõnul/⸗
los fideles ꝑ ignẽ quendã purgatoꝛiuʒ:
qnto magis minuſue bona pereuntia di
lexerunt:tanto tardius citiuſq; ſaluari.
nõ tamẽ tales de qbꝰ dictũ eſt:ꝙ regnuz
dei non poſſidebũt:niſi cõuenient peni/
tentibo eadẽ crimina remittãtur. Cõue/
nienter autẽ dixi:vt ſteriles in elemoſy/
nis nõ ſint:quibo tantũ tribuit ſcriptu/
ra diuina:vt eaꝝ tantũmodo ſrucium ſe

9

1carut
aſibis
nisne
n
heyu
golett

1

⸗

ideins
Cenofft
ccippe
ſne
Neau
lemien
idedit
mcodel
nno
Nedonin

ilcf

niini
geciſegl⸗
Xdiriſas
ileiig
Mhlentoöſ
et Gia
1ponekipſe
igne. Ton
ignisp/
d ⸗
Niohrck
icsiutos
leigisibee
vari Siae
en
uri argenti
cogitina
er ocl
igu nüti
unkgenon
cant. K
fü ſnedo
Nclalon

(Fo.

imputaturũ pꝛenunciet dominꝰ dextr·
2 earũ tantũmodo ſterilitatem ſiniſtris:
qñ his dicturꝰ eſt. Uenite benedicti pa
tris mei ꝑcipite regnũ dei. Iſtis autem.
Ite in ignẽ eternu. ¶ Cauenduʒ eſſe
ne putemus infanda crimĩa elemoſynis

poſſe redimi:niſi ab eis abſtinendo.

eſt nequiſch exiſtimet infan
da illa crimia: q̃lia qͥ agũt re

gnũ dei nõ poſſidebũt:q̃tidie ꝑpetrãäda:

elemoſynis qtidie redimẽda. In meli⸗/

us quippe eſt vita mutanda:⁊ ꝑ elemo/

ſynas de peccatꝭ pᷣteritis eſt ꝓpiciandus
deꝰ:nõ ad G̊ emẽdus quodãmodo:vt ea
ſemꝑ liceat impune cõmittere. Nemini
enĩ dedit laxamẽtũ peccãdi:q;uis miſe/
rando deleat iã facta peccata:ſi nõ ſatiſ/
factio ↄgrua negligat᷑.

ta:ſed etiã pᷣterita crimina deleantur.
(CLapitulũ. I. XNX —

Sine cauẽdu;

tioogruan Dy ꝑ oꝛati /
onẽ dominicã non tm̃ quotidiana pecca

XxLVI

tium:fugienti latibuluz:egro vł incluſss

viſitationẽ:captiuo redẽptioneʒ: debili

ſubuectionẽ:ceco deductionẽ:triſti ↄſo/
lationẽ: nõ ſano medelãa: erranti viã: deli
beranti ↄſiliũ:⁊ qð cuiq; neceſſarium ef᷑

indigenti: veꝝetiã ⁊ dat veniã pecczatit
elemoſynã dat.⁊ qͥ emẽdat verbere ĩ quẽ
poteſtas dat᷑ vl coercet aliq̃ diſciplina:⁊

tñ pctm̃ eiꝰ quo ab illo leſus ẽ aut offen
ſus:dimittit ex coꝛde vlł oꝛat vt ei dimit

tatur:nõ ſolũ i eo qdð dimittit atq; oꝛat:

verũetiã in eo qð coꝛripit:⁊ aliq̃ emenda
toꝛia pena plectit elemoſynã dat:qꝛ miſe
ricoꝛdiã pᷣſtat. Oulta eni bona pꝛeſtant᷑
inuitis:qũ eoꝝ oſulit᷑ vtilitati nõ volũ/

tati.qꝛ ipi ſibi iueniunt᷑ eſſe inimiciami

ci vero illoꝝ potius illi q̊s inimicos pJu
tant.⁊ reddũt errãdo mala ꝓ bonis:cuʒ
reddere mala chꝛiſtianꝰ nõ debeat nec p
malis. Multa itaq; ſunt genera elemoę/)

ſynaꝝ:q cũ facimꝰ adiuuamur vyt dimit /

tant᷑ nobis nr̃a peccata. ¶ Dualis

ſit elemoſyna ꝑfectoꝝ. ¶ Ea. LXXII.

dea nihil eſt

nmay: qua ex coꝛde dimittimꝰR
qð in nos qͥſq; peccauit. Mi/

pone pot
Schilonen

E quotidianis

nrchhinzi
pc l
AE
utbtöſb/
iſtohee⸗
critiien
ibiciec
icut.
MW.

wde
i tei
muns Me
Ineönd
CNtoni.
denmn
chon.

rftux/
8 ſcue

MNõ ſolũ a

£△

⁊ q̃tidiana pẽta.Delet ⁊ illa a qb vita fi
deliũ ſcelerate etiã geſta: ſed penitẽdo in

meliꝰ mutata diſcedit:ſi quęadmodũ ve

rariter dicit᷑:dimitte nob debita nr̃a:qm̃
nõ deſunt q̃ dimittant᷑: ita veracit᷑ dicat
ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibo noſtrꝭ.
id eſt fiat qð dicit᷑.qꝛ ⁊ ipᷣa elemoſyna eſt

veniã petenti homini ignoſcene.
¶ De me as demal Vnarũ generibus

¶ Capitulũ.I.XXI.

om̃ia qᷓ vtili miſericoꝛdia fi⸗
unt valet qð dũs ait. Date

potũ:nudo veſtimẽtuʒ:ꝑegrinãti hoſpi

autẽ bꝛeuib leuibuſq; pecca
Vtis:ſine ͥb hec vita nõ duci /
tidiana oro fideliũ ſatiſſacit. Eoꝝ
eſt eni dicere. Pater nr qͥ es in celis.Qui
iã patri tali regenerati ſunt ex aqua⁊ ſpꝛi
rituſancto. Delet oĩno hec or̃o minima

C per hoc ad

ſt qͥ dat eſurienti cibũ:ſitienti

us eĩ magnũ eſt erga eũ eſſe beniuolũ⸗

ſiue etiã beneficuʒ qͥ tibi nibil mali fece⸗
rit. Illud młto grandiꝰ ⁊ magnificẽtiſſi

me bonitat eſt.vt tuũ q̊ʒ inimicum dili

gas:⁊ ei qͥ tibi malũvult:⁊ ſi põt facit:tũ

bonũ ſemꝑ velis:faciaſq; cũ poſſis:audi

ens dicentẽ ieſuʒ. Diligite inimicos ve/

ſtros:bñfacite eis qͥ vos oderũt:⁊ oꝛate
p eis qͥ vos ꝑſequunt᷑. Sʒ qm̃ pfectoꝛũ
ſunt iſta filioꝝ dei qᷓ qdem ſe debʒ om̃is
fidet extẽdere:⁊ hũanũ animũ ad hũcaf

fectũ oꝛãdo deũ ſecũq; agendo luctaidq
q; ꝑducere.tamẽ qꝛ H̊ͥ twa magnũ bonrnum

audiri cũ in orone ðꝛ.dimitte nob debi /
ta nr̃a:ſicut ⁊ nos dumittimꝰ debitoꝛib

nf̃is peuldubio vba ſponſiõis hui? im
plentſi hõ q nõdũ ita pfecit: vt iam dili
gat inimicũ:tñ qñ rogat᷑ ab homiĩech pec

cauit ĩ eü:vt ei dimittat: dimittit ex coꝛ/
de.qꝛ etiaʒ ſibi rogãti vult vtiq; dimitti

bitoꝛiby nr̃is.i.ſic dimitte nov debitn no

ſtra rogatiby nob: ſicut ⁊ nos dimittimꝰ
rogantibo debitoꝛibo nris. ¶ Non eſſe

deputandũ inimicuz:qͥ pẽto ſuo mouet

vt roget:et nullatenꝰ a deo pẽta dimitti
cis:qui petentibo nõ dimittunt ex coꝛde

Capitulũ.I. X XIII.

eũ in quẽ peccauit hoĩem ro/
ggait:ſi pẽto ſuo mouet᷑ vt ro/⸗
get:nõ eſt adhuc deputãdus inimicus:
vt eum diligere ſit difficile:ſicut difficile
erat qñ inimicicias exercebat. Quiſquiſ
aũt rogãti ⁊ pẽti ſui penitẽti nõ ex coꝛde
dimittit.nullo mõ exiſtimet a dño ſua

pẽta dimitti:qm̃ mentiri veritas nõ põot

OQuẽ vero euãgelij lateat auditoꝛeʒ ſiue
lectoꝛẽ:qͥs dixerit.ego ſuʒ veritas?: Qui

cũ docuiſſet oꝛõem hanc:in ea poſitã ſen

tentiã vehemẽter cõmẽdauit dicẽs. Si

enĩ dimiſeꝛit hoĩbus pẽta coꝝ:dimittet
vob pater vr celeſtis delicta vr̃a. Si au

tẽ nõ dimiſeritis hoĩbo:nec pr̃ vr dimit/
tet vobᷣ pẽta veſtra. Ad tã magnuʒ toni/⸗

truũ q nõ exꝑgiſcit᷑:nõ doꝛmit ſʒ mno:

us eſt. ⁊ tñ potẽs eſt ille etiãõ moꝛtuos ſu
ſcitare. ¶ De his q ſcelerate viuunt ⁊
teſtimonia dei abutunt᷑:qui ait.Date ele
moſynã ⁊ ecce omia mũda ſunt vobis.
Aapitulũ.I. XXIIII.

Ane qui ſcele

talẽ vitã moꝛeſq; coꝛrigere:
⁊ int᷑ ipᷣa facinoꝛa ⁊ flagicia ſua elemoſy/
nas freqntare nõ ceſſant: fruſtra ſibi iðo
blandiunt᷑ qm̃ dñs ait Date elemoſynã:
⁊ ecce oĩa mũda ſunt vob. Hoc eĩ qᷓ; late
pateat nõ intelligũt. Sʒ vt intelligãt at
tendãt àb dixerit. Nempe in euangelio
ſcriptũ eſt. Cũ loq̃ret᷑:rogauit illũ qͥdaʒ
phariſeꝰ vt pꝛãderet apud ſe:⁊ ingreſſuſ
recubuit. Phariſeꝰ aut cepit intra ſe re/
putãs dicere.Quare nõ baptiʒatꝰ ẽ an/

te pꝛãdiũ: Et ait dñs ad illu. Aunc vos

phariſei qð defoꝛis eſt calic ⁊ catini mũ
datis:qð autẽ intꝰ eſt vrjm:plenũ ẽ rapi/

na ⁊ iniqtate.Stulti:nõne qͥ fecit id q

foꝛis eſt:etiã id qð intꝰ eſt fecit: Uerũtũ
qðᷣ ſugeſt date elemoſynazʒ: ⁊ ecceomnia

dñs increpãdo admon

ratiſſime viuũt.nec curant

(Enchyridion

mũda ſunt vobᷣ. Ita nec h̊ intellecturi ſi
mus:vt phariſeis nõ hñtibo fidem chꝛi
ſti:etiã ſi nõ in eũ crediderint:nec renati
fuerint ex aqua ⁊ ſpũſancto munda ſint
om̃ia tm ſi elemoſynas dederit.ſicut iſti
eas dandas putãt:cũ ſint immũdi om̃s
q̊s nõ mũdat fides chꝛiſti.de q̃ ſcriptuʒ
eſt.mundans fide coꝛda eoꝝ.⁊ dicat apo
ſtolus. Immũdis aũt et infidelibo nih il

eſt mũdũ:ſed polluta ſunt eoꝝ ⁊ mens et
oſciẽtia.Quõ ergo phariſeis oĩia mũda

eſſent:ſi elemoſynas darẽt:⁊ fideles non

eſſent: Aut quõ fideles eſſent: ſi in chꝛi-

ſtũ credere:atq; in eiꝰ renaſci gra noluii
ſent: Et tñ veꝝ eſt qð audierãt. Date ele
moſvnã:⁊ ecce oĩia mũda ſunt vobis.
¶ O⸗a ſeipſo debeat incipꝑe: qͥ vult ele/
moſynã oꝛdinate facere:ſicut phariſeos
et(Ca. L. XXV

Wi aüut vult
gqg elemoſynaz oꝛdinate dare: a
☚ ſeipᷣo debz inciꝑe: ⁊ eam ſibi

. — —
pꝛimũ dare. Eſt enĩ elemoſyna opus mi

lericoꝛdie: veriſſimeq; dictũ eſt. Diſere
reanĩe tue placens deo. Pꝛopter h̊ rena

ſcimur: vt deo placeamꝰ.cui merito diſ/
plicet:qð naſcendo ↄtraximꝰ. Hec ẽ pꝛi
ma elemoſyna quã nobis dedimꝰ. quo/
niã noſipᷣos miſeros ꝑ miſerãtis deimi/

ſericoꝛdiã requiſiuimꝰ:iuſtũ iudiciũ eiꝰ
ↄfitẽt:s:quo miſeri effecti ſumꝰ:de quo
dicit apłus.iudiciũ quidẽ ex vno in con
demnationẽe:⁊ magne charitati eiꝰ grãs
agentes.de qua idẽ ipᷣe dicit gratie pᷣdi/
catoꝛ. Cõmendat autẽ ſuã dilectionẽ de

us in nobis:quoniã cũ adhuc peccato/

res eſſemꝰ:chꝛiſtꝰ pꝓ nob moꝛtuus eſt:vt
⁊ nos veraciter de noſtra miferia iudicã
tes:⁊ dei charitatẽ quã donauit ipᷣe dili
gentes:pie recteq; viuamꝰ. Qõð iudiciũ
⁊ charitatẽ dei cũ phariſei pꝛeterirent:

decimabãt tamẽ pᷣter elemoſynas q̃s fa/

ciebãt etiã quecũq; minutiſſima ſructu
um ſuoꝛũ.et ideo nõ dabant elemoſynaʒ

a ſeipᷣis incipientes:ſecũq; pꝛius miſeri

coꝛdiam facientes:ſicut iſti eas dandas

putant. Pꝛopter quẽ dilectionis oꝛdin?

dictum eſt. Diliges pꝛoximũ tuuz ſicut

teipᷣum. Cuũ ergo increpaſſʒ eos ꝙ foꝛin

imumn
gamden
mituod⸗
mmen i
ccoftin
oſondnua
n
venli ig
Mias⸗C
(Noul vo
glſobiso
lMamat
obus eni⸗
Aenere
nithtenti
unſnn
umenaine
geſenrcn
Nfnninen
Ghiegen.
gafosſen
Cnchee
e⸗
reidch
honin
lenenon
0
M on

ntalt

ftärri
bfünh
nant
Omuncgſir
eirſaii
nmmücdioffs
Nſain
1dicatapo
dcinihil
pimanc
8s Gianüd
ficeleson
ſarſinch⸗
ligiwolus
ai dꝛece
rrobis.
Evulthe
kphariſeos
CuLNWN

pu

natedares
etemſbi
wmaoposni
uch. Oir
dohrhnn
Ginmmiol⸗
in Hriyi
uln u,

icgis
genehl⸗
lenoede
Nc ee
unnschit
inuiugii
aniiyrdli
OSiudh
Peitchn
ſusdoſ
ſine fuenn
anoſ,
nin⸗ nin
gunlli⸗
Ntolin
nſcut
tein

—

(FJFo.

dam elemoſynã:quã ſibi homo debʒ pꝛi

mitus dare:⁊ interioꝛa mũdare.verũta/

men inquit qð ſuꝑeſt date elemoſynaʒ:⁊
ecce om̃ia mũda ſunt vobis. Deinde vt

oſtenderet qͥd admonuiſſet:⁊ quid ipᷣi fa

cere nõ curarent.ne illũ putaret elemoſy
nas eoꝛuʒ ignoꝛare.ſed ve vobis inquit

phariſeis. Canq; diceret. Ego quidem
cõmonni vos ad elemoſynã dandaʒ per
quã vobis om̃ia mũda ſint:ſed ve vobiſ

qui decimatis mentã ⁊ rutam⁊ omneo/
lus.has enĩ noui elemoſynaſ veſtras:ne
de illis me vos nũc admonuiſſe arbitre

mini:⁊ pᷣteritis iudiciũ ⁊ charitateʒ dei:

qua elemoſyna poſſetis ab omni inqui/
namento interioꝛi mũdari:etvobis mũ/
da eſſent? coꝛpoꝛa quelauat.hoc eſt enĩ
om̃ia:⁊ interioꝛa ſcilicʒ ⁊ exterioꝛa:ſicut
alibi legitur. Oundate q̃ intus ſunt:et
que foꝛis ſunt mũda erunt. Sʒ ne iſtas
elemoſynas:que fiũt de fructibuſ terre:
reſpuiſſe videret᷑.hec inquit opoꝛtuit fa
cere:id eſt iudiciũ ⁊ charitatem dei:⁊ illa
nõ omittere:id eſt elemoſynas fructuum

terrenoum. M
J . multũ ſe ſeducunt:qui ꝑ largiſſi/

mas elemoſynas indulgentiã ſibi cõpa/

rare exiſtimant ⁊ a peccatis nõ ceſſant.

lant:qui ꝑ elemoſynas quaſii/
bet largiſſimas fructuum ſuo/
rum vedcuiuſ⸗ cũq; pecunie: impunitatẽ

ſe emere exiſtimant in facinoꝛũ immani/

tate ac flagicioꝛuʒ nequicia ꝑmanendo.

Non ſolũ enĩ hec faciũt:ſed ita diligũt:
vt in eis ſemꝑ optent tantũ ſi poſſint im
pune verſari. Qui autẽ diligit iniqtateʒ
odit animã ſuã.⁊ qui odit animã ſuã nõ
eſt miſericoꝛs:ſed crudelis.Diligẽdo eã
quippe ſm ſeculũ odit eam ſᷣm deũ. Si
ergo vellet ei dare elemoſynã:ꝑ quã mũ/
da illi eſſent om̃ia odiſſet eam ſᷣm ſeculũ

1 diligeret eam ᷣm deũ. Nemo autẽ dat

elemoſynã quãlibet:niſi vnde det ab illo
accipiat qui nõ eget:⁊ iðo dictũ eſt. Di
ſericoꝛdia eius pᷣueniet me.

On ergo ſe fal

XrVIII

ſecus ſelauabantaintus autez rupina er ¶O, leuia vel grauia peta diuino ſint
iniquitate pleni eſſent:admonens quan

penſanda iudicio:p ꝗbus tñ oꝛare freq̃n
rer debemꝰ?. Lap. L-XXVII

Be ſint autẽ
Neuia ? que grauia peccata:
nõ humano:ſed diuino ſunt
penſanda iudicio. Uidemꝰ enĩ quedam
ab ipis quoq; apoſtoł ignoſcendo fuiſ/
ſe conceſſa.quale illud eſt qð venerabiliſ
paulus cõiugibus ait. Nolite fraudare
inuicem niſi exↄſenſu ad tempꝰ:vt vace
tis oꝛõni:⁊ iterũ ad idipum reuertimini
ne vos temptet ſathanas ꝓpter inconti
nentiã veſtrã.Quod putari poſſet nõ eſ/

ſe peccatũ.miſceri ſcʒ ↄiugi nõ filiorũ ꝓ

creandoꝛũ cauſa:quod bonũ eſt nuptia/
le:ſed carnalis etiã voluptatis: vt foꝛni
cationis ſiue adulterij ſiue cuiuſq; alte/
r immũdicie moꝛtiferũ malũ.qð tur/
pe eſt etiã dicere:quo poteſt temptãte ſa
thana libido ꝑtrahere:incõtinentiũ de/
uitet infirmitas.poſſet ergo vt dixi:hoc
putari nõ eſſe peccatum:niſi addidiſſet.
Hoc autẽ dico ſᷣm veniam:nõ ſᷣm impe
riũ.Quis autẽ iam eſſe peccatuʒ neget:
cũ dari veniã faciẽtibo apoſtolica aucto
ritas fateatur. Lale quiddã eſtvbi dicit
Audet quiſq; veſtrũ aduerſus alterũ ne
gociũ habens iudicari apud iniquos:et
nõ apud ſanctos: Et paulopoſt. sSGcu
laria igit᷑ iudicia ſi habueritis inq t: eos
q̃ ↄtemptibiles ſunt in eccłia:hos collo
cate ad iudicandũ.Ad reuerẽtiã vobᷣ di
co. Dic nõ eſt int᷑ vos qͥſqᷓ; ſapiẽs qͥ poſ
ſit int frẽm ſuũ iudicare:ſʒ fratcuʒ fratre
iudicio ↄtẽdit:⁊ H̊ apud ĩſideles.Nã ⁊ H
poſſet putari iudiciũ hr̃eaduerſus alte/
rũ nõ eſſe pctm̃:ſʒ tm̃mõ id extra eccłia,ʒ
velle iudicari:niſi ſecutꝰ adiũgeret. Ja,ʒ
qͥdẽ oĩno delictũ ẽ int᷑ vos.qꝛ iudicia ha
bet vobiſcũ. Et ne qͥſq; ita ̊ excuſaret
vt diceret iuſtũ ſe hr̃e negociũ:ſʒ iniqta⸗/
tẽ ſe pati quã vellet a ſe iudicũ ſententia
remoueri:cõtinuo talibo cogitationibuſ

vel excuſatõibus occurrit atq; ait. Qua

renõ magꝭ iniquitatẽ patimini? Quare
nõ potius fraudamini? Ult ad illud rede
atur qð dũs ait.Si qͥs voluerit tunicã
tuam tollere:⁊ iudicio tecum gtenuere⸗

Enckhyridion

dimitte illi ⁊ palliũ. Et alioloco Qui ab

ſtulerit inqt tua:noli repetere. Pꝛohibu
it itaq; ſuos de ſecularibo reb cum alis
hoĩb br̃e iudiciuzʒ.Ex q̃ doctrina dicit

* „ R

apks eſſe delictũ.Tñ cũ ſinit in eccłia ta

lia iudicia finiri int frẽs: fratribo iudicã/
tib:extra eccłiaʒ vero terribiliter vetat:

maniteſtũ eſt etia hic qͥd f̃m veniã ↄceda

tur infirmis. Pꝛopt᷑ hec atq; hmõi pẽta

—

⁊ alia licet his mioꝛa at vbᷣbon 2 cogi
on lo iacobo pfitente
ac dicente.in multꝭ enĩ offendimꝰ om̃eſ.

tationũ offenſiõibo ap

opoꝛtet vt q̃tidie crebꝛoq; oꝛemus dñm
atq; dicamꝰ. Dimittenobis debita nr̃a:

nec ĩ eo qð ſequit᷑ mẽtiamur:ſicut ⁊ nos
equi

dimittimꝰ debitoꝛibonrfis. gui
buſdã peccatꝭ q̃ leuiſſima putarent᷑ niſi
grauioꝛa in ſe

adiungens. Mox qppe ait. Si offers
munꝰ tuũ ad altare:⁊ ibi recoꝛdatꝰ fue/
ris:qꝛ frater tuꝰ habʒ aliqͥd aduerſuʒ te
⁊ cetera.Aut qͥs eſtimaret q; magnũ pec

catũ ſit dies obſeruare ⁊ mẽſes et ãꝗnos ?
tpa.ſicut obſeruãt qͥ certis dieb ſiue mẽæ
ſibus ſiue annis volũt vł nolũt aliqͥd in
choare.eo ꝙ ſᷣm vanas doctrinas hoim
fauſta vł infauſta exiſtimet tꝑa:niſi hu/
ſus mali magnitudinẽ ex timoꝛe apoſto
li penſaremꝰ.qͥ talibo ait. Cimeo ne foꝛte

ſine cauſa laboꝛauerim in vobb.

Op etiã magna pẽta cũ in vſuʒ venerit:

aut ꝑua aut nulla eſſe credan.

b gna ⁊ hoꝛreda:cuʒ in ↄſuetudi/

pctõꝛ in deſiderijs aĩe ſue:⁊ qͥ iniqua ge

tur ſanctis demonſtra

gam ꝗq̃ᷓ leuiſſima putarent᷑: niii
nione grauioꝛa. Ouis enĩ dicentẽ fratri
ſuo fatue reũ gehẽne putaret:niſi vitas
diceret.Cui tñ vulneri ſubiecit cõtinuo
medicinã:pᷣceptũ fraterne recõciliatiõöis
tate qbu

Duab⸗

WcC gCCcediben
ta q;uis ma
Inẽ venerint:aut parua aut nulla
eſſe credunt᷑ vſq;adeo vt nõ ſolũ non oc
cultãda:verũetiã iã pᷣdicãda ac diffama/
da videant᷑ qñ:ſicut ſcriptum eſt:laudat᷑

rit bñdicitur. Talis in dinis libꝛis in

tas⁊ clamoꝛ vocat᷑. Gicut hẽs apð eſai

am /ꝓphaʒz de vinea mala.Expectaui in
quit vt faceret iudiciũ:fecit aũt iniqtatẽ
⁊ nõ iuſticiã ſed clamoꝛẽ. Vñ eſt ⁊ illud
in geneſi.Clamoꝛ ſodomoꝝ ⁊ gomoꝛre-
oꝛũ multiplicatꝰ eſt. Quia nõ ſolũ ia,z a
pud eos nõ puniebant illa flagicia:verũ
etiã publice velut lege freqntabant᷑ Sic

njr̃is tꝑibo ita multa mala:⁊ ſinõ talia:in

aꝑtam ⁊ ↄſuetudinẽ iã venerũt:vt ꝓ hii
nõ ſolũ excõicare aliquẽ laicũ nõ audea
mꝰ:ſed nec clericũ degradare. UVñ cũ ex

ponerẽ añ aliquot annos epłam ad gala

thas:in eoipᷣo loco vbi ait aplus.timeo
ne foꝛte ſine cauſa laboꝛauerim in vob:
exclamare cõpulſus ſum Ue peccatt ho
minũ qꝗᷓ ſola inuſitata exhoꝛreſcimꝰ.vſiꝰ

tata vero ꝓ bus abluẽdis filij dei ſanꝰ-
guis effuſus eſt. q;uis tam magna ſint:

vt oĩno claudi ↄtra ſeſe faciãt regnũ ði:
ſepe vidẽdo om̃ia tolerare:ſepe tolerädo
nõnulla etiã facere cogimur.Atq; vtinꝰ?

o dñe nõ oĩa q̃ nõ poterimꝰ ꝓhibere faci
amꝰ. Sed videro vtrũ me uimmoderat?

loꝛ incaute aliqͥd cõpulerit dicere.
e duabo cauſis ignoꝛãtia ⁊ infirmi
Oc nũc dicaʒ
qð quidẽ ⁊ in alijs opuſcu⸗
loxꝝ meoꝝ locis ſepe iã dixi.
auſis peccamꝰ. Aut nõdum
videndo qͥd facere debeamꝰ:aut nõ faci

engdo qðò debere fieri iã videmꝰ. Quoꝛuʒ

duoꝝ illud ignoꝛãtie malũ eſt:ᷣ infirmi
tatis.Cõtra q̃ qͥdeʒ pugnare nos ↄueiĩt:

ſʒ ꝓfecto vincimur:niſi diuinitꝰ adiuue

mur.vt nõ ſolũ videamꝰ qͥd faciẽduʒ ſit:
ſed etiã accedẽte ſanitate delectatio iu/
ſticie vincat ĩ nob eaꝝ reꝝ delectatiões:
q̃s vł hr̃e cupiẽdo:vł amittere metuen/
do:ſciẽtes vidẽteſq; peccamꝰ.iã nõ ſolũ

pctòꝛes:qð eramꝰ eccũ ꝑ ignoꝛãtiã pec

cabamꝰ:veꝝ etiã leg pᷣuaricatoꝛes ci ich
nõ facimꝰqð faciẽdũ iã eẽ nouimꝰ:vł fa
cimꝰ qð nõ faciẽdũ eẽ iã ſcimꝰ.OQuappt
ñi ſolũ ſi peccauimꝰ vt ignoſcat.ꝓptqad
dicimꝰ. dimitte nob debita nr̃a:ſic ⁊¶ nos
dimittimꝰ debitoꝛibo noſtri. venetiaʒ ne

elimni

gackdiſpun
lugcita
Hotärzen
ofune
Alno ded
oiteniE
ſtauigou
mrane
rich

funenug
ninodecke
neniſibül,
uſtehen⸗
mogoe
.
(lionecan

4

mͤſe
Dchihl

nislci
intl
thhini
Dichtti
rgonond
ho oliigze
ſgeirrei

nndant Oic

almdtlirin
rionht
iciſonnse
unr Uicig
lnntgi
plns. ine⸗
ummmn inwe⸗
Uepereagbe
orreſcind ſ
is fliſdeiſin
n nucnsſne
it egnüdt
ſpetolctido
r. Bicz vni
Wodereſr
ne mmocen
unn
Witut ime

lis onla⸗
ſepe üdi⸗
Autroun
Pauunoha
Cuon;
brirmn
uemos)nr
Duinie Adu
itvit /1
S
ncenent,
mhiͤn ſol⸗

Prinibe

luammmgeii⸗
. prinn

.

Pnepen

S*&

—

in ucg
ger golli

peccemus vt regat: ppter qð dicimuſine

nos inferas in temptationeʒ. ille rogan/
dus eſt.cui dicit᷑ in pſalmo. Dũs illumi
natio mea et ſalus mea. UVt illuminatio
detrahat ignoꝛantiã:ſalꝰ infirmitatt
d milentoz dlia dei neceſſaria eſt vt
latur pudoꝛ vt penitẽtia agatur.

Am ⁊ ipſa pe

nitentia qñ digna caulſa eſt
FFmm moꝛt?? eccłie vt agat᷑:ple
rũq; infirmitate nõ agit᷑:qꝛ ⁊ pudoꝛ ⁊ ti/
moꝛ eſt diſplicendi:dũ plus delectat ho
minũ eſtimatio:qᷓ; iuſticia q̃ ſe quiſq; hu
miliat penitendo. Unde nõ ſolu cũ agit᷑
penitẽtia:verũetiã vt agatur:dei miſeri
coꝛdia neceſſaria eſt Alioquin nõ diceret
aplus de q buſdã:ne foꝛte det illis deus
penitẽtiã. Et vt petrus amare fleret:pꝛe
iſit euãgeliſta ⁊ ait. Reſpexit eũ dũs
¶D, in ſpiritũſanctũ irremediabiliter
eccent:qͥ in eccłia catholica remitti ſi/⸗
ipẽta vſq; in finem vite nõ credũt.
Capitulũ. L. XXXII

Bi vero i ec

cleſia remitti peccata nõ cre

–

mẽtis diẽ claudit extremuz.reus eſt illo
irremiſſibili pẽto in ſpiritũſanctũ:ĩ quo
chꝛiſtꝰ pẽta dimittit.De qua q̃ſtiõe diſ/
ficili in Quocdi ge ter h̊ ſolu cõſcripto li/
bello enu eatiſi
taui. De vltima ⁊ generali reſurre/
ctionecarnis. ¶Capłm. I. XXXIII.

IAm vero de

reſurrectõe carnis nõ ſicut
gquidã reuixere iterũq; ſũt
moꝛtui:ſed ĩ eternã vitã:ſicut chꝛiſti ipi/

us caro reſurrexit: quẽadmoduʒ poſſim

4

bꝛeuiter diſputare:⁊ oĩbus q̃ſtionibuſqdᷓ

de hac re moueri aſſolent ſatiſfacere:non
inuenio.Reſurrecturã tñ carnẽ oĩm q cũ
qʒ nati ſunt hoĩm atq; naſcent᷑:⁊ moꝛtui
ſunt atq; moꝛient᷑.nullo modo dubitare

debet chꝛiſtianus.

gens:cõtemnit tantã diuini
muner largitateʒ:⁊ in hac obſtinatione

me quãtũ potui diſpu/

Dueſtio de aboꝛtiuis fetibus an ſint

reſurrecturi. ¶( Cap. L. XXXIIII.

tio:q iam qͥ deʒ nati ſunt i vte

ris matrũ:ſed nõdũ ita vt iam poſſint re

naſci. Si eniʒ reſurrecturos eos dixeri/
mus de his ꝗ iã foꝛmati ſũt:tolerari po

teſt vtrũq; qð dicit᷑. Infoꝛmes vᷣo aboꝛ

tus qͥs nõ pꝛocliuiꝰ perire arbitret᷑:ſicut
ſemia q̃ ↄcepta nõ fuerit: Sed qͥs nega
re audeat:⁊ ſi affirmare nõ audeat:id a/

cturã reſurrectionẽ:vt qͥcqd foꝛme defu

it impleat᷑:atq; ita nõ deſit ꝑfectio qᷓ̃ ac/

ceſſura erat tꝑe:quẽadmodũu nõ erũt vi/

tia q̃ acceſſerũt tꝑe:vt neq; in eo qð aptũ
⁊2gruũ dies allaturi fuerãt natura frau
detur:neq; in eo qð aduerſuʒ atq; ↄtrari
um dies attulerãt natura turpet᷑:ſj inte/
gretur qð nõdũ erat itegrũ:ſicut inſtau
rabitur qð fuerat vitiatũ. Pin puta
tio q̃ſtionis qũ incipiat hõ in vtero ma/
tris viuere qͥ ad carnis reſurrectionẽ ꝑti

here creditur. ¶ Cap. L. XXXV.

uloſiſſime àdẽ int doctiſſimoſ
ꝗri ac diſpurerihot:govnn ab

hoiĩe inueniri poſſit ignoꝛo: q incipiat

bõ in vtero viuere. Utrũ ſit qdã vita oc
culta q̃ nondũ motibo vinẽetis appareat.
Nã negare vixiſſe puerperia: q̃ ppterea

mẽbꝛatim execant᷑ ⁊ eijciunt᷑ ex vter p/

gnantiũ:ne mr̃es q̊ʒ ſi moꝛtua ibi relin/
uãtur occidãt:impudẽtia nimia videt᷑
Er quo aũt incipit hõ viuere:ex illovti
q; iã moꝛi põt. Moꝛtuꝰ vero vbicũq; il
li moꝛs potuit eueĩre:quõ ad reſurrecti
onẽ nõ ꝑtineat moꝛtuoꝝ reꝑire non poſ
ſum. Se monſtris qᷓ naſcũtur et ci
to moꝛiuntur cũ cõmemoꝛatiõe cuiuſdã
bimẽbꝛis. apᷣ. L. XXXVI

Eqʒ eni ⁊ mon
ſtra q̃ naſcunt᷑ ⁊ vinũt quãlibʒ
cito moꝛiãt᷑:aut rſurrectura ne
abũt᷑:aut ita viciata r̃ſurrectura credẽ
da ſt᷑ ac ñ potiꝰcoꝛrecta emẽdataq; nat̃a

Nae pꝛimo oc

currit de aboꝛtiuis fetibo que/

Lper boc ſcru

AA

(Enchyridion

Abſit enim vt illum bimẽbꝛem qͥ nuper
natus eſt in oꝛiente:de quo ⁊ fratres fide
liſſimi qͥ eum viderũt retulerũt:⁊ ſancte
memoꝛie hieronymꝰ pꝛeſ byter ſcriptuʒ
reliquit.Abſit inquã vt vnü hominem
duplicẽ:ac nõ potius duos:qð futuruʒ

fuerat:ſi gemini naſcerent᷑:reſurrecturoſ

exiſtimemus. Ita cetera q̃ᷓ ſinguli quiq;
partꝰ vel amplius vel minꝰ aliquid ba/
bendo:vel quadam nimia defoꝛmitate
monſtra dicunt᷑:ad hũane nature figurã
reſurrectione reuocabunt᷑.ita vt ſingule
anie ſingula ſua coꝛpoꝛa obtineãt:nul/
lis coherentib etiã quecũq; coherentia
nata fuerant:ſed ſeoꝛſum ſibi ſinguł ſua
membꝛa geſtantib:quibo hũani coꝛpo/⸗
rig cõpletur integritas.
., caro hominis moꝛtui:in q buſſi/
bet elementis alijſq;ʒ coꝛꝑibo tranſmute
tur anime quã An reſurrectione re/
nocetur. ¶ Capłm. L XXXVII

On autẽ perit

deo terrena materies: de qua

quẽlibet puluerẽ cinereʒ ve ſoluat᷑:in q̃ſ
libet alitus auraſq; diffugiat:in quãcũ/

qʒ alioꝛũ corpoꝛũ ſubſtantiã vel in ibſa
elementa vertatur:in quoꝛũcunq; anĩia/

liuʒ etiã hominũ cibũ cedat carnẽq; mu
tetur.illi anie hũane puncto tꝑis redit:
que illaʒ pꝛimitus vt hõ fieret creſceret
viueret animaut. SZ
UQ Non eſſe ↄſequẽs ad eaſdem coꝛpor
ptes:terrenas materies vnde lapſe ſunt
in reſurrectiõe reuocari: cũ exemplo ſta
tue ſolubil me

rena materies que diſcedẽte
agnnia fit cadauer:nõ ita reſur
rectione repabitur:vt ea q̃ dilabunt᷑:etĩ

alias atq; alias aliaꝝ rerum ſpecies foꝛ
maſq; vertunt᷑.qᷓ;uis ad coꝛpus redeant
vnde lapſa ſunt:ad eaſdeʒ qͥʒ coꝛpis par
tes vbi fuerant redire neceſſeſit.Alioqͥn
ſi capillis capit redit qð tam crebꝛa ton
ſura detraxit:ſi vnguib qð totiens dem
pſit exectio:immoderata ⁊ indecẽs cogi
tantibo ⁊ iõ reſurrectionẽ camis non cre

moꝛtaliuʒ creatur caro: ſed in
qꝛ fuer

talli a. I. XRKXVIII

dentibo occurrit infoꝛmitas. SGed quẽ/

admodũ ſi ſtatua cuiuſlibet ſolubitłt me,

talli aut igne liqueſceret:aut ↄtereret᷑ in
puluerẽ:aut ↄfunderet᷑ in maſſam: ⁊ eaʒ
vellet artifex rurſus ex illiꝰ materie q̃n/
titate repare:nihil intereſſet ad eiꝰ inte/
gritatẽ qᷓ ꝑticula materie cui mẽbꝛo ſta/
tue redderet᷑:dũ tamẽ totũ ex quo cõſti/
tuta fuerat reſtituta reſumeret.ita deus

mindabilit atq; ineffabiliter artifex: de to

to quo caro noſtra ↄſtiterat:eã mirabili
⁊ ineffabili celeritate reſtituet. Hec ali/
quid attinebit ad eiꝰ reintegrationẽ.vtꝝ
capilli ad capillos redeant:⁊ vngues ad

vngues:an quicqͥd eoꝛũ perierat mute
in carnẽ: ⁊ in ꝑtes alias coꝛꝑis reuocet᷑.
cntaltteattiſicis Puidetid ne quid inde/
cCehs fiat.

Utrũ equales an diuerſe ſuture ſint
tature vel figure reſurgentiũ coꝛpoꝝ
e PWabitul. I. N N N

1
tura reuiuiſcentiũ ſinguloꝝ
erat diuerſa viuentiũ. aut macri cũ
eadẽ macie:aut pingues cũ eadẽ pingue
dine reuiuiſcant. Sed ſi h̊ eſt in conſilio
creatoꝛis: vt in effigie ſua cuiuſq; ppꝛie

tas et diſcernibilis ſimilitudo ſeruet᷑:in

ceteris autẽ coꝛpoꝛis boniſ equalia cun
cta reddant᷑.ita modificabit᷑ illa in vno/
quoq; materies:vt nec aliqͥd ex ea pere/

gt:⁊ quod alicui defuerit ille ſuppleat:qͥ

etiam de nihilo potuit quod voluit ope
rari. Si autẽ in coꝛpoꝛib reſurgentiuʒ
rationabilis inequalitaſ erit:ſicut eſt vo
cum quibo cantꝰ impletur:hoc fiet cuiq;
de materia coꝛpoꝛis ſui:quod ⁊ homi/
nem reddat equalẽ angelicis cetibus:et
nihil incõueniens eoꝛũ ingerat ſenſibuſ
Indecoꝛũ quippe aliquid ibi nõ erit.ſʒ
quicqͥd futurũ eſt hoc decebit.qꝛ nec fu
turũ eſt ſi nõ decebit.
aalternirgm coꝛpoꝛa ſanctoꝝ
Capitulũ.X C.

Eſurgẽt igitur

ſctõꝝ coꝛpa ſine vllo vitio: ſi⸗
ne vlla deformitate. ſicut ſine

Ec illud ẽ con

ſequẽs: vt iõ diuerſa ſit ſta-

VasCO
bus tan
las ert
ſuncch
ſpi G
gocſaup
lopn
iweinta
unn
acrpyege
arasd
inipoſſea
Ntt fen
gonnoſe
ngisboc
göpengu
Ne Oummi
ſicamar.
gionecop'
Glͦntmol
drgronn
Renda
umnodn
Aücene
hobisſe

goſii
e
nogns,

7

W
Mopnüme
Gurceeni
laäde
Urlane
ſuopczp⸗

tirdeo

dolibon
Rrenoode
Mlentudo⸗
Wdinaroo,
hnginco⸗
Mrocor
nckeni⸗
Unecve
ledalo
naſuftn

K.RWe
bet D
ut tadii
muſlmig
lb mutre

Laui mibottn
nr wiſi
mger igdens
tamigden
lemaä mindli
ſina eni
panmu
rmgees
man mutrl
Lpis reuocci
nequidinde

aſe futneſt
mmücrpor
NXNRN

(e

dinetſa ſtſ

tüſin⸗
giü aummd
scieniuge
Sckincoſtn
nag i⸗
co luin
gualacun
Ntilain⸗
det apen⸗
heſoppend
Kod otce
o rvrn;
ſenrſanch
mnbotfirai
nost
snbige,
Centnibui
binocith
chthleenn

npen ſin
C
ſeen.

ioſ

ditã carneʒ: vt nihil nobis repugnet ex

6 noſipᷣos patiamur inimicos.

☚

. „
₰ ð
.
——— s

vlla coꝛruptiõe:onere: difficultate. In qj
bus tanta ſacilitas reſurgẽdi qnta felici

tas erit. Pꝛopter quod ⁊ ſpiritalia dicta
ſunt: cũ pꝛoculdubio coꝛꝑa ſint futura ñ

ſpũs. Sʒ ſicut nũc coꝛpꝰ aniale dicitur

qð tñ coꝛpꝰ nõ ania eſt.ita tunc ſpiritale

coꝛp erit:coꝛpus tñ nõ ſpũs erit. Pꝛo⸗

inde q̃ntũ attinet ad coꝛruptionẽ:qᷓ nũc
aggrauat aiam: ⁊ ad vitia qbus caro ad
uerſus ſi püm ↄcupiſcit:tũc nõ erit caro

ſed coꝛpꝰ.qꝛ ⁊ celeſtia coꝛꝑa ꝓꝑhibentur.

Pꝛopt qð dictũ ẽ.Caro ⁊ ſãguis regnũ
ei nõ poſſidebũt.Et tanqᷓ; exponẽſqͥd

dixerit. Neq; coꝛruptio inqͥ tincoꝛrupti
onem poſſidebit.Oð pꝛius dixit caro ?⁊

ſanguis.hoc poſtea dixit coꝛruptio.Et

qð pꝛiꝰ regnũ dei:h poſtea incoꝛruptio

nẽ.Quantũ aũt attinet ad ſubam:etiam
tũc caro erit. Pꝛopter qð ⁊ poſt reſurre/

ctionẽ coꝛpꝰ chꝛiſti caro appellatuʒ eſt.
SDʒ iõ ait apłs. SGeminat᷑ coꝛpꝰ anĩiale.

reſurget coꝛpus ſpiritale. Om tãta erit
tũc ↄcoꝛdia carnis ⁊ ſpũs:viuificãte ſpi
ritu ſine ſuſtẽtaculi alicuiꝰindigẽtia ſub

nobis:ſed ſicut foꝛis neminẽ:ita neci

Dualiter etiã illi reſurgant qͥ a maſſa

ditionis nõ ſunt diſcreti.¶¶ Ca. XCI.

ab illa ꝑditõiſ maſſa q̃ facta

tur ꝑ vnũ mediatoꝛẽ dei ⁊ hoĩum.reſur

gent qͥdẽ etiã ipᷣi vnuſqͥſq; cũ ſua carne:

ſeg vt cũ diabolo ⁊ angelis eiꝰ pumant᷑.

Vtrũ ſane ipᷣi cũ vitijs ⁊ defoꝛmitatib
ſuoꝝ coꝛpoꝝ reſurgant:q cunq; ĩ eis vi/
tioſa ⁊ defſoꝛmia mẽbꝛa geſtarũt:in ren/
do laboꝛare àd opus eſt. Neq; enim fati
gare nos debz incerta eoꝝ habitudo vel
pulcritudo:quoꝛũ erit certa ⁊ ſempiter,/

na dãnatio. Nec moueat qũo in eis erit
coꝛpus incoꝛruptibile ſi dolere poterit:
gut quõ coꝛruptibile:ſi moꝛi nõ poterit
Non eſt enĩ vera vita:niſi vbi felicit᷑ vi/
uitur.nec vera incoꝛruptio:niſi vbi ſalꝰ

nullo doloꝛe coꝛrũpit᷑. Ubi autẽ infelir
moꝛi nõ ſinitur:vt ita dicãa:moꝛs ipᷣa nõö

moꝛitur.⁊ vbi doloꝛ ꝑpetuus nõ interi/

paruuloꝛũ un pena erit.

da qua penale
mittitur homini accidiſſet:ſi nemo pec/
caſſet. Mitiſſima ſane oĩm pena erit eo/
rũ:qͥ pᷣter peccatũ qð oꝛiginale traxerũt:
nullũ inſuꝑ addiderũt.Et in ceter que
agddiderunt: tanto qͥſq; tolerabilioꝛẽ ibi
habebit danationẽ: qᷓnto hic minoꝛẽ ha
buit iniqͥtatem. S

WBicũqʒ veꝛo

eſt ꝑ hoĩem pᷣmũ:nõ liberã/

9 4

latebũt cũ aꝗ iudiciũ ꝑuenerimꝰ.

1.

mit: ſed affligit: ipa coꝛruptio non finii:·

Hec in ſanct ſcriptun ſecũda moꝛs di/

Atur Al! O, nec ma nec ſecuda moꝛe
homini accidiſſet: ſi nemo peccaſſet. Et
ꝓꝙq;uis impij diuerſo modo erucient᷑:tũ

Eapitulu. X CII.

Ec pꝛima tñ
oꝛs qua ſuũ coꝛpꝰ anĩia
elinquere cogit᷑:nec ſecũ/
coꝛpꝰ ania relinq̃re nõ ꝑp/

t iniqͥtatem. Hremanẽtibo im
pys in eterna danatione:tunc ſcient ſan

cti quid boni eis ↄtulerit gratia.

apitulũ.XCIII.

Emanẽtibug

itaq; angeł ⁊ hoĩbo repꝛobᷣ
in eterna pena: tunc ſctĩ ſci

nt pleniꝰ

Ent pleni quid boni eis ↄtulerit gratia.
Tuc reb ipᷣis euidetibo apparebit: qð i

pſalmo ſcriptũ eſt. Miſericoꝛdiã ⁊ iudi/

cium cantabo tibi dñe.Quia niſi ꝑ inde

bitam miſericoꝛdiã nemo liberat᷑:et niſi

iiudicis nemo damnafk.

omia que nũc nos latent:tũc non
H ¶ Eapitulũ. X CIIII.

Mnc nõ late

bus puulis vnus eſſet aſſu

mendus ꝑ dei miſericoꝛdiã: aliꝰ ꝑ iudici
um relinquedus.in qͥ is qͥ aſſumeret᷑ ag ⸗/
noſcerʒ: qd ſibi ꝑ iudiciũ deberet:niſi mi
ſericoꝛdia ſubueniret. cur ille potius qᷓ

iſte ſuerit aſſũptꝰ: cũ cĩ vna eẽt ambob.
curapud q̃ſdãa nõ facte ſint vᷣtuteſ:q̃ ſi fa

cte ſuiſſent: egiſſent illi poĩes pñiaz:⁊ fg
ce ſint apud eos qͥ nõ fuerant credituri

pertiſſime nãq; dñs dicit. Ve tibi co
roʒaim:⁊ ve tibi betſaida.qꝛ ſi in tyro et

bit qð nũc latet.cũ de duo

r — ..
. h. . .
xo = ſ —R—

EEnchyridion

ſydone facte fuiſſent vᷣtutes qᷓ facte ſunt
in vob:olim in cilicio ⁊ cinere pnñiaʒ egiſ
ſent. Nec vtiq; de iniuſte noluit ſaluos
fieri:cũ poſſent ſalui eſſe ſi vellet.Lũc in
clariſſima ſapiẽtie luce videbit᷑:qð nunc
pioꝛuʒ fides habʒ: anteq́; manitfeſta co/
gnitione videat᷑.q; certa ⁊ immutabilis
⁊ efficaciſſima ſit volũtas dei:qᷓ; multa
poſſit ⁊ nõ velit:nihil autẽ velit qð non
poſſit.q;q; ſit veꝝ qð in pſalmo canitur
De aüt nĩ in celo ſurſum:in celo ⁊ ĩ ter/
ra omia q̃cunq; voluit fecit.Oð vtiq; ñ
eſt veꝝ:ſi aliqua voluit ⁊ nõ fecit.Et qð
eſt indigniꝰ:iõ non fecit.qm̃ ne fieret qð

volebat ompᷣs:volũtas hoĩs impediuit

Hon ergo fit aliqd niſi omp̃ᷣs fieri velit:
vb ſinendo vt fiat vł ipᷣe faciẽedo.
¶ D, recta confeſſione credamus omni
potentẽ deum benefacere etiam cum ſi/
nit mala fiei. ¶ Cap. XCV
Ec dubitãdũ
eſt deũ facere bene. etiã ſinẽ/
go fieri q̃cũq; fiũt male Nõ
enĩ ̊ niſi iuſto iudicio ſinit.Et pꝛofecto
bonũ eſt ome qð iuſtũ eſt. Quãuis ergo
ea qᷓ mala ſunt:inqntũ mala ſunt:nõ ſint
bona:tñ vt nõ ſolũ bona:ſed etiam ma/
la ſint bonũ eſt. Nã niſi eſſet bonuʒ vt

eſſent ⁊ mala:nullo mõ eſſe ſinerenturab

om̃ipotente bono.Cui ꝓculdubio qᷓ; fa
cile eſt quod vult facere:tam facile eſt qð
nõ vult eſſe nõ ſinere. Hoc niſi credamꝰ
periclitat᷑ ipᷣm nr̃e fideiↄfeſſiõis initiuʒ:
qua nos in deũ pf̃em oĩpotentẽ credere
ↄfitemur. Neq; enĩ veracit᷑ ob aliud vo
catur ompᷣs:niſi qꝛ quicqͥd vult põt.nec
volũtate cuiuſpiã creature voluntat oĩ
potentis impedit᷑ effectus. ¶ Dueſtio
de dicto apki:ꝙ deus vult oms homĩes
ſaluos fieri:⁊ nõ omes ſalui fiunt.

videndũ eſt queadmodũ ſit

Jee de deo dictũ. qꝛ ⁊ B apls ve
riſſime dixit:qui om̃s hoĩes vult ſaluoſ

fieri. Cũ eniĩ nõ om̃es:ſed multo plures
nõ ſiunt ſalui:videt᷑ vtiq; nõ fieri:qdð de/⸗
us vult fierihuana ſcʒ volũtate impedi

ente voluntatẽ dei. Qñ enĩ querit᷑ cauſa

cur nõ om̃s ſalui fiant:rñderi ſolet.qꝛ h̊

ipi nolunt.Oð quidẽ de ꝑuulis dici nõ
põt:quoꝝ nõdũ eſt velle ſeu nolle. NHam

qð infantili motu faciũt:ſi eoꝝ volũtati
iudicaret᷑ eſſe tribuẽdũ:qñ baptiʒãtur:
cũ reſiſtũt q̃ntuʒ pñt:etiam nolẽtes ſal/
uos eos fieri diceremꝰ. Sed aꝑtius do
minꝰ in euãgelio cõpellãs impiã ciuita/
tem.qtiens inqͥt volui colligere filioſ tu
os:ſicut gallina pullos ſuos et noluiſti.
tanq; dei voluũtas ſuꝑata ſit hoĩm volũ
tate:⁊ infirmiſſimis nolendo impediẽti/
bus:nõ potuerit facere potentiſſimꝰ qð
volebat. Et vbi eſt illa oĩpotẽtia q̃ in ce
lo ⁊ in terra omia q̃cunq; voluit fecit:ſi
colligere filios hierłm voluit ⁊ nõ fecit:
En potius ⁊ illa qͥ deʒ filios ſuos ab ipᷣo
colligi noluit:ſed ea quoq; nolẽte filios

eius collegit ipᷣe q̊s voluit:qꝛ in celo ⁊ in

terra nõ quedã voluit ⁊ fecit: q̃daʒ vero
voluit ⁊ nõ ſecit:ſed om̃ia q̃cũq; voluit
fecit. 4 O. omipotẽtia dei malas ho

minũ volũtates ĩ bonũ ↄuertat. Iteʒ cõ

mendatio gr̃e iuxta aplłm qua iacob ab
eſau diſcretus eſt.
ℳ

impie deſipiat:vt dicat deuz
malas hoĩm volũtates:quas

voluerit:qñ voluerit:vbi voluerit:ĩ bo/
nũ nõ poſſe ↄuertere.

oſſe ↄuertere. Bʒ cũ facit: ꝑ mi/
ſericoꝛdiã facit:cũ aũt nõ facit ꝑ iudiciũ

nõ facit.Qm̃ cuiꝰ vult miſeret᷑: etquem

vult indurat.Oð cij diceret apłs: gr̃am
cõmẽdabat.Ad cuiꝰ cõmẽdationẽ de il
lis ĩ rebeccevtero gemĩſ fuerat iã locutꝰ:
ͥbo nõdũ natis nec aliqͥd agentibo boni
ſeu mali:vt ſᷣm electionẽ ꝓpoſitũ deima
neret:nõ ex oꝑibo:ſʒ ex vocãte dictũ ẽ ei.
qꝛ maioꝛ ſeruiet mioꝛi.Pꝛopter qð ad/
hibuit alteꝝ ꝓpheticũ teſtimoniuʒ:vbi

ſcriptũ eſt. Jacob dilexi.eſau autẽ odio

habui. Sentiẽs aũt quẽadmodũ poſſet
H̊ qð dictũ eſt ꝑmouere eos:qͥ penetrare

intelligẽdo nõ pñt hanc altitudinẽ gr̃e.

qd ergo dicemꝰ ait? Nunqd iniqᷣtas eſt
apud deũ: Abſit. Iniquũ eniʒ videt᷑ vt
ſine vllis bonoꝝ maloꝛũue opeꝝ merit:
vnũ deꝰ diligat: odiatq;. alteꝝ. Qua in

Kap. XCVI

is poꝛrxo tã

feſifatunn
uugia
nequaq
fucnig
quekionen
ſtcnugu
irichir⸗
unnni
Nricnidt
geconmmie
Ofleo.
lipuputet⸗
Notliuem
Daigzinter
Ganentis:⸗
ſuchgennin
nullsgeide⸗
Cucun vine
dolriti
ſſencoaii,
iaoduen
Wenüto
N
N

ieſegon

Micünit
lecpnoͤro
ockda/
nmolcnm
oſtenim
lngige
nndontn
ononcer
Phumntone
Dangfign
.

unſen

ſediate
D
Nanni

Lcß .

nquaſtenie
mden ag
epunls dieſi
elanpole en
evp wolin
in baptzi
mnolitv ſ⸗
Sed ptins do
simpiücnita,
Wigerflicſta
iuosa Wot.
mlt hinwil
Oendoinedin⸗
rpotenrſin
loipoten ine
polnit ſeti
roluita nu ſen
lios ſnosabi⸗

oq nolate lioos

niegenctotin
an qenz wo
gcicg vit
adamalgod
Mo. Ij
napn icbt
N.

wri

wen. at d
litntous
bipoluenribo/
Gcüſn
5fit giudei
erch etaven
canahtsh
niunnn
uorriiſoc
Gnenirhi

ſii

n nicc.
nt tit
inn
4n md
genülin

pe iniq tas apud deũ:ↄtinuo ſubiecit at

re ſi futura oꝑa vł bona huiꝰ:vł mala il

lius:q;̃ deꝰ vtiq; pᷣſciebat:vellʒ intelligi:

nequaq; diceret nõ ex oꝑibo: ſed diceret
ex futun opibuſ:eoq; modo iſtã ſolueret
queſtionẽ:imo nullã quã ſolui opꝰ eſſet
faceret queſtionẽ.Nuũc vero cũ rñdiſſet:
abſit.i. abſit vt ſit iniqͥtas apð deũ:mox

vt ꝓbaret nulla h̊ iniqtate dei fieri inqt.

MHMoylſi enĩ dicit. Olſereboꝛ cui miſer/

tus ero:⁊ miſericoꝛdiã pᷣſtabo cui miſeri

coꝛs fuero.Quis enĩ niſi inſipiẽs deum

iniquũ putet: ſiue iudiciũ pẽale ingerat

digno:ſiue miſericoꝛdiaʒ pᷣſtet indigno:
Deniq;ʒ infert ⁊ dicit. Igit᷑ nõ volẽt ne/
q; currentis:ſed miſerentꝭ eſt dei. mbo
itaq; gemini natura filij ire naſcebãtur.
nullis quideʒ oꝑibo ꝓpꝛijs:ſʒ oꝛiginalit
ex adam vinculo damnatiõis obſtricti.

SSzʒ q dixit? miſereboꝛ cui miſert ero:⁊
miſericoꝛidiã pᷣſtabo cui miſericoꝛs fue/

ro.iacob dilexit ꝑ miſericoꝛdiaʒ gratui/
tam.eſau aũt odio habuit ꝑ iudiciũ de/

bituũ. Oð cũ deberet᷑ ambobo in altero al

ter agnouit nõ de ſuis diſtãtib merit ſi
bi eſſe gloꝛiandũ:ꝙ in eadẽ cauſa idẽ ſup
pliciũ nõ incurrit:ſʒ de diuĩe gre largita
te.qꝛ nõ volẽtis neq; currẽtis ſʒ miſerẽ/
tis eſt dei.Altiſſimo quippe ac ſaluber/
rimo ſacramẽto vniuerſa faciens:atq; vt

ita dixerim:vultꝰ ſctãꝝ ſcripturaꝝ bene

intuens id admonere inuenit᷑: vt qͥ gloꝛi
aturin domino gloꝛietur.
Cõmendatio iudicij dei fᷣm aplm in
obduratione pharaonis ↄtra ppłm dei.
Item ꝙ figmentũ fingenti ſe nõ ↄtradi/⸗
Kapitulũ. XCV III.
m aüt miſe
ricoꝛdiã dei cõmẽdaſſʒ ĩ eo qð
dit. igit᷑ nõ volẽtis neq; curren
tis:ſʒ miſerentʒ eſt dei.deinde vt etiã iu⸗
aecte Sindlcid n eap

„

q; ait. Dicit eni ſcriptura pharaoni.Oꝛ
ad h̊ te excitaui:vt onñdam in te potẽtiaʒ
mea:⁊ vt annũciet᷑ nomẽ meũ in vniuer/
ſa terra. Quibo dictꝭ ad vtrũq; ↄcludẽs
id eſt ⁊ ad miſericoꝛdiã ⁊ ad iudiciũ inqͥt
Ergo cuiꝰ vult miſeret᷑ deꝰ:⁊ quez vult

vtens ⁊ malis:tã

obdurat. Miſeret᷑ ſcʒ magna bonitate:
obdurat nulla iniqͥtate.vt nec liberatus
de ſuis merit gloꝛiet᷑:nec dãnat niſi de
ſuis meritis ↄqrat᷑. Sola eni gra redem
ptos diſcernit a ꝑditis:q̃s in vnã ꝑditio
nis ↄcreuerat maſſam ab oꝛigine ducta
cauſa cõmũis. Hoc autẽ q eo mõ audit
vt dicat:qͥd adhuc ↄq̃rit᷑.nã volũtati eiꝰ
qs reſiſtit:tanq; pꝓpterea malus nõ vide
atur eſſe culpãdus:qꝛ deꝰ cuiꝰ vult miſe
retur:⁊ quẽ vult obdurat.abſit vt pude/
at nos p̊ ridere:qð rũdiſſe videmꝰ apo/
ſtolũ. O hõ tu qͥs es qͥ rũdeas deo: Nũ/

qd dicit figmẽtũ ei qᷣ e finxit. qd me feci
ſti ſic: An nõ hʒ ptãteʒ figulus luti ex er

dẽ maſſa facere:aliud qͥdẽ vas ĩ honoꝛẽ.
aliud vᷣo in ↄtumeliũ: Hoc eĩ loco qͥda,
ſtulti putãt apłm in rñſione defeciſie:et
inopia reddẽde rõnis repᷣſſiſſe ↄtradicto

ris audaciã. Sʒ magnũ hʒ pondus qð

dictu eſt. O hõ tu qͥs es: Et in talibe q/
ſtionibo ad ſue capacitatꝭ ↄſiderationem

reuocat hoĩem v̈bo qdeʒ bꝛeui:ſʒ re ipſa

magna ẽ redditio rõis. Si enĩ nõ capit
hec:qͥs eſt qui rũdeat deo?: Si aũt capit

magis nõ inuenit qͥd rũdeat. Uidet ei ſi
capit: vniuerſum genꝰ hüanũ tcam iuſto
iudicio diuĩo in apoſtatica radice dãna/
tũ:vt etiã ſi nullꝰ inde liberaret᷑: nemo re

cte poſſet dei vituꝑare iuſticiaʒ:⁊ q libe/
rant᷑:ſic opoꝛtuiſſe liberari:vt ex plurib

nõ liberatᷣ: atq; in dãnatõe iuſtiſſima de

relictis: oñderet᷑ qͥd meruiſſet vniuerſa
cõſperſio:⁊ q̊ etiã iſtos debitũ iudicium
dei duceret:niſi eiꝰ idebita miſericoꝛdia
ſubueĩret.vt volẽtiũ de ſuis merit głia
ri:om̃e os obſtruat᷑:⁊ qͥ gliat᷑ ĩ dño glłiet
Admiratio opeꝝ dei qua fit vt de ma

lis hominũ volũtatib Ase impleat

voluntatẽ ſuãũ. ¶ Cap.XCIX.
Ec ſũt magna
opa dñi exq ſita ĩ oẽs volunta
tes eiꝰ.⁊ tã ſapient᷑ exqͥ ſita:vt
cũ angelica 1 hũana creatura peccaſſet.
id ẽ nõ qð ille:ſʒ qð voluit ipᷣa feciſſet:ec
ꝑ eãdẽ creature volũtatẽ:q̃ factũ ẽ qð cre
atoꝛ noluit:impleret ipᷣe qð voluit:bene
q; ſũme bonꝰ:ad eoꝛuʒ

dãnationẽ:q̊a iᷣ

T WTiTZIE

Enchyridion

tius ptinebãt à nolebant qð volebat:q;

di venerat diceretur. Quã bone appare
pioz fidelium: qui nole/
. bant aplin pau ũ hieruſalẽ ꝑgere:ne ibi
pateret᷑ mala que ꝓpheta agabus pꝛedi
xerat:⁊ tñ deus hec illuʒ pati volebat ꝓp

eſt. Oui oẽs hoĩes vult ſaluos fierinon
qꝙ nullus hoĩm eſſet quẽ ſaluũ fieri nol/
let. vtutes miraculoꝝ facere noluita/
pud eos: q̊s dicit acturos fuiſſe pñiaʒ ſi
ſeciſſet: ſed vt om̃es hoĩes om̃e genꝰ hu

N
Wy
in

2 ad eoꝝ ſaluteʒ qͥs benigne pᷣdeſtinauit nioſos
ad gram. Quãtũ eni ad ſpos attinet qð illip qs volentes ſactuʒ eſt qd volebat. eres ne
Des noluit fecerũt: qntũ vero ad oĩnaten qꝛ idipum qdem. ſed ipᷣe ꝑ eos bona: illi tes puer⸗
Deunllo mo id efficerevaluerũt. Hoc autẽ mala voluntate fecerut. res ſens,
quippe ipᷣo qd ↄtra volũtatẽ dei fecerft: ¶ Do quãtelibet ſint volutates qᷣ coue/ mnanht
de ipᷣis facta eſt volũtas dei. Pꝛopterea niant aut nõ ↄueniat dei volutati: inui/ gitoin
nanq; magna opa dñi exqͥſita in oms vo cca ſemꝑ ſit dei volũtas. ¶ Capᷣ.CI. Nliunp⸗
luntates eiꝰ.vt miro ⁊ ineffabili mõ non G N Atelibe holn n
fiat pᷣter eiꝰ voluntatẽ:qð etiã ↄtra eius 9 1 t nlgentit
ſit volũtatẽ.qꝛ nõ fieret ſi nõſſineret.nec ſint volũtates vł angeloꝝ vel ſsltuos tu
äy0rtiq; nolens ſinit:ſed volens. Nec ſine/ hominũ vl bonoꝝvł maloꝝ: ehoes
ret bonꝰ fieri male niſi om̃ipotens et de b illud qð deꝰ vl aliud volẽtes q; deuſ: enr ſ⸗
malo facere poſſet ben. oywſipotétis volũtas dei ſemp inuicta ẽ⸗ lshe
¶ De bonis voluntatib hoĩm que ple / gque mala eſſe nunq; bor. Oui etiã cum chtbia
rũq; bone volũtati dei nõ ↄueniũt:⁊ de maba irrogat iuſta eſt:⁊ ꝓfecto q̃ iuſta eſt gnnporet
malis voluntatibo que cõueniũt. mala nõ eſt. De? igit᷑ ompᷣs ſiueꝑ miſeri (chikun
(apitulu. Cc. (coꝛdiä cuu nknics
Aiqñ aũt bona raleauer e e Ant au n
voluntate hõ vult aliqd qð de cumq; vult faeaet.— Auionesh
, 8 nõ vult:etiã ipe bona mlto ¶Dualiter intelligat᷑ de yelle oms ho iinnee
ampliꝰ multoq; certiꝰ volũtate. Nã illi Mines ſaluos fieri. Lap. CII. hanöad
us mala volũtas eſſe nunq; põt.Canqs 1 . hoc C1 I
ſi bonꝰ filiꝰ patrẽ velit viuere: quẽ deus Per Uʒ Gu
bona volũtate vult moꝛi.Et rurſus fſie/ gqudimꝰ:⁊ in ſacr ł̃is legimꝰ. modond
ri põt:vt h̊ velit homo voluntate mala: velit oẽs hoĩes ſaluos ſie⸗ Phariſeis
qð de vult bona. velut ſi malus filiꝰ e xi:qᷓ;uis certũ ſit nobis nõ oẽs homĩes oßeolus
lit moꝛi patrẽ:velit h etiã deꝰ. Nẽpe ille ſaluos fieri:nõ tñ ideo debemꝰ om̃ipotẽ tomni
qð nõ vult deus.iſtevero vult qdð vult ? tiſſime dei voluntati aliqd derogare:ſed Afiholen
deus. Et tñ bone volũtati dei pietas il ita intelligere qð ſcriptũ eſt: ͥ vult om̃s ſſeoluoo
lius potiꝰ ↄſonat:q;uis aliud voleẽt:q hoies ſaluos ſieritanq; diceret᷑ nullum hcgroſſiel
huiꝰ idẽ volentꝭ impietas. Tantũ iĩ hoiem fieri ſaluũ:niſi quẽ ſaluũ fieri ipe in. Etga
eſt ad velle àd neo ↄgruat:etad voluerit. nõ ꝙ nullus ſit hominum niſi diti eder
Iſq; referat voluntatem: vt quẽ ſaluũ fieri velit.ſed ꝙ nullus fiat ni lanedei
aut approbet᷑ autimpꝛobet. Nã de q̃/ ſPiquẽ velit.⁊ iõ ſit rogandus vt velit.qꝛ iſine
dam volũtates ſuas vtiq; bonaſ impler neceſſe eſt fieri ſi voluerit. Pe oꝛãdo qp/ venſcan
pꝑ maloꝛũ hominũ volũtates malas. Si poe deo agebat apls vt h diceret. Sic eĩ 6wlit
cut ꝑ iudeos maliuolos bona volütate intelligimꝰ ⁊ qð in euãgelio ſcriptuz eſt. höͤſeg
patris chꝛiſtus ꝓ nobis occiſus eſt. Oð Dui üluminat oẽm hoĩem.nõ qꝛ nulluſ Dpe
tantũ bonũ factũ eſt: vt aplus petrꝰ qñũ eſt hominũ ͥ nõ illuminet᷑: ſed qꝛ niſiab D
id fieri nolebat: ſathanas ab ipo q occi / ipo nullus illuminat᷑ Aut certe ſic dictũ bes.

annũ cianda fide chꝛiſti:exercens marty manũ intelligamꝰ ꝑ quaſcũq; differenti ſisſee
rem chꝛiſti. Heq; iſtã bonã volũtatẽ ſu/ as diſtributũ:reges.pꝛiuatos. nobiles. H
am impleuit ꝑ chꝛiſtianoꝛũ voluntates ignobiles.ſublimes.humiles.doctos. cnn

bonas: ſed ꝑ iudeoꝝ malas. Et ad eũ po

indoctos.integri coꝛꝑis.debiles.inge/⸗

Nepcriſ

negöAdne.

zckeöwn
e oobonel
.

Ninans 1 oh
idlünt i n

(Cuc

telber

emnedar

donapn
6nbiteoieen

npiucni
Cuaetäoen
Ner iuſtck
Galincnu

lei
.
ladkr

Annu

velleoſns⸗

C

N

nſacnfe.
boics oft
isiͦ oiseſi
wn:? mipo
Gangms
ſckeutos
Dicothmliun
eſalvu feiir
t dowinnnt
3cnulusfrn
Ntsſlic
nit Dectüli,
Scnn,
lolnn
in icil
ſaheni 1
tcnrſdien
inpfnon
ſlui fcie

1

ſrce hlitn
ilſtii,
ies ßt
gſig n ne
uns ſobi
nles do

q; lam videmꝰ impletũ Iſto locu
modo ⁊ dñs eſt vſus in euãgelio:vbi ait
phariſeis. Decimatis mentã ⁊ rutam et
om̃e olus. Neq; enĩ phariſei ⁊ q̃cũq; alie

peccaturũ pᷣdeſtina
loei?.

FEo.

nioſos. tardicoꝛdeſ. fatuoſ.diuites. pau

peres.mediocres.mares.feminas.infan
tes.pueros.adoleſcẽtes.iuuenes.ſenio/
res.ſenes.in linguis oĩbo.ĩ moꝛibo oĩbo.
in artibo oĩbo.in ꝓfeſſionibo oĩbo.in volũ
tatũ ⁊ ↄſcientiaꝝ varietate innumerabi
li ↄſtitutos.⁊ ſi qͥd aliud differentiaꝝ eſt
in hoibo. Quid eſt enĩ eoꝝ vndenõ deuſ

ꝓ vnigenitũ ſuũ dũm noſtrũ ꝑ om̃s gen

tes ſaluos fieri hoĩes velit.⁊ ideo faciat:
qꝛ oĩpotẽs velle inaniter nõ põt qð cũq;
voluerit: Pꝛeceperat enĩ aplłs vt oꝛaret

pꝓ ſingulis hoĩbuſ:⁊ ſpecialit᷑ addiderat
pꝓ regibo ⁊ his qͥ in ſublimitate ſunt.qui
putari poterãt faſtu et ſuꝑbia ſecularia
ifidei chꝛiſtiane hũilitate abhoꝛrere:pꝛo
inge dicens. Hoc enĩ bonũ eſt coꝛaʒ ſal/
uatoꝛe nr̃o deo.i.vt etiã ꝓ talibo oꝛetur.
Statim vt deſperatõnẽ tolleret addidit

Qui om̃es hoiĩes vult ſaluos fieri.et ad
agnitionẽ veritat venire. Hoc ppede
ũ „ li * g *

—

iũ. Qõd vti
cutionis

na ⁊ omniũ ꝑ om̃es terras alienigenarũ
om̃ia olera decimabant. Sicut ergo hic

ofe olus: om̃e olerũ genꝰ. ita ⁊ illic oẽs
ojes:om̃e hominũ genꝰ intelligere poſ

ſumꝰ.Et q̊cũq; alio mõ intelligi poteſt:

dü tñ credere nõ cogamur alid om̃ipo

tentẽ deũ voluiſſe fieri: factũq; non eſſe.

qui ſine vllis ambiguitatibo ſi in celo ꝛ2i
terra:ſicut eũ veritas cantat: oĩa quecuan
q; voluit fecit:pfecto facere noluit qᷣcũ

O, pꝛeſcius deus pꝛimuʒ hominem
uit benefacere de ma
apitulũ. CIII.

am pmũ holem de in ea ſalute
in q̃ conditꝰ erat cuſtodire vo/⸗

luiſſet: eũq; oppoꝛtuno tꝑe poſt genitos
tſfilios ſine interpoſitiõe moꝛtis ad me/

lioꝛa ꝑducere:vbi iã non ſolum ctm̃ nõ
cõmittere:ſed nec volũtatẽ poſſet habe/

re peccãdi:ſi ad ꝑmanẽdum ſine pẽto:ſi /⸗

bat:

bero ideo carebit arbitrio. Q

auit: vt oꝛõnibo humiliuz

MWapꝛopter eti

III

cut factꝰ erat ꝑpetuã voluntatẽ habitu/

rũ eſſe pᷣſciſſe un vero eü male vſurũ

libero arbitrio: zeſt peccaturũ eſſe pᷣſcie

NQualẽ opoꝛtuit pꝛiꝰ hoĩem fieri vel q
lis poſtea futurꝰ ſit. ¶ Capᷣ.CIIII

Ic eniz opoꝛ
tebat pꝛiꝰ hoĩem fieru vt⁊ be
dne velle poſſet ⁊ male:nec gra
tis ſi bene:nec impune ſi male.poſtea ve
o ſic erit:vt male velle non poſſit.nec li

Ote/

ritc ſeruire pẽto. Heq; eni culpãda eſt vo

luntas.aut volũtas nõ eſt:aut libera di
cenda nõ eſt:q̃ beati eſſe ſic volumꝰ.vt eſ

ſe miſeri non ſolũ nolimus.ſed nequac;
pꝛoꝛſus velle poſſumꝰ. Sicut enĩ nunc
etciã aĩa nr̃a nolle infelicitatẽ. ita tũc nol
le iniqͥtatẽ ſemꝑ habitura eſt Sed oꝛdo
p̃termittẽdꝰ nõ fuit.in q̃ deꝰ voluit oſtẽ/

dere:q; bonũ ſit anial rõnale:qð etiã pec
care poſſit:qᷓ;uis ſit meliꝰ qð peccareñ

poſſit.ſicut minoꝛ fuit imoꝛtalitas:ſʒ tũ

fuit in qua poſſet etiã moꝛi.q;uis maioꝛ
eiin in qua nõ poſſit moi.
De immoꝛtalitate quaʒ ꝑdidit homo

*

iu:⁊ quã eſt accepturus ꝑ
WWopbm. Cw. H

lã natura hu
mana ꝑdidit ꝑ liberũ arbitriũ:
anc eſt acceptura ꝑ gratiã:qᷓm
5 peccaſſet: acceptura ꝑ meri/

P liberũ arbitr
gratiam.

fuerat:ſi

tum:q;uis ſine gratia nec tũc vllũ meri/

tũ eſſe potuiſſet. Quia ⁊ ſi peccatũ in ſo/

lo erat libero arbitrio ↄſtitutũ:nõ tñ iu/
ſticie retinende ſufficiebat libeꝝ arbitri/

um:niſi ꝑticipatiõe immutabilł boni di⸗/
uinũ adiutoꝛiũ pᷣberet᷑. Dicut enim mo
ri eſt in homis poteſtate cũ velit:nemo ẽ
enĩ qͥ nõ ſeipᷣm:vt nihil aliud dicam:vel
nõ veſcendo poſſit occidere:ad vitam ve

ro tenendã volũtas non ſatis eſt:ſi adiu

toꝛia ſiue alimentoꝝ:ſiue quoꝛũcũqʒ tu/
taminũ deſint. ſic homo in paradiſo ad
i2

Enchyridion.

ſe occidendũ relinquẽdo iuſticiã idoneꝰ

erat ꝑ voluntatẽ:vt autẽ ab eo teneret᷑qui

ta uiſticie parũ erat velle:niſi ille qͥ eum
fecerat adiuuaret. Sed poſt illa ruinam
maioꝛ eſt miſericoꝛdia dei:qñ ⁊ ipᷣm libe
rum arbitriũ liberandum eſta ſeruitute:
cui dñatur cũ moꝛte peccatũ. Nec oĩno

ꝑ ſeipᷣm ſed ꝑ ſolã dei gratiaʒ:que in file

chꝛiſti poſita eſt liberat᷑.vt volũtas ipſa

ſicut ſcriptũ eſt:a dño pꝛeꝑetur:qua ce⸗/

ad munus eterru.
Oy gratia dei ſit vita eterna ſᷣm apo/
kolũ.ſtipendiũ vero pe᷑ti moꝛs:⁊ ꝙ pᷣmꝰ
hõ ſuã potiꝰ qᷓ; dei faciẽs volũtatem.de

tera dei munera capiant᷑ ꝑ que veniatur

po ſacta ſit volutas dei. ¶ Capᷣ. CVI.

v tam eternã que certa merces ẽ
,Voeꝝ bonoꝛuz gram dei appel
lat apłs. Stipendiũ enĩ inqͥt pẽti moꝛſ:

gratia autẽ dei vita eterna in chꝛiſto ie⸗/
ſu dño noſtro. Stipendiũ ꝓ oꝑe militie

debitũ redditur: nõ donat᷑.ideo dixit.ſti
pendiũ pẽti moꝛs:vt moꝛtẽ pẽto nõ im/

merito illatã ſed debitam demonſtraret.

BGBratia vero niſi gratz ſit gra nõ eſt. In⸗
telligendũ eſt igit᷑ etiã ipᷣa homis bona

merita eſſe dei munera:qͥbus cũ vita et᷑/

na reddit᷑.qͥd niſi gratia ꝓ gra redditur:
Bieelgo factꝰ eſt hõ rectus:vt ⁊ mane /
re in ea rectitudine poſſet:non ſine adiu
toꝛio diuio:⁊ ſuo fieri ꝑuerſus arbitrio:
vtrũlibet hoꝛũ elegiſſet:dei volũtas fie/
ret:aut etiã ab iũllo aut certe de illo. Pꝛo
inde qꝛ ſuam maluit ſacere q;ᷓ dei.de ill
facta eſt volũtas dei:qͥ ex eadẽ maſſa ꝑdi
tionis q̃ de illiꝰ ſtirpe pfluxit:facit aliud
vas in honoꝛẽ:aliud in ↄtumeliã.in ho/
noꝛẽ ꝑ miſericoꝛdiã.in ↄtumeliã ꝑ iudi/
ciũ:vt nemo gloꝛiet᷑ in homĩe:ac ꝑ ̊ nec
in ſe. ¶Per qualem mediatoꝛẽ re/
conciliari o

apitulum. CVII.

m neq; per
ißpm M per
aaltoꝛẽ dei ⁊ hominũ homieʒ
chꝛiſtũ ieſum:niſi eſſet ⁊ deꝰ. Sed cũ fa
ctus eſt adã hõ ſcʒ rectꝰ mediatoꝛe nõ o/

dici põt:

oꝛtebat genꝰ humanũ deo.

pus erat. Cũ vero genꝰ humanũ pecca/

ta longe ſeꝑauerũt a deo: ꝑ mediatoꝛeʒ q;
ſolus ſine pẽto natꝰ eſt:vixit ⁊ occiſus ẽ:
reconciliari nos opoꝛtebat deo: vſq; ad
carnis reſurrectionẽ in vitã eternã: vt et
humana ſuꝑbia ꝑ humilitatẽ dei argue
returac ſanaret᷑:⁊ demonſtraret᷑ homini
q; longe a deo receſſerat:cũ ꝑ incarnatũ

deü reuocaret᷑:⁊ ꝑ hoĩem deũ exempluzʒ
obediẽtie ↄtumaci homini pᷣberetur. et

vnigenito ſuſcipiente foꝛmaʒ ſerui:q̃ ni/
hil ante meruerat:fons gre panderet᷑:et

camis etiã reſurrectio redẽptis pmiſſa ẽ
ipᷣo redẽptoꝛe pᷣmonſtraret᷑:⁊ ꝑ eandẽ na

turã quaʒ ſe decepiſſe letabat᷑ diabolus

yinceret᷑.nec tñ homo gloꝛiaret᷑:ne iterũ
ſuꝑbia naſceret᷑.⁊ ſi qͥd aliud de tãto me

diatoꝛis ſacramẽto a ꝓficientibo videri
tm̃ videri etiaʒ ſi dici non

poteſt.

functoꝛũ ꝗ

e vltimã reſurrectionr.
apitulũ. CVIII.

qð inter homĩs moꝛtẽ ⁊ vlti
mã reſurrectioneʒ interpoſi/
tũ eſt:anĩas abditis receptaculis conti/
net.ſicut vnaqueq; digna ẽ vel requievł
erumna,/ꝓ eo ꝗð ſoꝛtita eſt in camecum

viueret ¶ De ſacrificijs ⁊ elemoſynis

que ꝓ baptiʒatꝭ defunctis offerunt.
Z E ⸗ 4
4* anĩas pietate ſu
VVoꝛũ viuentiũ releuari:cuzʒ ꝓ il/
lis ſacrifixiũ mediatoꝛis offert᷑:vlł elemo
ſyne in eccleſia fiũt. Sed eis hec ꝓſunt:
qui cũ viuerent vt hec ſibi poſtea ꝓdeſſe
poſſent meruerũt.Eſt enĩ quidã viuẽdi
modus:nec tam bonꝰ vt non rerat iſta
poſt moꝛtẽ:net tã malus vt ei non ꝓſint
iſta poſt moꝛtẽ.Eſt vero tal in bono vt
iſta nõ reqrat: ⁊ eſt rurſus talis in malo
yt nec is valeat cũ hec vita tranſierit ad
iunari. Quocirca hic om̃e meritũ cõpa/
ratur:quo poſſit poſt hanc vitã releuani
quiſpia vel grauari. Nemo aũt ſe ſperet
qð hic neglexit:cũ obierit apud deuʒ ꝓ/
mereri. Non igitur iſta que ꝓ defunctis

Qualiter ſe habeant aniede

Empus auteʒ

ſandp
inmenan
9ſolanone
adhpt
Nttolenbi⸗

ofi

E⸗
4

bütaui
boli ye
lamne an
tuollio ⸗
aydexar
ltemna vita
iptäteden

eſind

luginnn
Mospr
Dehi
logeai

oclit
thnine

Mliend
anin

N ngline
rltzoccinz
Grernit
Eedeigr ne
fmnihen
gmpln
nin .
mhenini,
Grlatbet
nhnisznilgi
mmtinganin
lcubgtdihdus
rügrebhrirt
Auddetünn
icichnloiei
ianiiz ſidicinen
habanraniede
Enenont.
II.
wis nornin
gionzinent,
atunlsan
Wimitm
t aan
Stcnufns
ofennt.

naui
deumnan)
gcfbſand
Lent ie
*
ſ. 22
NYN
n mhin

ſtt
gin

d henneon

Fo.

chꝛiſti:vt referat vnuſqᷣſq; ſᷣm ea ueb
coꝛpꝰ geſſit:ſiue bonũ ſiue maluʒ.Quia
etiã hoc meritũ ſibi quiſq; cũ in coꝛpo/
re viueret cõparauit:vt ei poſſent iſta p/

deſſe. HNon enĩ omibus ꝓſunt. Et quare

nõ omiboꝓſunt:niſi ꝓpter differentiã vi
te quã quiſq; geſſit in coꝛꝑe:Cũ ergo ſa

crificia ſiue altaris:ſiue quarũcunq; ele
moſynarũ ꝓ baptizatis defunctis om̃i/

bus offerunt᷑: p valde bonis gratiaꝝacti
ones ſunt:pꝓ nõ valde malis ꝓpiciatões
ſunt:p valde malis etiã ſi nulla ſunt ad/
iumenta moꝛtuoꝝ: qualeſcũq; viuoꝛuʒ
ↄſolationes ſunt.quibo auteʒ ꝓſunt:aut
ad H̊ ꝓſunt vt ſit plena remiſſio:aut certe
vt tolerabilioꝛ fiat ipa dĩnatio.
Duos fines habiture ſint bonoꝝ ma

„

lꝛũq; due ciuitates pꝰ reſurrectionẽ

„

apitulũ. CX.

ſt reſurrecti
onẽ vero facto vniuerſo cõple/
tocq; iudicio: ſuos fines habe/
bhũt ciuitates due.vna chꝛiſti:altera dia
boli.vna bonoꝛũ:altera maloꝛuʒ.vtraq;
tamẽ ⁊ angeloꝛũ ⁊ hominũ.Iſtis volun
tas:illis facultas nõ poterit vlla eſſe pec
candi:vel vlla cõditio moꝛiendi. iſtis in
eterna vita vere feliciterq; viuentibus:
illis infelicit᷑ in eterna nocte ſine moꝛien
di ptãte durantib:quoniã vtriq; ſine fi/
ne.ſed in btĩtudine iſti:alius alio pᷣſtabi
lius:in miſeria vero illi:alius alio tolera
bilius ꝑmanebunt. H
De hbis qͥ humana miſeratiõe cõmoti
nõ credũt eternas eſſe penas impioꝝ.
¶ Capitulũ.CXI.

fN noůnulli ĩmo q; plurimũe/⸗
teryrmnã dãnatorũ penã:⁊ cru
atus ſine intermiſſiõe ꝑpetuos huma/

Ino miſerant᷑ affectu: atq; ita futuruz eſſe
nõ credũt.nõ quidẽ ſcripturis aduerſan

do dininis:ſʒ pꝛo ſuo motu dura queq;
molliendo:⁊ in lenioꝛẽ flectendo ſenten/
tiam: q̃ putant in eis terribiliꝰ eſſe dicta

cõmendandis frequẽtat ecdeſia: illiapo
ſtolice ſunt aduerſa ſententie:qua dictuʒ
eſt. Omes eniʒ aſtabunus ante tribunal

verius. Non eniĩ obliuiſcet᷑ inquiunt

„ „ —

miſereri deꝰ:aut ↄtinebit in ira ſua miſe
rationes ſugs. Hoc quidẽ in pſalmo le-
git᷑ ſancto. Bed de his ſine vllo ſcrupu/

lo intelligit᷑:q vaſa miſericoꝛdie nuncu /

deo milerante de miſeria liberant. Mut
ſi hocad omes exiſtimãt ꝑtinere:nõ iðo

pantur. Quia ⁊ ip̃ᷣi enunban ſuis: ſzʒ

neceſſe eſt vt danationẽ opinent᷑ poſſe fi

niri eoꝛũ de quiba dictũ eſt.⁊ ibunt hi in

ſuppliciũ eternũ:ne iſto modo putet᷑ ha
bitura finẽ qũq; felicitas etiã illoꝛuʒ:de

quibo ecõtrario dictũ eſt. Juſti auteʒ in

vitã eternã. Sed penas dãnatoꝛũ certiſ
tempoꝝ interuallis exiſtiment:ſi hoc ell

placet:aliquatinꝰ mitigari.etiã ſicqui
pe intelligi põt manere in illis ira dei:h

eſt ipa dãnatio. Hec enĩ vocat᷑ ira dei:nõ
diuini animi ꝑturbatio:vt in ira ſua:hẽ
manente ira ſua:nõ tamẽ ↄtineat miſera
tiones ſuas:nõ etemo ſupplicio finẽ dã

do:ſed leuamẽ adhibendo vł interponẽ
do cruciatibo. Quia nec pſalmꝰ ait.ad fi

niendã iram ſuã:vł poſt iram ſuã. ſed in
ira ſua. Que ſi ſola eſſet quãta ibi mima
cogitari poteſt:perire a regno dei: exula

re a ciuitate dei:alienari a vita dei: care/
re tam magna multitudine dulcedinis

dei:quã abſcondit timẽtibo ſe:pꝑfecit au/
tem ſperantibs in ſe:tam grãdis eſt pena
vt ei nulla poſſint toꝛmẽta que nouimuſ
cõparari:ſi illa ſit eterna.iſta autem ſint
ualibet multis ſeculis longag.
en ꝑpetua ſit pena dãnatoꝝ q; uiſ di

uerſa ꝓ qualitate factoꝛũ.ſicut ⁊ iuſtoꝛũ

eterna erit beatitudo.licet meritis int᷑ſe
differt. (¶Capitulũ. CXII

Anebit ergo ſi

Nne fine moꝛs illa ꝑpetua dãna
Htoxꝝ.id eſt alienatio a vita dei:
⁊ omibo erit ipᷣa cõmunis q;libet homi/
nes de varſetate penaꝝ:de doloꝝ releua
tione vl intermiſſiõe:p ſuis hũanis mo/

tibo ſuſpicent᷑.ſicut manebit cõmuniter
omniũ vita ecerna ſanctoꝝ q;libet bono

rũ diſtantia ↄcoꝛditer fulgeant.
Qualiter ex ↄfeſſiõe ſidei naſcat᷑ ſoes

ſideliũ:⁊ ne quis in ſeipo ſpem habeat.

(Eapitulũ. CXIII.

n lac eſt p

I iſta fidei cõ

e ſleſſione que bꝛeuiter ſymbo/
o cõtinet᷑: ⁊ carnaliter cogita
4 aruuloꝝ.ſpiritaliter aũt ↄſide
rata atq; tractata cibo eſt foꝛtiũ:naſcitur
ſpes bona fideliũ:cui charitas ſancta co
mitat᷑. Ded de bis omiboqᷓ fidelit᷑ ſunt
credẽda:ea tm̃ ad ſpem ꝑtinent: q in or̃o
ne dñica cõtinent᷑. Maledict eſt eĩ om/

nis:ſicut diuia teſtant᷑ eloquia: qui ſpe,ʒ
ponit in homie:ac ꝑ hoc ⁊ in ſemetipo q

ſpem ponit. huiꝰ maledictivinculo inne
cctit᷑. Jõ ñ niſi a dño deo petere debemꝰ

re: In ülla itaq; vita eterna vbi nos ſem

quicqʒd ſperamꝰ nos: vl bene oꝑaturoſ:
Lꝓ bonis oꝑibus adepturos.

tineat apud euangeliſtam matthen.

Hoinde apud

euangeliſtã mattheũ ſeptẽ pe
ititiones cõtinere dñica videt᷑
oꝛatio:quarũ in tribo eterna poſcunt᷑:in
reliquis quattuoꝛ temꝑalia:que tñ pꝛo/

pter eterna ↄſequẽda ſũt neceſſaria. Nã

qð dicimꝰ.ſanctificet᷑ nomẽ tuum:adue
niat regnũ tuum: fiat volũtas tua ſicut
in celo ⁊ in terra:qð nõ abſurde quidẽ in
tellexerunt in ſpũ ⁊ coꝛꝑe:omnio retinẽ/
da ſunt ſine fine.⁊ hic inchoata qntũcun
q; ꝓficimꝰ augẽtur ĩ nobis:ꝑfecta vero:

d5ð in alia vita ſperãduʒ eſt: ſemꝑ poſſide
bunt᷑.QOð vero dicimꝰ.panẽ noſtrũ quo

tidianũ da nobis hodie:⁊ dimitte nobiſ
debita noſtra:ſicut ⁊ nos dimittimꝰ de/

bitoꝛibo noſtris:⁊ ne nos inferas in tem

ptationẽ:ſed libera nos a malo.quis nõ
videat ad pᷣſentis vite indigẽtiazʒ ꝑtine/

per ſperamꝰ futuros:⁊ nomiĩs dei ſancti
ficatio:⁊ regnũ eiꝰ ⁊ volũtas eius.in no
ſtro ſpiritu ⁊ coꝛꝑe ꝑfecte atq; immoꝛta
liter pmanebunt. Panis vero quotidia

nus iõ dict? eſt:qꝛ hic eſt neceſſariꝰ.qᷓ;tuſ

anie carniq; tribuẽdus eſt: ſiue ſpiritali/
ter ſiue carnalit᷑:ſiue vtroq; intelligatur
modo. Nic eſt etiã quã poſcimus remiſ
ſio: vbi eſt oĩſ ↄmiſſio peccatoꝝ. Hic tẽ/
ptationes qͥ nos ad peccãduʒ vl alliciũt

7

liſtam a mat

Duomõ dñica ofo ſeptẽ petitiões cõ

vel impellũt. Hic deniq; malũ vnde cu/
pimꝰ liberari.Illic autẽ nihil eſt iſtoꝛ.·
De quĩiq; petitiõibo apud lucã euãges
theo nõ diſcrepãtibus.
(Kapitulu. C(XxNM.

aägeliſta Ve

ro lucas in ofone dñica petiti

quo modo iſta ſeptẽ ſint intelligeẽda:ipa
na bꝛeuitate cõmonuit. fomẽ quippe
dei ſanctificat in ſpũ: dei autẽ regnuz in

carnis reſurrectiõe venturuʒ eſt. Oſten⸗/

dens ergo lucas tertiã petitionẽ duaruʒ
ſuꝑioꝛum eſſe quodãmodo repetitiõeʒ:
magis eã pᷣtermittẽdo fecit intelligi.De
inde tres alias adiũgit:de pane quotidi

ano:de remiſſi iõe peccatoꝝ:de temptati
one vitãda.At vero qð ille in vltimo po

ſuit:ſed libera noſ a malo:iſte nõ po ſuit:
vt intelligeremꝰ adillud ſuperius qð de
temptatiõe dictũ eſt ptinere. Ideo quip
pe ait:ſed libera:nõ ait:⁊ libera:tãq; vnã
petiõem eſſe demõſtrans. Noli h:ſʒ hoc

vt ſciat vnuſquiſq; in eo ſe liberaria ma

lo.qð nõ infertur in temptatiem.
¶ De excellentia charitatis:ſine qua e⸗/
tiam qui recte credit ac ſperat nõ põt ad
beatitudinẽ puenire. aß CxXVI
ritas quã duabo iſtis.i.fide ac
VVM,ſpe maioꝛeʒ dixit apls: qnto in
quocũq; Maioꝛ eſt:tanto melioꝛ ẽ in quo
eſt. Cũ eĩ querit᷑ vtrũ quiſq; ſit hõ bonꝰ:
nõ querit᷑ qͥd credat aut ſperet: ſed quid
amet. Nã qui recte amat.ꝓculdubio re/
cte credit ⁊ ſperat.Quivᷣo nõ amat:ina/
niter credit:etias ſi ſunt vera que credit.

inaniter ſperat:etiã ſi ad verã ſelicitateʒ

doceant᷑ ꝑtinere que ſperat:niſi⁊ hoc cre
dat ac ſperet:qð ſibi petẽti donari poſſit
vt amet. Quãauis eni ſperare ſine amoꝛe
nõ poſſit:fieri tamẽ poteſt vt id ñ amet:

ſine quo ad id qð ſperat nõ poteſt ꝑueni

re. Tanq; ſi ſperet vitaʒ eternã. q; uis nõ
habeat⁊ nõ amet iuſticiã:ſine qua nemo
ad illam ꝑuenit. Ipᷣa eſt autẽ fides chꝛi/

ſti:quã cõmẽdat aplus.queꝑ dilectiões

ones nõ ſeptẽ ſed quiq; cõple/

uitioque

ceaaſe
yllnso:

es

rſurn

ohinofie
Uagiuna
Uerinett
ieſeris
NNe
Gaws
mineonn
atioons⸗
mpem
ferdaliq.
M rh
nicurioe⸗
Cpentdal
eſorno
ſtucheea
Mhenod
fcenmen
goitin
teddkecn
heſpeiho
luquiſz
ſpoſthin
llteſumer
Wguaten
Nain
Neplen
ftann
chan:
en

Whſe
WKd

läzt
lai
clnci gig
vinbns

V.
ediapenit
gicziͤlte
loguutſz
naigicri
fomeuphe
un eguzi
ck Nn⸗,
nnonednann;
o reperitög.
rineligide
panequonci
1de anhlnl
ein Miinopo
lenopoliut:
eusedde
Boedi
Dortich
dibesde⸗
oſelbemnen
Pnnnin.
nar /
rninin
iο.α²

1
ſoch
ſtigi fien
agtsnn
Mwiginn
ſolttoben:
pauclbioß⸗
Pimnſt,
Gi aing
idannihoſt
mmeſtemce
micliſi

populus oꝛdinatꝰ dicitur.

— .

opatur.⁊ qð in dilectiõe nõdum habet:
petit vt accipiat:querit vt inueniat:pul/
ſat vt aꝑiaturei. Fides nanq; impetrat:
qð lex imperat. Nã ſine dei dono:id ẽ ſi/
ne ſpũſancto ꝑ quẽ diffundit᷑ charitas ĩ
coꝛdib noſtris:iubere lex poterit:nõ iu/
uare:⁊ pᷣuaricatoꝛem inſuꝑ facere qui de
ignoꝛãtia ſe excuſare nõ poſſit. Regnat

eni carnal cupiditas:vbi nõ eſt dei cha/

ritas. ¶ Dequattuoꝛ differẽtijs ho/
minis quẽ deꝰ gra ſua de tenebꝛis igno
rantie ad ſe vocare dignat᷑: quibo dei q̊ʒ

CKapitulũ. CxX VII.

Edq cũ in altiſſi

uere vincit᷑:⁊ ſcienſ peccat:peccatoq; ſub

ditus ſeruit.a quo enĩ quis deuictus ẽ:

huic ⁊ ſeruus addictus eſt.id agẽte ſci/
entia mãdati:vt peccatũ operetur in ho
mine om̃em ↄcupiſcẽtiaʒ cumulo pᷣuari
cationis adiecto:atq; ita qð ſcriptuʒ eſt
impleatur. Lex ſubintrauit vt abunda
ret delictũ. Hec ſunt ſecũda homis Si

autez reſpexerit deꝰ vt ad implenda que
mãdat ipᷣe adiuuare credat᷑: ⁊ agi homo

ceperit dei ſpiritu:concupiſcit᷑ aduerſus
carnẽ foꝛtioꝛe roboꝛe charitatᷣ:vt q;uis

ſit ꝛdhuc quod homini repugnet ex bo/ 4 ſt

mine:nõdum tota infirmitate ſanata:ex
fide tamẽ iuſtus viuat.iuſteq; viuat.in/

quãtũ nõ cedit male ↄcupiſcẽtie:vincen

te delectatõe iuſticie. Hec ſũt tercia bo/
ne ſpei homĩs. In quibo ſi pia ꝑſeueran
tia quiſq; ꝓficiat: poſtrema pars reſtat:
q̃ poſt hanc vitã in requie ſpiritꝰ.deinð
in reſurrectiõe etiã carnis implebit᷑. Ha
rũ quattuoꝛ differẽtiarũ pᷣma eſt ante le/
gem:ſecũda ſub lege:tercia ſub gr̃a:q̃rta

in pace plena atq; perfecta Gic eſt ⁊ dei
ppłus oꝛdinatꝰ ꝑ tempoꝝ interualla ſi/
cut ðᷣo placuit.qͥ ĩ mẽſura ⁊ nũero ⁊ pon
dere cũcta diſponit. Nam fuit pᷣmitꝰ an
te legem.ſecũdo ſub lege: que ꝑ moyſen
data eſt. deinde ſub gra qᷓ reuelata ẽ ꝑ pꝛi

mis ignoꝛantie tenebꝛis nulla
reſiſtente rõne viuit᷑ ſm carnXẽꝗ.
hec ſunt pma homis.Deinde cũ ꝑ legez
ognitio fuerit facta peccati:ſi nõduʒ di
uinꝰ adiuuat ſpiritꝰ:ſᷣm legem volẽs vi

tia reg

culo ⁊ in futuro.

mũ mediator aduentũ. Que quidẽ gra
tia nec antea defuit quiba impartiri eam
opoꝛtuit:qᷓ;uis ꝓ temꝑis dũpenſatione
velata ⁊ occulta. Neq; enĩ anciquoꝝ qͥ/
cunq; iuſtoꝛuʒ pᷣter chriſti fidem ſaluteʒ
potuit inuenire.At vero niſi ⁊ illis ↄgni
tus fuiſſet:nõ potuiſſet nobᷣ ꝑ eoꝛũ mini
ſteriũ alias aꝑtius:alias occultiꝰ pphe/
tari. ¶ O in qualibet iſtarũ quattu/
oꝛ velut etatũ gratia regeneratioõis ho/
mineʒ inuenerit:ibi remittunt᷑ ei cuncta
peccata:⁊ ꝙ quibuſdã gratiã tribuat:vt
omnino ſub lege nõ ſerunant.

2quacũq; au
tem quattuoꝛ iſtarũ velut eta/
tum ſingulü quẽq; hoĩem gra/
eratiõis inuenerit:ibi ei remit/
tunt᷑ pᷣterita vniuerſa pẽta:⁊ reatꝰ ille na
ſcendo ↄtract?:renaſcẽdo diſſoluit. Can
qᷓ; multuʒ valet ꝙ ſpũs vbi vult ſpirat:
vt q daʒ ſᷣm illã ſeruitutẽ ſub lege eſſe nõ
ouerint: ſed cũ mãdato incipiant adiu⸗
toꝛiũ habere diuinum. ¶ ANon obeſſe

bis qͥ ꝑ baptiſmũ iam regenerati ſunt:?

mandati necdũ capaces ſunt.⁊ ᷣm carnẽ
viuunt:ſi mox ex hac vita diſcedant.

lEapitulũ. CXINXN.

Nteqʒ poſſit

autẽ hõ capax eſſe mãdati:
ſm carnẽ viuat neceſſe eſt:
ſacramẽto regeneratõis imbut⸗
eſt:nihil ei moꝛs oberit ſi tũc ex hacvita
migrauerit.Quia iõ chꝛiſtꝰ moꝛtuꝰ eſt⁊
reſurrexit:vt ⁊ viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ domi
netur. Nec tenebit regnũ moꝛtis eũ:p q̊

loꝛtuus eſt ille liber in moꝛtunuis.
De charitate dei ⁊ pximi:ad quã oĩa
pᷣcepta referunt᷑:⁊ de qualitate eiꝰ in ̊ ſe
¶Kap. CxXK

Mnia igitur
pᷣcepta diuĩa referuntur ad
Rcchharitatez: de q dicit aplus.
Finis aũt pᷣcepti eſt charitas. decoꝛde
puro ⁊ ↄſcia bona:⁊ fide nõ ficta.Om̃is

itaq; pcepti finis eſt charitas.i.ad cha/⸗

4 *

ritatẽ refert᷑ ome pᷣceptũ. Oð vero ita ſit
vł timoꝛe pene vl aliq intentiõe camali:
vt nõ referat᷑ ad illã charitatẽ quã diffũ/

dit ſpũſſctũs in coꝛdib nr̃is:nõdum fit
queadmodũ fieri oꝑtet:q;uis fieri vide

atur. Charitas q ppe iſta dei eſt ⁊ ꝓximi

Etvtiq; in his duob pꝛeceptis tota lex
pendec ⁊ pphe.Adde euãgelium:adde?⸗
aplos. Hõ enĩ aliũde vox iſta eſt. Finis
pᷣcepti eſt charitas:⁊ deus charitas eſt.
Quecũq; g mãdat de:ex qbo vnũ eſt: nõ
mechaber;:⁊ qᷓcũq; ñ iubent᷑:ſed ſpeciali
ↄſilio monent᷑:ex qbo vnũ eſt:bonũ ẽ ho⸗
mini mulierẽ nõ tangere:tũc recte fiunt

cũ referunt᷑ ad diligendũ deũ.⁊ ꝓximuʒ
ꝓpter deũ:⁊ in h ſeculo ⁊ in futuro.nunc
Deũ ꝑ fidẽ:tũc ꝑ ſpeciẽ:⁊ ipᷣm ꝓximũ nũc

ꝑ fidẽ.nõ eni ſcimꝰ moꝛtales coꝛda moꝛ

taliũ:tunc aũt illumiabit dñs abſcõdita
tenebꝛaꝝ:⁊ manifeſtabit cogitatões coꝛ

dis.Et tunc laus erit vnicuiq; a deo.qꝛ
id laudabit᷑ ⁊ diligetura pximo in pꝛoxi
mo:qð ne lateat ab ipᷣo illuminabit᷑ deo
Minnitur aũt cupiditas charitate cre/
ſcente: donec veniat hic ad tantã magni
tuidinẽ qua maioꝛ eſſe nõ poſſit. Daio/
rem autẽ charitatẽ nemo hʒ: qᷓ; vt aiam
ſuã ponat ꝓ amicis ſuis. Ibi aũt qͥs ex-/
plicet qnta charitas erit:vbi cupiditas
quã vel coercendo ſuperet:nulla erit: q;

ſumma ſanitas erit:quãdo ↄtentio moꝛ
tis nulla erit

¶ De fine voluminis vtrũ euz enchyri

dion appellare vł habere debeas. 2 ꝙ de
fide ſpe ⁊ charitate ſit ſcriptus.
NMKapitulũ. CXXI.

ipe videris vtrũ enchyridion
vel app
putarẽ:bona de te credens:in adiutoꝛio
nf̃i redemptoꝛis ↄfidens ac ſperãs:teq;
in eius mẽbꝛis plurimũ diligens:libꝛuʒ

ad te ſicut valui:vtinã tam cõmoduʒ q;

pꝛolixum:de fide ſpe ⁊ charitate cõſcri/
¶ Finis libꝛi enchyridion ſancti Augn

ſtini ad laurentuim.

De niplici habitaculo

.

Ed ſit aliquan

Aꝗqgo huiꝰ voluminis finis: qd

el appellare debeas vl habere. Ego tfũñ
eũ ſpernẽda tua in chꝛiſto ieſu ſtudia nõ

14 Piui Augnſtini Hipponenſis epi/
ſcopi de triplici habitaculo libellus feli
citer incipit. “

g

Nonmnipotentis dei
magnu facta habita
cula.pmuʒz. imum

ſummũ regnũ dei
— yll regnü celoyꝝ di⸗
citur.imum vocat᷑ infernꝰ.mediũ mun/
dus pᷣſens:vł oꝛbis terrarũ appellatur.

Quoꝝ extrema oĩa ſibijnuicẽ ſunt ↄtra
ria:⁊ nulla ſibi ſocietate ↄiũcta.Que en

ſocietas põt eſſeluq ad tenebꝛas: ⁊ chꝛi
ſti ad belial: Mediũ aũt nõnullam hʒ ſi
militudinẽ ad extrema. Unde lucẽ ⁊ te/
nebꝛas hʒ.frigus ⁊ caloꝛẽ.doloꝛẽ ⁊ ſani/
tatẽleticiã ⁊ meroꝛẽ.odiũ ⁊ amoꝛeʒ.bo/
nos ⁊ malos.iuſtos ⁊ iniuſtos.domĩos
⁊ ſeruos.regnũ ⁊ ſubiectionẽ.famẽ ⁊ ſa⸗/
tietatẽ.moꝛtẽ ⁊ vitã:⁊ innumera hmõi.

Nuoꝛũ omniũ pars vna imaginẽ habet

regni dei:ꝑs altera inferni. Commixtio

nanq; ſimul bonoꝝ ⁊ maloꝝ in h mũdo

eſt. In regno aũt dei nulli mali ſunt:ſed
om̃es boni.At in inferno nulli boni ſed
om̃es mali.Et vterq; loc ex medio ſup
pletur. Hominũ eni huiꝰ mũdi alij ele/
uantur ad celũ.alij trahunt᷑ ad infernũ.
Similes quippe ſilłibo iungunt᷑.i.boni
bonis:et mali malis. Juſti hoĩes iuſtis
angelis.⁊ trãſgreſſoꝛes hoĩes trãſgreſſo
ribo angel. Serui dei deo. ſerui diaboli

diabolo. Benedicti vocant᷑ ad regnũ ſi /

bi paratũ ab oꝛigine mundi. Maledicti
expellunt᷑ in ignẽ eternũ:qͥ paratꝰ eſt dia
bolo ⁊ angel eiꝰ. Bona aũt regni celeſtiſ
dicere:vl cogitare:vł intelligere:vt ſunt
nullus põt carne veſtitꝰ. Oulto enĩ ma
ioꝛa ⁊ melioꝛa ſunt:qᷓ; cogitant᷑ ⁊ intelli/
gunt᷑:dũ ſcriptũ eſt. Oð oculꝰ non vidit
nec aun audiuit:nec in coꝛ hoĩs aſcẽdit
q̃ pꝛeꝑauit deꝰ diligẽtibi ſe. Regnũ nãq;
dei oĩ fama maiꝰ ⁊ oĩ laude meliꝰ.oĩ ſci/
entia innumerabilius:oĩ głia q̃ putat᷑ ex
cellentiꝰ. Mala aũt inferni dicere vel co

gitare vt ſunt:nemo pᷣt. Peioꝛa quippe·

Zia ſumt

⁊ mediũ: quoꝛum

ſunt ade
planüͤctl
rigſel
derlenge
hotiliefib
Niätbean

Mdend

Algamng
lltonis
omititie
Eimali.
oscaliſt
ſireſtoe⸗
obtemniſt
goupnap⸗
ſorfloſan
Peronai
CNtongtſſo
1ſpoßui
Neideſen
ſonihiliuu
daihllian
Cta.
Wad

dſ

ureg
kitasſſin
lumtna
lediabe
ſ
dignas
Piincip
no figg
Aringn
Alcent
langztl
ſciun.
ljaſcitur.

ultini

Deguy⸗
nungener
ſenſamis.
ſentimori
ſeuer

Pponeſst
golbannſe

aſun
Mhotento
unlanin
ufntimn
ungonm
ummgi de
rgiand
mtümn
mni pplem
nnmciſur,m
Nüin Onrat
Nebrns: 1ch
ſönullambzli
ndelucette⸗
dolortt n⸗
1anz/
los. domios
merapwi.
magridede
n. Conninng
or n hnun
linl innis
uliboii
nutlp
nicidich⸗
Gntidonn
hoiesiuſts
isniſge⸗
ſeni in
negu,
rncN
Senidi
cent
NAloenin
ttidh⸗
omtii
bos t
ſegͤnig
ol ſ/
i⸗ ſunt
nin ſco⸗
quie

—

ſunt valde q; cogitant᷑ Regnuʒ itaq; dei
plenũ eſt lucis ⁊ pac ⁊ charitat& ⁊ ſapiẽ
tie ⁊ glie ⁊ honeſtatꝭ ⁊ dulcedinis⁊ melo
die ⁊ leticie ⁊ btitudinis ꝑennis:⁊ om̃is
boni ineffabiliſ:qð nec dici nec cogitari
põt.At lacus inferni plenꝰ eſt tenebꝛaꝝ:
diſcoꝛdie:odij:ſtulticie:miſerie:turpitu/
dinis: amaritudinis: offenſiõis: dolori:
aduſtionis:ſitis:famis:ignis inextigui/
bilis:triſtitie:vindicte ꝑennis:⁊ omis i/
effabil mali:qð nec dici nec cogitari pᷣt.
Ciues celi ſunt iuſti hoĩes:⁊ angłi.quo
rũ rex eſt deꝰ om̃ipotens.At contra.Ci

ues inferni ſunt impij hoĩies ⁊ demoneſ.:
quoꝝ pnceps eſt diabolus. Satiat iu/
ſtos viſio ſanctoꝝ hoĩm ⁊ angeloꝝ:⁊ ſu
per omia ipᷣiꝰ dei.Cruciat impios ⁊ pec
catoꝛes viſio hoĩm dãnatoꝝ ⁊ demonũ:
⁊ ſuꝑ omia ipᷣiꝰ diaboli. Nihil in regno
dei deſiderat᷑ qdᷣ nõ inueniat᷑ at in infer/
no nihil inuenit᷑ qð deſiderat᷑. In regno
dei nihil inuenitur niſi qð placet ⁊ dele/

cLtcat ⁊ ſatiat.At contra in lacu miſerie ꝑ/

ennis nihilvidet᷑:nihilq; ſentitur niſi qʒ
Diſplicet:niſi qdð offendit:niſi qð cruciat
In regno eterno erit vita ſine moꝛte.ve
ritas ſine erroꝛe.felicitas ſine ꝑturbatio
ne.Om̃e bonũ ĩ regno dei abudat ⁊ nul/

lum malũ.Om̃e malũ abundat in carce
re diaboli:et nullũ bonũ. Nullus indi/

gnus ĩ regno ſuſcipit᷑ dei. Nullus vero

dignus nullus iuſtꝰ ad internuʒ trahit᷑.

Pꝛincipalia duo ſunt toꝛmenta in infer
no.frigus intolerabile:et caloꝛ ignis in/

extinguibilis. Unde in euãgelio legitur

Illic erit fletus ⁊ ſtridoꝛ dentiũ. FTletus
nanq; ⁊ liquefactio oculoꝝ ex caloꝛe na⸗
ſcitur. Stridoꝛ vero dentiuʒ ex frigoꝛe
naſcitur. Hinc etiã beatꝰ iob:deaqͥs in⸗
quit niuiũ tranſibunt ad caloꝛẽ nimiuʒ
Dequibo duob innumera pendẽt pena

rum genera.videlicet ſitis intolerabiliſ.

pena ſamis.pena fetoꝛis.pena hoꝛrorꝭ.
pena tinoꝛis.pena anguſtie.pena tene/

bꝛarũ.ſeueritas toꝛtoꝛũ.pñtia demonũ.

ferocitas beſtiarũ.crudelitas miniſtran
tium.dilaceratio immoꝛtaliũvermium.

vermis oſcientie.ignite lachꝛvme.ſuſpi

ria.miſerie.doloꝛ ſine remedio.vincła ſi
ne ſolutione,moꝛs eterna.pena ſine fine.

abſentia chꝛiſti q̊ ad viſionem eiꝰ: q̃ ſola
oĩa ſupradicta ſuꝑat:⁊ om̃ibo peniſ into
lerabilioꝛ. Ue igi illis qͥ perenne ſubire
hec omia mala eciã ſine fine merent᷑ pꝛo
delectabilivniꝰ hoꝛe ſomnio Tãta eteni
⁊ talis eſt om̃̃is huiꝰmũdi gloꝛia ad eter
nam comꝑata gloꝛiaʒ. Melius erat eis
qð dictuʒ eſt de infelice iuda:nõ naſci:q;
malis ſuis meritis plagas inferni ſuſti/
nere.Quid ſtultius:quid inſaniuſ eſt:q;
vmbꝛa ⁊ imagine:⁊ ſimilitudie vere glo
rie:⁊ vere delectatiõis:vere pulcritudi/
nis:veri decoꝛis:veri honoꝛis:moꝛe in⸗
fantium decipi ⁊ ſuꝑari:⁊ ip̃am gloꝛiam
nõ querere:nõ deſiderare: Quis imagi/
nem auri in aqua:ipᷣo auro neglecto eli/
geret:⁊ nõ ſtatim a cũctis fatuus ⁊ inſa
nus crederetur? Quis oꝛbem ſolis ĩ ſpe
culo redditũ:vł in qualibet materia foꝛ
matu:plus diligeret ß ihm ſolem:ernõ
ab omibus derideret᷑: Sic irridendus.
ſic eſtimãdus eſt.quiſqs mũdi huius ca
ducam fragilitatẽ ⁊ inutilem carnis vo/
luptatem diligit.querit.ↄtendit: eterna
gloꝛia ↄtempta:⁊ neglectis regni celeſtꝭ
ineffabilibus gaudijs. Hoc cõmertium
inſipientiũ valde eſt ⁊ miſeroꝛũ:⁊ coꝛ nõ
habentiũ ſanum:etiã ſi plage inferni nõ
ſequerẽtur:q̃ nec dici nec cogitari poſſũt
Duplex vero plaga eſt:ab eterno regno
dei ſeꝑari:⁊ ſemꝑ in inferno cum diabo/
lo damnari:pꝛeſentiã amittere angeloꝝ.
et terribilem ſemꝑ pati demonuʒ pᷣſenti/
am. Quantum caueri:vitari:metui debe
ret:nullo modo dici poteſt. Quis cuʒ ſa
no ſenſu pꝛo vnius diei delicijs:centum
annoꝛum penaʒ eligeret.Et miſeri illi qͥ
ſine vlla ſapiẽtia voluptatem carnis ſe/

quẽtes nõ vitant vitia:nõ effugiũt into

lerabiles penas:nõ centum annoꝛuʒ:nõ
milies mille:ſed omniũ ſine fine ſeculo/-
rum:pꝛo ſexaginta vel ſeptuaginta ino
rũ delicijs vel qualibet coꝛruptibili de-
lectatiõe.Quãtũ autẽ eſt inter vnũ diem
⁊ centũ ãnos:nõ tantũ vtiq;:ſed plus in
ter quadragita vł ſexaginta vel centum
annos:⁊ eternitatem: ſiue in bono ſiueĩ
malo futuram. Unus enim dies aliqua
Poꝛtio eſt in centum ãnoꝛũ ſpacio:q;uis
modica valde.At vero centũ annoꝝ e⸗

ciũ nulla poꝛtio eſt in illa etemitate. Si
enĩ vᷣbi gra centeſima ꝑs vel milleſima
ꝑs eet eternitat:pᷣdictũ eiꝰ ſpaciũ vł cen
tuplũ eiꝰ ſpaciũ:vel milluplũ: eternitas
eſſe deſineret.Oð rõ nõ ſinit eternitatiſ:
q̃ ſi vllo modo vllo tꝑe finiret᷑:eternitas
oĩno nõ eſſet. Voꝛtiter ergo carnali reſi/
ſtenduʒ eſt voluptati.foꝛtiter ↄtra falla⸗
ces huiꝰ mũdi blandicias pugnãdũ eſt.
cõtraq; multimodas ſathane ſuggeſtio/
nes cnnal Omi ſtudio lata ſecłi via
vitan
coꝛdis deſiderio via anguſta q̃ᷓ ducit ad
vitã adeunda eſt ⁊ appetenda. Uia hec
anguſta eſt via abſtinetie ⁊ caſtitatꝭ:hu/
militatis ⁊ oĩs religiõis.quã viã añ noſ
chꝛiſtꝰ attriuit:qua via ad ſuũ regnũ mi
grauit. Cuius veſtigia ⁊ nos ſeqmur:do
nec poſt en eadẽ via ad vꝛbẽ regiã ꝑueni
amꝰ:in q̃ ipᷣe regnat.De q̃ vꝛbe qᷣcqͥd ho
mo dixerit q̃ſi ſtilla de mari eſt. vel qua/
ſi ſcintilla de foco. In qua videlicʒ vꝛbe
ſulgebunt iuſti ſicut ſol:vt dñs ait. Ubi
ſumma pax erit.ſumma qͥes. nullus la/

boꝛ.nullus doloꝛ.nulla pauꝑtas nec ſe ⸗/

bi deſideriũ.nullũ ſitis incendiũ. Sʒ ci
bus ⁊ potꝰ oĩm erit viſio chꝛiſti ⁊ ſancte

trinitatꝭ:⁊ ↄtemplatio puro coꝛdis ocu/

lo ipᷣiuſ diuinitatꝭ.⁊ aſſidua lectio:vt ita

dicã:libꝛi vite.i.eterne veritatis et ſũme

ſapiẽtie:⁊ vᷣbi dei:q̃ eſt chꝛiſti ieſu viſio.
vbi quicqͥd nos nüc latet maĩfeſtũ erit:

vbi rõ manikeſta eſt. cur hic electus eſt:?⁊

iſte repꝛobatꝰ.cur hic in regnũ aſſũptuſ:
ille in ſeruitutẽ redactꝰ:Eur aliꝰ ĩ vte⸗

ro moꝛit᷑:alius ĩ infantia:aliꝰ in iuuẽtu/⸗

te:alius in ſenectute: Cur alius paup et
glius diues: Cur filiꝰ adultere baptiʒa⸗/
tur:⁊ aliqñ filiꝰ legitime ↄiugis añ ba/
ptiſmũ moꝛit᷑. Cur q bene incipit viue/
re aliqñ male finit:⁊ qͥ male incipit: ſepe
bene finit Hec oĩa ⁊ hmõi multa ĩ libꝛo

vite plana ⁊ aꝑta oĩbus erũt. In eadem

vꝛbe pᷣmium ſinguloꝝ oĩm:⁊ ſinguloꝛũ
Pcharitatẽ omniũ erit. Ibi oĩm bonum
omib patebit. Ibi oẽs inuicẽ ſuas cogi
tatiões cognoſcẽt. Ibi nullus ſuꝑioꝛ ſu
perb enit:nullus inferioꝛ inuidꝰ. QOuõ
eni qui om̃es ſicut ſeipᷣum diliget alicui

a eſt qᷓ ducit ad moꝛteʒ.at vero oĩ

at: Ybi nullus eẽ meliꝰ vyl ſuꝑius ↄcupi

ſcet q erit:qꝛ aliter eſſe q; qð meruit:nõ
eſſet decoꝛũ:nec aliter eſie deſiderabit qᷓ;
ð erit.qꝛ ita eſſe vt erit:pulcrũ erit:non
ibiipᷣi ſolũ:ſed etiã vniuerſo coꝛꝑi eccłie
celeſtis. Quõ enĩ membꝝ in coꝛꝑe:ſi ſu⸗/
periꝰ vlł inferiꝰ ponat᷑ aliter qᷓ; natura cõ
ſtituit monſtruoſuʒ efficit coꝛpꝰ ⁊ turpe

Sic nimirũ ſi aliqͥs in regno dei ſuꝑiuſ

oꝛdinet᷑ q; poſtulat ars ⁊ volũtas omni/
potentꝭ artificis:turpitudineʒ efficiet:et
nõ ſolũ ſibimet:ſed etiã om̃i ↄgregatõi:
in qᷓ qui erit minimꝰ maioꝛeʒ ſine dubio
habebit gloꝛiã:qᷓ; totũ hñs mði regnũ:
etiã ſi etemũ eſſet. Uile enĩ eſt valde ele/
mentis frui in cõꝑpatiõe fruendi ⁊ cõgau
dendi ipᷣi deo:⁊ viſibilibo delectari:⁊ coꝛ
poꝛalibo.Tanta ẽ enim pulcritudo iuſti

cie.tanta iocũditas lucis eterne.̊ eſt in/

cõmutabił veritatꝭ ⁊ ſapie.vt etiã ſi non

liceretampliꝰ manere in ea q vnius diei
moꝛa ꝓpter h̊ ſolũ innumerabiles anni
huiꝰ vite.pleni delicijs in circũfluentia

tpaliũ bonoꝝ recte meritoq; ↄtemneren
tur. Nõ enĩ falſo aut ꝑuo affectu dictũ ẽ
Quoniã melioꝛ eſt dies vna ĩ atrijs tuis
ſuꝑ milia. Nihil cõꝑandum dilectiõi et
gaudio qð naſcit᷑ ex inuiſibiliba ⁊ incoꝛ/
poꝛeis:⁊ ex ſocietate angeloꝝ ⁊ iuſtoꝛuʒ
omniũ:⁊ ex certa ſcia ⁊ cognitiõe ipiꝰ di
uine nature:⁊ ex dei ipᷣius facie ad facieʒ
viſione:cuiꝰpulcritudinẽ mirant᷑ angłi:
cuiꝰ imꝑio ſuſcitant᷑ moꝛtui:cuiꝰ ſapien
tie nõ eſt numerꝰ:cuiꝰ regnũ finez neſcit:

cuiꝰ głia neqͥt variari:cuiꝰ lux tam ſoleʒ

obſcurat vt eiꝰ cõꝑatõe nullã hẽat lucẽ:
cuiꝰ dulcedo tam mel ſuꝑat:vt ei cõꝑa/
tum velut abſinthiũ ſit amariſſimũ Cu
ius faciẽ ſi oẽs carcere inſerni incluſi vi/
derent:nullã penã:nullũ doloꝛẽ:nullãq;
triſticiã ſentirẽt. Cuiꝰ pñtia ſi in iferno

cũ ſctis habitatoꝛibo apꝑeret.ↄtinuo in

femꝰ ĩ amenũ ↄuerteret᷑ padiſuʒ. Cuiꝰ ſi
ne nutu n foliũ ð arboꝛe cadit.Cuiꝰ o/
culus flammiuomi pꝛofunduʒ penetrat

inferni.Euius auris tacitam coꝛdis vo
cem audit:id eſt cogitationem. Cuius

oculus non minus audit q; cuius au⸗
ris non minus videt q; audit: quia non

(nſin

antgbecn
deſcan
ſcnnu
lecun, C
uoalro
iduutyi
ſri ok
ngelizbn
lechebo⸗
odie alio⸗
oniendi
ißtenia?
nſafentis
ſchitth
Uic
ah
ictiingnin
ſenopent
uſatdeia
ſbngcdicge
e Geis
Ger
Nrra⸗
ſtieytrol
luſttr
ſcnrade
oelierp
Ngenre
iegove
ocoac'
boſoe
nqenoin
Penämord
Kautinfe
uividene
Lushhus

likſenog,

nonſenbiea
mlugzbi

—

—

3 ſbiiiih
Künmng
s nn
ledeſahi;
nhgienenn
taſmgiant
fin opeſſ
ic
dtenprne
Ndodaſſpun
1Wünsori
tmdicchan
mon Hegni
nuigſidrb⸗
ibüonöinegi
lenick deie
Efuenditcigt

bdclalantde

pulanncoiu
vangefin
ienaniſinon

ac;mins did

mendics ni
n Crakban
wüdcs Nennen
Worſemndin
ortuimmon
mum dlanii
miltti,
lp tliinni
gttüei /d
sſucradhnccg
nintngi

emniondſagien

güͤfnancen
abimtumſe
ennlipeniu⸗
luneſtacſn
rummiine
rithnimn
inlinin
beiirinn
ne en
sli
vſnc 4

MManM,
mnn (iß

n d
rns
Anun

(JFfo.

coꝛpus ſunt:ſed ſumma ſapiẽtia ⁊ certa
cognitio.Cuiꝰ delicie ſine faſtidio ſati/⸗

ant:que cũ a beatꝭ inueniunt᷑:ſemꝑ tamęg
deſiderant᷑:⁊ eſuriem ⁊ ſitim ſine pena e

ſiciunt.id eſt ardenti ſemꝑ deſiderio de/

lectant.Cuiꝰ ſecreta mirabilia videnti/⸗

bus ea ſemꝑ noua ſunt ⁊ mira:⁊ nõ plus
cũ incipiũt videri pariũt ſtupoꝛẽ cernen
cibo:q; poſt mille ãnos ⁊ milies mille Et
cũ angeli ab initio mũdi ea ſoliti ſint vi/
dere.inde hodie nõ minꝰ mirant᷑ ea q; in
bᷣmo die.alioqn dudũ coꝛã angelis aſſi/
duo videndi vſu vileſcerent. Cuiꝰ ↄgni
tioni pᷣterita ⁊ futura:nõ pᷣterita ⁊ futu⸗
ra:ſed pᷣſentia ſunt. Unde nõ diem iudi/
cij videbit:⁊ pᷣmũ diẽ ſeculi nõ vidit:ſed
vtrũq; videt.Cuiꝰ pᷣſcientia neminẽ co/⸗/
ad peccanduũ:vt multi erranteſ dicũt
Si eni inquiut pᷣſciuit adam peccaturũ
eſſe:nõ peccare nõ potuit. Ex quo erro⸗
re naſcit᷑ deũ cauſaʒ eſſe peccatiquod ne
phas eſt dicere:⁊ illi tamẽ ſuis vᷣbis alli
gant᷑. Di en qð pᷣſcientia dei habʒ neceſ
ſe eſt fieri:ideo volũtate ppꝛia hõ pecca/
nit:⁊ nõ alia neceſſitate.qꝛ in pᷣſciẽtia dei
fuit vt volũtate ⁊ libero arbitrio:et non
neceſſitate cogente peccaret. Siergop̃
ſcientia dei nõ põt vitari:nõ potuit ho/
mo aliter peccare niſi volũtate:nlła alia
vi cogente:qꝛ ita de/ pᷣſciuit peccaturuʒ
i ergo volũtarie:nõ coact eſt. Gi.n.
nõ coactꝰ eſt ad peccãdũ: potuit ſine du
bio nõ peccare ſi vellet:ideoq; penã me/

ruit:qꝛ nõ inuitꝰ peccauit: alioqn a deo

pꝓpenã moꝛtꝭ nõ ſuſciꝑet. Cuiꝰ locutio eſt
occulta inſpiratio:qua mẽtibo ſuã volũ/
tatem ⁊ ſuã veritatẽ inuiſibiliter oñdit:
quã videndo angeli ꝑ oĩa deo obediunt.
Cuiꝰ laus eſt qua electos laudabit.ma
nifeſtatio qua ſuoꝝ electoꝝ bona oĩbus
monſtrabit.aſſidua autẽ laus qua electi

eum laudabũt eſt admiratio eiꝰ ꝑennis.
Nuimiro modo nõ tpꝑe pceſſit mũduʒ ⁊
tempꝰ. Nulliꝰ eniʒ hoꝛe ſpacio fuit ante

mũdũ:⁊ tñ ſemꝑ erat ſine initio. Nõ enĩ
erat tempꝰ an tempꝰ.Cempꝰ aũt cũ mũ
docreatuʒ eſt. Di igit᷑ tempꝰ ab initio
mũdi cepit currere:ante mũdũ factuʒ nõ
erat. Ideoq; nullo tpe:vt pᷣdiximꝰ:pceſ⸗
ſit deus tꝑa ⁊ mũdi eis coeuũĩmo pau

lo eis pꝛioꝛẽ:eiꝰ enĩ motu ceperũt curre/

re Quicqͥd mouet᷑ ſuũ motu pᷣcedit In/
effabili eternitate pᷣceſſit deꝰ mũdũ:non

tꝑe:cuiꝰ cꝑs ante mundũ nõ erat. Cuiꝰ

lux tenebꝛas depellit ignoꝛãtie.cuiꝰ ali⸗

qua nticula:hecom̃ia ͥ dixim? vᷣa ⁊ cer
ta eſſe cognoſcimꝰ. Eadẽ luce meliꝰ eſſe

verũ qᷓ; falſuʒ videmꝰ:⁊ tñ peius eſſe ve
rũ malũ:vł verũ pctm̃:q; falſuʒ malũ vł
falſum pctm̃.nõ qꝛ veꝝ eſt: ſed qꝛ maluʒ
vł pctm.ſed iõ malũ vł pctm̃ eſt.qꝛverũ
malũ vl pctm̃ eſt. Aliter enĩ nõ poſſet eſ
ſe malũ vel pctm̃.falſum eni malũ nõ eſt
malũ.vt falſum argetũ eſt. Poteſt aliqͥs
dicerea veritate malũ vł pctm exoꝛtum
eſſe:vł factũ:⁊ quodãmodo opꝰ eſſe veri
tatis malũ:qð oĩno falſuʒ eſt.Om̃e eniʒ
veꝝ inqntũ veꝝ:bonũ eſt:⁊ averitate igi
tur eſt eſſe veꝝ:vt ſit malũ vł pctm̃:non
ipᷣm malũ vel petm.aliud nãq; eſt ißum
malũ:aliud veꝛũ eſſe illud. Quãuis igit᷑
ipᷣm malũ bonũ nõ eſt:bonũ eſt tñ veruʒ
eſſe vt ſit ilud. Niſi eni bonũ eſſet eẽ ma

luz: mullo mõ ſineret deꝰ illud fieri Oul

ta quippe bõa demat om̃ipotens facit:
vt de adulterio hoĩum bonos foꝛmat et

facit hoĩes. Si vero quadã lucis ꝑticu

la quaſi ꝑ anguſtas rimas infuſa: hec et
alia que nouimꝰ vera eſſe cognoſcimus:
quali ⁊ quãta luce ſapiẽtie ⁊ ſciẽtie illic
illuſtrabimur.vbi ipᷣm ſolem veritat fa/
cie ad faciẽ videbimus.id eſt certa et ve/
ra ſapiẽtia cognoſcemꝰ. Cuius pᷣſentia
ſimiles ei facit pᷣſentes.Qui enĩ vere ſa⸗
pientie.vere pulcritudini.vere eternita/

ci adherebit.ſapiẽs vtiq; ⁊ pulcer ⁊ eter
nus erit. Sic enĩ abſentia eiꝰ diſſimiles
omnino ei facit. Cuiꝰ eternitas ſine ini/
tio ⁊ ſine fine eſt Si enĩ eſſet tempus qñn
non eſſet:quis euʒ faceret?: Ipſeeſt ſolus
deus. T ante ipᷣm alius deus non erat:nõ
eſt nec erit. Non ſeipᷣum creauit:cum ni/
hil ſeipᷣum creat Qua enĩ potentia qͥ om
nino nõ eſſet ſeipum faceret: Reſtat igi/
tur ꝙ oĩno non eſt factus deꝰ. Cuʒ ergo
nullo modo deus factꝰ eſt: ſine initio an
te omnia erat. Quicquid enim factuʒ eſt

habet initium:⁊ quicqͥd initiũ habet ſi⸗/

ne dubio factũ ẽ: nõ ab alio:niſia deo nõ
ſfacto:ſed omia faciente. Cuiꝰ ſcientia ſi

ne vlla varietate cognitionis:⁊ ſine vllo
viſu huc ⁊ illuc vniuerſalẽ varietatẽ om
niũ creaturarũ:angeloꝛũ:hominũ:ſtella
rũ:arenaruʒ:capilloꝛũ:verboꝝ:cogitati
onũ:momentoꝝ omniũ ſimul ⁊ ſemel cõ

pꝛehendit ⁊ ĩtelligit. ons igit᷑ ⁊ oꝛigo

om̃is ſcientie deꝰ eſt.quẽ quãto plus qͥs

bibet tanto plus ſitiet: Incõparabiliter
ergo totiꝰ mũdi regnũ:vt ſupꝛa diximꝰ:
⁊ ſi eternũ eſſet:pᷣcellit ſocietas angeloꝛũ

2⁊ ſanctoꝝ:⁊ pᷣſenti ipᷣius dei adeſſe viſio

ni. In cuiꝰ viſione trina ſcientia naſcit᷑.
id eſt homo qͥ cernit:⁊ deꝰ qui cernitur:
⁊ ceteri om̃es om̃ia videbũt ⁊ intelligẽt

Sicut enĩ ꝑ ſpeculũ vitreũ trina nob vi

ſio adminiſtrat᷑.qꝛ noſipᷣos: ⁊ ipᷣm ſpecu

lum:a quicqͥd pᷣſens adeſt videmꝰ. Sic

ꝑ ſpeculũ diuine claritatis ⁊ ipᷣm deũ vt
eſt videbimꝰ qntũ poſſibile eſt creature:
⁊ noſipᷣos:⁊ ceteros vera ⁊ certa ſcientia
cognoſcemꝰ. Tunc abdita creaturarũ ⁊
ipᷣius infemi videndo deũ videbimus.
Tüc iuſtis manifeſtũ erit quõ deꝰ eſt in
uiſibilis incõꝑabilis ſine initio: ⁊ ſine ſi
ne ante om̃ia.Quicqͥd intereſt int᷑ naſci:
qð ad filiũ ꝑtinet:⁊ ꝓcedere qð ad ſpiri/
tüſea encrlkexceprocyrn. ex vno natuſ ſit
alter ex duob ꝓceſſit.Et quõ pater non
pceſſit filiũ temꝑe ſed oꝛigine.nec ſpũm
ſanctũ: Et quõ omia dei vnũ ſunt ĩ deo:
excepto qð ad relationẽ ꝑtinet. Nam ſa/
pientia ⁊ veritas dei:⁊ eternitas non di

uerſa ſunt int᷑ ſe:ſed vnũ ſunt ſicut ⁊ om
nia. Sapiẽtia enĩ dei nõ magꝭ ſapientia

q; veritas eſt.⁊ nõ mag veritas eſt q; ſa
pientia:qᷓ; eternitas:q; cetera dei omnia

Unũ eni ſunt in deo:⁊ nõ ſolũ hec in᷑ſe
eadẽ ſunt in deo:ſed nõ aliud ſunt q; iſße

deus. Et quõ mũ dus erat in deo:ante/
q; in ſeipᷣo eſſet nõ mũdus ſed deꝰ.Et q̃/

modo vbiq; totꝰ ſine loco. magnus ſine

qntitate.bonꝰ ſine qualitate.Et quomõ
omia penetrat mũda ⁊ immũda ſine ſui
pollutione.SGi enĩ lux iſta viſibilis om
nia loca illuſtrat ⁊ ſterquilinia etiã pene

nto magis de q eſt inuiſibilis ⁊ incõ/
mutabilis lux:omia penetrat regit ſuſti
net circundat illuſtrat ſine vlla mutatio

ne vel pollutione:nõ ſolũ celeſtia ⁊ terre

quattuo 4
ti ſe ſubito obtulerũt.ſcilicet lectio.me/
ditatio. oꝛatio ⁊ ↄtemplatio. NHec eſt ſca
la clauſtraliũ qua de terra in celũ ſuble/
uantur:gradib diſtincta paucis:imenſe
tamẽ ⁊ incredibib magnitudis.Cuiꝰ ex
aca iniir qui trema pars terre innixa eſt: ſuꝑioꝛ vero
tat ſine ſui fetoꝛe:⁊ ſine ſui pollutione: nubes penetrat: ⁊ ſecreta celoꝛũ rimatur
DNi gradus ſicut nominibus ⁊ numero
ſunt diuerſi:ita oꝛdine ⁊ numero ſunt di
ſtincti. Quoꝝ ppꝛietates ⁊ officia dem
ſingula qͥd circa nos efficiant:quõ inter

ſtria: ſed infernalia? Tũc erit electis dei

trina viſio.id eſt coꝛpalis qua coꝛꝑa cer

nentur quoꝛundã ſplendẽtia vt ſol:quo
rundã vt luna:alioꝝ vt ſtelle Et ſpualis

qua ſimilitudies coꝛpoꝝ in ſpũ nõ falla

ci fantaſia inſpiciẽt:qua viſiõe etiam bo

die fruunt᷑ ſpũs iuſtoꝛũ poſt coꝛpoꝛum

clauſtra.Et viſio intellectualis:qua pu
ro mentis oculo in ſpũ deũ videbũt:⁊ ſu
as anias ⁊ vᷣtutes intimas:⁊ ſpũs ange
licos.Tunc duplices deo acturi ſũt gra

tias videlicʒ ꝓ ſua liberatione a ꝑpetua

damnatiõe:⁊ pꝛo bonoꝝ ineffa bili retri

butione. CTunc cõmunis omniũ reus et
hoſtis diabolus in ↄſpectu omnium ele
ctoꝛũ dei damnabit᷑. Cniꝰ damnatio in

tolerabilis pena delectabile ſpectaculuʒ
pᷣbebit electis. Tũc ardentiſſimo amoꝛe

liberatoꝛẽ ſuũ ⁊ omniũ bonoꝝ datoꝛem
amabũt:⁊ ſine fine ſine faſtidio clamoꝛe
coꝛdis laudabũt deũ om̃ipotenteʒ beni⸗
gnuʒz ⁊ miſericoꝛdẽ. Cui eſt honoꝛ ⁊ glo

ria nũc ⁊ ꝑ omia ſecula ſeculoꝝ Amen.

ſis de triplici habitaculo liber explicit.

EKiuſdem Diui Auguſtini epi Hip/
ponenſis Scale paradiſi liber incipit

Wm die
quadã coꝛꝑali ma
nuuz laboꝛe occu/
patus de ſpiritua/
lis hoĩs exercitio
cogitare cepiſſem.

puales gradus animo cogitã

Unrofvp

Cnieißedi⸗
fpluen
Gepdc
Tadd
ſlſoläͤch
mMaſticnt⸗

r Conti

ite ia
itpe
Contiplmne
Gnnone O
Mldemnule
deth
nihldeä
ſuaneet
Adatin
Gania dil
Potet nia
neumerte
nenirepo
deſcenbe
Edeidian
mupfnitti
fiunioco
nuehlien
nlaerf
ſtrnöh
7200⸗

i (en
Eagtſi,
dle Erſzil
inſpä wi
lideninh,
baſaapuun
bnh
aiſchidtſn
netſisnngt
Nsamſign
enespen
irſhb m
bomnüfenset
monniume
dbdammanoin
bleſpecnal
mrimommoe
donop dann
ſahoochmor
ſpumnt; n;
c donorn
wula Ann.

copihidon⸗
Mlbagin.

almici
iü

ſe inuicẽ differant ⁊ pᷣemineãt:ſi qͥs dili/
gent inſpiciat.quicqͥd laboꝛis aut ſtudij
ẽderit in eis:bꝛeue reputabit ⁊ faci/
le:pᷣ vtilitatiſ ⁊ dulcedinis magnitudine
Eſt aũt lectio ſedula ſcripturaꝝ cuʒ ani
mi intentiõe inſpectio. Meditatio ẽ ſtu
dioſa metis actio:occulte veritatꝭ noti/
ciã ductu ꝓpꝛie rõnis inueſtigans.Oꝛa

tio eſt deuota coꝛdis intentio in deum:p

malis amouẽdis ⁊ bonis adipiſcendis.
Coõtemplatio eſt mẽtis in deuʒ ſuſpenſe
quedaʒ eleuatio eterne dulcedis gaudia
deguſtans.
Deſcriptio Fſic q̃ttuoꝛ graduũ.
¶Blignatis er
go quattuoꝛ graduũ deſcri/

ptionibo. reſtat vt eaꝝ officia
Lectio inquirit: meditatio in

videam

uenit: of̃o poſtulat:cotẽplatio deguſtat.
Vngde ipᷣe dñs dicit.Querite ⁊ inuenie/⸗

tis:pulſate ⁊ aperiet᷑ vob. Querite legen
do: ⁊ inuenietꝭ meditãdo Pulſate oꝛãdo
⁊ aperiet᷑ vobis ↄtemplãdo.Lectio qua
ſi ſolidũ cibum oꝛi apponit. Meditatio
maſticat ⁊ frangit. Oꝛatio ſapoꝛẽ acqui
rit. Contẽplatio eſt ipᷣa dulcedo q̃ iocũ/

N

ie alteriꝰ: it: inte netrat:
ſingula rimat᷑:attente ↄſiderat ꝙ non di

ſedula meditatio non remanet
xtra:nõ habet aliqͥd in ſuꝑfi/
: pedẽ figit: interioꝛa penetrat:
xit.beati mũdo coꝛꝑe:iſʒ mente:qꝛ nõ ſuf
ficit manꝰ hr̃e innoxias a malo oꝑe:niſi
⁊ pꝛauis cogitatiõibo mũdemur in men
te.Oõð auctoꝛitate ꝓphete ↄfirmat᷑ dicẽ
tis.Quis aſcẽdet in montẽ dñi:aut quii
ſtabit in loco ſancto eꝰ: Innocẽs mani/
bus ⁊ mũdo coꝛde. Itẽ ↄſiderat hãc coꝛ
dis mũdiciã quã optabat idẽ ꝓpheta 4
oꝛans inqͥt vt ſupꝛa. Cogita q; ſollicitꝰ

erat in hac cuſtodia beat iob qͥ dicebat

dat ⁊ reficit Lectio in coꝛtice:meditatio

in adipe.Oꝛatio in deſiderij poſtulatiõe
Contẽplatio in adepte dulcedinis dele/
ctatione.Oð vt expꝛeſſius videri poſſit
vnũ de muli ſupponã exemplum. In le
ctione audio. Beati mũdo coꝛde:quoni
am ipᷣi deũ videbũt.Ecce bꝛeue verbuʒ
ſed ſuaue et multiplex ſenſu. Redeo ſuꝑ
ad paſtũ anĩe:qſi vue miniſtralis ꝙ poſt/
q; anĩa diligenter inſpexit dicit intra ſe:
poteſt aliquid boni eſſe? Redeo ad coꝛ
meum et temptabo ſi foꝛte intelligere et
inuenire potero mũdiciã hanc: pᷣcioſa eĩ
⁊ deſiderabilis eſt res iſta cuiꝰ poſſeſſo/

res dei dicunt᷑. Cui viſio dei q̃ eſtvita e

terna ꝓmittit᷑:.que tot ſacre ſcripture te/
ſtimonijs collaudat᷑. Hoc ergo ſibi ple/

nius explicari deſiderãs incipit hãäcvuã

maſticare ⁊ frangere:eamq; in toꝛculari
ponit:dũ excitat rõem ad inqͥ renduʒ an
ſit:et quõ haberi poſſit hec adeo pᷣcioſa
deſi ap mudiccaas.
fficiũ meditationis.

Pepigi fedus cũ oculis meis ne cogita⸗/
rem quicq; de vᷣgine.Ecce q̃ntuʒ arcta/
bat ſe vir ſanctꝰ.qͥ claudebat oculos ſu/
os ne videret vanitatẽ:ne foꝛte incautui
reſpiceret:quod poſtea intꝰ deſideraret.
Poſtqᷓ; ⁊ hmõi de coꝛdis mũdicia ꝑtra

ctauit:incipit tractare de eiꝰ pᷣmio Ddue

gloꝛioſum:⁊ delectabile eſſe videre faciẽ
deſideratã dñi:ſpecioſaʒ foꝛma pꝛe filiſjs
Poina. iam abiectũ ⁊ vilẽ:non ba
bentẽ ſpeciẽ qua veſtiuit eũ mater ſua:ſ,-
ſtola immoꝛtalitatꝭ indutũ ⁊ coꝛonatuʒ
diademate qͥ coronauit eũ pater ſuus in
die reſurrectiõis ⁊ gloꝛie:die quam fecit
dñs. Cogitat ꝗꝙ in üla viſiõe erit ſatietaf
illa de qua dicit ꝓpheta. Satiabimur
cũ apparuerit głia tua. Uideſne ntum

„

liquoꝛis emanauit ex mima vua: q̃ntus

ignis ex hac ſcintilla oꝛtꝰ eſt: q̃ntuʒ hec
modica maſſa.beati mũdo coꝛde qm̃ ipi
deũ videbũt:in eadem meditatiõe exten
ſa eſt. Ded quantũ adhuc poſſet exten/
di ſi accederet aliqͥs talia exꝑtus. Sen/
tio enim ꝙ puteus altus eſt:ſed ego ad
hec rudis vas in quo pauca haurirẽ vix
inueni. His anima facibuſ inflammata:
his mactata deſiderijs:fracto alabaſtro
ſuauis vnguenti pꝛeſentire incipit: non
de guſtu ſed quaſi narium odoꝛatu. Ex
hoc colligit q; ſuaue eſt huiꝰ meditatio/
nis ſentire experientiã cuius meditatio/
nem nouit adeo eſſe locfidnz. Wea quid
ſaciet:habendi deſiderio exeſtuat: ſʒ nõ
inuenit apud ſe quomodo habere poſſit.

gquã diſtri

Geala

aquanto plus inqͥrit plus ſitit.duʒ ap/

ponit meditationẽ:apponit ⁊ doloꝛẽ.qꝛ

nõ ſentit dulcedinẽ quã in coꝛdis midi

cia meditatio eſſe monſtrat ſʒ nõ pꝛeſtat

Hõ eniĩ eſt legent atq; meditantis hanc

ſentire dulcedinẽ:niſi data fuerit deſuꝑ.
egere enĩ ⁊ meditari tam bonis qᷓ; ma

lis cõmune eſt. Et ipᷣi philoſophi genti
um in q̊ ſumma veri boni ↄſiſteret inue/

nerũt:ductu rõnis. Sed qꝛ cũ deum co

gnouiſſent nõ ſicut deũ gloꝛiſicauerunt:

ſed de ſuis virib pᷣſumẽtes dicebãt.lin
guã noſtrã magnificabimꝰ. labia noſtra

a nobᷣ ſunt:nõ meruerũt ꝑciꝑe qð porue cctũ

rũt videre.Euanuerũt in cogitationib⸗
ſuis.⁊ eoꝝ ſapiẽtia deuoꝛata eſt quã eis

ↄtulerat humanũ ſtudiũ diſcipline:ꝛnon
ſpũs ſapiẽtie:q ſolus dat verã ſapientiã

ſapidã Icʒ ſciaʒ:q̃ cũ alicui ĩeſt: ineſtima

bilis ſapoꝛ iocundat ⁊ reficit. Et de illa

Ddictũ eſt. Sapientia non intrat in mali/

nolam animã. Hoc aũt a ſolo deo eſt. et

ſicut officiũ baptiszandi dñs ↄceſſit mul

tis: poteſtatẽ vero ⁊ auctoꝛitatẽ ĩ baptiſ

mo remittendi pẽta ſibi ſoli retinuit Un

de iohãnes antonomatice ⁊ diſcretiue ð

eo dixit. Hic eſt ꝗ baptiʒat in ſpũſancto

Et de eo poſſumꝰ dicere. Vic eſt qᷣ ſapi/

entie ſapoꝛẽ dat:ſapidã anĩe fac̃ ſcientiã
Sermo ſiqͥdẽ dat᷑ multꝭ.ſapiẽtia pauq:
quã diſtripuit dñs cui vult ⁊ qũo vult.
fficiũ oꝛationis.

Igens oũt ani
ma qad deſideratã cogitatõis
periẽtie dulcedineʒ ꝑ ſe non

poſſit attingere:⁊ nto magꝭ ad coꝛ altũ
cccedit:tanto magꝭ exaltet᷑ deꝰ: humili/

at ſe ⁊ fugit ad oꝛõnem dicẽs. Dñe qͥ nõ

videris niſi a mũdis coꝛdiba: inueſtiga/
niſlegendo:meditãdo q̃ſiui quõ hr̃i poſ/
ſit vera coꝛdis mũdicia. vt ea mediante

vł ex media parte poſſem te cognoſcere.
Ouerebã vultũ tuũ dñe. vultũ tuũ dñe
querebã.Diu meditatꝰ ſuʒ in coꝛde meo

in meditatiõe mea exardeſcet ignis et
deſideriũ ampliꝰ cognoſcẽdi te:dũ panẽ
ſacre ſcripture mihi frãgis: ⁊ in fractiõe

panis:in q̊ magis cognitꝰ es. Et q̃ntuʒ

plus te cognoſco plus te cognoſcere de⸗

radiſi

ſidero: nõ iã in coꝛticelittere ſed in ſenſu

experientie. Nec h̊ peto dñe ꝓptermeri

ta mea ſed ꝓ tua miſericoꝛdia. Fateoꝛ ei
qꝛ indigna ⁊ peccatrix ſum:ſed catellie/
dunt de micis q̃ cadũt de mẽſa dñoꝝ ſu
oꝛũ.Da mihi dñe arram heredita futu
re ſaltẽ guttã celeſtis pluuie:qua refrige
rem ſitim meã:qꝛ amoꝛe ardeo.
¶ Officium contemplationis.

JIs buiuſmo

di ignitꝭ eloquijs ſuũ inflãmat
deſideriũ ſicut oñdit ſuum affe
cctũ. His incantatiõibo aduocat ſpõſum
Dñs aũt cuius oculi ſuꝑ iuſtos ⁊ aures
eiꝰ nõ ſolũ ad pᷣces:ſed ipas pᷣces eoꝝ nõ
expectat donec ſermonẽ finierint:ſed me
diũ oꝛõnis curſum interrũpens feſtinuſ
ingerit ſe:⁊ anĩe deſiderãti feſtinꝰ occur/
rit celeſtꝭ roꝛe dulcedinis circũfuſus:vn
guentis optimis delibutꝰ: aĩam fatiga/
taʒ recreat:eſurientẽ reficit: aridã impin
guat. facit eã terrenoꝝ obliuiſci. Imme
moꝛ ſui mirabilit᷑ foꝛtificando viuiſicãſ:
2æ inebꝛiando ſobꝛiã reddens Et ſicut in
qbuſdã carnalibs officijs adeo vincitur
camalis ↄcupiſcẽtia ꝙ oẽm vſum rõnis
amittit: ⁊ fit hõ quaſi totꝰ carnalis. Ita
merito in hac ſuꝑna ↄtemplatiõe ita ↄſu
munt ⁊ abſoꝛbent᷑ camales mot ab ani
ma: vt in nullo caro ſpiritui ↄtradicat.et
homo quaſi totus ſpũalis.

Dñe quõ ap
pares qñ hec facies:et q8
Rſignũ aduentꝰ tui: Nũqd
huiꝰ ↄſolationis ⁊ leticie teſtes ⁊ nuncij

ua eſt antipbꝛaſis iſta:⁊ ſignificatio inu
ſitata. Que eĩ ↄuentio ↄſolatiõis ad ſu/
ſpiria:leticie ad lachꝛymas: ſi tñ iſte di/
cende ſunt lachꝛyme:⁊ nõ potiꝰ roꝛis in
terior ſuꝑinfuſi ſuꝑfluẽs abũdãtia ⁊ in
terioꝛis ablutionis indiciũ: ⁊ exterioꝛis
purgamẽtũ. Ut ſicut ĩ baptiſmo puero
rũ ꝑ exterioꝛẽ ablutionẽ ſignificatur ⁊ fi
gurat᷑ interioꝛ aĩe ablutio:ita h̊ exterio/
rẽ ablutõeʒ ĩterioꝛ pᷣcedit purgatio O fe
lices lachꝛyme:perãs macule interio:

a ſpuſſancti ad aiam venient.

ſunt ſuſpiria et lachꝛyme. Di ita eſt:no /

coun
tellgüt

(rrhato.
knid

rmrſäite
die n
nada mn
Elunſgt nii⸗
nN idig
mmepuinn
.
huuine
Mufüinling
moid,ſunaſt

Padoetön

Cpikostgune
ocgeſi
efnicrurtane
rüpons ſctnnl
gin etn oaun,
niiee
Waiumſtig,

P äin

Wvila In
Sewwoviudi
ndons biun
Kcis kCnui
poin in inn
amis1
sna donl
iulzandcnd
Hüzls.
4 fumyeni

Intum ad vnionẽ. eddit᷑ ca
ſa quare ſpũſſancti feruoꝛ animã aliqn/

4
“

tur. Beati q; ſic luget qꝛ ridebitis. in la

chꝛvymis agnoſce o aĩa ſponſuʒ tuũ am/

plectere deſideratũ.Nuc toꝛrete tevolu
prtatis inebꝛia:ſuge ab vbere ↄſolatiõis
eiꝰ lac ⁊ mel. Hec ſũt mũda munuſcula
12 ſolacia qᷓ dedit tibi ſpõſus tuꝰ: gemitꝰ
ſczʒ ⁊ lachꝛyme. Adducit tibi potuʒ his
lachꝛymis ĩ mẽſura. He lachꝛyme ſũt ti
biſ panes die ac nocte:panes vtiq; cõfir/
mantes coꝛ hoĩs:
fauuz. Qdñe ſi

⁊ dulcioꝛes ſuꝑ mel et

α

qͥd hupꝰ ſecreta colloquia ꝓferimꝰ ĩ pub
licũ: Cur in carnales affect' vbis cõmu

nib conamur expmere: Inexꝑti talia ũ

intelligũt in libꝛo experiẽties ipᷣa do/

cet vnctio. Aliter aũt littera exterioꝛ nõ
ꝓgeſt quicq; legenti. Modicuʒ ſapida ẽ
lectio exterioꝛis lr̃e:niſi gloſam ⁊ interi/
oꝛẽ ſenſum ſumat ex coꝛde. o re

manet anĩa ſpũſſcti feruoꝛe diſcedente.

AMnia diu pꝛo
traximꝰ ſermonẽ. Bonũ eĩ
erat nos hic eſſe cũ petro et

iohanne cõtemplari głiam ſponſi:⁊ diu

manere cũ illo. Sʒ vellem hic fieri non

duo nõ tria tabernacula: ſed vnũ in quo

eſſemꝰ ſimul:⁊ ſib delectaremur. Sed vt
dicit ſponſus dimitte me. Jam eni aſcẽ/
dit auroꝛa:iam lumẽ gr̃e ⁊ viſitationem
quã deſiderabas accepiſti. Data ò bñdi
ctione.moꝛtificato neruo femoꝛis:⁊ mu

tato noĩe de iacob in iſrael: pauliſper ſe/

cedit ſpõſus diu deſideratꝰ:cito elapſuſ

Bubtrahit ſe tam a pꝛedicta viſiõeq; a
dulcedine ↄtemplatiõis.manet tñ pᷣſenſ

ãqntuʒ ad gubernationæ: qntũ ad gloꝛiã:
Hic reddit᷑ cau/

Ed ne timeas
o ſponſa.ne deſperes. ne exi/

ſtimes te contemni ſi pauliſ/
per tibi ſubtrahit ſponſus faciem ſuam

a deo deſera

eeüũ ipᷣe tñ
tro:nunq; potes eũ latere. Habet etiam
circa te nuncios ſuos ſpũs q̃ſi ſagaciſſi/
mos exploꝛatoꝛes:vt vident quõ abſen
te ſponſo ↄuerſeris:et accuſent te coꝛam
ſpo ſi aliqua ſigna laſciuie ⁊ ſcurrilitatii
in te dephengerint:zelotypꝰ eſt ſponſus

LVII

Omnia iſta cooꝑant᷑ tibi in bonum:⁊ de
acceſſu ⁊ receſſu lucrũ acquiris:tibi ve/
nit:tibi ⁊ recedit. Uenit ad ↄſolationeʒ:
recedit ad cautelam:ne magnitudo cõſo

lationis extollat te:ne ſi ſemꝑ apud te ſit
ſponſus incipias contemnere ſodales.et

hanc continuã viſitationẽ non iam gra/
tie attribuas ſed nature. Hanc autẽ gra

tiam cui vult ⁊ quãdo vult ſponſus at/
tribuit.non iure hereditario poſſidetur.

Uulgare pꝛouerbiũ eſt:ꝙ nimia famili/

aritas parit cõtemptũ. Recedit ergo ne
foꝛte nimis aſſiduus ↄtemnat᷑ et abſens
magis ðeſideret᷑:deſideratꝰ auidiꝰ que/

ratur:diu queſit tandẽ grati inueniat᷑
Pꝛeterea q eſt pᷣſens vita: que reſpectu

future gloꝛie:que reuelabit᷑ in nobis:eni

ginatica eſt: qᷓ nũc ex ꝑteↄgnoſcimꝰ. Hã
hic ciuitatẽ manentẽ nõ habemꝰ:ſed in/
quirimꝰ futurã.Ne ergo exilium depu/
temus ꝓ patria:arraʒ pꝛo pꝛecij ſumma:
venit ſponſus ⁊ recedit viciſſim:nũc cõ
ſolationẽ afferens:nunc vniuerſum ſta/
tum noſtrũ in infirmitate commutans.

pauliſper nos ꝑmittit guſtare quaʒ ſua/

uis eſt: ⁊ anteq; plene ſentiamꝰ ſe ſubtra
hit: ⁊ ita quaſi alis expanſis ſupꝛa nos

volitans ꝓuocat nos ad volanduʒ. qua
ſi dicat.Ecce parũ guſtatis: ſum dulò:

ſed ſi vultis plene ſaturari hac dulcedi/
ne. currite poſt me in odoꝛẽ vnguentoꝝ
meoꝝ hũtes ſurſum coꝛda:vbi ego ſum

in dextra dei patris:vbi videbitꝭ me nõ

ſpeculũ in enigmate:ſed facie ad facie:
⁊ vbi plene gaudebit coꝛ veſtrũ.⁊ gaudi

um veſtrũ nemo tollet a vobis.

¶ Lung de diligentia anime ne omnino
tur.

Ed caue tibi o
ſponſa quõ auertat ſe ſpoſus
Nõ longe ahijt. et ſi nõ vides
videt te.plenꝰ oculis ante ⁊ re/

iſte: ſi foꝛte aliuʒz amatoꝛem acceperis:ſi

2
2

Gcala paradiſi

alijs placereſtudueris. ſtatim diſcedet a

te:⁊ alijs adherebit adoleſcentulis:deli

catus eſt ſpõſus iſte.nobilis ⁊ diues eſt:
ſpecioſus foꝛma pᷣ filjs hominũ.⁊ ideo

nõ niſi ſpecioſaʒ dignat᷑ habere ſponſaʒ

Si viderit in te maculã ſiue rugam.ſta/

tim auertet oculos. Hullã enĩ immũdi/

ciam põt ſuſtinere. Eſto ergo caſta. eſto

verecunda ⁊ humilis: vt ſic a ſpõſo tuo

merearis frequenter viſitari. Timeo ne
diutius detinuerit nos ſermo iſte.ſʒ ad

hec compulit me materia ſterilis ꝑiter ⁊
dulcis:quã ego nõ ꝓtrahebã ſpontane/

us:ſed neſcio qua eius dulcedine trahe/
inuitus.

Officia ⁊ effectus ſinguloꝛũ graduũ

(bper repetitionem.

Cergo que dif

fuſius dicta ſunt ſimul iũcta vł
enita meliꝰ videant᷑.pꝛedictoꝝ
ſummã recapitulãdo colligamꝰ: ſicut in
pᷣdictis exemplis pᷣnotatum videri põt:

quõ pᷣdicti gradꝰ cohereãt ⁊ ſicut tꝑali/

ter ⁊ cauſaliter ſe pcedant.Lectio em q̃ſi
fundamentũ:pᷣma occurrit: ⁊ data mate
ria mittit nos ad meditationẽ. Medita

tio vero quid appetendũ ſit diligentius
inqrit: ⁊ qſi effodiens theſaurũ inueit et

oñdit.Sed cũ ꝑ ſe obtinere non valeat

mittit nos ad oꝛationẽ.Oꝛatio ſe totꝭ vi

ribo erigit vbi repperit theſaurũ deſide
rabilem:ↄtemplatiõis ſuauitatẽ.hec ad

ueniens pᷣdictoꝝ triũ laboꝛẽ remunerat

du celeſtis roꝛe dulcedinis animã ſitien
tem inebꝛiat. Rectio ergo eſt fᷣm exteri/

us exercitiũ. Meditatio ſᷣm interius in

tellectũ.Oꝛatio ſᷣm deſideriũ. Contem/

platio ſuꝑ oẽm ſenſum. Pꝛimꝰ gradꝰ eſt

incipientiũ. Scðs eſt ꝓficientiũ. Terci
us ẽ deuotoꝝ. Quartꝰ beatoꝝ. Hi autẽ
gradus ua cathenati ſunt: ⁊ vicaria ope

ſibiinuicẽ deſeruiũt.ꝙ pᷣcedẽtes ſine ſub

ſequẽtib: aut paꝝ aut nihil pꝛoſint. Se

quẽtes vero ſine pᷣcedentibo aut raro aut

nüuq; ꝓſũt. Quid enĩ ꝓdeſt: lectiõe cõti/
nua tempꝰ occupare:ſanctoꝝ geſta ⁊ ſcri

pta legendo tranſcurrere.niſi ea maſticã

go ⁊ ruminãdo:ſucũ bibamꝰ ⁊ tranſglu
tiendo vſq; ad coꝛdis intima trãſmitta/

h.

„

mus: vt ex his diligenteroſideremꝰ ſta/
tũ noſtrũ:⁊ ſtudeamꝰ eoꝛum opa agere:

quoꝝ facta cupimꝰ lectitare? Sed quõ
bec cogitabimus:aut quõ cauere poteri

mus:mne falſa aut inania quedã meditan

do limites a ſanct patribo ↄſtitutos trã

—82 7 „

ſeamꝰ:niſi pꝛiꝰ circa hmõi aut ex lectiõe

aut ex auditu fueriꝰ iſtructi? Auditꝰ eĩ

quodãmodo ꝑtinet ad lectionẽ. Unð ſo
lemus dicere. nõ ſolũ libꝛos ipos nos le
giſſe quos nobiſipᷣis vel alijs legimꝰ. ſzʒ

etiã illos quos a magiſtris audiuimus.

Utem qͥq ꝓdeſt homini ſiꝑ meditatiões
que agenda ſunt videat:niſi oꝛõis auxi

„

lio ⁊ dei gratia ad ea obtinẽda ↄualeſcat

Omne inquit datũ optimũ:⁊ omne do/
nũ pfectũ deſurſum eſt deſcendens a pa/
tre luminũ:ſine quo nihil poſſumꝰ face/
re:ſed ipᷣe in nobis facit oꝑa:nõ tñ omni
no ſine nobis. Cooꝑatoꝛes quidẽ deiſu
mus.ſicut dicit aplus. Uult ſiquidẽ de
us vt en oꝛemus:⁊ vt ei aduenieti pꝛeſto
lanti ad oſtiũ aperiamꝰ ſinũ volũtatꝭ no

ſtre:⁊ ei ↄſentiamꝰ. Hunc ↄſenſum exi/

gebat a ſamaritana quãdo dicebat. Uo
ca virũ tuũ. Volo tibi infundere gr̃am.

tu applica liberũ arbitriũ.Oꝛationẽ exi

gebat ab ea:cũ dicebat. Tu ſi ſcires do⸗/

nũ dei: ⁊ quis eſt qͥ dicit tibi: da mihi bi

bere: foꝛſitan petiſſes ab eo aquã viuaʒ.
Hoc audito qſi ex lectiõe mulier inſtru/
cta meditata eſt in coꝛde ſuo bonuʒ ſibi

foꝛe ⁊ vtile habere hanc aquã. Accenſa

ergo habẽdi deſiderio:ↄuertit ſe ad oꝛa/
tionem dicens. Domine da mihi hãca/
quam:vt non ſitiam. neq; veniam vnq;
haurire aquam. Ecce auditus verbi do
mini. et ſequens ſuper eo meditatio inci
tauerunt eam ad oꝛandũ. OQuomõ nãq;

eſſet ſollicita ad poſtulandũ.niſi pꝛiꝰ eaʒ

accendiſſet meditatio: Aut quid enĩ pꝛe

cedens meditatio cõtuliſſet.niſi que ap/

petenda monſtrabat ſequens oꝛatio im
petraſſet?: Ed hoc ergo vt fructuoſa ſit
meditatio opoꝛtet vt ſequatur oꝛatiõis
deuotio:cuius quaſi effectus eſt cõtem/
plationis dulcedo.

¶ Hic oſtenduntur omnes hi gradus

ita eſſe ſimul iuncti vt ſint inſeꝑabiles.

ctionen
etfthi
ſnonu
cnocta
pno ine
lo Den
ans tte
hhoftae⸗
aatflie
onegieſa
lcigusN
forphirqe
Oricnu⸗
lenen
ſehiccod⸗
godinlnaß
ptinetlegen
Aerde
Wnonne
wanN
ſeäer
pulline
Gnnm
piunti
buohe
ppelen
iſine
bowoan
chus,is
deſich
Mbuiten
ſaurns d
getegel
Gacner
intercio
nuoer
diſpoluit
donecvie
bams

o tanp

nict dice
cſper
hol
n S
Muihnen
Gldeige

kdſhant,
nSeei
Miurhn

nedi nelen

Ninwen
Nutalani⸗
mi: ult
i nl
Cwröntde
alisrng
Nloneteni,
Enkgüsenri
üuldte
Mtotmedo⸗

mndeen

lpoguntue
open ionni
veileiſr
Uuriancide
ſräwwüe
me Noluncr
zicdecchee
ü Onin
N,
raNi
acniruen
enniairo,
eſuobonid
ani. em
Numnitſenen
edanbitin
naß wminſi⸗

(Fo.

colligere ꝙ lectio ſine meditatio
ne arida eſt. Oeditatio ſine le/
ctione erronea eſt.Oꝛatio ſine meditatõ

ne eſt tepida. Meditatio ſine oꝛatõe in/

fructuoſa.Oꝛatio cũ deuotõe ↄtempla/
tionis eſt acquiſitiua.Cõtemplationis
adeptio ſine oꝛatione aut rara aut mira/
culoſa. Deus em̃ cuiꝰ potentie nõ eſt nu
merus vł terminus.⁊ cuiꝰ miſericordia
ſuꝑ om̃ia opera eiꝰ.quãdoq; ex lapidib
ſuſcitat filios abꝛae.dum duros ⁊ nolen
tes acquieſcere cogit vt velint.Et ita q̃
ſi ꝓdigus.vt vulgo dici ſolet:bouẽ coꝛ⸗
nu trahit quãdo nõ vocatꝰ ſe infundit.
Oð ⁊ ſi quãdo aliquibo legimus conti/

giſſe.vt Paulo et quibuſdã alijs.nõ ta⸗/

men ideo debem?nos quaſi deũ temptã
do diuina pᷣſumere:ſed facere qð ad nos
tinet legere ſcilicet ⁊ meditariĩ lege dei
Dꝛare vel amare ipᷣm. vt adiuuet infir/
mitatem noſtrã ⁊ videat imperſectũ no/
ſtrum. Oõð ipſe docet nos facere dicens.
Petite ⁊ accipietis:querite ⁊ inuenietiſ:
pulſate ⁊ aperiet᷑ vobis. Nunc enim re/
gnum celoꝛũ vim patitur ⁊ violenti ra/
piunt illud.Ecce ſi gratis diſtinctioni/

bus perfici poſſunt pꝛedictoꝝ graduuʒ
ꝓpꝛietates quomodo ſibi cohereant et

quid ſinguli in nobis efficiant. Peatus

homo cuiꝰ animꝰ a ceteris negocijs va⸗/

cuus.his quattuoꝛ gradibo verſari ſem
er deſiderat. qui venditis vniuerſis q̃

habuit emit agrum illũ in quo latet the
ſaurus deſiderabilis.ſ.quia notate ⁊ vi

dete qꝛ ſuauis eſt dominꝰ:qui in pꝛimo

gradu exercitatus.in ſecũdo circũſpectꝰ

in tercio deuotꝰ.in quarto ſupꝛa ſe leua
tus per has aſcẽſiones quas ĩ coꝛde ſuo
diſpoſuit aſcẽdit de virtute in virtuteʒ:
donec videat᷑ dominꝰ dominoꝝ in ſyon.
Beatus quiĩ hoc ſupᷣmo gradu vel mo

dico tempoꝛe cõceditur manere.ꝙ vere
poteſt dicere.Ecce ſentio gratiã domini

ecce cũ petro ⁊ iohãne contemploꝛ.ecce
cũ iacob plerũq; rachel amplexibo dele/

ctoꝛ. Sed caueat ſibi iſte ne poſt contẽ/

plationem iſtam qua eleuatus fuerat vſ
qᷓ; ad celos inoꝛdinato caſu coꝛruat vſq;

X biſ poſſinnuſ

ad abyſſos:nec poſt facta viſitatione ad

laſciuos mũdi actus ⁊ carnis illecebꝛas
conuertat᷑.Cum vero mentis humane

acies infirma veri luminis illuſtrationẽ
diutius ſuſtinere non poterit.ad aliquẽ
trium graduũ per quos aſcenderat leui

ter ⁊ oꝛdinate deſcẽdat.⁊ alternatim mo
do in vno:modo in altero:iam in alio ᷣm

motũ liberi arbitrij pꝛo ratõneloci ⁊ tẽ᷑/

poꝛis demoꝛet᷑:tanto iam deo vicinioꝛ
quãto a pᷣmo gradu remotioꝛ.Sʒ heu
fragilis ⁊ miſera humana cõditio.Ecce

ductu rationis ⁊ ſcripturaꝝ teſtimonijſ

aperte videmꝰ in his quattuoꝛ gradib
bone vite perfectionẽ contineri.⁊ in his

ſpiritualibo bonis hominiſ exercitiũ de

bere verſari. Sed quis eſt hic ⁊ laudabi

mus eũ: Uelle multis adiacet:ſʒ pꝛofice

re paucis. Et vtinã de iſtj pauc eſſemꝰ.
Quattuoꝛ cauſe retrahut nos ab his

Wnt out quat
tuoꝛ cauſe que retrahunt nos
plerũq; ab iſtis gradibo.ſcilicʒ
meuitabilis neceſſitas.honeſte actõnis
vtilitas.humana infirmitas.mundialiſ
vanitas. Pꝛima excuſabilis:ſecũda tole
rabilis:tercia miſerabilis:quarta culpa
biliſ. Cur culpabiliſ: Illis em quos hu

iuſmodi cauſa a ſancto ꝓpoſito retrabit

melius erat gloꝛiã dei nõ cognoſcere:q;

poſt agnitã retroire. Quã ſibi excuſatio
nem habebit ð peccato:? Nã iuſte poteſt

dicere dominꝰ.Quid debui tibi facere ⁊
nõ feci. Non eras ⁊ creaui te:peccaſti et
dyaboli ſeruum te feceras ⁊ redemi te:in
mundi circũitu cũ impijs currebaſ⁊ ele
gi te:dederã tibi gratiã in cõſpectu meo
⁊ volebã facere apud te manſionẽ:tu ve/
ro deſpexiſti me:⁊ nõ ſolũ ſermões meoſ
ſed meipᷣm pꝛoieciſti retroꝛſum ⁊ ambu/
laſti poſt cõcupiſcẽtigas tuas. Vʒ o deꝰ
bone ſuauis ⁊ mitis.amicus dulcis:cõ/⸗
ſiliarius pꝛudens:adiutoꝛ foꝛtis:q; ina
nis:q; temerarius eſt qui te abijcit:qui
tam humilẽ tam mãſuetũ hoſpitẽ a ſuo
coꝛde repellit.O q; ifelix ⁊ damnoſa cõ

mutatio creatoꝛẽ ſuũ abijcere.⁊ pꝛauas
noxiaſq; cogitatões recipere.illud etia 3

De duodeciʒ abuſionũ gdibus

ſecretũ cubile ſpũſſancti ſecretuz coꝛdis
qð pauloante celeſtib gaudijs intende/⸗
bat:tã ſubito immũdis cogitationib ⁊

peccatis tradere conculcanduʒ. Adhuc
in eodẽ calent ſponſi veſtigia:⁊ iã intro/

mittunt᷑ adultera deſideria. Male cõue
niens:indecoꝝ:aures que modo audie/
runt verba que nõ licet hominiloòqͥ.tam

cito inclinari ad fabulas ⁊ detractiones

audiẽdas.oculos qͥ ſacris lacrimis mo/
do baptiſati erant repẽte cõuerti ad vi/
dendas vanitates:linguã ꝗᷓ modo dulce
epithalamiũ decantauerat: que ignitis
perſuaſionis eloquijs ſuis cũ ſponſo re
cõciliauerat ſpõſam: ⁊ introduxerat eã ĩ

cellã vinariã: iteꝝ cõuerti ad vana eloâa

ad ſcurrilitates:ad ↄcinnandũ doloſ:ad
detractiones. Abſit a nobis dñe. Sed
ſi foꝛte ex humana ĩfirmitate ad talia di
labimur.nõ ideo deſperemꝰ:ſed iterũ re/
curramus ad clementẽ medicũ:qui ſuſci

tat de terra inopem ⁊ erigit de ſtercoꝛe

pauperẽ.⁊ qui nõ vult moꝛtẽ peccatoꝛiſ

iteꝝ curabit ⁊ ſanabit nos. Jam tempꝰ

eſt vt epiſtole finẽ imponamꝰ. Oꝛem er

go deũ vt impedimẽta que nos ab eius

cõtemplatione retrahũt in pᷣſenti nobis
mitiget:in futuro nobis penit auferat.
qui per pᷣdictos gradꝰ de virtute in vir/
tuteʒ nos perducat:donec videamꝰ deũ
deoꝝ in ſyon. Ubi electi non guttatim.

nõ interpolatim percipient diuine ↄtem

plationis dulcedinẽ:ſʒ toꝛrẽte volupta/

tis indeſinẽter repleti habebũt gaudiuʒ

qd nemo tollet ab eis.⁊ pacẽ incõmuta/⸗
bilem:pacẽ in idipſum.

Dini Auguſtini epiſcopi hipponen
ſis ſcale paradiſi ſinis. “

¶ Sancti auguſtini epiſcopi hipponẽ
ſis de duodecim ahbuſionũ gradibus li
bellus. Aut beati Ugonis de ſancto vi
ctoꝛe vt verius. ôòMBW

Babiens ſine operiby.
Sener ſine religine.
Agdoleſcens ſine obedientia.

5

Diues ſine elemoſina.
Femina ſine pudicicia.
Dominus ſine virtute
Chꝛiſtianꝰ contentioſus
Pau per ſuperbus
Rex iniquus
Epiſcopus negligens
Plebs ſine diſciplina
opulus ſinelgazeR
dis duodecim abuſiuis ſuffocat᷑ iuſti/

cia. Pec ſunt duodecim abuſiua huiꝰ ſe

uli. per q̃ᷓ ſeculi rota ſi in ũla fuerint de/
cipit. ⁊ ad tartari tenebꝛas nullo impedi
ente iuſticie ſuffragio ꝑ iuſtũ dei iudiciũ
rotatur. ”
Pꝛimꝰ gradus.
Rimus ab
uſionis graduſ:ſi ſine
bonis operib ſapienſ
2 pdicatoꝛ fuerit:q q;

cõplere negligit.Audi

bis diſcrepare cõſpiciunt. Nunq; em̃ fit
efficax pᷣdicantis autoꝛitas:miſi eam eſſe
ctu operis coꝛdi affixerit audientis.pꝛe

ſertim cũ ⁊ ipſe doctoꝛ ſi in vicioꝝꝛ amo/

rem delapſus fuerit:alteriꝰ doctoꝛis me

dicamentũ ſuis vulneribo adhibere par/

nipendit. Ulnde ⁊ ipe domin in euange

lio de doctrina pariter ⁊ bono opere di /

ſcipulos inſtruere volens qualeʒ in his
cautelã haberent admonebat dicẽs. O⸗

ſi ſal euanuerit in quo ſaliet᷑: Hoceſt:ſi
doctoꝛ errauerit a quo iterum doctoꝛe

emendabit: Et ſi lumen qð in te eſt tene
bꝛe ſunt:ipſe tenebꝛe quante erunt: Si

nanq; oculus a videndi officio deſinerit

poꝛeillud miniſteriũ exiget: Ouappter
doctoꝛes cogitent ne amplioꝛi vindicte
ſubiaceãt:ſi plurimis perditionis occa/
ſionem abundantius pᷣſtent. Hã ⁊ ipᷣe ſa
lomon dum multe ſapientie tranſgreſſi⸗/
onem incurrit:totiꝰ ifraelitice plebis re/
gni diſperſionem ſolo ſuo merito p̃ſtitit.
Puib ergo cõmittuntur multa:maioꝛa

perdunt:ſi ñ recte diſpẽſauerint rectoꝛii

ſermone docet:actibꝰ

toꝛeſ em doctrine dicta facere ↄtemnũt:
cũ pᷣdicatoꝛis opera a pᷣdicationis ver/

quis a manu vel a pede vl a reliquo coꝛ

pluscn
Uusui⸗
genopon
nbuſen.
J
ſ
dmultam
mlCunty
gins meb.
unt Pln
undere ſe
1slccliſto
Gianni
cöparedan
Clltoriſuo
bospſen
lodelerun
nbon
Weren
Gnan
ſedorw
poris
teritn
gures
leoi⸗
oot
ſuuuit
chinnn
umort
ſcheſet
hecom
porise
ſtpiſi
opia
gofunn
utgnn
cenme
ibyen⸗
ltusb.
Pphunth
lnoenme
henlee
ſlle⸗
Norin
Mnaf
munn

iglfigki⸗
nchlunb.
utinicei

muh
o gCbſiſoe
openiphial
wefunigt
Ee Nract?
igr Dud
Ge Nordür
cnrenis
inoniien’
ſinntor
minns
nnabbaro/
nich naunge
dond hard
sniguh
cbatdenl,
ſdich hic
un Me
cunin
nun
lofnp ii
rOrr

1

Giwinohee

EnneentqaHn

7
—— . . .

ſui munera que perceperunt. Cui enim
plus cõmittit᷑: plus ab eo exigit᷑. Et ſer
uus qui voluntatem domini ſui intelli/
gens non facit acrioꝛibo flagellis grauio

ribuſq; vindictis vapulabit.
—— ecund“ gradus.

4

ſionis gradus eſt.ſi ſine reli/

cũ multa mẽbꝛa exterioꝛis hominis ve/
teraſcunt vires animi id eſt iterioꝛis ho

minis mẽbꝛa incrementa roboꝛis nõ ca
piunt. Plus enim omnibo religioni ope
ram dare ſenibus cõuenit:quos pꝛeſen/

tis ſeculi floꝛida etas tranſacta deſeruit.
Sicut nãq; in lignis ipᷣa repꝛoba arboꝛ

cõparet:que poſt floꝛes fructꝰ optimos

cultoꝛi ſuo non exhibet.ſic ⁊ in homini/

bus ipſe repꝛobus eſt quẽ flos iuuentu

tis deſeruit:⁊ tamen in ſui coꝛporis ſene
ctute bonoꝝ operum maturos fructus

pꝛoferre paruipendit. Quid enim ſtoli/
dius poteſt fieri.ſi mens ad perfectionẽ
feſtinare nõ contendat.quãdo totiꝰ coꝛ/
poꝛis habitus ſenectute cõfectus ad in/
teritum pꝛoperat: Dum oculi caligant:

aures graniter audiũt:capilli fluunt:fa/
cies in palloꝛẽ mutatur:dentes lapſi nu
mero minuuntur.cutis areſcit:flatꝰ non

ſuauiter olet:pectꝰ ſuffocatur: tuſſis ca/

chinnat:genua trepidant:talos ⁊ pedes

tumoꝛ inflat.etiaʒ homo interioꝛ qui nõ
ſeneſcit his omnibus aggrauatur. Et
hec omnia ruiturã iam iamq; domũ coꝛ
poꝛis cito pꝛenunciant. Quid ergo ſuꝑ
eſt niſi vyt dum huius vite defectus ap/
pꝛopiat:nihil aliud cogitare q; quomo
do future vite aditus pꝛopere compᷣhen
dat᷑:quiſq; ſenex appetat. Juuenibo em̃

incertus huius vite terminus inſtat.ſe/
nib vero cunctis maturus ex hac vita
exitus bꝛeuiter concoꝛdat.Cauende er

go ſunt homini due particule que ⁊ in il

lius came non veteraſcunt:⁊ totum ho/
minem ſecum ad peccandũ trahunt:coꝛ

videlicet ⁊ lingua.Ouia coꝛ nouas ſem
per cogitationes machinari nõ deſinit.
Lin gua impigre loquitur qdᷣcunq; coꝛ
machinariſen erit.

Caueat ergo ſenilis

Ecunqus abu

gione ſenex eſſe ĩueniat᷑. Cui

uinas patres vocant᷑.
te:admonitione:⁊ etate.De patre nanq;
naturali Jacob ad laban loquit᷑. Niſi ti
moꝛ patris mei iſaac affuiſſʒ:tuliſſes oĩa
que mea ſunt. Gente vero pater dicitur
quando dominꝰ ad moyſen de rubo lo/
quebatur.Ego ſum inquiens deus pa/
trum tuoꝝ:deus Abꝛaam:deus IYJſaac:

Ix.

etas ne iſte tuueneſcentes particule totã
ſui armoniã decipiant:⁊ per res ineptas

reliquam coꝛpoꝛis grauitateʒ illudant.

Unicuiq; nanq; cõſiderandũ eſt qͥd eta
ti eminenti dignũ ſit ⁊ hoc agat:qð nec

vitam:nec etatem:nec miniſterium vile

¶ Tercius gradus.

NErcius abuſi
Ponis gradus eſt ſi adoleſcẽſ
line obedientia dephendit᷑:
quo mundus a recto rationis oꝛdine de

H

pꝛauatur. QOualiter nanq;ʒ in ſenectute il
le miniſtrari ſibi ſperabit qui ĩ adoleſcẽ
tia ſenioꝛibo obedientiã exbibere cõtem/
nit:? Unde et in ꝓuerbijs apud veteres
babet᷑. OQ, dominari nequeat qui pꝛius
alicui ſeruitutem pꝛebere denegat.· Pꝛo

pter qð ⁊ dominus ieſus in tempoꝛibui
ſue carnis:dum adhuc ad legitimã eta/

tem doctoꝛis nõ peruenit:obediẽter mi
niſtrationem ſuis parentibus exhibuit.

Sicut ergo in ſenibus ſobꝛietas ⁊ moꝝ

Perketi⸗ requirit᷑:ita etiã in adoleſcenti
bus obſequiũ ſubiectio ⁊ obedientia ri
te debet᷑. Quapꝛopter ⁊ in mandatis le/
gis pꝛimũ in his que qd homines perti/
nent.patris ⁊ matris honoꝛ imperat᷑:qꝛ
ᷓ;uis carnalis pater nõ ſuꝑuixerit:aut
indignus fuerit:alicui tamẽ patri digno

⁊ viuenti:paternꝰ honoꝛ vſq; ad dignaʒ

etatem a fuijs pꝛebendus eſſe oſtendit᷑.

Duattuoꝛ em̃ modis Per ſcripturas di/
oc eſt:natura:gẽ

deꝰ Jacob. Etate autẽ ⁊ admonitone pa

ter dicitur: cũ moyſes ĩ cantico deutero/

nomio loquit᷑. Interroga patrẽ tuum:⁊
annũciabit tibi:maioꝛes tuos ⁊ dicẽt ti/

bi. Oõ ſi ergo naturaliſ pater ſuꝑſtes nõ
fuerit. aut indignꝰ fuerit:admonenti tñ
ſenioꝛi adoleſcentis obedientia pꝛebẽda
erit Quomodo em̃ hbonoꝛatꝰ ĩ ſenectute

2

=

=Sê

apparebit:qͥ diſcipline laboꝛẽ in adole⸗
ſcentia nõ ſuſtinuerit:Qdcunq; em ho/
mo laboꝛauerit:hoc ⁊ metet.Om̃is nan
q; diſclplina in pᷣſenti nõ videt᷑ eſſe gau/

dij ſʒ meroꝛis:poſtea aũt fructũ pacati /
ſimũ exercitatis per eam reddet iuſticie.

Sicut em̃ fructus in arboꝛe no inuenit

in qua pãpinus aut flos pꝛius nõ appa/

ruerit:ſic ⁊ in ſenectute honoꝛem legiti/
mum aſſequi non poterit:qui in adole/
ſcentia diſcipline alicuiꝰ exercitationib⸗
nõ laboꝛauerit.Diſciplina igitur abſq
obedientia qualiter fieri poteſt:Adole/
ſcens ergo ſine obedientia adoleſcens ſi

ne diſciplina eſt. Ouoniã ⁊ ipſa obedien
pengere non poſſe:ipſa rerũ natura oſtẽ
dit. Quid ergo a ratione longius eſt:q;ᷓ

tia que omniũ diſciplinarũ mater eſt ma
gna exercitatõne indiget:que ſui noꝛmã

ſtudij a chꝛiſto domino ſumpſit. qui obe
re illum qui tue ditioni cum dilectione
omnia pꝛebet: Pꝛopter hoc igitur non

aiens patri vſq; ad moꝛte: moꝛtẽ autem
crucis:ignominiã libenter ſuſtinuit.
Quart“ gradaus.

WBartus abu
4ſionis gradus eſt. diues ſi/
vne elemoſina: qui ſupeꝛflua
vſus ſui que cuſtodienda in poſteruʒ re
condit:indigentibo ⁊ nihil habentibo nõ

Ddiſtribuit. per qð efficit᷑ vt dum in terra

queſita diligenti cura cuſtodit:celeſtis

patrie perhennẽ theſaurum amittat.ad

quẽ theſaurum dominꝰ ieſus adoleſcen
tem diuitem qui illü de perfectione ĩter
rogauerat ita reſpondeni inuitauit. Si
vis perfectus eſſe:vade ⁊ vende omnia q̃
habeſ⁊ da pauperib:⁊ veni ſequere me
2 habebis theſaurum in celo. Ouẽ the⸗
ſaurum nullus vnq; hominũ habere po
teſt:niſi qui pauperibo ſolatia pᷣſtat.aut
qui per ſuimet ipſ voluntatem pauper
eſt. Hon ergo doꝛmiat in theſauris ſuis
qð pauperes doꝛmire non ſinit. Diues
nanq; ⁊ ſi multa cõgregauerit:his frui
ſolus nequaq; poterit:quia vniꝰ homi/
nis natura:multis rebus non ſuccurrit.
ODuid ergo ſtultius eſt: ᷓ pꝛopter vniuſ
pominis victũ ⁊ veſtitũ:totã regni cele/

ſtis perdere iocunditatem: eternos in-

feri cruciatus abſq; conſolationis pꝛe
ſtolatione ſubire: Oð ergo aliquando ꝑ
neceſſitatem amittendum eſt: pꝛo eterna

De duodeciʒ abuſionũ gdibus

remuneratione ſ ponte diſtrib unenduʒ eſt
Omnia em̃ que vident᷑ tempoꝛalia ſunt
que autem non vident᷑ eterna ſunt.Quã

din nanq; tempoꝛales ſumꝰ:tempoꝛali/

bus tempoꝛalia deſeruiunt:⁊ cum hinc
tranſierimus:eternis eterna ſolatia pᷣſta/
bunt. Idcirco diligere non debemuſ ea
que non ſemper habebimus:pꝛeſertim
cum expertem ratõnis auarũ diuitẽ the
ſauri ſui ⁊ agri ⁊ om̃ia que habet oſten/

dunt:quia toto coꝛdis intuitu illas res

amat que nunq; ſe diligunt. Si em̃ au/
rum ⁊ argentum ⁊ agros ⁊ veſtimenta ⁊

cibos ⁊ metalla ⁊ bꝛuta animalia qͥs di/

lexerit.⁊ hec om̃ia vicem ſibi amoꝛis re
diligere qð te amare non valet:⁊ neglige

diligi müdus ſed diligi pꝛoximus a do
mino pcipitur: quia pꝛoximus viceʒ ſui

amoꝛis poteſt rependere:qð mund mi/
nime poſſe nõ dubitatur. ſic enim inimi
cum eſſe diligendum dominuſ pꝛecepit:

vt illa dilectio amicum illũ ex inimico ef

ficiat.Quiſquis ergo diues cupidus qͥ
vult eternas habere diuitias:diſtribuẽ/
do egenis pᷣſtet interim non manſuras.
Si em̃ qð diligit non vendit:nemo eme
re poteſt qdð cupit.luari nãq; ideo in iu

dicio a rectiſſimo iudice nuncupant᷑ ma

ledicti:quia qui pꝛeteribant eos non di/

cebant. Benedictio domini ſuper vos:

benedicimus vobis in nomine domini.

Infelices ergo ſunt auari diuites:qui
pter res tranſitoꝛias in eternã damnatõ

nem dilabutur. Et ecõtrario. Beati ſũt
miſericoꝛdes:quoniã ipſi miſericoꝛdia⸗ʒ
conſequẽtur. Felix eſt miſericoꝛs:dũ in
hac virtute non ſubſtantiã ſed affectum
dominus requirit.

Wintus abu
dcſionis gradus eſt. Femina
dſine pudicicia. Sicut enim

om̃es moꝛes bonos pꝛocurat ⁊ cuſtodit
in viris pꝛudẽtia:ſic ⁊ in feminis cũctos

honeſtos actus nutrit ⁊ fouet ⁊ cuſtodit

golacn
ſodivauar
mitinit
peruthich

notunn
yppugſer
p
ptt

ſoluctbie
ludenb
letmuner

o Pudic

Chommines
nanis gaun
eltiblemf
Dlemtcin
Deccunmae
fumm mein

ſogtt Bone

lſtocſtti
bennahon
Wepucic
Wmiu
weac⸗
ricenr
opera-
eſtalie
mundt
non gt
Vaba
peroff
menten
deceth
noͤihire
gſpicen
Pomp⸗
cegere.
renppa
eʒ c
o on
Belioꝛi

Mne H⸗

lrumnin
tlanpouinfn
umaſune
un umpn⸗
umnganndin
ulolunnöſ⸗
ondebenuſen
nuspeſenin
umn dinitethe
lasres
Gn Schen
Nrcmen
Amninliucs
mſiamni
mümatck
nelonguscti
nglertnegig

—

um dlene

hoc iginr ton
prorinus 994
mus nichzui
gö mund' i
ſcenim inn
winoſpzccg⸗
Diucsclpus
ininupdirdin
hor nanuns
mulmmnwoe
rig Mvll
unapont n
Wmreosnond
ini ſuper os
omiedon
idiuinest
ammidannn
mmi benſt
inieinun
icuned
iiidnfumm

s⸗ P
mo
,Oiatn
ninscicto

iaſ

pudicicia. Pudicicia nãq; caſtitateʒ cu/

ſtodit:auariciã refrenat:lites deuitat:irã

mitigat:libidinẽ occupat:cupiditatẽ tẽ/

perat:laſciuiã caſtigat:ebꝛietateʒ cauet:
verba nõ multiplicat:gule ↄcupiſcẽtias
oppugnat:furtũ om̃ino damnat.Quid
plura. Omia vicia reſtringit:⁊ om̃es vir
tutes:⁊ quicqͥd coꝛã deo ⁊ hominib bo
nis laudabile eſt:nutrit. Impudica vita

nec laudẽ ab hominib in pꝛeſenti ſeculo

nec remunerationem a deo expectat ĩ fu

turo. Pudica vero vita famã bonam in

ter homines poſſidet:⁊ ſpe future beati /⸗
tudinis gaudet. Pꝛeſentibo ſemetipſam

imitabilem facit:poſteris memoꝛiã ama
bulem relinquit. Bonis ſea emper moꝛibꝰ
delectatur ⁊ cõſentit:et aſſiduis ſcriptu

rarum meditationib⁊ eloquijs animũ
figit. Bonoꝛum pꝛecedentium exempla

cuſtodit:⁊ inſ. Peo⸗ ilia perfectis cõtu/
berina hectit.

no. Per exterioꝛem modũ iuxta apoſto/
lum.coꝛam hominib exempla.per inte/

rioꝛem modum coꝛam deo pꝛouidemus

opera bona. Pudicicia nanq; coꝛpoꝛis
eſt: alienas res nõ appetere:⁊ omneʒ i
mundiciã deuitare.Ante hoꝛã congruã

non guſtare velle. Riſum non excitare.

Verba vana ⁊ falſa nõ loqui. Habitum

per om̃ia oꝛdinatũ cõpoſitionẽq; cõue⸗

nientem tam capilloꝛũ q; veſtium ſicut
decet habere.Cũ indignis contuberina
nõ inire. Supercilioſo intuitu nemineʒ
aſpicere. Vagari oculos nõ permittere.
Pompatico ⁊ illecebꝛoſo greſſu non in/
cedere. Nulli ĩferioꝛ ĩ incepto bono ope
re dPparee⸗Nuli contumeliã aut rubo
reʒ incutere. Neminẽ blaſphemare.Bo
nis non inuidere. Senes non irridere.
Helioꝛi nõ controuerſari. Pe ie q̃ ig⸗
noꝛas nõ tractare.Et ea q̃ ſcis nõ om̃ia
ꝓferre. Hec ꝓximis amabilẽ hominem

recddunt:⁊ deo acceptabilẽ faciunt. Pu/

dicicia vo anime eſt:plus ꝓpter dei ocu
los q; hominũ:bona facere.Appetitio/
nes turpiuʒ cogitationũ cõpeſcere.Om
nes melioꝛes eſſe extimare. Nemini in/

uigere.De ſemetipſo nihil cõfidere.Dei

dei amica.

ctit. Duob ergo modis cõſtat
vere pudicicie exercitatio id eſt coꝛpoꝛii
habitu ĩ ſuperficie:⁊ animi affectu inter

””ꝗMẽ ð * Rrð

ſemperſilio res om̃es cmittere. Ante

dei oculos ſemetipᷣm cõſtituere. Hereti

ca pꝛauitate ſenſũ nõ maculare.Catho/

licis per omia cõſentire Deo ſoli adhere
re.aſtitatẽ interne mentis domino ie/

ſu chꝛiſto offerre. Omnia incepta bona

opera moꝛtis tantũ termino finire. Pre

ſentes tribulationes animi foꝛtitudine
paruipendere. In terra pᷣter ꝓximos ni/
hil amare. Cuncti amoꝛis ſui theſaurũ
in celo ↄſtituere:⁊ ꝓ om̃i bono actu mer
cegdem in celeſtibo a deo ſperare. Pudici

miliuʒ.nobilitas ignobiliũ: pulcritudo

Ddebiliũ: pꝛoſperitas laboꝛantiũ:ſolamẽ
mmeſtoꝛum:augmentũ om̃is pulcritudis

decus religionis:defenſio criminũ:mul
tiplicatio meritoꝛum:creatoꝛis omniuzʒ

extus gradus.

xtus abuſio

Nnis gradus eſt. Dominus ſi
ne virtute Quia nihil pficit

nominandi habere poteſtatẽ:ſi dominꝰ
ipſe nõ habeat virtutis rigoꝛẽ Sed hic
yirtutis rigoꝛ nõ tam exterioꝛi ſoꝛtitu/
Agine: que ipᷣa ſecularibo dominis neceſ
ſaria eſt: indiget.qᷓ; animi interioꝛi forti/
tudine bonis moꝛibo exerceri debz. Be
pe em dominãdi foꝛtitudo peranimi ne
gligentiã perdit᷑. Sicut de heli ſacerdo
te factũ fuiſſe cõpꝛobatur. Qui dũ ꝑ ſe/

ueritatẽ iudicij peccantes filios nõ coet

cuit: in eoꝝ vindictã dominꝰ velut con/
ſentienti ferociter nõ pepercit.Tria er/
go neceſſaria his qui dominant᷑ habere

opoꝛtet:terroꝛc.ſ.oꝛdinationẽ ⁊ amoꝛeʒ
Niſi em amet᷑ dominus ⁊ metuat᷑ioꝛdi/
natio illiuſ minime ſtare poterit. Per be

neficia ergo ⁊ affabilitatem ꝓpcuret vt di
ligatur: ⁊ per iuſtas vindictas nõ ꝓpꝛie

iniurie ſed legis dei ſtudeat vt metuatur

Karbteren quoq; dum multi pendẽt in
oꝛipſe deo adherere debet qui illum in
ducatũ conſtituit:qui ad poꝛtandũ mul

toꝛum onera ipᷣm veluti foꝛtioꝛẽ ſolida/
nit. Paxillꝰ em̃ niſi bene fixus firmiter

alicui ſoꝛtioꝛi adhereat: ome qð in eo pẽ
det cito dilabitur:⁊ ipſe ſolutus a rigoꝛe

2

3

ſue ſirmitatis cum oneribus ad terram
dilabitur. Sic ⁊ pꝛinceps niſi ſuo cõdi

toꝛi pertinaciter adheſerit.⁊ ipſe ⁊ om̃is
qui cõſentit vicio cito deperit.Quidam
nanq; per dominandi officiuʒ plus deo
appꝛopinquant:quidã impoſito ſibi di

gnitatis honoꝛe deterioꝛes ſiunt. Ooy

ſes em̃ accepto populi ducatu familiari

us dei locutionibo vtebatur Saul vero

filius cis poſtq; ſceptrũ regni ſuſcepit:

per inobedientie ſuperbiã deũ offendit.

Rex ſalomon poſtq; patris ſui dauid ſe

dem obtinuit: deus illũ vltra om̃es moꝛ

„ „

nationeʒ ſapientie munere ditauit. Ecõ

trario vero hieroboam ſeruus ſalomo/

nis poſtq; regni domus dauid partem

occupauit:ad idoloꝝ culturam decẽ tri/

bus iſrael que erant in parte ſamarie di/

uertit. Per que exempla euidenter oſten

ditur:quoſdam ĩ ſublimioꝛi ſtatu ad ma

ioꝛem perfectionẽ creſcere:quoſdam ve/
ro per ſupercilium dominatõnis ad de/

terioꝛa defluere. Per qð vtrũq; intelligi

tur eos qui ad melioꝛa conſcendũt ꝑ vir

tuteʒ animi ⁊ dei auxiliũ poſſe id facere.
⁊ eos qui ad deterioꝛa diuertunt᷑:ꝑ men

tis imbecillitatẽ pariter ⁊ negligentiam
errare. VUnde dominũ abſq; virtute ſieri

non decet:quã virtutem ſine dei auxilio

nullatenuſ habet. QOui em̃ multa tuetur

ſi nõ habet foꝛtitudinẽ animi non valet

id agere:quoniã magna magnis infeſta

tionibus vel aduerſitatibo ſolent laboꝛa

re. Om̃is igitur qui pꝛeeſt:hoc pꝛimitꝰ

de dei adiutoꝛio om̃ino nõ dubitet. Di

*

nanq; ceperit in actibo ſuis auxiliatoꝛeʒ

habere dominũ dominoꝝ:nullus homi

num contemptũ poteſt habere eius do/

minatũ. Non em̃ eſt poteſtas niſia deo.

Ipſe em̃ eleuat de ſtercoꝛe egenũ:2 ſede
re facit cũ pꝛincipibus populi ſui:⁊ de/

ponit potentes de ſede ⁊ exaltat humi/
les:vt ſubditus fiat om̃is mundus deo
4 erigat᷑ goꝛia del.
BSeptimus grad

Eptimuſ abu

EE e duodeciʒ abuſionũ gdibus

nus contentioſus.Oui cum participati

onem nominis chꝛiſti per fidẽ ⁊ baptiſ/
mum ſuſceperit:cõtra chꝛiſti dicta ⁊ p/

poſitum: mundi caduca delectamẽta di /
ligit. Om̃e enim de quo cõtenditur:aut
pꝛopter pꝛopꝛiã eius rei dilectionem de

qua agitur: aut ꝓpter alterius amoꝛeʒ qᷓ
ſub odioſa ſpecie latet appetitur.QOuem

admodum:verbi gratia:bellum animo/

ſo compugnantiũ conflictu:cum odioſa

reæs ſit:pꝛopter amoꝛem victoꝛie ⁊ liber/

tatis peragitur:⁊ multe alie dilecte ſpeci

es ſub odioſo laboꝛe vel foꝛmidine ſatis

contentioſe expetuntur. Unde patenter

intelligitur nihil contendi poſſe niſi pꝛo

pter düectionem ſperatam ſcilicet ⁊ ſub
ſequentem amabilem remunerationem.
Qui igitur de mundo pꝛeſenti ex quacũ

q; cauſa contendit:perſpicue oſtendit q;

illum diligit. Quomodo ergo mundum
diligi per Johannẽ ſpirituſſancti ſermo
nes interdicunt quibus ait. Nolite dili
gere mundum neq; ea que in mũdo ſunt
Munndi enim amoꝛ ⁊ dei:pariter in vno
coꝛde cohabitare non poſſunt.quemad
modum ijdem oculi celum ꝑariter ⁊ ter/⸗

ram nequaq; conſpiciunt. Sed requirẽ

dum eſt ſi in mundo aliquid ſit qð ama/
ri debeat:⁊ quid ſit ille mundus quẽ di/
ligi diuina eloquia vetant.Terra vero
cum naſcentibus ex ea:⁊ metallum ⁊ ani
mantia:⁊ pulcritudo veſtium ⁊ oblecta
tiones ciboꝛum ⁊ ea que ad hec pertinẽt
non diligi pꝛecipiuntur: ſed pꝛoximus
pꝛopter quem omnia facta ſunt hic ama
i iubetur. Hec enim omia pꝛedicta ve/

lut non manſura:ad celeſtẽ patriam per
gentes comitari nequeunt. Pꝛoximi ve
ro velut manſuri regis coheredeſ:ſemet
ipſos licenter inuicem diligunt. Oð er⸗
go ſemper in mundo non manet:et cum
mungo pariter deficiet. Ipſe mundꝰ nõ
amari pꝛecipitur.pꝛoximus autem qui
eſt pars regni celeſtis in terra ⁊ inter ima

elementa a regni celoꝛum appetitoꝛibuſ
non incongrue amatur: dum in ſumma
illa patria in eternum coheres habebit.
Pꝛopterea vero mundus pꝛeſens nõ di
ligi imperatur. nea dei dilectione alienꝰ

ſeculi dilectoꝛ quiſq; efficiatur Nõ ergo

dchetcon
tarchuiti

idudinon

litudinen
nemone
ſtocou
Ppamm
glenagi⸗a
bianina
ſperaum.
giteqzaud
iis Cccet
ſnorumen
Nonecontt
ſochnitian.
Whrsche
frhUn
guieſtchi
ſupertenn
incelset
guibnsad
ge ate
fochrpor
Wde⸗
enac
od
ſigoid
fushe

ſupert
tibno
ſtolun
lidins
miſeri⸗
fnus?
clioſo/

Ammnsnagi
Appeniun.Oyen
rbalumanino,
anoio
mwnierlcher,
Menielenſi
eGdinmidieſni
Donne
ma pſenſi
Uunglcrt ſob
nmmentone.
adntiergnni
icneoſtencitg
doergonuncumn
iniuſinantme
E ni lteoli
Uveinnücoſunt
Nrpenierin
Plum gven
Aompmiat
cumd Seutmnt
ainrijſtcön
Nenuncholoe
nonlumm
niin
Eudbechenn
rſed wopn⸗

Acnſurthen.

WFupein

Aci nnſt

. wernd
n

debet contendi qð non licet amari. Igi/ celi regnũ illis cõmittit:quibo regni ter

rarum participationẽ inter moꝛtales ab

tur chꝛiſtianus qui nominis chꝛiſti ſimi
litudinem tenet:moꝛuʒ quoq; eius ſimi
litudinem habere debet. Chꝛiſtianꝰ em̃
nemo recte dicitur:niſi qui moꝛibꝰ chꝛi
ſto coequatur.De chꝛiſto vero per pꝛo/

phetam ita ſcribitur. Ecce puer meus

quem elegi:electus meus cõplacuit in il
lo ſibi anima mea.ponam ſpiritũ meum
ſuper eum. Non contendet neq; clama/
bit:neq; audiet aliquis in plateis voceʒ
eius.Ecce chꝛiſtus non contendit:et tu

ſi moꝛum eius ſimilitudineʒ retinere cu
pis.ne contendas ne abuſiuus in eccle-
ſia chꝛiſtianus exiſtas Suis enim ſecta
toꝛibus chꝛiſtus pꝛecepit. Nolite voca

ri rabbi. Unus eſt enim magiſter veſter

qui eſt chꝛiſtus:⁊ patrem nolite vocare
ſuper terram. vnus eſt em pater veſterq
in celis eſt. Omes enim vos fratres eſtiſ/

quibus ad ſupplicandum imperauit di

cere. Pater noſter qui es in celis:ſancti /
ficetur nomen tuum ⁊c̃. Yruſtra em̃ con
tendit patrem ſe habere in terra:qui p /
trem ⁊ patriaʒ pꝛofitetur ſe habere in ce /

lo.Cuiꝰ patrie poſſeſſoꝛ nemo efficit᷑ ni/

ſi qui de terrene patrie contentione ſetcu

rus habetur.

ſu perbiã extollitur: cum ecõtrario diui/
tibus ſeculi non ſuperbe ſapere per apo

ſtolum paulũ imperatur. Quid ergo ſto

lidius poteſt fieri:qᷓ illũ qui per infimã

miſeriam velut in terrã abiectus extre/
mus ⁊ humilis incedere debuerat:ſuper
cilioſo ſuperbie tumoꝛe inflatam mentẽæ
contra deum erigere:per qð viciuʒ lapſi
coꝛruũt qui in ſũmo celi cõditi erant cul
mine.QOuid ergo vult quaſi potens ĩ ter

ra ſuperbire:qui pꝛe om̃ibus hominib⸗

debuerat humilis apparere: Sed neðõö
paupertate ſua triſticiam habeãt:quid a
deo recepturi ſunt pauperes attendant.
ðpe etenim inquit. Beati pauperes ſpi
ritu quoniã ipſoꝝ eſt regnum celoꝝ. Re
cta nanq; diſpẽſatione miſericoꝛs iude-

¶Octauus graaus.

Ctauus abuſi
onis gradus eſt. Pauper ſu
perbus:qui nihil habens in

ſtulit:vt ipſe diues in celi ſede appareat

qui in terra nihil penitus ꝓcurat. Cauf

dum ergo pauperib eſt:ne dũ per egeſta
teʒ ⁊ neceſſitatẽ terrenũ regnũ pꝛetereut
per mentis etiã impꝛudentiã celoꝛum re

gnum amittant. Lum em dei diſpenſati
one paupertatẽ neceſſariã acceperint:in

ipſoꝛum arbitrio pendet vtr pauperes
ſpiritu ſint. Nõ em quibuſcunq; paupe
ribus celi regna pꝛomittũtur:ſʒ his tan
tũmodo in quibo diuitiarũ inopiam ani
moꝛum humilitas comitat᷑. Pauꝑ eniʒ

humilis:paupꝑ ſpiritu appellat᷑:qui cuzʒ

egenus foꝛis cernit᷑ nunq; in ſuꝑbiaʒ ele
uatur. Quoniã ad appetenda celoꝛũ re-/
gna:plus valet mentis humilitas:q; pp/
ſentium diuitiarum tempoꝛalis pauper
tas. Etenim humiles qui bene poſſeſſaſ
diuitias habẽt:poſſunt pauꝑes ſpiritu
appellari.ſuperbos autẽ nihil habenteſ
haud dubiũ eſt beatitudine pauꝑtatis
pꝛiuari.De quibo vtriſq; ſancta ſcriptu
ra ita loquit᷑. Eſt q̃ſi diues nihil habẽs.
⁊ eſt quaſi pauꝑ cũ in multis diuitijs ſit
Ouaſi ꝑauꝑ ergo in multis diuitijs:eſt
diues humilis ſpintu.Et nihil habens
q̃ſi diues:eſt pauꝑ ſuperbus mentis affe
ctu. Nobilis ergo inopia eſt mentis hu
militas:⁊ inepte diuitie ſuntanimoꝛum
enoꝛmitas. Pꝛouidendũ ergo pauꝑibꝰ

eſt: vt ſemetipᷣos quales ſint intelligant:

tis tumoꝛe ſuꝑbire deſinãt.
AſfHonus gradus. D
Onus abuſio
nis gradus eſt. Rex iniquuſ
DODODui cũ eũ iniquoꝝ rectoꝛeʒ
eſſe opoꝛthit:in ſemetipᷣo nominis ſui di
gnitatem non cuſtodit. Nomẽ em̃ regis
intellectualiter hoc retinet:vt ſubiectis
om̃ibus rectoꝛis officiũ ꝓcuret. Sʒ q̃li
teralios coꝛrigere poterit:qͥ ppꝛios mo
res ſi iniqͥ ſint nõ coꝛrigit. Quoniã in iu
ſticia regis exaltat᷑ ſoliũ:⁊ in veritate re/⸗
gis ſolidant᷑ gubernacula populoꝝ.Ju
ſticig vero regis eſt neminẽ iniuſte ꝑ po/
tentiã oppꝛimere:ſine acceptõe dionati

qꝛ reb cõſequi qð cupiũt nõ valẽt:mẽ

inter viꝝ ⁊ ꝓximũ ſuũ iudicare.aduenis
⁊ pupillis ⁊ viduis defenſoꝛeʒ eſſe:furta
cohibere:adulteria punire:iniquos nõ
exaltare:impudicos ⁊ hiſtriones nõ nun /
trire:impios ð terra perdere:parricidas

⁊ peierãtes viuere nõ ſinere:eccleſias de
fendere:pauꝑes elemoſinis alere.iuſtos

ſupꝑ regni negocia cõſtituere:ſenes ⁊ ſapi
entes ⁊ ſobꝛioſ cõſiliarios habere:mago
rum ⁊ arioloꝛũ phitoniſſarũq; ſuꝑſtitio
nibus nõ intendere:iracundiã ſuã differ
re:patriã foꝛtiter ⁊ iuſte cõtra aduerſari
os defendere:ꝑ omia in deo ↄfidere:pꝛso

ſperitatibo nõ eleuare animũ:cuncta ad

uerſa patieter tolerare:fidẽ catholicã in
deũ hre:filios ſuos nõ ſinere impieage/
re.certis hoꝛis oꝛõnibo inſiſtere:ante hbo
ras cõgruas nõ guſtare cibũ. Ue em̃ ter
recuiꝰ rex eſt puer:⁊ cuiꝰ pꝛincipes ma⸗/
ne comedunt.Hec regni pꝛoſperitatem

—

in pᷣſenti faciunt:⁊ rege ad celeſtia regna
melioꝛa perducunt.

pax populoꝝ ſepe rumpit᷑:⁊ offendicula
de regno ſuſcitant᷑.terrarũ quoqʒ fructꝰ

diminnunt᷑:⁊ ſeruitia populoꝝ impedi/

untur.multi et varij doloꝛes pꝛoſperi/
tatem regni inficiũt:charoꝛũ ⁊ liberoꝛũ
moꝛs triſticiã cõfert:hoſtiũ incurſus p/
uincias vndiq; vaſtant:beſtie armento/
rum ⁊ pecoꝛũ greges dilacerãt:tempe/
ſtas aeris ⁊ emiſperia turbata terrarũ fe

cunditatem ⁊ maris miniſteria ꝓhibent

⁊ aliquãdo fulminũ ictus ſegeteſ ⁊ arbo
rum floꝛes ⁊ pãpinos exurit. Suꝑ oĩa

vero regis iniuſticia nõ ſolũ pᷣſentis im/
perij faciẽ obfuſcat.ſed etiã filios ſuos ?⁊
nepotes:ne poſt ſe regni hereditatẽ tene

ant:obſcurat. Pꝛopter piaculũ em̃ ſalo/

monis regnũ domus iſrael dominus de

manib filioꝛũ ſuoꝛũ diſperſit.Et ppter

inſticiam dauid regis:lucernã de ſemine

eiꝰ ſemp in iheruſalẽ reliquit. Ecce quã
tum iuſticia regis ſeculo valet intuenti/

bus perſpicue patet.Eſt em̃ pax popu/

loꝛum:tutamen patrie:immuuitas ple/
bis:munimentũ gentis:cura languoꝛũ:
gaudiũ hominũ:temperies aeris:ſereni
tas maris:terreq; fecunditas:ſolatium

oꝛa perducunt. Qui vero regnü ßm
hanc legẽ nõ diſpenſat:multas nimiruz
aduerſitateſ imperij tolerat. Idcirco em

pauperũ:hereditas filioꝛũ:⁊ ſibimetipᷣi
ſpes future beatitudinis Attamen ſciat

rex ſicut in thꝛono hominũ pꝛimꝰ con

ODe duodeciʒ abuſionũ gdibus

ſtitutus eſt: ſic ⁊ in penis ſi iuiticiã nõ fe

cerit pꝛimatũ habitur eſt. Om̃es niq;
quoſcunq; peccatoreſ ſub ſe in pᷣſenti ha

buit:ſupꝛa ſe modo implacabiliin illa ſun

cura pena habebit
¶ Decimus gradus.

negligens: qui grad ſuibo
noꝛem requirit inter homines:ſed mini/

ſterij ſui dignitatẽ coꝛã deo:p quo lega-

tione fungit᷑:nõ cuſtodit. Pꝛimo nanq;

ab epiſcopo quid ſui nominis dignitas

Ecimmſ abuſi

onis gradus eſt. Epil⸗ copꝰ

tenet inquirat᷑:quoniã cũ epiſcopus gre

cum nomẽ ſit ſpeculatoꝛ interpᷣtat᷑. OQua

re vero ſpeculatoꝛ ponit᷑:⁊ quida ſpecu⸗
latoꝛe requirit᷑:dominꝰ ipſe denudat:cũ

ſub Ezechielis pphete ꝑſona epiſcopo

officij ſni rationẽ denunciat.ita inquiẽZz
Speculateꝛẽ dedi te domui iſrael.Au/

diens ergo ex oꝛe meo ſermonẽ:nuncia/
bis eis ex me. Si autẽ videris gladium
venientẽ:⁊ tu nõ annüciaueris:vt reuer
tatur impius a via ſua:ipᷣe quidẽ imp 1*
in iniquitate ſua moꝛiet᷑. Sangninẽ eiꝰ
de manu tua requirã. Si autẽ tu armũ/

ciaueris:⁊ ille nõ fuerit reuerſus:ipᷣequi

dem in iniquitate ſua moꝛiet:ſed tu alaʒ

tuã liberaſti Decet ergo em omniũ qui

bus in ſpeculã poſitꝰeſt peccata diligen
ter attendere.⁊ poſtq; attenderit ſermo/

ne:ſi potuerit ⁊ actu coꝛrigere:⁊ ſinõ po

tuerit: iuxta euãgeli regulã ſceleꝝ opera
rios declinare. Si em̃ inquit ineuange
lio dominus:peccauerit in te frater tuꝰ:
coꝛripe illũ inter te? ipſum ſoluʒ. Site
audierit lucratus eris fratrẽ tuum. Si

te non audierit:adhibe tecũ adhuc vni/
vel duos:vt in oꝛe duoꝛũ vel triũ teſtiunz

ſtet om̃e verbũ Si illos nõ audierit dic

ecdleſie. Si ecdeſiã non audierit.ſit tibi
ſicut ethnicus ⁊ publicanꝰ.Tali oꝛdine
expellendus eſt quicũq; doctoꝛi vel epi
ſcopo adherere noluerit.Et qui tali oꝛ/
dine expulſus fuerit:ab aliquo alio do/⸗
ctoꝛe vl epiſcopo nõ dehet recipi.De ſa⸗/

ſcp

loteſote

ſchuciarn
fogn
biiügttiu
ſtonongen
ntchetl
cllrtunpr,
fun w
lept
Alepirene
loſepiens:
ebebens ſn
tnenum b⸗
Pelndpꝛof
temante
hoe woꝛes
büingiono
Npodriog
docetinſen
Govegligen
ferifaier
ſturdicens
Whmei
Wsſe
Moy
mngſne
intend
ſcllcet
nienten
ſerneb
figelis.
cudiil

neernn
ien
mimiab
pial
ſytepleh
Ciplinan
Dliplin
rorein⸗
obſen.
hoſeol
nn per

nin ſbint;
sAmmnnſ
Eſ an
s ſiinſti⸗
adſenzine
Duchliu

Tachs.

te

us ck le
—j
Gmirgleni⸗
nyguly
Kronmng

modignins

iohnsg
marönnt. On
1gnicaßen,
Nſedonucrai
n nipo
iangris
miiind. Dor
Nonc
iGcis dinn
cancioftia
But ai,
nnigiimni
reunui;
monmucu
unntln
möctſend

ein

liltache

repudiatam non accipiat vxoꝛem. Oui

ergo excõmunicatã illam a catholico ſi /

bi iũgit iura ſacerdotij ſancti:in qð chꝛi
ſtianoꝛũ genus electum eſt:excedit Hac
ratione epiſcopum ad eos quibo in ſpe⸗
culatione poſitus eſt eſſe opoꝛtet.Cete/

rum vero qualis in ſemetipᷣo eſſe debeat
paulus apoſtolꝰ exponit.vt ad gradum
epiſcopi veniens:ſit ſobꝛius:pꝛudẽs:ca

ſtus:ſapiens:modeſtus:hoſpitalis:fili/

os habens ſubditos cũ om̃i caſtitate:te

ſtimonium habens bonũ ab his qui fo/⸗
ris ſunt:pꝛoferens doctrine fidelem ſer/
monem:ante epiſcopatũ non plures ha
bens vxoꝛes q; vnam. Nõ percuſſoꝛ:nõ

bilinguis:non ebꝛioſus:non neophicuſ:

vt per hec ipſe oſtendat in opere qð alioſ
docet in ſermone doctrine. Caueant er/
go negligentes epiſcopi.quia in tempo
re vindicte dominꝰ per pꝛophetã cõque

ritur dicens. Paſtoꝛes mei demoliti ſũůt

populũ meũ ⁊ non paſcebant gregẽ meũ
paſtoꝛes ſed paſcebant ſemetipſos. Sʒ

pot us pꝛocurẽt hi quos cõſtituit domi

nus ſuper familiã ſuam dare illis cibum
in tempoꝛe ſuo menſuram tritici:puram
ſcilicet ⁊ pꝛobatã doctrinã:quatenus ve
niente domino mereantur audire Euge
ſerue bone ⁊ fideliſ:qꝛ ſupꝛa pauca fuiſti

fidelis:ſupꝛa multa te conſtituã:intra in
audiũ d

iniiaiic.
Indecimꝰ gradus-

iſionis gradus eſt. Plebs ſi/

ne exercitationibo nõ ſeruit:cõmuni ſe ꝑ
ditionis laqueo conſtringit. Ira em̃ do⸗/
mini abſ; diſe ciine rigoꝛe non euadit᷑.
Atq; idcirco p
nate plebi pꝛedicatur. Appꝛehendite di
ſciplinam:ne quãdo iraſcatur dominus

Diſciplina vero eſt moꝛuʒ oꝛdinata coꝛ
rectio:⁊ maioꝛum pꝛecedentium regula

rum obſeruatio.De qua diſciplina pau
lus apoſtolus ita loquitur dicẽs. In di
ſciplina perſeuerate:tanq; filijs vobis ſe
offert deus. Oð ſi extra diſciplinã eſtis

cuius participes facti eſtis: omnes ergo

Raecimus ab

ne diſciplina:que dũ diſcipli/

almiſte vocibo indiſcipli

.. l ð .
. ““
D
4½ .
„

cerdote nanq; in lege ſcribit᷑ Cliduã aut

teeri ſine diſciplina ſunt: celeſtis regni he
reditatem non capiunt. filij autem pater

ne diſcipline coꝛrectiones ferunt:⁊ here
ditatem quandoqʒ recipere poſſe nõ de/
ſperãt.De qua etiam diſciplina Eſaias
quidem indiſciplinate plebi pꝛedicat di
cens. Quieſcite agere ꝑuerſe:diſcite be

nefacere. Et ad eadem pſalmiſta conſo/

na voce pſallit dicens.Declina a malo
fac bonum. Infelix ergo eſt qui abijcit

diſciplinam. Audet enim extra milites

aliquid:qui dominum crucifigentes nõ
eius ſcideꝛunt tunicam:qui ecdeſie chꝛi
ſti ſcindit diſciplinã. Sicut enim tuni /
ca totum coꝛpus pꝛeter caput tegit᷑:ita
diſciplina omnis eccleſia pꝛeter chꝛiſti

qnui eccleſie caput eſt ⁊ ſub diſciplina nõ

eſt pꝛotegitur ⁊ oꝛnatur. Ipſa enun tu/
nica contexta deſuper fuerat per totum:
quia eadẽ diſciplina eccleſie a domino ð
celo tribuitur ⁊ integratur.De qua do/
minus cum ad patreʒ aſcendiſſet poſtqs

reſurrexit a moꝛtuis ad apoſtolos ſuos

loquitur dicens. Uos autem ſedete hic
in ciuitate quoaduſq; induamini virtu /
te ex alto. Lunica ergo coꝛpoꝛis chꝛiſti:
diſciplina eccleſie eſt. Qui auteʒ extra di
ſciplinam eſt:alienus eſt a coꝛpoꝛe chꝛi/
ſti. Non ſcindamus igitur illam:ſed ſoꝛ/
tiamur de illa id eſt non ſoluamus quic/
qᷓ; de mandatis domini:ſed vnuſquiſq;ʒ
in quo vocatus eſt in eo ꝑmaneat apud
dominjun.
Bnodecimus gradd

Bogdecimus

abuſionis gradus eſt. Po/
Rpulus ſine lege:qui duʒ dei
dicta et legum ſcita contẽnit:per diuer/
ſas erroꝛuz vias pꝛeuaricationis laque/
um incurrit.De quibus vijs ſub perſo/
na pꝛeuaricatoꝛis populi humanuʒ ge/
nus pꝛopheta ita deplangit. Nos autẽ
ſicut oues errauimuſ:vnuſquiſq; in viã
ſuam declinauit.De quibus vijs etiam
eadem ſapientia loquitur per ſalomones
Multe vie videntur hominibus recte:
et nouiſſima earum deducunt ad moꝛtẽ.
Que vtiq; multe perditionis vie ne

inceduntur:cum vna regalis via:lex dei

videlicet que neq; ad dexteram neq; ad
ſiniſtram declinat:per negligentiam de/
ſeritur. De qua via dominus ieſus chꝛi
ſtus qui eſt finis legis ad iuſticiaʒ omni

credenti denũciat.Ego ſum via veritas

⁊ vita. Nemo venit ad patrẽ niſi per me
Ad quã viam omnes cõmuniter inuitat
dicens. Uenite ad me om̃es qui laboꝛa
tis ⁊ onerati eſtꝭ ⁊ ego reficiã vos.Quia
non eſt perſonarum acceptio apud deuʒ
vbi non eſt iudeus ⁊ grecus.maſculus ⁊
femina:ſeruus ⁊ liber:barbarus ⁊ ſcitha
ſed omia in om̃ibus chꝛiſtuſ. Om̃es em̃
vnum ſunt in chꝛiſto ieſu. Dũ ergo chꝛi

ſtus finis eſt legis:qui ſine lege ſunt:ſine

chꝛiſto fiunt. Igitur populus ſine lege:
populus ſine chꝛiſto eſt.Abuſiuũ ergo ĩ

tempoꝛibo euangelij populũ ſine lege fie

rũquãdo apoſtolis in cunctas gentes li
centia pᷣdicationis data eſt:quãdo toni/
truum euangelij per cunctas ſeculi par/
tes intonuit:quãdo gentes que non ſe/
ctabantur iniuſticiã appꝛehenderunt iu
ſticiam.quando qui longe fuerant facti
ſunt ꝓpe in ſanguine chꝛiſti:qui aliquan
do non populus:nunc aũt populus dei
in chꝛiſto:quãdo eſt tempus acceptabi/
le:et dies ſalutis ⁊ tempoꝛa refrigerij in
ↄſpectu altiſſimi:quãdo vnaqueq; gens

habet teſtem reſurrectionis:quãdo ipſe
teſtatur dominus.Ecce ego vobiſcũ ſũ

hem ſeculi. Non fiamus itaq; ſine chꝛi/

ſto in hoc tempoꝛe tranſitoꝛio:ne ſineno

bis chꝛiſtus eſſe incipiat in ſuturo.

rinis duodecim graduũ abuſionuz 3
an ôM

¶ Ex libꝛo retractationũ beati Augun,

ſtini in libꝛum de beata via.

bꝛos de achademicis
ſeg inter illoſ: vt ſcribe

None quippe oꝛtus eſt

—
. 5 . .
4 . 7 7 1 5
. „
..⸗õ
ren „
4 — E hh hfhvfhfhäl

Vta lib er in

rem contigit. Ex occa

—

natalis mei:⁊ tridui diſputatione cõple

tus.ſicut ſatis ipᷣe indicat. In quo libꝛo

conſtitit inter nos qui ſimul queꝛebamꝰ

non eſſe beatam vitam:niſi perfectaʒ co

gnitionẽ dei Diſplicet tamen illicq; mal
lio theodoꝛo:ad quem libꝛum ipſuʒ ſcri

pſi.quãuis docto ⁊ chꝛiſtiano viro plu

tribuiq́; deberem. Et ꝙ foꝛtunam etiaʒ

illic ſepe nominaui:⁊ ꝙ tempoꝛe vitebu

ius in ſolo animo ſapientis dixi habita

re vitam beatam:quomodolibet ſe ha/

beat coꝛpus eius:cum perfectam co gni
tionem dei.hoc eſt:qua homini maioꝛ eſ
ſe non poſſit:in futura vita ſperet apoſto

lus: que ſola beata vita dicenda eſt. vbi
⁊ coꝛpus incoꝛruptibile atq; immoꝛta/

le ſpiritui ſuo ſine vlla moleſtia:vel relu

ctatione ſubdetur. Sane iſtum libꝛum

in noſtro codice interruptum repperi.=
non parum minus habere:⁊ ſic a fratri/
bus quibuſdam deſcriptus eſt:nec ad/

huc apud aliquem integrum inueneraʒ:
ex quo emendarem:quado hec retracta⸗
ui. Hic liber ſicincipit. Si ad philoſo⸗

¶ Beati Auguſtini epiſcopi:de beata

Rohemium.

beate vite regionem ſolum/

minoꝛis numeri homines:ad eum per/

uenturos fuiſſe:quãuis nunc quoq; vt
videmus:rari admodum pauciq; perne
niant. Cuzʒ enim in hunc mundum:ſiue
deus ſiue natura:ſiueneceſſitas ſiue vo/
luuntas noſtra:ſiue coniuncta hoꝛum ali
qua:ſiue ſimul omnia:res enim multum

Ibꝛum de

beata vita non poſtli /

obſcuna eſt:ſed tamen a te iam illuſtran/
da ſuſcepta.veluti in quoddã pꝛocello/
ſum ſalum:nos quaſi temere paſſimq; ꝓ
iecerit.quotuſ quiſq; cognoſceret quo ſi
bi nitendum eſſet:quaue redeundum:ni

ſi aliquando ⁊ inuitos contraq; obniten

tes aliqua tempeſtas:que ſtultis videt

Had pbiloſo

ppie poꝛtum:de quo iam in

G6 peoceditur. vir humaniſ-
ſime atq; magne theodoꝛe:ratione inſti/
futus: curſus ⁊ voluntas ipſa perduce/
Nret.neſcio vtrum temere dixerim:multo

Prerfnind

errantete
numquos

faqnnſt

geor vue
euen
lo inpen
ſinettt
ſornwec⸗
tnonit
irignum
Ammn ven
nniun⸗qui
hiclegen
oelua pa
ſtensoblt
tlinisbtete
Popemnpt
mmringel
Coudentes⸗
ſrenitio h
Enn ho
Gagein
cede
Gkung
Gudgr
Dius
longine
Uibusn
mninen
gecieſo
Gopan
habent
D
inipco⸗
geilloe
un ſil
genns
in ipſo
nuli
Plaint
lo ſuc
chfſu inn
haunoon
Uuhregpe
nncnön
hrionis
ſtineſe
gen

hnin,
W
mmnſeien
ingglia
n en hye
Agtumgz
genmni
Mandzltut
uonoldthr
unganmnogi
Muhmmn un
unnſen n
manheizbi
Merzinmor
Andekieraird
weikunbemn
Mphum mopei
getſcafann
Prvscbnero,
Vunüncnen.
oherremnen
Biadodotn

Ggücprdeben

mun

etbo

nruinn
rrminn
unrrd
wrentort
vhbetn
. Direrunmn
negad aumg

W SS

(Fo.

aduerſa in optatiſſimã terrã neſcientes:
erranteſq; compingeret: Igitur homi/
num quos philoſophia poteſt accipere:
tria quaſi nauigantium genera mihi vi
deoꝛ videre. Unum eſt eoꝛum:quoſ vbi
etas compos rationis aſſumpſerit:par/
uo impetu pulſuq; remoꝛum de ꝓximo
fugiunt:ſeſeq; recondũt in illa tranquil
litate vnde ceteris ciuibuſ quibs poſſut:
quo admoniti conentur ad ſe:lucidiſſi/
mum ſignum ſui alicuius operis erigũt
Alterum vero eſt eoꝛum ſuperioꝛiq; cõ/⸗
trarium.qui fallaciſſima facie maris de/
cepti:elegerunt in medium ꝓgredi:lon⸗
geqʒ a ſua patria peregrinari audent:et
ſepe eius obliuiſcuntur. Hos ſi neſcio q
⁊ nimis latẽte modo a puppi ventꝰ:quẽ

pꝛoſperum putant fuerit pſecutus:pene

trant in altiſſima miſeriarum elati atq;
gaudentes eis vſq;quaq;ʒ fallaciſſima
ſerenitas voluptatum: honoꝛũq; blan/
ditur. His ꝓſecto quid aliud optanduzʒ
eſt: q; quedam in illis rebus a quibus ia
ctati excipiantur in pꝛoſpera:⁊ ſi paruʒ⸗
eſt: ſeuiens omnino tempeſtas:contrarie
q; flans ventuſ:qui eos ad certa ⁊ ſolida
gaudia vł flentes gementeſq; perducat:
Huius generis tamen pleriq; nondum
longius euagati:quibuſdam nõ ita gra/
uibus moleſtijs reducũtur. Hi ſunt ho
mines:quos cum vel lacrimabiles tra/
gedie foꝛtunarũ ſuarũ:vel inaniũ nego/

cioꝝ anxie difficłtates:quaſi nihil alund

habentes qð agant.in libꝛos doctoꝛum
ſapientiſſimoꝛũq; hominum traxerint:
in ipſo qdammodo poꝛtu euigilant.vn
de üllos nulla maris illiuſ pꝛomiſſa nimi

um falſo ridentis excludant.Eſt autem

genus inter hec tercium eoꝛum:qui vel
in ipſo adoleſcentie limine:vel iam diu

multũq; iactatitamẽ quedam ſigna re/

ſpiciunt:⁊ ſue dulciſſime patrie q;uis in
ipſis fluctibus recoꝛdantur:⁊ aut recto
curſu in nullo falſi ⁊ nihil moꝛati eam re
petunt:aut plerũq; vel inter nubila de/
uiantes:vel mergentia contuentes ſide/
ra:vel nõnullis illecebꝛis capti:bone na
unigationis tempoꝛa differentes:errant
diutius:ſepe etiaʒ periclitantur.Quos
item ſepe nonnulla influxis foꝛtunis ca⸗

OW

LXIIII.

lamitas:quaſi conatibus eoꝛum aduer/⸗
ſa tempeſtas in optatiſſimã vitam quie/

tamq; compellit. His autem omnibus
qui quocunq; modo ad beate vite regio
nem feruntur:vnus immaniſſimꝰ mons
ante ipſum poꝛtum conſtitutus.qui eti
am magnas ingredientibus gignit an./
guſtias:vehementiſſime foꝛmidandus:
cautiſſimeq; vitandꝰeſt. Nam ita fulget
ita mentiente illa luce veſtitur:vt non ſo

lum peruenientibus nondũq; ingreſſis

incolendum ſeofferat:⁊ eoꝛum volunta/
tibus pꝛo ipſa beata terra ſatiſſacturum
polliceatur. Sed plerunq; de ipᷣo poꝛtu
ad ſeſe homineſ inuitat:eoſq; nonnunq;

detinet ipſa altitudine delectatos:vnde

ceteros deſpicere libeat. Hi tamen ad/
monent ſepe venientes:ne aut occultis
ſubter ſcopulis decipiant᷑:aut ad ſe aſcẽ
dere facile putent:⁊ quã ſine periculo in
grediantur:pꝛopter illius terre vicinita
tem beniuolentiſſime docent. Ita cum
eis inuident vaniſſimam gloꝛiam:locuzʒz
ſecuritatis oſtendunt. Nam quẽ montẽ
alium vult intelligi ratio pꝛopinquanti

bus ad philoſophiam ingreſſiſue metuẽ
dum: niſi ſuperbum ſtudium inaniſſime
gloꝛie:qð ita nihil intus plenum atq; ſo

lidum habʒ:vt infla tos ſibi ſuperambu
lantes ſuccrepãte fragili ſolo demergat
ac ſoꝛbeat:eiſq; ĩ tenebꝛas reuolutis:eri

piat luculentiſſimam domum: quam pe

ne iam viderant:? Que cum ita ſint:acci⸗-

pe mitheodoꝛe. Nãq; ad id qdᷣ deſidere

te vnum intueoꝛ:teq; aptiſſimum admi
roꝛ ſemper:accipe inquã.⁊ qð illoꝝ triũ
genus hominum me tibi dederit:et quo
loco mihi eſſe videar.et abs te cuiummo/
di auxilium certus expecteʒ.Ego ab vſ
qʒ vndenigeſimo anno etatis mee poſt/

qᷓ; in ſchola rhetoꝛum libꝛum illum cice

ronis.qui hoꝛtenſius vocatur accepi:tã
to amoꝛe phioſophie ſuccenſus ſum:vt
ſtatim ad eam me tranſferre meditarer.
Ded neq; mihi nebule defuerunt:quib⸗
confunderetur curſus meus:⁊ diu fate/
oꝛ:quibus in erroꝛem ducebar labentia
in oceanum aſtra ſuſpexi. Nam ⁊ ſuper/
ſtitio quedam puerilis me ab ipſa inqui
ſitione terrebat.Et vbi factus erectioꝛ:

ſuidocentibus potius q; iubentibus eſ/
ſe credendum:incidi in homines:quib⸗

lux iſta que oculiſ cemitur interſumma

2 diuina colenda videretur. Non aſſen/
tiebar:ſed putabam eos magnũ aliquid
tegere illis inuolutris:qð eſſent aliquan
do aperturi. At vbi diſcuſſos eos euaſi:
maxime traiecto iſto mari.diu guberna
cula mea repugnantia omnibo ventis in
medijs fluctibuſ achademici tenuerunt
Deinde veni in has terras:hic ſeptẽtri/
onem. cui me crederem didici. Animad/
uerti enim ⁊ ſepe in ſacerdotis noſtri:et

aliquando in ſermonibus tuis:cum de

deo cogitaretur nihil omnino coꝛpoꝛis
eſſe cogitãdum:neq; cum de anima. Nã
id eſt vnum in rebus pꝛoximuʒ deo. Dʒ
ne in philoſophie gremium celeriter ad
uolarem:fateoꝛ:vxoꝛis honoꝛiſq; illece/
bꝛa detinebar:vt cum hec eſſem conſecu

tus:tum demum me:qð paucis feliciſſi

mis licuit:totis velis om̃ibuſq; remis ĩ
illum ſinuʒz raperem:ibiq; conquieſcerẽ
Lectis autem platonis pauciſſimis li/
bꝛis: cuius te eſſe ſtudioſiſſimum accepi
collataq; cum eis quantũ potuit:etiam
illoꝛum autoꝛitate:qui diuina miſteria
tradiderunt:ſic exarſivt om̃es illas vel
lem anchoꝛas rumpere:miſi me nonnul/

loꝛum hominum exiſtimatio cõmouerʒ
Quid ergo reſtabat aliud:niſi vtimmo⸗
ranti mihi ſuperfluis:tempeſtas que pu

tabatur aduerſa ſuccurreret? Itaq; tan/
tus me arripuit pectoꝛis doloꝛ:vt illiuſ
pꝛofſeſſionis onus ſuſtinere non valens:
qua mihi velificabaʒ:foꝛtaſſe ad ſirenas
abiüijcerem omnia:⁊ optate tranquillita
ti vel quaſſatam nauem feſſamq; perdu
cerem. Ergo vides.in qua philoſophia
quaſi in poꝛtu mingen Ded etiam ipe
late patet:eiuſq; magnitudo:quãuis iã
minus periculoſum:non tamen penituſ
excludit erroꝛem. Nam cui parti terre:
que pꝛofecto vna beata eſt:me admoue/
am:eamq; contingam pꝛoꝛſus ignoꝛo.
Onid enim ſolidũ tenui dum adhuc de
anima queſtio nutat et fluctuat.Quare
obſecxro te per virtutem tuaʒ:per huma/
nitatem:per animarum inter ſe vinculũ

VDe beata Vita

illam caliginem diſpuli:mihiq; perſua/

nelbi
ſem paratu

nihil ing

atcq; cõmertium: vt dexteram poꝛrigas.

Hoc autem eſt vt me ames:⁊ a me viciſ

ſim te amari credas: carũq; haberi. Oð

ſi impetrauero:ad ipſam beatam vitam

cui te iam herere pꝛeſumo:paruo cona/
tu facillime accedam. Quid autem agaʒ
quoue modo ad iſtum poꝛtum neceſſari
os meos congregem: vt cognoſcas ⁊ ex
eo animum meum Heq; enim alia ſigna
inuenio quibus me oſtendã:vel quo ple
nius intelligas pelagus diſputationuz

mearum.Oð mihi videtur religioſius
euaſiſſe:atq; tuo titulo digniuſ ad te ſcri
bendum putaui:⁊ ipſo tuo nomine dedi

candum. Aptiſſime ſane. Nam de beata
vita queſiuimus inter noſ:nihilq; aliud
viddeo:qð magis dei donum vocandum
ſit. Eloquentia tua territꝰ non ſũ. QOuic
quid em̃ amo:qᷓ;ᷓuis non aſſequar:time/

re non poſſum:foꝛtune vero ſublimitatẽ

multo minus:apud te em̃ vere q;uis ſit

magna:ſecunda eſt.nã quib Dominatur

eoſdẽ ipſos ſecũdos facit. Sed iã quid
gfferã:queſo attennde.

t narratio:que ad diſputatio/

Dibus nouem
bꝛiſ: mihi natalis dies erat: poſt
tam tenue pꝛandium:vt ab eo
ihil ingenioꝛum impediretur: omnes qͥ
ſimul:non modo illo die:ſed quotidie cõ
uiuabamur in balneas ad conſedendum
vocaui.Nam his tempoꝛibꝰ aptius lo/

cus ſecretus occurrerat. Erant aũt(nõ
ef̃ vereoꝛ eos ſingulari benignitati tue
notos interim nominibus facere )in pꝛi
mis noſtra mater.cuiꝰ meriti credo eſſe

omne qð viuo:nauigius frater meꝰ:tri/

getius ⁊ licentius ciues.⁊ diſcipuli mei

nec lartidianũ ⁊ ruſticũ conſobꝛinos me
os quãuis nullum vel grammaticũ paſ/

ſi ſint: deeſſe volui. ipſumq; eoꝛum ſenſũ
cõmunem:ad rem quã moliebar:neceſſa

rium putaui.Erat etiam nobiſcum eta
te minimus omniũ:ſed cuius ingenium
ſi amoꝛe non falloꝛ:magnum quiddam
pollicetur adeodatus filius meus.Qui
bus attentis ſic cepi.

Incipit diſputatio de beata vita.

ferehodt⸗

ingvugnin
Pochuncnan

(nunctre

Grlignide
üünoleti
lbituretiſch

oinqui
Obigevi

ihocinqu

kiurecope

vnmheeſ
Duoiſtainen

iniſodi

conplen
Wer Inin

Wunns⸗
WErd

chene
poſſedo
centins
ſennone
Nercotß
parrery⸗
Ntinerer⸗⸗
Enn parte
ſeretobi
tichanköte
Moeczat
lnägnar⸗
Monans
mmenenm
defiiſ
immnzn⸗
ſbeneti
deſcere
ſtr
lo Eten
Mdenin
hulfnocn

Eummne
megtiſeſii
üchehenc
n banmhin
mognonn
Gaumeg
penmnertſen
tgorer
aninelal
Mnigioge
Ahnien
uen gtie⸗
diginſlrin
onennre
lme npden
Wlahiglir
donum onn
mit'wnſi⸗
Nalnnuniin
nſhliniani
nrräns ſt
nihdonninatur
1Salüanid

KAddiondte

Goeg

sdizen
muumnt he
iemnrongro
aqwondech
Gconſctadum
Nianuolo,
Enmüth
dangin
Nnsſicge ni
en .
sfin in
,Nlini
lamti
ingmmien
unmblann

ommnes coſe

2ðèðð l
— W

bis videtur ex anima ⁊ coꝛ/
poꝛe nos eſſe cõpoſitoſ.Cũ
irent:nauigius ſe ignoꝛa/
re reſpõdit.Cui ego:nihil ne omino ſciſ

inqua:an inter aliqua:que ignoꝛas etiiã

hoc numerandũ eſt: Hon puto me inqͥt

omnia neſcire. Potes ne inquã nobis di
cere aliquid eoꝝ q̃ noſti. Poſſum inquit
Niſi moleſtũ eſt inquã ꝓfer aliqͥd.Et cũ
Dubitaret:ſcis ne inquã ſaltim te viuere
Scio inquit Scis ergo te habere vitã
Sigquidẽ viuere nemo niſi vita poteſt.
Et hoc inquit ſcio.

habere. Aſſentiebat᷑. Ergo iã ſcis te cõ/
ſtare ex coꝛpoꝛe ⁊ vita. Scio interim:ſʒ

vtruʒ hec ſola ſint:incertus ſum. Ergo

duo iſta inquã eſſe nõ dubitas coꝛpui ⁊
animã:ſed incertus es vtrũ ſit aliud qð

ad complendũ ac perficiendũ hominem
mSValet. Ita inquit. Hoc quale ſit:alias ſi
poſſumus:queremꝰ inquã. Nunc illud

iam ex omibus quero:cum fateamur cũ
ctuneq; ſine coꝛpoꝛe:neq; ſine anima eſſe
poſſe hominẽ:cibos ppter quid hoꝛum

appetamus: Pꝛopter coꝛpus inquit li/

centius.Ceteri autẽ cũctabant᷑:varioq;
ſermone inter ſe agebant qũo poſſet pꝛo

ptcer coꝛpꝰ cibus neceſſariꝰ videri:cũ ap
petere᷑ ꝓpter vitã:⁊ vita nõ niſi ad aĩaʒ
ꝑptineret?: Tũ ego videt᷑ inquã vobis ad
eam partẽ cibum pertinere:quã cibo cre
ſcere robuſtioꝛẽq; fieri videmus: Aſſen
tiebant᷑ pᷣter trigetiũ.Ait em̃. Cur ergo
pꝛo edacitate mea nõ creui. Modũ inq;

ſuũ a natura ↄſtitutũ habẽt om̃ia coꝛꝑa

vltra quã menſurã ꝓgredi nequeant:ta/⸗

men ea mẽſura minoꝛa eſſent ſi eis alimẽ

ta defuiſſent. Oð ⁊ in pecoꝛibuſ ſacilius

animaduertimꝰ.Et nemo dubitat cibiſ
ſubtractis omniũ animantiũ coꝛꝑa ma/
creſcere. Macreſcere inqͥt licentiꝰ nõ de
creſcere. Satis eſt mihbi inquã:ad id qd
volo. Et em̃ q̃ſtio eſt. Utꝝ ad coꝛpus ci

bus pertineat:pertinet aũt:cũ eo ſubdu

cto ad maciẽ deducit᷑ Om̃es ita eſſe cen

habet alimenta ꝓpꝛia.An eiꝰ eſca ſciẽtia

vobis videt᷑. Plane int mater:nulla ne

is etiã coꝛpus te

”M õ —-õü õ .
. E *
.

alia credo ali aiam ꝙ; intellectu ren atch
ſciẽtia.De q̃ ſentẽtia cũ trigetiꝰ dubium

ſee oſtẽderet. hodie inquit illa tuipᷣe nõne

docuiſti: vñ aut vbi aia paſcat᷑. Hã poſt
aliquantã pꝛãdij partẽ te dixiſti non ad/
Uertiſſe:quo vaſculo vteremur:ꝙ alia ne
ſcio q̃ cogitaſſes:nꝰ? tñ ab ipſa ciboꝝ par
te abſtinueras manꝰ atq; moꝛſꝰ:vbi igit᷑
erat animꝰ tuꝰ:quo tempoꝛe illud te ve/
ſcente:nõ attendebat. Inde mihi crede:
⁊ talib epulis animꝰ paſcit᷑.i.theoꝛijs ⁊
cogitationibo ſuis:ſi ſuꝑ eas aliqͥd perci
pere poſſit.De qua re cũ dubitanter ſtre
perent. nõne inquã conceditis hominuzʒ
doctiſſimoꝝ animos multo eſſe ;ᷓ impe
ritoꝛuʒ quaſi in ſuo genere plenioꝛes ꝗat
q; maioꝛes: Manikfeſtũ eſſe dixerũt. Re
cte igitur dicimus eoꝛuzʒ animos:q nul/

ls diſciplinis eruditi ſunt. nibilq; bona

rum artium hauſerunt:ieiunos:⁊ quaſi
famelicos eſſe. Plenos inquit trigetius
⁊ illoꝛum animos eſſe arbitroꝛ:ſʒ vicijs

atq; nequicia. Iſta ipſa eſt inquã crede
mihi quedaʒz ſterilitas ⁊ quaſi fames ani

moꝛum. Nã quẽadmodum coꝛpus de/

tracto cibo plerũq; moꝛbis atq; ſcabie

repletur:que in eo vicia indicant fameʒ.
ita ⁊ illoꝛũ animi pleni ſunt moꝛbis qui
bus ſua ieiunia conſitentur.Et enim ip
ſam nequiciam matrem omniũ vicioꝛuzʒ

erx eo ꝙ nec quicq; ſit id eſt ex eo ꝙ nihil
ſit: veteres dictam eſſe voluerunt. Cui
vicio que contraria virtus eſt:frugali/
tas nominatur Ut igitur heca fruge id

eſt a fructu:pꝛopter quandam animoꝛũ

fecunditatem:ita illa ab ſterilitate. ̊ eſt:

a nihilo nequicia nominata eſt:nihil eſt
em̃ omne qð fluit:qð ſoluit᷑:qð liqueſcit
2⁊ q̃ſi ſemp perit. Ideo tales hoĩes etiaʒ
pꝓditos dicimus.Eſt aũt aliqͥd ſi manet:
ſi ↄſtat:ſi ſemꝑ tale eſt:vt eſt virtus cuiuſ
magna pars eſt atq; pulcerrima:q̃ tem/
perantia ⁊ frugalitas dicit᷑. Sed ſi hoc
obſcurũ eſt:qᷓ; vt id iam vos videre poſ
ſitis.certe illud cõceditis:qꝛ ſi animi im

peritoꝛuʒ etiam ipſi pleni ſunt:vt coꝛpo

rum ita animoꝝ duo alimẽtoꝛum gene/⸗
ra inueniuntur. vnum ſalubꝛe atq; vtile
alterum moꝛbidum atq; peſtiferũ. Que
cum ita ſint.arbitroꝛ die natali meo:qm

=Wððð

duo media eſſe in homine cõuenit:inter
nos id eſt coꝛpus atq; animã.nõ me pꝛã
dium paulo latius coꝛpoꝛibo noſtris ſo/
lum:ſed ⁊ animis etiã exhibere debere.
e autẽ hoc ſit pꝛandiũ:ſi eſuritis ꝓfe/
ram. Nam ſi vos inuitos ⁊ faſtidientes
alere conaboꝛ.fruſtra operã conſumam:
magiſq; vota facienda ſunt:vt tales epu
las potius q; illas coꝛpoꝛis deſideretis
Dð eueniet ſi ſani animi veſtri fuerint.
Egri enun ſicut in moꝛbis ipᷣius coꝛpo
ris videmus:cibos ſuos recuſant et re/
ſpuunt. Omes ſe vultu ipſo ⁊ cõſentien/
te voce quicquid pᷣparaſſem:iam ſume/
reac voꝛare velle dixerũt.Atq; ego rur
ſus exoꝛdiens beatos eſſe nos volumuſ
inquã. Ulix hoc effuderam: occurrerunt
vna voce conſentientes. Uidet᷑ ne vobiſ
inquã beatus eſſe qui qð vult non habzʒ
Negauerunt.Quid omis qui qð vult
habet beatus eſt Tũ mater ſi bona inqͥt
velit ⁊ habeat beatus eſt. Si autem ma
la velit:q;uis habeat miſer eſt. Cui ego
arridens atq; geſtiens:ipſam inquã pꝛ/
ſus mater arcẽ philoſophie tenuiſti Nã
tibi ꝓculdubio verba defuerunt: vt non
ſicut tullius te modo panderes:cuiꝰ de
hac ſentẽtia verba iſta ſunt Nam inhoꝛ
tenſio:quẽ de laude acdefenſione philo
ſophie libꝛum fecit.Ecceautẽ ait. Non
philoſophi quidem:ſed pꝛompti tamen

ad diſputandũ:om̃es aiunt eſſe beatos

qui viuant vt ipſi velint. Yalſuz id qui/

dem. Uelle em̃ qð non deceat idem ipᷣm

miſerrimũ. Nec tam miſerum eſt nõ adi
piſci qð velis:qᷓ; adipiſci velle qð non
opoꝛteat. Plus em̃ mali pꝛauitas volũ/
tatis affert: q; foꝛtuna cuiq; boni.Inqͥ/
bus verbis illa ſic exclamabat:vt obliti

penitus ſexus eius:magnum aliquẽ vi

rum conſidere nobiſcum crederemꝰ:me

interim quantũ poteram intelligenteex

quo illa ⁊ q;ᷓ diuino fonte manarent.Et
licanius Ee dicendũ inquit tibi eſt:
vt beatus ſit quiſq; quid velle debeat:⁊
quarum rerum eum opoꝛteat habere de
ſideriũ. Inuita me inquã natali tuo quã
do dignaberis.quicquid appoſueris li
benter ſumam. Oua conditione hodie
apud me vt epineris peto:nec flagites

beata vita

qð foꝛtaſſe non eſt paratum. Ouem cuz
modeſteac verecunde cõmonitionis ſue

peniteret.ergo illud inquã conuenit in/

ter nos:neq; quẽq; beatuʒ eſſe poſſe qui
Oð vult non habet beatum non eſſe de
derunt. Quid illud inquã conceditis:
omnẽ qui beatus non eſt miſerum eſſe:
Non dubitauerũt.Om̃is igitur inquã
qui qð vult non habet miſer eſt. Placu
it omibus.Quid ergo ſibi homo cõpa/
rare debet vt beatꝰ ſit inquã? Noꝛte em̃
etiã hoc iſti noſtro cõuiuio ſubminiſtra
bitur:ne licentij auiditas negligatur:nã
id opinoꝛ ei comparandũ eſt:qð cũ vult

habet. Manifeſtũ eſſe dixerunt. Id er/

go inquã ſempermanens:nec ex foꝛtuna

pendulum:nec vllis ſubiectũ caſibus eſ

ſe debet Nam quicquid moꝛtale ⁊ cadu
cum eſt non poteſta nobis quãdo volu/
mus:⁊ qᷓ;diu volumus haberi.Aſſenti/⸗
ebantur om̃es. Sed trigetius:ſũt inqͥt
multi foꝛtunati:qui eaſipᷣas res fragiles
caſibuſq; ſubiectas:tamẽ iocundas pꝛo
hac vita cumulate largeq; poſſideãt nec
quicq; illis eoꝛum que volũt deſit.Cui
ego.Qui timet inquã:videtur ne tibi be
atus eſſe:Hõ videtur inquit.Ergo qð
amat quiſq;.ſi amittere poteſt:poteſtne
non timere. Non poteſt inquit: Amitti
autẽ poſſunt illa foꝛtuita.non igitur hꝰ*
q̊ amat ⁊ poſſidet:poteſt vllo modo bea
tus eſſe. Nihil rĩpugnauit. Hoc loco an
tem mater.etiam ſi ſecurus ſit inquit ea
ſe om̃ia non eſſe amiſſurum:tamen tali/
bus ſatiari non poterit. Ergo et eo mi/
ſer quo ſemper eſt indigens. Cui ego.
Quid inquã his om̃ibus abundans re
bus atq; circũfluens:ſi cupiendi modũ
ſibi ſtatuat:eiſq; cõtentus:decẽter iocũ

decq; pfruat᷑:nonne tibi videtur beatus.

on ergo inquit illis rebus:ſed animi
ui moderatõe beatꝰ eſt. Optime inquã:

nec huic interrogatõni aliud:nec abs te

aliud debuit reſpõderi.Ergo nullo mo
do dubitamꝰ ſi qͥs beatus eſſe ſtatuit:id
eũ ſibi comparare debere qð ſemperma
net:nec vlla ſeuiente foꝛtuna eripi poteſt

Hoc inqͥt trigetius iam dudũ conſenſi/

mus. Deus inquã nobis etemꝰ ⁊ ſemꝑ

manæs videt: Hoc quidẽ int licentius

Gcerunc
fetcetericd
nuerunt e
beztnset
ecepiſenet
Auenmninn
numnbhwber
elmmus
ZTiieruoe
ude nut ſ⸗
in coceſit.
hntinis bab
gundi no ha
hoenarime
br eaun
ferkludtlein
Pocruſiciy
tani quenann
ti⸗Ouimihi
ohemnagisqᷣ
nigetio conia
oamäpaot
SNdae
Adowdn
nülimese⸗
hociequ
ſnis tann
Modum
(imn ma
iinm
ſumneme
guetioane
. Ilud n⸗
göſubitofn
en uggeſt
loctaſalen
ico ncle
Ouognato
Gluntnma
fehoperne
Ci putris
mncſaſce
um. On
Ahrofes
lenpeln
ſihmmmin
dcſenö
n

mng
ricnnne
daneſeni
dammm,
imumti
nnchninnce
digrini
Wenutſn
e Pidenii,
Pemntken
dchninoinnin
ütemgiami

=S S==

mmick ainnt

dn

cLaumm Ae,

Weſorun
pieeniaibhns
nd nornletadt
obisnido rol
o haben anni/
nicenustät int
Msts ftages
miioonndas,
Gerg oliceitn
erWuͤrdoit l
türiüemniethe
mrügti S
uum vuk orfr
mut m: Ain
niahiginrb
trlonocoben
ut. DGN
aums ſtingule
ſurumenmme!
SeeN
ndigesich⸗
bastulie
Eiianti
mmmsein
hinemt,
sſchnsl
Dnng

Gro.

ita certum eſt vt interrogatione non ege
ret:ceteriq; om̃es pia deuotione conci/
nuerunt. Deum igitur inquã qui habet
beatus eſt. Oð cũ gaudẽtes libẽtiſfime
accepiſſent:nihil ergo inquã nobis iam
querenduʒ arbitroꝛ eſſe:niſiquis homi

num habeat deũ. beatus em̃ pꝛofecto is

erit.De quo quero quid vobis videat᷑.
Hic licentius.Deũ habet qͥ bene viuit.
Trigetius.Deũ habet inquit qui facit
que de vult fieri. In cuiꝰ ſententiã laſti
dianꝰ cõceſſit. Puer autẽ ille minimus
omniũ:is habet deũ ait.qui ſpiritũ im/
mundũ nõ habet. Mater vero omia:ſʒ
hoc maxime appꝛobauit. Nauigiꝰ tace
bat. QOuẽ cum interrogaſſem quid ſenti
ret:illud vltimũ ſibi placere reſpondit:
Nec ruſticũ viſuʒ eſt negligendũ percõ
tari.que nam eſſet de re tanta eius ſentẽ
tia.Qui mihi videbat᷑ ꝙ non deliberati
one magis qᷓ; pudoꝛe impeditus ſileret:
trigetio conſenſit. Tum ego.teneo inq;
omniũ placita de re magna ſane:⁊ vltra
q; nec queri quidẽ opoꝛtet:nec inueni/
ri poteſt:ſi modo eam vti cepimus ſere/
niſſime ac ſinceriſſime ĩueſtigemus.Oð̊
hodie quia longũ eſt:⁊ habent in epuliſ
ſuis ⁊ animi quandam luxurieʒ:ſi vltra

modum in eas ⁊ voraciter irruant. Ita
enim male qdᷣammodo digerũt vnde va

litudini mentium nõ minus q; ab illa ip
ſa fame metuendũ eſt. Oelius nos hec
queſtio cras eſurientes ſi videtur accipi
et. Illud modo libenter liguriatis nolo
qð ſubito mihi miniſtratoꝛi veſtro ĩ mẽ
tem ſuggeſtum eſt:inferendũ:⁊ eſt ni fal/
loꝛ:q̃lia ſolent vltima apponi:quaſi ſco/
laſtico melle confectum atq; conditum.
Quo audito ſeſe om̃eſ quaſi in allatũ fer
culum tetenderunt:coegeruntq; vt dice
re pꝛoperarẽ quid id nam eſſet.Quid in

quã putatis:niſi cum achademicis to/⸗
tum qð ſuſceperamus confectum eſſe ne
gocium. Quo accepto nomine:tres illi

quibus res nota erat:ſeſe erexerunt ala/
crius:⁊ velut poꝛrectis:vt fit:manibo in

ſerentem miniſtrũ adiuuerunt quib po
tuerunt verbis nihil ſe iocundiꝰ auditu
ros eſſe mõſtrantes.Tum ego ita rẽ pꝛio

poſui.Si manifeſtum eſt inq; beatũ nõ

LXVI.

eſſe: qui q vult nõ habet: qd pauloante

ratio demonſtrauit.nemo autem querit

qð inuenire non vult:⁊ querũt iũlli ſemꝑ

veritatem. Uolunt ergo inuenire:volũt
igitur habere inuentionẽ veritatis ⁊ nõ
inueniunt.ſequit᷑ eos non habere qð vo
lunt.et ex eo ſequit᷑ etiã beatos non eſſe.
At nemo ſapiens niſi beatus Dapiens
igitur achademicus non eſt. Hic repen
te üli:quaſi totum rapientes exclamaue
runt. Sed licentius attentius ⁊ cautiui
aduertens timuit aſſenſionẽ:atq; ſubie/
cit. Rapui quidẽ vobiſcũ.ſiquidẽ excla
maui illa cõduſione cõmotus.ſed nihil
hinc admittam in viſcera:⁊ partẽ meam
ſeruabo alipio. Nam aut ſimul eam me/
cum lambet:aut me admonebit:cur nõ
opoꝛteat attingere. Dulcia inq magis
metuere nauigius deberet ſplene vicio/
ſo. Hic ille arridens.plane inquit meta
lia ſanabunt. Nam neſcio quomodo cõ
toꝛtum hoc ⁊ aculeatum:qð poſuiſti vt
ait ille de melle ſinetio. Acriter dulce eſt
nihilq; inflat viſcera.Quare totum etiã
palato aliquantũ remoꝛſo:tamẽ vt poſ/
ſü libentiſſime in medullas traijcio. NHõ
em̃ video quomodo redargui poſſit iſta
cõcluſio.Pꝛoꝛſus nullo modo poteſt in
quit trigetius.Quare gaudeo iam diu
cum illis me inimicicias ſuſcepiſſe. Haʒ
neſcio qua impellente natura.vel vt ve/
rius dicam deo:etiã neſciens quomodo
refellendi eſſent:̃tamẽ eis nimis aduerſa
bar. Hinc licẽtius.Ego inquit illos nõ
dum deſero. Ergo ait trigetius.Diſſen
tis a nobis:nũquidnam ille inquit:vos
ab alipio diſſentitis? Cui ego.non dubi
to inq; quin ſi adeſſet alipius:huic rati/
uncule cederet. Nõ em̃ tam abſurde ſen
tire poterat.vt aut beatus illi videret᷑:
qui tantũ bonuʒ animi qð ardentiſſime
vellet habere non haberet:aut iülos nol
le inuenire veritatẽ.aut eum qui beatus
nõ ſit eſſe ſapientẽ. Hã his tribo q̃ſi mel/
le farre atq; nucleis illud qdð metuis gu/
ſtare ↄfectum eſt: Ille inquit ne huic täa
parue pueroꝝ illecebꝛe cederet achade/
micoꝝ tanta vbertate deſerta:q̃ inundã/

te h neſcio quid bꝛeue aut obꝛuetur:aut

pꝛotrahetur. Quaſi vero inq; longum

„
*5 .

gliquid nos queramꝰ:pᷣſertim aduerſus
alipiũ Nã nõ mediocriter parua iſta eſſe
foꝛtia ⁊ vtilia ſatis ſibijpſe de ſuo coꝛꝑe
argumentaret᷑. Tu aũt qui elegiſti de ab
ſentis autoꝛitate pendere:quid hoꝝ non
ꝓbas:vtꝝ beatũ nõ eſſe qui qð vult nõ
habet:an illos negas velle habere inuẽ/
tam veritate:quã vehemẽter inquirunt
an videt᷑tibi quiſq; ſapiẽs non beatus:
MPꝛoꝛſus beatus eſt inquit:qui qð vult
nõ habet:quaſi ſtomachanter arridens.
ð cũ iuberẽ vt ſcriberet᷑:nõ dixi inqͥt
exclamãs.Oð itẽ cũ annuerẽ ſcribi:dixi
inquit. Atq; ego ſemel pᷣceperã:vt nullũ
verbũ pᷣter litteras funderet. Ita adole/
ſcentem inter verecundiã atq; ↄſtantiaʒ
exagitatũ tenebã. Sʒ cũ his verbis euzʒ
iocantes:quaſi ad veſcendã particulam
ſuã ꝓuocaremꝰ:aĩaduerti ceteros rei to
tius ignaros:⁊ ſcire cupientes qͥd inter
nos ſolos tã iocũde ageret᷑.ſine riſu nos
intueri. Qui mihi pꝛoꝛſus ſimiles viſi
ſunt:qð plerũq; ſolet his qui cũ epulan

tur inter auidiſſimos rapaciſſimoſq; cõ

uiuas a rapiẽdo vel grauitate ſeſe abſti/
nent vel pudoꝛe terrent᷑. Et qꝛ ego inui/
tauerã:⁊ magni cuiuſdã hoĩs ꝑſonã at/
q; vt totũ explicẽ:veri hoĩs etiã in illis
epulis inuitatoꝛẽ alias pſonã gerebam.

Suſtinere nõ potui.Cõmouitq; me il/
la ineq̃litas mẽſe noſtre:⁊ diſcrepantia.

Arriſi matri.tqʒ illa liberrime qð mi
nus habebant:q̃ſi de ſuo cellario ꝓpinã

dũ imperans.iã dic nobis inqͥt qͥ ſint iſti

achademici:⁊ qͥd ſibi velint. Cui bꝛeuit᷑
cũ expoſinſſem apteq; ita vt nemo illoꝝ
ignarus abſcederet.iſti hoĩes inqͥt cadu
carij ſunt:quo noie vulgo apud nos vo
cant᷑ s comitialis moꝛbo ſubuertit.Et
ſimul ſurrexit vt abiret:atq; hic om̃es le
ti interpoſito fine diſceſſimꝰ.
Incipit ſecfide diei diſputatio.

q;ſediſſemuſ. tarde inq; veniſtis ad cõ
uiuiũ:qð vobis non cruditate accidiſſe
arbitroꝛ:ſʒ paucitatis ferculoꝝ ſecurita
te:qð nõ tã mature aggrediendũ viſum

Oſtridie autẽ
cũ ite poſt pꝛandiſi,ſs alijn⸗
to q; pꝛidie ſerius.ijdẽ ibidẽ

eſt:qdᷣ cito vos peſuros putaſtis. Non
multũ em̃ reliquiaꝝ credendũ erat remã
ſiſſe: vbi die ipᷣo atq; ſolenitate tã exigu/
um repertũ erat. Yoꝛtaſſe recte. , qᷣd
vobis pᷣparatũ ſit:ego quoq; vobiſcuʒ
neſcio. Aliꝰ eſt em̃ 3 ili Fet cõmu/
nes tũ maxime tales epulas pᷣbere non
ceſſat. Gʒ nos ab cdendorpt inbecni⸗

tate:vel ſaturitate:vel negocio plerüq;

ceſſamꝰ.quẽ manentẽ ĩ hoibs beatos eoſ
facere:inter nos heri niſi falloꝛ pie vↄſtan

terq; ↄuenerat. Haã cũ ratio demõſtraſſʒ
eũ beatũ eſſe:q deü haberet. nec huicaſ
q; veſtꝝ ſentẽtie reſtitiſſet.queſitũ eſt

nã vobis videret᷑ deũ habere Dequa re
ſi bene memini:tres ſentẽtie dicte ſunt.
Nã partim placuit deũ habere illũ qͥ ea
laceret qᷓ deꝰ vellet. Quidã aũt dixerant
ꝙ is deũ haberet:qui bene viueret. Reli
quis vero in eis deꝰ eſſe viſus eſt:in qͥb

quiappellat᷑ mmũd ſpus nõ eſt. Sed

foꝛtaſſe om̃es diuerſis verbis vnũ idẽq;
ſenſiſtis. Nã ſi duo pꝛima ↄſideremuſ:⁊
om̃is qͥ bene viuit ea facit q̃ vult deus:⁊
om̃is qͥ ea facit q̃ vult deꝰbene vinit.nec
quicq; eſt aliud bñ viuere:q; ea facere q̃
deo placeãt:niſi qͥd vobiſ aliud videtur
Aſſentiebant᷑. Cerciũ vero illud paulo
diligentiꝰ ↄſiderandũ eſt:ppterea ꝙ ritu
caſtiſſimoꝝ ſacroꝝq; ſpirituũ:ſpũs im/
mundꝰ qᷓ; tuʒ intelligo:duobamodis ap
pellari ſolet:vlł ille qͥ extrinſecꝰ animã in
unadit:ſenſuſq; ↄturbat:⁊ quendã hoĩb
infert furoꝛẽ:cui excludẽdo qͥ pᷣſunt ma/
nũ imponere vł exoꝛcizare dicunt᷑: h eſt.

pdiuina eü adiurando expellere. Aliter

aũt dicit᷑ ſpũs immũdus.oĩs om̃ino aĩa

immũda.qð nihil eſt aliud q; vicijs ⁊ er

roꝛibo inquinata. Itaq; abs tequero:tu
puer:qͥ foꝛtaſſe aliquãto ſerenioꝛeac pur
gatioꝛi ſpiritu iſtã ſententiã ꝓtuliſti. ti
bi videat᷑ immũdũ ſpũm nõ habere.⸗l/⸗
lene q demonẽ nõ habet:quo veſani ho
mines ſieri ſolẽt:an ille qͥ animã ſuã iã a
mihi videt᷑ inq t immundũ ſpũm nõ ha/
bere:qͥ caſte viuit. Sʒ caſtũ inquã quez
vocas:eũ ne qͥ nihil peccat:an eũ tantuzʒ
qͥ ab illicito ↄcubitu temꝑat:Qũo inqᷣt
caſtus pᷣt eſſe qͥ ab illicito tantũ ↄcubitu

vicijs om̃ibuſq; peccatis müdauit: ꝓ8S

ſhesſſe
üſknih
niömſon
dictnerärch
ergo inri
bene nut
bigſugnick
Vnckhlnat
lerrobis⸗
lsicri:
ſtunpoſun
iefinet
nci teſpo
daſgneren
biätonigt
eſt Gigt
tgd
gütohdet
Gönuldeh
haberotinue
Daclece
N
afuches
(Citaten
renatch
mnoint
iſienit..
ititnona
lit Mg
Dhhiin⸗
ſelqben.
leſipveät
demofhis
horoben
Bimi
aübetüe
lan inot
feoequig
benmüeſe
konerule
lino .
lnonon
Cthonin
zſidi
Mideä
tiles
fafi

nniigreſn
auumit
S

inltegfict h

rnedieſn
ihbarlige
ſeninchih
bibitin
nchofitin
n Nſdeerwce
edenefinnn
nuntihantun
Gcbiainde
cürm dſen
tzprufn
Gnmuu MN
nutyntoo
mmncs nininn
ttqucti ſoin
ecoeßfumere
e Deunifte
ehchor
Ns isofi
1 ic;en
benum

*

inbnun

gkgrtiin
lcim⸗ ,
nmcilin
iui
Ganzannn
ughioni

abſtinẽs ſeſe:ceteris peccatis nõ deſinit
inqnari. Ille eſt vere caſt?: q deü attedit:
⁊ ad ipᷣm ſolũ ſe tenet. Que vᷣba pueri ſic
dicta erãt:cũ cõſcribi mihi placuiſſet:is
ergo inquã neceſſe eſt vt bene viuat: etqᷣ

bene viuit neceſſario talis eſt:niſi àd ti //

bi aliud videt᷑. Cõſenſit cũ ceteriſ. Ergo
vna eſt hic inquã dicta ſentetia. Sed il/
lud a vobis paululũ q̃ro:velit ne deꝰ:vt
hõ deũ qrat: Dederũt.Itẽ quero. Nun
dnam poſſumꝰ dicere.illũ qͥ deũ querit
male viuere: Nullo modo dixerũt Etiã
Hi terciũ reſpõdete. Spirit? immũdꝰ pᷣt
ne deũ querere: Negabãt:aliquantũ du
bitãte nauigio.qᷣ poſtea ceteroꝝ vocib⸗
ceſſit. Si igit᷑ inquã qͥ deũ querit id fa/⸗
cit qð deꝰ vult ⁊ bene viuit:⁊ ſpũm imũ
dũ nõ habet:qͥ aũt deũ q̃rit nõdũ habet
deu. Nõ igit᷑ quiſqs aut bene viuit:aut
qð vult deꝰfacit:aut ſpũm immundũ nõ
babet:ↄtinuo deũ habere dicendus eſt.
Hic cũ ſe ceteri ↄceſſiõibo ſuis deceptoſ

riderẽt. poſtulauit mater:cum diu ſtupi

da fuiſſet: vt ei hocipᷣm qð ↄduſioniſ ne
ceſſitate intoꝛte dixerã explicãdo relaxa
rem atq; ſoluerẽ.Qð cũ factũ eſſet:ſʒ ne/⸗
mo inqͥt poteſt ꝑuenire ad deũ:niſi deuʒ
q̃ſierit. Optime inquã.Camen q adhuc
qrit nonduũ ad deũ ꝑuenit etiã ſi bene vi/
uit · Nõ igit᷑ quiſqͥs bene viuit deũ habz
Mihi inqͥt videt᷑ deũ nemo nõ habere:
ſz eũ qͥ bene viuit:habet ꝓpiciũ:qͥ male:
infeſtü. Male igit inquã heſterno die cõ
ceſſimꝰ eũ beatũ eſſeqͥ deũ habet. Bi/

dem om̃is homo deũ habet:nec tñ om̃is

homo beatꝰ eſt. Adde ergo inqt ꝓpiciũ.

Saltim inquã hoc inter nos cõſtat ſatiſ

eũ beatũ eſſe q habet pꝛopiciũ deũ. Uel
lem inq t nauigiꝰ cõſentire. Ded illũ ye/
reoꝛ qui adhuc q̃rit pᷣſertim ne ↄcludas
beatũ eſſe achademicũ:qui externo ſer/
mone vulgari quidẽ ⁊ male latino:ſʒ ap⸗/
tiſſimo ſane vt mihi videt᷑ yerbo:cadu/

carius nominat eſt. Nõ em̃ poſſum di/
cere homini deũ querenti aduerſum deũ
eſſe: q ſi dici nefas eſt. pꝛopiciꝰ erit et q
ppiciũ deũ habet beatus eſt Beatus er
go erit ille querit. Om̃is autẽ querenſ

nondũ habet qð vult. Erit igit᷑ beatus

bomo:qui qð vult nõ habet:qð heri no

D .
4 2*

.

bis omibo videbat᷑ abſurdũ:vnde crede
bamus achademicoꝝ tenebꝛas eſſe di/
cuſſas.Quare iã de nobis licentiꝰ tri/
phabit:mihiq; illa dulcia que cõtra va/
litudinẽ meã temere accepi:has ð me pe

nas exigere:quaſi pꝛudes medicꝰ admo
nebit. Hic cum etiã mater arriſillet.ego
inquit trigetiꝰ.nõ cõcedo cõtinuo deũ
aduerſari cui nõ ſit ꝓpicius:ſʒ eſſe alid
mediũ puto.Cni ego.iſtũ tamẽ hominẽ
inquã mediũ.cui nec de ꝓpicius eſt nec

infeſtꝰ:deũ quomodo habere concedis.

Hic cũ ille cũctaret aliud eſt inquit ma
ter deũ br̃e:aliud nõ eſſe ſine deo.Ouid

ergo inquã meli⸗ eſt: vtrũ habere deum

an nõ eſſe ſine deo: Quantũ inquit poſ/
ſum intelligere:iſta eſt ſentẽtia mea Oui
bene viuit habet deũ:ſʒ ꝓpicium:qͥ ma/
le:habet deũ: ſʒ aduerſuũ. Qui aũt adhuc
querit nondũq; inuenit:necq; ꝓpiciũ:ne/
q; aduerſum:ſed nõ eſt ſi ine deo. Hec ne
inquã veſtra etiã ſentetia eſt?: Hanc eſſe
dixerunt. Dicite mihi queſo inquã. Nõ
vobis videt᷑ eſſe homini deꝰ ꝓpiciꝰ:cui

fauet:? Eſſe cõfeſſi ſunt. Nõ ergo inquã
fauet deꝰ querẽti ſeſe homini: Reſponde
runt fauet. Habet igit᷑ inquã q deũ q̃rit
deũ ꝓpiciũ:⁊ om̃is qui habet deũ pꝛopi
ciũ:beatus eſt. Beatus eſt ergo ⁊ ille qᷣ
querit.Qui autẽ querit nõdũ habet qð
vult. Erit igit᷑ beatꝰ qui qð vult nõ ha/
bet. Pꝛoꝛſus inquit mater.nõ mihi vide
tur beatꝰ eſſe:qui qdð vult nõ habet.Er/⸗
go inquã nõ om̃is q habet deũ ppiciuz
beatus eſt. Si hoc cogit ratio inùt non
poſſum negare. Iſta igit inquã diſtribu
tio erit:vt om̃is qui iã deũ inuenit:⁊ p/
piciũ deũ habeat:⁊ beatꝰ ſit.om̃is auteʒ⸗
qui deũ querit pꝛopiciũ deũ habeat:ſed
nondũ ſit beatuſ. Jã vero quiſqͥs vicijs
atq; peccatis a deo ſe alienat.non modo
beat nõ ſit:ſed ne deo quidẽ viuat pꝛo/
picio.Oð cũ placuiſſet om̃ibus:bñ ha/⸗
bet inquã:ſed adhuc illud vereoꝛ.ne voſ
moueat:qð iam ſuperi⸗ cõceſſeramꝰ.mi
ſerũ eſſe quiſquis beatꝰ nõ ſit.cui conſe/
quens erit eſſe miſeꝝ hominẽ:qui ꝓpici

unm tenet deũ:quẽ adhuc deũ querentex

nondũ diximus eſſe beatũ. An vero qðᷣ

ait Tulliꝰ. multoꝝ ĩ terris pᷣdioꝝ dños

dinites appellamꝰ:omniũ virtutũ poſ/
ſeſſoꝛes pauꝑes nominabimꝰ: Sʒ illud
videte vtꝝ quomodo veꝝ eſt:q oĩs egẽſ
miſer ſit:ita ſit veꝝ:q; om̃is miſer egeat.
Ita em̃ erit verũ nihil aliud eſſe miſeriã
q; egeſtatẽ:qð me nũc cũ diceret᷑ lauda/

te ſenſiſtis. Hoc autẽ hodielongũ eſt:vt

queramuſ:quare peto:ne faſtidio vobis

ſit ad iſtã meſam cras etiã cõuenire. Odö
cũ om̃es ſe libentiſſime habere dixiſſent

eunngggs.
¶ Incipit diſputatio tercie diei.

. 5 Ercius aut di

eEEes diſputationis noſtre ma/

gebant in balneas diſſipauit:tempuſq;
ꝓmeridianũ candidiſſimũ reddidit. Pla
cuit ergo in pꝛatuli ꝓpinqua deſcẽdere:
atcq; omibus nobis vbi cõmodũ viſum
eſt cõſidentibo.reliquꝰ ita ſermo p eractꝰ

eſt. Om̃ia pene inquã que interroganti

mihi cõcedi a vobis volui habeo ac te/
neo:quare hodierno die quo poſſimꝰ tã
gem hoc noſtrũ cõuiuiũ aliquo interual

lo dieꝝ diſtinguere:aut nihil:aut nõ mł

tum erit vt opinoꝛ:qð mihi vos reſpon
dere neceſſe ſit.Dictũ em̃ erat a matreni
Hil aliud eſſe miſeriã q; egeſtatẽ:cõuenit
qʒ inter nos om̃es qͥ egeant miſeros eſſe
Ded vtrũ om̃es etiã miſeri egeãt:nõnul
l õſtio eſt:quã heſterno die nõ potuimꝰ
explicare Hoc autẽ ita ſe habere:ſi ratio
demõſtrauerit:perfectiſſime inuentũ eſt
ſit beatꝰ:erit em̃ ille qui nõ eget.Om̃iſ
em̃ nõ miſer beat eſt. Beat? eſt ergo qui
egeſtate caret:ſi quã dicimꝰ egeſtatẽ:eã/
dem miſeriã eſſe cõſtiterit. Quid em̃ ait.

Trigetiꝰ nõ poteſt ex eo iã cõſici:omneʒ
nõ egentẽ beatũ eſſe:quo manifeſtuʒ eſt:
omnẽ qͥ egeat eſſe miſerũ: Nam ↄceſſiſſe
nos memini nihil eſſe mediũ inter miſe/
ruʒ ⁊ beatũ.Aliquid ne inquã inter moꝛ
tuum ⁊ viuũ tibi mediũ videt᷑ eſſe:- Non
ne om̃is homo aut viuꝰ aut moꝛtuꝰ eſt:
Fateoꝛ inquit:neq;ʒ hic eſſe aliͥd mediũ
Sʒ quoꝛſũ iſtud? Quia inquã etiã iſtud
te fateri credo:omnẽ qui ante annum ſe⸗
pultꝰ ẽ: eſſe moꝛtuũ. Nõ negabat.Quid
om̃is qui ante annũ ſepultus nõ eſt:vi/

tutinas nubes:que nos co/

nuit: Nõ ait ſequit᷑. Ergo inquã nõ ſequi
tur vt ſi omis qui eget milſer eſt. omis qͥ
nõ eget ſit beatus. Quãuis inter miſerũ

⁊ beatũ vt inter viuũ ⁊ moꝛtuũ medium
nihil inueniri queat.Oð cũ aliqui eoꝛuʒ
paulo tardiꝰ intellexiſſent. me id quibuſ

potui verbis ad eoꝛũ ſenſum accõmoda

tis aperiete atq; vᷣſante. ergo inquã mi/
ſerum eſſe omneʒz qͥ egeat dubitat nemo:

neceſſaria. Nõ em̃ eis eget ipᷣe animꝰ in
quo poſita eſt vita beata. Ipſe em̃ perſe
ctus eſt:nullꝰ aũt perfectꝰ aliquo eget:⁊
qð videt᷑ coꝛꝑi neceſſariũ ſumert:ſi affue/
rit:ſi nõ affuerit:nõ eũ iſtaꝝ reꝝ franget

inopia.Omis nãq; ſapiẽs foꝛtis eſt:nul

lus aũt foꝛtis aliqd metuit. Nõ igit᷑ me

tuit ſapiẽs:aut moꝛtẽ coꝛꝑis:aut dolo/

res:quib pellendis vel vitadis vl diffe
rendis ſũt neceſſaria illa.quoꝛũ ei poteſt
cõtingere inopia. Sed tamẽ nõ delinit

eis bene vti ſi ipſa nõ deſunt. Ueriſſima

eſt em̃ ũla ſentẽtia. Nã tu qð vitare poſ/
ſis ſtultũ admittereẽ᷑. Uitabit ergo moꝛ
tem ac doloꝛẽ quantũ poteſt ⁊ quãtũ de/
cet:ne ſi minime vitanerit:nõ ex eo miſer
ſit:qꝛ hec accidũt:ſed qꝛ vitare cũ poſſet
noluit:qð maniteſtũ ſtulticie ſignum eſt.
Erit ergo iſta nõ vitãs:nõ egrũ rerũ per
peſſione:ſed ſtulticia miſer Si autẽ non
valuerit vitare:cũ id ſedulo ac decenter
egerit:non eũ iſta irreuerẽtia miſerũ faci
ent.Etenim ⁊ illa eiuſdẽ comici ſentẽtia
nõ minus vera eſt:quoniã nõ poteſt id ſi
eri qð vis:id velis qð poſſis.Quomo/
do erit miſer:cui nihi accidit pᷣter volũ/
tatem. Quia qð ſibi videt nõ poſſe ꝓue/
nire:nõ poteſt velle. Habet em rerũ cer/
tiſſimarum voluntatẽ id eſt vt quicquid
agit nõ agat:niſi ex virtu quodã pᷣſcri/
pto ⁊ diuina lege ſapiẽtie:que niło ab eo
pacto eripi poſſunt. Jã nũc videte:vtrũ
etiã om̃is qui miſer eſt egeat. Nam huic
ſentẽtie cõcedende difficultatẽ illa res fa
cit.qð multi in magna foꝛtuitarũ rerum
copia cõſtituti ſunt:quib ita facilia ſunt
omia: vt ad eoꝛũ nutũ pꝛeſto ſit:quieqd
cupiditas poſcit.Difficilis quidem iſta

vita eſt. Ded fingamus aliquem talem
gqualem tullius fuiſſe dicit Oꝛatã. Quiſ

bofminedek

ſiſſvnu⸗cni

ſiitnazt

G vimun
nislimn
ſccbicm

liupet
crvricpl

gune iuce
Oaͤſotnſe
licg habe
Goum?
laclno de
enevot
ſogatkronrl
Ginborien

ymninon
oleronp⸗

etintellge
ſenrcſeſebe
Worswe
Gd
ürmteiw
Vigedan
metufre
ſerebat
gatym.
lugtam.
ig ? ſ.
t Ege
mnoꝛeam
ite miſe
an ip
cni ſent
acubit
Pleyeſtel
ſtmiſeni
Hirike⸗
glyr dian
umernen
nn Ergo
ſlgerarge
ſaini
ſlane

„„ K
Qunis nrnn
Uutmortuäne,

W

1Oöcii

N

rfenmri
Nüſalm ui
Knreii
Ne n
egerren
ae in
mes Kürnmn
udan Nir
emen
õ
rd wüloli
fugn
weildngne
mmtünrtrgind
ricweriͤagti
irenmagt
SENN
WaiCi
NN
umitmmiienfid
econicdſolen
mmünihelctt
wls r
Nlnrndrötnti⸗
itenhl
ae
ehhe unn
mic allant
mTANNCRii5N.
,N,
emnenlothes
türſilnen,
Gcer nnni
annilunn,
mſomian nne
rtnlanit
isclniit
ſfals

an tolen
huh

ECEo.

eñ facile dicat oꝛataʒ egeſtate laboꝛaſſe:
hoyminsẽ ditiſſimũ:ameniſſimuʒ: delicio⸗/
ſiſſimũ:cui neq; ad voluptatẽ quicq; de
f⸗ãHuit:neq; ad gratiã:neq; ad bonã integrã
q; valitudinẽ: Hã ⁊ pꝛedijs queſtuoſiſſi
mis ⁊ amicis iocũdiſſimis:quantũ libu

it abũdauit:⁊ illis om̃ibus aptiſſime ad
ſalutẽ coꝛpoꝛis vſus eſt:eiuſq; vt bꝛeui/⸗

ter totũ explicẽ ome inſtitutũ voluntatẽ
q; omnẽ ſucceſſio pꝛoſpera cõſecuta eſt.
BSDeg foꝛtaſſe inquiet aliqͥs veſtrũ. Pluſ

illũ q; habebat habere voluiſſe. Hoc
ignoꝛamꝰ. Sʒ qð ſatis eſt q̃ſtioni facia/⸗

mus eũ nõ deſideraſſe ampliꝰ q́; tenebat

Uiget᷑ ne vobis eguiſſe.Etiã ſi cõcedã
inquit licentiꝰ nihil eũ plus deſideraſſe.
qð in homie nõ ſapiẽte neſcio quomodo

accipiã. metuebat tamẽ. erat em vt dicit᷑
ingenij nõ mali:ne illa om̃ia ſibi vel vno
aduerſo impetu raperẽt᷑. Nõ em̃ magnũ

erat intelligere talia cũcta quãtacũq; eſ⸗

ſent eſſe ſub caſibo cõſtituta. Tũ ego ar/

ridens:vides inquã licenti foꝛtunatiſſi/
mũ iſtũ hominẽ a beata vita ingenij bo/
nitate impeditũ.Ouo eĩ erat acutioꝛ:eo
videbat illa omia ſe poſſe amittereiquo

metu frangebat᷑:illudq; vulgare ſatis aſ

ſerebat in fidẽ:hominẽ malo ſuo eſſe coꝛ
gatum.Hic cũ ⁊ illi ⁊ ceteꝛi arriſiſſent:il
lud tamẽ inquã diligentiꝰ attendamus:
quia ⁊ ſi timuit iſte nõ eguit:vnde q̃ſtio
eſt. Egere eſt em in nõ habendo:nõ in ti

moꝛeamittendi que habeas. Erat autẽ

iſte miſer:quia metuebat:q;uis nõ ege/
ret. Nõ igit᷑ om̃is qui muſer eſt eget.Oð
cum appꝛobauiſſet cũ ceteris.etiax ipſa
cuiꝰ ſentẽtiã defendebã aliquantũ tamẽ
addubitãs.neſcio inquit tamẽ ⁊ nõdum
plene ĩtelligo quomodo ab egeſtate poſ
ſit miſeria:aut egeſtas a miſeria ſeparari
BHã ⁊ iſte qui diues ⁊ locuples erat:⁊ ni
hil vt dicitis ampliꝰ deſiderabat:tamẽ
quia metuebat ne amitteret egebat ſapi
entia. Ergo ne huncegentẽ diceremus:
ſi egeret argento ⁊ pecunia:cũ egeret ſa⸗

pientia:nõ dicemꝰ: Ubicũ om̃es mira /

do exclamaſſent:meipſo etiã nõ medio/

criter alacri atq; leto:qð ab ea potiſſimũ

dictũ eſſet: q ꝓ magno de philoſ. opho/
rum libꝛis:atq; vltimũ ꝓferre parauerã

LXVIII.

videtis ne inquã aliud eſſe:multas vari

aſq; doctrinas:aliud animũ attetiſſimũ
in deun: Hã vnde iſta q̃ miramur:niſi in/

de pcedunt: Hic licentiꝰ letus exclamãſ

pꝛoꝛſus inquit.nihil veriꝰ.nihil diuiniꝰ
dici potuit. Haʒ ⁊ maioꝛ ⁊ miſerabilioꝛ

egeſtas nulla eſt q; egere ſapiẽtia:⁊ qͥ ſa⸗/
pientia nõ eget:nulla re omine egere po

teſt. Eſt ergo animi egeſtas inquã nihil

aliud q; ſtulticia. Hec eſt em̃ cõtraria ſa
pientie:⁊ ita cõtraria vt moꝛs vite:vt be

ata vita miſere.hoc ẽ ſine aliquo medio.

Nam vt omis nõ beatꝰ homo miſer eſt:
om̃iſq; homo nõ moꝛtuꝰ vinit:ſic omnẽ
nõ ſtultũ manikſeſtũ eſt eſſe ſapienteʒ. Ex
quo ⁊ illud iã licet dicere:nõ ex eo tantũ
ſergiũ oꝛatã fuiſſe miſeruʒ:q; timebat ne
foꝛtune illa munera amitteret:ſʒ qꝛ ſtul/
tus erat.Quo fit vt miſerioꝛ eſſet:ſi tam
pendulis mutãtibuſq; his:q̃ bona puta
bat:nihi om̃ino metuiſſet. Eſſet em̃ nõ
foꝛtitudinis excubijs:ſed metis ſopoꝛe

ſecurioꝛ:⁊ altioꝛe ſtulticia demerſus mi

ſer. At ſi omis qui caret ſapiẽtia magnã
patit᷑ egeſtatẽ:omiſq; cõpos ſapientie ni
hilo eget.ſequit᷑ vt ſtulticia ſit egeſtas.
Vt autẽ om̃is ſtultus miſer:ita omnis
miſer ſtultus eſt. Ergo vt om̃is egeſtas
miſeria:ita omis miſeria egeſtas eſſe cõ/

nincitur. Quã concluſionẽ trigetius cũ

ſe parũ ĩtellexiſſe diceret. quid inquã in/
ter nos ratione cõuenit: Euʒ egere inqͥt

qui ⁊ ſapientiꝗ nõ habet:Quid eſt ergo

inquã egere.Vapſentiã inquit nõ habe
re.Quid eſt inquã ſapientiã nõ habere?:
Hic cũ taceret.nõne hoc eſt inquã habe
re ſtulticiã: Hoc inqͥt. Nihil ẽ ergo alið
inquã habere egeſtatẽ q; habere ſtultici
am. Ex quo iam neceſſe eſt egeſtatẽ alio
verbo nomiari quãdo ſtulticia nomina/
tur. Quãq; neſcio quomodo dicamus.
habet egeſtatẽ aut habet ſtulticiã. Cale
eſt em̃ ac ſi locũ aliquẽ qui lumine careat
dicamus habere tenebꝛas: qꝗð nihil eſt
aliud q; lumen nõ habere. Nõ em̃ tene/
bꝛe quaſi veniũt aut recedunt:ſed carere
lumie hocipᷣm eſt iã tenebꝛoſũ eſſe:vt ca
rere veſte:hoc eſt eſſe nudũ. Non em̃ ve/
ſte accedente veluti aliqua res mobilis:
nuditas ſugit.Sic ergo dicimꝰ aliquez
2

habere egeſtatẽ:quaſi dicamus habere
nuditatẽ.Egeſtas em̃ verbũ eſt nõ habẽ
di. Quãobꝛem vt qð volo explicẽ ſicut
poſſum.ita dicit᷑:habʒ egeſtatẽ.quaſi di

catur.habet nõ habere. Itaq ſi ſtultici⸗/
am ipᷣam verã ⁊ certã egeſtatẽ eſſe mon/
ſtratũ eſt.vide iã queſtionẽ:quã ſuſcepe
ramꝰ vtrũ ſoluta ſit. Dubitabat᷑ em̃ int᷑
nos.vtꝝ cũ appellaremꝰ miſeriam nihil
aliud qᷓ; egeſtatẽ nominaremꝰ.Dedimuſ
autẽ rationẽ:recteſtulticiã vocari egeſta
tem. Sicut ergo ⁊ om̃is ſtultus miſer et
om̃is miſer ſtultꝰ eſt.ita neceſſe eſt nõ ſo/
lum omnẽ qui egeat miſerũ:ſed etiã oẽm
qui miſer ſit egentẽ eſſe fateamur At ſi ex
eo ꝙ ⁊ om̃is ſtultꝰmiſer eſt:⁊ om̃is miſeꝛ
ſtultus eſt:cõficit᷑ ſtulticiã eſſe miſeriazʒ.
cur nõ ex eo qð ⁊ quiſqòs eget miſer:⁊ qͥſ/
quis miſer eſt egeat:nihil aliud miſeriaʒ
q; egeſtatẽ eſſe ↄficimꝰ:Oð cũ om̃es ita
eſſe faterent᷑:illud iã inquã ſequit᷑:vt vi⸗
deamꝰ quis nõ egeat. Is em̃ erit ſapiẽs
⁊ beatꝰ.Egeſtas autẽ eſt ſtulticia.egeſta
tiſq; nomẽ. Hoc autẽ verbũ ſterilitatem
quandã ⁊ inopiã ſolet ſignificare.Atten
dite queſo altiꝰ:quãta cura pꝛiſcoꝝ ho/
minũ:ſiue omia ſiue qð maniteſtũ eſt q̃/
dam verba creata ſunt . reꝝ maxime
quaꝝ erat noticia ꝑneceſſaria. Jã enĩ cõ
ceditis omnẽ ſtultũ egere:⁊ omnẽ qͥ ege/
at ſtultu eſſe. Credo vos etiã concedere
animũ ſtultũ eſſe vicioſũ:om̃iaq; animi
vicia vno ſtulticie nomine includi.Pꝛi/
mo autẽ die huiꝰ diſputatõ is noſtre ne/
quiciã dixeramus eſſe ab eo dictã:q; nec
quicq ſit: cui cõtrariã frugalitatẽ:a fru⸗
ge fuiſſe nominatã. Ergo in his duob
cõtrarijs.hoc eſt frugalitate atq; nequi
cia:illa duo vident᷑ eminere:eſſe ⁊ nõ eſſe
Egeſtati autẽ de qua fit queſtio:qͥd pu/
tamus eſſe cõtrariũ: Hic cũ aliquantuʒ
cunctarent᷑.ſi dicã inquit trigetiꝰ diuiti
as: video his paupꝑtatẽ eſſe ↄtrariã.Eſt
quidẽ inquã vicinũ. Nã pauꝑtas ⁊ ege
ſtas:vnũ atq; idem accipi ſolent. Tamẽ
aliud verbum inueniendũ eſt:ne melioꝛi
parti deſit vnũ vocabulũ:vt cũ illa pars
pauꝑtatis ⁊ egeſtatis nomine abũdet:ex
Hac parte ſolũ opponat᷑ diuitiaꝝ nomẽ.
HMihil em̃ abſurdiꝰ:qᷓ; vt hic ſit egeſtas

De beata pita

vocabuli:vbi eſt cõtraria pars egeſtati.
Plenitudo inqt licentiꝰ ſi dici poteſt vi/
det᷑ mihi recte opponi egeſtati. Poſtea
inquã de verbo queram foꝛtaſſe dilige

tius. Nõ em̃ hoc curandũ eſt in inquiſi/
tione veritatis. Quãuis em̃ ſaluſtiꝰ ele/
ctiſſumus penſatoꝛ verboꝝ egeſtati op/

poſuerit opulentiã:tamẽ accipio iſtã ple

nitudinẽ. Nõ em̃ nec grãmaticoꝛum hic
foꝛmidine liberabimur:aut metuenduʒ

eſt ne ab eis caſtigemur: ꝙ incurioſe vti/
mur verbis.qui res ſuas nobis ad vten

dũ dederunt. Ubi cũ arriſiſſent.ergo qꝛ

mentes veſtras inquã:cũ intenti eſtis in

deũ:velut quedã oꝛacula:nõ cõtemnere
ſtatui.videamꝰquid ſibi velit hocnomẽ

Haã nullũ accõmodaciꝰ eſſe arbitroꝛ ve⸗/

ritati. Plenitudo igit᷑ ⁊ egeſtas cõtraria

ſunt:at etiaʒ hic ſimiliter:vt in nequicia
2 frugalitate apparet illa duo eſſe ⁊ non
eſſe. Et ſi egeſtas eſt ipſa ſtulticia:pleni/
tudo erit ſapiẽtia. Merito etiã virtutũ

omniũ matrẽ multi fru galitatẽ eſſe dixe
runt. Quibo cõſentiẽs Tulli etiã in po/

pulari oꝛatione ait. Ut volet quiſq; ac/

cipiat.Ego tamẽ frugalitatẽ id eſtmo/

deſtiã ⁊ temperãtiã:virtutẽ eſſe maximã

iudico. Pꝛoꝛſus doctiſſime ac deceẽtiſſi/

me. Cõſiderauit em frugẽ id eſt illud qð
eſſe dicimꝰ:cui eſt nõ eſſe cõtrariũ. Sed

ꝓpter vulgarẽ loquẽdi ↄſuetudinẽ:qua

frugalitas quaſi parſimonia dici ſolet.
duobooſequentibo quid ſenſerit illuſtra

uit. ſubijciẽdo modeſtiã ⁊ temperantiaʒ.

Ethec duo verba diligentiattendam⸗
Mogeſtia vtiq; dicta eſt a modo:⁊a tẽ/⸗
perie temperãtia. Ubi autẽ mod eſt at/

q; temperies:nec plus eſt quicq;:nec mi
nus. Ipla eſt igit᷑ plenitudo:quã egeſta/

ti cõtrariã poſueramꝰ:multũ meliꝰ quã

ſi abundantiã ponerem?. In abundan/
tia em̃ intelligit᷑ afflnẽtia:⁊ quaſi rei ni/

ℳ—

mium exuperãtis effuſio. Qð cũ euenit
vltra q; ſatis eſt. etiã ibi deſt iderat mod⸗
1 res que nimia eſt modo eget.Ergo nꝰ

ab ipᷣa redũdãtia egeſtas aliena ẽ.Amo
do autẽ ⁊ plus ⁊ min aliena ſunt. Ipſaʒ
em opulentiã ſi diſcutias:inuenies eam

nihil aliud tenere q; modũ. Hã non niſi
ab ope dicta eſt opulẽtia⸗quomodo aut

Ghinliteb
ſcgeiphin⸗
wiunctel
egitni
Etoñſyi

Mrd tln

Hignnt
nmna
iniunlvoi⸗

(oneritod

Rclertilerx.
llein eroꝛd
aecſiint
nicniqz ege
noraginoͤe⸗
Gobenüchen
hocckckeln
ſit hpieraii
tin potnite

(alind ;n

ſennin'libr
Nhiufen
mwap
WGcnce
wwe
tentigse
dibulet
gliſgn
lti miſ⸗a
chtemol
liverbo
ſimalacr
usader
Vllacöm
moderat
igl miſe
dum ſui
ſt Pyee
deiſipiet
nitnee dii
deiſopient
deihaben

nnlbyo

fllingre

ihinti

unck
nntſtft
ſageclte⸗
ſniſi

=

S=

P

.

3

4
N.

WNN
cnnöſde
enm ſonſei
Immücfnig
Minigeñ lnte⸗
Rnnging
utmihiſß
Nnagmmamnh
Dinnr. matn
emmginno,
es ſunsſchsbr
biciniſad
mniciinmncs
Gcöenne
eſbifathochen
ucſenbinmenn
rtegeſtscönmt

—
=Eẽ

=

=

uenytinfagtt

Orin aninkani
ugkütats Gedin
rwdacnir
furmmicenm
Docnidne Muin

= =

ninmnudi ſ
ni ten lihn
Fiumgann
ianchmain
lnodlit
Dimimntdr
dIas tochnen
Nuockgich
nia, n
gimi di
mi atlnii,
itetcnſſoln/
indtͤan
ti Minio,
ehe⸗ on
e ſnihn
tnin
alin r

h

Eo.

opitulat᷑ qð nimiũ eſt: cũ incõmodiuſ ſit
ſepe q; paꝝ: Quicqͥᷣd igit᷑ vel parũ vł ni/
mium eſt:quia modo eget:iobnoxium eſt

egeſtati. MHodꝰ ergo animi ſapientia eſt

Et em̃ ſapiẽtia ↄtraria ſtulticie nõ nega
tur.⁊ ſtulticia egeſtas:egeſtati autẽ ↄtra
ria plenitudo. Sapiẽtia igit᷑ plenitudo
In plenitudine autẽ modꝰ. Modꝰ igit

animi in ſapietia eſt. Uñ illud pᷣcdlarũ eſt
⁊ nõ lmerito diffamat᷑ hoc pꝛimũ in vi/

ta eſſe vtile: vt ne quid nimiſ.Dixeramꝰ
autẽ in exoꝛdio hodieme diſputatõnis
noſtre: ſi inueniremus nihil aliud eſſe

miſeriã qᷓ; egeſtatẽ:eũ beatũ eſſe fatere/

mur:qui nõ egeret.Eſt aũt inuentũ.Er
go beatũ eſſe nihil eſt aliud:q; nõ egere.
hoc eſt eſſe ſapientẽ Gi autẽ querit:qͥd

ſit ſapiẽtia iã ⁊ ipᷣa ratio quantũ in pᷣſen

tia potuit:⁊ voluit atq; eruit. Nihil eſt

eĩ aliud q́; modꝰ animi.hoc eſt:quo ſe/

ſe animꝰ libꝛat:vt neq; excurrat in nimi

uʒ neq; infra q; plenũ eſt coartet᷑. Excur

rit autẽ in luxurias:dominatões:ſuꝑbi

as:ceteraq; id genus:quibo ĩimoderato /-

rũ miſeroꝛũq; animi ſibi leticias atq; po
tentias cõparari putãt.Coartat᷑ aũt ſoꝛ
dibuſ:timoꝛibo:meroꝛe:cupiditate:atq;
alijs quecũq; ſunt quibb homĩes mifos
etiã miſeri cõfitent᷑. Cũ vero ſapientiam
cõtemplatur inuentã:cũq; vt huiꝰ pue/
ri verbo vtar:ad ipᷣam ſe tenet:nec ſe ad
ſimulacroꝝ fallaciã quoꝝ pondꝰ ample
xus a deo ſuo cadere atq; demergi ſolet:
vlla cõmotꝰ inanitate cõuertit:nihil im
moderatõis:⁊ ideo nihil egeſtatis nihil
igit᷑ miſerie pertimeſcit. Habʒ ergo mo
dum ſuũ id eſt ſapientiã:quiſqͥs beatus
eſt Oue eſt autẽ dicẽda ſapiẽtia:niſi que
dei ſapiẽtia eſt. Accepimꝰautẽ etiã auto
ritate diuina:dei filiũ nihil eſſe aliud:qᷓ;
dei ſapientiã.⁊ eſt dei filius ꝓfecto deus
Deũ habet igit᷑ quiſquis beatus eſt:qð
omnibo nobis iã ante placuit:cũ hoc cõ
uiuiũ ingreſſi ſumꝰ.SGed qͥd putatis eſ
ſe ſapientiã niſi veritatẽ?: Etiã hoc em̃ di
ctum eſt. Ego ſum veritas. Ueritas au
tem vt ſit:fit per aliquẽ ſummũ modũ:a
quo ꝓcedit:⁊ in quẽ ſe ꝑfecta conuertit.

Ipſi autẽ ſumo modo nullꝰ aliꝰmodus

imponit᷑ Si em̃ ſummꝰ modꝰ ꝑ ſũmuʒ

modũ modus eſt:ꝑ ſeipᷣm modꝰ eſt. GOʒ
etiã ſummꝰ modꝰ neceſſe eſt vt verꝰ mo/
dus ſit. Ut igit᷑ veritas modo gignitur:

ita moduſ veritate cognoſcit᷑. Neq; igit

veritas ſine modo:neq; modꝰ ſine verita

te vnq; fuit. Quis eſt dei filiꝰ: dictũ ẽ:ve

ritas.Quis eſt qͥ nõ habet patrẽ: Quis
alius q́; ſummꝰmodꝰ:Quiſquis igit᷑ ad

ſummũ modũ ꝑ veritatẽ venerit:beatuſ

eſt. Hoc eſt animũ deũ habere id eſt deo

perfrui. Cetera em quauis a deo habeã
tur nõ habẽt deũ.Admonitio autẽ que/

dam que nobiſcũ agit: vt deum recoꝛde/⸗
mur:vt eũ queramꝰ:vt eũ pulſo om̃i fa⸗

ſtidio ſitiamꝰ:de ipſo ad nos fonte veri/
tatis emanat. Hoc interioꝛibo luminib

noſtr iubar: ſol ille ſecretꝰ infundit. Hu

ius eſt veꝝ om̃e qð loquimur:etiã qua/

do adhuc vel min ſanis vel repẽte aper

tis oculis audacter cõuerti:⁊ totũ intue

ri trepidamꝰ:nihilq; aliud etiã Bᷓ̊ appa/

ret eſſe q;ᷓ deũ:nulla degeneratone impe/
diente perfectũ. Naã ibi totũ atq; ome ꝑ/

fectũ eſt:ſimulq; eſt om̃ipotetiſſimꝰ deꝰ.

SDed tamẽ q;diu querimꝰ:nõdũ ipᷣo fon
te:atq; vt illo verbo vtar:plenitudine ſa
turati:nondũ ad noſtꝝ modũ nos perue
niſſe fateamur.⁊ ideo quãuis iã deo ad/
iuuante:nõdũ tamẽ ſapietes ac beati ſu

mus. Illa eſt igit᷑ plena ſatietas animo/

rum.hoc eſt:beata vita pie ꝑfecteq; co/

gnoſcere a quo inducaris in veritatẽ:

veritate ꝑfruaris.ꝑ quid cõnectaris ſũ/
mo modo. Que tria vnũ deũ intelligẽti⸗/
bus vnãq; ſubſtantiã excluſis vanitati/

bus varie ſuꝑſtitionis oſtẽdũt. His ma

ter recognitis verbis:q̃ ſue memoꝛie pe/
nitus inherebãt:⁊ quaſi euigilãs in fidẽ
ſuã:verbũ illud ſacerdotis noſtri.foue pᷣ
cantes trinitaſ:leta effudit:atq; ſubiecit
Mec eſt nullo ambigẽte beata vita:que
vita pꝑfecta eſt. ad quã nos feſtinãter poſ/
ſe perduci:ſolida fide:alacri ſpe:flagran
te charitate pᷣſumendũ eſt. Ergo inquã:
quoniã modꝰ ipſe nos admonet:⁊ cõui/
nium aliquo inteꝛuallo dieꝝ diſtinguere
quãtas ꝓ viriba poſſũ gratias ago ſum/
mo ⁊ vero deo patri domino:liberatoꝛi
animaꝝ.Deinde vo bis qui concoꝛditer
luitati.młtiſ etiã me cumhulaſtzmina iis

—

Oe aſſumptoe virginis marie

Hã tantũ in noſtrũ ſermonẽ cõtuliſt:: vt

me negare nõ poſſim:ab inuitatis meis

eſſe ſatiatũ. Hic om̃ibꝰ gaudẽtibo ⁊ lau/

dantib deũ:qᷓ; vellẽ:inquit trigetiꝰ:hoc

modo nos quotidie paſceres. Hodus

inquã ille vbiq; ſeruand eſt:vbiq; amã/

dus:ſi vobis coꝛdi eſt ad deũ reditꝰ no
ſter. His dictis facto diſputatõnis fine

. .D

gta vita.

gata ð virginis ⁊ ma
tris domini reſolutio
ne tempoꝛali ⁊ aſſum
prptione ꝑhenni:qͥd in/
‚ Leelligã reſpõſurus:te
deꝰ om̃ipotens pater voto ſupplici exo/
ro:vt qui mãdas nubib ⁊ pluũt imbꝛeſ
qui tangis mõtes ⁊ ſumigãt:qui aperis

terrã ⁊ germinat:quid dicã iubeas:quid

pꝛoferã pᷣbeas:ad quid ſermonẽ dirigaʒ
aperias. Venerabule em̃ mihi eſt domĩe
⁊ p̃coꝛdijs meis reuerendiſſimũ:de ma/
tre ſilij tui loqui:⁊ de ſanctiſſimo coꝛpo
re eius linguã ſermonibo occupare.Que
ſola meruit deũ ⁊ hominẽ paritura ſuſci
pere:ſacta thꝛonꝰ dei:⁊ aula reg eterni:
Sm qð nos docuiſti ꝑ ſãctos tuos patri
archas pphetas ⁊ apoſtolos:figuris et
ſermonibo quibo credimꝰ ⁊ certi ſumꝰ:qꝛ
nunq; fefelliſti: qui nec fallere nec falli no
uiſti. oſtẽdẽs filiũ tuũ coeternũ tibi ⁊ cõ

ſubſtãtialẽ incarnandũ:⁊ incarnatũ per

virginis vterũ:de qua carnẽ aſſumpſit
qqui coꝛpoꝛalia cũcta tecũ creauit auctoꝛ
adminiſtratoꝛ ⁊ deꝰ:qab homine factꝰ eſt

homo:ab ea naturã ſumẽs nõ oꝛiginez.

ſanctificãte ſpũſancto tuo ĩ ea vteꝝ hu/
manũ ⁊ purificãteatq; mundãtead ↄce/
ptionẽ filij tui:cuiꝰ dignitatis ⁊ gfe effe/⸗
ctuʒz nec coꝛ cõcipere nec lingua valet ex

¶¶ Explicit liber beati Auguſtini debe

epiſcopi de aſſumptione beate virginis
marie in coꝛꝑe ⁊ ala Liber incipit. So
Dicat vt eſt. Sonet ergo pcioſiſſimũ ſui
pcioſitate:ſanctiſſimũ certa ſãctitate:in/

Dinterro

ginis: illi ſoli notiſſimũ eſt: qui de
tura naturã ſuſcepit quã condidit. Per
quẽ te qᷓſo domine:qꝛ ꝑ illũ bona cũcta

¶ Hini Aurclij auguſtini bipponenſie

—

pꝛimere. Non em̃ talis cõceptus taliſq;
partꝰ:niſi deũ decuerat:qui venerat redi
mere quos voluit creare:creare pꝛofecto
poteſtate:redimere hũilitate:humilita/
tis naturã ſumẽs ſanctã de ſanctificato
coꝛpe:⁊ ĩmaculatã de ĩmaculato. Inetſ/
fabilẽ em̃ ſanctificatõnis gratiã quã cõ
cipiendus pᷣbuit:cõceptus ⁊ natꝰ nõ ab
ſtulit. Oue nanti in coꝛꝑe valuerit vir
i notiſſimũ eſt:qui de eiꝰ na

tribuis:que vt tribuas eligiſ:vt me inof

fenſe de tanta ſanctitate loqui tribnas.

Et ſi nõ totũ vt eſt:qð impoſſibile om̃i

lingue humane eſt. tamẽ ipᷣm ex ꝑte qð ẽ

eſtimabiliſſimuz nudiſſima vᷣitate. QOue

qꝛ humanã rationẽ excedũt.ſpũs tuus
aſſit:qui ſuo ſacro ſpiramine inducat in
omnẽ dicendoꝛũ veritatẽ:vt quia de eiꝰ

coꝛꝑe ⁊ anima loquendũ eſt:qð ipᷣepᷣter

naturalẽ vſũ ſanctificauit ⁊ gratiã cõtu/

lit:nõ aliena nos dicere patiat᷑:ſed ꝓpꝛia
ad laudẽ ⁊ gloꝛiã tuã deꝰ omipotens pa
ter:⁊ ad honoꝛẽ eiuſdẽ filij tui ꝑ virginẽ

nati: ⁊ eiuſdeʒ ſpũſſancti dei ⁊ dñi noſtri

(ũ quo eſt tibi regnũ ⁊ imperiũ in oĩa ſe
cula ſeculoꝝ Amen.

Wia pꝛofũdiſ

ſime ⁊ ſua dignitate altiſſime
ſum reſpõſurus q̃ſtioni.lecto

.

rem meũ obſecro:vt p me depꝛecet᷑:et ſi

qua a me pleniter cognouerit donis dei

gratus exiſtat. Din autẽ min noſtre cõ
patiat᷑ humilitati Quia ſi minꝰ valeamꝰ

vera tamẽ ꝓculdubio volumꝰ. De ſan/

ctiſſimo igit᷑ coꝛpe ꝑpetue virginis ma/

„

rie:eiuſq; ſacre anime aſſumptõe:qð de⸗
donauerit loqui ſuſcipiẽtes.hoc pꝛimũ

dicimus: ꝙ in diuinis ſcripturis poſtq;
dominꝰ in cruce matrẽ diſcipulo cõmen
dauit: vt caſtitas caſtis tueret᷑ obſequijſ
nihil de ea reperit᷑ pᷣter id qð lucas cõme
monat in actibo apłoꝝ:cõmemoꝛãs eiuſ
dem nominatim dicẽs. Hi om̃es erãt ꝑ
ſeuerantes vnanimiter ĩ oꝛatione cu mu

Uldehate

ſeriwem

Hocdiri

(utm

Autoriteci
Adhzn
ſn mn

inini⸗
mmiun
Allcten

hir di

k
ſtüpane
elt⸗Et
uqvib⸗
liricat
Uobluolin
figcirfen⸗
ſtnituc
Montornr
oniluinne
Muonacdeſt
cnamn
Wcae
Grd
dicticſot
leqtund
fon
Napn
rrme
nonn.
nſen
ſinoroon
nr Nihüe,
1odeierecl
ſſenten
teiclicitgze
entiboeos

Ufuaunüſe

cho demg
hhoredicn
ſhlcinen

cönenint

unltldſin

pnentili
innniee
ſuckt

AmS

ne

—

nstiis
lvchannd
e Noeno
terbumnlin
ſancnſien
nlato. I⸗
nii guic
marnoͤgb
NAuentvir
Ade
mät de
lüdomin

igknnei

banahn.
önapecde
Cioſdſnäbi
Aſiaiein
1ine ODue
it hüs us
e nducatin
tanindech
badihehe
Crräcin
wakospen
cmonmt
linignign
Nuitdiiw

mnul

pulbe⸗
füct
urürſine
iſton tn
tdehuefit
ono
niyſoft⸗
nirian
de ſ
wicnon,

lleribo ⁊ maria matre ieſu ⁊ fratrib eius
Heoc diximꝰ:qꝛ tanto q̃ magna exiſtunt
cauti tractanda ſunt:quãto ſpecialibuſ
gautoꝛitatũ teſtimonijs nõ poſſunt ad li/

quiduʒ roboꝛari. Sed quedã ſcriptura

ſancta veris indagationũ ſtudijs querẽ/
da reliquit:q̃ nõ ſunt ſuꝑflua eſtimanda
dũ vera indagatõe fuerint patefacta Fe
cumnda eſt em̃ veritatis autoꝛitas:⁊ dum
Ddiligeter diſcutit᷑ ð ſe gignere qð ipᷣa eſt
cognoſcit᷑. Sepe em̃ diſcuſſa verã cõue

nientiã pariet quã maniteſtis ſermonib⸗
abſcõdit.Et ſepe apertis ſermonib inſi

nmnaat in quib nihil pᷣter id qð ſonat que/
rendũ inuitat Ut eſt illud qð abꝛaam ge

nuit iſaac:iſaac genuit iacob:iacob genu

it iudã ⁊ fratres eiuſ:⁊ cetera talia in qbꝰ

ſola tenẽda eſt littera. Quedã autẽ ſic cõ/

mengdat: vt pariter litterã ⁊ miſticũ intel

lectũ inſinuet:vt in trãſitu maris rubꝛi:
manna celeſti:⁊ tabernaculo dei:atq; ar
cha teſtamẽti: vbi futuroꝝ figura baptiſ

mibcilicet chꝛiſti ⁊ eccleſie oſtẽſa eſt pꝛo/⸗

gatiua.Quedã tantũ miſtice:vt cũ deuʒ

dicit inſufflaſſe in faciẽ ade ſpiraculũ vi

te:qͥ tamẽ os ad ſpirandũ non habet:nec

manꝰ ad operandũ.licet dicat pꝓpheta.

Manꝰ tue domine fecerũt me:⁊ plaſma
nerunt me. Sunt ⁊ quedã que q;uis cõ
memorari ex toto omiſſa ſint:vera tamẽ
ratõne credunt᷑:atq; ipᷣa cõuenientia rei:
qdᷣãmodo quẽadmodũ dux ⁊ pᷣuia credi

tur. HNihil em̃ de melchiſedech ſacerdo
tis dei excelſi iuſticia loquit᷑:cũ ipᷣa pᷣceſ

ſiſſe tante laudis merita cognoſcat᷑. Ni⸗/
hil de helye et enoch poſtq; rapti ſũt vi/

te felicitate cõmendat: cũctis liquide ſci

entib eos beate viuere:quos dũs hinc

in futurũ ſeruãdos voluit rapere. Ouid

ergo de marie moꝛte:quid de eiꝰ aſſum/

ptione dicendũ eſt: vnde dinĩa ſcriptura
nihil cõmemoꝛat:niſi querendũ ratione
qð cõueniat veritati:fiatq; ipſa veritas
autoꝛitas:ſine qua neceſſeẽ nec valet au
toꝛitas. Memoꝛes em̃ ↄditionis huma

ne:moꝛtẽ illã ſubiſſe tempoꝛalẽ dicere ñ

metuimus:quã idẽ certe eiꝰ filꝰ:qͥ deus

⁊ homo eſt lege ſoꝛtiſ humane ſuſtinuit:
et hoc qꝛ homo de eiꝰ ſuſcept⸗ 1 pꝓpfuſus
eſt vtero. Ded ſi dicimꝰcã moꝛtis teneri

q̊ idẽ archangelꝰ ga

vinculis:⁊ reſolutã in cõmunẽ putredi/
nem vermẽ ac cinerẽ:deliberandũ eſt ſi hᷣ
conueniat tante ſanctitati:tante aule dei

progatiue. Scim em dictũ pꝛimo parẽ
ti:qꝛ puluis es ⁊ ĩ puluerẽ ibis.Oõð ſi de
motte dicit᷑ generalis eſt ſentẽtia:ſi de re

ſolutione in puluerẽ:hãc qdðãmodo chꝛi
ſti caro euaſit:de carne marie ſũpta q̃ coꝛ
ruptionẽ nõ ſuſtinuit. De hoceĩ ſcnptũ
eſt ꝑ ꝓphetã dicentẽ. Om̃ nõ derelinq̃s
animã meã in inferno.nec dabis ſanctuʒ
tuũ videre coꝛruptõeʒ De qͥ autẽ ſancto
dictũ ſit archangelus ꝓdidit qͥ ad mariã
ait.Et qð naſcet᷑ ex te ſanctũ vocabit᷑ fi/
lius dei.Et vere ſanctũ ⁊ ſanctũ ſancto/
rum.vñ ⁊ illa ſancta ſanctoꝝ dicunt᷑ q̃ il/
la ſeruabãt:quib iũlle figurabat᷑:q veraci
ter ſolꝰſanctꝰ ſanctoꝝ dicit᷑ Hic em̃ eſt ðᷣ
bꝛiel danieli loquit᷑
inter cetera q̃ fatura oſtẽdit dicẽſ.Et im

pleat᷑ viſio ⁊ ꝓphetia:⁊ vngat᷑ ſanctꝰ ſan

ctoꝝ. Hic em ſanctꝰ coꝛruptionẽ nõ vi/
dit:qͥ tercia die cũ triũpho ð infer redi/
ens reſurrexit. Caro eiꝰ q̃ de maria ſum/
pta eſt:⁊ ſi moꝛtua eſt ex infirmitate.reui

xit ex dei virtute. SDʒ ſo ille:q qñ voluit
moꝛi:qñ voluit reſurgere potuit. Exci/
pit᷑ ᷣ ab illa generali ſentẽtia de virgine

ſumpta natura.Oõð ſi nõ marie cõgruit:

coõgruit tamẽ filio quẽ genuit ieſu.voca

bulũ ieſu gloꝛioſuʒ:om̃i oꝛnatu cultuqʒ
digniſſimũ:nomẽ qð eſt ſuꝑ ome nomẽ.
ñ decuit ab hominibo appellari:neq; ab
eis efferri in mundũ:ſʒ ab excellentioꝛi q̃
dam maioꝛiq; natura. Poſt hec queade

dicta ſunt de quibo excipit᷑ marie fili?ꝰ cõ
tuenda ſunt que etiã eue dicta ſunt: ſi cũ
ctis feminis ſint generalia:⁊ ſi in aliquo

ercipiat᷑ maria. Scriptũ q ppe eſt. Ou
lieri quoq; dixit deꝰ. Multiplicabo erũ
nas tuas:⁊ ceptus tuos:in doloꝛe pari
es filios:⁊ ſub viri poteſtate eris:⁊ ipſe
dominabit᷑ tui Erumnã maria ſuſtinuit

cniꝰ animã gladius paſſionis chꝛiſti ꝑ/

tranſiuit. Ded cõceptus nõ multiplica
nit:n ſub viri id eſt mariti poteſtate de
guit: que integerrimis viſceribus de ſpi

rituſancto chꝛiſtum ſuſcepit:et virgini
tatis integritate manente virgo permã/
ſit. Quem quia ſine peccati colluniane

Ge aſſuptõe v̈gis marie

et ſine virilis admixtionis detrimento
ſuſcepit:ſine doloꝛe genuit:⁊ ſine ĩtegri/
tatis violatione Pudoꝛe virginitatis in
tegra permãſit. Hoc em̃ potuit efficere
de matre:quia ſic deꝰ elegit naſci de ho/
mine. Maria ergo ⁊ ſi cõmunicat erum

nis eue:nõ cõmunicat parturiẽdo cũ do

loꝛe. Pꝛomeruit em̃ hoc ſingularis ſan/
ctitas eiꝰ ⁊ ſingularis gratia:qua ſuſce/

ptione dei ſingulariter exiſtimãda eſt di

gna Nõ immerito ergo excipit᷑ a quibui
dam generalib vera eſtimatõne quã tan
ta ſeruat
gatiua. Quantũ em̃ chꝛiſti poteſtas poſ
ſit mũdi oſtẽdit vniuerſitas:quantũ gra
tia:marie mõſtrat integritas.Que ſicut
diuerſa eſt a natura:ita diueꝛſa eſt ab vſu
Quid ergo ſi in tanta diuerſitate eã dici
mus humane ſoꝛtis moꝛteʒ ſubijſſe:nec
tamẽ eius vinculis retineri.per quã deꝰ
voluit naſci:⁊ carnis ſubſtãtie cõmuni/
care. Nunquid impiũ erit: Scimꝰ eniʒ
ieſum omia poſſe:qui deſeipᷣo ait.Data
eſt mihi om̃is poteſtas in celo ⁊ in terra.

Si ergo voluit integrũ marie virginita
tis ſeruare pudoꝛẽ:cur nõ velit incoꝛru /

ptam a putredinis ſeruare fetoꝛe:Dicat
qui cognouit ſenſũ domini: ⁊ qui cõſilia

rius eius fuit. Nunquid nõ pertinet ad

benignitatẽ domini matris ſeruare bho/
noꝛẽ:qui legẽ nõ ſoluere venerat:ſed ad/
implere.Lex em̃ ſicut honoꝛẽ matris pᷣ

cipit:ita inhonoꝛationẽ dãnat.Qui emſñm

in vita pᷣ ceteris illã gratia ſui cõceptus
honoꝛauit.pium eſt credere ſingulari ſal
uatione eã in moꝛte⁊ ſpeciali gratia ho
noꝛaſſe. Potuit em̃ eã a putredine⁊ pul
uere alienã facere:qui ex ea naſcẽs potu
it virginẽ relinquere.Putredo nanq; et
vermis humane eſt oppꝛobꝛiũ cõditio/
nis:a quo oppꝛobꝛio cũ ieſus ſit alienuſ
natura marie excipit᷑:quã ieſus de ea ſu/
ſcepiſſe pꝛobat᷑. Caro em̃ ieſu caro ẽ ma
rie.⁊ multo ſpecialius q; ioſeph inde ce/
teroꝛũq; fratꝝ eius quib dicebat. Fra/

ter em̃ ⁊ caro noſtra eſt.Caro em̃ chꝛiſti

quãuis gloꝛia reſurrectõnis fuerit ma/⸗
niſicata: ⁊ potẽter ſuꝑ om̃es celos aſcẽ/
ſione gloꝛificata:eadẽ tamẽ carnis man
ſit ⁊ manet natura:que ſuſcepta eſt ð ma

ratia:⁊ attollit dignitatis pᷣꝛo

ria. Ipſe em̃ eſt qui cõceptus genitꝰ at⸗
q; a moꝛtuis ſuſcitatꝰeſt ꝑ gloꝛiã patris
ſicut ꝓfecto ipſe teſtat᷑ poſt reſurrectõeʒ
quando apoſtolis dicit. Uidete manus
meas ⁊ pedes meos:quia egoipſe ſum.
Quid em eſt:egoipſe ſum:niſi quia alter

nõ ſum q; qui tũc erã quãdo paſſus ſum

Et hoc ſiquidẽ cognoſcere poteſtiſ:qui
ĩ manibo ⁊ pedib meis clauoꝝ ſigna cla

re videtis. Ipſe ergo ideq; celos aſcẽdit

⁊ carneʒ quã de matre ſuſcepit ſuꝑ aſtra
trãſuexit:honoꝛãs omnẽ humanã natu
ram:⁊ młto magis maternã. Si igit᷑ na
tura matris eſt filiꝰ:cõueniẽs eſt vt ſit ⁊

filij mater. nõ quantũ ꝑtinetad equã ad/

miniſtrationẽ:ſʒ quantũ ꝑtinet ad eandẽ
recipꝛocã ſubſtantiã:vt homo de homĩe

caro de carne:mater a filio:ſiliꝰ a matre:

nõ ad vnitatẽ ꝑſone:ſʒ ad vnitatẽ coꝛpa
lis nature ⁊ ſubſtãtie.Si em̃ vnitatẽ po
teſt facere gratia ſine ꝓpꝛietate ſpecialũ
nature.quãto mag vbi gratie vnitas et
coꝛpꝑis ẽ ſpecialis natiuitas: Unitas nã
q; gratie eſt vt diſcipuloꝝ ĩ chꝛiſto:deqͥ
bus ipe dixit. Pater ſancte ſerua eos in
noĩe tuo quos dediſti mihi vt ſint vnuʒ
ſicut ⁊ nos.Et iteꝝ de om̃ibo iuſtis. Nõ
ꝓ his autẽ rogo tantũ:ſed ⁊ ꝓ his qͥ cre/

dituri ſunt ꝑ verbuʒ coꝝ in me:vtommes

vnũ ſint:ſicut ⁊ tu pater ĩ me:⁊ ego in te:
hoc eſt:vt ipſi ſint ꝑ gratiã qð nos ſumꝰ
ꝓꝑ diuinitatẽ. Mec quippe gratie vnitas
q̃ cunctis in chꝛiſtuʒ credentibo ſeruat᷑:ſi
marie etiã minꝰ ſapientiũ eſtimatõne nõ
tollit᷑.quãto magis cũ gratie vnitate ip/
ſa ſpecialitas nature vnũ efficit matrẽ et
filiũ:a filiũ ⁊ matrẽ Uidendũ eſt etiã qͥd
de his quos ſecũ ꝑ gratiã vnũ eſſe volu
it:cõſequẽter adiũxit.Ait em̃. Pater q̃s

dediſti mihi volo vt vbi ſũ ego ⁊ illi ſint

mecũ:vt videãt daritatẽ quã dediſti mi

hi. O magnã ⁊ ĩeſtimabilẽ bonitatẽ dei⸗
qui habere ſecuʒ ſuos in gloꝛia vult:vt

ſua claritate fruantur:qui hic ſua ſide iũ
cti:vnum cuʒz eo eſſe digni iudicant᷑. Si

igitur eos ſecum habere vult:⁊ hoc po/
teſt qui om̃ia poteſt:quid eſtimandũ eſt
de matre:vbi digna ſit haberi niſi in pꝛe

ſentia filij? DQuantũ igit᷑ contueoꝛ:q;tuʒ
intelligo:quantũ credo.marie aĩa clani/

gteitucte

(üſenon

daieſtum⸗

chriſani
Nrhgenn
lhp ur
ne
ocogenun
iahe
Konr
dignin
Gntheſan
in Tant
Nthlinen
loſeni.
Pusdehc⸗
Munnurrt
gdenntſcs
bianoho
nittt
ehonmns
fupride
Nöusſe
cn
hamd
poſtm
rin⸗
Ablern
erc
mutioone,
mumms,.
torerinn
ligalbit
mihimint
birmninin
heralsſen
opentionn
1Mo
OMrüini⸗
ſniognit

ſucogel
Mneg Nte
utraße
indie⸗
fenn

Reefin

msgeni
gaän,
Ereſunei
Ndcennn
egoipſeſin.
niſtqniaalte

opalusſun

eporeſtigni
uaſigtach
ccs Rcdit

Müſegn

miSigen
nmnigctkftſtt
ganeruteni
wnodeheni
ioſlamun.
Imiarwn,
ñ miipo
neſpecali
ne vninst
. Vnisni
nchſtone
weſennen!
ibintſure
ltphiogar
nemuit
er eoite
unſin⸗
gntievns
ntbſeui
dhimanonen
atierrianß⸗
icfcunm
müickgui
imicenut
umd
iwprllſi
nidalltim
honiode⸗
Goudlleſ
ſieiuſell
ulanis
leettocpo⸗
Oinmd

dã

tate fruit᷑ chꝛiſti⸗ gloꝛioſis cõſ⸗ pectibuſ

cũ ſemꝑ videre ſitieẽs: ⁊ ſemꝑ cõſpiciens:
dũ ĩeſtimabiliter paſcit᷑ excellẽtioꝛi qua

ſyrrialich pᷣꝛogatiua a filio honoꝛat᷑.
ſidẽs in chꝛiſto coꝛpꝰ ſuũ qð genuit:
clarificatũ in dextera patris:⁊ ſi nõ ſuuʒ
per qð genuit:tamẽ ſuũ qð genuit.Et q̃
renõ ſuũ per qð genuit: Si nõ obuiaue
rit nec dũ ꝑſpecta autoꝛitas:vere credo
7 qð genuit:qꝛ tanta ſanctificatio di/

gnioꝛ celo eſt q; terra:thꝛonũ dei:thala/⸗

mũ domini:domũ atq; tabnaculũ chꝛi/
ſti dignũ eſt ibi eſſe vbi ipſe eſt. Tam pᷣci

oſum ctheſaurũ digniꝰ eſt celo ſeruari q;

terra. Cantã integritatẽ merito incoꝛru
ptibilitas:nõ putredinis aliqua reſolu/

tio ſequit᷑. Iſtud ergo ſacratiſſinũ coꝛ⸗

pus de q̊ chꝛiſtꝰ carnẽ aſſumpſit: ⁊ diui⸗
nam naturã humane vniuit:nõ amittẽs
qð erat:ſed aſſumens qð nõ erat.vt ver/

bũ caro.hoc eſt:deꝰ homo ſieret:eſcã ver

mib traditũ:quia ſentire nõ valeo:dice/⸗
re pertimeſco ĩ cõmuni ſoꝛte putredinis
futurũ de vermib puluerẽ.Deqᷣ ſi nihil
altius ſentirẽ:qᷓ; de ꝓpꝛio:nihil dicerem
niſi quẽadmodũ de ꝓpꝛio.Oõð abſq; vl

la ambiguitate ſoluendũ eſt in moꝛtem:

poſt moꝛtẽ eſt futurũ putredo:poſt pu/

tredinẽ vermis:poſt vermẽ vt dignũ eſt

abiectiſſimꝰ puluis.Qõð de maria nõ vi
detur cõſentibile nec eſtimabile:quia eſti
mationẽ ꝓcul pellit incõparabiliſ gratie
munus.Oð me dicere multarũ cõſidera
tio reꝝ inuitat:quaꝝ ⁊ quedã illa eſt quã

ſuis alibi miniſtris ipᷣa veritas ait. Qui
mihi miniſtrat me ſequat᷑:⁊ vbi ego ſum
ibi ⁊ miniſter meꝰ erit. Si em̃ hec eſt ge
neralis ſentẽtia omniũ per ſidẽ ⁊ bonam

operationẽ chꝛiſto miniſtrantiũ:quãto
magis qdᷣãmodo ⁊ ſpecialiter eſt marie.

Mariã nãq; oꝑis exhibitõne ꝛ⁊ ſidei ri/⸗
gidiſſima veritate miniſtrã chꝛiſti fuiſſe
omis qui ſane ſapit intelligit. Abſq; du
bio em̃ oꝑe miniſtratrix extitit:que hũc
in vtero geſſit:partu perfuſũ aluit et fo/
uit:atq; vt euangeliũ ait:in pᷣſepio recli/
nanit:⁊ a facie herodis in egiptũ fugiẽs

abſcondit:⁊ omnẽ infantiã ei ꝓ matris
affectu ita pꝛoſecuta eſt:vt vſq; ad crucẽ

in qua filin iam virũ perfectũ vidit pen

– *

LIXXI.

dentẽ ab eiꝰ indubitãter nõ receſſerit cõ/

ſectatu nõ ſolũ greſſibo pedũ tanq; p re/
uerentia dei verũ etiã imitatõis affectu.

Maria ergo miniſtratrix chꝛiſti ſpiritu

aliũ opeꝝ qualitatibo ſicut deuotiſſima
extitit:ita abſq; dubio religionis fide id

eſt vere credulita charitate ſecutrix fu/

it. Nõ em̃ potuit niſi diuinitatis ei eſſe
credula:que ſe nouerat hunc nõ virili ſe

mine ſ̃ᷣm oꝛdinẽ nature:ſʒ diuino ſpira/

mine nunciate archangelo cõcepiſſe: vi/
dens ſemꝑ famulãtiũ angeloꝝ adeſſe fre
quentiã vt cõcipiendo ⁊ nato:quãdo vi

delicet facta eſt cũ angelo multitudo ce/

leſtis exercitꝰ clamantiũ ⁊ dicẽtiũ. Glo/
ria in altiſſimis deo:⁊ in terra pax homi

nib bone volũtatis:⁊ in egiptũ ſugitu/
ro:atq; inde iterũ r̃dituro:quibo liquide

cognoſcere potuit:qꝛ talia obſequia nõ

niſi deũ decuerãt. Vnñ ⁊ ſtelle annũciatõ

2 magoꝝ de longinguis partib inſpera

ta adductio:qᷓ; maximũ illi extitit indici

um veritatꝭ. Similiter ſimeoniſ atq; an

ne ꝓphetali dignitate inſolituſ ceteris ⁊

huic ſpecialis occurſus.Que om̃ia ꝓle⸗
cto maria cõſeruãs his cunctis altiꝰ ad
fidẽ roboꝛata:pio coꝛde cõferebat intan

tũ vt om̃ino nõ nutabũda:ſʒ certa ð filij
poteſtate:tanq; de dei vera virtute:defi
ciente in nuptijs vino dixerit.vinũ non
habẽt:ſciẽſ plane hoc illũ potuiſſe:q; eũ

morx cõtigit diuino miraculo cõpleuiſſe.

Ecce igit᷑ maria ſide ⁊ opere chꝛiſti ad/
miſtratrix:⁊ deuota vſq; ad eiꝰ moꝛtẽ ſe
cutrix:nõ plus greſſu q; imitatõnis affe

ctu:vt credendũ eſt:ſi ibi non fuerit:vbi

chꝛiſtus miniſtros ſuos vult eſſe:vbi er
go erit. ⁊ ſi ibi erit:nunqͥd equali gra:⁊ ſi
equali gratia:vbi equa dei cẽſura q̃ vni/

cuiq; reddit ſᷣm ſua merita. Si ergo me

rito marie viuẽti pᷣ om̃iba donata eſt gr̃a
moꝛtue erit minuẽda:abſit.Quia ſi oĩm.
ſccõꝝ moꝛs eſt pcioſa:marie ſane eſt pᷣci/
oſiſſima:quã tanta comitata eſt gratia:
vt mater dei dicat᷑ ⁊ ſit. Conſiderat igi/
tur his vniuerſis vera ratione ↄfitendũ

cenſeo mariã in chꝛiſto ⁊ apud chꝛiſtũ eſ
ſe. in chꝛiſto:qꝛ in ip̃o viuimꝰ mouemur

⁊ ſumꝰ:apud chꝛiſtũ glłioſe ad eternitatꝭ
gaudia aſſumptam:benignitate chꝛiſti

èê

digne videt᷑ letari mariã leticia inenarra

honoꝛati ſuſceptaʒ ceteris:quã hic gr̃a
honoꝛanit pᷣ ceteris:atq; ad cõmunẽ hu

militatẽnõ eſſe adductã poſt moꝛtẽ:pu,/
tredinis videlicʒ ⁊ vermis ⁊ pulueris:q
ſuũ ⁊ oĩm genuit ſaluatoꝛẽ In cuiꝰ ſipo

teſtate eſt ſanctoꝝ ð capite capillũ ñ ꝑire

eſt ⁊ illa aĩa ⁊ coꝛꝑe integrã poſſe ſerurre
De cui ptãte ſi nullꝰ dubitet eccłiaſtico

rũ qͥn poſſit matrẽ ſine coꝛruptõe in ꝑpe

tuũ fuare:cur dubitãdũ eſt: voluiſſe qʒ
attinet ad rãte benignitat gram. Si ele

git diuina volũtas ſola gr̃a inter crepi/
tantes vehemẽtiũ igniũ flãmas nõ ſolũ
pueroꝝ coꝛꝑa ſeruare illeſa:veꝝ ⁊ ipᷣa ve
ſtimẽta fuare inuſta:cur abnuat matre
ꝓpꝛia qð elegit ĩ veſte aliena. Jonã fua/

rei vẽtre ceti p̃ᷣter naturalẽ vſũ voluit in
coꝛruptuz ſola mĩicoꝛdia.mariã incoꝛ/

ruptã pᷣter naturã nõ ſeruabit gr̃a. Ser
uatꝰ eſt daniel ab intꝑatiſſima fame leo/
nũ:nõ fuãda eſt maria tantꝭ dotata meri
tis dignitatũ: Hec ↄtracta q̃ diximꝰ:qꝛ
naturã nõ ſeruaſſe cognoſcimꝰ:in marie
integritate plł? potuiſſe gr
nõ dubitamꝰ. Diuinitat em̃ ſunt opa qᷓ
dicimꝰ:⁊ ideo poſſibilia qꝛ ſũtab om̃i
tẽtia.Chꝛiſtꝰ aũt dei virtꝰ eſt ⁊ dei ſapiẽ
tia.cuiꝰ oĩa q̃ patrꝭ ſũt:ſua ſunt:vt velle.
velleaũt oĩa q ſũt iuſta ⁊ digna.Sicp̊

bili aĩa ⁊ coꝛpe:in ꝓpꝛio filio:cũ ꝓpꝛio ſi
lio.p ꝓpꝛiũ filiũ.nec vllã ſeqͥ debere coꝛ⸗/
ruptõnis erumnã quã nila ſecuta eſt tm̃

filiũ pariẽdo integritatcoꝛruptio:vt ſit

ſemꝑ incoꝛrupta quã tãta pſudit gra:ſit
integraliter viuẽs:q̃ oĩm integrã pfectã
q; genuit vitã:ſit cũ illo quẽ in ſuo geſſit
vtero:ſit apud illuʒ illa q̃ genuit fouit et
aluit illuʒ:maria dei genitrix dei nutrix
dei miſtratrix ⁊ dei ſecutrix:de q̃ vt iam
dixi:qꝛ aliter ſentire nõ audeo:aliter di/
cere nõ pᷣſumo. VFuſcipiat igit᷑ hũc ſen/
ſũ fraterna charitas quẽ ſpũſſanctꝰinſpi
rauit.Oſtẽſa ſũt ex pte q̃ taliter hoꝛtata
ſüt me dicere. Si oͤs autẽ refragare his
elegerit:cũ dicere ñ velit hͥ nõ poſſe chꝛi
ſtũ:pferat q̃re nõ ↄueniat velle acꝑ ̊ nõ
eſſe. Et cũ ſe veraciter cõſiliũ dei de his
noſce maniteſtauerit:incipiã credere:de
quibo aliterno poſſuʒ ſentire. Wiraboꝛ

e diuinatione demonũ

aʒ q; naturaz

illũ altitudinẽ cõſilij diuini inueſtigaſſe:
quã me cũ aplo digna reuerẽtia videoꝛ

debere admirari dicẽte.O altitudo diui

tiarũ ſapiẽtie ⁊ ſciẽtie dei q; incõpꝛehẽſi
bilia ſunt iudicia eiꝰ ⁊ inueſtigabiules vie

eyiꝰ. Et qꝛ fm eundẽ aplim ex pte cogno/

ſcimꝰ:⁊ ex ꝑte ꝓphetamꝰ.dixi ð his:⁊ ſi

nõ q; tũ eſt:tñc uẽadmodũ me dicere de/

buiſſe credidi.Si &̊ va ſũt q ſcripſi:tibi

gfaſ ago chꝛiſte:qꝛ ð ſctã vᷣgine mr̃e tua

niſ s pi dignu⸗ iuſtũ eſt ſentireñ po
tui. Di ů̊ dixi vt debui appba chꝛiſte tu

⁊ tui.Si aũt ñ vt debui ignoſceobſecro

tu ⁊ tui.Qui cũ deo pf̃e ⁊ ſpũſancto vi⸗/

uis ⁊ regnas p oĩa ſecula ſeculoꝝ.imẽ.

¶ Dini auguſtini hipponẽſis epi de di/
uinatõe demonũ cõtra paganos Liber

Wadã die
in diebo ſancc octaua
rũ:cũ mane apud me
Hageſſent multi fratres
laici chꝛiſtiani⸗: in lo
ſolito ediſſomuf:
ꝛt? eſt ſermo ðᷣ rligione chꝛiſtiana ad/
uerſ/ pᷣſumptionẽ ⁊ tanq; miri zmagnã
ſciẽtiã paganoꝝ:quẽ recoꝛdatũ atqʒ cõ/
pletũ lris mandandũ putaui:nõ expᷣſſis
pſonis ↄtradicẽtiũ:q;uis chꝛiſtiani eſſet
⁊ mag ↄrradicẽdo q̃rere viderent᷑.quid
paganis rũderi opoꝛteret.Cũg dediui el
natione demonũ qreret᷑:⁊ affirmaret᷑ pᷣdi
xiſſe neſcio quẽ euerſionẽ tẽpli ſerapiſ:iqᷓ
I alexãdria facta eſt:rñdi nõ eſſe miradũu:
ſi iſtã euerſionẽ tẽpli:ſimulacriſ ſuis ĩmi
nere demões ⁊ ſcire ⁊ pᷣdicere potuerũt:
ſiẽ alia młta qᷓ;tũ eis noſce ⁊ pᷣnũciareꝝ/
mittit᷑. Et cũ mihi referret᷑nõ ̊ ſunt ma
le diuinatões hmõi nec deo diſplicẽt:ali
oqͥn oĩpotẽs ⁊ iuſtꝰ iſta fieri ũ ꝑmitteret
ſi mala ⁊ iiuſta eſſẽt.Rñdi:nõ iõ hꝰ vide ·
ri iuſta debere:q ea ſineret fieri oĩpotẽtił

ſimꝰ ⁊ iuſtiſſimꝰ deꝰ. Nã ⁊ alia młta mãi

feſtiſſime ĩiuſta fieri.ſicẽ homicidia:adul
teria:furta:rapiaſ:⁊ cetera hmõi:q̃ q;uis
iuſto deo eo e iniuſta ſint ſine dubitati/
one diſpliceãt.idẽ tñ omipotens ea fieri

certiud
inpunel,
unrqdi
(cjekſo
teno tl
Nnaſee,
rdiſe⸗
ifenn
ſe YVre
mnicienn
Keykannt.
ſiplaauit
porare.1
gidiſplic
terllage
nint
ülenidde

—

chng:

Srln
lrti,
Glaneyr

olkterir⸗/

gfieiſint
foloben
tcyeuennn
nere ofnip
colikden

oſporio,

Reſlppit
geg ume⸗
loptſtihi
Phlcetye
licrey⸗
ſilcitdi
ſeion
(loſid
hln

1

r pte cogy⸗
driöhis:e⸗
medicgrde⸗
tgſonpſenbi
Wmemieta
6 nnende
odachſen
ignoſcroden⸗
1ſpäſgnoor
Alanler. Ari⸗

niſieided
gaos be

7

Gidie

ſauner octunn
une owaͤme
NN
rhinnuh
ibciiſs
trikimicſet
Cüsdilin
fimmt

ſocſennigr.

Nn isin
rpenen
tfnianng
fühnitart

ſei

Fni
uu nlann,⸗
miniinnc
ng

.

(CCo.

certa iudicij ſui ratõne pmittit:nõ vtiq;
unpune:ſʒ ad eoꝝ damnatõeʒz a quibo fi/

unt q diſplicẽt iuſto.Et cũ ecõtrario di/

ceret᷑ nõ quidẽ eſſe dubitandũ q; omipo
tens ⁊ iuſtꝰ ſit deꝰ:ſʒ hec humana pẽta q̃ᷓ
ↄtra ſocietatẽ hominũ fieret:nõ eũ cura
rare dü ſierẽt./ ꝓpterea ea poſſe fieri:que
vtiq; fieri nõ poſſent:ſi om̃ipotẽs nõ fu/

iſſet. Illa vero q ad ipᷣm religionis cultũ
pertineãt:nullo modo ab eodẽ credendũ

eſſe ↄtemni: acꝑ hoc fieri nõ potuiſſe ni/
ſi ei placuiſſent:⁊ ideo ea mala putare nõ

opoꝛtere.Ad hoc quoq; reſpõdi.Nunc

colit᷑ ſierẽt Hic ego:ſi ppterea inquã ma

gei diſplicẽt:cũ tẽpla ⁊ ſimulacra euer/

tunt᷑: ⁊ illa gentiũ ſacrificia ſi ſacta fuerit

puniunt᷑. Sicut em̃ dicit᷑nõ ea fieri po
tuiſſe niſi deo placuiſſẽt: ⁊ ideo bona pu
tanda:qm̃ iuſto placet:ita dici poteſt:nõ
ea ꝓhiberi eueꝛti puniri potuiſſe niſi ðo
diſplicerent.ac ꝑ hoc ſi tunc ideo recte fi
ebant:qꝛ iuſto deo placere hinc oſtende/
bant᷑ qꝙ ab illo fieri ſinebant᷑:ꝛideo nũc ini
que fiũt:qꝛ deo diſplicere hinc oſtẽdunt᷑

p ea vel iubet vl permittit euerti. Con/

tra hoc dictũ eſt. Iniuſta quidẽ eſſe nũc

iſta:nõ tamẽ mala. Et ideo iniuſta:qꝛ cõ
tra leges quibe ꝓhibent᷑ fiũt:ideo aũt nõ
mala: qnia ſi mala eſſent:nũqᷓ; deo vtiqʒ;
placuiſſent. poꝛro ſi nũqᷓ; placuiſſent:nũ
qᷓ; ⁊ facta eſſent:illo nõ ſinẽte qͥ om̃ia po
teſt: ⁊ q ralia nõ ↄtemneret:quãdo tã ma
gna ſunt: et cõtra ipᷣaʒ religionẽ qua deꝰ

la nõ ſunt:qꝛ deo placere hinc ꝓbant᷑:qꝛ

ea fieri ſinit om̃ipotẽs:qũo erit bonũ q;

fieri ꝓhibent᷑ ⁊ euertunt᷑. Si aũt bonũ ñ
eſt ꝙ euertunt᷑ qᷓ deo placẽt.̊ fieri nõ ſi/
neret omipotẽs:qꝛ ⁊ H ↄtra religionẽ fit
q̃ colit᷑ deuſ:ſi ea q̃ deo placẽt ab homib⸗
euertunt᷑. Di aut h̊ cũ male ſiat ꝑmittit
om̃ipotẽs:nõ iõ putãda ſũt illa bona q;

ea fieri ꝑmiſit omipotẽès. Dictũ cõtra eſt

„

Bego, urq inquã T nũc talia clculo fi

ↄcedẽdum eſſe nc iſta recte nõ fieri:imo
ideo ꝓꝛſus iã nõ fieri ꝙ om̃ipotẽti nunc
diſplicẽt: verũtũ placuiſſe cũ fierẽt. Noſ
em neſcire vñ tũc placuerint.nũcaũt vñ
diſpliceãt:dũ tñ certũ ſit:nec tũc fieri po
tuiſſe niſi placuiſſent om̃ipotẽti:nec nũc
ceſſaſſe:niſi diſplicuiſſeut om̃ipotẽti Ad

unt:qᷓ vl ppetuo deliteſcũt: vł dephenſa
puniunt.ſinihil hoꝝ fieri ſinit oipotẽs:
niſi qð ei iuſto placet.cũ iuſto qð iniuſtũ

eſt placere ñ poſſit: Cõtra h̊ dictũ eſt:nõ

ommino talia nõ fieri. Sacra em illa int
nõ fiũt q̃ põtificalibo ↄſcripta ſunt libꝛiſ
Ea qppe tũc recte fiebãt:ea tüc deo pla-
cere demõſtrabant᷑.eoipᷣo ꝙ ab oĩpotẽte
ac iuſto fieri ſinebant᷑. Si qd aũt nücp/
hibitoꝝ ſacrificioꝝ fit occulte atq; illici/

te:nõ eſt illi potificali ſacriſicioꝝ gre cõ/
parãdũ:ſʒ ĩ eo deputãdũ qð etiã noctur
no fit tꝑe:cũ hec oĩa illicita ipᷣis põtifica

libo libꝛis certũ ſit ꝓhiberi atq; dãnari.

Hic rũdi. Curg̊ vł talia ꝑmittit deꝰ fie

ri:ſi nihil hoꝝ malefactoꝝ ↄtẽnit q̃ õ re/⸗/

ligionẽ fiũt:cũ pᷣſertiʒ h eũ curare hinc
etiã cogant᷑ ↄcedere qͥ põtificales libꝛos
magni eſtimãt:ꝙ ea q̃ his libꝛis ꝓhibent᷑
vtiq; ꝓhiberi diuinitꝰ aſſerũt. Oũo ů di
uinit? ꝓhibent᷑:niſi qꝛ diſplicẽt deo? que
vtiq; phibẽdo nõ ſolũ ſibi diſt plicere: ve
rum etiã curare ſe oſtẽdit:neq; om̃ino cõ
temnere. Inde colligit᷑ ꝙ de alid ⁊ im

pꝛobet iuſtꝰ:⁊ tamẽ pmittit omipotens

Hec cũ dicta eſſent:cõceſſum eſt nõ ideo
putandũ aliqͥd iuſte ac bene fieri:qꝛ hoc
om̃ipotens q;uis ei diſpliceat:fieri tñ ſi
nit:fatendũq; eſſe etiã illa mala:q̃ contra
religionẽ qua colit᷑ deus fiũt:⁊ diſplice/
re deo iuſto:⁊ ratione iudicij eiꝰ ab om̃i/
potente permitti. Oed aliud iã eſſe tra/
ctandum vnde ſint diuinatõnes vel de/
monũ:vl quilibet illi ſint q̊s deos paga

ni vocãt. Uidendũ em eſſe ne foꝛte nõ qͥ/
dem ꝓpterea hec bona putãda ſint:qꝛ ea

ſieri ꝑmittit omipotens:ſed ideo qꝛ tam
magna ſunt:vt nõ niſi dei potẽtie tribu
enda eſſe videant᷑. Ad hec me poſtea re/
Ponſur eſſe ꝓmiſi:quoniã tũc hoꝛa pꝛo
eundi ad populũ iam nos vꝛgebat:nec
diſtuli cũ ſpaciũ datũ eſt ſcribẽdo et illa
retexere ⁊ iſta ſubterere.Demonũ ea eſt
natura vt gerei coꝛꝑis ſeſu terrenoꝝ coꝛ
poꝝ ſenſũ facile pᷣcedant. celeritate etiaʒ

ꝓpter eiuſdẽ aerei coꝛpis ſuperioꝛẽ mo/

bilitatẽ: nõ ſolũ curſus quoꝛũlibet hoĩ⸗
vel ferarũ:veꝝ etiã volatꝰ anium incom

parabiliter vincãt. Ouib duabo rebus

quantũ ad aereũ coꝛpus attinet pꝛeditᷣ

hoc eſt acrimonia ſenſus ⁊ celeritate mo
tus multa ante cognita pᷣnunciãt vel nũ
ciant:q̃ homĩes ꝓ ſenſus terreni tardita
te mirent᷑.lcceſſit etiã demonibo ꝑ tam
longũ tempꝰ quo eoꝛũ vita ꝓtendit᷑ reꝝ
lõge maioꝛ experiẽtia:qᷓ; poteſt hoĩbp/⸗
pter bꝛeuitatẽ vite puenire. Per has effi
cacias: quas gerei coꝛꝑis natura ſortita

eſt.nõ ſolũ młta futura pᷣdicũt demones

vey etiã multa mira faciũt. Hue qm̃ ho
mines dicere ac facere nõ poſſũt:eos di/
gnos quidã quibo ſeruiãt: ⁊ quib diui/
nos honoꝛes deferãt arbitrant᷑:inſtigã/
te maxime vicio curioſitat ꝓpter amoꝛẽ

felicitatis falſe atq; terrene ⁊ excellentie

tpalis.Qui autẽ ſe ab his cupiditatibuſ
mundãt: nec eis ſe ſallẽdos capiendoſq;
permittũt:ſʒ inquirũt ⁊ amant aliqd ꝗð
eodẽ modo ſemꝑ eſt:cuiꝰ participatõne
beati ſint. pꝛimo cõſiderãt nõ ideo ſibi P
ponẽdos eſſe demones: ꝙ acrioꝛe ſenſu
coꝛpoꝛis pᷣualẽt:aeris.ſ.hoc eſt ſubtilio
ris elementi:qꝛ nec ipᷣis terrenis coꝛpo/
ribo beſtias ſibi pponẽdas putant:q̃ acri
us multa pᷣſentiũt:velut ſagacẽ canẽ:qꝛ
latentẽ ferã olfactu acerrimo ſic inuenit:
vt ad eã capiendã ducatũ quendã homi
ni pᷣbeat.nõ vtiq; pꝛudẽtioꝛe intellectu
animi:ſʒ acutioꝛe coꝛꝑiſ ſeẽſu: vl vulturẽ
: piecto cadauere ex impuiſa longind/
tate aduolat:n? aquilã:qꝛ ſublimiter vo
lans de tãto interuallo ſub fluctibo natã
tem piſcẽ dicik puidere:⁊ grauiter adòs il
liſa exertis pedib atq; vnguiby rapere.

7 —

Hec alia młta animãtiũ genera:que ĩter

herbas ſaluti ſue noxias paſcendo circũ

errant:nec aliqd eoꝝ q̊ ledant᷑ attingũt.
cuũ eaſ hõ vix experiẽdo cauere didicerit
2⁊ multa innorxia ꝙ ſint ĩexꝑta foꝛmidet.
Vñ ↄicere facile eſt q;to poſſit ĩ aereis
coꝛpoꝛib ſenſus acrioꝛ e Ier ideo tñ
demones q; eo pᷣditi ſunt bonis hoĩbo p/
ponẽdos:pꝛudẽes quiſq; cẽſuerit Hoc⁊
de coꝛpoꝝ celeritate dixerã.Et hac eniʒ
pᷣſtantia nõ ſolũ a volucrib hoĩes:verũ
etiã a multiſ qdꝛupedibo ita ſuperant᷑:vt
in eoꝝ comꝑatõne plũbei deputãdi ſint.
Mec tñ ideo ſibi hec animantiũ genera
exiſtimãt pᷣponẽda:quibo capiẽdis ⁊ mã
ſuefaciẽdis:atq; ĩ ſue volũtatis vſum cõ

ea plerũq; pᷣnũciare:qᷓ ipi facturi ſun
cipiũt em̃ ſepe ptãteʒ ⁊ moꝛbos ĩmittere

De diuinatione demonũ

onis imperitãt.Illã vero terciã demo⸗ʒ

nũ potentiã:ꝙ diuturna reꝝ experientia
quẽadmodũ pᷣnoſcãt atq; pnunciet mul
ta didicerũt:ita ↄtemnũt qͥ hec vigilan/
ter curãt a veriſſime luc veritate diſcer/
nere:vt nec malos ſenes plura exꝑtos:⁊
ob h̊ qſi doctioꝛeſ:ideo ꝓbi adoleſcenteſ
ſibi antecellere exiſtiment:nec medicos:
nec nautas:nec agricolas:q̊s pꝛaue vo⸗

luntatis iniqᷣs moꝛib viderit:ideo ſibi
putẽt eſſe pᷣferẽdos q illi ð valitudinibo:

illi de tempeſtatib:illi de arbuſtoꝝ fru/
gũq; generibo młta ita pᷣnunciãt:vt haꝝ
reꝝ inexꝑto diuinare videant᷑. Qõ vᷣo ñ
ſolũ demones quedã futura pᷣdicũt.veꝝ
etiã q̃dã mira faciunt:p ipᷣa vtiq; ſui coꝛ

poꝛis excelletia: cur nõ ↄtemnat᷑ a pꝛudYę
tibo:cũ pleriq; iniqͥ ac ꝑditi hoĩes ita erx

erceãt coꝛꝑa ſua:tantaq; diuerſis artib⸗

gagere poſſint: vt ea qͥ bec neſciũt:nec ali

quãdo viderũt:etiã narrata vix credãt:
q; multa funãbuli ceteriq; theatrici arti
fices:qᷓ; młta opificeſ:maximeq; mecha
nici mirãda fecerũt.num ideo melioꝛes
ſunt bonis ⁊ ſancta pietate pᷣditis hoĩb⸗
Oue ideo cõmemoꝛaui vt q hec ſine pui

cacia:⁊ ſine vana reſiſtendi animoſitate

ↄſiderat:ſimł cogitet:ſi de ſubiacẽte craſ
ſioꝛe materia vł ſui quiſq; coꝛꝑis vl ter/
re⁊ aq̃ lapiduʒ atq; lignoꝝ:mæętalloꝛũq;
varioꝝ tãta quidã hoĩes poſſũt:vt eos
illi hecnõ poſſũt plerũq; ſtupẽdo ĩ ſui
comꝑatõe diuinoſ vocẽt· cũ quidã illoꝝ
ſint artibo potẽtioꝛes:quidã iſtoꝝ moꝛi/

bus melioꝛes: q; to maioꝛa ⁊ mimbilio/
r pꝓ ſubtiliſſimi coꝛꝑis ᷓ eſt gerei facul/

tate ⁊ facilitate demones poſſint.cuʒ tñ

—

ſint volũtatiſ pᷣuitate:maximeq; ſupbie

faſtu ⁊ euidẽti malicie ſpũs immũdi atq;
puerſi. Quãtũ aũt valeat aer elementũ:
̊ eoꝝ coꝛꝑa pᷣualẽt ad młta viſibilia ini
ſibiliter moliẽda:mouẽda:mutãda:atq;
verſanda:longũ ẽ nũc demõſtrare:⁊ pu/
to ꝙ vł mediocriter ↄſideranti facile oc/
curratu
qm̃ de diuinatõe demonũ qſtio eſt. illos

⁊ ipᷣm aerẽ viciãdo moꝛbidũ reddere:et

ue cũ ita ſint:pꝛimũ ſciẽdũ eſt:

et
unit
certiſuma
nodool⸗
nahe
höinſenne
crk
Emmignn
Autm
Poſblani⸗
peiondo
alini
gtgoun
„Iröͤu
dipolti
giſcogten
erhenn
ärge
cos⸗
Ueii
tusin
chsag
(ſeinc
eodii⸗
Mont.

Dnoes

Eſnan

(ob angee

dei

lllon

ſütangen

leinagn

mohevan
ſengd⸗
ſboläbo
aboni,
mgpitere
elqe

Nicepigße

Werch de

maahenn
enungarn
entatedice,
n Ahnnt
wnnetcs:
Sfuledo/
Drietinſhi
Uiöuümdnd⸗

ide mduſofu

inmgiendn
uen Pn
ummödcie

a vtic e

Nonmipenc!

nin boics e

divmtoumh

ürne d
uu ric acdan

Gtein
omntchet
midkons
nezleic
ninqbeen
tcnd mroen
wibilitdl
igapen
Mürrr a⸗
fuhithli

un hinblig
Hmetan

Sumiin
t dennii
larüblaiu
öredh
rmißcee⸗

„

eq; eĩ qꝛ pᷣuidet med
eiꝰ artꝭ ignarꝰ:iõ iã diuinus hñdus eſt.
QNuid aũt miꝝ:ſi quẽadmodũ ille in coꝛ
por hũani vl ꝑturbatavł modificata tẽ
Rperie ſeu bonas ſeu malas futuras pᷣui/

ge ſit altitu⸗

ſobie⸗

giſonnie

HK
.ẽ⁊ã

gujerſis atq;ᷓ amatoꝛibo terrenoꝝ cõmo/
doꝝ malefacta ſuadere:de quoꝝ moꝛibb

„ „—„

certi ſunt ꝙ ſint eis talia ſuadẽtibooſen/⸗
ſuri. Suadẽt autẽ miris ⁊ inuiſibilibui
modis ꝑ illã ſubtilitatẽ ſuoꝝ coꝛpoꝛum
coꝛꝑa hoĩm nõ ſentietiũ penetrado. ſeſe
q cogitatiõiba eoꝝ ꝑ qdã imaginaria vi

ſa miſcẽdo:ſiue vigilãtiuʒ ſiue doꝛmien

cCuralib ſignis futura pᷣnoſcũt: q̃ ſigna ĩ

hoĩm ſenſus venire no pũt anñ pᷣdicunt.
et medicꝰ qð nõ pᷣuidet

det valitudies: ſic demõ in aerꝭ affectiõe
atq; oꝛdinatiõe ſibi nota:nob ignota:fu
tiras pᷣuidet tẽpeſtates Aliqñ ⁊ hoĩiuum

RDdiſpoſitiões nõ ſolũ voce pꝛolatas:veꝝ

*

etiã cogitatõe ↄceptas cũ ſigna qᷓdaʒ ex
aĩo expᷣmunt᷑ in coꝛꝑe.tota facilitate ꝑ/

diſcũt:atq; hinc etiã młta futura pᷣnüci/

ant:alijs vicʒ mira:qͥ iſta diſpoſita ñ no
uerũt.Sic eĩ apꝑet ↄcitatioꝛ animi mo
tus ĩ vultu.vt ab hoĩba q̊ʒ aliqͥd foꝛinſe

cus agnoſcat᷑ qð intrinſec agit᷑:ita ñ dʒ
elſe incredibile:ſi etiã lenioꝛes cogitatio

nes dãt aliq ſigna ꝑ coꝛpꝰ:q obtuſo ſen/
ſu hoĩm ↄgnoſci ñ pñt:acuto aũt demo/

nũ pñt. Hac atq; hmoi facultate multa

nüciat:cũ tũ ab eis lon

—

demoões futura

has opat᷑. Naʒ ſi

ctos angłos ſuos ⁊ ꝓ

qͥd deilla dei diſpoſitõe pᷣnũciãt:audiũt

vt pᷣnũciẽt:⁊ cũ ea pᷣdicũt q̃ inde audiũt

nõ fallunt neq; fallunt᷑. Cleraciſſima eni
ſüt angłica ⁊ pphetica oꝛacula. Bic au

tẽ indignant᷑ accipit᷑.ꝙ aliq̃ etiã talia de/

mones audiãt ⁊ pᷣdicãt:q̃i aliqͥd ĩidignũ

ſit:vt qð idðᷣo dicit᷑ hoĩb vt innoteſcat:H̊

ipᷣis homiby etiã vite bone pceptavidea
mus piter a iuſtis ꝑpuerſiſq; cãtari. Nec

Moticiã famãq; veritat.cũ de illa etiã hi
Acqʒd nouerũt dicũt:qͥ ei puerſis moꝛibꝰ

tradicũt. In ceterꝭ aut pᷣdictiõibo ſuis
demões plexq;ʒ ⁊ fallut ⁊ fallunt. Yallũ
tur qdẽ.qꝛ cũ ſuas diſpoſitiões ꝓnunci

dillponãt qlibet hoĩes buſſibʒ ptãtib⸗
ſubditi.qð nõ ꝓhibituros ſuos pꝛepo/
ſitos arbitrant᷑:idq; facturos ſe eẽ ꝓmit
tant. At illi penes q̊s maioꝛ ptãs e:exa/

ie quã de? ꝑ ſan /

IXXIII

eoꝝ ↄſilia cuncta ꝑturbet:velut ſi aliqͥd

ant:ex impꝛouiſo deſup aliqd iubet qð

lio ſuꝑioꝛi ↄſilio:pᷣ totũ diſpoſitũ atq; pᷣ

paratũ repente ꝓhibeãt. Yallunt᷑ etiã cũ
caulſiſ naturalibo aliq̃: ſic medici aut nau
te aut agricole:ſʒ longe acutiꝰ longeq; pᷣ
ſtantius ꝓ aerei coꝛꝑis ſenſu ſolertioꝛe⁊
exercitatioꝛe pᷣnoſcũt:qꝛ et hec ab angeł
deo ſummo pie ſeruiẽtibo ex alia diſpoſi
tiõe ignota demõibo ex impꝛouiſo ac re-
pente mutant᷑:tanq; ſi egro aliqͥd extrin/

ſecꝰ accedat q̊ͥ moꝛiat᷑:quẽ medicꝰ veris

ſalut pᷣcedetibo ſignis victurũ eſſe pmi/

ſerat.Aut ſi aeris qlitate pᷣuiſa diu flatu

rũ illũ ventũ nautarũ aliqᷣ pᷣdixiſſent:cui
dyñs chꝛiſt cũ diſcipul nauigãs: vt qui
eſceret imꝑauit: ⁊ facta ẽ trãquillitaſma
gna Uel ſi agricola illo ãno fructificatu
rã vitẽ aliquã polliceat᷑.natura vtiq; ter
re ⁊ numero ſeminũ callens:q̃ tũ ãno eaʒ
vl impꝛouiſa celi intẽperies arefaciat.?
aliq iuſſio potẽtior eradicet. Ita multa

etia ad pᷣſclam pᷣdictionẽq; demonuʒ ꝑ/

futura pᷣuident᷑.eadẽ maioꝛib ⁊ occulti

oꝛibo cauſis ipedita mutant᷑)allũt aũt

etiã ſtudio falledi: ⁊ inuida voluntate:q̃
hoĩm erroꝛe letant. Sed neapud culto

res ſuos pondꝰ auctoꝛita tᷣ amittant:id

agunt: vt interptib ſt nis ſicnoarmnor
coiectoꝛibo culpa tribuat᷑: qñ v

APRWLOAter decepti
fuerint vł mẽt ti. Nõnunq; vero ipᷣi ma

ligni ſpũs:⁊ illuſoꝛes hoĩm:atq; inuiſo
res ſalutꝭ eoꝝ ſolent pᷣdicere ðᷣfectuʒ cul
ture ſue ⁊ idoloꝝ ruinã. q̃tinꝰ pꝛeſcij vi/
deant qð in ſingul regnis aut loq vẽtu/
vt qð ido dicit hoĩbo vt innoteſcat: H rũ ſit:⁊ q aduerſi ſue factioni cõtingere
nõ ſolũ bõi veꝝ etiã mali ñ taceãt:cuʒ in ſtoꝛi⸗

poſſit.qdð etiã illi qͥ gentiliũ hiſtoꝛias le

gunt nõ ignoꝛant.Ouid mirũ:ſi iã im
minente tẽploꝝ ⁊ ſimulacroꝝ euerſione
quã ꝓphe dei ſummi tãto añ pᷣdixerant.
ſerapis demon alicui cultoꝝ ſuoꝛũ h̊ de
pꝓimopꝓdidit:vt ſuã qſi diuinitatẽ rece/
gens vl fugiẽs cõmẽdaret. Yugant᷑ enĩ
iſti vl etiam iuſſis ſuꝑioꝛib colligati ab

ſtrahunt᷑ ⁊ alienantur a locis ſuis:vt de
m

1—

De diuinatõe den

rebus in bus colebantur fiat volũtas

dei:qui h̊ tanto ante ꝑ oẽs gẽtes futurũ
eſſe pᷣdixit:⁊vt ꝑ ſuos fideles fieret impe

rauit. Cur autẽ h̊ nõ ſineret᷑ demon pᷣdi/

cere:cũ ſibi iaʒ pnoſceret imminere:cum
hec pᷣdictio ⁊ ꝓphetis atteſtaret᷑:a qbus
funt iſta ↄſcripta? pꝛudẽtibo daret itel/

ligi q;ᷓ vigilant eſſet demonũ cauẽda fal
lacia:cultuſq; fugiẽduſ:qui cũ ante tam

ꝑ longũ tꝑs in templis ſuis hec futura
tacuiſſent:q̃ ꝑ ꝓphetas pᷣdicta ignoꝛare
nõ poſſent:poſtea q; appꝛopinqre cepe/
rũt voluerũt ea qſi pdicere:ne ignari vi/

ctiq; putarent᷑. Cũ igit tam longe añ pᷣ/
dictũ eſſet atq; ↄſcriptũ:vt alia interim

taceam: illud qð ſophonias ꝓpha dicit.
pꝛeualebit dñs aduerſus eos:⁊ extermi

nabit oeẽs deos gentiũ terre:⁊ adoꝛabũt
eũ vnuſqͥſq; de loco ſuo:oẽs inſule genti

um. Aut nõ credebant iſta ſibi futura:qͥ

in tẽplis gentiũ colebant᷑:⁊ hoc iõ ꝑ ſuoſ
vates ac phanaticos frequentare nolue
rũt. Sicut eoꝝ poeta iunonẽ inducit:ñ
omi mõ credentẽ qͥ de tumi moꝛte iupit᷑
dixerat. Juno aũt ab iſtis ptãs aerea pᷣ/
dicat᷑:qᷓ apud virgiliũ ſic lotur. Nunc
manet inſontẽ grauis exitus.aut ego ve
ri. vana feroꝛ:qð ⁊ vt potiꝰ foꝛmidie fal
ſa. Ludar.⁊ in meliꝰ tua à potes oꝛſa re
flectas.Aut & iſta ſibi qᷓ ꝑ pphas pꝛedi/
cta nouerãt poſſe accidere demões:h̊ eſt
ptãtes aeree:dubitabãt:⁊ ꝓpterea pꝛedi
ctionẽ eoꝝ celebꝛare noluerũt.⁊ hinc in/⸗

telligendũ eſt qles ſunt. Aut cũ ea ventu
ra certiſſime ſcirẽt:iõ ꝑ ſua templa tacue
runt: ne iã tũc inciꝑent ab hoĩbo intelli /½
gentib deſeri atq; ↄtẽni.qð de tẽploꝛuzʒ

atq; ſimulacroꝝ ſuoꝛum futura euerſiõe
eis a ꝓphetis atteſtaret᷑:qͥ eos coli pꝛohi
bebãt. Nũcvero poſtea q; tꝑs aduenit qᷓ
cõplerent᷑ vaticinia ꝓphetaꝝ dei vniꝰ:qͥ

iſtos deos falſos dicit:⁊ necolant᷑ vehe/

mẽtiſſime pᷣcipit.cur nõ h etiã ipᷣi cõꝑtũ
pdicere ſinerent᷑:vt inde clarius apperet
eos hec antea vł mime credidiſſe: vel ſu/
is cultoꝛibo enũciare timuiſſe. in fine au
tẽ tanq; nihil hñtes ampliꝰ qð agerent:
etiã ibi voluiſſe ſuã oſtentare diuinitatẽ
vbi iã ꝓdunt᷑ diu ſimulaſſe diuinatiõeʒ.
Dõ aũt dicũt reliqͥ eoꝝ cultoꝛes etiã ſu/

M

oꝛũ buſdã libꝛis hec pᷣcognita ↄtineri⸗
q;q; ex rebo implet ↄfecta putanda ſint
q̃ in eoꝝ tẽplis tam longo antea tꝑepo-
pulis eoꝝ ſi vera eẽnt innoteſcere dehu⸗
erũt ſicut nra.nõ ſolũ in eccłijs nr̃is:ve//
rũetiã qð ad õuiꝰ teſtimoniũ ↄtra om̃es
inimicos valet:in iudeoꝝ ſynagog; anti
quiſſima ⁊ notiſſima recitant᷑.tñ nec iſtaz
ipᷣa q̃ ab eis vix raro ⁊ clanculo ꝓferũtur
mouere noſ debẽt ſi cuiq; demonũ extoꝛ
tum eſt id ꝓdere cultoꝛibo ſuis qð didice
rat ex eloquijs ꝓphaꝝ:vł ex oꝛacuł an/
geloꝝ.Qð cur nõ fieret:cuʒ ⁊ iſta non ſi?
oppugnatio:ſʒ atteſtatio veritacꝭ. Illud
eni qð ſolũ ab ipᷣis fanaticis flagitãäduz
eſt:nec vnq; antea ꝓtulerũt:nec vnq; pe
ſtea:niſi foꝛte ↄfictuũ ꝓferre conabi 4
qd deos ſuos ꝑ vates ſuos ↄtra deũ iſ/
rael auſos fuiſſe ꝓdere aut dicere. Deq̊ᷓ

deo doctiſſimi eoꝝ auctoꝛes:qͥ oĩa illa le

gere ac noſce potuerũt magis ꝗſierũt qſ

des eſſet: q́ᷓ deũ negare potuerũt Poꝛro

autẽ de iſte quẽ nullꝰ eoꝝ negare auſus
eſt veꝝ deũ.qꝛ ⁊ ſi negaret:nõ ſolũ ſubia
ceret debit penis:verũetiã certꝭ cõuin /
ceretur effectib. Iſte deỹ quẽ nemo: vt
dixiilloꝝ auſus eſt negare veꝝ deũ. illoſ
falſos eſſe deos ⁊ oĩno deſerẽdos.eoꝝq;
templa ⁊ ſimulacra ⁊ ſacra euertẽda pꝑ ſu
os vates: ̊ eſt ꝓphas aꝑta denũciatiõe
5pdixit:aꝑta ptãte pᷣcepit: apꝑta vᷣitate cõ
pleuit. Uñ às vſq;adeo deſipiat:qͥ ñ po
tius eũ colendũ eligat:quẽ coli non ꝓhi/
bent qs ⁊ colebat.Quẽ ꝓculdubio cum

colere cepit: illos vtiq; nõ eſt culturꝰ:qᷓs

phibet coli quẽ colit.O, aũt ipᷣm eſſent
culture gẽtes extermĩatis dijs falſis:q̊s
antea colebãt:a ꝓphet eiꝰ eſſe pᷣdictum
pauloante cõmẽoꝛaui:⁊ nũc repeto. Pꝛe
ualebit inqͥt dñs aduerſus eos:⁊ exmi/
nabit oẽs deos gẽtiũ t᷑re.⁊ adoꝛabũt eũ
vnuſqͥſq; de loco ſuo:oẽs inſule gẽtium
Heq; enĩ ſole inſule:ſʒ ita oẽs gentes:vt
etiã oẽs inſule gentiũ:qñ qͥdẽ alibi nõ in
ſulas nomĩat:ſed vniuerſuʒ oꝛbẽ terraꝝ
dicens. Cõmemoꝛabunt᷑ ⁊ cõuertent᷑ ad
dñm vniuerſi ſines terre:⁊ adoꝛabunt in
ↄſpectu eiꝰ vniuerſe patrie gentiũ: quo/
niã dñi eſt regnũ:⁊ ipe dñabit᷑ gentium.
Hec autẽ ꝑ chꝛiſtũ fuiſſe complenda:etx

Dohn
no
Qen
ppphnt
nneporpe
(itnu
len
tiuea
Nanant⸗
n
Chibui
lonnseo
fümen
tocidit
Uehn

chiiden

looput

Urus:
Wse
ace⸗
W
lese
rege
aͤn

lame

oſſe

dniat
ſuicn⸗
Mlnerſt
phetie
vigen⸗
tde
musna

oge
mputnetig

heutis irt
noniümoſis
ſinggen
Cnnteipeiſt
nalopſrinn
Sdndcgo
Wuscdi
Ra annten
ona lranſi
konnn H
s gtic

hi:rnnie

uen
osynn deiſ

rnus dior dej
nengai lhl
ngoacſinirc
mumir dond
ordegaeons
raroſwiſn
ſcäcen en
e ginm
vrre de⸗
o Mie
manithi
MANI
Ein furd
ni Cllteng
gellobivt

õs

pſalmo vñ ̊ cõmemoꝛaui ſatis apparet

Cuũ enĩ paulo ſuꝑiꝰ futurã paſſionẽ ſuã

pꝓphᷣam ipᷣe loqret᷑ dicẽſ.foderũt manꝰ

meas⁊ pedes meos dinumerauerũt oĩa
oſſa mea:ipᷣi vero ↄſiderauerũt ⁊ ↄſpexe
rüũt me:⁊ diuiſerũt ſibi veſtimẽta mea:et
ſuꝑ veſtẽ meã miſerũt ſoꝛtem.paulopoſt

infert᷑ illud qð poſui:coömemoꝛabũtur⁊

oↄuertent᷑ ad dũm vniuerſi ſines terre:et

cetera.Quãqᷓ; ⁊ illud teſtimoniũ qð pꝛiꝰ
adhibui vbi dictũ eſt:pᷣualebit dñs ad/
uerſus eos:⁊ extermĩabit oẽs deos gen/
tiũ terre.in eo qð poſitũ eſt:pᷣualebit:ſa/
tis oñdit᷑ ̊ etiã pᷣnunciatũ ꝙ pagani pꝛi

us oppugnaturi eẽnt eccłiam: nomenq;
cchꝛiſtianũ q̃ntũ valerent ꝑſecuturi:vt ſi
ſieri poſſet omino de terra deleret᷑. Etqꝛ
eos patiẽtia martyrũ ⁊ magnitudine mi
nculoꝝ ⁊ ↄſequẽte fide ppłoꝝ erat ſua
turus:õ ſic dictũ eſt: pꝛeualebit dñs ad
nerſus os sen Glceret eduerſugeni

ſi oppugnãdo illi reſiſterẽt. Uñ ⁊ ĩ pſal/
mo ita ꝓphetatũ eſt:vt qͥd fremuerũt gẽ

tes ⁊ ppłi meditati ſunt inania:aſtiterũt
reges terre ⁊ pncipes ↄuenerũt in nnum

aduerſus dñm ⁊ aduerſus chꝛiſtũ eius.
Et paulopoſt dicit.Dũs dixitad mefi/
lius meꝰ es tu.ego hodie genui te:poſtu
la a me⁊? dabo tibi gẽtes hereditatẽ tuã.

⁊ poſſeſſionẽ tuã termios terre.Ecce vñ
dictũ eſt in alio pſalmo qð ſuꝑiꝰ interpo

ſui:cõmemoꝛabunt᷑ ⁊ cõuertent᷑ ad dũm

vniuerſi fines terre. His atq; hmõi pꝛo
pheticis documẽtis pᷣdictum oñdit᷑.q
videmꝰ impleri.ꝑ chꝛiſtũ futuruʒ fuiſſe.
vt de iſrael quẽ vnũ veꝝ deũ intelligi/
mus nõ in vna ipᷣa gente q̃ appellata ẽ iſ
rael:ſʒ in omĩbus gentibo coleret᷑.⁊ om̃s
falſos deos gentiũ ⁊ a tẽplis eoꝝ ⁊ a coꝛ
dib cultoꝝ ſuoꝝ demoliret᷑. Eant nunc
iſti ⁊ adhuc ↄtra chꝛiſtianã religionem ⁊
ptra veꝝ dei cultũ vanitates pᷣſtinas de
fenſitare audeãt.vt cuʒ ſtrepitu pereant.
NHã ⁊ hoc deillis pᷣdictuʒ eſt in pſalmis
dicente ppha. Sediſti ſuꝑ thꝛonũ qͥ iu/
dicas eqͥ tatẽ:increpaſti gẽtes⁊ perijt im

*

pÿ:nomẽ eoꝝ deleſti in eternũ: in ſecłm

ſeculi. Inimici defecerũt framea in finẽ.

⁊ ciuitates deſtruxiſti:perijt mẽoꝛia eoæ

alijs plurib, teſtimonijs. ⁊ in eodem iõßo cũ ſtrepitu ⁊ dũs in etemũ ꝑmanet. Ne/

ceſſe eſt vt impleant᷑oĩa hec. Neq; qð

adhuc audẽt ipᷣi pauci qͥ remãſertvani
loquas ſuas oſtẽtare doctrinas.⁊ chꝛiſti

anos tãq; imꝑitiſſimos irridere:moueri

debem'. duz i eis impleri ea q̃ pdicta ſũt
Scea Psa dope velut iperitia ⁊ ſtul
ticia chꝛiſtianoꝝ:q̃ hũilibo ⁊ ſanctꝭ eiuſ/
q diligẽter ſtudioſis apꝑet excelſa:⁊ ſo/
la vera ſapiẽtia.ipᷣa inquã velut ſtulticia
chꝛiſtianoꝝ eos ad iſta paucitateʒ rede/
git.qm̃ ſicut dicit apłs:ſtultã fecit deus
ſapientiã huiꝰ mũdi.Deinde ſubiungit
rẽ mirabilẽ.ſi qͥs intelligat.⁊ ita ſeqͥtur.

Nã qm in dei ſapia nõ cognouit mũdui

ſapiam deũ.placuit deo ꝑ ſtulticiã pᷣdi
catiõis ſaluos facere credẽtes.OQm̃ q dẽ
iudei ſigna petũt.⁊ greci ſapiam q̃runt.

Nos autẽ pᷣdicamꝰ chꝛiſtũ crucifixũ:iu

deis qͥdeʒ ſcandalũ:gentib autẽ ſtultici/

am.ipᷣis vero vocat iudeis ⁊ grec chꝛi

ſtũ dei vᷣtuteʒ ⁊ dei ſapiam. Om qð ſtul
tũ eſt dei ſapiẽtiꝰ eſt hoĩbꝰ:⁊ qð infirmũ
eſt dei foꝛti eſt hoĩbi. Irrideãt santum
pñt:tãq;ᷓ imperitiã ⁊ ſtulticiã nr̃am:⁊ ia/

ctent doctrinã ⁊ ſapiam ſuaʒ. Illud ſcio
ꝙ iſti irriſoꝛes nr̃i paucioꝛes ſunt h̊ ãno

ᷓᷓ ſuerint poꝛe ãno.Exq̃ eni fremuerũt
gentes ⁊ ppli meditati ſunt inania.ad/
uerſus dñm ⁊ aduerſus chꝛiſtũ eius.qñ
ab eis fundebat᷑ ſanguis ſctöꝛuʒ ⁊ vaſta

bat᷑ eclis vſq; ad h̊ tꝑs:⁊ deinceps q̃ti/
die minuunt᷑. Nos aut aduerſus eoꝝ op

pꝛobꝛia ⁊ ſuꝑbas irriſiones foꝛtiſſimos

reddũt oꝛacula dei nri qᷓ de hac q̃ re vi/

demꝰ ⁊ gaudemꝰ impleri. Sic eniʒ nos

alloqtur ꝑ ppham.vludite meqͥ ſcis iu/

diciũ:ppłs meꝰ in quoꝝ coꝛde lex mea:

oppꝛobꝛia hoĩm nolite metuere:⁊ detra
ctione eoꝝ ne ſuꝑemini:neꝙ vos ſpnũt

magni duxeritꝭ. Sicut enĩ veſtimẽtum

ita ꝑ tempus abſument᷑:⁊ ſicut lana a ti
nea comedent᷑:iuſticia aũt mea ĩ eternuzʒ
manet. Legãt tñ hec nr̃a ſi dignant᷑.cuʒ
ad nos ↄtradictiões eoꝝ ꝑuenerit.q̃ntũ

dñs adiuuat rñdebimꝰ H
Explicit de diuinatione demonũ.

Dini Auguſtini Hipponẽſis epᷣi de
honeſtate mulierũ liber incipit.

m 2

cundũ fugere:ſi caſtitatis palmã deſide

fratres ꝙ tꝑibo noſtris

diximꝰ? freqnter iracũ/

fu gere. iuſticiã cuſtodire.cupiditatẽ ↄtẽ

nere:ps magna eſt martvrij. Cõteẽnenda

°

to pliꝰ accipit:tãto ampli reqrit. Jra,/

cũdia vo eſt mitigãda:q̃ pꝛiꝰ nociturꝭ no

cet q; nocẽdis.O, aũt libidinẽ fugiẽdaʒ

eſſe diximꝰ apło doctoꝛe euidẽter didici

mus: qꝛ cũ oibus vitijs reſiſtendũ eſſepᷣ
dixerat: ↄtra libidinẽ non dixit reſiſtite:
ſed ait.fugite ſoꝛnicationex:ac ſi diceret.

reliqͥs vitijs deo adiuuãte debemꝰ in p/
ſenti reſiſtere:libidinẽ vero fugiendo ſu
perare. Dic ⁊ in ſcriptun alibi legimus
Holi attẽdere in faciẽ vᷣginis ne ſcãdali/
zet te vultꝰ eius. Nazʒ ⁊ beat ioſeph: vt

impudicã dñam poſſet euadere:palliuʒ
quo appᷣhenſus erat reliqᷣt ⁊ fugit. Con
tra libidinis impetũ appꝛehende fugaz

ſi vis obtinere victoꝛiã. Nec ſit tibi vere

ras obtinere. Ulidete fratres quõ ab oĩ/

prus chꝛiſtianis: pᷣcipue tũ a monachis

ſeu cleriò indigna ⁊ inhoneſta familiari
tas fugiẽda eſt:qꝛ ſine vlla dubitatiõe qͥ
familiaritatẽ mulieꝝ nõ vult fugere:cito
dabit᷑ in ruinã. Dʒ foꝛte negligens qͥſq;
⁊ minꝰ de anie ſue ſalute ſollicitꝰ rũdet⁊
dicit. Ecce ego ⁊ familiaritatem habeo

mulieꝝ extraneaꝝ.⁊ tamẽ arma caſtitat

cuſtodio. Infelix eſt ⁊ nimiũ ꝑiculoſa pᷣ/
ſumptio. Multi enĩ ſe putãt vincere cũ
victi ſunt. Sed adhuc addet aliqͥs ⁊ di

cet. Ego inter extraneas mulieres habi

to:⁊ ↄtinentiã ſeruo:⁊ volo hr̃e qð vin/
cam. Quid eſt volo hr̃e qð vincaʒ:niſi H̊
volo hr̃e ꝙ peream: Sʒ ego inat libidi/
nis impetũ tanq; aduerſariũ meũ retine
re volo. Vide ergo ne ↄtra te incipiat ca

ptiuitas ipᷣa pualere:⁊ vnð putabas ob
tinere triũphuʒ inde eternũ incurras op

pꝛobꝛiũ. Inter om̃ia enĩ chꝛiſtianoꝝ cer

tamina ſola dura ſunt pᷣlia caſtitat: vbi

.*

martyvꝝ certamia eẽ nõ
polſſint Habet eni paz
martyvres ſuos.naʒ ſic

gijã mitigare.libidine,zʒ

(De boneſtate mulierũ

*

uem nanq; caſtitas ſoꝛtita eſt inimicuʒs

cui q̊tidie reſiſtitur: ⁊ ſemꝑ timet᷑.⁊ iõ ſi/
cut dictũ eſt: nemo ſe falſa ſecuritate dei
piat. vt de ſuis virib ꝑiculoſe pᷣſumat:ſſ-

audiat apłm clamantẽ:fugite ſoꝛnicatio

nẽ. Dauid eiĩ ille ſanctiſſimꝰ in mille pa-,
ſionibo pꝛeſſus vidit mulierẽ nudã etad
amauit eã:⁊ ſtatim homicidiuʒ ſimul fey-
cit ⁊ adulteriũ.Et qͥ cũ mulierib habi
tantes putant ſe caſtitatꝭ obtinere trtium

phum:ignoꝛãt ſe apud deũ duplicit re/
os exiſtere:dũ ſeipᷣos in periculũ mittũt

2 alijs exemplũ ꝑuerſe familiaritat oſtẽ
dunt. Quãti enĩ ꝑ illoꝛũ inhoneſtã faini
liaritatẽ caſtitatis decoꝛẽ ꝑdiderũt. Vl/⸗
loꝛũ anĩe que pereũt ab illis in die iudi /
cij reqͥrende ſunt:qui illis exemplũ ꝑdi/
tionis oñdunt Et ideo fratres ↄtra moꝛ
tifera blandimẽta:⁊ ↄtra adiutoꝛes dia,,/

boli:qͥ familiaritatẽ ſuſpectã habere nõ

metuũt:ec erubeſcũt:ne nos ſuo exen /

plo decipiãt:dei adiutoꝛiuʒ imploꝛemꝰ:

vt de laqueo venantium nos liberare di
gnetur. ſcientes ꝙ in his om̃ibi qᷓ ſupa
diximꝰ bonis ⁊ caſtis qtidiana non dee⸗
ſint martvyria. Om̃ibus chꝛiſtianis mar
tyxyria deeſſe nõ pñt. Sicut caſtitas: veri
tas ⁊ iuſticia chꝛiſtꝰ eſt:ſic ⁊ ille qͥ eis inſni
diatur ꝑſecutoꝛ chꝛiſti eſt. Ille vo qͥ ca2
ſtitatem: veritatẽ ⁊ iuſticiã in fratrib⸗ ſu
is defenſare:in alijs ⁊ in ſeipo cuſtodire
voluerit:martvr erit.Et iõ qui hec tota
vᷣtute animi diligit.⁊ vt alij diligãt vbi)/
ſimul ⁊ exemplis oñdit:⁊ vbicunc; veri
tas vel iuſticia vel caſtitas laboꝛat: qqn /·BN.0/
tum pᷣualet ſe etiã vltro ingerit:⁊ fm vi /
res ſuas defenſare ↄtendit:nõ vnam ſeld
plures coꝛonas dño remunerãte ꝑcipiet
Et vt hec obtinere mereamur:cũ deiad
iutoꝛio:nõ ſolũ extraneaꝝ mulieruz: ſed

etiã ancillarũ noſtraꝝ ⁊ quoꝛũcũq; vici

noꝛũ aut filie aut ancille vnuſqᷣſq; nott-·

collocutionẽ vitare pcuret. Quia quãto

vilioꝛ eſt illaꝝ ↄditio:tanto ruina facili /

oꝛ.De tali re admonet ſalomon om̃s di/

cens. Nunqͥd alligabit aliqͥs ignẽ ĩ ſiuu

ſuo:⁊ veſtimẽta eius non cõburent᷑:aut

quis ambulabit ſuꝑ pꝛunas:et plãte eiꝰ

nõ cõburent᷑: Et illud. Pꝛeciũ meretric

quotidiana pugna ⁊ rara victoꝛia. Gra⸗

u
urwaili

Eeckun

ipmnepen

lcſu
tery
Ppken
Nnueh.
e dtne⸗
N ſi

ſunt ſtete
ni Gadd
tancön

ſicruza0
guieigea
Hanlert
Coride
niatepin
ansdoet
nimnetnecl
ſu lubit
etdlatu
Len
s
ſenchs
pa
nerlan
Vleri

fſcnn

peius.
oma
denun
ſtenara
fanas.
gdüsi
muliere
mackit
dictie
ſedenii
holtris
lao ꝛoc
kuenirn
firdan
nmaonf
ylumo
ſgninn
ſtoptaa
fäinm
Amimm
G
larn

—

Nuinck giöl.

untntede

ezinarg

Urſornicano
1
nenngictad
Guzſinelſe⸗
miai d⸗
dandat
onaliniit
mtunwoſe
iinenfiſni
ls ndeindi
ampie⸗
ENNINEe
umwdi/
ni bgend
woſuocren
inganen:
ndeddoed
80in ſn
pdura t
raie
Crlici
Ni
Bnt
Go ndſe
gideriat
Gicunch
ins vornech
ii mnit
umitalir
mnutcinil
mulanzſ

.
. . 4 . 7 —— . —
„
– 4 8

ee

vix eſt dimidij panis.O qᷓnta iniqͥtas.o

inta ꝑuerſitas:vt anla quã chꝛiſtus ſuo

ſacro ſanguine rrdenitururtotts ſes

ter vniꝰ momẽti d ectationẽ libidi/

mnis diabolo peſſimo inimico ſuo vendit

ac tradit. Uere nimiũ miſerãda⁊ plangẽ

da ↄditio eſt. vbi cito pᷣterit qð delectat:
2 pmanet ſine fine qð cruciat. Sub mo
mento eni libidinis impet tranſit: ⁊ per

manet ſine termĩo anie infelicis oppꝛo/
bꝛiũ. Sed dicit aliqs: iuuenis hõ ſium:
faciam qð me delectat modo:⁊ poſtea pe
nitentiaz agam. Quõ ſi dicat:ꝑcutio me
crudeli gladio: ⁊ poſtea vadã ad medicũ
Heu miler hõ:neſcis ꝙ vniꝰ hoꝛe pun/
cto vulnꝰ accipit᷑:ſedvix longo tꝑe ad ſa
nitatẽ pꝛiſtinã reuocat᷑: Qui enim foꝛni/
cans dicit penitentiã ſe acturũ: q̃re non
timet ne eũ ſubitanea febꝛicula: vel aliqᷓ
caſu ſubita moꝛs ſuꝑueniẽs rapiat ⁊ pe
reat dilatio:et ſuccedat eterna dãnatio:
Fr quia de infelici libidine vnde locuti
um credendũ eſt qd dicit ꝓpheta. Cõ/
fractus eſt malleus vniuerie terre:q;uis
poſt aduentũ dñi noſtri ieſu chꝛiſti px ni

nerſa monaſteria monachoꝝ ⁊ ꝑ clericoſ

vel etiã laicos caſtitatẽ ſeruãtes:q̃ſi con/⸗

fractus malleus ille videat᷑:tñ qð multo

peius eſt:adhuc młto plures ſunt qͥ ab

illo malleo quotidie cõfringunt᷑:q; illi q

de ruina colliſionis illiꝰ liberant᷑. Unde
iterũ atq; iterũ rogo.vt diligentiꝰ ↄſide
remus. ⁊ q̃ᷓntũ poſſumꝰ timeamus illud
að dðſñis in euangelio dicit. Qui viderit

mulierẽ ad ↄcupiſcendũ eam: iã mecha /

tus eſt in coꝛde ſuo. Pꝛo qua re:ſicut iaʒ
Dictũ eſt:nõ ſolũ ab extraneis mulieribo:
ſed etiã a vicinis ⁊ domeſticis: ancillis
noſtris refrenãda eſt et ſecreta familiari/
tas ⁊ oculoꝝ incauta fra gilitas. Ne illð

eueniat nob qð dñs ꝑ pꝛophetã terribi /

liter clamat dicen Edor intrauit ad a/
nimas nr̃as ꝑ feneſtras nr̃as. Per que ſ.
ꝑ viſum oculoꝝ ⁊ auditũ rim. P
linguã tuã amico tuo aut fambo tuo iuſ/

ſeris. vt ad te meretrix adducat᷑:aut tu/⸗
ipᷣe cũ meretrice locutꝰ fueris: ꝑ os tuu,

ad aniam tuã gladiꝰ eterne moꝛtis ingre
ditur. Si autẽ malũ vel ſoꝛdidũ ↄſiliuʒ
libenter audierꝭ.ſi detrabentẽ aut luxu/

IXXV

rioſe loquentẽ:aut cantica turpia pferen

tem nõ reſpuis.ꝑ auriuʒ tuaꝝ feneſtras
moꝛs intrauit ad aniam tuã.Et qꝛ dñs

dixit. Qui viderit mulierẽ ⁊c. Uolũtas

pꝛona faciendi reputat᷑p oꝑe facti.Ac ſi
aliqs mulierẽ libidinoſo oculo ↄſiderat:
ꝑ feneſtras coꝛꝑis ſui in ſecretũ mẽtꝭ ve⸗
nenum moꝛt inſtillat. Talis eni cogita/
tioi⁊ ſi aliqñ impedit᷑ caſu vt nõ imple/
at voluntatẽ ſuã.nihilominꝰ tamẽ actio
nis crimie ↄdemnat᷑ a dno:ac ſi illa caſta
eſt cũ qua libidinis malũ voluit exerce/

re:⁊ ille iam adulter tenet᷑ in coꝛde.Ideo

audiamꝰ ſcripturã dicentẽ illud. Omni
cuſtodia ſerua coꝛ tuũ.Et illud.Auerte
ockos meos ne videãt vanitatẽ ⁊c. Quõ
ſi aliquis carbones appꝛehenderit.ſi ci/
to eos piecerit:nihil ei nocebũt. Si ve⸗
ro diutius tenere voluerit ſine vulnere
abire nõ poterit Ita üle qui ad concupi
ſcendũ oculoꝝ defixerit intuitũ:⁊ libidi
nis malũ in coꝛde ſuſcipiens: morari in
coꝛde ſuo libere ꝑmiſerit: excuterea ſe ſi
ne anie plaga nõ poterit. Ideo iugit cla

memus cüu ppheta Oculi mei ſemperad

dñm:quoniã ipᷣe euellet de laqueo pedel
meos. pꝛeſtante dño noſtro ieſu chꝛiſto
mediatoꝛe dei ⁊ hominũ:cui miſericoꝛ
dia plena eſt terra. imen.

¶ Explicit liber de honeſtate mulierũ.

¶ Er libꝛo retractationũ beati Augu/

Eun in libꝛum de cura ꝓ moꝛtuis agen/
g. 4äsä

Ibꝛum de cura ꝓ moꝛtuiſ ge
frengda ſcripſi:cũ interrogatuſi
Ilitteris fuiſſem. vtrum pꝛoſit
cuiq;ᷓ poſt moꝛtẽ ꝙ coꝛpꝰeius
apud ſaneri alicuius memoꝛiã ſepelitur
Hic liber ſic incipit. Diu ſanctitati tue
coepiſcope mirande paulie.

Diui aurelij Auguſtini Pypponen /
ſis epiſcopi de cura õ moꝛtu/⸗
is ad Paulinum epiſcopum nolenſem li
ber incipit. m 3

tati tue coepiſcopeve

ptoꝛũ debitoꝛ fui. ex
quo mihi ſcripſiſti ꝑ
homies filie nr̃e reli/
gioſiſſime floꝛe: qᷓrẽs

a me vtrũ pꝛoſit cuiq; poſt moꝛtẽ ꝙ coꝛ/

pꝓus eiꝰ apud ſancti alicuiꝰ memoꝛiã ſe/⸗

pelitur. Hoc enĩ abs te vidua memoꝛa/

ta petiuerat ꝓ defuncto in eis ꝑtibo filio
ſuo: ⁊ reſcripſeras ↄſolans eã.idq; etiam
nücians de cadauere fidel iuuenis cyne

gij:qð maternoꝛ pio affectu deſidera uit
eſſe completũ: vt ſcʒ in beatiſſimi felicis

ↄfeſſoꝛis baſilica poneret᷑. OQua occaſio
ne factũ eſt vt ꝑ eoſdẽ ꝑlatoꝛes litteraruz
tuaꝝ etiã mihi ſcribereſ:ingerẽs huiuſ⸗
cemodi queſtionẽ:atq; vt rũderem quid
inde mihi videret᷑ expoſ. cens:nec tacens

—

ipe qͥq ſentias. NHã dicis videri tibi non

eſſe inanes motꝰ animoꝝ religioſoꝝ atq;
ſideliũ ꝓ ſuis ita curantiũ.Aidiũgis etiã

eccleſia ſupplicare ↄſueuit.vt hinc ⁊ illð
conijci poſſit:homini ꝓdeſſe poſt moꝛtẽ
ſi fide ſuoꝝ humando eiꝰ coꝛpi talis p/

uideat᷑ locus in quo appareat opitula/

tio etiã iſto modo queſita ſanctoꝝ. Sed
cũ hec ita ſint:quõ huic opinioni contra
rium nõ ſit.qð dicit aplus.omnes enim
aſtabimus ante tribunal chꝛiſti.vt ferat
vnuſquiſq; fm ea que ꝑ coꝛpus geſſit ſi
ue bonũ ſiue malũ:nõ te ſatis ſignificas
videre. Hec quideʒ apoſtolica ſententia
ante moꝛtẽ admonet fieri:qð poſſit pdeſ
ſe poſt moꝛtẽ:nõ tunc quãdo recipiendũ
eſt quod quiſq; geſſerit ante moꝛtẽ. Ve/
rũ hec ita ſoluit᷑ queſtio:quoniã quodaʒ
vite genere acqritur: dũ in hoc coꝛꝑe vi⸗/
uitur.vt aliqͥd adiuuent iſta defunctos:
acꝑ hoc ſm eg queꝑ coꝛpꝰ geſſerunt eis
gque poſt coꝛpꝰ religioſe ꝓ illis facta fue/
rint adiuuant᷑. Sunt ei quos nihil om/
nino adiuuant iſta.ſiue p eis fiant:quo/
rũ tam mala ſunt merita:vt neq; talibuſ
digni ſint adiuuari: ſiue ꝓ eis quoꝝ taʒ
bong vt talibo nõ indigeant adiumẽtis.
Benere ergo vite qð geſſit quiſq; ꝑ coꝛ/

M — — —

pus efficitur vt pꝛoſint vel nõ pꝛoſint ᷓ
cunq; ꝓ illo pie fiunt:cuʒ reliquerit coꝛ/

nerãde pauline reſcri

vacare nõ poſſe: vniuerſa p defunctis

pus. Nam meritũ ꝑ quod iſta pꝛoſint ſi

querit᷑ poſt hanc vitã. Ita fit vt neq; in/
gniter ecclłia vel ſuoꝛũ cura ꝓ defunctis

vnuſquiſq; ſm ea que ꝑ coꝛpus geſſit ſi
ue bonũ ſiue malũ:reddente dño vnicui

tur poſſit ei ꝓdeſſe poſt coꝛpus.in ea vi/

rat inquiſitioni tue ſufficere mea bꝛeuis
iſta rũſio:ſed quia alia mouent quibo re⸗

ſpondendũ exiſtimo.parũ per attẽde In

machab eoꝝ libꝛis legim oblatũ moꝛ
tuis ſacrificiũ. Ged ⁊ ſi nuſq; in ſcriptu

ta acquiſitũ eſt quã geſſit in coꝛꝑe Pote

nis veteribo oĩno legeret᷑:non parua hac
ↄſuetudine claret auctoꝛitas: vbi in pꝛe
cibus ſacerdotis que dño deo ad ei⸗ al⸗
tare fundunt᷑:locũ ſuũ habet etiã cõmen
datio moꝛtuoꝝ. Sed vtrũ aliquid pꝛo
ſit anie moꝛtui locus coꝛꝑis ſui.operio/
ſius inqrendũ eſt. At pꝛimũ vtrũ inter/
ſit aliqd ad inferendam vel augendã mi/
ſeriam poſt hanc vitã ſpiritib⸗ hominũ:
ſi eoꝛũ coꝛpoꝛa ſepulta nõ fuerint:nõ ſᷣm
opinionẽ vtcunq; vulgatam:ſed potius
ſim religionis noſtre ſacras litteras ẽ vi /
dendum. Heq; eni credenduz eſt ſicuta/
pud maronemlegit᷑ inſepultos nauigan
do atq; tranſe undo inferno amne ꝓhi⸗/
beri. quia ſcilicet neq; ripas dat hoꝛren
das ⁊ rauca fluenta trãſpoꝛtare pꝛiuſq;
ſedibus oſſa quieuerint. QOuis coꝛ chꝛi/
ſtianũ inclinet his poeticis fabuloſiſqʒ
ſigmentis:cum dũñs ieſus:vt inter inimi
coꝛũ manus qͥ eoꝛũ coꝛpoꝛa in poteſtate
haberent ſecuri occumberẽt chꝛiſtiani⸗
nec capillũ capitis eoꝛũ aſſerat peritux.
exhoꝛtans ne timeant eos qͥ cuʒ coꝛpus

occiderint ampliꝰ nõ hñt qͥd faciãt. Iñ

in pꝛimo libꝛo de ciuitate dei ſatis qntũ
exiſtimo:ſum locutus.vt eoꝛũ denteʒ re
tunderem:qui barbaricam vaſtitatem: .V
pꝛecipue quꝗ nuper roma ppeſſa ẽ chꝛi/
ſtianis tempibus imputãdo.etiã id ob/
iciunt ꝙ ſuis illic nõ ſubuenerit chꝛiſtꝰ
Ouibo cum mſum fuerit anias fideliuʒ

P ſidei ſue meritꝭ ab illo fuiſſe ſuſceptaa

nullũ comparatuʒ eſt in hac vita:fruſtra

aldnrt
tunninc
tlipacn
ſtagran
eßitl/
arjden
thnmumn
ſicpulse
Colnt re
Aucuntco⸗
ilee ſig
iltnimic
iſent.
conts
nadhaet
Ccalmett
coeplscen
ſtergocd
ſannoha
kezenn
tco venit
ſacrec
Rece
Pede
ſtünor
quiſq;
plerö
guoga
Polſue
poltil
ſtis ter
gquäin
ſepelire
uceli
llicitat⸗
enibeci
vidennt⸗
ſmngoye
lio ſineni
glünun
linorn
Glcurn
Aſeecunn
ſinpur
ſntar
lapſes
Riſlno 0
ſnnt

ſe

tls

nan i
feineig
ſahe
CNlnſhle
huſt .
npdefit⸗
Cnnatfen
a, e
imtedi maß
Meginenci
ns hhar
Krnceſe
Mmenugen

Anwgrgel.
amien

S

—
nuznſenn
etonmnahr
deinge whiinpr⸗
owa ,
hnaicinen
idigniäo
sſui in
müw ir
NWNocei
Derben
Möfnwiſn
num: , en
Nglinpiſi
izchlatn
urs ungen
mommhe
datdeunm
Mumt pinſ
Ouscnchn
nas ſhluſß⸗
srſtinanm
wnngett
nbeirdhim
iſnmn
eczafe
tedai⸗
remidoiit
an tminn
ni liti/
ue,
“SS
ifn,

inſultant de cadauerib inſepultis. o/

tum itaq; iſtũ de ſepultura locũ verbis
taliba explicaui.At enim in tanta inquã

ſtrage cadauerũ nec ſepeliri potuerunt.
neq; iſtud pia fides nimiũ refoꝛmidat te
nens pᷣdictum:neq; abſumentes beſtias

reſurrecturis coꝛꝑibus obfuturaſ.quo

rũ capillus capitis nõ ꝑibit. Nullo mo

do diceret veritas. Nolite timere eos qͥ
occidunt coꝛpuſ:animã autẽ nõ poſſunt
occidere.ſi quicq; obeſſet vite future.qͥc
quid inimici de coꝛꝑibus occiſoꝝ facere

voluiſſent. Si foꝛte quiſpiã ſic abſurdꝰ
eſt.vt contẽdat eos qui coꝛpꝰ occidunt:

non debere timeri ante moꝛtẽ:ne coꝛpus

occidant:⁊ timeri debere poſt moꝛtez ne
coꝛpus occiſum ſepeliri nõ ſinant.falſũ
eſt ergo qð ait:qui coꝛpus occidũt ⁊ po/

ſtea nõ habent qͥd faciant:ſi habẽt tanta

Que de cadaueribo faciãt. Abſit vt falſuʒ
it qʒ veritas dixit. Dictũ eſt eĩ aliquid
eos facere cũ occidunt:quia in coꝛꝑe ſen
ſus eſt occidendo.poſtea vero nihil habe

re qð faciãt.quia nullus ſenſus eſt ĩ coꝛ⸗
Poꝛe occiſo. Oulta itaq; coꝛpoꝛa chꝛi⸗
ſtianoꝛum terra nõ texit:ſed nullum eoꝝ
quiſq; a celo ⁊ terra ſeꝑauit:quã totã im
plet pᷣſentia ſui qui nouitvnde reſuſcitet

quod creauit. Dicit᷑quidem in pſalmo.

Poſuerũt moꝛtalia ſeruoꝝ tuoꝛũ eſcam
volatilibo celi:carnes ſanctoꝝ tuoꝛuʒ be

ſtijs terre:effuderũt ſanguinẽ eoꝛũ tanqẽ

aquã in circuitu hieruſalẽ.⁊ nõ erat qui

ſepeliret. Sed magis ad exaggerandaʒ

crudelitatẽ eoꝝ qui iſta fecerũt.nõ ad in

felicitatẽ eoꝝ qͥ iſta ꝑpeſſi ſunt. Quãuis

enĩ hec in cõſpectu homini dura et dira

videant᷑:ſed pᷣcioſa in ↄſpectu dñi moꝛs
ſanctoꝝ eius. Pꝛoinde iſta omia.i.cura

tio funeris:ↄditio ſepulture:pompa ex/

equiarũ magis viuoꝝ ſolatia ſunt qᷓ; ſub

ſidia moꝛtuoꝝ.Si aliqͥd pꝛodeſt impio

ſepultura pᷣcioſa oberit pio viliſaut nul
la. Pꝛeclaras exequias in ↄſpectu homi
nu purpurato illi diuiti turba exhibuit

famuloꝝ:ſed multo clarioꝛes in ↄſpectu

dñi vlceroſo illi pauꝑi miniſteriũ pᷣbuit
angeloꝝ.qͥ eum nõ extulerũt in marmo/

reum tumulũ:ſed in abꝛae ſinum ſuſtule
rũt.Rident hec illi ↄtra quos defenden/⸗

dam ſuſcepimꝰ ciuitatẽ dei. Uerũtamẽ

ſepulture curã etiã eoꝝ philoſ. ophi ↄtẽ/
pſerũt:et ſepe vniuerſi exercitus dum ꝓ
terrena patria moꝛerent᷑:vbi poſtea iace
rent: vl quibo beſtijs eſca fierent nõ cura

uerũt Cicuit poetis de hac re plauſibili

ter dicere. Celo tegit᷑:qui nõ habʒ vꝛnã.

Quãto min debent de coꝛꝑibo inſepul/

tis inſĩ ultare chꝛiſtianis:q bus ⁊ ipᷣiꝰ car
nis membꝛoꝝq; omniũ refoꝛmatio non
ſolũ ex terra.verũ etiã ex alioꝝ elemento

rũ ſecretiſſimo ſinu quo dilapſa cadaue/
ra receſſerũt.in temꝑis puncto reddẽda
⁊ reintegrãda ꝓmittit᷑. Nec iõ tamẽ con

temnẽda ⁊ abijcienda ſunt coꝛꝑa defun/

ctoꝝ maximeq; iuſtoꝝ ac ſideliuʒ.quibꝰ
tanq; oꝛganis ⁊ vaſis ad om̃ia bõa oꝑa
ſanctꝰ ſpus vſus eſt. Si eni paterna ve/
ſtis ⁊ anulus acſi qͥd hmõi tanto carius
eſt poſteris quãto erga parẽtes maioꝛ af

fectus.nullo mõ ipᷣa ſpernenda ſunt coꝛ

poꝛa.que vtiq; multo familiariꝰ atq; cõ

lunctius qᷓ; quelibʒ indumẽta geſtamuſ
Hec enĩ nõ ad oꝛnamentũ vel adiutoꝛiũ
qð adhibet᷑ extrinſecꝰ:ſed ad ipaʒ natu/
ram bomis ꝑtinẽt. VUnde ⁊ antiquoꝛuzʒ

iuſtoꝛum ſunera officioſa pietate curata
ſunt.⁊ exequie celebꝛate.⁊ ſepultura p/

uiſa:ipiq; cũ viuerẽt de ſepeliẽdis vł etiã
tranſferẽdis ſuis coꝛꝑibus filijs mãda/
uerunt:⁊ tobias ſepeliẽdo moꝛtuos deũ
ꝓmerniſſe teſte angelo cõmendat᷑. Jpeq;
quoq; dñs die tercio reſurrecturꝰ religi/
oſe mulier bonũ opus pᷣdicat.pᷣdicandũ
q́; cõmendat:q vnguentuʒ Hcioſum ſuꝑ
mẽbꝛa eius effuderit.atq; h̊ ad eũ ſepeli
endũ fecerit:⁊ laudabiliter cõmemoꝛant᷑
in euãgelio:qͥ coꝛpꝰ eiꝰ de cruce acceptũ
diligenter atq; honoꝛifice tegendũ ſepe/
liendũq; curarũt. Uleꝝ iſte auctoꝛitates
nõ hocadmonẽt ꝙ inſit vllus cadaueri/
bus ſenſus:ſed ad dei puidentiã cui pla
cent etiã talia pietatis officia coꝛꝑa quo
q; moꝛtuoꝝ pꝑtinere ſignificant.ꝓpter fi
dem reſurrectiõis aſtruendã. vbi et illud
ſalubꝛiter diſcutit: qnta poſſit eſſe remu
neratio p elemoſynis quas viuẽtibus ⁊
ſentientib erxhibemus. ſi neq; hocapud
de perit qð exanimis hominũ mẽbꝛis
officij diligentieq; ꝑſoluit. GSunt ienn
m

156

⁊ alia que ſancti patriarche ðᷣ coꝛꝑibus

ſuis vel condiendis vel tranſferendis ꝓ

phetico ſpiritu dicta intelligi voluerũt.
NHNon autẽ hic locus vt ea ꝑtractemus.
cũ ſufficiant iſta que diximuſ.ſed ea que

ſuſtentandis viuetibus ſunt neceſſaria.

ſicut victus⁊ amictus.que q;uis cũ gra

ui affl ictione deſint.nõ frangũt in bonis
ꝑferendi tolerandiq; vᷣtutẽ: nec eradicãt
ex animo pietatẽ: ſed excitatam faciũt fe
cundioꝛeʒ.q̃nto magis cũ deſunt ea que
curandis funeribo condiendiſq; coꝛpoꝛi
bus defunctoꝛũ adhiberi ſolent.nõ effi⸗/

ciunt miſeros in occultis pioꝛũ ſedibus

i quietos.Eit ꝑ hoc qñ iſta cadaueribꝰ
cchꝛiſtianoꝛũ in illa magnevꝛbis vł etiaʒ
alioꝛũ oppidoꝛũ vaſtatiõe deſuerũt:nec
viuoꝛũ culpa eſt qui nõ potuerũt iſta p/

bere.nec moꝛtuoꝛũ pena qui non potue

rũt iſta ſentire. Hec ẽ mea de ſepulꝛure

cauſa atq; ratiõe ſentẽtia. Quã pꝛopte/
rea ex alio libꝛo meo in iſtuʒ tranſtuli.qꝛ
facilius hoca me recenſeri potuit q; id
ipſum alio modo eloquendũ fnit.Oõ ſi
verũ eſt ꝓfecto etiaʒ pꝛouiſus ſepeliẽdis
coꝛꝑibus apud memoꝛiã ſanctoꝝ locus
bone affectiõis humane eſt erga funera
ſuoꝛum: quoniã ſi nõnulla religio eſt vt
ſepeliantur.nõ poteſt nulla eſſe qñ vbi ſe
peliantur attendit᷑. Sed cũ talia vinoꝝ

ſolatia reqrunt᷑.quib eoꝝ pius in ſuos

animꝰ appareat:nõ video que ſunt adiu

menta moꝛtuoꝝ.niſi ad hoc vt duʒ reco

lunt vbi ſint poſita eoꝛũ quos diligunt
coꝛꝑa.eiſdeʒ ſanct illos tanq; patronis
ſuſceptos apud dñm adiuuãdos oꝛan/
do còmendent:qð quideʒ facere poſſent
etiã ſi talibs loq eos humare nõ poſſent.
Ged nõ ob aliud vł mẽoꝛie vł monumẽ
ta dicũtur ea que inſignita fiũt ſepulcra
moꝛtuoꝛũ:niſi quia eos qͥ viuentiũ ocu
lis moꝛte ſubtracti ſunt:ne obliuiõe eti/
am coꝛdibo ſubtrahant᷑:in memoꝛiam re

uocant ⁊ admonẽdo faciũt cogitari.Nã

⁊ memoꝛie nomẽ id apꝑtiſſime oſtendit.et
monumentũ eo ꝙ moneat ⁊ mentẽ. id eſt
admoneat nuncupat᷑. Pꝛopter qð et gre
ci mnemen vocant:qð nos memoꝛiã ſeu
monumentũ appellamꝰ.quoniã lingua

eoꝛũ memoꝛia ipa:qua meminimꝰ mne/

De cura agencha pꝛo motuis

me dicit. Cum itqq; recolit animꝰ vbiſe
pultum ſit chariſſimi coꝛpus:⁊ occurrit

ocus nomĩe martyris venerabilis,.eidẽ

martyri animã dilectã cõmendat recoꝛ/
dantis ⁊ pcantis affectuſ.Oui cũ defun
ctis a fidelibo chariſſimis exhibetur. euzʒ

pꝛodeſſe nõ dubiũ eſt his qui cũ in coꝛ⸗/
poꝛe viuerẽt.talia ſibi poſt hanc vitam
pꝛodeſſe mernerũt. Uerũ ⁊ ſi aliqua ne/

ceſſitas vel humari coꝛꝑa.vel in talibus

locis humari nulla data ſacultate ꝑmit

tat:nõ ſunt pᷣtermittende ſupplicatiões
ꝓ ſpiritib: moꝛtuoꝛũ: quas faciendas ꝓ
omibus in chꝛiſtiana ſocietate defunct

etiã tacitis nomĩbus quoꝝq; ſub gene/

rali cõmemoꝛatõe ſuſcepit eccłia:vt qui
bus ad iſta deſunt parentes aut filij aut

quicũq; cognati vel amici:ab vna eis ex

hibeat᷑ pia matre cõmuni. Biautez de⸗/

eſſent iſte ſupplicatiões que fiũt recta fi
deac pietate ꝓ moꝛtuis:puto ꝙ nihil p/
deſſet ſpiritib eoꝛũ quãlibet in lo ſan/
ctis exanima coꝛpa ponerent᷑. Cuʒ ergo
fidelis mater fideł fij defuncti coꝛpꝰ de
ſiderauit in baſilicã martvyris poni: ſiq/
dem credidit eiꝰ animã meritis martvrꝭ
adiuuari.hoc qð ita credidit ſupplica/

tio quedã fuit. bec ꝓfuit ſi qd pꝛofuit.

⁊ qdð ad idẽ ſepulcrũ recurrit animo:et fi

deliũ pᷣcibus magis magiſq; cõmendat

adiuuat defuncti ſpiritũ.nõ moꝛtui coꝛ
poꝛis locus:ſed ex loci memoꝛia viuus
matris affectꝰ. Simul eniz ⁊ quis ⁊ cui
cõmendãdus ſit.nõ vtiq; infructuoſe re
ligioſam mentẽ pᷣcantis attingit. Haʒ ⁊
oꝛantes de mẽbꝛis ſui coꝛpoꝛis faciunt
quod ſupplicantib ↄgruit:cũ genua fi/
gunt. cũ extendũt manus.vel etiã ꝓſter/
nunt᷑ ſolo:⁊ ſi qd aliud viſibiliter faciũt:
q;uis eoꝛũ inuiſibilis voluntas ⁊ coꝛdis

intentio deo nota ſit: nec ille indigeat hiſ

indicijs:vt humanus ei pandat᷑ animꝰ:
ſed his magis ſeipᷣum excitat homo ad
oꝛandũ gemendũq; humiliꝰ atq; feruẽ/
tius. Et neſcio quõ cũ hi motus coꝛꝑis
fieri niſi motu animi pᷣcedẽte nõ poſſint.
eiſdẽq; rurſus exteriꝰviſibiliter factis il
le interioꝛ inuiſibilis q eos ſecit auget᷑.
acꝑ hoc coꝛdis affectꝰ qui vt fierent iſta
pceſſit:qꝛ facta ſunt creſcit. Nerũtamen

ſonoi⸗
Nthade
iceonoo
los dainn
Giturken
ſitrbipon
fiucN
cupid
vetnuns⸗
nnouat⸗
ſhöpoliey
nneus
ſoglcatiot
aneceſt
audefun
ſenlicki
ſtſolung
Gitfinen
laameer
Prebebaeri
1teattun
hiriwut
Gid
womn
Cociad
euſedin
finusn
cxpoſi
tuoꝛi
bus
uuio o
ſoncunq
obaluae
mnſtunn
ſencock
Vtamemn
turamn..
corporib
q hocen⸗
nteoꝛij

ſeniſinere

nlocot
hoqui co
ulignia
Eenortn
ſthnilieg
en

Genie

E.

=

„

s

—

Atminne
Pusetoenf,
cherablig⸗
Oincndatrer
Ouiciti
srbibennag
8 guici inco⸗
t hancrinn
iiſdignane,
Raihwdes

naneen

nueſuhglanie
gais inle,

ſrnr ei d

rgihact

radrrei.

mesauflgn
niagbrmes
i Bimtzdr
gleſit tn f
Hpunihl/
Abatinlocſin⸗
gai op
Nönmcice
spon,
rineiis
urligntr.
ANo
giiz cnit
i noru
nmnou ins
S
nfuenon ſe
enngl iht
Rãũ ſcn
Girää Cuf

ſi eo modo quiſq; teneatvel etiã ligetur:
vt hec de ſuis mẽbꝛis facere neqat:non

ideo nõ oꝛat interioꝛ homo:⁊ ante ocu/
los dei in ſecretiſſimo cubili vbi cõpun/

gitur ſternit᷑. Ita etiã cũ plurimũ inter/
ſit vbi ponat coꝛpus moꝛtui ſui qͥ ꝓ ſpi/
ritu eiꝰ deo ſupplicat:qꝛ ⁊ pᷣcedens affe/
ctus locũ eligit ſanctũ:⁊ illic coꝛꝑe poſi/
to.recoꝛdatꝰ locus ſanctus eũ qui pceſſe
rat renouat ⁊ auget affectũ. Camen etiã
ſi nõ poſſit vbi religioſus amicus elegit

humare quẽ diligit. nullo modo debet a

ſupplicationib neceſſarijs in eiꝰ cõmen/
datione ceſſare. Ubicũq; eĩ iaceat vł nõ
iaceat defuncti caro:ſpiritui reqes acqͥ/

renda eſt.Qui cũ inde exiret ſecũ abſtu/
lit ſenſum: quo intereſſe poſſit quõ quiſ

q; ſit ſiue in bonis ſiue in malis. Nec ab
ea carne expectat adiuuari vitã ſuaʒ cui

pꝛebebat ipe vitã.quã detraxit excedẽs

⁊ redditurus eſt rediens.quoniã non ca

ro ſpiritui:ſed ſpiritꝰ carni etiã ipᷣius re

ſurrectionis meritũ cõparat: vtrũ ad pe
nam an ad gloꝛiã reuiuiſcat. Leegin⸗ in
eccleſiaſtica hyſtoꝛia quaʒ grece ſcripſit
euſebius:et in latinã linguam vertit ru/
finus:martvyrũ coꝛꝑa in gallia canibus

expoſita.canũq; reliquias atq; oſſa moꝛ

tuoꝛũ vſq; ad extremam cõſumptionem
ignibus concremata:eos deniq; cineres

fluuio rodano ne quid ad memoꝛiã qua
lemcunq; relinqueret᷑ inſperſos. Qð nõ

ob aliud credendũ eſt diuinitus fuiſſe ꝑ.
miſſum:niſi vt diſcerent chꝛiſtiani in cõ

fitendo chꝛiſtuʒz dum contemnunt hanc

vitam:multo magis contemnere ſepul/

turam. Hoc enĩ quod ingenti ſeuicia de
coꝛpoꝛibo martyrũ factum eſt:ſi eis quic

qᷓ; noceret quo minus beate requieſce/

rent eoꝛũ victoꝛioſiſſimi ſpiritꝰ.nõ vtiq;

fieri ſineretur. Re ipᷣa ergo declaratũ eſt:

non ideo dixiſſe dominuz. nolite timere

eos qui coꝛpus occidunt.ei poſtea non
habent quid faciant:ꝙ nõ eſſet ꝑmiſſu/⸗
rus aliquid eos facere de ſuoꝛũ coꝛpoꝛi

bus moꝛtuoꝛũ.ſed quoniã quicqͥd face/

re ꝑmiſſi eſſent:nihil quo minueret᷑ chꝛi

ſtiana defunctoꝛuʒ felicitas fieret:nihil

Iinde ad ſenſum poſt moꝛtẽ viuentiuʒ p/

coꝛpoꝛum:quo minus integra reſurge/
rent ꝑtineret. Et tamen ex illo humani

coꝛdis affectu:quo nemo vnq; carneʒ ſu
am odio habet:ſi cognoſcãt aliquid ho
mines poſt moꝛtẽ ſuaʒ ſuis coꝛꝑibꝰ de/⸗
functis deeſſe:qð in ſua cuiuſq; gentevl

patria poſcit ſolẽnitas ſepulture: contri

ſtantur vt homines.⁊ quod ad eos poſt
moꝛtẽ non ꝑtinet.ante moꝛteʒ ſuis coꝛ/

poꝛibo timẽt.ita vt inueniatur in regno
rum libꝛis deuʒ ꝑ pꝛophetaʒ minari al
teri ꝓphete:qͥ eius tranſgreſſus eſt ver/
bũ ꝙ nõ ferretur cadauer eiꝰ in ſepulerũ

patruʒ eius. Que ſcriptura ſic ſe habet.

NHec dicit dñs.Quia inobediens fuiſti
oꝛi domini:⁊ nõ cuſtodiſti mandatũ qð

pꝛecepit tibi dominꝰ deus tuus: ⁊ reuer

ſus es ⁊ comediſti panem:⁊ bibiſti aquã
in loco:in quo pꝛecepit tibine comede/
res panem neq; biberes aquam:nõ infe
retur cadauer tuũ in ſepulcrũ patrũ tuo
rũ. Quanti hec pena pendẽda ſit ſᷣm euã
gelium cogitemus:vbi poſt coꝛpus oc/
ciſum nihil metuendum eſſe didicimuſ:
ne membꝛa exanima patiãtur: nec pena
dicenda eſt. Si autem humanum erga

ſuam carnem conſideremus affectũ.po/⸗

tuit inde terreri vel contriſtari viuus.

quod ſenſurus non erat moꝛtuus:⁊ hec

erat pena:quoniã dolebat animus id de
ſuo coꝛpoꝛe futurum: qᷓ;uis cum fieret
non doleret. Actenus enim voluit do /
minus ſeruum ſuũ plectere:qui non ſua
contumacia ſpꝛeuerat pꝛeceptum eius
implere:ſed aliena decipiente fallacia o/

bedire ſe credidit:quando non obediuit.

Neq; eniʒ putandum eſt ita fuiſſe inter/
emptum moꝛſu beſtie:vt ad ſuppliciuʒ⸗
tartareuʒ eius deinde anima raperetur.
quandoquidem ipſum eius coꝛpus idẽ
leo qui occiderat cuſtodiuit.iumẽto eti/
am quo vehebatur illeſo:⁊ ſimul cum il
la immanitfera intrepida pꝛeſentia ad ſui
domini funus aſtante. Quo mirabili
ſigno appareret hominem dei coerci/
tum potius tempoꝛaliter vſq; ad moꝛè/

tem. q; punitum eſſe poſt moꝛtem. Deqᷓ

re apoſtolus cuʒ ꝓpter quaſdam offen/
ſas commemoꝛaſſet infirmitates moꝛ/

teſq; multoꝛum.ſi enim noſipᷣos ut
enb inet, m 3

e cura agenda pꝛo moꝛtuis

indicaremus.a domĩo nõ iudicaremur.·
Cum iudicamur autem a domino coꝛri
pimur:ne cum mũdo damnemur.Eum

ſane ipſe qui deceperat in monumento
pꝛopꝛio honoꝛifice ſepeliuit:ſeq; pati
enduʒ iuxta oſſa eiꝰ curauit.ita ſperans

parci poſſe quoq; oſſibo ſuis.cũ veniret
tempꝰ quãdo fm illiꝰ homĩs dei ꝓphe/⸗
tiam.ioſias rex iuda in illa terra multo/
rũ eruit oſſa moꝛtuoꝝ:eiſdẽq; oſſibus ſa

crilega altaria q ſculptilibs ↄſtituta fue/
rant funeſtauit. Pepercit quippe illimo
numento vbi iacebat pꝛopheta.qui an/

te annos ampliꝰ q; trecentos iſta pᷣdixe/

rat.⁊ ꝓpter ipᷣm neq; illiꝰ qui eũ ſeduxe
rat ſepultura violata eſt. Affectu nanq;
illo q̃ nemo vnq; carnẽ ſuam odio habʒ
pꝓuiderat cadaueri ſuo.qͥ occiderat men
dacio aniam ſuã.Ex hoc igit᷑ ꝙ camnẽ ſu
am quiſq; naturaliter diligit.⁊ illi pena
fuit addiſcere.nõ euʒ futurũ in ſepulcro
patrũ ſuoꝛum:⁊ huic cura pꝛoſpicere vt
parceret᷑ oſſib ſuis ſi iuxta eũ iaceret:cu
ius ſepulcrũ nemo violaret. Hunc affe/
ctum martyres chꝛiſti ꝓ veritate certan
tes vicerunt.qꝛ contempſerũt quod nõ
fuerant ꝑacta moꝛte ſenſuri.qui non po
tuerũt eis quos viuẽtes ſentiebant cru/
ciatibus vinci. Poterat vtiq; deus qui
leonẽ pꝛophete coꝛpus qð ipᷣe occiderat

vlterius nõ permiſit attingere.⁊ fecit de

ꝑemptoꝛe cuſtodeʒ.poterat inquã a ſuo

rum interfectis coꝛpoꝛibo canes quibuſ

fuerant pꝛoiecta ꝓphibere. poterat ⁊ ipaʒ

hominũ innũerabilibo modis terrere ſe.

uitiam:ne cadauera incendere: ne cine/
res diſpergereauderent. Sed h̊ quoq;
experimentũ multipliciũ temptationuzʒ
deeſſe nõ debuit,.ne foꝛtitudo ↄfeſſionis
que immanitati ꝑſecutionis 4 coꝛpoꝛis
ſalute nõ cegeret. ꝓ ſepulcri ·

conſumptionẽ coꝛpoꝛũ foꝛmidaret. De/
buerunt ergo ⁊ iſta ꝑmitti.vt etiam poſt
hec tãti honoꝛis exempla martyres in
chꝛiſti ↄfeſſione feruẽtes.hꝰ qͥʒ teſtes fi
erent veritatis.in qua didicerãt eos a qͥ‚
habere quod facerẽt:quoniã qͥcqͥd moꝛ/
tuis coꝛꝑibus ſacerent: vtiq; nihil face/

₰

„

. r E onoꝛe tre⸗
pidaret.poſtremo ne fides reſurrectiõis

rent: quando in carne omni vita carente
nee aliquid ſentire poſſʒ qui inde migra

uit: nec aliquid inde perdere qui creauit
Ded inter hec que fiebant de coꝛpoꝛib.
occiſoꝛum cũ martyres ea non metuẽteſ

magna foꝛtitudine paterentur. tamen a/

pud fratres luctus ingens erat qnulla
dabatur poteſtas ſanctoꝝ ſuneribus iu
ſta perſoluere:nec occulte ſubtrahere ali

7.

quid.ſicut eadeʒ teſtatur hiſtoꝛia. crude
lium cuſtodum vigilie ꝑmittebant. Ita

cum illos qui occiſi fuerant:in dilacera
tione membꝛoꝛũ ſuoꝛum:in conflagrati

one oſſium: in diſperſione cinerum:miſe
ria nulla ↄtingeret:iſtos tamẽ qui nihil

eoꝛum ſepelire poterant: magna miſeria
cruciabat.quia nullo modo illis ſentien

tibus ipi quodammodo ſentiebãt.⁊ vbi
iam illoꝛum nulla erat paſſio:erat iſtoꝛũ
miſera compaſſio. Scom iſtam quaʒ di
xi miſeram cõpaſſionem laudantur illi ⁊

a rege dauid benedicũtur.qui ſaulis et

ionathe oſſibus aridis ſepulture miſeri
coꝛdiam pꝛeſtiterunt. Oue tandem miſe
ricoꝛdia pᷣſtatur nihil ſentientibus: An

foꝛte reuocandũ eſt ad opinionem ꝙ in/
fernum fluuiũ inſepulti nõ poterãt trani
meare: Abſit hoca fide chꝛiſtiana.Alio
quin peſſime actũ eſt cum tanta marty⸗

rum multitudine quoꝝ nõ potuerũt coꝛ

poꝛa ſepeliri.⁊ fallacitereis vᷣitas dixit.

nolite timere eos quicoꝛpus occidũt et
poſtea non habent quid faciãt. ſi eis tan
ta mala facere potuerũt quibo impedire/

tur ad loca exoptata tranſire. Sed quia
hoc ſine vlla dubitatione falſiſſimuʒ eſt:
nec aliquid obeſt fidelibo negata eoꝝ coꝛ

poꝛibus ſepultura.nec aliquid ſi exhibe
atur infidelibus ꝓdeſt. Cur ergo illi qui

ſaulem ⁊ filiũ eius ſepelierunt miſericoꝛ
diaʒ feciſſe dicunt᷑.⁊ ex hoca rege pio be
nedicuntur:niſi quia bene afficiunt᷑ coꝛ/
da miſerantiuzʒ:quãdo ea dolent in moꝛ
tuoꝛũ coꝛꝑibus alienis:que illo affectu
quo nemo vnq;ᷓ camem ſuã odio habet
nolunt fieri poſt moꝛtẽ ſuam coꝛꝑibꝰ ſu
is:⁊ qdð ſibi exhiberivolũt quãdo ſenſu
ri nõ ſunt:alijs nõ ſentientibi curãt exhi
bere dũ ipi ſentiũt. Harrant᷑ vifa q̃daz qᷓ
buic diſputationi non negligenda vide

lnife
Peppont
uociq
GSrwbien
Cbilpuln
cen
ſaivait
Clacat
ſreyigchur
Ccoputand
ſhadicer
kinlom

ſcerinenti
npon
hrundont
Cgehregni
honep
Nlijc quoc
Gfiturüe
ſigignore/
lonninſel
Mcare
tenped
gnilelo
gigm
ſantetes
loreali⸗
ſegn
bholena
ſoluein
cs coroi
ligpent
nn Annte
nolqugle⸗
ncnnn
antboſin

ns

rnligan
Sllingene
rguigen
dentdechh
Saſonneni
keranurne,
cngent enn
Corünenbin
ne bnburi
ndätgin nce
AWid)
wormrin dinen
umnnant
Uwemiguinhl
mmgnnien
omollsſen
*“
Auſtoamioi
Wn ſunguzdl
mhumAi1
inn gilulist
ſhninne müci
Ouutndanni
ſonantdrs
ninonme
Aiöorin
ſcechritum
tanau mi
ninre
hait ſustn
guiinhecn⸗
mine Salgu
onefiliſing

Süpnectnee

riigndich
Crmplliu
Mmmnninu
genfountco/
doorinn
gauufn

ſun p
it gun
d Puith

nſioss eur

rli

— =—

antur inſerere queſtionẽ. VFerunt quip/
he moꝛtui nõnulli vlł in ſomnis vel alio
quocũq; modo apparuiſſeviuentibo.at/
ꝙ; vbi eoꝛũ coꝛꝑa iacerent inhumata ne

ſcientibo. locis monſtrat admonuiſſe vt

ſibi ſepultura q̃ defuerat pᷣberetur. Dec

ſ falſa eſſe reſponderimꝰ cõtra quoꝛũdã
ſcripta fideliũ:⁊ cõtra eoꝝ ſenſus qui ta
lia ſibi accidiſſe ↄfirmant impudent ve/

nire videbimur. Se rñũdendũ eſt: non
emoꝛtuos iſta ſentire:

ideo putanduʒ el
qꝛ hec dicere vel indicare vel petere vi⸗/
dent᷑ in ſomnis. Nã ⸗ vinẽtes apparent
ſepe viuentib⸗ doꝛmientibo dũ ſe ipi ne⸗
ſciant apparere.⁊ ab eis qͥ hecſ. omniaue
rint audiunt dicentibo.ꝙ eos in ſomnis
agentes aliqͥd vł loquetes viderint. Si
ergo me põt aliqͥs in ſomnis videre ſibi

aliqͥd quod factũ eſt indicantẽ:vel etiam
qð futurũ eſt pᷣnunciantẽ:cũ id ego pꝛoꝛ
ſus ignoꝛẽ.⁊ oĩno nõ curẽ nõ ſea olũ qͥd üle
ſomniet:ſed vtrũ doꝛmiente me vigilet:
an vigilante mę doꝛmiat:an vno eodẽq;
tempe vigilemꝰ ambo ſ iue doꝛmiamus:
qñ ille ſomniũ viget et in quo me v idet.

quid miruz ſi neſcientes moꝛtui:nec iſta

ſentiẽtes. tamẽ a y iuẽtib vident᷑ in ſom/
nis:⁊ aliquid dicũt.qð euigilantes verũ

eſſe cognoſcant. Angelicis igit᷑ opatiõi/

bus ſieri crediderim.ſiue ꝑmittatur de/

endis coꝛpibus ſuis videant᷑ in omnis.

cũ id penit? neſciãt quoꝝ illa ſunt coꝛpo

ra.Id auteʒ aliqũ vtiliter fit ſiue ad vi /

uoꝛũ qualecũq; ſolatiũ: ad quos tinẽt
illi moꝛtui quoꝝ apparẽt imagines ſom
niantibo:ſiue vt his agmonitiõib gene
ri humano ſepulture cõmẽdet᷑ hũanitas
me licet defunct nõ opituler:culpãda
tamẽ irreligioſitate negligit᷑. Aliqñ aũt
fallacibo ſomnis hi hoĩes ĩ magnos mit
tunt erroꝛes.quos talia pbeti iuſtuʒ eſt:
velut ſi quiſq; videat in ſomnis qð ene/
as vidiſſe apud inferos poetica falſitate
narrat᷑⁊ vt ei cuiuſpiã nõ ſepulti appa /
reat imago ⁊ loquat᷑ qualia fert᷑ illi locu

tus fuiſſe palinurus:⁊ cum euigilauerit

„

ibi coꝛp⸗ eius inueniat vbi iacere inbu /
matu cũ ſomniaret audiuit: admonitus

⁊ rogat yt ſepeliret inuentũ.⁊ qꝛ id ve/

ue iubeat. vt aliqͥq dicere de ſepeli

rũ eſſe cõperit.credat iðo moꝛtuos ſepe
liri: vt eoꝝ anie ad loca tranſe eant vñ in/
ſepultoꝛu aĩias inferna ph iberi lege ſom
niauit. HNoõne ita credens: plurimũ a tra
mite veritat exoꝛbita t: Sic autẽ infir/
mitas hüana ſeſe habʒ: vt quẽ moꝛtuuʒ
in ſomnis quiſq; viderit:ipᷣius aniam ſe
videre arbitret᷑.cũ aũt ſe omniauerit ſimi
liter viuũ.nõ eius aniam neq; coꝛpꝰ:ſed
homis ſilitudinẽ ſi ibi apparuiſſe nõ du /
bitet:q̃ſi nõ poſſint moꝛtuoꝝ hominũ
eodẽ modo neſcientiũ nõ anie ſed ſi ilitu⸗/
dines apparere doꝛmientibo. Dꝛo certo
cũ mediolani eſſ. emꝰ audiuimꝰ:q cũ de
bitũ repeteret᷑ a quodaʒ defuncti patris
cautione pꝛolata:qð filio neſe ciente a pa
tre iam fuerat pꝑſ. olutũ:ↄtriſtari cepit hö
grauiſſime et mirari ꝙ ei patermoꝛiens
nõ dixerit quid deberet: cũ feciſſet etiam
teſtamentũ.Tunc nimis anxio apparu
it igeʒ pater eiꝰ in ſomnis:⁊ vbi eſſet re/
poſitũ ꝙ illa cautio vacuata fuerit indi⸗
cauit. Ouo inuẽto iuuenis atq; möſtra
to:non ſolũ falſi debiti calumniaʒ ppuł
ſauit:ſed etiã recepit paternum cirogra
ph uʒ q pater nõ receꝑat qñ eſt ꝑſoluta
pecunia. Hic itaq; putat᷑ ania hoĩs cu/
rã geſſiſſe ꝓ filio:⁊ ad eũ veniſſe doꝛmien
tem vt docẽs qð ignoꝛabat magna eum
moleſtia liberaret. Seg eodẽ ipo ferme
tꝑe qͥ iq audiuimꝰ.i.nobᷣ apud mediola/
nũ ↄſtitutis.carthaginis rhetoꝛ eulogi
us: q me in eadę arte diſcipulus fuit: ͤ82
cut mihi ipe poſtea qᷓ; in africam remea-
uimꝰ retulit.cũ rhetoꝛicos ciceronis li/
bꝛos diſcipuł ſuis traderet. recẽſens leo-
ctionẽ quaʒ poſtridie fuerat traditurus:
quenda locũ offendit obſcurũ. Quo non
intellecto:vix potuit doꝛmireſe ollicitus
Quag nocte ſomniãti ego illi qð nõ intel
ligebat expoſui.iĩmo non ego:ſed imago
mea neſciente me.⁊ tam longe trans ma

re aliquid aliud ſiue agente: ſiue ſomni⸗/
ante:⁊ nihil de illius cur oĩno curante.
uomodo fiant iſta neſcio. Sed quo/
modolibet fiant: curnõ eodeʒ modo fie
ri edimus: vt in ſomnis quiſq; vident
moꝛtuũ quomodo ſfit vt videat viuũ?⸗
ambobus vtiq; neſcieẽtibus neq; curã/
tibus quis vel vbi vel quando eoꝛum

De aura agenda pꝛo montuis

imagines ſomniet. Similia ſunt autem
ſomnijs:nmõnulla etiã viſa vigilantiuz: q
turbatos habeẽt ſenſuſ: ſicut frenetici: vł
quocũq; furẽtes modo.Hã⁊ ipᷣi loquũ/

tur ſecũ quaſi vere pꝛeſentibo loquant᷑.et

tam cũ abſentibo q;ᷓ pꝛeſentiba quoꝝ ima
gines cernũt.ſiue viuoꝝ ſiue moꝛtuoꝝ.
Ded quẽadmodũ hi quiviuũt ab eis ſe
videri ⁊ cũ eis ſe loqui neſciũt.necq; eniz
re vera ipᷣi aſſunt:aut ipſiſ ermocinãtur:
ſʒ turbati ſenſib⸗ homies:talia viſa ima/
ginaria patiuntur. eo modo et hi qui ex
bac vita migrarũt:ſic affectis homĩbus
vident᷑ quaſi pᷣſentes cũ ſint abſentes:et
vtrũ aliquis eos imaginalit᷑ videat om/
nino neſciẽtes. Huic rei ſimile eſt etiã il⸗/
lud:cũ homĩes altiꝰ q; ſi doꝛmiant ſub/
trahunt᷑ coꝛꝑis ſenſibo: ⁊ occupant tali/
bus viſis. Et his enĩ apparẽt imagines
vinoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ. Sed cũ fuerint ſ enſi
bus redditi.quoſcunq; moꝛtuos vidiſſe
ſe dixerint. vere cũ eis fuiſſe creduntur.
nec attendũt qͥ hec audiũt ſiłr ab eis ab/
ſentiuũ atq; neſcientiũ quoꝛũdã etiã ima
gines viſas eẽ viuoꝝ. Hõ quidã detur

ma curina nomie municipij tulliẽſis qd

hipponi ꝓximũ eſt: curialis pauꝑ.vix il
lius loci duũuir alicius ⁊ ſimpliciter ru
ſticanus:cũ egrotaret ablatis ſenſibo pe/
ne moꝛtuus iacuit aliq̃t diebus.tenuiſ/
ſimus flatꝰ in narib:qui manu admota
vtcunq; ſentiebat᷑:⁊ exiguũ era t vinẽtis
indiciũ illũ ſepeliri vt exanimem nõ ſine
bar Nullos artus mouebat:nulla ſume
bat alimẽta:nihil oculis: nihil vllo alio
ſenſu coꝛꝑis qualibet impacta moleſtia
ſentiebat. Uidebat tamẽ multa velut in
ſomnis:que tandem aliquãdo poſt dies

7„

plunimos quaſi euigilans viſa narrauit

Ac pꝛimũ mox vt aperuit oculos:eat ali
quis ait ad domũ curine fabꝛi ferrarijyt
videat quid ibi agat᷑. Quo cũ itum eſſet
inuentꝰ eſt moꝛtuꝰ eo momento quo iſte

fuerat ſenſibo reddituſ:⁊ pene a moꝛte re

nixerat.Lunc intẽtis qͥ aderant:illũ ex/
hibere iuſſum eſſe: quado ipᷣe dimiſſus ẽ
indicabat.ſeq; illic vñ redierat dixit au/
diſſe:ꝙ nõ curina curialis:ſed curina fa
ber feirarius ad loca illa moꝛtuoꝝ pꝛece

*

ptus fuiſſet adduci. Gnillis ergo viſis

tanq; ſomnijs fuit inter eos defunctos

quos videbat ꝓ meritoꝝ diuerſitate tra
ctari.Agnouit etiã nõnullos quos no⸗/
uerat viuos. Ipᷣos auteʒ vere moꝛtuos
foꝛſitan credidiſſem: ſi nõ inter illa quaſi
ſomnia ſua vidiſſet etiã quoſdaʒ qui nũc
vſq; adhuc viuũt.clericos videlicet ali/
q̊s regiõis ſue:a q̃rũ ibi pꝛeſ bytero au/
diuit:vt apud hypponẽ baptizaretura

me:qð ⁊ factũ eſſe dicebat. Uiderat ita/

q; in illa viſione pꝛeſ byterũ dericos me
ipᷣm nonduʒ:ſ. q; moꝛtuos:in qua poſtea
vidit ⁊ moꝛtuos. Cur nõ etiã illos ſicut
nos vidiſſe credit᷑.vtroſq; ſcilicet abſen
tes atq; neſciẽtes:ac ꝑ hoc nõ ipᷣos:ſʒ ſi
militudines eoꝛũ:ſicut etiã locoꝛũ. Naʒ
⁊ fundũ vidit vbi erat ille cũ clericis pꝛe
ſbyter ⁊ hypponẽ vbi a me ãſi baptiʒa/
tus eſt In abus locis ꝓfecto nõ erat.qñ
illic ſibi eſſe videbat᷑. Naã quid ibi agere

tur eo tꝑe neſciebat.qð ꝓculdubio ſciret

ſi vere ibi eſſet. Uiſa ſunt igit᷑ iſta qᷓ non
pꝛeſtant᷑ in ipis reb vt ſunt: ſed in q buſ

dam reꝝ imaginib⸗ adumbꝛant᷑.Deniq;

poſt multa ꝗᷓ vidit: etia in paradiſuʒ ſe in
troductuʒ eſſe nar auit:dictũq; ſibi eſſe.
cuz inde mitteret᷑ rediturꝰ ad ſuos.vade

baptiʒzare. ſi vis eſſe in illo oco beatoꝛu
Deinde vt a me baptiʒzaret admonituſ:
iam factũ eſſe rñdit. Cui rurſus illeqᷣ cũ
co loquebat᷑.vade inquit vere baptizare

nã illud in viſione vidiſti. Poſt illa con/
ualuit:prexit hypponẽ:paſca iaʒ appꝛo
pinqbat. dedit nomẽ inter alios cõpeten
tes piter cũ plurimis incognitus nob iſe
nec ülle mihi viſionẽ: nec cuiq; cõſeruoꝝ
indicare curauit. Baptizatus eſt. pactis

dieb ſanct remeauit a d ꝓpꝛia. Biennio

vł ampliꝰ tranſacto.ego cuncta hec co⸗

gnoui. Pꝛimo ꝑ quendã meũ eiuſq; ami
um in cõuiuio meo. duʒ quedã talia lo
queremur. Deinde inſtiti ac feci: vt hec
mihi pᷣſens ipᷣe narraret. atteſtantibo ho
neſtis ciuibus ſuiſ: 1 de mirabili ei egri
tudine:vt iacuerit pene moꝛtuus per di
es plurimos:et de iullo alio curina fabꝛo
ferrario quod cõmemoꝛaui ſupius:⁊ de
his oĩbus qᷓ cũ mihi diceret: etiã et tunc
ab illo audiſſe recolebãt atq; firmabant

Ouãobꝛem ſicut vidit baptiſmũ ſunʒ

uif

Umnnd nn
giniborepit
genteſcant⸗
loe mormose
curpop
Ndipalmg
Ibonotmis⸗
iifuntorſu
ettsnoꝛtalil
urlueterre
lchlckmieri
cnthllocul
Pöleriaciu
vcnlioodie⸗
eteſenmnen
Videnuatcloin
eenmmahn
ſcerengueten
Ciriucz Abi
negnacrſcze⸗
neenier
tWceg
Seigſen
füigkagon
iquerüt
Giergor
guononn
lute paſfen⸗
wortuor
Darinnut:
ipaterni
nlrocogno
hecla

wrignoraue
pplusihede
mornivine
cnciozi,
nnos eiofhil
ſiz eyiſetmn
lſitpoſt
Chumahecz
Ehebenang.

1

Pancgin⸗

Ulergo
tlerie
Camganin
Gatdie

n

r s deſnan
dunſun
Gnlllos gogt
Utezzarnone
iöun ue
mügullganin
übiwe
Dorewegan
hr Man
Cbrtricancen
Nncnna er
Mömnilesſat
lin hſe
no hoeigi
Eniieni
tileciderce
iameiſibapte⸗
peabnigi
Hinu biegn
6xncboſne

Untigt nefe

ionr ſchintt
Amdn de⸗

VNN

nn
iur adire
luli n
mimunmnill

meipᷣm ⁊ hipponẽ ⁊ baſilici ⁊ baptiſtei

um.nõ in rebo ipᷣis:ſed in buſdã ſiłitu/⸗

dinibe reꝝ.ita ⁊ alios quoſe dã viuos eiſ /
dem neſcientibo viuis, Cur nõ & ita et il /

los moꝛtuos eiſdẽ neſcientibo moꝛtuis:

cur nõ iſtas oꝑatões angelicas credimꝰ
ꝑ diſpenſationẽ puidentie dei bñ vtenti

⁊ bonis ⁊ malis:Fm inſcrutabilẽ altitu/
dinẽ iudicioꝝ ſuoꝛũ:ſiue inſtruant᷑ hinc

mentes moꝛtaliũ:ſiue fallant᷑:ſiue conſo
lentur: ſiue terreant᷑: ſicut vnicuiq; vel pᷣ

benda eſt miſericoꝛdia vł irrogãda vin/⸗
dicta.ab illo cui miſericoꝛdiã ⁊ iudiciuzʒ

nõ inaniter cãtat eccłia. Ut volet accipi

at quiſq; qð dicam. Si rebo viuẽtibo in/
tereſſent anie moꝛtuoꝝ: ⁊ ipᷣe nos qñ eaſ

videmuſ alloqrent᷑ in ſomnis: vt de aliis
taceam:meipᷣm pia mater nulla nocte de

ſereret:queterra mariq; ſecuta eſt:vt me
cũviuerʒ. Abſit eĩvt facta ſit vita felicio
re crudełvſq;adeo:vt qñ aliqͥd angit coꝛ

meũ:mec triſtem filiũ pſoletur quem dile
xit vnice:quẽ nunq; voluit meſtũ videre

Sed ꝓſecto qð ſacer pſalmꝰ ꝑſonat.ve/
rũ eſt:quoniã pater meꝰ ⁊ mater mea de/
reliquerũt me: dñs auteʒ aſſumpſit me.
Di ergo dereliq̃runt nos patres noſtri:

quomò nir̃is curis et reb interſunt: Si

autẽ parentes nõ interſunt: qui ſunt alij

moꝛtuoꝝ qͥ nouerunt qͥd agamus qdue
patiamur: Eſaias ꝓpheta dicit. Tu es

enĩ pater nr̃:qꝛ abꝛaam neſciuit nos: ⁊ iſ

rael nõ cognouit nos. Si tanti patriar/

che:qͥd erga ppłm ex his ꝓcreatũ agere
tur ignoꝛauerũt:qbus deo credentibus
pplus ipᷣe de illoꝛũ ſtirve ꝓmiſſus ẽ:qũo
moꝛtui viuoꝝ rebus atq; actib cogno/
ſcendis adiuuãdiſq; miſcent᷑: Quõ dici
mus eis fuiſſe conſultũ.qͥ obierũt ante/
q; venirẽt mala qᷓ illoꝝ obitũ conſecuta
ſunt:ſi ⁊ poſt moꝛtẽ ſentiũt quecũq; ĩ vi
te humane calamitate ↄtingũt: An foꝛ/
te nos errando dicimꝰ:et hos putamus
quietos q̊s inqͥeta vita viuoꝝ ſollicitat:
Duid eſt ergo ꝙ pijſſimo regi ioſie ꝓ ma
gno beneficio pmiſit deꝰ ꝙ eſſet añ mo/

riturꝰ:ne videret mala q̃ ventura illi lo/

co et ppło minabatur.que dei vyba ſunt.
Hec dicit dñs de iſrael. Uerba mea qᷣ
audiſti:⁊ veritus es a facie mea cũ audi/

ſti qᷓ locutꝰ ſum de iſto loco
tur in eo vt deſerat᷑.⁊ in maledicto ſitteet
conſcidiſti veſtimẽta tua:⁊ fleuiſti in con
ſpectu meo:⁊ ego audiui dixit dñs deuun

rtqͥ cõmoꝛan

ſabbaoth. Hon ſic. Ecce ego apponã te

ad patres tuos:⁊ apponer cũ pace:⁊ nõö

videbunt oculi tui om̃ia mala qᷓ ego in /

duuco in locuʒ hunc: ⁊ qͥ cõmoꝛant᷑ in oo.
Cerritꝰ iſte de cõminationibo fleuerat ?-.

ſua veſtimeta cõſciderat:⁊ fit omniũ ma
loꝛũ futuroꝛũ de pꝛoperatura moꝛte ſe-
curus:ꝙ ita requieturꝰ eẽt ĩ pace: vt illa
omia nõ videret. Ibi ergo ſunt ſpũs de
functoꝛũ:vbi nõ vident qᷓcunq; agũtur

aut eueniũt in iſta vita hominũ. Quõ er

go vident tumulos ſuos aut coꝛꝑa ſua.
vtrũ abiecta iaceant an ſepulta. Quõ in

terſunt miſerie viuoꝝ:cũ vel ſua iba ma,/
la patiant᷑:ſi talia merita ↄtraxerunt:vel

in pace requieſcãt ſicut huic ipi ꝓmiſſu-
eſt:vbi mala vlla nec patiendo nec cõpa

tiendo ſuſtineant liberati ab om̃ibꝰ ma/

lis que patiẽdo ⁊ cõpatiendo cũ hic vi/
uerent ſuſtinebant: Dixerit aliquiſ. Di
nulla eſt moꝛtuis cura de viuis:quõ ille

diues:qͥ apud inferos toꝛqbatur roga.

bat abꝛaam patrẽ vt mitteret laʒarũ ad
qnq; frẽs ſuos nõduʒ moꝛtuos:⁊ ageret

cuũ eis ne venirẽt ⁊ ipi in eũdẽ toꝛmẽtoꝛũ
locũ: Sʒ nũqͥd qꝛ hᷣ ille diues dixit:iðs
quid frẽs agerent vł qd paterent᷑ in ilo

tpe ſciuit: Ita illi fuit cura de viuis.q;/
uis qͥd agerẽt oĩno neſciret: quemadmo
dũ eſt nob cura de moꝛtuis: q;uis qda/

gant vtiq; neſciamꝰ. NHã ſi nihil de moꝛ

tuis curaremꝰ:nõ vtiq; ꝓ ill deo ſuppli/
caremꝰ. Deniq; abꝛaam nec laʒaruʒ mi/
ſit: et moyſen ac ꝓphetas hic eos hre re/
ſpondit:quos audire deberẽt: vt ad illa

ſupplicia nõ venirẽt. Ubi rurſus occur

rit quõ qͥd hic ageretur abꝛaaʒ pater ne
ſciebat. vbi ſciebat eſſe moyſen et ꝓphe/

tas:id eſt libꝛos eoꝛũ:quibo homĩes obe

diendo toꝛmẽta inferna euitaret: vbi de/
niq;ʒ nouerat diuitẽ illũ in delicijs:pau/
perẽ vero laʒaꝝ in laboꝛib doloꝛibuſq;

virxiſſe. Nã ⁊ illi ait. Memento fili ·
percepiſti bona in vita tua: laʒarus aut
mala. Sciebat ergo hec que vtiq; apud

viuos nõ apud moꝛtuos geſta fuerant.

UVerũ nõ eñ agerent᷑ in viuis:ſʒ eis moꝛ
tuis potuit laʒaro indicãte cognoſcere.
ne falſuz ſit qð ait ꝓpha. Abꝛaam neſci⸗

uit nos. Pꝛoinde fatẽdũ eſt neſcire qͥdez

moꝛtuos qͥd hicagat᷑:ſʒ dũ hic agit᷑. Po
ſtea vo audire ab eis qͥ hinc ad eos moꝛi
endo ꝑgũt. Nõ qͥdẽ oia:ſʒ q̃ ſinunt᷑ indi
care qͥ ſinunt᷑ etiam iſta meminiſſe:⁊ q̃ il/
los quib hec indicant opoꝛtet audire.
Kr ⁊ ab angel qͥ reb q̃ agunt᷑ hic pᷣſto
unt audire aliqͥd moꝛtui: qð vnũquẽq;
illoꝛum audire debere iudicat cui cũcta

De cura agenda pꝛo moꝛtuis

tis. Uerũ iſta dininitus exhibent? longe
aliter q;ᷓ ſeſe habʒ viſitatꝰ oꝛdo ſingulis
creaturaꝑꝝ generibo attributꝰ. Hon eniʒ

q: in vinũ aqua cuʒ voluit dñs repente

duerſa eſt: ideo nõ debemꝰ qͥd aqua vale

ſubiecta ſunt. Niſi enĩ eẽnt angeli qᷣ pnt
intereſſe ⁊ viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ locis.nõ di

xiſſet dñs ieſuſ.Cõtigit aũt moꝛi inopẽ

illũ: ⁊ ferri ab angel in ſinũ abꝛae. Nunc

igit᷑ hic nũc ibi eſſe potuerũt.qui hinc il

luc quẽ deꝰ voluit abſtulerũt. Pñt etiaʒ
ſpũͦs moꝛtuoꝝ aliq̃ que h̊ͥ agunt᷑:q̃ neceſ
ſariũ eſt eos noſſe:⁊ q̃ neceſſariuʒ non eſt

cos nõ noſſe nõ ſolũ pᷣterita vł pñtia:ve

rũ etiã futura ſii dei reuelãte ↄgnoſce/
re:ſicut nõ oẽs hoĩes ſʒ ꝓphe duz h vi⸗
uerent cognoſcebãt nec ipᷣi oĩa: ſʒ q̃ illis
elſe reuelanda dei ꝓuidentia iudicabat.
Mitti q́̊ʒ ad viuos aliq̊s ex moꝛtuis:ſi/
cut ecõtrario paulꝰ ex viuis in ꝑadiſum
raptꝰ eſt.diuia ſcriptura teſtat᷑. Nã ſamu
el ꝓpha defüctꝰ viuo ſauli etiã regi futu

ra pᷣdixit:qᷓ;uis nõnulli non ipᷣm fuiſſe

potuiſſet magidq artiba euocari:ſʒ aliquz

ſpüm tã mal opibogruentẽ illius exiſti

ment ſilitudinẽ figuraſſe:cũ liber eccleſi

dit᷑: ⁊ ppt eloquioꝝ nõnullã ſilitudinem
ſalomonis ꝓnũciat᷑:otinet ĩ laude patrũ

ꝙ ſamuel etiã moꝛtuꝰ ꝓphetauerit. Sʒ
ſi huic libꝛo ex hebꝛeoꝝ qꝛ ĩ eo nõ eſt ca
none zdicit᷑:qͥd de moyſe dicturi ſumuſ:.
qͥ certe ⁊ i deuteronomio moꝛtuꝰ:⁊ ĩ eua

gelio cũ helia qͥ moꝛtuꝰ ñ Eelegit appuiſ

ſe viuẽtibo? NHinc et illa ſoluit q̃ſtio:quõ
martyres ippᷣis bificijs qᷓ dant᷑ oꝛãtibus
indicãt ſe intereſſe reba hũanis:ſi neſciũt

moꝛtui qͥd agunt viui. Nõ enĩ ſolis be-

neficioꝛum affectibus: verumetiaʒ ipᷣis

licem cuius inquilinatũ pie diligis cuzʒ
a barbaris nola oppugnaretur audiui/
mus:nõ inceriꝭ rumoꝛibꝰ ſed teſtibꝰ cer⸗/

ſteria vſq; quaq; diffu

at in elementoꝝ oꝛdine ꝓpꝛio ad iſtiꝰ di

uini opis raritatẽ vł potiꝰ ſingularitatẽ
diſcernere. Nec quoniã laʒarꝰ reſurrexit
ideo moꝛtu om̃is qñ vult ſurgit:aut eo
modo exanimꝰ a viuente: quomõ a vigi
lante doꝛmiẽs excitat᷑: Alij itaq; ſũt hu/

manarũ limites rerũ.alia diuinaꝝ ſigna
vᷣtutum.alia ſunt q̃ naturaliter:alia que

mitabiliter fiũt: q;;uis nature de aſſit
vt ſit.⁊ miraculł natura nõ deſit. Nõ igi
tur ideo putandũ eſt viuoꝝ rebo quoſii/

bet intereſſe poſſe defunctos:quoniã qͥ/
buſdã ſanãdis vel adiuuãdis martyres
aſſunt:ſed idᷣo potiꝰ intelligendũ eſt ꝙ ꝑ
dDiuina potentiã martyres viuoꝝ rebus
interſunt:quoniã defuncti ꝑ naturã pꝛo

pꝛiã viuoꝝ reby intereſſe nõ pñt. Quãq;
iſta qſtio vires intelligentie mee vincit⸗

quẽadmodũ opitulent᷑ martyres his q̊ſ

P eos certũ ẽ adiuuari:vtrũ ipi ꝑ ſeipos

alſſint vno tꝑe tam diuerſis locis: ⁊ tan/
ta inter ſe longitudine diſcretis:ſiue vbi

ſunt eoꝝ mẽoꝛie:ſiue pᷣter ſuas mẽoꝛias

vbicunq; adeſſe ſentiunt᷑:an ipᷣis in loco

ſuis meritis ↄgruo ab om̃i moꝛtaliũ cõ
uerſatione remotis:⁊ tñ generaliteroꝛã/

tibus ꝓ indigẽtia ſupplicantũ.ſicut noſ
7 „. Lura ert oramꝰꝓ moꝛtuis:quibo vtiq; nõ pꝛeſen/
agſticꝰ:quẽ ieſus filiꝰ ſirach ſcripſiſſe tra

tamur:nec vbi ſint: vel qͥd agant ſcimꝰ.

deus om̃ipotẽs qͥ eſt vbiq; pᷣſens:nec cõ

cretus nob.nec remotus a nobis:exau//

diens martyrũ Heenev pordngelien mini
a pꝛebeat homini

bus iſta ſolatia:quibo in huiꝰ vite miſe/

rnig iudicat eſſe pꝛebenda:⁊ ſuoꝛuʒ meri/
tfũ martyrum:vbi vult:quãdo vult:quo

modo vult:maximeq; ꝑ eoꝝ memoꝛias:
quoniã hoc nouit expedire nobis ad edi
ficandã ſidem chꝛiſti: p cuius illi confeſ
ſione ſunt paſſi mirabili atq; ineffabili

xcion rumetiaʒ poteſtate ac bonitate cõmẽdet. Res hec
hominũ aſpectibꝰ ↄfeſſoꝛẽ apparuiſſe fe

altioꝛ eſt qᷓ; vt a me poſſit attĩgi:⁊ abſtru

ſioꝛ q; vt a me valeat perſcrutari.et ideo

qͥd hoꝛũ duoꝝ ſit. an vero foꝛtaſſis vtrũ
q; ſit vt aliqũ iſta fiant ꝑ ipᷣam pᷣſentiaʒ

utttun⸗
piennes he
nonguceot
quiee
gt.Non ul
nnennnoi
upickdg
Coniupoxp
iekneun
lenoreſp
opalo⸗
lininci
paihinee
haecktur yn
Mugton,
tglütdbrer
nictdiugea
ſcincaſun⸗
liichennn
.leumaioet
Dbebarqo
ſocerſc
Ner
Secic
tereddid
Amariti
holler
inqt die
rinaß⸗
gllli
bot. Ous
nine dei
igab il
eis copen
bilis di

c(ti mong

entiſſimner

ſpohaeb⸗
lxerqſtio,

hiſeti ſon
Gnnan
Ulnrging
ſgucge
lanſin
vrpp⸗

ummnödelt Hüig

icieſchi

4

eNinate

uimiſsnm
mntliemͤ
umwnluub teht
winengtunrie
ſſenof
digene weſt
Acimann
mnemüßt⸗
mndugſolet
mirdiinatun
itier i uns
Pvoni nontlic⸗
Nni Cnitedi
ote iſonn
Chrtchniſt⸗
edangn,
awdig Neenh
nn
ASrMOANNN.
wiſunuin
buh/ii
mnurr ſliiin
leginltan
nemon

—ss
. 8

martyrum: aliquando ꝑ angelos ſuſci
pientes perſonam martvyrum: diffinire
non audeo:mallem a ſcientibus iſta per
quirere. Neq; enim nemo eſt qui hec ſci
at.non qui ſcire videatur et neſciat.do

na enim dei ſunt.his alia ⁊ illis alia lar/

gient. ſm apim qui dicit. vnicuiq; dari

maniteſtatiõeʒ ſpũs ad vtilitatẽ.Eilij qͥ‚/
dem inqͥt dat᷑ ꝑ ſpũm ſermo ſapiĩe.alij ſer

mo ſcie ᷣm eundẽ ſpirituʒ.alteri auteʒ fi

des in eodẽ ſpũ.Alteri gra curationũ in
vno ſpũ.alij oꝑatiões vtutũ.alij ꝓphe/
tie.alij diiudicatio ſpũuʒ.alij genera lin
guaꝝ.alij interpᷣtatio ſermonu. Oia aũt

hec oꝑatur vnꝰ atq; idẽ ſpũs:diuidẽs ꝓ½

pꝛia vnicuiq; ꝓut vult. Hoꝝ oĩm ſpiri/
taliũ donoꝝ qᷓ cõmẽoꝛauit apłs:cui da⸗
ta eſt diiudicatio ſpũuʒ.ipᷣe ſcit iſta ſicut
ſcienda ſunt.Talẽ fuiſſe credendũ eſt il/

lũ ioßem monachũ:quẽ de belli ciuilis
euẽtu maioꝛ theodoſiꝰ ↄſuluit imꝑatoꝛ.

Habebat qppe etiã ꝓphetiã. Neq; eniʒ

ſingłos ſingula muneꝝ iſtoꝝ: ſʒ etiã plu

ra vnũ hr̃e poſſe nõ ambigo. Johannes-
&iſte cuidã młieri religioſiſſime impatiẽ
ter eũ videre cupieti:atq; vt q̊ impetrarzʒ
ꝑ maritũ ſuuzʒ vehement inſtãtũ: cum ille
nollet:qm̃ id nũq; ꝑmiſerat femis:vade

inqͥt dic vxoꝛi tue. Nidebit me nocte p/

xima:ſʒ in ſomnis.Et factũ ẽ. Monuit
q; illã qcqͥd fidelẽ ↄiugatã moneri oꝑte

bat. Quecũ euigilaſſet:taiĩẽ ſe vidiſſe ho

minẽ dei viro ſuo q̃lẽ ille euʒ nouerat:et
qͥd ab illo audierat indicauit. Qui h̊ ab

eis cõperit retulit mihi.vir grauis ⁊ no
bilis ⁊ digniſſimꝰ credidi.ſed ſi illũ ſan/
ctũ monachũ ipᷣe vidiſſeʒ.qꝛ ſic fert᷑ pati

entiſſime interrogabat᷑:⁊ ſapiẽtiſſime re

ſpondebat:q̃ſiſſem ab eo quod ad iſtã ꝑ
tinet qſtionẽ. vtrũ ipe ad illã feminã ve/

niſſet in ſomnis.i.ſpũs eiꝰ in effigie coꝛ/
porꝭ ſui.ſicut noſipᷣi in effigie coꝛꝑis nr̃i
ſomniamꝰ:an ipᷣo aliud agente:vł ſi doꝛ

miebat aliud ſomniãte:ſiue ꝑ angeluʒz ſi

ue qcunq; alio mõ in mulier ſomniũ ta

lis facta ſit viſio:atq; id futurũ vt ipᷣeꝓ/

mitteret ꝓphetie ſpũ reuelãte pᷣſciuerit.
SDi en ipe interfuerit ſomniãti:mirabi/⸗
li gra vtiq; id potuit nõ natura: ⁊ ði mu
nere nõ ꝓpꝛia facultate. Di autẽ ipᷣo ali

LXXNXX

cupato eũ młxr vidit in ſomnis: pfecto ta
le aliqͥd factũ eſt q̃le illud ẽ qð in actibuſ
apłoꝝ legimꝰ.vbi dñs ieſus lotur ana
nie de ſaulo:et indicat ei ꝙ ſaulus vidit

agd ſe venientẽ ananiaã:cũ h̊ ananias ipſe

neſciret. Quodlibʒ hoꝝ mihi rñderet il
le hõ deuꝛ de martyribo ab illo pgerem
q̃rere:vtrũ ipᷣi aſſint in ſomnis vł q̃cũqʒ

alio mõ videntibo eos in q̃ figura volue

rint.⁊ maxime qũ ab eis ſe toꝛq̃ri demo⸗/

nes in hoĩbus cõſitent᷑. ⁊ rogant eos vt

gelicas ptãtes:in honoꝛẽ cõmẽdationz

q; ſctõꝝ.ad vtilitatẽ hoĩm:illis in ſũma

quiete poſit: ⁊ ad alia longe melioꝛa vi/
ſa vacantibꝰ ſeoꝛſuʒ a nob.oꝛãtibuſq; ꝓ
nobis. Nã mediolani apud ſctõs ꝓtaſi
um ⁊ geruaſiũ martyres expᷣſio nomie ſi
cut defunctoꝝ q̊s eodẽ mõ cõmẽoꝛabãt
adhuc viuũ demones epᷣm ↄfitebantur

ambꝛoſiũ.atq; vt ſibi ꝑceret obſecrabãt
illo aliud agente.atq; G̊ cum ageret᷑ oino
neſciente.Ain foꝛte aliqñ ꝑ ipᷣam pᷣſentiã
martvrũ fiant iſta:aliqñ ꝑ angeloꝝ:⁊vtꝝ

poſſint vel quibo ſignis poſſint a nobis
duo iſta diſcerni:an ea ſentire ac iudica/
re nõ yaleat:niſiqui habeat illud donũ
E dei ſpiritũ diuidentem ꝓpꝛia ꝓut vult

vnicuiq;. Diſſererʒ mihi vt arbitroꝛ hec
omia ſicut vellẽ ipe iohannes: vt aut eo

docente diſcerẽ: ⁊ ea q̃ audireʒ vera ⁊ cer
ta eſſe cognoſcerẽ:aut ego crederem que
neſcireʒ:illo docente q̃ ſciret. O, ſi mihi
foꝛſitã de ſancta ſcriptura reſpõderet:ac

diceret. altioꝛa te ne q̃ſieris:⁊ foꝛtioꝛa te
ne ſcrutauerꝭ:ſed q pꝛecepit tibi dũs illa

cogita ſemꝑ:id etiã gratant᷑ acciꝑeʒ. Nõ

enĩ paruꝰ eſt fructꝰ:ſi aliq̃ obſcura ⁊ icer

ta q cõpꝛehẽdere nõ valemꝰ:clarũ ſalteʒ
certũq; ſit nobis nõ eſſe q̃renda.⁊ quod
vnuſquiſq; vult diſcere:putãs ꝓdeſſe ſi

ſciat: diſcat nõ obeſſe ſi neſciat. Oue cuʒ
ita ſint.nõ exiſtimemꝰ ad moꝛtuos ꝓq/
bus curã gerimꝰ ꝑuenire.niſi ꝙ ꝓ eis ſi/

ue altar ſiue oronũ:ſiue elemoſynarũ ſa

crificijs ſolẽniter ſupplicamꝰ: q́;uis nõ

ꝓ qbus fiunt oib ꝓſint:ſed his tm̃ qui/

bus dũ viuunt cõparant᷑ vt pſint. Sed

q non diſcernimꝰ qui ſint.opoꝛtet ea ꝓ

regeneratis oĩib facere:vt nullꝰ eoꝝ pᷣter
mittat᷑ ad q̊s hec bñficia poſſint ⁊ debe/
nt ꝑuenire.Meliꝰ enĩ ſuꝑerunt iſta eis
qbus nec obſunt nec ꝓſunt:q; eiſ deerũt
Abus ꝓſunt.Diligentius tamẽ facit hec
quiſq; ꝓ neceſſarijs ſuis ꝙ pꝛo illo fiat ſi

militer a ſuis.Coꝛpoꝛi autem humano

quicquid impenditur.non eſt pꝛeſidium
ſalutis: ſed humanitatis officium fᷣm
affectum:quo nemo vnq; carnem ſuam
odio habet. Uñ oꝑtet vt quã põt ꝓ car/
ne ꝓximi curã gerat:cũ ille receſſerit qͥ re
gebat. Et ſi hec faciũt qͥ carnis reſurre/
ctionẽ nõ credũt:q̃nto magis debẽt face
re qui credũt:vt coꝛꝑi moꝛtuo ſed tñ re/
ſurrecturo ⁊ in eternitate mãſuro impen
ſum eiuſmodi officiũ:ſit etiã quodãmo/
do eiuſdẽ fidei teſtimoniũ? O, vero qͥſ/
q; apud mẽoꝛiaʒ martyrũ ſepelit᷑.̊ tãtũ
mihi videt᷑ pdeſſe defuncto:vt cõmẽdãſ

eum etiã martyꝝ patrocinio. affectus ꝓ

illo ſupplicatiõis augeat᷑. Habes ad ea
q̃ a me putaſti eſſe q̃renda:q̃lẽ potui red
dere rñſionẽ meaʒ:ꝗ ſi vltra q ſat eſt ꝓli/
rxa eſt:da veniã.id ei factũ eſt amoꝛe diu
tius loquẽdi tecũ. Hũc g̊libꝝ quemad/
modũ acceꝑit venerabił dilectio tua:pe
to reſcriptis tuis nouerim.quẽ tibi ꝑla/
toꝛ eiꝰ faciet ſine dubio gratioꝛeʒ.frater
ſcʒ ⁊ cõpꝛeſ byter nr cãdidianꝰ: quẽ ꝑ tu
as litteras cognitũ toto coꝛde ſuſcepi:ĩ/⸗
uituſq; dimiſi. Oultũ enĩ nos in chari
tate chꝛiſti ſua pñtia ↄſolatꝰ eſt:⁊ qð fa/
tendũ eſt eiꝰ inſtãtia tibi parui.Naʒ coꝛ

meũ tanta diſtendunt:vt niſi ipᷣo aſſidue

coõmonẽte nõ ſineret obliuiſci: pfecto in/
terrogationi tue mea rũſio defuiſſet.

¶ xplicit Nuguſtinus de cura p moꝛ
tuis agenaaa.

¶ Beatiſſimi aurelij Augnſtini de ve/
ra⁊ ſalſa pñia ad chꝛiſti deuotã.
Rrkſatio. Capitulũ.I.

appetenda gr̃a penitẽ
tie oĩs auctoꝛitas de/
clarat: om̃is bonoꝛuzʒ
vita conat᷑ oñderelan

De vera ⁊ falſa penitentia

guoꝛes enĩ ſanat.lepꝛoſos curat.moꝛtu

os ſuſcitat.vitia fugat.vᷣtutes exoꝛnat.
mentẽ munit ⁊ roboꝛat.omia ſatiat.oia
reintegrat.om̃ia letificat.ſanitatẽ auget

quã ↄſeruat. Claudis greſſuʒ. aridis co
piã.cecis reſtituit viſuʒ.Temꝑat ſuccei
ſus.ↄſtringit impetꝰ.moderat᷑ exceſſus.
Ignoꝛãs ſe ꝑ hanc recognoſcit.q̃rens ſe
P hanc inuenit. Hec eſt qͥ hoĩes ad ange
loſ ducit:⁊ creaturã reddit creatoꝛi Iſta
ouẽ ꝑditã mõſtrauit qrenti: et decimam
dꝛachima obtulit anxianti. Hec diſſipa

toꝛẽ filiũ ad patrẽ reduxit:⁊ vulneratũ a
latronibo cuſtodi curãdũ reſeruauit. In
hac om̃e bonũ inuenit᷑:ꝑ hãc om̃e bonũ

reſeruat᷑: fugat tenebꝛas:inducit lucẽ:ex

coquit oĩa:ipᷣa ignis ↄſumens.Hec oĩa

ꝓuida virago ſenſiſti:q̃ Z̊ tantũ bonũ di

lexiſti. Tix enĩ diligit᷑ qdð oĩno ignoꝛat᷑

Suꝑ ᷓ bonũ innixa foꝛtꝭ eſſe poterꝭ ad

ofia bona. Itaq; volũtatẽ tuã quã ſuꝑ
hoc bono cognoui libent adiuuo:et ſua
uem laboꝛẽ vt rogaſti:ſuꝑ hac re deſide/
rant ſuſcipio:ſperãs dei ꝗdiutoꝛiũ ĩ tuo
merito. Scio enĩ intentiõem tuã nunqᷓ;

fruſtrãdaʒ:ſed in oĩbo q̃ deſiderat ditan⸗

dam. Hã cũ eſſes diues pauꝑes te p chꝛi
ſto reddidiſti:⁊ in ania diues eris ſancti
còmertij. Unð felix ego ſi qd auxilij ad
veras tuas diuitias adhibere potero.

Tue itaq; trado dilectiõi:qͥ cqͥd de pñia

ſentio. auctoꝛitate patruʒ ⁊ illuſtratione
ſanctiſpũs. Nec mõ hui tꝑis tatuʒ im/
pusgnam erroꝛes:ſʒ etiã de impugnatii

P copiã rationum conamur tibi addere

dulcedinẽ ſuauitat:vt ĩtegritas tue mẽ
tis:qᷓ deo donãte om̃es repulit falſitatei

4

ſuꝑ fugatis ratiocinãdo letetur.
Dugliter fides ẽ pñie fundamẽtũ: et

ꝙ ꝑ laboꝛẽ ⁊ doloꝛem acqͥritur donũ in

apitulũ.II.

Nfides funda
mentũ eſt pñie:pᷣter quã nihil ẽ
qð bonüũ ſit.appetenda eſt pñia
quã ↄſtat in fide eſſe fundatã. Hõ enĩ pᷣt
Arboꝛ bona fructꝰ malos facere. Penitẽ

tia itaq; qᷓ ex fide nõ ꝓcedit vtilis nõ eſt.
OHpoꝛtet aũt credi remediũ pñie a ſalua
toꝛe ↄcedi.Si eni oĩs pñia ſterilis eſſet

ſſanuteg
chlenanun
uneſuag
Pbe Jnn⸗
fin
Nhen
Konmulru
ͤtchbt
1ſtfüäiss
pctoeini
i oct
owor⸗
ino dolen
Brnsc
Wardde
Wre
nezne
letnön
ret Nl
Plorte
byrte
ernimin
ſimuriniꝑ
aaniſuoub
aporent
cteniouen
zoaipu
herticunnee
hege ſhen
ſnegune
leantinſ
uele lir
ipegnn
Enücqe
uugd

2

l

—

sante
romia ſniti
Grſininnin
geſiz muin
Denpriat

dogenttteſn.
rolrenee H

tibeis gang

tgemni ſn

Toradeöman
an eddin
Wrtpuneni
nicitmndn
niphicoſtenni
Minnat luiin
,ſunens DMtt

uibtanii ie

Eqoinoigo.
ſoncle ornal
liui niguiſe
bardiuuoretſn
obatedeile
daönthtin
mdentüfud
wi deonr

dincsaenO

guͦmanbſci
Ahber ſorn,
Hmiidehldeyfun
mztluknntone
hroͦgstämzm,
crüdeinugi
Gummr ddintin
tirgrung in
iche
cestohtltftle

nini

es fo

iefe ili

d ſ
mniſiie

inlei⸗

pctõꝛibo:nequaẽ; ad pñiaʒ reuocarẽtur

chꝛiſti interfectoꝛes:quaʒ pᷣdicauit dñs

mitis ⁊ mãſuetꝰ:⁊ eiꝰ pᷣcurſoꝛ.dixit enĩ.
fructꝰ facite dignos pñie:oñdens pñiaʒ
nõ ſterilẽ: ſed digne fructificare Qui enĩ
maluit miſericoꝛdiã qᷓ; ſacrificiũ:nõ ex/

pectabat moꝛtẽ pctõrꝭſed vt ↄuerſus vi

ueret. Quis aũt ↄuerti põt vt viuat:ni/

ſi q erat in regiõe longinqua: In iniqᷣta
tib ſe meminit ↄceptũ dauid:⁊ in delictꝭ

a matre ſua genitũ:cui dñs teſtimoniuʒ
ꝑhibet. Inueni hoĩem ᷣm coꝛ meũ.Hic
idẽ a dño laudatꝰ pᷣſumens de dño dicit

Pꝛopiciꝰ eris pẽto meo:multũ eſt enim

Mõ qꝛ multũ erat.ſed qꝛ id dauid mul/

tũ reputabat.Sicut qͥ iã inde ſatur erat

faſtidioſus.õ enĩ laboꝛat exoneran
pẽto:cui nõ videt᷑ nimiũ.Quõ ergo mul
tũ videret᷑:ſi adhuc in illo delectaretur:

Quõ rogarʒ ꝑdere:niſi doleret hr̃e: Si

enĩ nõ doleret hre. gauderet commiſiſſe.
Scimus quõ deleuit dũs pctm̃ dauid:
aut qꝛ dolebat peccaſſe:aut qꝛ gemebat:

⁊ ſtratũ ſuũ lachꝛymiſ rigabat:⁊ taq; pa

neʒ cinerẽ mãducabat.Si autẽ gaude/
ret:nõ magnũ:ſʒ paruũ pctm̃ ſuum dice

ret. Fallunt itaq; qͥ obijciẽtes penitẽtiã
aplo: ⁊ eũ irridẽtes dicũt ↄtra eũ. Pecca

bimꝰ vt gra abundet.Dicebat enĩ.Con
nertimini ꝑ pñiam.ſperate devenia:etia
ſi maxiĩa ſit initas.qꝛ vbi abũdauit pec
catũ:ſuꝑabũdabit ibi ⁊ gr̃a. Nullũ pec/
catũ poterit remanere añ pñiam. Pꝛedi
cat enĩ ↄuerti.Sed vñ ſe cõuerteret ali/
qͥs:cui pꝛioꝛ ſtatꝰ placeret: Qui itaq; cõ
uertitur:neceſſario dolet hr̃eqð gaudet
ꝑdere.Penitẽtia itaq; acqͥrit indulgẽtiã
ſine qua nemo ꝑuenit ad veniã. Si eniʒ
ſine ea aĩa ſaluaret᷑: nõ diceret᷑.peccaſti:
quieſce.Cur eniĩ qͥeſceret:niſi qꝛ malum
eſt ſi peccaret: Quõ diligi ⁊ nõ odio hr̃i
põt.qð retentũ dãnat ⁊ fugatuʒ ſaluat?:
Qui gᷓnũc qͥ eſcit dolere oꝑtet ꝙ nõ pꝛiꝰ
qeuit. Sicq; ſaluat᷑ qꝛ dolet:ſicq; libera
tur.qꝛ penitet.Ex doloꝛe enĩ dictũ ẽ pec

caui:qͥd faciaʒ tibi.q̃ſi dicat.adeo doleo

peccaſſeꝙ mihi tã graue eſt q; nõ velim
⁊tra me te nõ vindicare. Quero enĩi ĩ me
qd ſupplicij poſſim excogitare quod ti/

bi poſſit ſufficere. Nil mihi graue ſime

2

ficere ad ſalutẽ.

a pẽto põt liberare.Relinquit᷑ penitere
volentibo veniaz inuenire. ¶ Contra
eos qͥ dicũt nõ valere pñiam:niſivſq; ad
baptiſmũ:poſtea nõ.multiſq; ꝓbat᷑ exe/
plis:etiã lapſis poſt baptiſmũ pnñiam ꝓ
(Kaplm III ,
Wnt autẽ qui
credũt vſq; ad c qun
tentiã ꝓficere.nãq; ſyrus erat
naaman:qͥ ꝑ aquã ꝑdidit lepꝛã:ſʒ poſtea
peccãtibo caſſam ꝑſeuerare.Baudẽet eniʒ
ſingłaritate arrogantes ex h̊ qð nõ hũt.
iactãtes ſe mundos eſſe:vtpote q̃ſi nihil
poſt baptiſmũ cõmiſerint vñ iure dole/
re poſſint. Mi ſiniſtre oĩa intelligẽtes.vi
res ex ſctõꝝ auctate ſumẽtes: ⁊ ſeq̃ntes
prẽʒ mẽdacij:mẽdacit᷑ exponũt.qð ↄcoꝛ
dat veritati. Legãt in apło qð intellige
re nolũt. Impoſſibile ẽ eos qͥ ſeł illũiati
ſunt ⁊ guſtauerũt donũ celeſte ⁊ ꝑticipeiſ
effecti ſunt gra ſpũſſancti ⁊ guſtauerunt
bonũ vᷣbũ dei:vᷣtuteſq; ſeculi futuri.ite/

rũ renouari ꝑ pniam.rurſum crucifigen

tes filiũ dei:⁊ oſtentui hñtes. Sʒ ſi ſuꝑ
bia eos nõ excecaſſet.viderẽt apłm non
ita eẽ deſtructoꝛẽ ſui laborꝭ atq; ſui gau
dij.Quos eniʒ ꝑ eplas coꝛrexit niſi qͥ pꝰ
baptiſmũ ceciderant:⁊ in pẽto ꝑſeuera/
bãt: Bentiles enĩ viſitabat coꝛꝑali pᷣſen
tia:rõnibs ⁊ miracuł eos ↄfutans.Ouõ
ſcriberet inſidelibo ipᷣis eidẽ multiplicit
ↄtradicẽtib:hũc lapidabãt: virgis ce/
dedant:⁊ eis ſcriberet vt ſe coꝛrigerent.

Cur autẽ coꝛrectioneʒ infidelibo indice/

ret:ſi de eoꝝ ſalute deſperaret: Quomõ
ſcriberet:qͥ ſcient᷑ ⁊ neceſſario nibil oĩno
ꝓficeret?: Si nõ poſſent renouari ꝑ peni
tentiã cur pᷣdicaret eam? Pꝛeterea coꝛin
thũ reuocat poſt baptiſmũ peccantem ⁊
foꝛnicationẽ gentiũ ſuꝑantẽ. Quõ reci/
peret penitẽtẽ.ſi ſicↄtra ſuũ pᷣdicaret p/
ceptũ: Sʒ de baptiſmo ł̊ intellexit. Di
xit eni eos renouari ꝑ pñiam impoſſibi/
le eſſevt rurſũ crucifigãt filiũ dei:⁊ oſtẽ/
rui habeãt.i.vt iteꝝ baptiʒent᷑. Qui enĩ
baptiʒat᷑:moꝛtẽ crucis ⁊ ſepulturã chꝛi
ſti reðᷣſentat in immerſiõe ſua. In ſigno
eni crucis quiſq; in aqua ſubmergitur:⁊
ſubmerſus ſepultꝰ onditur. Non eniʒ q
n

lapſi ſunt ꝑ iteratũ baptiſmũ ↄſeᷣ veniã
poterũt. Sicut eniʒ ſel chꝛiſt crucifixꝰ
eſt. ſic baptiſmꝰ iterãdꝰ nõ eſt. VUna eniʒ
moꝛte ſuos oẽs redemit:vt ampliꝰ mo/

rinõ opoꝛteat.Oð vidẽs eccłia: intelle⸗
xit nõ iterandũ baptiſmũ. Per fructus

itaq; pñie.baptizat adhibet᷑ ſpes venie
Hã fuliꝰ qͥ receſſerat a pr̃e in regionẽ lon
ginquã:ſuſcept?eſt a pr̃e ꝑ pñiam.Dixit
enĩ patri ↄfitẽs. Jã nõ ſum dignꝰ voca/
ri fuiꝰ tuꝰ Nõ eĩ iſta a te didici iſta apud
te repperi. Hũc ſuſcepit paterfamilias
⁊ ſtola ⁊ anulo induit euʒ. Stola induit

eũ:qꝛ in eo integritatẽ charitat reſtaura

uit:atq; anulũ in mãu poſuit: qꝛ ex fide
cuũ fecit oꝑari:ꝑ ſpũſſancti dona eũ ſub/
arrauit:⁊ etiã calciamẽta pedũ reddidit
qꝛ eccłiam eiꝰ pᷣdicatiõe ditauit. In cu/
ius cõuiuio occiſus ẽ vitulꝰ ſaginatus.
qꝛz in q̊ habitat oĩs plenitudo diuĩtatis
coꝛꝑalit᷑ illi factꝰ eſt cibo:ꝑ h̊ oñdẽs etiaʒ
ſacr̃a dniici coꝛꝑis.ꝑ pniam ⁊ ↄfeſſioneʒ
reddi pctõꝛibo baptiʒat. Si enĩ alit eẽt:
petrꝰ poſt dñi aſcẽſionẽ caput eccłie non
ꝑſuaſiſſet ſymoni in emptiõe ſpũſſancti
ſpem hñti:vt pñiaʒ ſumeret inde:cni pe
cuniã dicauerat in maledictionem. Ille
q̃;ʒ qui incidit in latrones:ab bierlm de/
ſcendebat.nõ in egyptũ ad tenebꝛas.nõ
agd idumeos ſanguineos⁊ puluere aſper
ſos:ſʒ ad hiericho.qͥ incidit in latrones

nõ habitauerat cũ eis. Sed licet incide
rit q pᷣus latro nõ erat.nõ eſt relictꝰ a ſa/

maritano.ſed adiutꝰ et cura refectꝰ.Oð
nõ fuiſſet ſi ſolũ nõ baptizat ſpeʒ venie
reliquiſſet.Amicꝰ vocat eſt laʒarꝰ.⁊ po
ſtea reſuſcitatꝰ eſt fetidꝰ ⁊ quatriduanuſ
a moꝛtuis:oñdens qntũcũq; peccet hõ:
etiã poſtq; fuerit amicꝰ dei: viuere pote

rit eius ſpũſ Sed valido dei clamoꝛe et
multoꝝ fletu foꝛas a pẽto vocabit᷑. bus

tollet᷑ lapis deſuꝑ ab ipᷣo.qꝛ coꝛdis duri
cia ꝓijciet᷑ ex anio:quã tollẽt interceſſo/
res⁊ pdicatoꝛes laboꝛe ſuo. Filiã abꝛae
quã alligauerat ſathanas:ſoluit dñs re/
clamantib iudeis.hec erat filia: ⁊ ligata
⁊ ſoluta in ſabbat.

eonge eos q; dicũt nõ valere pñiam
apſis pꝰ baptiſmũ:⁊ q̃lit᷑ intelligẽedum
ſit pctm̃ ĩ ſpm ⁊ ad moꝛtẽ.¶ Ca.IIII

nõ acceperũt.
Im acceperf̃t ꝑ baptiſmuʒ:qͥ eꝰ dona nõ
retinẽt:⁊ diaboli venena eligũt. Iſtos ĩ/
telligũt nec hic nec in futuro miſericoꝛdi

De vera ⁊ falſa penitentia

reclamãt nõ elſe rem iſſionem
bctõꝝ baptizat ꝑ pñiam: di/
entes:pctm̃ in pꝛẽm ⁊ filiũ remitti:ĩ ſpi

ritũſctm oĩno nõ ignoſci:putãtes pẽta ĩ

pr̃em ⁊ filiũ eſſe infideliũ.⁊ hĩe remiſſio
nẽ ꝑ babem. gſ peccãt abſq; ſpũ qᷣm
lli aũt ĩ ſpmſctin peccãt

am ↄſeqͥ poſſe. Sʒ iſte intellectꝰ magis
eſt error qᷓ; fidei ſctẽ. Si eĩ ꝑ ſolũ baptiſ
mũ qð iterãdũ nõ eſt:fit pctõꝝ remiſſio:
cur adqeret dñs:neq; ĩ futuro: Conſtat
aũt q̃dã in futuro remitti vbi nõ eſt oꝑa
tio baptiſmi In futuro aũt nẽo baptizʒa
bit᷑ ⁊ a pcto liberabit᷑. Sicq; falſa eſt in/
terpᷣtatio:q̃ remiſſionẽ ↄcedit ſolibaptii
mo.Nõ itaq; ſoli infideles peccãt in pa
trẽ ⁊ filiũ:ſed qͥ cũq; pẽta cõmittũt. Sʒ
ſoli peccãt in ſpũmſctm̃ qͥ impenitentes
exiſtũt vſq; ad moꝛtẽ. Spũs eni ſanctꝰ

charitas eſt deitat. amoꝛ eſt genitoris ⁊

genite veritat:qͥ ſuam grãm nob tribuit

ſuijpᷣius arrã Qui igit᷑ peccat:⁊ grãʒ ſuã
recuꝑare nõ amat:⁊ nũq; curat ab eo dili
gi qͥ totus ẽ amoꝛ ⁊ charitas:nec ad euz
tendit vñ ſumpſit arrã:in ſpũmſanctuz

peccat:⁊ nunq; pꝰ moꝛtẽ ſicut nec vinẽs
ↄſequet᷑ veniã. Sicq; nlłlus peccat ĩ ſpi/
ritũſanctũ.qͥ fugit ad ipᷣm.Si qͥs lectio
nis ſeriẽ ⁊ vbi h̊ legit᷑:⁊ ᷣbi cauſam cogi
tau erit:⁊ ſi alit᷑ intelligat ſiniſtre interp/
tantibo nõ ↄcoꝛdat.Dicebant enĩ indei.
In beelzebub eijcit demonia: opꝰ ſpũſ/
ſancti attribuentes diabolice poteſtati.
Dixit ergo. Sunt pẽta que quoquo mo
do ſunt ferẽda:ſunt blaſphemie ↄſecutu

re miſericoꝛdiã. Sed blaſphemarei ſpi

ritumſanctuʒ vt incepiſtꝭ ducet vos ad
moꝛtẽ. Unde poſtea dixit. Nõ pᷣt arboꝛ
mala fructus bonos facere. Quaſi dicat
Cõuenit vite veſtre de ſpũ talia dicere.
Arboꝛ bona nõ põt fructꝰ malos facere
Conſiliũ eſt. Cõuertimini in arboꝛẽ bo
nã tranſite:nec iam poteritis de ſpũſctõ
talia ſentire. O bijciũt aliud dictũ iohã
nis. Eſt aũt peccatũ nõ ad moꝛtẽ ꝓ quo

ꝛeiql
ctounoui
ligur bn
gamoman
pintmii
ultainut

fſuliuttho⸗

en
urot
ncdofieſo
niſuſcep
ngiigtis
uuanegnic
ſegneitrs
nianetayn⸗
nealpuut

Agmebuſd

ſutpbep,
ſbislechi
ohace
ſ
Mugd
ptilmas
uimamni
nſeſt

n

cſe miſn

☛—Rẽ

flüfmimnit

Napmtins aſ
tbirtmnid
chabſeſhüin

iſeſſanarit
dce doan
dicit wi
nfumninns
kenin ng⸗
Si,aibepl
Eipfenio⸗
iüamo: Conh
inirbinöcton
aüthiobapnu
Os bluckip
xantbltpni
As ereitind
ncömirit B

dircenindan

Sisciſnn
mackgcimn
müßannron
min hinon
aui iudhris

laenti,

ſbicnamdog
Aſtihrind
Nbnnttiͤe
dentiedh i
duadot nuſn
ginauſnginn
fhuſtn,t

1
1,

ſale
=

ſnctſen
nitſiine
tan iine
rdeh gee
iuu nirll
nusn ut
wmlͤſſl
Aniti

„

it

ſütga

dbaptiſmũ va

ſo rmr. 3

oꝛet quis.Eſt aliud ad moꝛtẽ p quo nö
oꝛet quis.Quaſiꝓ peccatꝭ añ baptiſmũ
eſt oꝛandũ:p alijs nõ. Yallunt᷑ qͥ ſic inteb

ligunt.Contrariꝰ nõ eſt ſibijpi q pniam
admonet eccłie pergami. Sʒ ſunt q̃daʒ

pẽta venialia qᷓ̃ oꝛõne dñica quotidie ſol

uunt᷑.cũ dicit᷑ Et dimitte nob debita no

baptiʒatis. Jã eniʒ audierat:tibi dabo
claues regni celoꝝ.Qui licʒ poſtea dñm
negauerit:⁊ a ſe amicos chꝛiſti excõmu
nicauerit:ꝑ pñiam ⁊ amaros fletꝰ veniã

recuꝑauit.Egrũ ſe dñs dicit reſpiciens

za mẽbꝛa ſibi vnita. Qui chꝛiſti mẽbꝛa
ᷣb

nitentiã deſtruit.

Contra eos qͥ dicũt ſemel tm̃ ⁊ ñ am/
plius deũ pẽta dimittere lapſis poſt ba/
ptiſmũ.Ded ecõtra totiens apparet di łx
uina miſeratio quotiens fit a penitente
conſeſſio. 2 H

Dbuc inſtant

¶Kapkm. VYV.

ſua munera foueret. Sempꝑ deſtruit pec

cata q̃ inueĩt:ne ſoluat᷑ qdð creauit:ne co2
rumpat᷑ qd amauit.Sumũt occaſionez
hvpocrite iſti ex facq dñi. Ouẽ enĩ cecũ
bis illumĩauit:quẽ lepꝛoſuʒ bis mũda/
uit:quẽ moꝛtuũ bis ſuſcitauit: Non la

ʒarũ quẽ dilexit:nõ filiũ vidue queʒ mi/
ſertł matri reddidit.Mõ filiũ diſſipato/

ka baptiſini ſacfa deo vniti ſunt. In
us ſe egrũ cũ cõmemoꝛat:nõ ab holi /

Pfidi qͥ ſapiũt plus q; opoꝛte
atr.nõ ſobꝛij:ſed excedẽtes mẽ
t enĩ.⁊ ſi ſemel peccãtibo pꝰ
leat pñia:nõ tamẽ ſepe pec/
cantib ꝓderit iterata.alioquin pnia ad
pctm̃ eſſet incitatio.dicũt enĩ Quis non
ſemꝑ peccaret ſi redire ſemꝑ poſſet: Di-/
cunt eni dñm incitatoꝛẽ mali ſi ſemꝑ pe/
nitentibo ſubuenit: ⁊ etiã ei placere pẽta
qbus ſemꝑ pᷣſto eſt gra. Errant aũt imo
2ſtat ei pẽta multũ diſplicere.q ſemꝑ p⸗⸗
ſto eſt ea deſtruere. Si enĩ ea amaret:nõ
ita ſemꝑ deſtrueret:ſed oſeruaret:atq; vt

LxXXXII

rẽ legit bis ſuſcepiſſe: nõ filiaʒ abꝛae bis

a demonio liberaſſe. In nulla ꝑſona ite-

rauit factuʒ:docẽs vt aiũt nõ ſepe a dũõo
fieri remediũ.Dixit młieri. Uade ⁊ am/

plius noli peccare:ne deteriuſ aliqͥd tibi

ↄtingat: pmittens penã.nõ ampliꝰ veni

am. Qui aũt multos cecos ⁊ diuerſo tꝑe
ſtra:ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibus
nr̃is.Et hec vt idẽ ait nõ ſunt ad moꝛtẽ
Alia vero q̃ ſunt ad moꝛtẽ nõ ſic ſed per
fructꝰ pñie ſoluunt᷑. Qui petrum lachꝛꝰ
mantẽ ſuſcepit.remiſſionem nõ negauit

illuminauit: ⁊ młtos debiles ↄfoꝛtauit:
oñndit in diuerſis illis eidẽ ſepe pẽta di/

mitti: vt quẽ pus ſanauit lepꝛoſum. alio
tꝑe illuminauit cecũ. Ideo enĩ tot ſalua

uit febꝛicitãtes.ſepelãguidos.ſepe clau

dos cecos ⁊ aridos.ne deſperet ſepe pec
cans.õ nõ ſcribit᷑ aliqͥs niſi ſemel ſana

tus:vt timeat quiſq; iungi pẽto. Uide
mus adhuc q̃tidie in eccłia ſepe febꝛici/
tantes:ſepe languidos:ſepe paſſiõibꝰ ca
ptos:ſepe liberari:vt appareat totiens
opus miſerant:q̃tiens ↄfeſſio fit penitẽ
tis. Quõ enĩ coꝛpus qð viliꝰ eſt ⁊ ab imßo

diſſimiliꝰ ſepe ſanaret:⁊ anĩiam dignio/

rem ⁊ redemptam nõ totiens liberaret:
edicũ ſe vocat:⁊ nõ ſanis: ſʒ male ha
bentibe oppoꝛtunũ. Sed q̃lis hic medi
cus:qͥ malũ iteratũ neſciret curare: De
dicoꝝ enim eſt centies infirmũ viſitare:
centies curare Qui ceteris minoꝛ eſſet ſi
alijs poſſibilia ignoꝛaret. emoꝛ ẽ ſui
q ꝓmiſit. Nolo moꝛtẽ pctõꝛis: ſed vt cõ
uertat᷑ ⁊ viuat. Quẽ eni pctõꝛem excu/
dit: Et ꝙ om̃ib pmiſit indulgẽtiã:alijs
ꝓmiſſionibi declarat.Qui meↄfeſſus fu
erit coꝛã hoĩbus.id eſt om̃is qᷓntũcunq;
⁊ qtienſcũq; pctõꝛ cuiuſcũq; oꝛdinis:eti
am ſi fnerit ſacerdos:ↄſiteboꝛ ⁊ ego euʒ
coꝛã pre meo.ſNam qui inuocauerit no
men dñi.i.ſm q; nomĩat᷑ dñs:id eſt qͥ vo
cauerit eũ ad ſe ſeruiẽdo:nõ ↄtradicẽdo:
vt foꝛſitan ſepe fecit:om̃is.i.qͥ cũq; ſit i/
le pctõꝛ.ſaluus erit. Omnẽ enim aniam
iſte ꝓmiſſoꝛ ſaturauit bonis:etiã ſeden /
tes in tenebꝛis ⁊ vmbꝛa moꝛtꝭ:nullã exci
piens aĩam. Hũc magiſtrũ intellexerat
diſcipulus ille qͥ coꝛinthios ꝑ eplłlas ſu
as voluit coꝛrigere: ⁊ vt ipſe teſtat᷑ ter in
lIr̃is ſuis eos coꝛrexit.Opoꝛtebat eniʒ vt
quotiens videret cadere:totiens iuuaret
eos ſurgere. Memoꝛ eni erat illius qͥ di
xerat.quoꝝ remiſeritis peccata remittũ
tur eis.Scimꝰ aũt ⁊ pmos pf̃es.⁊ in oi᷑
nz

tempe etiã eccłiam dei ſuꝑ vſq; in ſeptu

ggieſſepties:qð eſt ſemꝑ:pẽta dimittere.
NQuã ptãtem iſti ab eccłia dei conant᷑ au
ferre. Opoꝛtet eĩ ſic eccleſiã credere que
coõfitet᷑ ſe ſepe peccare. Wegar enĩ verita
tem in ſe eſſeqͥ ſe abſq; pẽto audet iacta/
re. In mult enĩ offendimꝰ oẽs:nec ĩfanſ
vniꝰ diei abſq; pẽto ſuꝑ terrã eſſe poteſt.
NDuapꝛopter eliminãdus eſt ab eccleſia
iſte erroꝛ qͥ vnq; penitẽtibo negat indul/
gentiã. Nõ eni inqͥrit qͥd apłs ſenſerit.qͥ
dixit. Nihil mihi ↄſciꝰ ſum:ſʒ nõ in hoc
iuſtificatꝰ ſum. Bentiens enĩ ⁊ iuſtꝭ pec
cata ſolere ↄtingere:nõ ſeↄfirmabat abſ
q pẽtoꝛqͥ ſe nouit indiſſolubili vinculo
charitatis chriſto ↄiunctũ. MNiſi eni ſci/
ret iuſtos ſepe veire ad veniã: quõ dubi
taret ſe peccare.qͥ ſe ſciebat ſpũm dei ha
bere:⁊ intentiõe mundiſſima ei ſeruire:
Cur enĩ dñs petri pedes lauiſſet:⁊ eccle

ſiã h̊ ideʒ docuiſſet:niſi qꝛ qtidiana ẽ of/

fenſio: opoꝛtet vt q̃tidiana ſit remiſſio:
Cur docuiſſet ipᷣe dñs oꝛãtes dicere.di ⸗
mitte nobᷣ debita noſtra. niſi ipᷣe miſeri/
coꝛs ꝑſeuera ret:qͥ nos ab hac petitione
nõ vult deficere? Nullus itaq; tantũ vn
poſſet peccare ꝙ penitens velit deſpe
rare.Quid eniĩ aliud eſt deſperare q; deũ
ſibi cõꝑare: Nã qui de deo nõ pᷣſumitve
niã:nõ aniaduertit plus pẽto ſuo ðᷣi poſ
ſe clementiã. BSi eniz ſentiret deũ magis
bonũ q; ſe malũ.quicqͥd in ſe iuſticie nõ
inueniret a deo mag bono expectaret:et
quidẽ diffidit:qꝛ ſummi boni bonitateʒ
maioꝛẽ ſua neqͥ cia nõ ſentit. Ille eniʒ ſo
lus diffidat qͥ tantũ peccare põt: q̃ntum
deꝰ bonus eſt. Cũ ſit aũt nullus qͥ ̊ poſ
ſit:qͥ timet de ſe malo:pᷣſumat de melio/
re. Diabolus enĩ ⁊ om̃is neqͥ cia minoꝛ ẽ
q; dei miſericoꝛdia. Jpe enĩ ſi poſſet ſpe/
rare ⁊ culpã in ſe ſentire: qð nõ inuenit ĩ
ſe pᷣſumeret in dei bonitate. Adhucqui
diffidit ⁊ ſuã nequiciã dei pietati cõꝑat:
finẽ imponit diuine vᷣtuti:dans finẽ in/
finito.⁊ ꝑfectionẽ diuinitatis auferens
deo:cui nihil deeſt qð etiaʒ cogitari non
põt. Non itaq; etiã ſi ſacerdos peccaue/
rit deſperare debzʒ:licet ſcriptuʒ ſit.quis
oꝛabit ꝓ eo? Cota nanq; eccłia:atq; aliꝰ
ſacerdoſ:⁊ om̃is ſctõꝝ oꝛdo oꝛabit p co:

De vera ⁊ falſa penitentia

——— —

⁊ ipᷣe chꝛiſtꝰ:qͥ ꝓ nobis offert ſe deo. Sʒ
hoc ↄſiderandũ eſt ſacerdoti ne facile ca
dat.cui in h grauioꝛ notat᷑ pena. Dicat
apuqd ſe:ſi plebs ieiuna vᷣbi dei peccaue
rit:opoꝛtebit me ferre ꝑtem ponder.nõ
audebo illi impoꝛtabilia imponere⁊ nõ
digito ea mouere. Bed ego ſi peccauero
q́ᷓd faciã: Hõ ſic facile euadã:me opoꝛte/
bit flere miſeriã. Nõ en eſt ſic ſtatutum
deme ſicut de ſubiecta plebe. Sic ſacer
dos ⁊ timeat peccare:ſed magis timeat
deſperare. Kaiong eos qͥ audacter
peccant nimis pᷣſumẽtes de dei miſeri/
coꝛdia.

aplm. VI.

nt alii inimi

ci deſperatiõis qͥ adeo pᷣſumũt:
1 de deo ↄfidunt:q qndam ſibi

licentiã acqrunt peccandi:⁊ ſine pñia ex
pectant veniã.qꝛ credunt qm̃ chꝛiſtiani
ſunt nõ poſſe dãnari adulãteſ ſibi eo qðᷣ
ſcriptũ eſt. om̃is q cunq; inuocauerit no
men dñi ſaluus erit. Putant enim ſe no
men dñii inuocare qm̃ pñt chꝛiſtũ crede/
re ⁊ ſacr̃a eccłie ſumere:nõ verentes mulł
tos eſſe vocatos:ſʒ paucos electos.Pu

tant enĩ chꝛiſtianos paucos eſſe in mul/

titudine gentiũ ⁊ iudeoꝝ.Quare ⁊ ſi om
nes ſaluant᷑ credetes:paucoꝛũ tñ eſt ele/
ctio in tanta młtitudine. Sed ſi qͥs ani/
aduertere voluerit deceptos hos eſſe ec

cleſia iudicabit:licet ↄfidant in chꝛiſti re
demptiõe.Dicunt enim qd ꝓdeſſet chꝛi

ſtũ veniſſe ſi mali tantũ ſicut ⁊ añ aduen
tũ ſuũ adhuc perirẽt.Ante eniʒ q;ᷓ fieret

deꝰ homo. mali tm̃ dãnabantur: ſi ad/
huc idẽ eſſʒ:eũ veniſſe d ꝓdeſſet?ẽ: Mulł
tũ inquã.Nã om̃is bonꝰ añ aduentum
dñi ſaluus factꝰ eſt ꝑuenturũ. Nemo eĩ
infemũ egredi poſſet:niſia chꝛiſto ꝑueni
ente in eum extrahi meruiſſet. Neqʒ eniʒ
facultas bene oꝑandi ⁊ diabolo cõtradi
cendi tanta homĩbus ineſſet:niſi chꝛiſtꝰ
tanta pati ⁊ reſurgere decreuiſſet. Hi ne
qʒ; apoſtoloꝝ neq; dñi verba attendunt:
qui foꝛnicatoꝛibo ⁊ criminoſis homini/
bus tam multipliciter:⁊ totiens penas
ittunt.
Adhuxcontra eos pꝛeſumentes.

ſſkinepe

norsct
Cöecra
in oge⸗
ininiaun.
linginb
peniendi⸗
Mtonee

nieno

crateei
prizi
lisde/in
lnit.
uncura
ntſintap
Ptitapm

miſſtond.

Phrääꝛof
nitchergt

dumtnot
diplicene

nus per
hyprint
penituen
Canttateto
dfful⸗
ioſtn

ihien
Naninlib
nhein
gipſi
n

f
ehfäie

I

ofer edet
mdotine ſele
oukgen da
tbideipeenn
en oncein
ulmponerends
goipennen
maimroponte⸗
ichleſutnun
ce Baſe
mcs unen
mds tndne
nias Anlin

lnN
Müiten
idard öini
negncunſti
nder ſine fucr
unrqfi iltinni
lin ſbicde
innocmen
mmcinſen
Nrchrdüct
NrNd MNIN
Nncds dani
nnscſeini
or Ountie
gincifick 6
Salis
Cnms hſſir
ntbchitfe
nis olacht
jicnt iune
Anr izhfac⸗

lil d..

iimi
cripeueni
iiuchtifoenn
niſe enei
,didoolrd

ð

Dhuc additur

iniquitas pꝛioꝛi cõſimilis: licʒ
Etraria.Deſperãtes enĩ dei iu⸗

dicant miſericoꝛdiã.hi cõdemnãt iuſti/
ciam. iniuſtũ deũ blaſphemantes q̊ red/
dere mala malis ignoꝛat:⁊ pẽta eoꝝ exal

lat. SDed miroꝛ cur ñ credãt aplo dicẽti.
ſpes nõ ↄfundit:qͥ negant penã quã ideʒ

criminoſis ꝓmittit. Si enĩ vbi minatur

verax nõ eſt.cur cõſidũt qð ſperantibus
verũ dicat. Sed qͥ ver eſt in ꝓmittẽdo.
verꝰ eſt etiã in minãdo Sed nõ eſt ſpera

re tandẽ bonũ ꝓ malis expectare:ĩmo te

merarius eſt:qͥ peccatũ nõ abhoꝛret Sʒ
cũ peccat ad penitentiã recurrat: ↄfidat
in dño:quẽ timeat iuſtũ ⁊ immũdiciarũ
inimicum. ¶ Oue ſint peccata venia
lia:⁊ ꝙ in his aſſidue peccantibo aſſidue
penitendũ ⁊ cõfitendu eſt: ⁊ de doloꝛe ꝓ
dilatione penitentie. ¶ CTap̃. VIII.

WBm itaqʒ pe
nitentia efficax eſt:⁊ fructife
ra:neminẽ relinquẽs ſine ve

etate eiꝰ diſſeramꝰ aliqua. Penitẽtia enĩ

baptiʒãdis nõ eſt neceſſaria:ſed baptiʒa

tis de maioꝛibo ⁊ minoꝛib Pecent peni/
tendũ eſt. Per fidẽ eniʒ eccłie ſola remit
tuntur pẽta q̃ ↄtraxit homo in oꝛigine.
vt ſicut a pr̃e peccante dãnationem acce
pit:ita ꝑ matris eccłie fidẽ ↄſequatur re
miſſionẽ. Sed qͥ ꝑ ſe peccauit.ꝑ doloꝛeʒ

pꝓpꝛiũ ⁊ ꝑ fidem eccłie indulgentiã acqͥſi

uit. hec ꝑ baptiſi mũ reddũt hominẽ mũ/
dum ⁊ nouum vt nihil remaneat qð deo
diſpliceat. Sine pñia nulli ꝓfuit baptiſ

mus qͥ peccauit ſpontaneꝰ. Siqͥs autẽ

baptizaret᷑ inuitus:⁊ in falſitate ↄfeſſus

cũ penituerit ſaluꝰ erit. adiuuante fide ⁊

charitate totiꝰ matris eccłie ꝑ totum oꝛ

bem diffuſe. Ob h̊ ſunt cathecumini ab
ecckłia ↄſtituti:vt dũ baptiſmũ expectãt
vnde iure peniteãt doceant᷑. Hec reſtitu
it hoĩem in libertatẽ arbitrij pꝛimi parẽ

tis:adhuc in abũdantia vᷣtutũ cõſtituti
ſt enĩ pñia:aſſidue peccantibo: aſſidue

neceſſaria. In mult; eni offendimꝰ omrms
que qͥtidie remittunt᷑ ſiſemꝑ deploꝛãt᷑

8O reſuſcitãs. de modo ⁊ vari

Iſta ꝑ ſacramẽta eccłie ⁊ oꝛones ſemper
ſugant᷑.vt iure audiant:tota pulcra es:⁊

macula nõ eſt in te. Nõ qͥn fiat dico:ſed

manere nõ põt.Tanta eſt vᷣtus petitõis

tue ⁊ vnitatis eccłie:vt qͥcquid extraneũ

acciderit durare nõ poſſit.Licet enĩ ſpe
cioſi ſint pedes euãgeliʒantiũ pacẽ euã/
geliʒantiũ bona:lauatis tñ in remiſſiõis
ſigura excutiẽdus eſt puluis qͥ cõtrahit᷑
in via. Hec pẽta ⁊ ſi ſint parua ꝑ dei mi/

ſericoꝛdiã:fiunt magna in pctõꝛibus ne

gligentia. Nullũ enĩ pctm̃ adeo paruuʒ
qð nõ creſcat neglectũ. Nõ enĩ ↄſideran
dũ eſt qð fecerit.ſʒ quẽ offenderit:qᷓ; bo
nus eſt:qᷓ; benignꝰ:qᷓ; piꝰ:qᷓ; ppiciꝰ:qͥ il/
lum ſua dulcedie ⁊ pietate creauit ex ni/
hilo:qͥ eũ abſq; merito ꝑduxit ad baptii
mũ:⁊ educauit ⁊ nutriuit vt fuiũ:ad cu/
ius cõmodũ creauit celũ ⁊ terrã:⁊ oĩa q̃
in eis ſunt ex nihilo:cui ſeruiũt oĩa tãqᷓ;

——

filio: cui miſit angelũ in auxiliũ:pꝛopter

quẽ foꝛtẽ ⁊ callidũ debellauit hoſtẽ eius
antiquu:ppter quẽ tam multiplicit᷑ pa/
ti ſuſtinuit: vt eü mereret᷑ hre filiũ: cuʒ qᷓ
dignaret᷑ hre cõſoꝛtiũ.Qui deꝰ maieſta/
te ſua regit ⁊ gubernat oĩa ꝓptereuʒ po
teſtate ſua Calẽ patrẽ offendere:ↄtra eiꝰ
voluntatẽ aliqͥd cõmittere:aniaduertẽti
bus ac ſe nõ ignoꝛãtibus qᷓ; eſt crudele:
Unde q ſe cognoſcũt ſicut ſemꝑ peccãt:
ita ſemꝑ ploꝛãt:vt totã vitã ſuaʒ que eſt
temptatio ſuꝑ terrã ploꝛẽt tota vita ſua
Iſta at ſunt:cũ aliqͥd citra vł vltra mo
dũ agit᷑. Jpa enĩ bona q ꝑ ſe bona ſunt:
aliquid cõtrahũt cũ excedunt. Quicqͥd
deeſt a ꝑfectione:quicqͥd deſicit ab hoĩe:
quicqͥd ⁊ noſtrũ eſt ploꝛãdo dolendũ eſt
Quicqͥd alio modo agit᷑:nõ recta ⁊ mun
diſſima intentõe.quicqͥd alio modo oꝑa

mur: ⁊ nõ t puriſſimo dei amoꝛe:nõ eſt

liberũ a fragilitatis oꝑatiõe. Quicunq;
ram miſerũ eſſe vt homiĩs eſt dilexerit:⁊
q̃ eius fragilitatẽ ñ abhoꝛruerit: ſ⸗ 3 oĩno

ſibi reſeruauerit: ⁊ ſuũ eſſe nunq; niſi p/

pter acquirẽdũ verũ eſſeqð deꝰ eſt tole/
rauerit:addit operi diuĩo pꝛoculdubio

dolendũ Etq ſe cognoſcit qd eſt: diligat

hoc ſolũ qð ſpectat ad illuʒ qͥ eſt. Siq
enim ſapient᷑ cogitat qͥd turpiſſime fra/

gilitati ab ipᷣa ↄditiõe inhereat q; fedus

n 3

—

WDe vera ⁊ falſa penitentia

turpis ſit in carne:q; mutabił in men
te:hoc ſolũ in ſe diliget qꝛ tale eũ ad deũ
ucet. Quicqͥd enĩ boni facimꝰ ſi id me/
lius facere poſſumꝰ:a nobis eſt ꝙ in cul/⸗
mine boni nõ ſumꝰ. Si qd boni noueri
mus:⁊ minꝰ aliq̊ modo oꝑamur:nõ om
nino a nr̃a oꝑatione eſt alienũ. Iſta con/

tinua ⁊ aſſidua:⁊ quaſi quodãmõ neceſ/

ſaria:aſſidua lauent᷑ cõfeſſiõe:aſſidua re

ſtaurent᷑ cõpunctiõe. Surgamꝰ puriſſi

miad puriſſimã ꝑfectionẽ:ne iſtis q̃ par

ua ſunt multiplicatis:quaſi quadaʒ ſca/
bie patiamur coꝛrumpi ⁊ collidi:ne pin/
guedine charitatis imminuta ſinamur
macie affligi.⁊ toꝛtura immũde cõſcien/

tie macerari. Semꝑ tendamꝰ in meliuſ:
ſemꝑ in puritatẽ baptiſmi tendentes:et

eam ſumoꝑecõſeruàtes: vt cũ de hac vi

ta exibimꝰ:ad eũ qui mũdiſſimꝰ eſt mun
di ꝑueniamꝰ:et ſine moꝛa ab eo ſuſcipia

mur. Doleamꝰ eſſe exules a patria:dole
amꝰ viuere in coꝛruptibili materia. Hic
doloꝛ magis ex deſiderio q; ex vindicta
fit. Unde differt a pñia. Penitẽtia enĩ ẽ
quedã dolentis vindicta: puniens in ſe
qð dolet cõmiſiſſe.Qui aũt dolet qð re⸗
xinet᷑ ĩ moꝛtali coꝛꝑe:deſiderat qð amat:
ploꝛat qð tardat.Om̃is pñia eſt de ma⸗/
le vſa libertate. Iſte vero doloꝛ mag de
neceſſitate eſt. Nullũ enĩ peccatũ eſt ne⸗/
ceſſariũ. Ipᷣm aũt pctm̃ oꝛiginis ob hoc
eſt malũ.qꝛ ſuit in adam ſpontaneũ.Illi
us enĩ voluptas male vſe libertatꝭ puni
tur in nob:nõ qꝛ neceſſarium: ſed qꝛ fu⸗/
it ſpontaneũ. Nihil enĩ a nob q̃ritur qð

cõmiſiſſemꝰ:nihil a nobis exigit᷑ nũc qð

ſeiſſemus. Relmquit in filijs opꝰ pater

ne voluptatis. Reqrit diabolus filios ĩ
ſeruitutẽ quoꝝ patris emit libertatem.
Iſte doloꝛ ſanctꝰ eſt nõ ex ↄſcientia pec/
catrice:ſed ex oꝑante charitate:nõ puni/

ens malũ:ſed augmẽtans bonũ:non im/

patient᷑ habitꝰ:ſed ex deſiderio ſuſceptꝰ
In hoc deſiderio erat andreas:qͥ in cru/

ce poſitꝰ a dño reqͥ rebat. Tempuſeſt:vt

cõmendes terre coꝛpus meuʒ. Uolebat
enĩ eũ plebs de cruce deponere Ipe aũt

cepit dñm rogare. Neę me ꝑmittaſ domi

ne deſcendere viuũ. Ded tꝑus eſt vt cõ/
mendes terre coꝛpꝰ meũ:tamdiu eni iaʒ

portaui: tamdiu ſuꝑ cõmẽdatuz vigila/⸗
ui ⁊ laboꝛaui:ꝙ vellem iã ab ipᷣa obediẽ
tia liberari:⁊ iſto grauiſſimo indumento

expoliari. Recoꝛdoꝛ q̃ntũ in poꝛtãdo o/⸗

neroſum:in fouẽdo infirmũ:in coercẽdo
lentũ:in domãdo ſuꝑbũ laboꝛaui Scis
dñe quotiẽs a puritate ↄtemplatõis me
retra hereↄtendebat:q̃tiẽs a dulciſſimo
getis tue ſomno me excitare obtẽdebat.
qntum ⁊ qtiens doloꝛeʒ ingerebat.Qui

igit᷑ tamdiu pr̃᷑ benigniſſim e pugnãti re
ſtiti:⁊ tua ope ſuꝑaui ⁊ vici:a te pio ⁊ iu
ſto remuneratoꝛe poſco:ne mihivltra cõ
mendes:ſed depoſitũ reddo. Cõmenda

alij quẽ illud vltra nõ impediat:⁊ reſur/
recturũ ſeruet ⁊ reddat:vt ⁊ ipᷣm ſuilabo
ris mercedẽ recipiat:terre cõmẽda:vt vi
gilare me ampliꝰnõ opoꝛteat:⁊ liberead
te fontẽ indeficientꝭ gaudij tendere anxi

antem me iam nõ retrahat:nec impediat
Mic dolebat iã nõ eſſe cũ dño:nec peni/

tebit cõmendatuʒ reſurrexiſſe dño. Vic

itaq; nõ om̃is doloꝛ eſt pnñia.

„

De differẽtia vere ⁊ falſe pnie:⁊ ꝙ de oi

us peccat penitendum eſt.

apituli. 1X.

om̃is qͥ dicit mihi dñe dñe intrabit i re/
nũ celoꝝ. Quare agenda eſt pnia:vt de

8

om̃is nõ eſt bona:dicamꝰ aliqua q̃ ſepa⸗/

rant verã a falſa:ſterilẽ a fructuoſa Sũt

enim quos peccaſſe penitet ꝓpter pᷣſen/
tia ſupplicia.Diſplicent enĩ latroni pec/

cata quãdo agit᷑ de pena Deſit vindicta
reuertit᷑ ad crimina Iſta eſt penitẽtia nõ

ex fide pcedens:nec eſt charitate muni/

ta:ſʒ ſterilis ⁊ ſine miſericoꝛdia. Hec nõ

pur gat conſcientiazʒ:nec lauat crimina.
In hac nulla ẽ ſpes venie:nulla expecta
tio indulgentie. Huic cõcoꝛdant qui cõ
fitentur inuiti.nõ amoꝛe boni:ſed vt ſu
giant damnũ vel incõmodũ ſeculi. Der
uiunt mundo queʒ amant:querũt ſuam

gloꝛiã quã anhelant:recipiunt mercedeʒ

quã expectant. Di quis tali penitentia
ſecur extiterit: ⁊ adverã penitentiam de

NW 2 ,„ S
Wnt etiã pec
cata alia q̃ oĩno eripiut vitã.
niſi ſuccurrat pñia. Nõ eniʒ

leantur crimina. SBed quoniã penitẽtia

ſtroſi
naltetbi
ſponpnen)
letaullin
, uugu
unoonnin
Pgipdken
dinnſiml
lodord
ſualnmi5
Catecnart
Genopfe
aalme
Nlaginda
Pogn⸗
buogkiben
ſictüpaen
Nippenias
guonicien
Nunj alo
nuut Totiea
ogicn
Rehcdr⸗
odnd
toinatian
cumofn
feſeruat
moꝛeder
Nmo i.
daictou
lnpierzoi⸗
iuſichct⸗
liiſoeetſine
ſenterigen
loncöfiten
Penitensge
tionẽ cotq
chꝛymisn
ho metio
delrre
du delet 93
Uudoloꝛe⸗
cnltagzen
anbole

Nfuen .
G

nznic
id ihnohet
mMoihdumnene
unporticoe⸗
muncoenticn
lbornui
mgaone
G1dulciſino
Neohtücchat.
ocn
Unehnginn
an kporir
nenhina
d Linme
npetirtei
mrönkuilgo⸗
necöride
etentlbornd
1di mderir
rinpnr
iofoler han⸗
aledid ic
eieN

R

taint
tain
ſivhinni
mmin n
airumtuite
Gckpiiede
Gonüpcnl
Vücniſc
fmndl
nin mohen
aihnond⸗

GDaſttinic

Eamnin
mnur Mul,
dii. M.
clanen Gimins.

jenmlaahecn

Dar.

iſta nõ conſcẽderit deceptus ? miſer eter

naliter ꝑibit. Ucilis ergo erit pñia ſi ſit
ſpontanea.dñm querẽs quẽ amiſiſſe do
leat.ad illũ anxians pꝛeter quẽ nõ eſt vi

ta. Sunt plures quos penitet peccaſſe:

ſed nõ omnino:reſeruantes ſibi quedaʒ
in quibo delectent᷑:nõ animaduertentes

diñm ſimul ſurdũ ⁊ mutuʒ a demonio li

beraſſe.ꝑ hoc docet nos nunq; niſi ð om
nibus ſanari. Si enim vellet ex ꝑte pec/⸗
cata reſeruari:habẽti ſepteʒ demõia:ma

nente vno ꝓficere potuerat ſex expulſis:

expulit autẽ ſeptem:vt om̃ia crimina ſi/
mul eücienda doceret. Legionem auteʒ

ab alio eijciens neminẽ reliquit ex omni
bus qui liberatũ poſſideret.oſtendẽs q;

ſi etiã peccata ſint mille opoꝛtere de om
nibo penitere.Laudatꝰ eſt eni dominus

quoniã eiecto demonio locut eſt mutꝰ.
Hunq; aliquẽ ſanauit quẽ oĩno nõ libe

rauit.Cotũ enĩ homineʒ ſanauit in ſab/
bato.qꝛ ⁊ coꝛpus ab infirmitate:⁊ aiam
ab om̃i contagione:indicans penitenteʒ
opoꝛtere ſimul dolere de om̃i crimiĩe oꝛ⸗
to in anĩa ⁊ coꝛꝑe.Scio enĩ dũm inimi/
cum om̃i criminoſo. Quõ ergo qͥ crimẽ
reſeruat de alio recipiet veniã? Sinea /
moꝛe dei ↄſequeret᷑ indulgẽtiã.ſine quo

nemo vnq; inuenit gratiã. Hoſtis enim
dei eſt dũ offendit ꝑſeuerant᷑. Quedã enĩi
impietas infidelitatꝭ eſt ab illo qͥ iuſtꝰ et
iuſticia eſt dimidiã ſperare veniaʒ. YPam
enĩ foꝛet ſine penitẽtia inuenire gratiam

Penitẽtia enĩ vera ad baptiſmi purita/
tem cõfitentẽ conat᷑ adducere. Recte enĩ

penitens quicqͥd ſoꝛdidũ poſt purifica/
tionẽ cõtraxit:opoꝛtet vt abluat ſaltẽ la

chꝛvymis mẽtis. Sed ſatis durus eſt cu
ius mẽtis doloꝛẽ oculi carniſ nequeunt

declarare. Sed ſciat culpabilit᷑ ſe durũ:
qui deſlet damna temꝑis vel moꝛtẽ ami

ci: ⁊ doloꝛẽ peccati lachꝛymis nõ oñdit.
on itaq; eſt vt quis excuſet ſe non ha/

¶ De fructu erubeſcentie ⁊ vtilitate cõ/

eſſionis: et quibus ⁊ qualiter confiten/
(LCapitulum. X.

8 —, —

6 *
.
. * .
. ”

LXXXIIII

ere fontem lachꝛymarum: qui vnq; la/
chꝛymis oſtendit doloꝛem temꝑalium.

Wem ergo pe
Mnitet oĩno peniteat:⁊ doloꝛe la/
chꝛymis oñndat:repᷣſentet vitaz
uã deo ꝑ ſacerdotẽ:pᷣueniat iudiciuʒ dei

p ↄfeſſionẽ.pᷣcepit eĩ dñs mũdaʒ vt oſtẽ
deret oꝛa ſacerdotib:vocẽs coꝛꝑali pᷣſen
tia cõfitẽda pẽta:nõ ꝑ nunciũ:nõ ꝑ ſcri/

ptũ manifeſtãda.Dixit ei oꝛa mõſtrate:

⁊ omes:nõ vnꝰp om̃ibo. Nõ aliũ ſtatua

tis nunciũ qͥ ꝓ vob offerat munꝰ? a moy⸗/
ſe ſtatutũ. Sedqͥ ꝑ vos peccaſtis ꝑ vos
erubeſcatꝭ. Erubeſcẽtia enĩ ipa ꝑtẽ hʒ re

miſſiõis.Ex miſericoꝛdia enim h̊ pcepit

dñs:vt neminẽ peniteret ĩ occulto Pn

eni qð ꝑ ſeipᷣm dicit ſacerdoti.⁊ erubeſc?
tiã vincit. timoꝛe offenſi:fit venia crimi/

nis:fit enĩ ꝑ ↄfeſſionẽ veniale:qð crimi/
nale erat in oꝑatiõe.Et ſi nõ ſtati purga
tur:fit tũ veniale qdð cõmiſerat moꝛtale.
Wultũ enĩ ſatiſfactiõis obtulit.qͥ eru/
beſcẽtie dñans:nihil eoꝝ q̃ cõmiſit nun/
cio dei denegauit. Deꝰ enĩ miſericoꝛs et
iuſtꝰ eſt:ſicutↄſeruat miſericoꝛdiã in iu/
ſticia.ita ⁊ iuſticiã in miicoꝛdia.Opus
enĩ eſt miſicoꝛdie peccãti pẽta dimitte/
re. Sʒ oꝑtʒ vt iuſt? mifeat᷑ iuſte. Opoꝛ
tet enĩ vt nõ ſolũ qͥd:ſʒ in q̊ doleat ↄſide
ret:ſi dignꝰ eſt nõ dico iuſticia ſed miſeri
coꝛdia. Juſticia eĩ ſola dãnat. Sʒ dignꝰ
miſe Cedeli eſt qᷣ ſpũali laboꝛe petit gra
tiã.Laboꝛat eĩ mẽs patiẽdo erubeſcen/
tiã.Et qm verecũdia magna eſt pena.qͥ
erubeſcit ꝓ chꝛiſto:fit dignꝰ mibicoꝛdia
Vñ ptʒ ꝙ qnto płibs ↄfitebit᷑ in ſpe ve/
nie turpitudinẽ crimĩs:tãto faciliꝰↄſeq̃ͥ
tur mificoꝛdiã remiſſiõis. Ipᷣi enĩ ſacer
dotes plus iã pñt ꝓficere:plus ↄfitenti/
bus pcere:quibo eĩ remittũt remittit do
minꝰ.Laʒarũ enĩ quẽ de monumẽto iaʒ
ſuſcitauit ob tulit dñſ diſcipuł ſoluẽdũ.
p h̊ oñdens ptãtem ſoluedi ↄceſſaʒ ſacer
dotibi.Dixit eni.qðcũq; ſolueritis ſuꝑ
terrã ſoluet᷑ ⁊ in celis.hoc eſt.ego deus⁊
om̃es oꝛdies celeſtis militie ⁊ oẽs ſetĩ in
mea głia laudãt vobiſcũ:⁊ ↄfirmãt q̃s li
gat ⁊ ſoluitꝭ.Mõ dixit.q̊s putad ligare
⁊ ſoluere:ſʒ in q̊s exercetis opus iuſticie
⁊ miſericoꝛdie.Alia autem opera veſtra
in peccatoꝛes non cognoſco.Quare qui

.

De vera ⁊ falſa penitentia

cõfiteri vult pẽta:vt inueniat grãʒ.q̃rat
ſacerdotẽ ſcientẽ ligare ⁊ ſoluere: ne cum
negligens circa ſe extiterit.negligat᷑ ab
illo qͥ eum miſericoꝛditer monet ⁊ petit:

ne ambo in foueã cadant quã ſtultꝰ eui/

tare noluit.Canta itaq; vis ↄfeſſiõis ẽ:
vt ſi deeſt ſacerdos confiteatur ꝓximo.
Sepe enĩ cõtingit ꝙ penitẽs nõ põt cõ/
ſiteri coꝛã ſacerdote:quẽ deſideranti nec
locꝰ nec tꝑs offert. Et ſi ille cui cõfitebit
poteſtatẽ ſoluendi nõ habet:fit tũ dignꝰ
venia ex deſiderio ſacerdotꝭ:qui ei conſi
tetur turpitudinẽ criminis. Mũdati eĩ
ſunt lepꝛoſi.dũ irent oñdere oꝛa ſacerdo
tiba:anteq; ad eos ꝑuenirẽt. Unde patʒ
dñm ad coꝛ reſpicere:dũ ex neceſſitate ꝓ
hibent᷑ ad ſacerdotes ꝑuenire. Bepech
dem eos q̃runt ſani ⁊ leti:ſed dũ q̃rũt an
teq; ꝑpueniãt moꝛiunt᷑. Sed dei miſeri/
coꝛdia eſt vbiq;:qͥ ⁊ iuſtis nouit ꝑcere:et

ſi nõ tam cito ſicut ſi ſoluerent᷑ a ſacerdo
te.Qui igit᷑ oĩno cõfitet᷑:ſacerdoti melio

„

põt confiteatur.

&De pꝛiuata ⁊ publica confeſſione ⁊ ſa
tiſfactione. ¶ Kaplm. XI.

C ſi peccatũ oc
tcultũ eſt ſufficiat referre in noti
QNiã ſacerdotis:vt grata ſit obla
tio muneris. Nã in reſuſcitatiõe filie pᷣn
cipis pauci ĩterfuerũt qͥviderẽt. Nondũ
ei erat ſepulta. nõdũ extra poꝛtã ciuita/
tis delata.nõdũ extra domũ in noticiaʒ
Ddepoꝛtata. Intus reſuſcitauit quã intuſ
inueit. relict ſolis petroꝛ iohe et iacobo
⁊ patre ⁊ ĩe puelle. In qb figuralit᷑cõ
tinent᷑ ſacerdotes ecclłie Quos aũt extra
inuenit anĩaduertẽdũ eſt quõ ſuſcitauit:
Flebat aũt turba poſt filiũ vidue:fleuit
marctha ⁊ maria ſupplicans ꝓ fratre:fle/
bat etiã turba q̃ mariã fuerat ſecuta.la/
chꝛymis marie admonita. In quo doce
mur publice peccantibi.nõ ꝓpꝛiũ: ſed ec
leſie ſufficere meritũ: Sic itaq; moꝛtuꝰ
iaceat: ſicq; ſe moꝛtuũ oſtendat. publice
moꝛtẽ ſuã pᷣdicando.publice fructꝰ pe/
nitẽtie oñdendo:vt turba ploꝛet admiſ⸗/
ſum. ⁊ defſeat quẽ dolet moꝛtuuʒ. Iſtis
lachꝛymis mouebit᷑ dñſ.qͥ reddet matri
ynicũ filiũ. Gi minus ꝑſeuerauerit ſi ſe

ſuffragia ecclie.

moꝛtuũ ꝑ fructus pñie nõ dedlarauerit.
tanto plus oꝑtet addere. Uñ lachꝛymiſ
excitet᷑ nõ ſolũ marthe:ſed etiam marie.
Tantũ ſe affligat.tãtũ ſe dolere:⁊ ſe moꝛ
tuũ ſentire oñdat.vt audiẽtes⁊ ↄtemplã
tes ploꝛando oꝛent veniã.Quoꝛũ fletuʒ
imitet᷑ eccłia. Qui eniʒ multos offendit
peccãdo:placare młtos opꝑtet ſatiſfacien

do:vt eccłia pᷣus offenſa ꝑ culpã.in ↄuer

ſione flectat᷑ in miſericoꝛdiã:oꝛanſ p iſßo

quẽ defunctũ dolebat.vnde deus flectet
ad veniã qui adhibuit miſericoꝛdiaʒ.
D. extra vnitatẽ eccłie nemo põt di/
gne penitere:⁊ q̃ntum penitenti pꝛoſunt
boꝛet itaq;
penitens in eccłia eſſe:⁊ ad
ecclie vnitatẽ tendere.Ni/
— ſi enĩ vnitas ecclłie ſuccur/
rat:niſi qð dedſt pctõꝛi ſua opitulatione
cõpleat.de manibus inimici nõ eripiet᷑
ania moꝛtui.Credendũ eſt eniʒ:⁊ pietas

fidei expoſtulat credere: om̃s elemoſy

ne totiꝰ eccłie ⁊ oꝛõnes ⁊ opera iuſticie ⁊

mificoꝛdie ſuccurrãt recognoſcẽti moi

tem ſuã ad ↄuerſionẽ ſuã:hominũ nemo

digne penitere põt quẽ nõ ſuſtineat vni/

tas eccłie.Odeoq; nõ petat ſacerdotes ꝑ

aliquã culpaʒ ab vnitate eccłie diuiſos.
Judas eni penitens iuit ad phariſeos.

reliquit apłos:nihil inuenit auxilij:ſed
augmentũ deene Gie. Pira r enim.
Quid ad nos.tu videris.Si peccaſti ti

bi ſit. nõ tibi ſuccurrimꝰ:nõ peccata tua

charitatiue ſuſcipimꝰ:nõ cõpoꝛtandaꝓ
mittimus:nõ qualiter deponas onꝰ do /
cemus.Quid enim nobis⁊ miſericoꝛdie
qui nec oꝑa ſequimur iuſticie: Iſſet ad
fratres:iſſet ad illos qui oꝛauerant ꝓ ſo/
cru petri febꝛicitante:qui cananeaʒ im/
pꝛobam miſericoꝛdi miſericoꝛditer ob/

tulerant. interrogaſſet petrũ p ſe lachꝛy/
mas effundentẽ.nõ fugiſſet mariã 1 mar
thaʒ:q̃ vitã laʒaro impetrauerãt.nõ tur

bam ploꝛantẽ:q̃ vnicũ filiũ acqͥſierat vi/
due. Juit ad diuiſos: et diuiſus perijt.
Hanc vnitatẽ om̃is boni ſentit oꝑatri/
cem q dixit Uinea fuit pacifico ĩ ea q hʒ
ppłos. Hiſi enĩ in eccłia vniuerſali po/

wordeſen⸗

Prldelenth
Pinans
porie
cbſczzurl⸗
cickazan
inaabſenn
Iapleniicn
mumlae
cpentee

unyeqeßt

fiflütloꝛor

bannü
mper
guce⸗

ſonpcorioi
tdolrech

Kand
mnc
ſis ai
dolcein⸗
1pdin
deyeni⸗
degfn
diritnen
inteoꝛia

o: tinn

doleater:
Pfia ſiot
tis dole
Perdoluil
pela ſego

..

aucitn
nmnüſnit
lwagntt,

7

S

mknͤd
u nurmgt

durniinc
Eulem n⸗
monongſnn
PnXII

halſtng

ginecacſent
nimniſmeae ſi
nngage iunn,
ilucpinlaoe
nnimiadi cihi
ickeiAnie
Gegons dn
neslohorioti
ninnogoltind
cviritirnn
renhtze
nataledilſcs
tn ohne.
umnt unrliſt
s dionchn⸗
s Oheani
rim nd dorn
nad horn/
lua oonocN
1hornicinl
r uin/ M
niummiſ/
Dni anmuzin/
nienmitnod
ni ben
ſgſanninnn
mnpenn iin
cflüirtſin/
onien N
8boli n N.,
initad icgon
cgucti
cl

—

doloꝛe gaudeat.

X fide penite

beat:
ſempꝑ coꝛã dñno ante quẽ peccauit erube/
ſcat: doloꝛẽ cũ vita finiat. Nã ⁊ ſi apklus
etiã pẽta ꝑ baptiſmũ remiſſa ↄtinue plo
rat:nob etiã ſuꝑ fundamentũ apłoꝝ po/
ſitis qͥd pᷣter ploꝛare reſtat: Quid niſi ſᷣ
dolere in vita:?vbi enĩ doloꝛ finit᷑.deficit

pulos ſe ↄtinẽtes ↄgnoſcerʒ:ſe vineã nõ
pſumeret.Scit ei ⁊ exꝑimẽto ↄgnoſcit:
vtpote qͥ ꝓ omniũ ſalute laboꝛauerat:ſe
abſq; auxilio eccłie ſtare nõ poſſe. NHon
eni eſt paꝝ cui om̃e bonũ ſuccurrit: ſiue
in celo ſiue in terra ↄſtitutũ. Hoc amit /
tens ꝑ excõicationẽ niſi recuꝑet ꝑ ſancte
matris vnitatẽ vł pietatẽ:quõ vnq; po/
terit penitere:quõ deũ beniuolũ poterit
inuenire.qͥ e ſanctiſſimã ſponſaʒꝭ ⁊ ma/
trẽ: filiã ⁊ ſoꝛoꝛẽ nõ dubitauit offendere:
⁊eius auxiliũ omnino cõtemnere.

O. ſemꝑ ex fide penitens doleat:⁊ de

at:credat hãc elſe medicinã:
oss fruct? ſue pñie ꝑuos ha
nunq; credat ſufficere:ſemꝑ doleat

⁊ pñia.Si autẽ pñia finit᷑.qd relinquit

de venia? Lam diu enĩ gaudeat ⁊ ſperet
de gẽa:qᷓ; diu ſuſtentat᷑ a pnia. Dixit eni
diũs. Uade ⁊ ampliꝰiã noli peccare.Nõ
Dixit ne pecces:ſed nec volũtas peccãädi
in te oꝛiat᷑. OQð quõ ſeruabitur:niſi do

loꝛ ↄtinue in pñia cuſtodiat᷑: Hinc ſemꝑ

doleat: ⁊ de doloꝛe gaudeat:⁊ de doloꝛiſ
pñia ſiↄtigerit ſemꝑ doleat.Et nõ ſit ſa

tis ꝙ doleat. ſed ex fide doleat:⁊ nõ ſem/

per doluiſſe doleat. ¶ OQ, nõ ſolum

peta:ſed om̃s circũſtantias pctõꝝ pecca
toꝛ deflere ni debet.
c litatẽ criminis: in loco: in tpe:ĩ
ſeuerãtia:in varietate ꝑſone:⁊

qjuali h̊ fecerit temptatiõe:⁊ in ipᷣiꝰ vitij
multiplici executiõe. Opoꝛtet enĩ peni/
tere foꝛnicantẽ:ſᷣm excellentiã ſui ſtatus
aut officij:⁊ ̃m modũ meretriq:⁊ ſfʒ mo

duũ oꝑis ſui:⁊ q̃lit᷑ turpitudinẽ ſuã ꝑegit
Di in loco ſacro:aut cui debuit excellen
tiã fidei:vt ſunt domꝰ dñoꝝ:⁊ alioꝝ mł/
toꝛũ. Si in tꝑe oꝛõni ↄſtituto:aut in ſe/

liter peccẽt.⸗

La. XIIII

IXxX

ſtiuitate ſctõꝝ ⁊ in tꝑe ieiunij Cõſideret
untũ ꝑſeuerauerit: ⁊ defleat ꝙ ꝑſeuerant

peccauerit:⁊ q̃nta victꝰ fuerit impugna

tiõe.SGũt eniĩ q nõ ſolũ nõ vincunt᷑:ſʒ vll
tro ſe pcto offerũt.nec expectãt tempta/
tionẽ:ſed pᷣueniũt voluptatẽ.⁊ ꝑtractãt
ſecũ qᷓ; muluplu actiõe vitij delectabi/
Om̃is iſta varietas ↄfitẽda
eſt ⁊ deflenda:vt cũ cognouerit ꝙ pctm̃
eſt multũ.cito inueĩat deũ ꝓpiciũ. In co
gnoſcẽdo augmẽtũ pẽtiinueniat ſe cuiꝰ

fuerit etatis:cuiꝰ ſapie ⁊ oꝛdinis:⁊ ſtatũ
oẽm alteriꝰ nõ peccan. Immoꝛet᷑ in ſin

gulis iſtis:⁊ ſentiat modũ criminis.pur

gans lachꝛymis oẽm qlitatẽ vitij.defle⸗
at virtutẽ:q̃ interim caruit.Dolendũ eſt
enĩ ⁊ doloꝛe purgãdũ:nõ ſolum qꝛ pecca

uit:ſʒ etiã ꝙ ſe vᷣtute buauit. Nã licʒ ſpe

—

ret ſe ↄſecuturũ veniã:dolere tñ pᷣt.qꝛ nõ

ꝓmeruit vñ remunerari ↄfidat.anxiet eet
doleat ꝙꝙ mõ effugiens de pᷣteritꝭ penam
miſer.nõ inde expectet głiam: cuiꝰ om̃e
tpꝓs:qm̃ bꝛeuiſſimũ ẽ debuit decertauiſ/
ſe ad ↄſequẽdũ pᷣmiũ. Defleat etiã qm i
vno offendẽs factꝰ eſt oim ꝑ ingratitudi
nẽ reus. Ingratꝰ enĩ extitit:qͥ plenꝰ vᷣtu
tib deũ oĩno nõ timuit. In ̊ enĩ quiſq;
pctõꝛ fit culpabilioꝛ:q̃ eſt deo acceptioꝛ

Ideo eni adã plus peccauit.qꝛ oĩ bono
abũdauit.Etiã alio mõ offendẽs ĩ vno:
reus eſt oĩm:qꝛ oĩs virtꝰ patit᷑ detrimen

tũ ab vno vitio. Hã ſi às cadit in auari
ciã:largitatẽ deſtruit ⁊ etiã caſtitatẽ mi/
noꝛauit.Amoꝛe enĩ pecunie vlłl violaret

caſtitatẽ: vlł ſaltẽ minꝰ amaret. Si eni p
pter deũ tãta adhuc caſtitas ineſt vt no/

lit eã ꝑdere.tũ ſaltẽ mioꝛi gaudio mĩoꝛi

affectu tuet᷑ eꝗ: vbi vidʒ inde pcedere dã
nũ pecunie.Sicq; ⁊ etiã ĩ alijs: q̃ etiã ſi
nõ expellant᷑:tñ ꝑ ↄceptionẽ vniꝰvitijvł

ſatis vł paꝝ minuunt᷑:vł intentiõe dete
rioꝛant᷑:vñ oĩs vᷣtus cuicũq; crimini eſt

„

deflẽda:⁊ de oĩbs indulgẽtia eſt petenda
niaduertere eẽ oꝑtʒ:⁊ aiaduertẽdo de
ere aiaʒ ꝓximi:quã ſoꝛnicatoꝛ deo eri/
puit:vel ereptã in malo ↄfirmauit.etiazx⸗
ꝙ exemplũ extitit mali in opatiõe ſui cri
minis:cui magꝭ ꝓfuiſſʒ:ſi alijs fuiſſet cã
ↄuerſiõis.Hemat itaq; alioꝝ vitã in ſua

coꝛruptã:vł coꝛruptã ↄſeruatã: ⁊ cõomo

du pximi qð dediſſet exeplo boni. Do/

leat de triſticia:quã peccãdo bonis intu
lit:⁊ de leticia quã eis non adhibuit.Et
nõ ſolũ cogitet qᷣd et q̃liter fecerit:ſed
iniuſte deũ vt diximꝰ peccando offende
rit.Timeat illã veritatᷣ ſniam. Nõ pote
ſtis duobo dñis ſeruire. Timeat ergo ne
om̃ia bona q̃ fecit:dũ in vno pcto ꝑſeue/
rauerit.ex ↄtaminatõe mali ꝑdiderit:vt
qͥ ſeruiuit diabolo ꝑ crimẽ.dei quaʒ ob/⸗
tulit amiſerit ſeruitutẽ. Piũ eſt tũ crede
re vt recepta dei gra q̃ in eo deſtruit ma /
la pꝛioꝛa.etiã remuneret bona.vt cuʒ de
ſtruxerit qð ſuũ ñ inueĩt: amet ⁊ diligat

bonũ qð etiã in peccãte plantauit.

rdotis.⁊ de dignis fructib pñie.

CLapitulü.XV.
lens:aut ſeculũ derelinq̃t:aut

ii nõ ſunt admiſtrata: vt mercatura ⁊ mi
litia:⁊ alia qᷓ̃ vtentiba ſunt nociua.vt ad/

miniſtratiões ſeculariũ ptãtum:niſi his

in ptãte iudicis:in iudicio ſacerdotis ni
hil ſibi reſeruans ſui:vt oĩa eo iubẽte pa

ratꝰ ſit facere ꝓ recipiẽda anĩe vita:qcun

qʒ faceret ꝓ vitãda coꝛpis moꝛte.⁊ hͥ cuʒ
deſiderio:qꝛ vitã recupat infinitã vt de/
us. Cũ gaudio enĩ dʒ facere immoꝛtalis
futurꝰ. ꝗᷓ faceret p differẽda moꝛte moꝛi/

turꝰ. Sempꝑ depcet᷑ deũ certꝰ ð venia:q
oĩbꝰmodis ⁊ ſine tedio dubius rogaret
ptãtem terrenã.Abſtineat a multʒ licit:
ui ꝑ libertatem arbitrij cõmiſit illicita.
demꝑ offerat deo mentẽ ⁊ coꝛdis ↄtri /
tionẽ:⁊ deinð qð põt de poſſeſſiõe.Cũc
qð offerat ſecurꝰ offerat. Reſpexit enim
dñs ad abel ⁊ ad munera eiꝰ. Sed pbus
dicit ad abel q; ad munera. Sumẽs eni
mentẽ quã cognouit humilẽ ⁊ purã:re/
munerauit eiꝰ largitatꝭ mũera.Ad caę n
vero nõ reſpexit:nec ad ei?mũera. Den
tem eni eiꝰ quaʒ viderat qm̃ nõ ↄgnouit

humilẽ:eius mũera nõ recepit. In iudi

cio enĩ coꝛdis ↄſiderãda eſt elẽoſyna tri ⸗/
buentis.Hec iã ↄſiderãdũ eſt qntuʒ:ſed

qua mẽte q̃ affectiõe dat qð põt.Uidua

Pomibus do

ltẽ illa qᷓ ſine admixtiõe ma / e0
ptoꝛe coꝛrupta nõ fuiſſet.Lanto igitur
magis ſibi caueat ⁊ cohibeat ſe anĩa q̃ ſe

De vera ⁊ falſa penitentia

enĩ duoby qᷓ habuit larga minutj. plꝰ oĩ/
bus miſit. Qui igitur vult pẽta ſua redi
mere tꝑaliũ oblatione.caueat vt offerat

mentẽ pus.Cautꝰ ſit: ne verecũdia du⸗/
ctus diuidat apud ſe ↄfeſſionẽ:⁊ diuerſa

diuerſis ſacerdotibus velit maniteſtare
Quidã enĩ vni celãt q̃ alij manifeſtanda

ↄſeruãt:qð eſt ſe laudare:et ad hypocri/

ſim tendere:⁊ ſemꝑ venia carere:ad quã

ꝑ fruſta totã putat ꝑuenire. Caueatpᷣ/

terita:quẽ vera delectat pñia.nõ pus ad
dñi coꝛpꝰ accedatq; ↄfoꝛtet᷑ bona cõſci
entia. Sed in hac ſeꝑatiõe tremẽdũ dei

iudiciũ cogitet:vbi magꝭ terribił ſenten

atiſlgaet uit. tig peccates ſeꝑabit in ignem. Gemat q
¶Pe ßlenari ſatiſfactione ꝑ iudiciũ ſa
e .

nondũ audet ſumere:quẽ multũ deſide/
rat cibũ ſalutarẽ. Iſti ſunt digni fructuſ

pñie:anĩaʒ captiuã elaqantes: ⁊ in liber
tate ſeruãtes.Cohibeat ſe pᷣterea a ludi
⁊ a ſpectaculis ſeculi:qͥ ꝑfectã vult ↄſe̊
grãm remiſſiõis. Hã dina ſi ſe cohibui

et:ſi int᷑ ſuos remãſiſſet:ab extraneo ra⸗

pe vel ſemel coꝛrupta eſt ⁊ rapta:timeat
iã docta exꝑimẽto qð ignoꝛauit vᷣgo:eli

gat quẽ imitet᷑:nõ ſequat᷑ quẽ animꝰ ſuꝰ

dãnat. ſe enim iudicat qͥ fructꝰ pñie non
hñtem a ſe nõ elongat.laudet enĩ ⁊ amet
q̃s digne fructificare nõ ignoꝛat.querat
fructꝰ dignos:⁊ ſi nõ dignoſ pñie. Sũt

enim digni fructꝰ:vᷣtutũ fructus qui nõ

ſufficiũt penitẽtib.Penitẽtia enĩ graui
oꝛes expoſtulat.vt ſic pacet᷑ eccłia:vt pa

cata doloꝛe ⁊ gemitibus moꝛtuis impe⸗
tret vitã. ¶ O, penitens non excuſet

peccatũ ſuũ nec defendat:qð multis mo
dis fieri ſolet. asXVI.

men:vt adam:cui non ſufficie/

pctm̃ multotiẽs incurrit᷑:ſʒ neglectũ ig/⸗

noꝛat᷑. Non itaq; peccãtes dicamꝰ:non

aliud potui:cur meoſtituiſti furẽ:qꝛ deꝰ
fecit me pauꝑem. Nec mirũ ſi dedit/ ſuʒ
foꝛnication

⁊ fragilitatʒꝭ.Fragilitas eniʒ vi cogit vt

Entiat culpam
nec velit excuſare ne augeat cri

bat peccaſſe:ſʒ ampliauit crimẽculpãdo
vxoꝛẽ ⁊ culpã trãſferẽs ĩ auctoꝛẽ. Iſtud

gr talis geiz eu nature

l

polütbchn
lik Haune
femmoil
iiruinl
eogtitpde
dicicknun
Galinix
ſtliagun
unih
Nlnsan
ſleme
Gautpecca
elitllvenat
un Cieni
d cki
Cöfennna
Terecnnia
Finotiſen⸗

iperonei

niſennuit
dniſcticnd
eud
d
Frnſche
ſeitncz
hüpoſt,
necopol
pobilg
cicto⸗
ſo nle
nil l⸗
binnpel
Auftinido
ſeclloi De⸗
ſeniſig
benefci
ex neceſſttzd
ooſeen
eoſt nſitel
uckkifig
ſiſonnne

4

—

naminngze

kpänſ
nenerta
ineſatittn
rhſiſndrden
us vdit it
nn mi
nägegthn,
uant
darſitiſpnl
tiudiſ⸗
Neriemiüde
binagraſen
deüign emg
Grqgimni i
iümdgifne

icgnnnmtile

barbirmulf
li gnim

famlchidd

edamed
ila Tmnigir
dademiti
adand
s Cruſt
zigutninin
i m Miin
riutnitun
nugn

mnſiD
Geüfuenegoſe⸗

ſchrialanß

rum

Glineneinganc

gimta

.

1

(Fo.

volũtas cõmittat crimialia. Erat qͥ fal

lit᷑. Natura eĩ talł ẽ: vt qͥſq; poſſit reſiſte/⸗

re malo:cui ſe ſubijcit ex arbitrio. Büt
auũt qͥ defendũt culpaʒ in dei ꝓuidentia:

reputãtes dei oꝛdinatiõi⁊ neceſſitati qð
relictũ eſt voluntati ⁊ arbitrij lib ertati.
Sciuit enĩ deꝰ qͥd facturꝰ eſſʒ qͥ peccat.

ſed nõ oꝛdinauit pctm̃ qͥ nullũ relinquit

impunitũ. Oꝛdinauit penã amãtibo cul

pa. Ignis eni opꝰ eſt iuſticie:vt habeãt
vñ doleant:qͥ gaudere nõ amãt.Non oꝛ

dinauit peccare qͥ pctm̃ voluit curare:ſʒ
pmiſit libertati:qð pctõꝛ donauit neceſ/
ſitati.Si enĩ nõ poſſet peccare:nõ debe
ret ꝗᷣ totꝰ eſt iuſticia remũerare. Jõ ñ ſan
ctificat anĩalia muta.qꝛ nulla pñt cõmit
tere crimia.Angeli q̊ʒ qͥ ꝑſtiterũt ſi libe/
ri nõ fuiſſent:vñ coꝛonarent᷑. Potuerũt
eni peccare q̃rũ ſiles ceciderũt. Licet eĩ

milſericoꝛditer cũcta creauerit.iuſticiã tũ

in miſericoꝛdia qͥ iuſtꝰeſt cuſtodire opoꝛ

tuit. Ded dicitꝗͥ nõ ſentit culpã ſuam.
Nihil boni poſſum hr̃e:niſi inſpirante

gfra: nihil eni ſine gra poſſum facere. Si

ſpe itaq; me nõ ↄſeruat:ego qui ex meni
hil poſſum: quã habeo culpa. Si ego ſi
ne eo poſſem vitare crimẽ.me ſentirẽ cul

pabilẽ.Adhuc.om̃ia q̃cũq; voluit dñs

fec ĩ celo ⁊ ĩ fra.Quid itaq; culpei meẽ.
ſi nõ vult ſaluare. Oultũ inquã. Licet
enĩ nil ↄſequi poſſis ſine miſericoꝛdia il

la qm repellł.potes tñ libere tenere graz:

quã rtineẽdo potes.ſi tamẽ placeat euita
re culpã.Deꝰ enĩ qui ſel incepit bñface/
re.niſi qð oĩno nr̃m eſt derelinquamus
eiꝰ beneſiciũ:qui piꝰ eſt inſpirãdo.cogit᷑
ex neceſſitate:iuſte miſericoꝛdie nemineʒ
pus poſſe relinqre.Nõ eni ſui relinque/

re eſt niſi relinquẽtẽ. Idcirco eniʒ culpa
nia eſt:q̃ fugamꝰ gram quã poſſemꝰ hfe

ꝑpetuã.Sempꝑ inuita recedit:⁊ nũqᷓ ali
quẽ ſpontanea deſerit. Cui tñ ſnĩe nõ cõ
tradicit:ſʒ oĩa q̃cunq; voluit fecit. Crea

uit enĩ q cquid voluit:nec płꝰ creauit q;ᷓ

voluit. Uult tamẽ in vnoquoq; bonuʒ:
⁊ in nullo malũ.Sʒ ſic vult vt hõ quem
nõ vult peccare nõ deſit eſſe hõ. Non tñ
vult ita hoĩem nõ peccare vt eũ velit bo
uẽ ſtatuere. Nõ enĩ hr̃et quẽ remunera/
ret:nec cui fulgoꝛẽ ſue claritatj infunde/

—.

LXxXXVI

ret. nec quẽ coheredẽ ſtatueret:necĩ quo
imaginèẽ ⁊ ſiłlitudinẽ ſuã inueniret.ſtec

illiꝰ qui totꝰ iuſticia eſt:fuit aliquẽ ſic fir

mare vt nõ poſſet peccare:niſi h pmere/

retur in hũana libertate. Tult itaq; ſie/
ri bonos ſaluo vtriuſq; eſſe:vt ipᷣe rema

neat de: iſte hõ. Bi enĩ foꝛmaret ho⸗
minẽ ſine libertate ↄtra iuſticiã faceret q̃

de eſt. Di auferret libertatẽ. huana di⸗/

peccare hoĩem ſcʒ ⁊ hũanã naturã nõ a/

mittere. Sic itaq; piꝰ eſt qui nr̃am vult
ſalutẽ: ⁊ nõ eſt impotẽs:qui hͥ vult ſaluo
vtriuſq; iure. Juſtꝰ enĩ eſt rex cuiꝰ tueri

optet:pſto ſemꝑ eſt gra:q̃ nũq; defuit ni

ſi pᷣus expulſa.Cõtinue et qð ſuũ eſt in/⸗
ſpirat.ſi eſt qͥ recipiat.Et expulſa reuer
titur ꝑ pñiam. Et vt non geat creatura
quã pietate ſua liberã creauit⁊ ex liber ·
tate ditataʒ. in auxiliũ gre retinẽde.que
ſemꝑ pᷣcedit oẽm creaturã.fecit vt libere
ſeruiret.Ald hãc ꝓtegendã:ad hãc nõ ex
pellendã:addidit angłos ⁊ ſctõs oẽs be
atos:addiditq; om̃es in eterna vita col

locatos:addidit ⁊ in carne viuos:⁊ totã

ſanctã eccłiam omĩb ⁊ in om̃i ſuo bono
ſuccurrentẽ:⁊ qd maximũ eſt filiũ ſuum
miſit in auxiliũ:quẽ tanta ꝓ nob pati de
creuit:⁊ interpellatoꝛẽ ↄſtituit ↄtinuum
quẽ dilexit.Inſpirationẽ ſue pietatis pᷣ
ter quã nihil creauit nõ expellamꝰ:nõ fu
giamꝰ:nõ faſtidiamꝰ:ſʒ oĩbo adiuuãtib
firmit ⁊ cũ grãꝝactõe teneamꝰ. Sic cul
pa nr̃a eſt nõ creaturaꝝ nobᷣ in auxilium

tributaꝝ.nõ auctor nihil iniuſte ſed pie

volentꝭ:⁊ in oĩ volũtate ſua om̃ipotent.
Qui itaq; in ↄfeſſiõe iſta aiaduertit:aut
ſaltẽ ↄtra iſta culpã ſuã nõ defenderit.p
pñiaʒ ↄſequet᷑ veniaʒ. Hec eſt da pnia q̃
ſic eſt fructifera:quã nobᷣ ↄcedat qͥ totꝰ ẽ
vᷣa mificoꝛdia. MNe differat᷑ ↄfeſſio vſ/
ꝙ; ad moꝛtxẽ:⁊ de ꝑiculo dilationis.
( Kapitulũ. XVII.
llus ergo ex
pectet qũ iã nõ poſſit peccare.
Arbitrij enim qrat libertateʒ:
t delere poſſit cõmiſſa:nõ neceſſitatem.
Qui pꝛiꝰitaq; a peccatꝭ relinqtur:qᷓ; ia

relinquat.ea nõ libere:ſed qſi ex neceſſi/

iſſet in fine de omi ſuo crimĩe:non tñ de
dit baptiʒatis peccãdi ⁊ ꝑſeuerandi au/
ctoꝛitatẽ.Cunc enĩ baptiʒatꝰ eſt: qͥ tunc
pmũ in cruce chꝛiſtü ↄfeſſus eſt. Penitẽ
tia enĩ ſi in extremo hiatu vite aduenerit
ſanat et liberat in ablutiõe baptiſmi.ita

ꝙ nõ purgatoꝛiũ ſentiũt qͥ in fine bapti /
ʒantur. Sed ipᷣi ditati bonis ſancte ma

tris eccłie:ſunt recepturi młtiplex bonũ

in vera beatitudie. Illi autẽ qͥ cuʒ potu

erunt:nunq; ↄuerti voluerũt:cõfitentes
cũ iaʒ peccare neqᷓunt:nõ ſic facile acqui

rũt qð volũt.Opoꝛtet enĩ vt pñia fructi
ficet:ad h̊ vt moꝛtuo vitã ĩpetret. Scri ⸗/

ptũ eſt eni.ſinecharitate neminẽ ſaluum
eſſe. Nõ itaq; in ſolo timoꝛe viuit homo

Quẽ g̊ ſero penitet:oꝑtet nõ ſolũ timere

deũ iudicẽ:ſed ⁊ iuſtũ diligere. Nõ time
atur ꝓ pena:ſed amet᷑ ꝓ glia. Debet enizʒ
dolere de crimĩe:⁊ de om̃i eiꝰ pᷣdicta va/
rietate.Oð qᷓ;uis licet de eiꝰ ſalute Au/

guſtinꝰ potuit dubitare: credo qͥdeʒ illi

qͥ dixit.quacũq; hoꝛa pctõꝛ ingemuerit
⁊ ↄuerſus fuerit vita viuet.Dixit cõuer
ſum nõ tñ vᷣſum vita viuere. erſum qͥ
dem puto qͥ dolet de crimĩe.ↄuerſuʒ qui
dolet de animi eiꝰ quã expoſuimꝰ varie/
tate. Vertit᷑ a pẽto qͥ iam vult dimittere
pctm̃.Cõuertit᷑ qͥ iam totꝰ ⁊ oĩno verti/
tur:qͥ iam nõ penaſ tm̃ timet:ſʒ ad bonũ
deũ tendere feſtinat.Que ↄuerſio ſi cõti
gerit alicui etiã ĩ fine.deſperandũ nõ eſt
de elꝰ remiſſiõe. Sed qm̃ vix vł raro eſt

tam iuſta ↄuerſio:timendũ eſt de penitẽ/
te ſero. Quẽ enĩ moꝛbus vꝛget. pena ter

ret.ad verã vix veniet ſatiſfactioneʒ:ma
xime cũ filij q́s illicite dilexerit ſint pᷣſen
tes. vxoꝛ ⁊ mũdus ad ſe vocẽt. Hultos

eni ſolet ſerotina pñia decipe. Sed qm̃

de? ſemꝑ potens eſt:ſemꝑ põt ⁊ in moꝛ/
te iuuare q̊s placet. Cũ ltaq; opꝰ ſit nõ
homiĩs:ſed dei fructiſera pnñia:inſpirare
eã põt:qñcunq; vult ſua miſericoꝛdia:⁊
remunerare ex mificoꝛdia.q̊s dãnare po
teſt ex iuſticia Bʒ qm młta ſunt q̃ impe
diũt⁊ languentẽ retrahũt:piculoſiſſimũ
eſt ⁊ interitui vicinũ: ad moꝛtẽ ꝓtrabere
pñie remediũ. Sed magnũ eſt cui deus

tũc inſpirat.ſi quis e: verã pñiam. expe/

era ⁊ falſa penitentia

tate ↄdẽnat.Licet enĩ latro veniã meru

bonitatẽ ſua nequicia. e duricia

ignis purgatoꝛij ⁊ pena gehenne impe/

nit Lap. XVIII.

uerſus vita viuat ⁊ nõ moꝛiat᷑
nõ t ꝓmittimꝰꝙ euadat omnẽ

penã. Na pꝛius purgãdus eſt igne pur/

gatiõis:q in aliud ſeculũ diſtulit fructũ
ↄuerſionis. Nic autẽ ignis et ſi etennus

non ſit:miro tñ modo eſt grauis:excellit
eĩ oẽm penã quã vnq; paſſus eſt hõ ĩ hac

vita. Nunq; in carne tanta ĩuẽta eſt pe/
na:licet mirabilia paſſi ſint martyreſ toꝛ

menta:⁊ multi neqͥter iniqui tanta ſuſti /

nuerint ſupplicia. Studeat g̊ qͥlibet ſic

delicta coꝛrigere.vt poſt moꝛtẽ nõ opoꝛ⸗

teat talẽ penã tolerare. Quedã eniʒ pẽta

ſunt q̃ ſunt me

eger moꝛeret᷑:niſi medicaret᷑:nec ſtatiʒ ſa

natur. Languet victurꝰ:qͥ pus eratmo

riturꝰ.Qui aũt impenitẽs moꝛit᷑tomni/
no moꝛit᷑:⁊ eternalit᷑ cruciabit᷑. Qui eniʒ
impenitẽs finit᷑.ſi ſemꝑ viueret:ſꝑ pecca
ret:at dei eſt miſerent qͥ oꝑat᷑ finẽ peccã

tis: ob h etiã ſine fine toꝛq̃tur.qꝛ nũq; di
tatur vᷣtute:ſꝑ plenꝰ iniqͥtate: ſemꝑ ſine
charitate.toꝛq̃tur ſine fine. Omnia iſta

mala deuitat pñia.q̃ doloꝛem ſemꝑ expe
tit in pena.
doloꝛe penitẽtis:⁊ erubeſcentia cõfeſſio/
nis. apᷣ. XIX.

Ontinue enim

dolendũ ẽ de pẽto: qð declarat

eſt penã tenere: vt ſꝑ puniat ĩ ſe vlciſcen/
do:qð cõmiſit peccãdo. Pena enĩ ꝓpꝛie

ↄꝛ leſio qᷓ punit ⁊ vindicat:qð qͥſq; cõmi
ſit. Ille igit᷑ penã tenet qͥ ſ vindicat qd

cõmiſiſſe dolet. Supᷣdici itaq; modis

rqqͥ rat indulgẽtiã:qͥ dolet de culpa. Nõ

erubeſcat ↄfiteri pẽta pctõꝛi.Si eĩ ſacer
dos pẽta nõ hr̃et erubeſcęte poſſet qͥ pec
cata ſua ei maĩfeſtaret. ¶ De ſctã cõuer
ſatiõe ⁊ diſcretiõe ⁊ diligenti inquiſitiõe
⁊ beniuolentia:⁊ cõpaſſione ſacerdotuʒ.
Capitulum. XX

2

ctet dei clementiã maioꝛem ſentiens dei

entibe debita. C. = 1.
Ecſi etiz ſic cõ

unt qᷓ ſunt moꝛtalia ⁊ in pñia fiũt venia
lia.nõ tñ ſtatim ſanata.Sepe enĩ quidẽ

Replicatio de cõtinuo

pᷣa dictiõis vᷣtus. Penitere eni

4

u Gſti
reihneel
unmn
putanne
aroo⸗
ſodinolän
epoeenoe
ochlibe
ſlkpncen
ſengidandu
ſnepaeno:
fullens⸗r
thrpceins
lerzroin
lnbſunrb
lloq dun
lchonent
Wamnnas
acs
Warecir
ſtabiee
Gſumm
inſioiis
yimpit⸗
UMsiudl
genntſia⸗
u e
rſcto
r tiin
gödcbetin
turinaſiton
terräſictn
foſttiigne
eTognt
Mödhbi
Cleniſion
ſieeg On
nnteengen
ſalltaei
ncinigedi
uunifen

3 ⸗

ln

migenſgin
l. ( N

wghand

iſci
nurtzö nui
Mmn ancrant
tmihlugnai
ntiiadne
möſtscktie

metniine.

ſifrnunn
nncvitnt
Sndersgin
Ppoſtnoriti⸗
n. Ouligizi
Atingitim
n Sreaicliti
enttna ad
mndas arr
smiken
Gn i
iemi AN
rir, Ommiaſtn

MormnNNee

ianrün⸗
enincfi

peniuirin
l

r n
——MWẽ

lcerdos itaq;

quẽ ſtatuit᷑ omnis languoꝛ:in
nullo eoꝝ ſit indicandꝰ:q in alio iudica/
re eſt vmptꝰ. Judicãs em̃ aliũ qͥ eſt iudi

⁊ purget in ſe qð alios videt ſibi offerre

Caueat ergo vt a ſe abiecerit quicqͥd in
alio dãnoſũ reppererit.Aiaduertat ꝙ qͥ

ſine peccato eſt:pꝛimꝰin eã lapidẽ mittat
Igeo em̃ liberauit peccatricẽ:qꝛ nõ erat
iuſte pij ceret lapidẽ.Qũo lapidaret:qͥ
ſe lapidandũ cognoſceret: Nullꝰ eĩ erat
ſine peccato:in q̊ intelligit᷑ om̃es crimĩe
fuiſſe reos. NHã venialia ſemꝑ remittebã
tur ꝑ cerimonias.Si qð igit᷑ peccatũ in
eis erat:criminale erat.Deterioꝛes itaq;
in hͥ ſunt ſacerdotes ſepꝛiꝰ nõ edificãtes
illis ͥ dñm obſeruabãt inſidijs. In hoc
itaq; patentiſſimũ eſt crimẽ ſacerdotũ:⁊

Vltra modũ deteſtabile:qͥ nõ pꝛiꝰ ſe iudi
cant:⁊ alios alligãt.Deberẽt em̃ in ſe ti/

mere crimẽ:qð in alijs timuerũt:⁊ dete/
ſtabile ſenſerũt. Ili quidẽ adeo ceci erãt
ꝙ ſummã ſapientiã ſperabant cape ſuis
inſidijs.Oð illis patuit:qð tunc quiſq;

vitauit:vitet ſacerdos qͥ ĩ ̊ erroꝛe peioꝛ

illis iudeis extiterit. Caueat ſpũalis iu
dex:vt ſicut non cõmiſit crimẽ nequitie:
ita nõ careat munere ſciẽtie.Opoꝛtet eĩʒ
vt ſciat cognoſcere quicqͥd debet iudica

re. Judiciaria em̃ ptãs h̊ expoſtulat: vt ⸗

qð debet iudicare diſcernat. Diligẽs igi

tur inqᷣſitoꝛ:ſubtilis inueſtigatoꝛ:ſapiẽ/
ter ⁊ q̃ſi aſtute interroget a peccatoꝛe:q

foꝛſitã ignoꝛat vł verecũdia velit occul/

tare. Cognito itaq; crimine:varietates
eiꝰ nõ dubitet inueſtigare:⁊ locũ ⁊ tꝑs zʒ

cetera q̃ ſupꝛa diximꝰ in exponẽdo eoꝛũ

qlitates. Quibi cognitis adſit beniuolꝰ
paratꝰ erigere ⁊ ſecũ onꝰ poꝛtare. Habe
at dulcedinẽ in affectõe:pietatẽ in alteri

us crimine:diſcretionẽ in varietate.Ad
iunet cõfitentẽ oꝛãdo:elemoſinas dãdo:
⁊ cetera bona ꝓ eo faciẽdo.Sempꝑ eũ iu
uet leniẽdo:ↄſolãdo:ſi pem ꝓmittendo:⁊
cu opus fuerit etiã increpãdo:doceatlo
quẽdo:inſtruat opando. Sit ꝑticeps la
boꝛis:qͥ particeps vult fieri gaudij.Do

cui omis ꝓfert᷑ peccatoꝛ:ante

ndꝰↄdemnat ſeipᷣm.Cognoſcat igit᷑ ſe

”UMU;

LxXxXXVII.

ceat pꝑſeuerantiã: caueat ne coꝛruat nein

ſte perdat poteſtatẽ iudiciariã.Licʒ em̃
penitẽtia ei poſſit acqͥrere gratiã:non tñ
mox reſtituit ĩ poteſtatẽ pꝛimã Licʒ em̃
petrꝰ pꝰ lapſũ reſtitutus fuerit:⁊ ſe. epela/

pſis ſacerdotib reddita ſit dignitatꝭ 1.
da

teſtas:nõ eſt tñ neceſſe vt omibo cõce
q̃ſi ex autoꝛitate. Inuenit᷑ em autoꝛitas
q̃ ↄcedit:⁊ q̃ſi imꝑat. Inuenit᷑ alia q̃ mi/
nime ↄcedit:ſʒ vetat. Pue ſcripture non
repugnãt:ſʒ ↄcoꝛdãt.ſi tempꝰ⁊ locꝰ⁊ mo
dus penitẽtie pacẽ adhibeãt.Cũ em̃ tot
ſunt q labunt᷑:vt pꝛiſtinã dignitatem ex
autoꝛitate defendãt:⁊ q̃ſi auſũ peccãdi ſi
bi faciãt reſcindẽda eſt ſpes iſta. Si o
locꝰ eſt: vbi iſta nõ ↄcurrãt:reſtitui poſ/
ſunt qͥ peccãt. Itaq; põtifex iuſtꝰatq; di
ſcretꝰ nõ cogit᷑ ſacerdotes ſuos ſemꝑ ab
ijcere:nec mox reſtituere:niſi ſtatutũ fue
rit a romano põtifice.Ex ſupꝛadict ita/
q;ᷓ patet ꝙ penitẽtia om̃ibo vtilis eſtꝛnec
ſpem auferẽs: nec temeritatẽ ↄcedẽs.ſed
digne ⁊ vere ſuſcepta ꝓmittit:nõ ſolũ in
dqulgentiã:ſʒ certa pᷣmia. Hec ſcribimuſ
tibi ſtudioſa veritatis ⁊ amatrix certitu
dinis:de vera penitẽtia:verã a falſa ſepa

rantes. Quã nobis det experimẽto co/

gnoſcere ⁊ eiꝰ vſq; ad finẽ dulcedinẽ ſen
tire:qͥ tibi illuſtratõe ſui luminis pꝛoga⸗
men ↄtulit bonitatis ⁊ ĩ ipᷣo ſtabilitatis
in odoꝛẽ ſuauitatis Amen.

*„

Explicit Auguſtinus de vera ⁊ falſa
enitentia. . D

us moꝛte:ac incertius
hoꝛa moꝛtis. Cogite/
mus ergo q; bꝛeuis ſit
vita noſtra.qᷓ; via lubꝛi
ca:q́; moꝛs certa:⁊ ho
ra moꝛtis incertà. Cogitemꝰ q́;tis ama
ritudinibo admixtũ ſit:ſiqͥd dulce aut io
cundũ in medio huiꝰ vite occurſu nobis

alludit:q; fallax ⁊ ſuſpectũ:qᷓ; inſtabile ⁊

trãſitoꝛium eſt quicquid huiꝰvite amoꝛ
„

pturbat:cqd ſt pecies aut pulcritudo tẽ

poꝛalis ꝓmittit. Cõſideremus etiã q̃ ſit

patrie celeſtꝭ ſuauitas aut dulcedo:⁊ at/

tendamꝰ ⁊ ppendamꝰ vñ cecidimꝰ ⁊ vbi

iaceamꝰ:qͥd pdidimꝰ⁊ q˖d inuenimꝰ:⁊ ex
vtroq; intelligamꝰ qᷓ́;tũ nobis ĩ h̊ exilio

lugendũ ſit. Hinc em̃ ſalomon ait.Qui

apponit ſciẽtiã apponit doloꝛẽ.Oꝛ q;to
mag qͥs ĩtelligit mala ſua:tãto ampliuſ
ſuſpirat ⁊ gemit. Meditatio ſiqdẽ parit
ↄſciẽtiã:oſciẽtia cõpunctionẽ:cõpũctio
deuotionẽ:deuotio cõmendat oꝛationẽ.
Megditatõe aſſidua hõ ad cognitionem
ſui illuminat᷑.in cõpunctõne vero ex ↄſi/⸗
deratõe maloꝝ ſuoꝝ coꝛ intẽſo doloꝛe tã
git᷑. Miſer ego inquãtũ deberẽ diligere
pveũ meũ qͥ me fecit cũ nõ erã:redemit cũ
perierã.nõ em̃ erã:⁊ ð nihilo fecit me nõ
arboꝛẽ:nõ auẽ:nec aliqð de aĩalibo bꝛut
ſʒ hominẽ me voluit eſſe:dedit mihi vi/
uere ſentire ⁊ diſcernere Perierã:ad moꝛ
talẽ deſcẽdit ĩmoꝛtaliſ:ſuſcepit paſſionẽ
ſuſcepit moꝛtẽ:vicit:⁊ ſic me reſtaurauit
Sic gẽ̃a eiꝰ ⁊ mif̃icoꝛdia eiꝰ ſemꝑ pᷣue/
nit me. De multis etiã ꝑiculis ſepe libe/
rauit me liberatoꝛ meꝰ:qñ errabã coꝛri⸗
puit me:qñ ↄtriſtabar ↄſolatꝰ eſt me:qñ
deſperabã ↄfoꝛtauit me:qñ cecidi erexit
me:qñ ſteti tenuit me:qñ iui duxit me:
qñ ad eũ veni ſuſcepit me. Hec ⁊ multa
alia fecit mihi deꝰ meꝰ:p quib dulce eſt
mihi ſemꝑ lo:ſemꝑ cogitare:ſemꝑ gr̃aſ
agere:vt ꝓ oĩbo bñficijs ſuis poſſim euʒ
laudare ⁊ amare. Pꝛo his em̃ oĩbo q̃ illi
rependã nõ habeo:niſi vt ipᷣm diligã.nõ
em meliꝰ nec decentiꝰ repẽdi poſſũt qᷓ; ꝑ
dilectionẽ q̃ ſic data ſunt Cõſidera o hõ
qͥd tibi erat ⁊ qͥd tibi factũ ſit:⁊ penſa ͥs
tibi hec fecit:qᷓ;to amoꝛe dign ſit. Intu
ere neceſſitatẽ tuã ⁊ bonitateʒ eiꝰ:⁊ vide
q̃s gras ei reddas:⁊ q;tũ debeas honori
In tenebꝛis:in lubꝛico:ĩ deſcẽſu ſem
p eras ad terribile chaos inferni. Immẽ
ſuz ⁊ q̃ſi plũbi pondꝰpendẽs a collo tuo
deoꝛſũ te trahebat:⁊ onꝰimpoꝛtabile de
ſup te pᷣmebat. Hoſtes inuiſibiles toto
conatu te impellebãt. Sic eras ſine au/
rilio:⁊ neſciebas qꝛ ſic ↄceptꝰ eras ⁊ na/
tus. In tenebꝛis inquã erã qꝛ meipᷣm ne
ſciebã. Inlubꝛico qꝛ imbecillis ad lapſũ

De coꝛdis contrittone

peccati erã. In deſcẽſu erã:qꝛ ſuꝑ chaos
inferni pondꝰ hoꝛribił pẽti deoꝛſũ mepᷣ
mebat:⁊ inimici mei demões vt me alijs

pẽtis dãnabilioꝛẽ ſacerẽt vehemẽter in/

ſiſtebãt. Sic om̃i auxilio deſtitutꝰ illu/
xiſti mihi deꝰ meꝰ ꝓieciſti pond trahẽſ
⁊ onꝰ grauãs:a hoſtes impellẽtes reieci
ſti:qꝛ peccatũ in q̊ natꝰ ⁊ ↄceptꝰ fui ⁊ dã
nationẽ amouiſti:⁊ maligno ſpiritui:ne
vim aĩe mee faceret ꝓhibuiſtũ⁊ chꝛiſtia

num me vocari feciſti noĩe tuo:pꝑ qð ego

te ↄfiteoꝛ ⁊ tu me cognoſ inter redẽptoſ
tuos:erexiſti ⁊ leuaſti me ad noticiã tuaʒ
⁊ amoꝛẽ:feciſti me conſidere de ſalute aĩe
mee: p q̃ ðdiſti aĩaʒ tuã.⁊ mihi ſi teſeq̃rer
ꝓmiſiſti gloꝛiã.Et certe q;uis te nõ ſeq̃/
bar ſicut ↄſuluiſti:ſʒ inſuꝑ młta peccata
feci:meq; pꝛohibuiſti:⁊ adhuc expectas
vt ſeq̃r ⁊ donas qð ꝓmiſiſti.Conſidera
aĩa mea:intedite oĩa intima mea:q; tũ il/
li debeat tota ſubſtantia mea. Certe dñe
qꝛ me feciſti debeo tibi meipᷣm totũnmo
debeo amoꝛi tuo pluſq mequãto tu ma
ioꝛ es me ꝓ q̊ dediſti temetipᷣm ⁊ ꝓmilſiſti
teipᷣm Fac me peccatoꝛẽ dñe guſtare per
amoꝛẽ:qð guſto ꝑ agnitionẽ:ſentiã ꝑ af

fectũ qð ſentio ꝑ intellectũ.Plꝰ tibi de/

beo q; meipᷣm totũ:ſʒ nec plꝰ habeo:nec
hocipᷣm qð habeo ꝑ me totũ rddere poſ
ſum. Trabeme o dñ̃te in amoꝛẽ tuũ.et h
ipᷣm totũ qð ſine ↄtradictione tuũ eſt:fac
tuũ dilectõe Ecce dũe coꝛã te ẽ coꝛ men.
accedere ad te ꝑ ſe nõ poteſt.admitte me
intra cubiculũ amoꝛis tui:peto:q̃ro:pul
ſo:qð me facis petere fac me acciꝑe:das
querere:da inuenire:doceſ pulſare:qperi
pulſanti. Cui das ſi negas petẽti? Ouis
inuenit ſi querẽs fruſtrai: Cui aperis ſi
pulſanti claudis?: Quid das nõ oꝛanti:

ſi amoꝛẽ tuũ negas rogãti? te ſolo ha

beo impetrare:adherere animã meã vo/
lo ad te.O bone dñe ſi amoꝛẽ tuũ negas
qͥs dabit: Yac me participẽ amoꝛis tui.
anguet aĩa mea: refocilla illã. dilectio

tua impinguet eã affect' tuꝰ impleat eã.

amoꝛ tuus erigat me totum ⁊ poſſideat.
Scio dñe ſcio ⁊ fateoꝛ: nõ ſum dignꝰ
vt me diligas. Sed certe nõ es indignꝰ
ſeruitio creature tue.Da igit᷑ mihi dñe
vnde es dignul: ⁊ ego ero dign vnde ſũ

Uwigen
cgtocene⸗
ſuntbiſei
reregget
miitnnne
gecpporbon
Cunmmetan

₰△
9
ſtsceni⸗
ocugnalin
enumat
busboart
nit diede⸗
teſitoteck
forecocnp
nüitſereni
gco Ren
NWedome
Wr
Wes
Plebttd
1perie
giamer
erpen
ſcero⸗
Goꝛlan
wbertat
votabis
ſitio De
doloꝛe
omnẽ co
teriz laoy
hecdicat

Düelnteri

dolorilyn
n desn

ngirſh
bl donſir
1dnegtrr
c nnchenin,

rilo fin
biecifinnpn

ſtes inhlirii

rniie

ſtine en

o i

WMKiendorrin,
nichedeſturi
witmbiſttſi
nriönstenſi
Sinüonla een
utadhocarpann
gmiſſk Coniten
intimnengi
nmuma Cdſe
bimröntothun
önegninann
mcin1
mwdie tr,
gingheſir
spe'whe.
omrmmiininr,
Neuunar
incenückſt.
Eenitichnnen.
ckaanden
zSmepedſd⸗
1e cnenccher
nensPCeneN
Aur
miti,l
mmim nan.
na
rummn ii .
3or N
rg n ſ
Nie
eaen hini
9 on

indignꝰ. Facme quoqᷓmodo vis a pec/
cnto ceſſare: vt quoquomodo oebeo poſ
ſim tibi ſeruire. Cõcede mihi ſic cuſtodi
re:regere ⁊ finire vitã meꝗ.vt ĩ pace doꝛ/
miã ⁊ requieſcã.⁊ pᷣſta mihi in ſine vt me

accipiat ſomnꝰ cũ requie:requies cũ ſe⸗/

ꝛ atilo

curitate:ſecuritas cũ eternitate AAme

to oꝛiginali mundauit:tua patietia poſt

illã emundationẽ ĩ alijs peccatoꝝ ſoꝛdi⸗
bus hactenꝰ tolerauit nutriuit ⁊ expecta
uit. Dñe de creatoꝛ meꝰ:adiutoꝛ meuſ:
te ſitio:te eſurio:te deſidero:ad te ſuſpi/
ro:te cõcupiſco benigniſſimuʒ:ſuauiſſi/

mũ:ſereniſſimũ.te volo:te quero:⁊ in te

ſpero. Renuit cõſolari aia mea.niſi de te

dulcedo mea:accede ad me dñe:appare

mihi ⁊ cõſolatꝰero.oſtẽde mihi faciẽ tuã

⁊ ſaluꝰ ero.exhibe mihi pᷣſentiã tuã ⁊ im
plebit᷑ deſideriũ meũ Reuela gloꝛiã tuã

⁊ perfectũ erit gaudiũ meũ.SDitiuit ĩ te
ala mea q; multipliciter tibi caro mea.
Quãdo venies cõſolatoꝛ meꝰ quem ego
expecto: O ſi ego videbo gaudiũ qð de

ſidero.O ſi ego ſatiaboꝛ cuʒ apparuerit
gloꝛia tua quã eſurio.O ſi ĩebꝛiaboꝛ ab

vbertate dom? tue ad quã ſuſpiro.O ſi

potabis me toꝛrẽte voluptatis tue quẽ
ſitio. Da mihi dñe in h̊ exilio penitentie
doloꝛẽ ⁊ lacrimaꝝ fontẽ:quẽ eſurio ſuꝑ
omnẽ copiã deliciaꝝ.Sint mihi dñe in
teriz lacrime mee panes die ac nocte:do

nec dicat᷑ mihi.ecce deꝰ tuus. Pa ſce me
dñe interim ſingultibo meis:refocilla me

doloꝛibo meis:donec audiã.ecce ſpõſus
tuꝰ. De meꝰ qualẽ me feciſti:⁊ qualẽ ite
rum me ſeci? In peccatis erã cõceptꝰ et

natꝰ:⁊ abluiſti meatq; ſanctificaſti me:⁊

ego peioꝛibo ſoꝛdidaui me peccatis.In
nocens erã tũc natꝰ.ſ.in baptiſmo:nunc
ſum ĩ volũtarijs volutatꝰ. Heu me mi/
ſerü nimiſq; miſeꝝ:quẽ toꝛquet ↄſciẽtia
ſua:quã fugere nõ poteſt.nimis miſeruzʒ

quẽ expectat damnatio ſua.quã vitare

—

nõ poteſt niſi deꝰ eripiat. Himis eſt infe

Omie ?elu chꝛiſtere,
=+ II HE déptoꝛz me vi
ta ⁊ ſalus mea:te laudo:tibi
gratias ago:tua me dne bo
nitas creauit:tua mificoꝛdia me a pecca

lectatiões inſipieter inci

LXXXVIII.

hoc⁊ maiꝰ hoc.

lix cui moꝛs eterna eſt ſenſibilis.Nimis
erünoſus quẽ terrẽt cõtinui de ſua infe/
licitate hoꝛroꝛes. Nimis erũnoſus quz
multũ toꝛquebũt eterni ꝓ ſua iniquita/
te doloꝛes:malũ hoc ⁊ malũ h:ſʒ minus
eccareo q́; amara res

eſt: æ mala res eſt peccatũ. O peccata q;
faciles aditus habetis dũ ſuadetis:⁊ ;ᷓ

ungitis:ſʒ poſtq; ſuaſeritis vſq; ad moꝛ

tem anime pũgitis:fetoꝛes q̊s inducitis

nlcz in inigls vtres includitio. Intelligi
te intelligite q; amaꝝ ⁊ malũ eſt relinqre

us: ſz redite ad coꝛ:nolite peccare: malu;
eſt em ⁊ amaꝝ. Expert ſu in memetipo
Antergoonnut doſoecs cmelablirpe⸗

vexabũt puniendã animã meã. Malũ ⁊æ
amaꝝ eſt vtrũq;:ſʒ libera me ab vtroq;.

Enima mea ante oĩa:

tu moneo:ne in recoꝛdatõibo maloꝝ tuo

młti ĩcauti incurrũt.qñ ð mal ſuis q̃ſip

eis ploꝛãtes ante metis oculos reducũt

—

⁊ ꝑ eaſdẽ recoꝛdatões in as alog de/

ũt. SBepiꝰ etiãa

incipio:ſtatim detractionẽ incurro.vl p

cio curioſitatis inepte ſuccũbo:vł mala

meis ſuſtineo. PHeu tate infelicitati ⁊ tã/
te perditõi.dũ em̃ q̃ retro ſunt obliuiſcẽſ

ad ea ꝗᷓ ante ſunt me extẽdere volo.ſubi/

to neſcio qᷓ miſeria me relabi ad ĩania cõ
ſpicio ⁊ noxia:⁊ tanqᷓ; moꝛs ſubito inter

uenies:vel quẽadmodũ canis rabidꝰ:qͥ

nec ꝑcuſſus a laceratõe hoĩs ſeparat᷑.car
nalis delectatio ꝑfoꝛat mentẽ meã:et p
ſuaui odoꝛe virtutũ ſentio intolerabileʒ

ac teterrimũ fetoꝛẽ ĩterioꝛẽ vicioꝝ.Evya

iniquitates meas qs intꝰ ſuſtineo. Düt
inimica deo 1 omib ſanctis odioſa. Di/
ſcoꝛdia. Indignatio. Rancoꝛ animi.Te
diũ mentis. Uoꝛacitas gule. Durmu/
ratio.Deſideriũ voluptatis.Delectatõ
0 2

*.

carhis Tempeſtas libidinis: ⁊ młta his
ſimilia quibo laqueat᷑ ⁊ decipit᷑ atq; affi/
cit᷑ infelix aĩia mea.O q; tolerabiliꝰ caniſ
putridꝰ fetet hoĩbo:qᷓ; aia peccatrix deo
mag infelix iſta deo q;ᷓ ille homibo.Ani
ma peccatrix arboꝛ infructuoſa es:vbi
ſũt fructꝰ tui? Talis aüt arboꝛ digna eſt
ſecuri ⁊ igne:digna ſuccidi ⁊ incẽdi OQui

ſunt fructꝰ tui vtiq; ſpine pungentes:⁊
amara peccata:que vtinã ſic te penitẽdo
pungerẽet vt cõfoderent:ſic amareſceret
vt euaneſcerẽt. Foꝛſitan paꝝ qͥd putas

aliqð peccatũ. Sʒ heu nõne om̃e pecca

tũ ꝑ pᷣuaricationẽ pſonã dñi inhonoꝛat:
qᷓ; paꝝ ergo audebit peccatoꝛ dicere pec

catũ:quãdo ꝓpter peccatũ filiꝰ dei moꝛi
tur: vltra quẽ nil aliud poteſt eſtimari.
Jeſu dñe bone cur de celo veniſti:ad qͥd

te moꝛti dediſti:niſi vt peccatoꝛes ſalua

res:quoꝝ maximꝰ ego ſum. Reſpira er/
go o peccatoꝛ reſpira ne deſperes:ſpera
in eo quẽ times:fuge ad eũ a qͥ aufugiſti:
inuoca impoꝛtune quẽ ſuꝑbe ꝓuocaſti.
dicq; ei. Jeſu ꝓpter nomẽ tuũ dulce fac
mihi ſᷣm nomẽ tuũ.Jeſu obliuiſcere ſu/
perbũ te ꝓuocantẽ:reſpice pie miſeruʒ te

inuocantẽ:ieſu nomẽ dulce:nomẽ dele/
ctabile:nomẽ ↄfoꝛtans peccatoꝛẽ:⁊ no-/

mẽ beate ſpei. Quid eſt em̃ ieſus niſi ſal/

unatoꝛ:ergo ꝓpter temetipᷣm ieſu eſto mi

hi ieſus:eſto mihi ſaluatoꝛ benignꝰ. No
li dñe noli attẽdere ſic malũ meũ:vt obli
uiſcaris bonũ tuũ.O bone dñe ieſu et ſi
ego admiſi vnde me dãnare potes.tu nõ

amiſiſti vnde ſaluare ſoles. SDi caſtitatẽ

meã mihi ademi:nũqͥd miſericoꝛdiã tuã
peremi:? Ueꝝ eſt ↄſciẽtia mea meret᷑ dã/
nationẽ:⁊ penitetia mea nõ ſufficit ad ſa
tiſſfactionẽ Sʒ certũ eſt ꝙ miſericoꝛdia
tua ſuperat oẽm offenſionẽ. Parce ergo
mihi dñe qui es ſalꝰvera:⁊ qͥ nõ vis moꝛ
tem peccatoꝛis:miſerere dñe peccatrici
anime mee:ſolue vincula eiꝰ:ſana vulne
ra eꝰ.Eccemiſericoꝛs deꝰ:coꝛã te exhi/
beo animã meã:virtutũ munerib deſola
tam:catenis vicioꝝ ligatã:põdere pec/
catoꝝ grauatã: delictoꝝ ſoꝛdibo fedataʒ:

diſciſſã vulneribo demonũ:putridã ⁊ feti

dã vlceribo criminũ. His ⁊ alijs grauio

ribo malis:q tu meliꝰvides q; ego:obſtri

e coꝛdis contritione

ctam: oppᷣſſam: circũdatã:obuolutã: bo

noꝝ omniũ releuamine deſtitutaʒ. Heu

coartat me mala vita:coartat me mifia:
heiu miſer ſemꝑ ⁊ vbiq; miſer. Quãta mi

ſeria ⁊ captiuitate vita homĩs circũdat᷑:

HSimale vinit hõ parata eſt damnatio.
SDi recte quidẽ viuere videt᷑:⁊ nõ ſapiẽ/

ter nec caute ſe cuſtodiens inde gloꝛiat᷑
iteꝝ certa ẽ moꝛs:⁊ eterna dãnatio.Oia

liſta q̃ ſequunt᷑ ſunt inimici miſeri hoĩs.

upꝑbia inuidia inanis gloꝛia:q̃ inſeli/

cæ hominẽ ↄtinue infeſtãt:⁊ niſi mificoꝛ
dia dei eũ teneat ſepiꝰvſq; ad moꝛtẽ vul

nerat᷑. Libera me dñe ab his hoſtib me
is:a quib me liberare nõ valeo. Peruer

ſum etiã ⁊ peſſimũ eſt coꝛ meũ:ad deplo
randa ꝓpꝛia peccata eſt lapideũ ⁊ aridũ:
ag reſiſtendũ inſultibo molle ⁊ luteuʒ.ad
inutilia aũt ⁊ noxia ꝑtractãda velox ⁊ in

fatigabile:ad cogitãda ſalubꝛia faſtidio/

ſum ⁊ imobile.Anima mea diſtoꝛta ⁊ de

ꝛauata ad percipiendũ bonũ:ſed ad vo

luptatũ vicia nimis facilis ⁊ ꝓmpta.ad

ſalutẽ reminiſcẽdã nimis etiã difficilis ⁊
pigra. Longũ eſt enarrare ſingula:caſtri

margiã:ſomnolentiã:leuitatẽ:impatien
tiã: detractionẽ:cenodoxiã.i.vanã gloꝛi

am:ĩobediẽtiã:⁊ cetera vicia mea:quibs
ĩfecta infelix aia mea:q̃tidiano ludibrio
diſtrahit᷑ a tua cultura in perditionẽ Li

bera eã dñe:exonera mole peccatoꝝ ob /⸗

rutã.ſolue delictoꝝ funibo ligatã.expedi
criminibo irretitã:erige iacẽtẽ:ſuſtine nu
tantẽ:inſtrue ſpũalib armis virtutibo in
ermẽ:rege ⁊ ptege pugnantẽ. Jeſu bone
vide humilitatẽ meã:⁊ dilue oĩa delicta

mea. adiutoꝛ meꝰ eſto ne derelinquaſ me

neq; deſpicias me de ſalutaris meꝰ:ſed

doce me facere voluntatẽ tuazʒ. lia mea

teſtet qð libẽter h os ↄfitet᷑.Aldiuua me
dñe pie benigne ⁊ demẽs:pluſq; poſſuʒ

cogitareaut rogare. Nõ minꝰ hoc ſentiã

q; pſumo ſperare O peccata mea magna
eſtis valde.multa eſtis nimis. Si a vo/
bis nõ abſoluar:qͥd erit mihi Judex em̃
terribilit᷑ diſtrictꝰ. ineq̃liter ſeuerꝰ.ĩmo/
derate offenſus.vehemẽter iratꝰ.ſenten/

.

tia ĩmutabilis:carcer irremediabiliſitoꝛ
mẽta ſine interuallo:⁊ ſinetemperamẽto
toꝛtoꝛes hoꝛribiles.qͥ nunq; laſſantur.

cdetotetn
gtochmen
ic polien

ſcenta cin

„7

nnul
ſidennoin
tlert pra
ſholta nig
fioſccileto
gholcciiri
deicus coꝛdie
dengicſum

„:

ſürctitäry
Cconp ſihhan
Heucnüdte
guitoſtor
lotpeobaunn
ſcinpealrie
NieVrlrde
cälrirn
Dehuct
ſenesW
Cereinc
ſuünc
ſuntiſta
hunteg
peccztat
lamnen..
untintme
iſeniopi⸗
ſpeno,
dlecrione⸗
ultin met
donis ſi
cupot gbi
ljfcere nin
uun Conhn
ſeingnir ine
ſunhocie

liiforizſi

Mllvepnl

),
nͤi
ahdede
ihn

iäriahgti⸗

imamuntts

dicz mien Oi⸗
vinhonisci

barackdun

nene nilchnniſ
kodiensinl i
N immiänin g
Auuns arid

5

cdürtpone

wmiöne
ck nmiad.
ckbooärmn
aic rcoren
inſlutruhed⸗
mmerdlenade
cüborita

Sirlstnnn

nnWeingnrct
mnprni?
mlpramzc,
cüciten
rnsvumtd
cnmi d
dinrdadae
Conrdotngle
net
mmnim; .

rgtei uunh.

xrinnnin

nunẽ miſerent. Timoꝛ reũ cõturbat: cõ
ſcientia cõfundit:cogitatõnes increpãt:
2 fugere nõ licet. Ecce in quibo periculiſ
cõſiſto inceſſanter. Et qꝛ ſemꝑ hoc nõ co
gito: ero miſerioꝛ ⁊ miſerabilior qꝛ obli/
uiſci poſſũ.ſemꝑ em̃ videt deꝰ me⁊ pec/
cata mea.ſemꝑ incutiunt᷑ mihi diſtricta

iudicia:ſemꝑ inuiſibiles inſidiatoꝛes pa

rati ſũt:vt capiãt miſerã aiam meã.Sic

ſũ poſit cũ vigilo:ſiccũ doꝛmio:ſic duʒ
rideo:ſic cũ letoꝛ:ſic cũ ſuꝑbio:ſic cũ de/

traho:ſic cũ iraſcoꝛ:ſic cũ triſtoꝛ:ſic cum
delicias coꝛdis miſerabilis amplectoꝛ:

deniq; ſic ſum ſemꝑ ⁊ vbiq;. Heu memi
ſerũ ⁊ vbi ſũ ⁊ vbi nõ ſum:qꝛ neſcio vbi

ſecurꝰ ſũ. Heu mihi miſero:quid faciã.
Hen quãto tempoꝛe anget᷑ mens mea:

quãto ſtupore induratũ eſt coꝛ meũ:quã
to tꝑe obdurat᷑ aiamea.Quid eſt qð me

ſic impedit: qd eſt qdᷣ ceruicẽ meã ſic pꝛe

mit: Uult dñe:vult aĩa mea ad te erige/
re faciẽ ſuã:⁊ plumbeo onere aggrauata

Depꝛimit᷑:conat᷑ ſe expedire:⁊ cathenis
ferreis ↄſtringit᷑:tẽptat exire ⁊ eneo car/

cere includit᷑.cupit in te dirigere ſeruitiũ

ſuũ:⁊ caligioſis tenebꝛis obſcurat᷑. OQue
ſunt iſta deꝰmeꝰ:q̃ ſic auimã meã obtene
bꝛant ⁊ grauãt ⁊ ligãt. FYoꝛſitan hec ſũt

peccata mea? Immo vere hec ſũt pecca/

ta mea. Hi ſũt affectꝰ carnales:qui infici
unt in me affectionẽ ſpiritualẽ. Intentõ
inferioꝝ incuruat animã meã ab intuitu
ſuperioꝝ.Amoꝛ terreſtriũ excecat in me

dilectionẽ celeſtiũ. Vſus vicioꝝ euacua

uit in me ſenſus donoꝝ bonoꝝ.Ab his

donis ſũ elongatꝰ:in his malis ſum oc/
cupatꝰ:ab illis excluſus:in iſtis incluſꝰ:
ab illis deuolutꝰ:iſtis obuolutꝰ. Hinc
E carcer ⁊ vincula:hinc ſũt tenebꝛe⁊ pec
cata Ule mihi qꝛ ꝓpe eſt dies moꝛtis:p/⸗

pe inquã ⁊ incognita. Subito venit et

foꝛſitan hodie erit. Delicta mea an eratꝭ
tũc tã noxia futura.cũ animã meã veſtra

dulcedine pulſabatis?cũ coꝛ meũ veſtra

dulcedine vngebatiſ? Cur h̊ ante celaba
tis:⁊ cur me tradebatis:?: Immo vos nõ
tradidiſtis me:ſʒ ego tradidi me qñ vo/
bis me tradidi. Nõ vos me decepiſtis:
ſz ego me decepi quãdo vos intra me ſu
ſcepi. Heun cur vobis fidẽ adhibui ⁊ cre

775

didi vobis? Sʒ quodã hoꝛribili modo
vigẽs:cecus me tradidi vobis. Uidens
quidẽ qꝛ vos cognoſcebã ⁊ mala q̃ pcipi
ebatis nõ abhoꝛrebã:ſed eis ↄſentiebã.
Cecus:qꝛ mea vobis nõ cauebaʒ. Heu
peccatũ nomẽ hoꝛrendũ:res deteſtabil:

nullo modo cõparabilis. Cecꝰ nõ videt

foueã in quã cadit:inſanꝰ putat ſe debe/
re qð facit:qͥ ſpõte facit peccatũ vidẽs ⁊

ſciẽs pᷣcipitio ſe tradit. Hoꝛs ⁊ toꝛmen

ta quelibʒ tantũ ſunt:⁊ ĩ ſe feda nõ ſunt:

qꝛ oꝛdinata ſũt:peccatũ aũt habʒ in ſe fe

ditatẽ ſuã: ⁊ cũ h̊ trahit ſecũ eternã infeli
ee den em̃ erat eligere toꝛmentuʒ

qð ꝑ ſe feditatẽ eternã ñ attrahit:qᷓ; pec/
catũ qð ſua cũ feditate doloꝛes eternos
iungit.Et certe om̃is feditas peccati ip

ſa ſola plus eſt. Magis eſt ergo vitanda

peccati feditas:qᷓ quelibet toꝛmẽtoꝛum

imanitas.qꝛ ipᷣe homo ĩ peccãdo fediſſi/

ma peruerſitate pᷣpoſuit ſe creatoꝛi ſuo q̊

nihil iniuſtiꝰ.ſʒ in tolerãdo peccati toꝛ/
menta ordine pᷣpoſtero ſubijcit ſe creatu
ra factoꝛi ſuo quo nihil iuſtiꝰ.O homo

quo euanuit humanitas tua:quo deue/
nit ratio tua.didiceras em quoniã qͥ fa/

cit peccatũ ſeruꝰ eſt peccati:⁊ peccatũ ſe

ciſti Inaudita inſania hec ſcire ⁊ ſemper

peccare. Sciebas em̃ ꝙ tu es ſpiritꝰ va/

dens ⁊ nõ rediẽs:⁊ in peccati abyſſũ irre
mediabilẽ ⁊ ſine fundo te ꝓieciſti. Uere
abyſſus peccata mea ſüũt.qꝛ incõpꝛehẽſi

bilia ſũt ꝓfunditate:⁊ ineſtimabilia ſunt

numero ⁊ immẽſitate.O abyſſus abyſſũ

inuocãs.O peccata mea:toꝛmẽta quibꝰ

me ſeruatis abyſſus ſũt:qꝛ infinita ⁊ om
nino incõpꝛehẽſibilia ſunt.Eſt ⁊ tercia

abyſſus ⁊ eſt nimis terribilis.Judicia
dei abyſſus multa:qꝛ ſuꝑ omnẽ ſenſũ oc
culta. He om̃es abyſſi terribiles ſũt mi/

hi vndiq;:qꝛ timoꝛ ſuꝑ timoꝛeʒ ⁊ doloꝛ
ſuꝑ doloꝛẽ. Nã abyſſus abyſſũ iĩ voce ca
taractaꝝ tuaꝝ inuocat:qꝛ peccati abyſ/
ſus abyſſü toꝛmentoꝝ meret᷑:qꝛ iudicia

dei ꝓnũciat. Abyſſus ergo iudicioꝝ dei

ſuꝑ me.abyſſus inferni ſubtꝰ me.abyſſuſ
peccatoꝝ meoꝝ eſt intra me IYllã q̃ ſuper
me eſt timeo ne in me irruat:⁊ me cũ abii

ſo mea in illaz qᷓ ſubtus me latet obꝛuat:

vbi ꝑ toꝛmẽta pecceata nunq; delebũtur
9 3

ell

toꝛ meꝰ. Nõ accuſes me qͥ ſeciſti me So

lus ſuffeci ad peccandũ:ſolꝰ ſufficiaz ad

accuſandũ:ſolꝰ ad penitendũ.Sʒ vnde
deꝰ meꝰ tantoꝝ criminũ coꝛrectio:vnde

tibi tantoꝝ ſceleꝝ ſatiſſactio Pꝛecipita/
re ergo miſer homo in pꝛofundũ ĩmode
rate meſticie:qͥ ſpõte pᷣcipitatus es in ba

rathrum hoꝛrẽde nequicie.Obꝛuere in⸗

felix mole terribilis doloꝛis:qui libens
coꝛruiſti in ſcenũ infernalis fetoꝛis. Ob
unoluere erũnoſe in tenebꝛis incõſolabi/⸗
lis luctus:qui volens ꝓuolutus es ĩ vo

ragine tã ſoꝛdidi fluctꝰ. Uolutare ergo ĩ

gurgite amaritudinis:qͥ volutat es in
volutabꝛo turpitudinis.Terroꝛ terribi

lis:hoꝛroꝛ hoꝛribilis:meroꝛ incõſolabi
lis.aggregate vos ſuꝑ me:irruite:obꝛui

te iuſtum eſt: poſſidete me iuſtum eſt: per
turbate:obuoluite:toꝛquete reum:vin/

dicate deum. Pꝛeſentiat foꝛnicatoꝛ in/

ferni toꝛmẽta qꝗᷓ meruit:pᷣguſtet qð pᷣpa/

rauit:bibat qð nutriuit:aſſueſcat qð peꝛ

petuo eſt paſſurꝰ. Cõſolatio:ſanitas:leti

cia:nolo vos:niſi foꝛte penitẽtia reduxe
rit vos.ꝓcul eſtote ante moꝛtẽ:niſi ſoꝛte

induigentia renocet voeenereſſanium
eſt flere peccatoꝛẽ vł hic vł ĩ futuro Sit

ergo penitẽtia continua ⁊ amara comes

etatis mee. Continuꝰ doloꝛꝛinſatiabilis
terroꝛ inhereat vite mee. Sint meroꝛ

acerby: luctꝰ infatigabilis: toꝛtiones iu/

uentutis ⁊ ſeneccutis mee.vt ita fiat ro/
go ⁊ deſidero. SDi em̃ nõ ſum dignꝰ ocu
los ad celũ leuare oꝛãdo coꝛã te dñe de·

ſz peccata toꝛmẽta ſuꝑ me tenebũt. Mi/
ſer ego peccatoꝛ q̊ abij ſacto meo a facto
re meo:q̃ fugi a facie tua? Et certe ſiego
neqͥ ter ſugio ⁊ in abyſſo me dãnabili ab/
ſcondo:q̊ vado vides me. Quis em̃ niſſi
tu ad renitendũ mouet animã meã: Ho/
ne dñe ieſu chꝛiſte:tu pulſaſti ⁊ excitaſti
eã in abyſſo delictoꝝ meoꝝ velut ĩ lecto
doꝛmientẽ:tu ocuſſiſti pigritantẽ:tu ſol
licitaſti negligentẽ:tu feciſti penitẽtẽ unn
de iocũdabat᷑:⁊ dolentẽ vnde letabatur.
Bone dñe om̃ia hec feciſti ĩ abyſſo.Ex/⸗
audi ergo clamantẽ de abyſſo ad te beni
gniſſimũ:peccata mea nõ abſcõdo ſʒ pi
do ea coꝛã te:nõ defendo ſʒ oſtẽdo:nõ ex
cuſo ſʒ accuſo.Ego ſũ reꝰ:egoipᷣe accuſa

certe ſum dignꝰ ploꝛãdo eos cecare. Si·
ↄſundit᷑ mẽs mea pudoꝛe ↄſciètie:equun
eſt vt ↄfundat᷑ turbine luctuoſo doloꝛis
⁊ triſticie Si timet exhiberi añ ↄſpecuu
dñni dei ſui:iuſtũ ẽ vt habeat añ ↄſpectũ
ſuũ toꝛmẽta ſceleris ſui. Reſpira o pctõꝛ
reſpira aliqñ:⁊ fuge ad ipᷣm deũ quẽ offẽ
diſti:fugeĩquã ab irato ad placatũ. e
mento iuſtiſſime ⁊ benigniſſime deꝰ? me /

mẽto ꝙ mificoꝛs es ⁊ redẽptoꝛ meus es

Si iudex es ad iudicandũ reũ tuũ:es et
de ad defendẽdũ ſeruũ tuũ:es ⁊ creatoꝛ
Qàadↄſeruandũ opꝰ tuũ:es ⁊ de ad ſaluã/
dũ credẽetẽ tuũ ⁊ baptizatũ tuũ Neergo
meminer dñe iuſticie tue ſoliꝰ aduerſus
peccatoꝛẽ tuũ:ſʒ memoꝛ eſto benignitatꝭ
tue erga creaturã tuã. Ne memineris ire
tue aduerſus reũ tuũ:ſʒ memoꝛ eſto miſe
ratõis tue aduerſus miſeꝝ tuũ. Scio qͥ
dẽ ⁊ fateoꝛ ꝙ ↄſciẽtia mea meret᷑ dãnatio
nẽ:⁊ penitẽtia mea ñ ſufficit ad ſatiſſacti
onẽ Parce ò mihi bone dñe qͥ es ſalꝰmea
qͥ nõ vis moꝛtẽ pctõꝛis.parce ̊ peccatti
ci aĩe mee.Deꝰ me es ĩ te pono ſpeʒ meã
⁊ tibi cõmitto aĩaʒ meã.Cuſtodi aniimm
meã dũ doꝛmio:ↄfᷣua eã dũ aliqͥd facio.
memẽto ei? dũ ego obliuiſcoꝛ tui:pẽtoꝛ
ſũ ⁊ miſer:ſʒ peccaſſe me doleo:⁊ miſerũ
me cognoſco. Miicoꝛs deꝰ mif ere mei
miſerere ⁊ huilis creature tue Peccareẽ
deü inhonoꝛare:qð hõ facere non debet
etiã ſi ncce eſſʒ ꝑire qͥ cqͥd deꝰnõ eſt. Heu·
me peccaui:deũ veꝝ exhonoꝛaui:om̃io
tenteʒ puocaui:qͥd feci qñ mala feci: Cide
mala ageti. Ue bona negligenti. Ue xNe
ira om̃ipotẽtis dei ne irruaſ ſuꝑ me. Jra
om̃ipotẽtis dei vbi poten capi ĩ me:nõ

eſt qdᷣ poſſit tolerare totaʒ te in toto me.

Deꝰ dñs cuiꝰ bonitas nõ exhaurit᷑cuiꝰ

ſcientia nõ deficit.cuiꝰ miſcðᷣia nõ exina
nit᷑ cuiꝰ potẽtia qcqͥd vult efficit. Unde
potero reſpirare qͥ ſic ob pẽta mea cogoꝛ

deſperare: Hã ſi iraſcerꝭ peccãtibo ſoles

tñ benigne dare oſiliũ penitentib. Doce
me dñe vñ debeã ſperare vt poſſiʒ ſalua⸗
ri:oꝛare volo ſʒ neſcio. Scðʒ ignoꝛãtiã

meã nõ poſſũ dei miſcdᷣiaʒ ꝓuocare. .5
cogoꝛ deſpare ppr iniqͥtatẽ meã. Scio

qdẽ ⁊ fateoꝛ qꝛ pctõꝛ ſũ:qꝛ pctm̃ ſponte

ſubij:⁊ iuſte nõ exaudioꝛ:qꝛ nõ obediui.

Gecsboe
fenonegemn
Molen⸗
eobenca

Ecglard

Neeiten
anntnre, Po
Pann
ads
Kcä
VN
timoꝛe
vultvin
iſeme
glio ſüt
Colis i
Monuc̃
Gn
locherr.
guolbet,
liftdoni
negutfiu
Mospptn
ameterni P
Dosſen
Gloent
llebnorn
Gennsd
fmechn
chantio
nuhnroſteri
auefoſty⸗
N
ledie
ſp⸗

ndcnenſcſknenn
velncwoſodul
nhbeniſei
ebart f
il ſehinonet
uöhndeigi
oad ani ,
nglſine de'ne⸗
1nteptnnenscs
nKüriiirnd

ümieeen

nestde uſinͤ⸗

nzmi ni ſen

eneſol geneſb
orckobeniggin
i Remeninenbit
ißnenacſoni⸗
nea natoimto
ſufint uſeiſicri
dieq esliwe
nt eden
itehonoſhei
Ni. Codin
mädiͤ nice

dchiunien in

ſenenalnt ni
Nnse/NN
umene ere
Nhenr onbet
ehöck en
Thonmmiofto⸗
icimaſete
neciganDere
einuniane N
Dorahiine
iornte ntonnt
egtöhndd
insnöci
aupnitlici
ente pbo

„ „
, ,
ine ſdnn

mic i Ocod

1
D
5*
*

.
7
5

pↄtemptu mũdiad clericos.

Vtiq; bone dñe peccaui:errani.verũtñ

te nõ negaui nõ deteſtoꝛ bonitatẽ tuam.

Ideo fac mecũ ſm miſericoꝛdiã tuã qui
es benedicx in ſecula ſeculoꝝ Amen.

Suſtini epiſcopi libell?.
¶ Tractat⸗ Dini anrelij Auguſtini de

tres chariſſimi ſaluti
ferã patris nr̃i doctri/
nã.qͥ nõ terrenã:ſʒ eter
Eni ↄcupiſcitis heredi
ffaté: Q nõ vultis ſoꝛtẽ

aacciꝑe ĩ terra moꝛietiũ.ſʒ cũ pſalmiſta de
cantare. Poꝛtio mea in terra viuentiũ:qͥ

egiptũ reliqͥſtis:⁊ ad ꝓmiſſionis terrã fe
ſtinatis.Audite itaq;ʒ habẽtes aures au
diẽdi piũ patrẽ ad hereditatẽ celoꝝ nos

vocantẽ ⁊ dicẽtẽ. Uenite fulij audite me

timoꝛeʒ dñi docebo vos. Ouis eſt hõ qᷣ
vult vitã: Quis es qͥ ad vitã vis ingre/⸗
di:ſerua mãdata dei:Ouoꝝ mandatoꝝ
alia ſũt ſpecialia:alia vo cõmunia.VBpe
cialia ſũt ꝓpꝛie canonicoꝝ ſiue clericoꝝ

⁊ monachoꝝ:cõmunia aũt oĩm catholi/

coꝝ.SGpecialia igit᷑ ſũt hec. Si vis ꝑfe
ctus eſſe:vade ⁊ vende oĩa q̃ habes ⁊ da
paupibo:⁊ ſeq̃re me.Et iteꝝ.Om̃is qͥ re
liq̃rit domũ aut agrũ:aut patrẽ aut ma
trẽ aut fratres aut ſoꝛoꝛes aut filioſ:aut
agros ꝓpter me:centuplũ accipiet:⁊ vi/
tam eternã poſſidebit.Et ad diſcipulos
Vos q ſecuti eſtis me:in regeneratione
cũ ſederit filiꝰ hoĩs ĩ ſede maieſtatis ſue:
ſedebitis ⁊ vos ſuꝑ ſedes duodecim iu/
dicantes duodecim tribo iſrł. Hec itaq;
fratres qᷓ;to ſingularia tãto pᷣcipua:qᷓ;to
acrioꝛa tãto deo gratioꝛa.Dicit iteꝝ ſal

uatoꝛ noſter inter cetera.Oui nõ renun /

ciauerit oĩbo q̃ poſſidet:non pᷣt meus eſſe
diſcipulꝰ.Oni dixit oĩb:nihil ꝓpꝛiuʒ a
ſuis diſcipuł poſſideri voluit.Oui qͥcqᷓ
poſſidet ĩ terra:remotꝰ eſt a chꝛiſti diſci
plina.Qui aũt ñ eſt diſcipulꝰchꝛiſti:qũo

piumit ſibi ligãdi atq; ſoluendi ptãtem:

Krriuk deotritõne coꝛdis Diui au

Wgaite fra

Intẽdite frẽs vᷣba euãgelij dicẽtis. In/

trauit ieſus ianuis clauſis ad diſcipuloſ
T inſufflãs dixit eis Accipite ſpũmſãctũ

q̃ꝝ remiſeritꝭ pẽta remittunt᷑ eiſ:⁊ quoꝝ

retinuerit retẽta ſunt. Nunqͥd illi habe

bant ꝓpꝛiũ:qbo mgꝗjr idixerat. Nihil tu/

leritis ĩ via:de qͥbo lncas euãgeliſta re/

ſert. Erãt eis oĩa cõia. Uidete qͥd petrꝰ

dixerit ad ieſũ.Ecce nos reliqͥmus oĩa:

⁊ ſecuti ſumꝰ te.Qui oĩia reliqrant:nihil
ſibi penit? retinuerãt. Uñ g ſibi arrogãt

ligãdi atq; ſoluẽdi ptãteʒ:qͥ in terra pᷣſu/

mũt poſſidere facultatẽ: Qũo nõ erube/

ſcũt dicere:dñs ꝑs hereditatꝭ mee: Ubi

eſt illud apłicum. Que ↄuẽtio chꝛiſti ad
belial! Qui regenas Poſ eſſiones relinqᷓ
i

re nolũt: cur pẽta pplłi comedũt:Gi de/
cimas cũ filijs leui accipiũt.qũo int᷑ cete

ras tribo ptẽ accipiẽt: Si noĩis ſui ethy/

mologiã attẽdũt:cur clerici a ſoꝛte dicti
ſũt:niſiqꝛ dñũs eoꝝ ſoꝛs vł hereditas ſit

Cur ſaltẽ dericatꝰ ſui ſigna:qͥba a laicis

diſcernunt᷑:nõ ꝑpendũt:? Nõ em̃ ſine cau
ſa capita eoꝝ radunt᷑ et tondent᷑:ſʒ ꝑſpi/

caciſſima ⁊ euidẽtiſſima rõne.ã his ſi
gnis ſecernunt᷑ a laicoꝝ ↄueriatõe.QOð
vt mul deo ꝓpiciãte ꝓficiat:admoniti/

oni vtiliſſime duximꝰ iſerere.Dicimus

mltoꝝ patꝝ autoꝛitate cerebꝝ eſſe ſedẽ

ſapiẽtie:chꝛiſtũ vero paulo atteſtãte dei
virtutẽ ⁊ ſapiẽtiã eſſe.Cũ itaqʒ cerebꝛũ

ſit ĩ capite:ſapiẽtia vᷣo iuxta patꝝ auto/

ritatẽ i cerebꝛo habeat ſedẽ:⁊ ſic ꝑ ſapiẽ

tiã ſibi ĩfuſã cũcta mẽbꝛa regant᷑ a capi/

te:qð ꝑ cerebꝝ ẽ᷑:qdð eſt ſedes ſapiẽtie:ſic
iĩter nos ⁊ verã ſapietiã:q vt diximꝰ chꝛi
ſtus eſt:qͥ etiã iuxta apłlm caput nrm eſt.
dicit em̃ caput młiereſt vir:caput vo vi
ri ẽ chꝛiſt?:chꝛiſti aũt caputẽ deꝰ:vt oſtẽ

damꝰ nullũ obſtaculũ ĩtereſſe:ĩ ea ꝑte pi
los capit incidimꝰ:in q̃ nouã ſapiẽtiã.i.

chꝛiſtũ ĩeſſe coòſcimꝰ.pꝑ h̊ ſignãtes malã
terrenaꝝ reꝝ ſolicitudinẽ nre mentis:ad
deũ ↄtẽplandũ ĩpedire. Scimꝰ em̃ ꝙ qͥſ

q; qto mag terrenis occupatõnibo ipli

cat᷑:tãto mag a ſui ↄditoꝛis viſioneĩpe/
dit᷑. Uñ apłs. Nemo militãs deo impli

cat ſe negocijs ſecularibj. Itẽ. Qui ſine
vyxoꝛe eſt cogitat q dei ſũt. .
ait. Leuite radãt piloſ carniſ ſue Leuita

inc moyſes

9 4

contemptu mundi

interpᷣat᷑ aſſumptꝰ:qͥſq; nãq; ĩ officijs di
uinis aſſũptꝰ ẽ:pilos carnis.i.ſuꝑfluas
cogitatões coꝛdis radere debet.Caput
igit᷑ radere:ſignat cogitatões terrenas ⁊
ſuꝑfluas a mete reſecare. Nec incõgrue
p pilos ⁊ capilloſſignãtur cogitatões ſu
ßüne Dieem. pili ñ ſũt ꝑs coꝛꝑiſ:ſʒ q̃dã
fupꝑfluitas ꝓcedẽs a coꝛꝑis hũoꝛe:ſic bo
na tꝑalia ñ ſũt nobᷣ naturalia ſʒ aliena et
ſuꝑſiua. Hinc itaq; fideles chꝛiſti:q ad
eternã vitã medullitꝰ ſuſpirãt:qͥ mundũ
cũ ſuis oblectatõibo ſub pedibo ↄculcãt:

̊ᷓ ĩ terra nihil poſſidere volũt:ſʒ cũ aplo

dicũt. nr̃a oↄuer ſatio ĩ celis eſt: capilloꝛuʒ
minimã partẽ ĩ capitibo retinẽt:vt ꝑ eoꝝ
abꝛaſionẽ ſe minimã terrenoꝝ ſollicitu/

dinẽ hf̃e deſignent:q̃ᷓpꝛopter etiã illä mi

nimã pticulã capilloꝝ retinẽt:qꝛ dũ in
mũdo ſũt:a terrenis cogitatõib om̃ino
vacui eſſe nõ poſſũt.Quiſqs igit᷑ clericꝰ
ad ſoꝛtẽ dñi vocatus qͥ comã nutrit ⁊ ca
pillos radere vł tõdere erubeſcit: pfecto
ſeñ ð dei ſʒ ð mũdi ſoꝛte eſſe teſtat᷑. Quã
to em̃ qſq; carnis crines diligit fouet et
nutrit:tãto coꝛ ſuũ nõ in celis ſʒ ĩ terra fi
rxum eſſe oñdit. Quanto aũt radit ⁊ edo
mat:tãto ſe nõ terrena ſʒ eterna diligere
coõpꝛobat. Si vo vt pᷣdiximꝰ:crines id/
circo radimꝰ: vt inter nos ⁊ deũ nihil in/
tereſſe appꝛobemꝰ. pfecto patet ꝙ cuʒ in
oꝛõne pꝑſiſtimꝰ aliena velamina capitib⸗

nr̃is apponere nõ debemꝰ:pᷣſertim cum

apls dicat. Uir ñ debet oꝛare velato ca
pite:imago em̃ dei eſt Ceſſent itaq; cleri
ci pſalmodie hymniſq; ſpũalib ĩſiſtẽtes
capillos:mitras ceteraq; velamina ĩ ca/
pitibo poꝛtare:ne dum cũ deo loqmur fa
mulatꝰ ſui ſigna occultãtes:eius ĩdigni
iudicemur ꝓpiciatõe:cuiſalubꝛi doctri
nepᷣſumimꝰ nõ obedire.Oui em̃ nõ obe
dit apło:ↄtradicit euãgelio.⁊ iuxta eiuſ
gẽ apli vocẽ dicẽtis.An queritis expe/
rimentũ eiꝰ qͥ in me loquit᷑ chꝛiſtꝰ? Iteʒz.
BSi angel venerit ð celo:⁊ aliud euãge/
liuzʒ nũciauerit vobis:anathema ſit.Ex
tirpet᷑ ergo penitꝰ de dlero talis pᷣſũptio
ne qò abſit:a deo expellat᷑ eiꝰ oꝛatõ. Hiſ
igit᷑ ſignis clericalibꝰ pꝛelibatis:quibo a
laicis diſcerni debem:ad ꝓpoſitam ad/
monitionẽ redeamꝰ. Audiam apoſtolũ

JZohannẽ dicentẽ. Nolite diligere mun
dũ neq; ea qᷓ in mũdo ſũt.Audiamus et

pſalmiſtã mũdi amatoꝛes increpantem.
Filij hominũ vt qd diligitis vanitateʒ
⁊ queritis menqgciũ.Salomon quoq;

ſůſequit᷑ dicẽs. Uanitas vanitatũ ⁊ oĩa

vanitas Libet intueri q;; bene ↄſonãt oꝛ
gana ſpuſſancti. Monet apls vt nõ dili
gamꝰ mundũ. Inuehit᷑ pſalmigraphus

in eiꝰ amatoꝛes. Clamat ſalomon cũcta

ſubiacere vanitati.Quare nõ diligamuſ

mundũ nec ſeqmur mendaciũ eccłiaſtes
declarat. ac ſi diceret. Ideo nõ ſũt aman
da ima:qꝛ trãſitoꝛia mẽdacia:qꝛ q̃ ꝓmit/

tunt nõ ↄferũt:bona igit᷑ nõ ſunt Cũ em̃

bonoꝝ omniũ auctoꝛ ſit deꝰ:⁊ a fidelib⸗
ſuis queri ⁊ diligi queq; bona pcipiat:ſi
mũdana vera bona eſſent:nec ipᷣe quideʒ
ↄtemneret:nec ſuis ſeqcibo cõtemni pᷣci/
peret. Quid igit᷑ de ſe veritas teſtat᷑:au/
diamꝰ. Tulpes foueas habẽt:filiꝰ autẽ
homis nõ habet vbicaput ſuũ reclinet.
Itẽ ſi mũdi gloꝛia vana nõ eſſʒ:nõ ſe ab
fſcondiſſet cũ turbe eũ regẽ facere voluiſ/
ſent. Itẽ ſi mundi gloꝛia vanga nõ eſſet:ſi

diuitie terrene vera b ona eſſent: nõ earũ
poſſeſſoꝛibo impꝑaret dñs dicẽſ. Ue vo

bis diuitibo ⁊c. Et alibi. Yaciliꝰeſt came
lum ꝑ foꝛamẽ acus trãſire q; diuitẽ ĩtro/
ire in regnũ celoꝝ. Audiamꝰetiã qd ſuiſ
dicat imitatoꝛib. Si vis ꝑfectꝰ eſſe va/
de⁊ vende om̃ia qᷓ̃ habes ⁊ da pauꝑibo.

Itẽ. Niſi qs renũciauerit om̃ibi q̃ poſſi

det:nõ poteſt me eſſe diſcipulꝰ. Itẽ. Ne

mo poteſt duob dũis fuire.i.deo ⁊ mã/⸗
mone. Uidit peritꝰ ma giſter ſuos diſci⸗

pulos luctaturos cũ mũdo:qͥ ſi haberẽt

vngde tenerent᷑:leuiꝰ deijcerent᷑. Tulit igi

tur arma ſuis ⁊ noſtris hoſtib:duʒ nos
pꝛinauit terrenis poſſeſſionib. Nudus

nanq; latrones nõ ſolet timere:qͥ vero ſe

mũdanis iplicat:tela parat qbyↄfodiat᷑.

Oui ergo nõ vult ↄfodi:nudꝰ ꝓcedat ꝑ
viã huiꝰ exilij. Yoꝛtaſſis q̃ret alis.Cũ

de' ſeqces ſuos mũdana iubeat poſtpo/
nere:qᷓ ſũt qᷓ iubet appetere. Audi ipᷣm di
centẽ. Querite regnũ dei. Itẽ. Theſau⸗

riſate vobis theſauros in celis.Queret
iteꝝ aliqs. Di de? vult homies terrena

ocdire:qᷓ debẽt diligere. Iſta ſüt cepit

ptuhe

lgtedin

minädand
mütuutn
mdlig
titepohi,
mpfuutn
Noſwoſcus
Enphln
ſeſteriuan
laininicie
cſenvs
ſontoptan
inde
Penemortt
bonigüͤput,
ttoditen.
Veriadi
Ouidzerd
mihini
Llc ſun
ſt hecte
Wachai⸗
Me
ſng
ſicahos
ſiones
ghine⸗
nimt
Qop.

Go⸗
Logut:
ligere d
ichret,
lgerem
chiſtp

Piognr⸗

debhan

eſe d⸗
es ſpini

Bictte
ſſt

oligeii⸗

Rinon
inmi
nther

Ateligeeen

hſir Badan
tinathnnn
4Nlensranin
iSonange

musNtIidd

Mn Morrli
thaniguens
mrſtormcäae
Qmödüegnnt
TNdcäüdeſe
u oröſitmnn
unidngi⸗
Vigitount liii
wltN ſoch⸗
nas bonn aneri
Mntneriöeqnidg
ſuchcinmn ian
ſeroim tia
c obenſl aucs
iaputſuürecend.
munoeſd ſen
ingiſceſdli
mavmmlöce
ndontſanti
madis i n

Auim mnicel

non aſin
best al,.
muetonbol
nli e
nödodei
wehtin,
s hotras
dr ſabfi
Poſcladh,

3 Natn 4
an it

l
se e
aſe a

diligerecũ ꝑ moyſen rñdit. Diliges do/
minũ deum tuũ ex toto coꝛde tuo:⁊ ꝓxi/
muũ tuũ tanq; teipm. Pꝛoximus in terra

tm̃ diligi pᷣcipit᷑:qꝛ celeſtis regni heredi/
tatẽ nobiſcũ ↄſoꝛtit᷑. In q̊ charitate diui

na pfuſi:ſcriptura teſtante q̃ ait:vt ciues

noſtros ſicut noſipᷣos diligamꝰ:ppician

te deo ibi facturi ſumꝰ:ꝑ quẽ ⁊ redẽpti ſi
ne fine viuemꝰ:q etiã cuʒ ꝓpter oꝑa nr̃a

mala inimici eiꝰ eſſemꝰ:pꝛioꝛ dilexit noſ
⁊ cũ eſſemus ſerui inutiles:in filios ſuos

nos adoptauit ⁊ heredes.filiũ ſuuʒ vni/

genitũ tradẽs ꝓ nobis:vt nos eriperet a

ppetue moꝛtis laqueo.Quis nã puer tã
benignũ pane digne pt diligere: às eius
tãtis bñ

5

Pec tãta bñficia admirãs pſalmiſta ait.
OQuid retribuã dño ꝓ om̃ib q̃ retribuit

mihi: Cni ipᷣe inqſitõi deinde ſubiũgit.
Calicẽ ſalutar accipiã ⁊c. QOuãtulacun
q ſit hec retributio:calicẽ.ſ.dñi accipe:
nulla tñ alia ita digne videt᷑ paſſioni dñi

ceↄgruere.hac vtiq; rõne:vt quẽadmo/

dũ ſanguinẽ ſuũ dedit p nr̃a redemptõe

ſic ⁊ nos noſtꝝ fundamꝰ ꝓ ſui noĩs cõſeſ
ſione. Sed quo ꝓ chꝛiſto ſuũ dabit ſan/

guinẽ: ꝓ eo nõ vult abijcere mũdi va/

nitatẽ: cũ nos minꝰ q; noſtra diligamus
Qũo ꝓ chꝛiſto vitã tradet:qͥ ↄtra eiꝰ pᷣce

pta hec vana ⁊ falſa poſſidet. Jpᷣe em di
cit. Si diligitis me:mãdata mea fuate.

Loquit᷑ ⁊ Johannes apłs.Qui dicit ſe

—

diligere deũ:⁊ mãdata eius nõ cuſtodit

mẽdax eſt. Cõuincit᷑ itaq; ſe ⁊ nõ deũ di/

ligere:qͥ mãdata eiꝰ ñ vult cuſtodire.Cũ
chꝛiſtꝰ ꝓ nob pauꝑ ſactꝰ ſit ⁊ egenꝰ:nos

ꝓ ipᷣo cur pauꝑes eſſe erubeſcimꝰ: Nun
qd eiꝰ pauꝑes nõ facit diuites.veritate
atteſtãte.regnũ celoꝝ nõ diuitũ ſʒ paupe
rũ eſſe: Dicit nãq; pauꝑibo. Beati pau/
peres ſpiritu:qm̃ ipoꝝ eſt regnũ celoꝛũ.
BDi eſt regnũ celoꝝ paupeꝝ:reſtat vt in
fernꝰ ſit diuitũ. Hoc quoq; declarat no
vis euãgeliũ dicẽs. Hõ q dã erat diues.

Et poſt paucꝗ ſubiũgit.Erat aũt ⁊ qdã
mendicꝰ laʒarꝰ noĩe:qͥ iacebat ad ianuaʒ
eiꝰ vlcerib plenꝰ⁊c. Yactũ eſt añũt vt mo

reret᷑ mendicꝰ:⁊ poꝛtaret᷑ ab angelis in ſi

num abꝛae. Moꝛtu⸗ eſt aũt ⁊ diues ⁊ ſe
pultus eſt in inferno. Nõ reputet quiſqᷓ;

icijſ aliqd dignũ pᷣt retribuere?:

bec v̈ba eſſe auguſtini. nõ ſt unt hoĩs ſ. ed
veritatis:qꝗ̃ nec fallere pᷣt nꝰ falli.Quiſqs

ergo vis regnare cũ chꝛiſto:elige paupe/
riem cũ ipᷣo:vt req eſcas cũ laʒaro mẽedi/

co. Nemo em̃ poteſt gaudere cũ ſeculo⸗

⁊ regnare cũ chꝛiſto.Audi apoſtolũ dicẽ

tem. Per multas tribulationes opoꝛtet

nos intrare in regnũ celoꝝ. Et iuxta ve

ritatis vocẽ.pꝛimo nos opoꝛtet bibere
calicẽ dñi:vt ſic pertingamꝰ ad regni cõ
ceſſionẽ. Qui autẽ vult epulari cũ diui/
te:pᷣparat ſe epulas vermibo gehenne:in
qua ꝓ gaudio momentaneo ardebit per
petuo cũ capite ſuo dyabolo. Infelix cõ
mertium pꝛo tã bꝛeui gaudio celeſti pꝛi
uari regno. Yelix pauꝑtas per quã cele
ſtis acquirit᷑ hereditas. Yelix cõmerciũ

ꝓ perituris eterna recipere:⁊ qð ineffabi

le bonũ eſt cum chꝛiſto ſine fine regnare.

Ecõtrario ineffabilis miſeria:perpetua

cũ dyabolo pati ſupplicia.Quapꝛopter
fratres chariſſimi nos illud euãgelicum
ruminãtes:qͥq pdeſt homini ſi vniuerſũ
mundũ lucret᷑ aie vero ſue detrimẽtũ pa
tiat᷑.vl quã cõmutationẽ dabit hõ/p aĩa
ſua: volũtarie nuncꝓ chꝛiſto ponamus:
quãdoq; dimittẽda:ne qð abſit ꝓ trãſi/
toꝛijs amittamꝰ eterna: hauriamꝰ anti/
dotũ momẽtanee amaritudinis:vt quã
doqʒ percipiamꝰ immẽſe gaudia ſalutis

Sic modo curramꝰ:vt in futuro compᷣ

hendamꝰ:vbi inueniemur:vbi iudicabi

mur. Non perdamꝰ tempꝰ acceptabile.
HNõ em̃ erit apud inferos locꝰ penitẽtie.
Dũ igit᷑ vacat:dũ ſumus in via aduerſa
rio noſtro legi dei ↄſentiamꝰ.Lex quip/
pe diuina noſter:ideo dicit᷑ aduerſarius:

quia noſtris carnalibo omnino contradi

cit voluptatibus.Aduerſario itaq; no/
ſtro id eſt euãgelio:dum rex expectat:dũ

nos adhuc ad pacem inuitat: nuncios
mittamus:cum eo pacis fedus ineamꝰ:
v́vt cum venerit ille magnus paterfamili
as:non vt ſeruos inutiles puniendos:ſʒ

vt filios hereditandos inueniat:ſecũqʒ
introducat ad nuptias:vt de ſuis bene/
ficijs ſibi perennes reddamꝰ gratias ie/
ſu chꝛiſto domino noſtro:qui cũ patre⁊
ſpirituſancto viuit ⁊ regnat in ſecula ſe/
culoꝛum Amen. 5
0

¶ Aurelij Auguſtini de conueniẽtia de
ecLenm ſceptoꝝ ⁊ decẽ plagaꝝ egipti liber

incipit.

cauſa fratres dilectiſſimi

merus:plagaꝝ cũ nume
tro:quibo egiptus ꝑcutit᷑
exeqri videt᷑. Hã ſicut de
cẽ pᷣcepta ſũt legiſ.quibo ad cultũ dei po
ulꝰ admonet᷑.ita decẽ plage legunt᷑ qb⸗
uꝑbia egiptioꝝ affligit᷑. Conſideremꝰ g
cur ibi decẽ pᷣcepta:⁊ hic decẽ plage me⸗
moꝛant᷑. Ideo ſine dubio:qꝛ ĩ iſtis erant
vulnera:⁊ in illis medicamẽta:⁊ opꝰerat
vt tã periculoſis plagaꝝ decẽ vulnerib⸗
decẽ pᷣceptoꝝ medicamina ſubuenirent.
Vnñ rogo vos frẽs nolite h̊ ocioſe acciꝑe
qꝛ ſi auxiliãte deo diligeter attẽderitꝭ po
teritis agnoſcere decẽ illa pcepta illis de
cẽ plagis ꝑ oꝛdinẽ õ ſe eſſe öᷣria Nã ð pꝛi
mo p̈cepto pᷣma plaga pꝑcutit᷑de ſecũdo
ſecũda.de tercio tercia.⁊ ſic quouſq; ad
decimũ numeꝝ puenit᷑. Pꝛimũ pᷣceptũ ĩ
lege eſt de vno deo Hõ erũt inqt tibi alij
dij pᷣter me. Pꝛima plaga egiptioꝝ aq̃ ĩ
ſanguinẽ ↄuerſa.Cõpara pꝛimũ pᷣceptũ
pme plage.Deũ vnũ ex qᷓ ſunt omia in ſi
militudinẽ aq̃ accipe:ex q̃ generant᷑ vni/
uerſa.Ad quã aũt rẽ ꝑtinet ſanguis niſi
ad carnẽ moꝛtalẽ? Quid eſt ò̊ᷣ cõuerſio aq̃
in ſanguinẽ niſi luid credere in deũ nolu
erunt.ſicut dicit apłs paulꝰ.Obſcuratũ
eſt inſipiẽs coꝛ eoꝝ. dicẽtes ſe eſſe ſapien
tes: ſtulti facti ſũt.Aq̃ ergo ĩ ſanguinem
yertit᷑:qꝛ ſenſus egiptioꝝ obſcurꝰ ⁊ tene
bꝛoſus efficit᷑:⁊ iuſto dei iudicio factũ ẽ
vt ð illo fluuio ſanguinẽ biberẽt:in q̊ he
bꝛeoꝝ paruulos necare ↄ ſueuerãt.Re/
cundũ pceptũ eſt Nõ aſſumes nomẽ dei
tui in vanũ. Qui em̃ acceperit nomẽ dei
ſui in vanũ:nõ mũdabit᷑. Nomẽ dñi nr̃i
ieſu chꝛiſti veritas eſt. Ipe em diẽ. Ego
ſũ veritas.Et qꝛ veritas mũdat:vanitat
inqnat.videamꝰ huic ſecũdo pᷣcepto cõ
trariã plagã. Que eſt iſta ſecunda plaga.
Raneĩ abundãtia. In ranis heretici in/

telligunt atq; philoſophi Habes ↄgru

pᷣceptoꝝ legis dei nu/

enter ſignatã phoꝝ vł hereticoꝝ pꝛaui/
tatẽ: ſi ↄſideres ranaꝝ loqcitatẽ. hilo/
ſophi em̃ vel heretici:qꝛ ĩ chꝛiſto hũana

oĩa eſſe dicũt.rane ſũt clamãtes in palu/

dibs limoſis. Per ſuꝑbiã ⁊ inanes cõten
tiones:ſtrepitũ vocũ habere poſſunt:do

ctrinã vᷣe ſapietie nõ poſſunt inſinuare.
Dui em̃ chꝛiſtiane veritati ↄtradicũt:et

I ſua vanitate decepti decipiũt:raneſũt⸗
tediũ afferẽtes aurib:nõ cibos mentib.

eis Peepta ei. Hemero init dien
abbati ſanctificare. n tercio iſto pꝛece

pto inſinuat᷑quedã vacatõis indictio.ſ.
reqes coꝛdis.trãqͥllitas mẽtis quã facit
bona oſciẽtia. Ibi em̃ eſt ſ. ãctificatio:qꝛ
ibi eſt ſpũs dei · Deniq; videte vacatõeʒ
B eſt quietẽ. Suꝑ quẽ inqͥt dñs reqͥ eſcã

niſi ſup humilẽ ⁊ quietũ ⁊ trementẽ vᷣba

mea: Inq eti ergo reſiliũt a ſpũſancto:ri

xaꝝ amatoꝛes:calumniaꝝ ſeminatoꝛes⸗

ↄtentionis magꝭ qᷓ; charitat amatoꝛes:
inqͥ etudine ſua nõ admittũt ad ſe quietẽ
ſabbati ſpũalis Spũale em̃ ſabbatũ nõ

obſeruãt:niſi illi qͥ ſe ita temperate oꝑib⸗
terrenis accõmodãt:vt tã lectõi qᷓ; oꝛõi:
⁊ ſi nõ ſemꝑ:certe vł freqnter inſiſtãt.Fᷣm
illud apłi Attẽde lectioni ⁊ doctrine.Et
iteꝝ. Sine intermiſſione oꝛate.QOui em̃
tales ſunt:q̃tidie ſpũaliter ſabbatum co
lũt.Qui vᷣo inqͥeti ſũt:⁊ iugiter terrenis
actib implicant᷑.de qͥb ſcriptũ eſt.impe
dimẽta mũdi fecerũt eos mifos.ſabba/
tũ.i.requiẽ hr̃e nõ poſſũt Cõtra iſtoꝝ in
q̃etudinẽ dicit᷑:vt tãq; ſabbatũ habeãt ĩ
coꝛde ⁊ ſãctificatõeʒ ſpũſſãcti.Eſto inqͥt

mãſuetꝰ ad audiẽdũ verbũ vt intelligas
Ceſſa ab iniqtate tua:ñ ſit tumultꝰ q dẽ

ĩcoꝛde tuo ꝑ coꝛruptõeʒ volãtis fantaſ/
matꝭ ad ſiłitudinẽ muſcaꝝ inqᷣetantꝭ vel

cõpungẽtis te.Deũ iĩtellecturꝰ audi di/

cẽtẽ tibi. Uacate ⁊ videte qm̃ ego ſũ deꝰ
Tu ꝑ inqͥetudinẽ vacare ñ viſ:ↄtẽtionũ
qᷓ tuaꝝ coꝛruptõe cecat exig videre qð
ñ potes.Attẽdite terciã plagã huic ter/
cio pᷣcepto ↄriã.Cinifes nate ſũt ĩ terra
egipti ð limo:muſce minutiſſime ĩqᷣetiſſi
me ⁊ ioꝛdiate volãtes ĩ oculos irruẽtes:
ñ pꝑmittentes hoĩes qͥeſcere.dũ abigunt᷑
irrnũt:dũ expulſe fuerint iteꝝ redeunt.
Qualeſ ſũt iſte muſce:tłeſſũt hoĩeſĩeti

irrite

luanigi
luſtedhe
ſe inn
ne
entnzcie
enigis
Numtni
cse
1Geecien
Uebonorare
deudendo
Cmnmnͤͦtte,
hoptüe.
nagipee
Prabtnate
wraucne
fiautſleat
lenbiſcͤr⸗
ßamiſobe
sinamuri
dtidee
Nd
dosße
noeche
inſiper
fitines
rüßcen
ſpocn
ſamnie⸗
lfſonnl
mepiri
ſmcigig

daßce
flinh
ſtigf Oni
ſnair⸗
ſblſi

e

berien
lii
öſirinn
Eni
n mͤnſ,
nbeiinnn
Prandin
nmien
Lirnisnunn
Ans giit
g neer ni
e rione
Anithenaniſt
Müraſügen
mmi nin

chumtu mams:

Cninütadſecniee

idecn diniſ
eiamored
l
fing mir
miorcundi

hüin n

ürtigmnndd
hlmmicti
iew niin itt
inihr
bnithlil

qͥ ſabbatũ ſpũałr obfuare.i.boniſ oꝑibꝰ
ſtudere lectõi vł oꝛõni ĩſiſtere nolũt.Ca
lia ſine dubio ſũt fataſmata coꝛde ↄtẽtio
ſoꝝ.Qũo em̃ coꝛpꝰ hũanũ ab iſt muſci

affligit᷑:ita coꝛ eoꝝ diuerf̃cogitatõib in

—

qͥetat᷑atq; ungi. enere pᷣceptũ:ca,⸗-
Dequit᷑ q̃rtũ pᷣceptũ. Hono
ra patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã. Huicoria ẽr
ta plaga egiptioꝝ cynomia.i.muſca cani
na. Gꝛecũ em̃ vocabulũ eſt. Qui eĩ paré
tes honoꝛare diſſilat muſca eũ canina.i.
neqͥcia dyaboli ſpũałr affligit ⁊ cruciat.
Caninũ eſt em̃ paretes nõ cosſcere.Qui
tũ pᷣceptũ ẽ. Nõ mechaben.Quita pla-⸗

uete plagã.

ga moꝛs ĩ pecoꝛa.Oiĩs em̃ qͥ aut vxoꝛe p

pria intꝑate:excepto ðᷣſiderio filioꝝ:vti
tur.aut certe:qð ẽ crimẽ guiſſimũ.qͥ vxxo
ri:aut filie aliene:aut ãcille:aut ſue vł al,

teriꝰ ĩſidiat᷑victꝰ cupiditate beſtiaꝝ.tã/

q́ᷓ; amiſſo hoĩs noĩe:erit pecꝰ nõ q̃ſi ↄuer
ſus ĩ naturã pecoꝛis:ſʒ ĩ foꝛma hoĩs ſiti
tudinẽ pecoꝛis habẽs:qͥ nõ vult audire

dicẽtẽ deũ. Nolite ſieri ſiẽ equꝰ ⁊ mulꝰ qͥ

bus ñ eſt ĩtellectꝰ.Et illud. Hõ cũ in ho

noꝛe eſſet ñ ĩtellexit:cõparatꝰ ẽ iumẽtis

inſipictibo⁊ ſilis factꝰ illis. Si pecꝰ eẽ
ñ times:vł ſaltẽ moꝛi ſiẽ pecꝰ time. Se/
xtũ pᷣceptũ eſt. Nõ occides. Sexta pla/
ga:puſtule ĩ coꝛpoꝛe:⁊ veſice bulliẽtes ?⁊
ſcaturiẽtes incẽdia vlceꝝ velut de fauil

la foꝛnad. Taleſ ſũt homicigiales. ardẽt
ira:⁊ ꝑ irã homicidij fr̃ pit.Ardẽt hoĩes

irmcũdia:ardẽt ⁊ gr̃a Nã qͥ vult ſõnenire
feruet:⁊ qͥ vult occidere feruet:ille pᷣce/

pto.iſte moꝛbo:ille bõis opibo:iſte ſanio
ſis vlceribo.O ſi poſſemꝰ videre aĩias ho

micidaꝝ:ſine dubio plus plãgeremꝰ:q;
putreſcẽtia coꝛpa vlceratoꝝ.Sequit᷑ pᷣ
ceptũ ſeptimũ. Nõ furaberꝭ.Et plaga ſe
ptima:grãdo ĩ fructibꝰ Oð ꝑ furtũ ↄtra

dei pᷣceptuʒ ſubducð celo ꝑdis. Nemo

em̃ habet iniuſtũ lucꝝ ſine iuſto damno.

vᷣbi gra.Qui ſurat᷑:acqͥrit veſtẽ:ſʒ celeſti

indicio ꝑdit fidẽ. VUbi lucꝝ:ibi damnũ.

Viſibilr fidẽ:ĩuiſibilit damnũ:lucꝝ ſua

cecitate:dãnũ qꝛ iã viuit ſine eqͥtate.Er

go òͥ ſuo malo deſiderio foꝛinſecꝰ furan

£ *

iuſto indicio dei intrinſecꝰ grãdinãt᷑.O

ſi poſſent fures aut latrões vł raptoꝛes

inſpicere agyꝝ coꝛdis ſui:pfecto lugeret · tem:de dãanat iiuſte ↄcupiſcẽtẽ.Clides

. . — 7 .— .
. .

dũ ibi nõ inueniret qð in os aie mitterẽt
tã et ſiĩ furto ſuo inuenirẽt:qð gutturis
auiditate ſoꝛberẽt. Maioꝛ eit fames aie

qᷓ; coꝛpoꝛis:maioꝛ fames ⁊ periculoſioꝛ
plaga: ⁊ grauioꝛ moꝛs qð peiꝰ eſt. wul·
ti per iſtã famẽ aĩe moꝛtui ambulãt.⁊ vvy
uentes poꝛtãt funera ſua. Uiuere quidG
vigdent᷑ in corꝑe:ſed malis actibb moꝛtu
ꝓbant in coꝛde. Et multi in aia famelicGd
de vanis delicijſ gloꝛiant᷑. Deniq; bonũ

chꝛiſtianũ ſcriptura intꝰ eſſe diuitẽ dicit

Abſcõditꝰ inq t coꝛde theſaurꝰ:hõ qͥ eſt

ante deũ diues:nõ ante hoĩes:ſʒ añ deuʒ
diues: vbi deuſ videt. Quid gtibi ꝓdeſt
ſi vbi hõ nõ videt:furaris:⁊ vbi deꝰ vi⸗
det iuſto iudicio grãdinaris.Octauũ p/
ceptuʒ eſt. Falſum teſtimoniũ nõ dices.

Octaua plaga locuſta aĩal dente noxiũ.

Quig autẽ vult falſus teſtis:niſi nocere
mordẽdo:⁊ cõſumere mentiẽdo.Et ideo
nos admonet apls ne nos falſis crimini

bus appetamꝰ. Si inqt moꝛdet inuicẽ

⁊ comeditꝭ:videte ne ab inuicẽ ↄſumami
ni. Nonũ pᷣceptũ eſt. Nõ ↄcupiſces vxo

yruni tui. Nona plaga:denſe tenebꝛe
Bi

em̃ peccatũ eſt vxoꝛẽ ppꝛiaʒ excepta

cauſa filioꝝ agnoſcere:q̃le putas pecca/

tũ eſt nõ ſolũ ĩ ſua peccare:ſʒ ⁊ alienã ap/

petere. Clere denie ſũt tenebꝛe. nihil em̃

ſic dolet ĩ coꝛde patiẽtis:qũo ſi vxoꝛ illi/

us appetat᷑.Et qͥ facit alteri nihil tale

voluiſſet pati.Alia mala ſolẽt hoĩes pa
tienter exciꝑe.hoc autẽ neſcio vtꝝ vnq;
inueniri potuerit:qͥ tolerabiliter patiat᷑.
Oqᷓ; denſas tenebꝛas patiunt᷑:qͥ talia fa
ciũt ⁊ talia ↄcupiſcũt.vere excecant᷑ fu/
roꝛe hoꝛribili Furoꝛ em indomitus eſt.
alienã vxoꝛẽ cõmaculare velle atq; pol/
luere. Decimũ pᷣceptũ eſt. Nõ ↄcupiſceſ
vllã rem ꝓximi tui. Huic mãdato plaga

Araria eſt decima.moꝛs pꝛimogenitoꝝ.

Om̃es res q̃̊s habẽt hoĩes heredibo ſer/

us.Qui volũt res alienas tãq; iuſte poſ

ſigere: ſine herede ſe q̃rũt fieri a moꝛiẽti

bꝰ. Quid em tã iuſtũ videt᷑: q; ſibi rẽ de
relictã poſſidere: Dicit em̃ aliqͥs. Dimiſ

ſũ ẽ mihi ĩ teſtam̃to.Lege nihil videt᷑ iu

ſtiꝰ iſta voce. Tu laudas q̃ſi iure poſſidẽ

We cognitõe vere vite

ãlis es:qͥ optas te ab aliquo heredẽ fieri

nõ ergo vis vt habeat heredes:in qb ni
hil eſt chariꝰ pꝛimogenitis. Pꝛoindge in
pꝛimogenit tuis punierꝭ:qͥ ↄcupiſe cẽdo
. res alienas.i.qð tibi iure nõ debet᷑:q̃ſi iu
ris vmbꝛa perqͥris. Perdis ò̊ pᷣmogeni/
ta tua.Et fſacile eſt qdẽ fres coꝛꝑaliter ꝑ
dere pmogenitoſ.moꝛtales em̃ ſũt hoĩes
ſiue añ paretes:ſiue poſt parẽtes moꝛiãt᷑
Iſtud moleſtũ eſt ne ꝑ hãc occultã ⁊ in/
luſtã cõcupiſcẽtiã pᷣmogenita coꝛdis tui
pꝓdas. Pꝛimogenita coꝛdis nr̃i fides eſt
nemo em̃ bñ oꝑpatur:niſi fides pᷣceſſerit.
Dia opa tua bona filij tui ſüt ſpũales: ſʒ
inter iſtos tibi pᷣmogenita fides ẽ. Quiſ
Is rẽ alienã occulte ↄcupiſcit:internã fi/

dẽ ꝑdit. Erit em̃ pꝛimũ ſine dubio ſimu

latoꝛ obſeq̃ns nõ charitate ſʒ fraude:ve
luti amãs eũ a quo ſe cupit fieri heredẽ.
Amare ſe dicit eũ quẽ moꝛi deſiderat:et
väyt reꝝ eiꝰ ſe videat poſſeſſoꝛẽ:optat vtꝓ
pꝛiũ nõ derelinq̃t heredẽ. Hec ſiẽs cõpa
ratio ⁊ qãmodo vrietas decẽ pᷣceptoꝝ
2 decẽ plagaꝝ cautos nos faciat:vt ha/⸗
beam ſecuri res nr̃as ĩ pᷣcept dei.res in
quã nr̃as ĩterioꝛes:⁊ ĩ archa ↄſciẽtie nĩe
repoſitas. Ipᷣe ſũt theſauri nri:qͥs nobiſ
nec fur:nec latro:nec vicinꝰmalꝰ poterit
aliqñ auferre:vbi nec tinea nec rubigoẽ
metuẽda. Iſte ſũt em̃ vᷣe diuitie.i.bona
ↄſciẽtia:iuſticia:miſericoꝛdia:caſtitaſ at
q́ʒʒ ſobꝛietas.Qui talibo rebo plen eſt:di
ues eſt:etiã ſi ð naufragio nudꝰ euaſerit
Sãʒ bec ſi diligẽter attẽditꝭ:⁊ q̃ ſũt mala
fugere:⁊ q̃ bona ſũt volueritis auxiliãte

.

deo exercere:eritis populꝰdñi:⁊ de iniqᷓ

egiptioꝝ ſocietate.i.ſpũaliũ nequiciarũ
prfecutione liberati:ad terrã repꝛomiſſio
nis poteritis feliciter ꝑuenire:auxiliãte
dño noſtro ieſu chꝛiſto:qͥ viuit ⁊ regnat
in ſecula ſeculoꝝ Amẽ.

„„

ne vere vite incipit.

Alpiẽtia dei

foꝛmare tribuit: me q/

¶ Libell⸗ ſ⸗ ancti auguſtini de cognitio/

q; nõ ſolum ſermone.ſed etiam ſcientia
imperitum ad fandum impellit:atq; per
ſe ac de ſe intellecta alijs pie innoteſcere
cõpellit Hui & inſtinctu ad vtilitatẽ:vt
ſpero: multoꝝ.iteꝝ cõmitto me ad coꝛro
dendũ dentib inuidoꝝ:⁊ foꝛſitã ad ↄfo/

uendũ coꝛdibi dilectoꝝ. Cũ chꝛiſt veri
tas ⁊ vita dicat. Hec eſt vita etema vt te

ſolũ veꝝ deü cognoſcãt. cõſtat ꝓfecto na
turã rõönalẽ ad h̊ ſolũ factã vt facoorem

ſuũ veꝝ deũ intelligat.intelligendo dili
gat:diligẽdo ĩ eo q eſt eterna vita eterna
liter beate viuat.Diuinitat ergo eſſenti
am rõnabiliter inueſtigare:eſt ad vitam
eternã feſtinare. Hãc vᷣo negligẽdo igno

rare:eſt vtiq; ad moꝛtẽ indeficiẽtẽ ꝓpera
re:qꝛ nimiꝝ hic ab eo ignoꝛabit᷑:du qñq;
a beata vita ſeq̃ſtrabi᷑. Ouãobꝛem cũ ð

hac pᷣdara materia plurimi ſanctoꝝ pa/

trũ młta gloꝛioſa ↄſcripſerint:ipamq; rẽ

4 2

ſimplicioꝛib obſcurioꝛẽ reddiderint Li

bet meꝑ hec ↄdenſa:q̃ſi quandã ſemitaʒ

ſtilo cõplanare:qua inſfirmis intellectib⸗

relicto erroꝛis deuio:p planũ veritatis
liceat libere ambulare. Dʒ hic quilibet

inuidus nebuloſa facie mihi occurrit:et
virus diu ſub liuido coꝛde concretuʒ in

me acerbiter euomit.Quid tu inquiens

tentas ligna ſiluis impoꝛtare:aut redũ/

danti mari vndã inſtillare: DHuiꝰ tã mo?ꝛ

dacis moꝛdacẽ dentẽ hec petra retũdat:

2 venenũ malicioſe euomitũ ĩ viſcera ip

ſiuſdenuo torquẽda refundat. Inuidia

dyaboli intrauit moꝛs in oꝛbẽ terrarum
imitant᷑ illũ:qui ſũt ex parte eꝰ.O inui/

de infelix:qui aliena felicitate toꝛqueriſ:

alieno damno depaſceris:ipſis rebʒ pꝛo

bas te eſſe ex parte ei.qͥ inuideſ alijs qð

tu ignoꝛas ſcire.ac mihi ob piũ laboꝛeʒ

—

—

collatũ egris ſuſpirijs ingemiſcis:quod

tibi ob deſidiam:immo ob inuidiam de

negatum cognoſcis.Age miſer: potius

letiferum virus quo turges euome: ſa/

lubꝛe dilectionis antidotũ excipe. SVin

⸗ 7

autẽ parti patris tui nigro felle tabeſcẽs

faueto.Ego aũt cũ ĩuidia tabeſcẽte iter

nõ habeo. Egregiã ſcripturaꝝ ſiluã ala
cer ingrediẽs:nõ in eam:vt tu venenatg
lingua aſſeris:ligna deferens:ſed pꝛecio
ſum vitelignum iuſticiam eſurientibus

Zemſſſtene co

Viriſtiond
reno honde⸗
gtürirpfen

trhibateni⸗

cognorern
incndort
elli nuer.
Nopollind
gis otici
orosin bo⸗
Anritenos
nonſupe
Lonirene
firtaſgenst
tgoporocunt
ſcnsiodiinia
Hengcnüſuo
cülignirte
feai ooe
poneqſdelo
läcecei
MWrwar
Machcdd
Wdse
tonreted
tres. Cä
trenen
fiſimmio
aloſe ih
oplbyinc
ſge ange

icuos

mus vt re

obſtätige

lutiuunte.

Dagten
nlio oll

Uehabire
lig vigor

ſenirinn

te

licimn lin

mmingcliemge
Ausnieinont

ncnidine

commindnegenn
aenſaſti t
wd Dichßn
Ncknnt
Gchgrckun
uninefiige
gobiigig

d.Ouiobencd d

Nunmiſnnr ,
mpriun

wercdMenee d.

Diaunntiſenen

G ne

ncemhioaun
ocedanam
nuOutuinu
npnatkuni
üm ind
hehenmidn
wnkäinieni⸗
nfmnan Yudt
gincetnunm
rduntch
tapnec
onrne

a ti

vitã ſitientiba de pelago ſcripture hauri
re nõ moꝛaboꝛ.Omes ergo ſideles ad li
gnũ viteq; fontẽ curramꝰ:cuiꝰ guſtu ine
ternũ beate viuamꝰ.Libellꝰ aut nomen

cognitio vere vite ſoꝛtiat᷑:duʒ in eo vera
vita tardioꝛibo intellectu cognoſcibilis

reddi videat᷑. Fatꝝ interrogatio.Grfas

deo ꝑſoluimꝰ:cuiꝰdono apte in reb du,·

bijs certiſicari poſſumꝰ.Quãdoquideʒ

ergo nos in hocipᷣm videas ↄfluxiſſe:ꝛne

ad patriã tendẽtes in via laſſabũdi defi/

ciamꝰ:paſtu potuq; vite: vt ſoles refice.
⁊ tempꝰ irremeabili curſu labile nexili qᷓ
ſtionũ figens fac ſtabile:ne ſua volubili/

tas nos ociantes inuoluat:ſʒ tua affa bi

litas in dininis laboꝛãtes ad ſemperma
nens euũ ſuſtollat. Magiſtri rũſio. Fru
ctũ ligni vite in ramis crucis penduluʒ:
meciũ alacres adite:fontemq; vite a vita

patre q̃ſi deloco voluptatꝭ manantẽ.pa/

radiſũ eccleſiã videlicet oꝛtũ delitiaꝝ ir-

rigantẽ vnanimes haurite.cuiꝰ ſapoꝛ ſi

palatũ coꝛdis veſtri indulcoꝛabit:teſtoꝛ
vobis: ꝙ vos cũ eo in euũ ꝑmanſuros ð
toꝛrẽte voluptat ſue qñq; ſatiabit. Fra
tres. Cũ camalia ſapiẽtes ſpũalia cogi /
tare nequeamꝰ:regnũ celoꝝ regionẽ caaa.
riſſimã om̃i opuletia afflnentiſſimã:in q

celeſtẽ iheruſalẽ vꝛbẽ pᷣclarã merit atq;

opiby inclitã:⁊ in hac deũ q̃ſi gloꝛioſum

regẽ angelos velut milites vario cultu

ↄſpicuos mẽte foꝛmamꝰ:idcirco poſci/

mus vt rõne indagãte argumẽtis queq;

obſtãtia cõpꝛimẽs:veritatẽ q̃ſi ĩ tenebꝛiſ

latitantẽ. ad lucẽ nobis ꝓqucas:ac deuz
aliqñ videndũ vt aſſeris:factũ qdᷣãmo/

go viſibilẽ añ oculos nr̃i coꝛdis ↄſtituaſ

Magiſter.Cũ deꝰ omipotẽs:ſolꝰ ĩmoꝛ

ro.q̃ cecutiẽte oculo coꝛdis ſplẽdoꝛẽ tan

te maieſtatis reuerberatꝰ nlło modo in/

tueri pᷣualeo?: Frẽs.Añ nitere ꝓ poſſe in

illa rapi.qᷓtenꝰ diſiecta caligine:mereariſ
ab illa illuinari:noſq; ꝑ te illũinari:ſiẽ ſe/

be videmꝰ valles a montibo iubare ſolis

*

talis:ſolꝰ inuiſibilis:ſolꝰ incõpꝛehẽſibi
lucẽ habitet inacceſſibilẽ: ego autẽ tene-
bꝛis vicioꝝ oblitꝰ:tetrã caliginẽ inbabi
tẽ.luci virtutũ inadibilẽ.q̃liter ineffabi/
le lumẽ.ſanct alioꝝ oculis inferre pote/

irradiari. Ogr̃. Conaboꝛ ꝓ virib vob
oꝛãtibo:ac logica heunte comitantib ar/
gumẽtis.ſeq̃r veritatẽ vſq; ĩ ipᷣiꝰ iacceſſi
bilis luc latibulũ fugiẽtẽ.ipᷣaq; ↄcedẽte
ꝓducã eã vobio indagãtibo ſe onñdenteʒ.
Frẽs. Noſtra qdẽ tibi nõ deerit or̃o:tm
ſit tibi pᷣuia dux veritat rõ. Hagnope
qppe a te audire deſideramꝰ:q̃liter ĩ oꝛa
tionib ð deo cogitare debeamꝰ:ne foꝛte
iſirma mẽs ſi pulcꝝ hoĩeʒ imaginet᷑:⁊ B
ſimulacuꝝ ꝓ vᷣo deo ðcepta veneret. a
giſter. Tateoꝛ magnitudiĩe altitudis ſu/
ſcepta:negocijs victꝰ ſuccũbo:qꝛ qᷓ vix
mẽte ↄcipio:vix verbis explanare ſuffi /
cio.Excedit em om̃e pᷣclaꝝ lõge ſũmoꝝsf
philoſophoꝝ ingeniũ:qꝛ ſublimitas hu
ius rei q̃ tractat᷑ exuperat omnẽ intelle-

ctum.qᷓ; to quippe magis omnẽ creatu⸗-

* * —— * 6

rã ingreſſus conoꝛ eã diligẽti intuitu cõ
templari:tanto magis ſentio eã ab aſpe/
ctu intellectꝰ mei elõgari.Operã tñ da/

bo inqſitõni vre ꝓ modulo meo ſatiſface

re:put ipᷣe deq̊ agimꝰ dignabit᷑ noticiaʒ
ſui deſiderãti aĩe innoteſcere. Uos autẽ
vbi vires põdere tante eminẽtie pᷣſſe ſuc

cumbüt: optet fragilitati ignoſcere. Fra
tres. Nos q;to diligẽtiꝰ huiꝰ rei ꝑpendi
mæ altitudinẽ: tãto ardẽtiꝰ optamꝰ eam

nobis vtcũq; fieri cognoſcibilẽ:⁊ eiꝰ qli
cũq; modo ĩtueri pulcritudinẽ:⁊ ideo li/
bẽti aĩo tibi ignoſcimꝰ:ſi ea q̃ vᷣbis ñ va
les ſaltẽ nutibo explices. Ogr̃. Sciẽdũ
igit᷑ deũ nullis vᷣbis expmi:nila poſſe co
gitatõe compᷣhendi.Qũo em̃ ĩimenſus ⁊
incõpꝛehẽſibilis pᷣdicaret᷑:ſi humanelo/⸗
cutioni vł meditatõi includeret᷑:nũc aũt

patzʒ q; ſit admirabilis cũ om̃iba linguis

ſit inedicibilis:omnibo coꝛdib ſit inco/
gitabiliſ. Dialetica nãq; diſſerẽdi potẽſ.
potẽter queq; dubia diffiniens cunctas
ſcripturas euibꝛans ⁊ euiſcerãs:cunctã
humanã ſciẽtiã annihilãs:cũ diuinitatẽ
intẽdit.tãte maieſtatꝭ luce reꝑcuſſa:paui
dũ caput tremefacta reflectit:atq; in ab/
dita mũdane ſapietie fugiẽs ðᷣliteſcit:diſ
ſolutßʒ ſillogiſmoꝝ nexibo ſtulta obmute
ſcit. Hẽpe noĩe ⁊ vᷣbo cuncta expꝛimunt᷑
q̃ ſᷣ decẽ pᷣdicamẽtis hũano coꝛde ↄcipi

unt᷑ Sʒ q er his nullũ ppe deo ↄueniat
manifeſte rõ cõpꝛobat. iã ſi dixerimus

— R
s M
S WSS ä

.

dee

6 .

. 2

q deus ſubſtantia ſit qᷓ omibo ſubſiſtere
tribuat: ⁊ ꝑ quã oẽs res eſſe habẽt:mox
vniuerſalia ⁊ indiuidua ð qbo ſubſtãtia

p̃dicat᷑ genera ⁊ ſpecies ĩ b vᷣſare . ſ imt

⁊ nouẽ accidẽtia qᷓ ei neceſſario inherẽt:
aĩo occurrũt:q cũcta liquẽt:qꝛ minimei
deũ ↄcurrũt.Si pᷣdicemꝰ ꝙ deꝰ ipa ma

gnitudo exiſtat:q̃ oĩa ĩ mẽſura? numero

7 põdere diſponat/ ꝓtinꝰ paruitas huic
q;titati ſe opponit:⁊ ſua exiguitate qð ẽ
ſuꝑ oĩa maximũ cõminuit.Quẽ ſi ißam

bonitatẽ vl ſũmũ bonũ noĩemꝰ:qͥ cũcta
valde bona facit:ſtatiʒ malũ huic q̃lita/⸗
ti ↄtrariũ obuiat:⁊ tãto bono ſe oppone
reñ trepidat.O, ſi creatoꝛ vl oñs pᷣdice

tur ꝙ vtrũq; ad aliqd.ſ.refert:ofeſtim re

latio ſe opponit añ mũdi inſtitutõneʒ eũ

H vocabulo caruiſſe ⁊ h̊ relatiuũ ex mun
di creatõe ei accidiſſe:cũ rõ aſtruat nihil
deo accidẽtale:ſʒ totũ qð pᷣdicat᷑ de eo ei
eſſe eſſentiale. Poꝛro ſi vbiq; totꝰ eſſe di
cat᷑:⁊ ſimul cũcta replere loca dicat᷑imox

localitas clãdeſtine irrepẽs illũ loco ĩclu

dit qͥ cũcta pugillo ĩcludit.ſi aüt ſempit/
nꝰ pᷣdicet᷑:⁊ cũcta tꝑa diſponere affirmet

ↄtinuo pᷣterito pᷣſens:futuꝝ pᷣſenti ſucce
dere feſtinat:⁊ initiuzʒ atqʒ finẽ eternitati

aſcribere ñ foꝛmidat.Si vᷣo dicat᷑ ꝙ oĩia
poſſideat:⁊ amictꝰ lumine ſic veſtimẽto

refulgeat:ſtatĩ H̊ habitu cogitatõ eũ pꝛi
nat dũ amictũ lu vł poſſeſſionẽ reꝝ ab

eo ſepat.Oo ſi ſ pᷣſens adeſſe teſtat᷑:ↄfe/

ſtiʒ ſitꝰ ſtãdi vł ſedẽdi imaginat᷑. Si vᷣo

vniuerſa regere referat᷑:act laboꝛis eter
nã requiẽ ãnullare conat᷑. Porro ſi affir⸗
met᷑ patiẽs mala nr̃a ſuffereſ:ilico paſſio

ſe ĩgerit:⁊ ĩpaſſibilẽ patiↄtẽdit. His qp
pe decẽ cũcta hũana ↄditio ĩcludit᷑.⁊ ab

his oĩbe pbetaſ ſũme eſſentie euidẽti rõe

excludit᷑ Cũcta et em qᷓ ył oppoſitõeʒ vł
Srietatẽ vl accidẽs ſuſcipiũt:nulla rõne

deo ꝓpe cõueniũt. Igit᷑ růne repugnãte

nihü ð deo ꝓpeloqͥᷣ valemꝰ:tñ ſaltẽ imp
pe ⁊ ꝑ enigmata ð eo loqͥ ſatagimꝰ Frẽs
uidẽs rõ qͥdẽ docet deũ hũanis vᷣbis
inedocibile:ſʒ itellectualis mẽs inhiant᷑
deſiderat eũ ſibi vtrũqʒ fieri cognoſcibi
le:q̃ mẽs ĩſtar ſpeculi aĩe videt᷑:in q̊ ipſa

imaginẽ ſui creatoꝛis ↄtemplet᷑. Ogr̃.

Vniuerſa q̃ ĩ reb creatnouimꝰ:ꝑ coꝛpo

ð

reos ſẽſus coòᷣſcimꝰ.Et ea qͥdẽ q̃ nec vi /
ſu nec experieẽtia didicimꝰ:ꝑ comꝑatões
viſoꝝ vl exptoꝝ diſcimꝰ.vt q̃ de beſtis
vl igtis hoĩbo legimꝰ.Que aũt nobiſ pe
nit' iĩcognita ꝑ comꝑatões notas nõ ſi/
gnificant᷑:nunq; ꝓꝛſus ſciẽtie nr̃e notifi
cant᷑. Et iõ qꝛ ſpualia nob ſunt iuiſibilia
atq; coꝛpoꝛeis ſenſibo incomꝑabilia nũ/
qᷓ; erũt aliq rone nob ꝓbabilia. Quia vo
hec ↄſtat eſſe ſi ꝑ ſimilia edoceri nequnt
fidẽ tm̃ credẽtiũ exigũt Frẽs Oue rõ ar
gumẽtis ꝓbat q;; ĩ comꝑatõe deficiat
ncce eſt vt rõnalis qͥſq; credere ñ rennat.
Tu tñ pfer:qͥd ð ſpiritib ſciẽdũ rõ ĩnu/
at. Ogr. Sex modis ĩ ſcripturis ſpũs
ſubſtãtialiter dici:nõ neſcio a vobᷣ ſciri.
Pꝛimo ſũmuſ oĩm deꝰ ſpũs appellat᷑:vt

ibi. Spũs ẽ deꝰ:⁊ qͥ adoꝛãt eũ ĩ ſpũ oꝑtʒ

adoꝛare Scðdo ãgeli ſpũs dicunt᷑vt ibi

Qui facit ãgelos ſuos ſpũs.Tercio aĩe

ſpũs nũcupant᷑:vt ibi.Exibit ſpũs eiꝰ ⁊
caro reuertet᷑ ĩ terrã.Quarto vita bꝛuto

rũ aĩaliũ ſpũs vocat᷑:vt ibi.Quis ſcit ſi

ſpũs iumẽtoꝝ deſcẽdat deoꝛſũ.Quinto
yẽti dicunt᷑ ſpũs:vt ibi. Spũs ꝓcellaz
Serto h aer ſcribit᷑ ſpũſ:vt ibi.Oſmen

aꝑui ⁊ attraxi ſpũm.Quoꝝ diffinitõ tał

ẽ. MNerẽ ſpũs ſeſibił:quẽ nos attrahẽdo

ſetimꝰ:ipe nihil ſentiẽs cuncttñ ſb celo
viuẽtib ſpiramẽ exhibẽs. Uẽt ſpũs ẽ
ger dei nutu aliqͥ mõ agitatꝰ ꝓcellis aqꝝ

augmẽtat?ꝰ:pꝑ ãgelica miſteria excitatꝰ:p
eadẽ trãqͥllatꝰ Uita bꝛutoꝝ aĩaliũ ẽ ſpuſi

vital:oſtãs ð aere ⁊ ſanguie aĩalis:inui/
ſibil:ſʒ ſenſibil:memoꝛiã habẽſ:ĩtellectu

carzs:cũ carne moꝛiẽs ĩ gera euaneſcẽs.
NAia vo ſpũs ẽ ſubſtãtia incoꝛpoꝛea:coꝛ

poꝛis ſui vita:ĩuiſibil:ſenſibil:mutabilł
illocal:paſſibil:nec q;titate mẽſure:nec
q̃litate ſoꝛme vł coloꝛis ſuſceptibil:me/
moꝛial:rõnal:ĩtellectual:ĩmoꝛtal.Et ne

vacillet diffinitio:rõ cãm ꝓbatõis robo
ret. NHia ẽ ſpũalis ſubſtãtia.Om̃e em̃ qð
alij vitã ſubmĩſtrat:ipᷣm eſt ncce vt ſubſi

ſtat:ſʒ aia coꝛꝑi vitã tribuit:igit᷑ aia rea/

lit ſbſiſtit. Hãc vo vitã eſſe ipamet ꝓbat
dũ pᷣſentia ſua coꝛpꝰ viuificat:abſentia

ſua idẽ moꝛtificat. Hec nobis quidẽ eſt
luiſibilis: ſʒ ſpiritibo ẽ viſibil. Hanc eſſe
ſenſibilẽ cõſtat:dũ oculis coloꝛes:aurib⸗

opolrrlyog

ſilſurtien
bels Ofeen
nucbleshal
Piogkigenn
is Ofechos
linahe
MNGi⸗
ſeigercorp
Geytreieſe
fofroorp'oc⸗
ſilgerſzvt
ſiczaintotl
ſdeet vin
blisaczänne
ſgoidolſe
Occuladiſen
Scppaltbi,
poſtbileeſß
ſocffcitdol
ſplls ſeouu
Citinergten
Sehenen
leumede
ſeicndnen
Cloris ſ
thonunt
liaſenbit:
iclir
onli Eft
t Mcin
noeli iuigpn
linrgn
loporerinil
fllanglgin

Puſiblionnn

Rdüvtnai
ti ſuimor⸗
6 ouctaur
doftec

eiien
Peconhin
ſde be
Auegitnobln
Nbhots hoͤſ
aitie nieotf⸗
ſuniniſbiin
ongublluni/
la Ouizio
dedeniteännt
FDend
acdgefrnr.
hyſailioin
iipmmsſis
neon vobſani
püsappclaint
witeäiſpüoxg
is diantyrihi
his Temogie
Enbethiser
no ridrud
di Onsſotii
dedd Huinn
Sysell
Nübrtbi.i
Cuenooaunthin
bis iy hißi
imuaca,
ebnliiſin
it ilgin/
bobriüdonn
Sunimiid.
ubanſoleh,
inibienurn
,v iure
AMN
lptn
EinunCine
henind
ieeñe

dninſbi

urcküne
atine n

ufarabſentn.

oabide
. oos qun
ltnc
10nedenn

ſonoſinaribo odoꝛes: palato ſapoꝛes:ma

nibo aſpa vł leuia ſentire pᷣſtat.Eſt ̊ mu
tabilis.Om̃e em̃ qð melioꝛat᷑ ⁊ peiorat
mutabile ẽ:ſʒ aĩa vicijs peioꝛat᷑:vᷣtutib⸗
melioꝛat᷑:igit᷑ mutabil eſt.Eſt etiã illoca
lis.Ome em̃ qð loco ĩcludit᷑:altitudine:
latitudine:lõgitudĩe aeris circũſcribit᷑:
corpꝰ ẽ.Sʒ rõ docuit aĩaʒ incoꝛpoꝛeaʒ
eſſe. i. nec coꝛpꝰ nec aliqdð mẽbꝝ habere:
igit᷑ ↄſtat eã eſſe illocalẽ.nõ em̃ ſpaciũ ae
ris vt corpꝰ occupat.nec coꝛpꝰ vt aqua
vtrẽ ĩplet:ſʒ vt caloꝛ toto igni illocaliter
leſt:ita aĩa totũ coꝛpꝰ illocalit iplet. Ig/
nis qͥdẽ eſt viſibił:ſʒ caloꝛ ĩuiſibił ⁊ ſenſi
bilis ⁊ qdᷣãmodo ignẽ viuificãs:ita aia
inuiſibil:ſʒ ſenſibilis viſibile coꝛpꝰ q̃dã
occulta vi ſenſificat ⁊ viuificat. Hec eſt
q̃q; paſſibiliſ Om̃e em̃ qð meroꝛe afficit
paſſibile ẽ:ſʒ aia dũ ſue volũtatis cõpoſ

nõ efficit: doloꝛe meſticie afficit᷑:igit᷑ paſ

ſibilis eſſe ↄuincit᷑. Ab hac qtitas exclu
dit᷑:dũ nec altitudine ⁊ latitudine aut lõ

gitudine metit᷑:nec ſex circũſtãtias.ſ.an/

te ⁊ retro:dextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ:ſurſũ ⁊ deoꝛſũ

ſe ĩcludere patit᷑. Qualitas etiã ſoꝛme vł

coloꝛis ab hac ſecernit᷑.duʒ nulla foꝛma

vł humani coꝛꝑis vl vlli coloꝛate rei il
li aſcribit᷑. Hec eſt memoꝛialis:qꝛ pteri/
ta recolir.Eſt etiã rõnalis:qꝛ pᷣſentia di

ſcernit.Eſt intellectual:qꝛ futura ĩtelli/

git. Hãc ĩmoꝛtalẽ hinc eſſe cõſtat ꝙ me/
moꝛiã ſui apud poſteros penniter dura
relaboꝛat.ingelꝰ aũt ſpũs eſt ſubſtãtia

ĩcoꝛpoꝛea:ĩuiſibilis:ſenſibilł:rõnalis:in/
tellectualis:lmoꝛtal:bonoꝝ lucida ⁊ im

paſſibilis:maloꝝ tetra ⁊ paſſibił. Sʒ vi

dendũ vtꝝ aliq̃ ſubſtãtia talis ĩ rebo crea
tis eſſe credat᷑:cũ a nobiſ minime videat
Angelos eſſe ipᷣa ĩſenſibilia pbãt:q̃ tam
certã ſui motꝰ legẽ obſeruãt.Om̃e q ppe
qð mouet᷑:aut motũ a ſe habet:aut aliũ/
de.Sʒ ome qð motũ a ſe habet ẽ ſenſibi
le vt ala:qð aliũde inſenſibile vt coꝛpus

D., ſi ſol luna ⁊ ſidera ꝑ ſe mouẽt: ſenſu
vl röne vigere vident᷑ꝗq tã certa tꝑa tam
certa celi ſpacia cuſtodiunt:⁊ qdãimodo

ſuũ intellectũ huic mũdo lumiĩe vl ſigniſ
innuũt. Dʒ qͥ ea rõnabilia vl ſaltẽ ſenſi/
bilia coꝛꝑa arbitrant᷑ iure ſenſu carẽtes
int irroᷣnabilia cõputant᷑Cũ aũt vᷣe ſint

coꝛpa viſibilia:ſʒ motu carẽtia vtputa ĩ
ſenſibilia ⁊ tũ moueant᷑:cõſtat ꝓfecto q;
aliũde mouent᷑.Reſtat igit᷑ ea ꝑ angelica
miſteria moueri.ſiłr vẽtos pluuias gra/
dines fulgura tonitrua tẽpeſtates auras
iuſſu dei ꝑ illos regi. Qui dubitat:et ea
ſenſibilia putat.hũc rõ ſtultũ cũ inſenſi/
bilibe ꝓbat Bꝛuta quoq; aĩalia vſibo hu
manis ꝑ illos obſecũdare vł aduerſariqͥ
n credũt:aut illa rõnalẽ ꝑ ĩtellectũ hec fa
cere credũt:lõgea rõe recedũt. SDʒ ⁊ cũ/
cta q̃ ĩ reb ĩſenſibilibo vł creatur ſenſibi
lib gerũt᷑ ꝑ ilos admiſtrari.qͥ ambigit:
multũ a luce vᷣitat deſipit. Igit᷑ ↄſtat an
gelos ve eſſe: ⁊ cũcta nob patẽtia noſſe:ſʒ
h differt int᷑illoꝝ ⁊ noſtra ſcietiaʒ:ꝙ ipſi

oẽs cãs reꝝ anq; eueniãt pᷣſciũt.nos aũt

vix ⁊ cũ magno laboꝛe inueſtigamꝰ eas:

poſtq; res ĩ actu cõſtãt. Poꝛro ſummus

ſpũs ſic a nllo ĩtellectu valet ꝓpꝛie cogi/
tari:ita nulla diffinitõe poterit ꝓpꝛie de
terminari. Sʒ qꝛ ĩtellectualis mẽs cum
vtrũq; agnoſcere anhelat:hec enigmati

ca diffinitio ei iterim ſufficiat. De ſpuũs
eſſentia iuiſibil:om̃i creature incõpᷣhẽ/

ſibil: totã vitã:totã ſẽ apiẽtiã: totã eterni/
tatẽ ſimł eſſentialłr poſſidẽs:vł ipᷣa vita.

iſpᷣa ſapia: .ipa vᷣitas:ipᷣa iuſticia: ipᷣa et᷑ni/

tas exiſtes.oẽm creaturã iſtar pũcti in ſe
ↄtinẽs.Si aũt aliqͥs ĩſipiẽs tm̃ deſipiat
vt deũ eẽ diffidat:bũc ſolũ vᷣe eſſe:⁊ alia
oĩa ab ipᷣo hr̃e eẽ hac rõne colligat.Oĩs
ſubſtãtia aut ꝑ ſe ſubſiſtit:aut ꝑ aliud:ſʒ
hũc mũdũ ñ ſpᷣſiſtere qͥ ↄtendit:hic fatuꝰ
in nihilũ tẽdit. Oũdũ aũt nõ ꝑ ſe ſubſi/
ſtere ↄſtat:dũ eũ rõ cepiſſe doceat:ꝑtib⸗

em̃ ↄſtat.Ome aũt qð ↄiũgit᷑ vł in ꝑes

reſoluit᷑:ab aliqᷓ vtiq; ↄiunctionẽ vł reſo
lutionẽ patit᷑. Oundꝰ ̊ nõ ꝑ ſe ſubſiſtit
⁊ ideo ſequitur ꝙ creatura ſit. Creatura
aũt ad aliqͥd.ſ.ad creatoꝛẽ refert᷑. Soluſ
&̊ creatoꝛ ꝑ ſeipᷣm ⁊ ĩ ſeipᷣo exiſtit.oĩs aũt
creatura ꝑ ipᷣm ſubſiſtit. Si em̃ ab alio
eſſe habʒ:tũc deo maiꝰ eſt a q̊ h habʒ:qð
deo incõueniens eſt. Et cũ nihil pᷣter cre

atoꝛẽ ⁊ creaturã exiſtat:ſi deꝰ ꝑ ſeiſᷣm nõ

hpʒ eſſe: nccitate ↄſequit᷑ vt ꝑ creaturã exi
ſtat:qd incõnenientiſſimũ eſt. Amplins
bſtãtia mũdi ĩ diuerſa genera ⁊ ĩ diffe

rẽtes ſpẽs diuidit᷑:⁊ ĩ his ſingulis bonũ

WWe cognitõe vere vite

inuenit Omne em̃ vtile bonũ.vniuerſa
qppe vtilia ↄſiderant᷑:⁊ ideo ſingula bo

na cõpꝛobant᷑. Om̃e auteʒ bonũ aut ꝑ ſe

bonũ eſt.aut ꝑ aliud:ſʒ diuerſa bona par
ticipatõe vniꝰ boni bona eſſe neceſſe eſt.
Diuerſitas qppe recipit maiꝰ ⁊ minus.
Nã q;tũ ad genꝰ lapis eſt minꝰ bonũ:qͥ
tm̃ eſt ⁊ ñ viuit:lignuũ maiꝰ bonũ:qð cre/
ſcẽdo viuit:equꝰ illo meliꝰ:qͥ viuit ⁊ ſen/

tit. hõ illo pᷣſtantiꝰ:q viuit ſentit ⁊ ratio
ne diſcernit Reſtat igit᷑ his maxime ⁊ ſuũ

mũ bonũ:ð q̊ oĩib inferioꝛibꝓfluat bo/⸗
nũ.Et h bonũ deus eſt: de q̊ qſi de ſonte

cũcta bona ꝓfluũt:⁊ in eundẽ cũcta reflſu

unt. Hic ſolꝰ? vere eſt:⁊ ideo veritas eſt.
Om̃e em̃ gð eſt: ven eſt. Oð ven nõ eſt:
ſalſũ eſt. Sʒ deꝰ vere eſt:igit᷑ veritas eſt.

Creatura aũt ei collata:q̃ſi nõ eſt:⁊ idcir

co q̃ſi falſitas ad veritatẽ eſt. Om̃e eĩ qð

ex nihilo eſſe cepit:in nihilũ redigi pote
rit.ſʒ om̃is creatura ex nihilo a deo pꝓdu

cta:ad aliqͥd eſſe eſt ꝓducta:igit᷑ ſi ei cõ/

parat᷑ nihil eſſe ꝓbat᷑. Nulla ò mens deũ

eſſe dubitat:ꝑ quẽ alia cuncta eſſe ↄſide/

rat. Hui eſſentia eſt vita. Om̃e em̃ qð ẽ
aut viuit:aut vita caret.Om̃e aũt qð vi

uit:aut ꝑ ſe viuit:aut ꝑ aliud. Sʒ deꝰ ꝑ

ſeipᷣm ⁊ ĩ ſeipᷣo viuit:⁊ alijs om̃ibo viunere
tribuit:igit᷑ vera eſt vita et vitalis vita.
Seipᷣm quoq; ⁊ totã facturã ſuã ſapit ?
intelligit:cui nibil aliud nech vine
eipᷣm etiã ?⁊
omnẽ creaturã diligit:qꝛ iuſtũ eſt.⁊ hůc
iuſticiã nõ aliũde accipit:igit iuſticia et
dilectio exiſtit. Initio ⁊ fine caret:pᷣteri/
tũ ⁊ futuꝝ nõ habet. Igit᷑ eternitas eſt.
Cũ itaq; ratio deũ veraciter eſſe ppaue
rit:⁊ hũc vitã:ſapientiã:veritatẽ:iuſtici /
am:⁊ eternitatẽ veris aſſertoꝛibo eſſenti

re ⁊ eſſe.Igit᷑ ſapiẽtia eſt.

aliter eſſe docuerit. reſtat nũc vt ad hũc
quoq; videndũ aliquã feneſtraʒ apꝑiat:p
quã mens quoſdã gradꝰ ſcandẽs ꝓſpici
at:quatenꝰ regẽ gloꝛie ĩ decoꝛe ſuo vide
re pᷣualeat. Pedetẽtim aũt ratio p coꝛꝑa
lia gradiat᷑:ne infirmꝰ intellectꝰ ꝑ ardua
nites difficultate ↄfract?relabat᷑. In pꝛi
mis igit᷑ hũc coꝛpoꝛeũ ſolẽ mente ↄſide/
remꝰ.cuiꝰ claritudie totũ oꝛbẽ illumina
ri videmꝰ. Poſt hũc ſolẽ milia miliũ an
geloꝝ deo miniſtrãtiũ attendamꝰ:quos

—

ſingulos rõne mõſtrante ſepties:ĩmo c⸗

ties ſole ſplẽdidioꝛes ſciamꝰ. Nã hic ſol
eſt miniſter mũdi:angeli aũt templa dei.
Ouantuũ ergo differt templũ dei a ſeruo
mundi:tanto differt claritas angeloꝝ a
claritate ſolis. Deinde decies milies cen
tena milia ſublimiũ angeloꝝ deo aſtan/
tiũ perpẽdamꝰ:qͥs ſingulos centies ĩmo
milies p̃ ſole clarioꝛes pfecto noſcamus
Sicut em̃ luna ſtellaſ:ſol lunã in clarita
te excellere cernit᷑ſic quilibʒ ſuperioꝛ oꝛ

go angeloꝝ inferioꝛẽ ab angelis vſq; ad

ſeraphin: gloꝛia:dignitate:claritate pꝛe
cellere credit᷑. Poſt hos innumerabilia
milia ſanctaꝝ animaꝝ inſpiciamꝰ:quas
ſingulas lõge ſole lucidioꝛes:angel bea

titudine ⁊ claritate coequãdas nõ dubi

tamꝰ. Tot ⁊ tantis luminibo ↄſideratis:
ſinguloꝝ etiã magnitudinẽ ↄtẽplemur:

quatenad id qð intueri anelamꝰ:fſaciliꝰ
ſubleuemur. Cogitemꝰ itaq; animã ſplẽ

didũ ignẽ.cuiꝰ minima ſcintilla rõne in/

ſtruente vincat hũc ſolẽ. Om̃e em̃ qð ab
alio includit᷑ minꝰ eo qð ſe ĩcludit eſſene
ceſſitate ↄuincit᷑. Sʒ cogitatio aĩeq̃ eiꝰ

eſt ſcintilla:nõ ſolũ hũc ſolẽ.ſʒ ⁊ totũ mũ
di ambitũ bꝛeui ſpacio includit:⁊ totus
oꝛbis eã minime circũſcribit. Igit᷑ ↄſtat
quãq; animã toto mũdo lõge maioꝛẽ fo

re.Angeli aũt ſicut ab animabo beatitu /
dine.ita etiã differũt magnitudine. Hic

nemo magnitudinẽ coꝛpalis qᷓ;titat in/
telligat.ſʒ illã potiꝰ intellectualẽ qᷓ hunc
mundũ coꝛpoꝛeũ ⁊ cũcta in eo coꝛꝑa ad
paruitatẽ redigat. Hinc iã mens ſeĩ al/

ta eleuet:coꝛ ſuũ q;tum pᷣt dilatet:tot lu

ces ineſtimabili daritate:incõꝑabili ma
gnitudine reſplendẽtes ſub ſe ꝓſpiciat⸗
ſuꝑ ſe vo quandã admirabilẽ lucẽ q̃ oĩm
illaꝝ luciũ lux ſit intẽdat:q̃ ſic ſuꝑ tot et
tantas luces lõge reſulgeat:ſic ſol ſuper
om̃es ſtellas luceat.Cuiꝰ lucis ineffabi/
lẽ magnitudinẽ ⁊ admirabilẽ pulcritudi
nẽ ille tot ⁊ tante luces iugiter admirent᷑
⁊ in cuiꝰ affluẽtiſſimã dulcedinẽ indefeſ/
ſe pſpicere delectent᷑. Hec ꝓſecto eſt lux
inacceſſibiliſ:quã inhabitat eſſentia dei
ſolis mũdis coꝛdibo viſibilis. Nullꝰ:hic
cogitet luce deũ q̃i tabernaculo hominẽ
circũdatũ:quaſi aliud ſit deꝰ qui lucem

eltektalteri
ſiſe taleln
Nantdireſp
tunenugee
csſtelcyrt
Fömägnie
lledainng
noneſfierch
ſcozregnücd
woreltüine
hdcdire
Narede
ttiscſeni⸗
(dis Nine
inbobitor
lbprebi
bimnmnine
cit Ge
ſcwirigeoe
o nira
Sormipenn
lurytetg en
ſſedickqni⸗
engoxtang
uſtübacvit
ſedickeß
Mooregtice
iporeniz⸗
nhoftnang
tni nitneremn
ſcefenio v
noniger
kſbigcre
flaner gem.
cheſtcift⸗
ankurm
mertſe 6
nnenn a
Nrlirſ
chmn

mreſehticin
cn ſit
Clmi wen
timhidage
rNusniat
rhiptwin
lipenigi
Gnemnſm
Amigenin
mlihene
Aene
Minrminen
bos mmneti
incan
Ndiorengtn
chlics nö
nintboſcenns
mdinevipemn
imnn hol⸗
g minſo
ACnrilarörein
Ccechcn
Sſeidnet
Octdif⸗
ücſehenin
oincrons
rübe N
nich enuiit
Pmniniybenn
miunir
vonlsihnin i,
loanglipunc.
nincoennt
Neünesſaii

☛ =

mirdinmtt

õ
s dſep
õ
riurii
Cigerie
Caß ishü

inhabitet:⁊ aliud lux quã inhabitat:ſed
potius illã lucẽ eſſentiã dei ſciat:in qᷓ vni
uerſa bona ſimł locata ſciat. Hec eſt lux
q̃ angelos vl aĩas ĩ celis ſua viſione ſati
at. hec eſt q mũdicoꝛdes ꝑ ↄtemplatõeʒ
illuminat.hec eſt q̃ ſolis lucernã ĩ mũdo
cõmoꝛantibo vt cãdele lumẽ ĩ carcere po
ſitis pᷣſtitit:q̃ de tenebꝛis ad lucẽ:ð moꝛ/⸗
te ad vitã:ð exilio ad patriã remeare poſ
ſint. Ergo ĩ oꝛõne taliter mẽs nr̃a deum
meditet᷑:taliter intẽtio nr̃a imaginẽ eius

ↄtẽplet᷑.ſ.talẽ lucẽ q̃ ſic ſuꝑ ſolẽ vt ſol ſu/

per candelã reſplẽdeat:ĩmo talẽ q̃ ſic ſuꝑ
inumera angeloꝝ ⁊ aĩaꝝ milia p ſole cen
ties ſplẽdida:vt ſol ſuꝑ ſidera refulgeat.
Jõ multũ quippe a veritate aberrat:qͥ
talẽ dei imaginẽ anñ oculos coꝛdis ĩ oꝛa⸗
tione vᷣſat. Hec pᷣſens viſio dei facie ad
facieʒ: regnũ celoꝝ vocat᷑:qꝛ extra h̊ coꝛ⸗
poꝛeũ celũ:imo extra omnẽ locũ:angeli
⁊ iuſti:qͥ celi nominant᷑:hac viſione fruũ
tur. Idcirco etiã q́;uis deꝰ in oĩb crea/
turis eſſentialiter manere credat᷑ ꝓpꝛie ĩ
celis vł in iuſtis habitare pᷣdicat᷑:qꝛ ipſi
inhabitationẽ eiꝰ fruẽdo ſentiũt:⁊ eum
oĩbo reb ineſſe gaudẽtes ↄſpiciũt:quẽ ſi
bi minime adeſſe cognoſcũt qͥ terrena di
ligũt. Sicut em̃ vidẽs ⁊ cecꝰ ĩ ſole ſtan/
tes:vidẽs claritate ſolis vidẽdo fruit᷑:ce
cus lumie eiꝰ pꝛiuat᷑:⁊ q;uis pᷣſentia ſo/
lis vtriq; eque adſit:tũ eiꝰ pᷣſentiã nõ eq̃
liter vterq; ſentit:ſic deꝰ hos tm̃ inhabi
tare dicit᷑:qui eiꝰ pᷣſentia facie ad faciẽ vi
dendo:vt angeli.aut ꝑ cõtemplatõeʒ:vt
iuſti ĩ hac vita fruunt᷑. In his aũt nõ eſ⸗
ſe dicit᷑:qͥ eiꝰ viſione pꝛiuãt᷑. Uñ ⁊ intra
nos regnũ celoꝝ eſſe pᷣdicat᷑.qꝛ viſio dei
om̃ipotẽtis:q̃ regnũ celoꝝ.i.iuſtoꝝ no/⸗
minat᷑:in angeł ⁊ iuſtis cõtemplat᷑. Hec
etiã vita eterna appellat᷑.qꝛ beati pᷣſentia
indeficiẽtis vite:plene ꝑfruunt᷑:⁊ nunq;
nec moꝛti nec vllis doloꝛibo miĩſtris moꝛ
tis ſubiacere ꝑmittunt᷑.id h̊ nãq; crea⸗
ti ſunt:vt eternalr vinãt:⁊ eternã vitam
eterne aſpiciãt. Hec quoq; celeſt ciuitaſ
nuũcupat᷑:qꝛ vnanimitas illoꝝ ciuiuʒ ad
videndũ regẽ gloꝛie ĩ decoꝛe ſuo ↄgrega
tur. Hec nihilominꝰ ihrm cognomina
tur:qꝛ viſiõe ſemꝑ manẽtis pacis ſatiat᷑.

Hoec paradiſus vocitat᷑iqꝛ omnimoda

XCV.

oĩm delitiaꝝ abundãtia iocundat᷑. Hec

quoq; ſuꝑna patria noĩat᷑:qꝛ om̃es iuſti
hãc viſionẽ:vtputa filij dei hereditareñ
dubitant᷑. Cũ &̊ ſãctos in oꝛõne inuoca/
tis:ſic oꝑtet ð eis cogitare ↄſtitutꝭ ĩ glo
ria eterne claritad.ſ.ſplẽdidiſſima lumia
longe pᷣ ſolis fulgoꝛe lucẽtia:q̃ oĩa bona
pleniter ĩ dei viſione habeãt ⁊ cũctis ſe
inuocãtib potẽter ſubueniãt. Fratres.
Sol eternꝰ ad quẽ vidẽdũ nos tua dul/⸗
cis oro ꝑduxit:⁊ cuiꝰ ſerena lux ĩ coꝛdi/
bus nris ꝑ tua vᷣba illuxit.ipᷣe te ð tene/
bꝛis exẽptũ ĩ lucis regione ↄſtituat:⁊ in
ter luces q̃s pᷣdicas te lucentẽ luce ſue vi
ſionis ꝑenniter frui tribnat. Ogf. Si
qͥd ꝑ me ꝓbabile ꝓfert᷑:nolo vt inde mi/
hi ſʒ deo cuiꝰ donũ eſt gra referat᷑.qͥ ſepe
p abiectos ſeruos ad hereditatẽ ſue viſi
onis filios ſuos ↄuocat:⁊ ꝑ hoſtes ð exi
lio ad patriã iter ſalutis amicis pᷣnotat.
Et bene noſtis aliquẽ defoꝛmẽ foꝛmoſo
ſpeculũ.ĩmo cecũ vidẽtibo lumẽ tenuiſſe
ac claudũ ſanis greſſu viã oſtẽdiſſe. Fra
tres. Nos quoq; ꝓpter ea q̃ audiuimus
penni deo grates referimus:cuiꝰ viſio ꝑ
te nobis innotuit:⁊ qͥ talem theſauꝝ car
nalibo abſcõditũ ꝑ tenobis penlit end
qꝛ pond carnis aĩiaʒ aguat:ecce iteruʒ
carnalis cogitatio mentẽ diuina cõtem/
plantẽ pulſat. Cũ em ſuꝑiꝰ rõ vnũ deuʒ
veriſſime eſſe demõſtrauerit:⁊ ipᷣm ſolũ
cuncta ex nihilo feciſſe ꝓpbauerit:quũo q̃ſi
tres deos adoꝛare docemur:dũ patrẽ ꝑ
fectũ deũ:filiũ ꝑfectũ deũ:ſpũmſanctuʒ
pfectũ deũ ↄfiteri monemur: Dũ em̃ ſb/
diſtincte tres ꝑſone diſtinguunt᷑:qͥd alið
qᷓ; tres dij a nobis intelligũt᷑. Pgtr. In
ipᷣa veritate ſe demõſtrante ⁊ ratione p/
bante citiꝰ videbitis neceſſariã ĩ vna eſ/
ſentia pſonaꝝ trinitatẽ:itẽ per om̃ia ne/
ceſſariã in trib ꝑſonis indiuidue ſubſtã
tie vnitatẽ. Cũ iam ſuperiꝰ enigmatice
de deo loq̃rer:qꝛ nõ poterã ꝓpꝛie:qͥd di/
xi eſſentiã dei eſſe? Fratreſ. Lucẽ. Pgẽ
De luce qͥd gignit᷑. YFratres. Splendoꝛ
Hgf. Quid in luce⁊ ſplẽdoꝛe ſimul ↄſi
derat᷑: Fratres. Caloꝛ. gr. Nũ ĩ ſub/
ſtantia lucis ſplẽdoꝛis:⁊ caloꝛis inuenit
diuerſitas. Trẽs. Nõ:ſʒ idẽtitas. Ogr̃
Num in vocabulis vł officijs pᷣdicatur
P

—
.

idẽtitas. YFrẽs. Minime:ſʒ diuerſitas.
MHaã lucis vocabulũ ipᷣaʒ ſubſtãtiã:ſplen
doꝛi vocabulũ lucis graʒ:caloꝛiſ voca
bulũ videt᷑ exmere luc efficaciã. Ogr
Igit᷑ patet tria vocabula diuerſa vnã cõ
ſtare indiuiduã eſſentiaʒ. YFres. Per oia
patet. Ogr. Gummũ ſpũm patrẽ lucẽ
appellari habes i apło. Deꝰ lux eſt:⁊ in
eo tenebꝛe nõ ſũt vlle.hũmũ quoq; ſpi
ritũ filiũ ſplendoꝛẽ appellari:habetis in
alio. Qui ẽ ſplẽdoꝛ ſubſtãtie eiꝰ. Sũmũ
nihilominꝰ ſpũmſanctũ caloꝛẽ nũcupa/
ri apud movſen. De noſter ignis eſt.Qũ
itaq; lux ſplendoꝛ caloꝛ ſit vna natura ⁊
indiuidua ſubſtãtia:vocabula vo diuer
ſa:oſtat ꝓfecto pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſcti vna⸗
naturã indiuiduãq; eſſentiã eſſe du ĩ eo
qð ſignificat qͥd ſit:ſubſtãtialit᷑ ſpũs no/
minat᷑.⁊ itẽ in ꝑpſonis diuerſitatẽ neceſſa
ria:dũ pf̃ gignẽs:filiꝰ naſcẽs:ſpũſſctũs
ab vtroq; pcedẽs pᷣdicat᷑. Frẽs. Plane

trinitatẽ ĩ ꝑſonis ꝑſpicue videmꝰ:⁊ ne/

ceſſariã ĩ ſubſtãtia vnitatẽ euidẽter tene/
mꝰ. Ogr. Ideo vigilantiſſime hec duo
nNoia.ſ.ſubſtãtia ⁊ ꝑſona diuĩe eſſẽtie coa

ptant᷑:qꝛ ſemꝑ ſubſtãtia ð indiuiduis in

płalitate ↄſiſtẽtib:pſona aũt de indiui/
dua rõnali natura pᷣdicat᷑:cuʒ nos ſolea/
mus pſonis płalitatẽ:ſubſtãtie aũt deſi/
gnare eſſentie vnitatẽ. Frẽs. Qua ſiłitu
dine vocat᷑ eterna lux prf:· Ogr.Oꝛ ex ſe
plem genuit ealẽ. Frẽs Mone ſibi magꝭ
mr̃is nomen ↄuenire videret᷑:. Ogf. In
pf̃e eſt ſemꝑ pᷣncipalis cauſa ꝓlis:⁊ ideo
a pncipali ſexu debuit iure h̊ noĩe appel
lari. Frẽs Qua ſilitudine dicit᷑ gignẽs:
Pgf.Certũ eſt ꝙ mẽs gignit cogitatõ
nẽ:cũ aũt mens ſeipᷣaʒ cogitat:q̃ſi aliã ſi
bi ſileʒ generat. Bic ſumm? deꝰ: cũ ſeip
ſũ talẽ q̃lis eſt cogitauit:pculdubio ſiłeʒ
ſibi ꝑ omia imaginẽ generauit.Et ſicut
gignẽs iure pater vocat᷑:ita rectiſſime ge
nitꝰ filiꝰ noĩat᷑. YFrẽs.Si deꝰ filiũ genu
it:videt᷑ aliqñ fuiſſe filiũ nõ habuit:et
B; nomẽ ex accidẽti poſſederit. Oð ſi hoc

ita ẽ fuꝑioꝛ platio labefactat᷑:q̃ deo nihil

accidẽtale:ſʒ totũ eſſentiale pᷣdicabatur.
MPgf . Jã docuit rõ:dei eſſentiã eſſe eter
nã vitã. initij ⁊ finis neſciã.qꝙ ſi hſingu
laris vᷣa vita abſq; initio ſemꝑ fuit:oↄſtat

——-

De cognitione vere vite

⁊ abſq; initio ſemꝑ ſe vinere intellexit
, ſi ſe viuere nõ intellexit:ſapiens non

fuit:qð eſt nephaſð deo dicere. O, ſiali

qñ ſapietiã aliũde accepit q̃ pꝛiꝰ caruit:

tũc id a q̊ tm bonũ accepit deo meliꝰ exti

tit:qð abſurdiſſimũ eſt. Sʒ ſi ſempiter/
na vita ſemꝑ ſe viuere intellexit.hec ĩtel
ligentie ſapiẽtia nõ aliũde ei accidit:ſed
ſemp ei coeſſentialis fuit:quãqᷓ; hãc ex ſe

vt ꝓlẽ ſuã ineffabiliter genu erit:igit᷑ pa/
ter nũq; ſine filio extitit. YFrẽs.Qua ſili

tudine ſplẽdoꝛ eterne lu filiꝰ vocat᷑.nõ
filia?: Ogr̃.Quia ꝑ oĩa ſilitudo patris
ĩ eo expꝛimit᷑.vñ ⁊ ſilitudo eiꝰ dicit᷑. Ni/
hil em̃ in reb crea ad integrũ eiꝰ ſilitu⸗

inẽ fuat a q̃ naſcit᷑. Capilli nãq; a capi/

te nati ſũt capiti diſſiłes.poma ab arbo

ribo nata ſüt illis diſſilłia:lana diſſimilis

ouibo. Fetꝰ aĩaliũ vł ipſi filij hoĩm nõ ꝑ

oia ſiles qlitati genitoꝝ.Hic autẽ ꝑ oĩa
gignẽti eſt ſimillimꝰ:⁊ iõ veriſſime nõ fi

lia ſʒ filiꝰ vocat᷑. Fẽs.Qua aũt habitu

ine filiꝰ verbũ vocat᷑: gr. Triplicit

verbũ ĩtelligit. Uerbi gra.Cũ h̊ verbũ

hoõ: hõ ꝓfert oꝛe: aut cũ idẽ verbũ hõ abſ
q; motu ligueĩ coꝛde ſuo foꝛmat:aut cũ

res ipᷣa quã ſignat illud verbũ qlis ſit in
tellectu cogitat᷑. Hoc tercio modo deus
verbũ ſuũ genuit:cũ ſeipᷣm cogitãdo di/
xit.Et qꝛ totã mũdi foꝛmã eadẽ cogita/

tione creauit:iõ dicit᷑ ꝙ oĩa ĩ vᷣbo ſuo fe/
cerit. Uñ ⁊ ð creatõe mũdi legit᷑. Jpe di
xit ⁊ facta ſũt. Nihil em̃ aliud ẽ filiꝰ vel

verbũ dei q cogitatio vł ars vł ſapiẽtia

eiꝰ Nepe cũ nos aliquã rẽ cogitamꝰipᷣiꝰ

rei imaginẽ ĩ cogitatõe nr̃a foꝛmamꝰ:ſic

deꝰ cũ ſeipᷣm cogitauit:ſiłeʒ ſui ꝑ oĩa ima

ginẽ foꝛmauit:⁊ iõ ̊ verbũ imago vl ſili
tudo dicit᷑ dei:ſʒ nihil aliud niſi eadẽ eſ/
ſentia ghni⸗ Vnñ ⁊ ̊ verbũ dicit᷑ q̃ſi vᷣe

bonũ. Frẽs. Quare dicit᷑ om̃e qð ſactuʒ
E: in ipſo vita erat: Nũ lapides qͥ ſtolidi
ſũt ĩ vᷣbo dei viuũt: Dgr̃.Ois creatura

tripharie ſpſiſtere dicit᷑. In deo: in ſeipa

in nobis. In deo vita ĩmutabil. in ſeipa
ſubſtãtia cõmutabilł. in nobᷣ ſilitudo reꝝ
imaginabił. Uerbi gr̃a. Lapis ĩ ſeipſo

ẽ ſubſtãtia mutabil:qꝛ ĩ calcẽ cõmutabi

lis. In nr̃a cogitatõne ſilitudo lapidis.
In arte dei ſcientia interminabilis: vite

dumntlien
atüüdon in⸗
i nndaten
Stamneln
lineiu⸗
Soe
Glirnnd
munhlgiud
Ginueblia
linutablind⸗
ſCeperüch
ltuiſobſtini
ſteigſolicn
gorhiſſicti
Unionianati
ihtſhitciſib
Potutptiſen

Biilonpten

ſh ſoit
ſeriütocouet
Pontitepotea
Nawesd
ſechgcädo
wenca
mes ved
cecog
ſolrtär
cop voea
llyouce
pſiil
lclemn
ſeyo recu
ſſlirebi
ſoc ſeſblen⸗
tiamensamn
bpivedi
göiſigett
tigleſbſſtit.
ſoli wbi
hiuni ep?
lbuncop⸗
ginbül
leri⸗
iinin
n di
teligit.
Nigde⸗
Pohlckgt
dübrrin
narigin

ſte

Rrinerifcl
tdlntſhinen
deodeneli
pt
GtgeNonh
cSſſennin
vumnllatherit
lutea nic iu
weaumkigep⸗
Nofi wt

doin ſimcone

lmdocdick
Wingücdſin
Cplliniczgan
ſlespona br
fliriamdiline
liflnboinno
Nr. Munpoi

öwriſine nöf

Ouanäthrbin
DS Tincl
icia Tübim
Mrenonnis
iin agtind
Eenicig

nidieg fen

immrigins
ͦtagem h
E inſonmn fi
iftaſuncufn
Greiimcon .
auug ni Alin,
mammiri N
koßecd i
onie toldi
es ocrnn
denn ⸗
ginurh nnc⸗

durabibł. Cũ eĩ artifex domũ facere cogi
tat:iã domꝰ ĩ ipᷣa arte viuit:quã poſtmo

dũ man' edificat. Sʒ illa quã manꝰ eri/
git coꝛruet:illa vᷣo q̃ ĩ arte viuit ꝑymanet.
Nil qͥppe aliud ẽ ars q; aia:⁊ aĩa nil alið

q; ars eiꝰ:⁊ ars eiꝰ nihil aliud ẽ qᷓ ipᷣa vi

ta. Sic verbũ dei nihil aliud ẽ q;ᷓ arſ eiꝰ
⁊ ars nihil aliud ẽ q; ipa vita:⁊ ĩ hac cũ/⸗
cta ĩimutabilia ꝑmanebũt:q̃ in ſubſtãtia

ſui mutabilia deficiũt. Frẽs.Cũ euidẽſ

rõ idẽ verbũ cũ pr̃e ⁊ ſpũſãcto vnã ⁊ idi
uiduã ſubſtãtiã inexpugnabilit᷑ ꝓbaue/

rit:qũo ſolũ ĩcarnari potuit: Si eĩ a pa

tris ⁊ ſpũſſãcti eſſentia eſt ſeꝑatũ ⁊ ſingu
lariter hũanatũ:ↄſtat ꝓfecto ꝙ pr̃is ⁊ fi /
lij ⁊ ſpũſſctĩ ſubſtãtia nõ eſt indiuidua.ã
potuit pati ſepatõis diſcrimina. OgrF.
Siẽ ſempiterna virtꝰ diuinitatiſ ꝑ ea qꝗᷓ
facta ↄſpiciũt᷑ pᷣt ĩtelligi:ſic ̊pfũdũ mi/⸗
ſteriũ ⁊ occultũ ꝑ ea q̃ ĩ nob gerunt᷑ rõne
ꝑſcrutãte poterit ĩſpici. Notuʒ eſt em̃ ꝙ

hũana mẽs verbũ cõmunis locutõis ex

ſecogitãdo gignit:⁊ idẽ verbũ ĩ mẽte ⁊ ĩ
memoꝛia ſumbł vna eſſẽtia exiſtit.Cũ vo
mẽs verbũ ſuũ alijs inoteſcere cupit.cũ
eadẽ cogitatõe:q̃ nihil aliud ẽ q; verbuz
ſuũ:⁊ cũ memoꝛia diſponit ꝙ idẽ verbũ
coꝛpꝰ voò ĩduit.⁊ auribo audibile ⁊ coꝛ
dib audientiũ viſibile ꝓcedit:⁊ etiã lrfis
coꝛpꝰ ſuũ ligari ⁊ videri ꝑmittit:⁊ tñ in⸗/

uiſibile manẽs ð eſſentia mẽtis ⁊ memo

rie nõ recedit. Nõ & mẽs neq; memoꝛia:

ſz ſolũ verbũ ſingularit ſonuit ꝑ coꝛpuſ
vod ſeſibile:⁊ tñ inſepabilr mãſit ĩ eſſen

tia mẽtis ⁊ memoꝛie ĩuiſibile.Sic ſum

mꝰ pr̃ verbũ ſuũ ſeipᷣm cogitãdo genuit.
qð ĩ pr̃is ⁊ ſpũſſãcti eſſentia ſimł coeſſen
tiale ſpᷣſiſtit. Sʒ tñ nec pr nec ſpũſſctũs
ſʒ ſolũ verbũ qð ẽ pf̃is filiꝰ ſingulariter

hũanũ coꝛpꝰ iquit:ſe hoĩb ſenſibile ex/
hibuit:coꝛpꝰ ſũptũ ĩdigna pati ꝑmiſit:
ipʒʒ inſeꝑabilit᷑ ĩ eſſentia pꝛis:⁊ ſpũſſãcti

iuiſibile ⁊ ĩpaſſibile ꝑmãſit. Frẽs.Oua

aũt ſiłitudie amoꝛ dei ſpũſ noĩat᷑: Hgr
Dei eſſentiã dixi eſſe vitã:vᷣa aũt vita ſe

viuere ĩtelligit:⁊ ſi ſe vitã ĩtelligit:ſe vti
q; diligit.Dei aũt viuere ĩtelligere dili/
gere nihil eſt aliud qᷓ; exiſtere. Dilectio g̊
dei ẽ vita:⁊ vita ẽ ſpũs.Et qꝛ deꝰ ꝑ dile/

ctionẽ cũctis eſſe vł viuere tribuit.idcir

erxcitãt hũanu itelle ectũ.
gʒò ad meattinet h̊ ĩ me egerũt cũ ſcribe/

co ſpũs nũcupat᷑ Jõ aũt ſanctꝰaddit᷑:qꝛ

cũcta ꝑ eũ ſctificant᷑. Yres. Oualit pbat᷑

hic ſpũs a pr̃e ⁊ filio ꝓcedere:? gr. Ni
hil alið ſpũſſctũs q; amoꝛ dei intelligit᷑:
vñ ⁊ de charitaſ dicit᷑. Cõſtat aũt qꝛ pr

filiũ vt ſeipᷣm diligit.⁊ itẽ filiꝰ patrẽ tãq;

ſeipᷣm diligit. Uita nãq; diligit ſe ſaꝑe:⁊
iteꝝ ſapia diligit ſe viuere. Uite aũt ⁊ ſa
piẽtie ꝓbata ẽ vna eſſetia eſſe. Igit᷑ dile/
ctio vl amoꝛ vl charitas:qð ẽ ſpũſſctũs
Iſpᷣſtãtia pr̃is ⁊ filij coeſſential exiſtit.et
iõ ab vtroq; eq̃lit᷑ pcedit. Fẽs.Si ſpũſ
ſanctꝰ pr̃i ⁊ filio coeſſentialiſ exiſtit:qũo
ab ĩdiuidua ſubſtãtia ſeꝑari potuit:cũ ĩi
ſpecie colũbe ſuꝑ dñm:vł ĩ foꝛma ignis
ſuꝑ apłos apꝑuit: Ogr̃. Sãctiſpũs ſbᷣ
ſtãtia nõ ĩ colũbã vł ignẽ eſt trãſmutata
ſiẽ nec vᷣbi in carnẽ eſt trãſformata.ſʒ ſpi

rituſſanctꝰ colũbe coꝛpꝰ ↄdidit.

¶Erx libꝛo retractationũ diui auguſtini

Onfeſſionuʒ
meaꝝ libꝛi tredeciz ⁊ ð ma
lis ⁊ ð bonis meis deũ lau /
dãt iuſtũ ⁊ bonũ:atqʒ in eũ
litellectũ ⁊ affectũ. Interĩ

rent᷑:⁊ agũt cũ legunt᷑.Quid ð ilł alij ſen

tiãt ipᷣi viderĩt.mult tñ frib multũ pla-

cuiſſe ⁊ placere ſcio.A pᷣmo vſq; ad deci
mũ ð me ſcripti ſũt. In tribo ceterꝭ ð ſcri
ptur ſctis:ab eo qð ſcriptũ eſt. In pnci
pio fecit deꝰ celũ ⁊ terrã:vſq; ad ſabbati
requiẽ. In qrto libꝛo cũ de amici moꝛte
animi mei mifiã ↄfiterer dicẽs ꝙ aĩa nrfa
vna qdðᷣãmodo ſacta fuerat ex duab:⁊ iõ
inquã foꝛte moꝛi metuebaʒ:ne totus ille
moꝛeret᷑ quẽ młtũ amauerã Oue mihi q̃ᷓ
ſi declamatio leuis q; quis ↄfeſſio videt
q;uis vtcũq; tꝑata ſit hec ĩeptia ĩ eo qd
additũ ẽ foꝛte.Et illud ĩ libꝛo terciodeci
mo ꝙ dixi firmamẽtũ factũ inter ſpirita
les aquas ſupioꝛes ⁊ coꝛꝑales ĩferioꝛes
nõ ſatis ↄſiderate dictũ eſt. Res aũt ĩ ab

ſcõgito eſt valde.

¶Aurelij Auguſtini deuotiſſimꝰ ↄfeſſi
onü liber pꝛim incibbit.

(Conf eſlionũ

— —

lgnus es do

gna virtꝰ tua:⁊ ſapiẽtie tue

nõ eſt numer. Et laudare te vult hõ ali

q̊ poꝛtõ creature tue.⁊ hõ circũferẽſ moꝛ

talitatẽ ſuã:circũferens teſtimoniũ pẽti
ſui.⁊ teſtimoniũ qꝛ ſuperbis reſiſtis:⁊ tñ
laudare te vult hõ aliq̃ poꝛtio creature

tue.Cu eĩ excitas vt laudare te delectet

qꝛ feciſti nos ad te:⁊ inquietũ eſt coꝛ no/
ſtꝝ donec reqͥ eſcat ĩ te.Da mihi de ſcire
⁊ itelligere vtꝝ ſit pꝛiꝰ iuocare te an lau/
dare te:⁊ ſcire te pꝛius ſit an inuocarete.
DSʒ qs te ĩuocat neſciẽs te.Aliud em̃ ꝓ

glio pᷣt iuocare neſciẽs te.An potiꝰ inuo

caris vt ſciar: Qũo aũt iuocabũt ĩ quẽ
ñ crediderũt: Aut qũo credẽt ſine pᷣdicã
te.Et laudabũt dñm qͥ reqͥrunt eũ: Oue
rẽtes em̃ inueniẽt eũ:⁊ inueniẽtes lauda
bũt eũ. Querã te dñe inuocãs te:⁊ ĩuocẽ
te credẽs ĩ te:pᷣdicatꝰ es em̃ nobiſ. Inuo
cat te deꝰ fides mea quã dediſti mihi:q̃m
inſpiraſti mihi ꝑ hũanitatẽ filij tui ꝑ mi
niſteriũ pᷣdicatoꝛis tui.Et qũo ĩuocabo

deũ meũ:deũ ⁊ dñm meuz? Om̃ vtiq; in
meipᷣm eũ vocabo cũ ĩuocabo eũ: Et qͥſ
locꝰ eſt ĩ me q̊ veniat ĩ me deꝰ meꝰ.q̃̊ deꝰ

veniat ĩ me. de? q fecit celũ ⁊ terrã. Itane
dñie de? me eſt quicq; ĩ me qð capiat te:

An vdo celũ ⁊ terra q̃ feciſti ⁊ ĩ qͥba me feci

ſti capiũt te?: An qꝛ ſine te non eſſet qͥcqͥd
eſt. fit vt qcqͥd eſt capiat te.Om̃ itaq; et
ego ſũ:qͥd peto vt venias ĩ me:qͥ nõ eſſeʒ
nilſi eſſes ĩ me. Nõ em̃ ego iã ĩ infer ⁊ tñ
etiã ibi es. Hã ⁊ ſi deſcẽdero ĩ infernum
ages. Hõ & eſſem deꝰ meus:qͥ nõ omino

elſſem:niſieſſes ĩ me.An poti nõ eſſeʒ ni
ſi eſſem ĩ te:ex q̃ ola:pꝑ quẽ oĩa:in q̃ omia

Etiã ſic dñe etiã ſic. Quo te iuoco:cũ in

te ſim: Aut vñ venias ĩ me:?Quo em̃ re/

cedã extra celũ ⁊ terrã vt inde ĩ me veni/

at de? meꝰ:qͥ dixit.celũ ⁊ terrã ego ĩpleo.

Sagit 8ne te celuʒ ⁊ terra:qm̃ tu ĩples
eg: 1
̃ refudes qcqd ĩpleto celo ⁊ terra reſtat
ex te. An nõ op/ habes vt a quoq; ↄtine
gris à 2tines oĩa:qm q̃ ĩipleſ:otinẽdo im
ples: Nõ em̃ vaſa q̃ te plena ſũt:ſtabileʒ

te faciũt:qꝛ ⁊ ſi frangant᷑ nõ effunderis.

mine ⁊ laudabiliſ valde:ma

n ĩples ⁊ fſtat qm̃ nõ te capiũt:Et

Et cũ effunder ſuꝑ nos.nõ tu iaces ſed

erig nos:nec tu diſpgeris:ſʒ colligꝭ nos
SDz qᷣ iples oĩa.te toto ĩples oĩa.An qꝛ
nõ poſſũt te totũ caꝑe oĩa.partẽ tui capi
unt:⁊ eandẽ partẽ ſumł omia capiũt:t᷑in

ſingulas ſingula:maioꝛes maioꝛa:⁊ mi/
noꝛes minoꝛa capiũt Ergo eſt aliq̃ pars
tua maioꝛ:aliq̃ᷓ mino:: IUn vbiq; totꝰ es

⁊ res nlła te totũ capit: Quid es ò deus
meꝰ: Quid rogo niſi dñs de: Quis em̃
dus pᷣter dñũm: aut qͥs de pᷣter deũ nrjm?

Sũme optime potẽtiſſime om̃ipotẽtiſ/
ſime mificoꝛdiſſime ⁊ iuſtiſſime ſecretiſ/

ſime ⁊ pᷣſentiſſime pulcerrime ⁊ foꝛtiſſi/
me:ſtabil ⁊ incõpꝛehẽſibilis:ĩmutabilii
mutãs oĩa:nũq; nouꝰ:nũqᷓ; vetꝰ:inouãs
oia:⁊ ĩ vetuſtatẽ ꝑducẽs ſuꝑbos ⁊ neſci/
unt. Bemp agẽs:ſemꝑ quietꝰ:colligenſ

⁊ nõ egẽs:poꝛtãs ⁊ implẽs ⁊ ꝓtegẽs:cre

Ans ⁊ nutriẽs ⁊ ꝑficiẽs:querẽs cuʒz nihil

deſit tibi:amas nec eſtuas.ʒelas ⁊ ſecurꝰ

cs.: penitet te ⁊ nõ doles:iraſceris ⁊ tran⸗

qllus es:oꝑa mutas nec mutas ↄſiliũ:re
cipis qð iuenis ⁊ nunq; amiſiſti. Nunqᷓ;

inops ⁊ gaudes lucris. Nuũq; auarus et
vſuras exigis. Superogat tibi vt debe
gs:⁊ qs habʒ qcq; nõ tuũ. Reddis debi

ta nulli debẽs.donas debita nihil ꝑdẽs
Et qͥd dicimꝰdeꝰmeꝰ:vita mea:dulcedo

mea ſãacta. aut qͥd dicit aliqs:cũ de te di/

cit: Et ve tacẽtibo de te:qm loq̃ces muti
ſunt. QOuis mihi dabit acquieſcere ĩ te?
OQuis mihi dabit vt venias ĩ coꝛ meũ:⁊

inebꝛies illud:vt obliuiſcar mala mea:?⁊

vnũ bonũ meũ amplecter te. Ouid mihi
es: Miſerere vt loqr. Quid tibi ſũ ipſe:
vt amari te iubeas a me:⁊ niſi faciã ira/

ſcaris mihi ⁊ mineris ingẽtes miſerias.

Parua ne ipſa eſt mifia:ſi nõ amẽ te? Ei

mihi. Dic mihi ꝑ miſeratõnes tuas dñe
deuſ me qͥd ſis mihi.Dic aĩe mee:ſalus
tua ego ſum. Sic dic vt audiã.Ecce au

res coꝛdis mei ante te.Dñe aperi eas:et

dic aĩe mee:ſalus tua ego ſum. Curram
poſt vocẽ hanc:⁊ appᷣhendã te. Noli ab/
ſconderea me faciẽ tuã. Moꝛiar:ne mo/
riar:vt eã videã. Anguſta eſt domus aĩe
mee:q̃ venias ad eã: dilatet᷑ abs te.Rui/
noſa eſt refice eã. Habet ꝗᷓ offendãt ocu/
los tuos: fateoꝛ ⁊ ſcio. Sʒ qs mũdabit

eAnaii
ocoutiomen
geefonn
Dienſos

ſi nedctni

igintiuct
nuiimi
önnenitit
lin ltott.
ſcodeedſe
coaoudn
6eGine
Cnlatnaett
Cuietiſe
ſeches mei
diedenden
litidicone
tin nort
nneplolgtoe⸗
niaparinbe
ſneitipat
Gricce
naner
Pchinſe
tüinfanr
Nſcagf
mmihidet
monnib
m On
alhi
lobonim
nt Erte
noſtlus n
poſtnociͤd
Irbnisind
1acheſcere
ſonescam
ſirapi⸗
ceño
ſioſiſerie
ſumnenpo 1
ſtibieſe
hiſftgreß
elee i
lai
Rihn
Nalpance
ſe⸗
Rpätlen L
loſliigs
aſ

dedngnii

nctes uneſ
ncim
Mr ſtiege
ir legen
ldieriluf,

Netuilimioretl⸗
Mumutfonſſt
dtäſbisinundll
Genü winoris
Mis ſnoboothen
uic liget
leot ogtz
l
us zelgtſeand
ginlens
enunns Kr
Sm Pon
S:c mwene
Wwokttbin
bmi Neddsn
Abianhhl
Gennezclln
urieN
raiiz
mut ine
musloenel
Crwaanen
Grn Oüdnc
chſige
—
nettiträl
—K/ nſat
ð
minm an NMe
Deimels
andüaen
diemitben
Urran

eh,

Hrunne e⸗

5
1

CEFo.

eã: Aut cui alteri pꝛeter te clamabo: Ab
occultis meis mũda me dñe:⁊ ab alieniſ
parce fuo tuo.Credo ꝓpt qð ⁊ loquoꝛ.
Dñe tu ſcis Nõne tibi ꝓlocutꝰ ſũ aduer
ſũ me delicta mea deꝰ meꝰ:⁊ tu dimiſiſti

ipietatẽ coꝛdis meis. HNõ iudicio ↄtẽdo

tecũ qͥ veritas es:⁊ ego nolo fallere me/
ipᷣm:ne mẽtiat᷑ iniqtas mea ſibi. Nõ ̊ iu
dicio ↄtẽdo tecũ:qꝛ ſi initates obſerua

ueris dñe: dñe qs ſuſtinebit: Sʒ tñ ſine
me loqͥ apud mificordiã tuã:me terrã et

cinerẽ. Bine me tñũ loqᷣ:qm̃ ecce miſeri/
coꝛdia tua eſt.nõ hõ irriſoꝛ meꝰ cui loq̊ꝛ

Et tu foꝛtaſſe irrides me:ſʒ ↄuerſus mi/

ſereberis mei.Quid em̃ ẽ ꝙꝙ volo dicere
dñe deꝰmeꝰ:niſi qꝛ neſciovñ venerĩ huc
T iſtã dico moꝛtalẽ vitã:moꝛtalẽ dicã vi/
tã:an moꝛtẽ vitalẽ:neſcio: Et ſuſceper̃t
me ↄſolatões miſerationũ tuaꝝ:ſic audi
ui a parẽtibo carniſ mee:ex q̃ ⁊ in q̃ ſoꝛma
ſti me ĩ tẽpoꝛe. s em̃ ego memini.Ex/
ceperũt q̊ meↄſolatões lactiſ hũani.Nꝰ
mater mea vl nutriceſ mee ſibi vbera im
plebãt:ſʒ tu mihi dñe dabas ꝑ eaſ alimẽ
tũ infantie ſᷣm inſtitutõeʒ tuã:⁊ diuitiaſ
vſq; ad fundũ reꝝ diſpoſitas. Tu etiam
mihi dabas nolle ampliꝰ qᷓ; dabas:⁊ nu
trientibo me velle mihi dare qð illis da/
bas.Dare em̃ mihi ꝑ oꝛdinatũ affectuʒ
volebãt q̃ ex te abũdabãt. Nã bonũ erat
eis bonũ meũ ex eiſ:qð ex eis nõ:ſp ꝑ eaſ
erat.Ex te qppe bona oĩa deuſ:⁊ ex deo
meo ſalus mihi vniuerſa.Oð aĩaduerti
poſtmodũ clamãte te mihi per hec ipᷣa q̃
tribuis intꝰ ⁊ foꝛis. Nã tũc ſugere noꝛã.
⁊ acqͥ eſcere delectatõibo. Fereaũt offen

ſiones carnis mee nihil ampliꝰ. Poſt h“

ridere cepi doꝛmiẽs pᷣmo:deinde vigilãſ
Hoc em̃ ð me mihi indicatũ eſt:⁊ credi/
di:qm̃ ſic videmꝰ ⁊ alios infantes Nam
iſta mea nõ memini. Et ecce paulatiʒ ſen

tiebã vbi eſſem:⁊ volũtates meas vole/

bã oñdere eis ꝑ q̊s implerent᷑:⁊ ñ poterã
qꝛ intꝰ ille erãt:foꝛis aũt illi:nec vllo ſuo
ſenſu valebãt introireĩ aĩaʒ meaʒ. Itaq;
iactabã mẽbꝛa ⁊ voceſ.ſigna ſilia volũta
tibo meiſ:pauca q̃ poterã q̃lia poterã Nõ
eĩ erãt vᷣiſilia Et cũ mihi ñ obtẽperabat᷑
vłnõ ĩtellecto:vł ne obeſſet:indignabar
nõ ſubditis ſʒ maioꝛib.⁊ liberis nõ fᷣui

XcVII.

entib:⁊ me ð illis flẽdo vindicabã.Ta/
les eſſe ĩſantes didici q̊s diſcere potui:⁊
me talẽ fuiſſe magis mihi ipᷣi idicaner̃t
nõ ſciẽtes:qᷓ; ſciẽtes nutritoꝛes mei.Et
ecce infantia mea olim moꝛtua eſt ⁊ ego
viuo Tu aũt dñe qͥ ⁊ ſemꝑ viuis:⁊ nihil
moꝛit᷑ i te:qm̃ aũ pᷣmoꝛdia ſeculoꝝ ⁊ añ
om̃e qð vł añ dici pᷣt:tu es ⁊ deꝰ es dñs
q; oĩm q̃ creaſtu⁊ apud te reꝝ oĩm inſta/
biliũ ſtãt cauſe:⁊ reꝝ oĩm mutabiliũ im/
mutabiles manẽt oꝛigines:⁊ oĩm irratõ
nabiliũ ⁊ tꝑaliũ ſempiterne viuũt rõnes

Dic mihi ſupplici tuo deꝰ:⁊ miſericoꝛs

miſero tuo.dic mihi vtrũ alicui iã etati

mee moꝛtue ſucceſſerit infantia mea:an
illa eſt quã egi intra viſcera matris mee?
MHã ⁊ ð illa mihi nõ nihil indicatũ eſt:et
pᷣgnantes ipᷣe vidi femias.Quid etiã añ
hãc dulcedo mea de? meꝰ:fui ne alicubi
aut aliqͥs. Hã qͥs mihi dicat iſta nõ ha/

beo:nec pater nec mater potuerũt:n?ali
oꝛũ exꝑimentũ:nec memoꝛia mea.An ir
rideſ me iſta qᷓrentẽ:teq; ð H̊ qð noui lau
dari a me iubes:⁊ ↄfiteri me tibi?: Confi
teoꝛ tibi dñe celi ⁊ terre laudẽ dicẽs tibi
de pꝛimoꝛdijs ⁊ infantia mea q̃ nõ memi

ni:⁊ dediſti ea homini ex alijs ð ſeↄijce/

re:⁊ auctoꝛitatibo mulierculaꝝ młta ð ſe
credere. Eram em̃ ⁊ viuebã etiã tũc:⁊ ſi/
gna quib ſenſa mea nota alijs facerẽ:iã
fine infantie q̃rebã. Uñ h̊ tale aĩal:niſi
abs te dñe: An qſq; ſe faciẽdi erit artifex
aut vlla vena trahit᷑ aliũde:q̃ eſſe ⁊ viue/⸗
re currat ĩ nos:pᷣterq; qðᷣ tn fac nos dñe
cui eſſe ⁊ viuere nõ aliud atq; aliud eſt:

Pne eſſe atq; ſũme viuere idipᷣm es.

ſimus em̃ es ⁊ nõ mutaris:nec pagit
Ite hodiernꝰ dies:⁊ tñ in te ꝑagit᷑:.qꝛ ĩ te
ſũt ⁊ iſta oĩa. Nõ em̃ haberẽt vias trãſe/⸗
undi:niſi ↄtineres ea.Et qm̃ anni tui ñ
deficiẽt:anni tui hodiernus dies.Etq;
mlti iã dies nr̃i ⁊ patꝝ noſtroꝝ ꝑ hodieꝛ
nũ tuũ trãſierũt:⁊ ex illo acceperũt mo/
dos:⁊ vtcũq; extiterũt ⁊ trãſibũt adhuc
alij ⁊ accipiẽt ⁊ vtcũq; exiſtẽt.Tu auteʒ
idẽ ipᷣe es:⁊ oĩa craſtina atq; vltra oĩaq;
heſterna ⁊ retro:hodie ſacies hodie feci/
ſti. Quid ad me ſi qͥs nõ ĩtelligat:HGau/⸗
deat ⁊ ipe dicẽs.Quid eſt hoc? Gaudeat
etiã ſic:⁊ amet nõ ĩueniẽdo ĩuenire vore;
3

*

q; inueniẽdo nõ inuenire te Exaudi deꝰ

Ue peccatis hoĩm.Et homo dicit hec

⁊ miſereris eiꝰ quoniã tu feciſti eũ.⁊ pec/

catũ nõ feciſti in eo Quis mecũ cõmemo
rat peccatũ infantie mee. Quoniã nemo
mundꝰa peccato coꝛã te:nec infans:cuiꝰ
eſt vniꝰ diei vita ſuꝑ terrã.Ouis mecuz

cõmemoꝛat:In quilibet tantilluſ nunc
paruulꝰ:in quo video qð nõ memini de
me: Quid ergo tunc peccaba: Fin quia

vberi inhiabã ploꝛãs. Nã ſi nũc faciaʒ:

nõ quidẽ vberibo:ſʒ eſce cõgruenti ãnis

meis ita inhians:derideboꝛ atq; rep̃hen

gar iuſtiſſime.Tũc ergo repᷣpendẽda fa

ciebam:ſed qꝛ rephendentẽ intelligere ñn
poterã:nec mos repᷣhendi me nec ratio ſi

nebat. Hã extirpamꝰ ⁊ eijcimus iſta cre

ſcentes. Hec vidi queq; ſcientẽ:cũ aliqd
purgat:bona pijcere. An/p tẽpoꝛe etia il

la bona erãt flendo petere etiã qð noxie

daret᷑:indignari acriter nõ ſubiectis ho
miniby liberis ⁊ maioꝛibo:hiſq; a quibuſ

genit? eſt:multiſqʒ pᷣterea pꝛudẽtioꝛibo:
nõ ad nutũ volũtatis obtemperãtibo fe/⸗
riendo nocere niti quantũ pᷣt.qꝛ nõ obe/
dit᷑ imperijs quib pernicioſe obediret᷑.
Ita imbecilltas mẽbꝛoꝝ inſantiliũ inno
cens eſt:nõ animꝰ infantiũ. Uidi ego et
expertꝰ ſũ zelantẽ paruulũ:nõdũ loque/⸗
batur:⁊ intuebatr a llidꝰ amaro aſpectu
collactaneũ ſuũ.Quis hoc ignoꝛat:Ex
piare ſe dicunt iſta matres atq; nutrices:
neſcio quib remedijs Miſi vero ⁊ iſta in
nocẽtia eſt ĩ fonte lactis vbertim manãte
atq; abundãte opib egẽtiſſimũ.⁊ illo ad
huc vno alimẽto vitã ducente:conſoꝛtẽ
nõ pati.Sed blande tolerant᷑ hec:nõ qꝛ
nulla vel parua:ſi qꝛ etatis acceſſu peri/
tura ſũt.Oð licet pbes:tamẽ ferri equo
animo eadẽ ipſa nõ poſſũt:quãdo in ali/
quo annoſioꝛe depꝛehendunt᷑.Tu itaq;
diñe deꝰ meꝰ qui dediſti vitã ĩfanti ⁊ coꝛ

pus qð ita vt videmꝰ inſtruxiſti ſenſib:
cõpegiſti mẽbꝛiſ:figura decoꝛaſti:pꝛoqʒ

eiꝰ vniuerſitate atq; incolumitate om̃es
conatus animantis inſinuaſti. inbes me
laudare te in iſtis ⁊ conſiteri tibi ⁊ pſalle
re nomini tuo altiſſime:qꝛ deꝰes omipo
tens ⁊ bonꝰ:etiã ſi ſola iſta feciſſes q̃ ne/⸗
mo aliꝰ poteſt facere niſi tu vne a quo eſt

I.

omis modus ſoꝛmoſiſſime qui ſoꝛmas

oſmia ⁊ lege tua oꝛdinas omia. Hanc er

go etatẽ dñe qua me vixiſſe nõ memini:

de ꝗᷓ alijs credidi:⁊ quã me egiſſe ex alijs

infantibo cõieci:quãq; iſta multũ fida cõ
iectura ſit:piget me ãnumerare huic vi⸗/
te mee qua viuo ĩ hoc ſeculo.Quãtũ em̃

attinet ad obliuionis mee tenebꝛas:par
illi eſt qua vixi in matris vtero.Oð et ſi
in iniq tate cõceptus ſum:⁊ in peccatime

mater mea in vtero aluit:ybioꝛo te deuſ
me?:vbi domine ego ſeruꝰ tuus: vbi aut
quãdo innocẽs fui? SGʒ ecce omitto illð

tempꝰ.Et quid mihi iã cũ eo eſt:cui nul

la veſtigia recolo: Nõne ab infantia huc
pergẽs veni in puericiã:vel poti ipᷣa in
me venit ⁊ ſucceſſit infantie:nec diſceſſit
illa. Ouo em̃ abijt? Et tñ iã nõ erat. Hõ
em̃ erã infans qui nõ farer:ſed iã puer lo
quens erã:⁊ memini hoc:⁊ vndeloq di/
dicerã poſt aduerti. Hõ em docebat me
maioꝛes hoĩes pᷣbentes mihi verba cer/
to aliq̃ oꝛdine doctrine:ſicut paulopoſt
litteras:ſʒ egoipᷣe mẽte quã dediſti mihi
deꝰ meꝰ cũ gemitib ⁊ vocibo varijs ⁊ va
ris membꝛoꝝ motibo edere vellem fenſa
coꝛdis mei:vt volũtati pareret᷑.nec vale
rem q̃ volebã omia:nec qb volebã omi/
bus penſabã memoꝛia cũ ipᷣi appellabãt

rem aliquã: ⁊ cũ fm eã vocẽ coꝛpꝰ ad ali
quid mouebãt:videbã ⁊ tenebã hoc ab

eis vocari rẽ illã qð ſonabãt cũ eã vellet
oſtẽdere. Hoc aũt eos velle ex motu coꝛ

poꝛis aperiebat᷑ tanq; verbis naturalibo

omniũ gentiũ.que fiũt vultu ⁊ nutu ocu
loꝛũ.ceteroꝛũq; membꝛoꝝ actu:⁊ ſonitu

vocis indicante affectionẽ animi ĩ petẽ/
is habẽedis reijciendis fugiẽgiſue reb⸗
Ita verba in varijs ſentẽtijs locis ſuis

poſita ⁊ crebꝛo audita:quaꝝ reruz ſigna
eſſent paulatim colligebã:meaſq; iã vo/
luntates edomito in eis ſignis oꝛeꝑ hec
enunciabã. Bic cũ his inter quos eram
voluntatũ enunciandaꝝ ſigna cõmuni/
caui:⁊ vite humane ꝓcelloſam ſocietatẽ
altiꝰ ingreſſus ſũ:pendẽs ex parentũ au

toꝛitate nutuq; maioꝝ hoim.De deus
meus quas ibi miſerias expertus ſum ⁊

ludificationes:quãdo quidẽ mihi recte

viuere puero id ꝓponebat btemperare

orortys

4
4

caloon co
miniltfio
geinſcheoldre
ſnguitngt⸗
mlſenenneſie
libikunn
Etpnlabntene
Cnronnoſts
Cmnrnultie
latotterdi
Khenam⸗ e
tuſieppare
feſcorſobuen
gternrl
iornmenn
Trogdbinen⸗
ſbchumt
bioegd oͤen
W
Chnkue
nclhmeh
neimgni⸗
ctüäſtoli
o ſca ſit
Mhllho⸗
mpm.
fflgtumnn
bumamni
cabanurat
6 gut legen
iergebz:
nneyoi, .
Mhon 0 4

Rdicen⸗
fmniign

=S=ꝛs—

.

—

line GNiwem

nasoſn. Hr⸗
dyiciſenömeng
mecgiſeeri

ihunnläfte

inunonehnon
Neſeala iii
nsnaNper

umenN

1ſodree
ddurmnmtda
Gannoi
Predinntube
maün öni
menedlct
Etmüncen
urmtiipur
hoor nckiwol⸗
Poñ docbitne
vnihiredac
cſnn dwa
Ecrädedhint
oe
edorcente
maiinnul
Atoctand u
brdi lt
rcenonc
cbonumn
nnunmmneen
m Mdin
moſfgetirt
, ins lußi
nu niſ
ginel 4
gigiotehhe⸗

Zinnnocn

6cmoömutl/
uſondon .
elinnſcinſe
alenin
indedas

nanſint

monentibe:vt in hoc ſeculo floꝛeꝛẽ ⁊ ex⸗
cellerem linguoſis artibo ad honoꝛẽ ho⸗
minũ ⁊ falſas diuitias ſamulantibo In/
de in ſcholã dat ſum vt diſcerẽ litteras

in quibo quid vtilitatis eſſet ignoꝛabaʒ

miſer.⁊ tamẽ ſi ſegnis ĩ diſcẽdo eſſem va

pulabã.Laudabat᷑ em̃ hoc a maioꝛib.

Et multi ante nos vitã iſta agẽtes pᷣſtru
xerunt erũnoſas vias:ꝑ quas trãſire co
gebamur multiplicato laboꝛe ⁊ doloꝛe fi

lijs adam. Inuenimꝰ autẽ dñe homies

rogãtes te:⁊ oidicimꝰ ab eis:ſentiẽtes te
vt poteramꝰ eſſe aliquẽ magnũ qͥ poſſes
etiã nõ apparens ſenſib noſtris exaudi
re nos ⁊ ſubuenire nobis. Hã puer cepi
rogare te anxiliũ ⁊ refugiũ meũ:⁊ in tuã
iuocationẽ rumpebã nodos lingue mee
⁊ rogabã te paruꝰ nõ paruo affectu:neĩ
ſchola vapularẽ.Et cuʒ me nõ exaudie/
bas:qð nõ erat ad inſipientiã mihi:ride
bant᷑ a maioꝛib hominibo vſqʒ; ab ipſis
parẽtibo qui mihi accidere mali nihil vo
lebant plage mee. Magnũ tunc ⁊ grane
malũ meũ.Eſt ne quiſq; dñe tã magnus
animꝰ pᷣ grãdi affectu tibi coheres: Eſt
ne inquã quiſq;: YFacit em̃ hoc quedam
etiã ſtoliditas. Eſt ergo ꝗ tibi pie coherẽ
do ita ſit affectꝰ granditer.vt eculeos et
vngulas atq; huiuſcemodi varia toꝛmẽ

ta:p quibo effugiendis tibi ꝑ vniuerſas

terras cum timoꝛe magno ſupplicat᷑.ita
parui eſtimet:irridẽs eos qͥ hec acerbiſſi
me inſligũt:quẽadmodũ /parẽtes noſtri
ridebãt tormenta quibo pueria magiſtrꝭ
alfigebamur. o em̃ aut minꝰ ea metue
bamꝰ:aut minꝰ te de his euadẽdis depᷣ/
cabamur:⁊ peccabamꝰtamẽ minꝰ ſcribẽ
do aut legendo aut cogitãdo de litteris
q; exigebat᷑ a nobis. Nõ em̃ deerat dñ̃e
memoꝛia vel ingeniũ q̃ nos habere volu
iſti ꝓ illa etate ſatis:ſed delectabar lude/⸗
re.⁊ vindicabat᷑ in nos ab eis qͥ talia age
bant. Bʒz maioꝛũ nuge negocia vocant᷑:
pueroꝝ autẽ talia cũ ſint puniunf̃a ma/

ioꝛibo:⁊ nemo miſerat᷑ pueros vlłl illos vł

vtroſq;:niſi vero appꝛobet quiſq; bonꝰ
reꝝ arbiter vapulaſſe me:qꝛ ludebã pila

puer:⁊ eo ludo impediebar:quo minus

celeriter diſcerẽ litteras:quibo maioꝛ de

foꝛmiꝰ luderẽ. Haud aliud faciebat idẽ

XCVIII.

ipſea quo vapulabã. Qui ſi in aliq que/
ſtiũcula a cõdoctoꝛe ſuo vict eſſet:mag

bile atq; inuidia toꝛqueret᷑:q;; ego cũ in
certamine pile a colluſoꝛe ſuꝑabar Et ta

men peccabã dñe de oꝛdiatoꝛ ⁊ creatoꝛ
omniũ reꝝ naturaliũ:peccatoꝝ autẽ tm̃
oꝛdinatoꝛ.Dñe deꝰ peccabã faciẽdo cõ/
tra pᷣcepta parẽtũ ⁊ magiſtroꝝ illoꝝ. Po
terã em poſtea bene vti litteris:quas vo
lebãt vt diſcerẽ:quocũq; animo uli mei.
Hõ em̃ melioꝛa eligẽs:erã inobediẽs:ſʒ
amore ludendi amãs in certaminib ſu/
pbas victoꝛias:⁊ ſcalpi aures meas fal/
ſis fabellis quo prurirẽt ardentiꝰ:eadez⸗

cnrioſitate mag magiſq; ꝑ oculos peri

culoſa micante in ſpectacula ludoſq; ma
ioꝝ.Quos tamẽ qui edũt ea dignitate pᷣ
diti excellũt:vt h̊ pene om̃es optẽt par/

uulis ſuis:quos tamẽ cedi libẽter patiũ
tur:ſi ſpectaculis talibo impediant᷑ aſtu

dio:q̃ eos ad talia edẽda cupiũt ꝑuenire

Uige iſta dñe mificoꝛditer ⁊ libera nos
iã innocãtes te.libera etiã eos qͥ nõdũ te

innocãt:vt inuocẽt te ⁊ liberes eos.Au/

dierã em̃ ego adhuc puer de vita eterna
nobis ꝓmiſſa ꝑ hũilitateʒ dñi dei noſtri

deſcẽdentis ad ſuꝑbiã noſtrã:⁊ ſignabar
iã ſigno crucis eiꝰ:⁊ cõdiebar eiꝰ ſale:iã
inde ab vtero matris mee:q̃ multũ ſpera
uit ĩ te Tidiſti dñe cũ adhuc puer eſſem
2 quadã die pᷣſſus ſtomachi doloꝛe repẽ
te eſtuarẽ pene moꝛiturꝰ vidiſti deꝰ meꝰ

quoniã cuſtos meus iam eras:quo mo/

tu animi et qna fide baptiſmum chꝛiſti
tui dei ⁊ domini mei flagitaui a pietate
matris mee ⁊ matris omniũ noſtrum ec/
cleſie tue. Et conturbata mater carnis

mee:quoniam ⁊ ſempiternã ſalutẽ meaʒ
carius parturiebat coꝛde caſto ĩ fide tua

iam curaret feſtinabunda vt ſacramẽtis
ſalutaribus initiarer ⁊ abluerer:te domi
ne ieſu confitens in remiſſionẽ peccatoꝝ
niſi ſtatim recreatus eſſem Dilata eſt ita

q; mũdatio mea quaſi neceſſe eſſet vt ad

huc ſoꝛdidarer ſi viuerem.quia videli/
cet poſt lauacruʒ illud maioꝛ ⁊ periculo
ſioꝛ in ſoꝛdibus delictoꝛum reatus foꝛet
Ita iam credebam ⁊ illa ⁊ omis domuſ⸗

niſi pater ſolus:qui tamẽ nõ euicit ĩ me
ius materne pietatis:qᷓ minus ĩ chꝛiſtũ

Confeſſonũ.

crederẽ:ſiẽ ille nõdũ crediderat. Naʒ illa

ſatagebat vt tu mihi pater eſſeſ deꝰmeꝰ

potiꝰ q; ille:⁊ in hoc adiuuabas eam:vt
ſuꝑaret viꝝ cui melioꝛ ſᷣuiebat:qꝛ ⁊ in
tibi vtiq; iubẽti ſeruiebat.Rogo te deꝰ
meꝰ vellẽ ſcire ſi tu etiã velles:q̊ ↄſilio di
latꝰ ſũ ne tũc baptiſarer.vtrũ bono meo
mihi q̃ſi laxata ſint loꝛa peccãdi:an non
laxata ſint. Uñ ergo etia nũc de alijs at/
q; alijs ſonat vndiq; ĩ auribo noſtris:ſi/
ne illũ:faciat qð vult.nõdũ em̃ baptiſa/
tus eſt:⁊ tñ ĩ ſalute coꝛꝑis nõ dicimꝰ:ſi⸗
ne:vulneret᷑ ampliꝰ:nõdũ em̃ ſanatꝰ eſt.
Quãto &̊ meliꝰ vt cito ſanarer.⁊ id age/
ret᷑ mecũ meoꝝ meaq; diligẽtia:vt rece/
pta ſalꝰ aĩe mee tuta eſſet tutela tua qͥ de
diſſes eã: Meliꝰ vᷣo. Sʒ quot ⁊ quanti
fluctꝰ impẽdere temptationũ poſt pueri
ciã videbant᷑:nouerat eos iã illa mater:⁊
territa ꝑ eos.vnde poſtea foꝛmarer:quã
ipᷣaz iã effigiẽ cõmittere volebat. In ipᷣa

tñ puericia ð q̃ mihi minꝰ q; de adoleſcẽę

tia metuebat᷑nõ amabã lr̃as:⁊ me in eaſ
vꝛgeri oderã.⁊ vꝛgebar tũ.⁊ mihi bũ fie

bat:nec faciebã ego bñ. Non em̃ diſcerẽ

niſi cogerer. Nemo aũt inuitꝰ bene facit
etiã ſi bonũ eſt qð facit. NHec qͥ me vꝛge/
bant bñ faciebant:ſʒ bñ mihi ſiebat abs
te de? meꝰ. Ylli em̃ nõ intuebant᷑ q̊ refer/
rẽ qð me diſcere cogebãt.pᷣterq; ad ſatiã
das ĩſatiabiles cupiditates copioſe ino
pie ⁊ ignominioſe glie. Tu vo cui nume
rati ſũt capilli nr̃i.erroꝛe oĩm qͥ mihi ĩſta
bant vt diſcerẽ vtebar ad vtilitatẽ meã
meo aũt qͥ diſcere nolebã vtebaris ad pe
nã meã:q̃ plecti nõ erã indignꝰ tantillus
puer ⁊ tantꝰ peccatoꝛ. Ita de nõ bñfaciẽ
tibo tu bñfaciebas mihi:⁊ de peccãte me
ipᷣo iuſte retribuebas mihi. Juſſiſti eniʒ
⁊ ſic eſt:vt pena ſua ſibi ſit oĩs inoꝛdina/
tus animꝰ. Quid aũt erat cauſe cur gre
cas lr̃as oderã:quibo puerulꝰ induebar:
ne nũc mihi quidẽ ſatis exploꝛatum eſt
Adamauerã em̃ latinas:nõ qs pᷣmi ma/
giſtri:ſʒ qs docerẽt qͥ grãmatici vocant᷑.
Hã illas pᷣmas vbi legere ⁊ ſcribere ⁊ nu
merare diſcit᷑: nõ minꝰ oneroſas penaleſ
qʒ; habebã q́; omes grecas. Uñ tñ ⁊ hoc
niſi de peccato ⁊ vanitate vite:quia caro
erã ⁊ ſpũs ambulãs ⁊ non reuertẽs: Nã

vtiq; melioꝛes:qꝛ certioꝛes erãt pᷣmeil/

le lr̃e quib fiebat ĩ me ⁊ factũ ẽ ⁊ habeo

illud vt legã ſi qͥd ſcriptũ iuenio:⁊ ſcribã
ipe ſi qd volo:qᷓ; ipſe qb tenere cogebar
enee neſcio cuiꝰ erroꝛes:oblitꝰ erroꝝ me
oꝛũ ⁊ ploꝛare didonẽ moꝛtuã:qꝛ ſe occi/

dit ob amoꝛé: cũ interea meipᷣm in his a

te moꝛientẽ de me vita mea ſiccis ocu/
lis ferrẽ miſerrimꝰ.Quid em̃ miſeriꝰ mi/

ſero nõ miſerante ſeipᷣm.⁊ flente didonis

moꝛtẽ q fiebat amãdo eneã.nõ flente aũt
moꝛtẽ ſuã q̃ ſiebat nõ amãdo te:Deꝰ lu/
men coꝛdis mei ⁊ panis oꝛis intus aĩe

mee:⁊ virt' maritãs mentẽ meã ⁊ ſinum
cogitatõis mẽtis mee:nõ te amabã:⁊ foꝛ

nicabar abs te:⁊ foꝛnicãti ſonabat vndi
q; euge euge.Amicicia em̃ huiꝰ mundi
foꝛnicatio eſt abs te.Et euge euge dicit᷑
vt pudeat ſi nõ ita hõ ſit.Et hꝰ* nõ flebã

ſʒ flebã didonẽ extinctã:ferroq; extrema

ſecutã.ſequẽs ipᷣe extrema ↄdita tua reli
cto te.⁊ terra iens in terrã:⁊ ſi ꝓhiberer
ea legere dolerẽ:qꝛ nõ legerẽ qð dolerez.
Tali demẽtia honeſtioꝛes ⁊ vtilioꝛes lit
tere putant᷑:q; ille quib legere ⁊ ſcribere
didici. Sʒ nũcĩ animã meã clamet deꝰ
meꝰ:⁊ veritas tua dicat mihi. Nõ eſt ita
Melioꝛ ẽ pꝛſus doctrina illa pꝛioꝛ. Nã
ecce paratioꝛ ſum obliuiſci erroꝛes enee
atq; oĩa eiuſmodi qᷓ; ſcribere ⁊ legere Et
em̃ vela pendẽt in liminibo grãmaticarũ
ſcholaꝝ:ſʒ nõ illa magis honoꝛẽ ſecreti
qᷓ; tegumentũ erroꝛis ſignificãt. Nõ cla
ment aduerſũ me q̊s iã nõ timeo dũ cõſi
teoꝛ tibi q̃ vult anima mea deꝰ meꝰ:⁊ ac/
quieſco in reᷣhenſione malaꝝ viaꝝ mea
rũ:vt diligã bonas vias tuas.Non cla/
ment aduerſum me venditoꝛes grãmati
ce vel emptoꝛes:quia ſi pponam eis in/
terrogans vtrũ veꝝ ſit ꝙ eneã aliquãdo
carthaginẽ veniſſe poeta dicit:indoctio
res ſe neſcire reſpondebũt:doctioꝛes au

tem etiã negabũt verũ eſſe.At ſi queraʒ

quibo litteris ſcribat᷑ enee nomen:om̃es
mihi qui hec didicerũt veꝝ reſpõdebũt
ſm id pactũ ⁊ placitũ quo inter ſe hoĩes
iſta ſigna firmarũt. Ytem ſi querã quid
hoꝛum maioꝛe vite huius incommodo
quiſq; obliuiſcatur legere et ſcribere an
poetica illa figmenta:quis non videat

Uueſcins
ſihatt

vtliohymmo⸗
ſtaoeiillin

duotdoldl0

ubinnt

nnscgnsle⸗
oieilunciiiq
ſreogec

(ontunte

nleßfbell
Phiamenam
cügees pue
ſcdleecogu

ſcllenocnino⸗

negglſcen
teogeenſbn
leß radzi
busge penis
ſcheneter
Wzullano
Gcreor
Mnhin
leticas e
penalione
meum a
poſſenni
adocentib
byotep⸗e
Mhchni
iCriitn
lln erelit
Colegboui⸗
khopſenllis .
mmebnste

Apayingines
gitnrpctie

rmnimma
ſincifine

Cnresgi

n
iwen , .
wenſclitn

.
priſnenorſc
Nechtmer D
nuvbl'nn
naniſen
mn noön ihh

„

unaſacsan,

Nucß niepni,

unömücedel,
1mols itn
nmieirſtin
nernömabinſe
encinſonbernt
neñ Menn
Ktagaugedii
gimga
mmnzdatuarei
tminſippiden
legeeadoen
Rcnes tlidre
negeretſcit
minincicenar
diarnhi Kockt
iud oe
biienn
lmnumrtrd
nminginanon
gsbondſoen
8icnich üe
giürötnedi
gunade end
ſonennrtür
ius ch
rmcimsiN
ulnnie
irmi ili⸗
cendicltintocno
itdacnmeban
idheMa
cnaunmmnon⸗
bois
jmtaſtoin
Pentn

qͥd reſpõſurus ſit.qͥ nõ eſt penitꝰ oblitu
ſui:? Peccabã ego puer cũ ũlla inania iſti/
ytilioꝛibo amoꝛe pꝛeponebã:vel potius
iſta oderã illa amabã. Jã vo vnũ et vnũ
duo:duo ⁊ duo quattuoꝛ:odioſa cantio
mihi erat:⁊ dulciſſimũ ſpectaculũ vani/

tatis:equus ligneus plenus armatis:et

troie incendiũ.atq; ipſius vmbꝛa creuſe

Cur ergo grecã etiã grãmaticã oderã ta

lia cantantẽ: Nã ⁊ homerus peritus te-

xere tales fabellas ⁊ dulciſſime vanꝰ eſt:

mihi tamen amarus erat puero. Credo
etiã grecis pueris virgilius ita ſit:cũ eũ

ſic diſcere cogũt vt ego illũ:videlicz dit/
ficultas om̃ino ediſcẽde lingue peregri/

ne:quaſi felle aſpergebat om̃es ſuauita /
tes grecas fabuloſaꝝ narrationu. Nul/

la em̃ verba illa noueraʒ:⁊ ſeuis terroꝛi/

bus ac penis vt noſcerem inſtabat᷑ mihi
vehemẽter. Hã ⁊ latina aliquãdo infans
vtiq; nulla nouerã:⁊ tamẽ aduertẽdo di

dici ſine vllo metu atq; cruciatu:int᷑ etiã

blandimẽta nutricũ ⁊ ioca arridentiũ et
leticias alludentiũ. Didici vero illa ſine
penali onere vꝛgentiũ:cũ me vꝛgeret coꝛ

meum ad pariẽda cõcepta ſua.que non
poſſem niſi aliqua verba didiciſſem non

a docentib ſed a loquẽtibo.in quoꝝ auri
bus ⁊ ego parturiebã quicqͥd ſentiebaz;.
Hinc ſatiſ elucet maioꝛẽ habere vimad
diſcenda iſta liberã curioſitatẽ q́; meticu
loſam neceſſitatẽ. Sed illiꝰ fluxũ reſtrin
gis legib tuis deus:legib tuis a magi

ſtroꝝ ferulis vſq; ad tentationes matrũ
valentibus legibo tuis miſcere ſalubꝛes
amaritudines reuocantes noſ ad tea io

cũditate peſtifera qua receſſimꝰ a te.Ex
audi domine depᷣcationẽ meã:ne defici/
at anima mea ſub diſciplina tua.neq; de
ficiã in cõfitendo tibi miſeratõnes tuas:
gquibo eruiſti me ab om̃ibo vijs meis peſ/
ſimis:vt dulceſcas mihi ſuꝑ om̃es ſedu
ctiones quas ſeqᷓbar:⁊ amem te validiſ/
ſime ⁊ amplexer manũ tuã tot pᷣcoꝛdijs
meis: vt eruas meab omi temptatõe vſ/

q; in finẽ. Ecce em tu domine rex me et
de meꝰ:tibi ſerniat quicquid vtile puer

dicdicutibi ſeruiat qðᷣ loquoꝛ et ſcribo et
lego⁊ numero. Quoniã cũ diſcerẽ vana
tu mihi diſciplinã dabas:⁊ in eis vanis

peccata delectationũ meaꝝ dimiſiſti mi

hi. Didici em̃ in eis młta vba vtilia: ſʒ ⁊

in reb nõ vanis diſci poſſũta ea via tu/
ta eſt in qᷓ̃ pueri ambularẽt. Sed ve tibi

flumẽ moꝛis humani.Quis reſiſtet tibi

Ouãdiu ñ ſiccaberis? Quouſq; volues
eue filios ĩ mare magnũ ⁊ foꝛmidoloſuʒ:

qð vix tranſeũt qͥ lignũ ↄſcẽderint. Nõ/⸗
ne ego intelligo ⁊ tonantẽ iouẽ ⁊ adulte⸗/

rantẽ: Et vtiq; nõ poſſet hꝰ duo:ſʒ actũ

eſt vt haberet autoꝛitatẽ ad imitandum
veꝝ adulteriũ:lenocinante falſo tonitru.

Quis autẽ penulatoꝝ magiſtroꝝ audit
aure ſobꝛia.ex eodẽ puluere homiĩeʒ cla/
mantẽ ⁊ dicentẽ:ſingebat hec homerus
⁊ hũana ad deos trãſferebat:diuina mal

lẽ ad nos. Sʒ veriꝰ dicit᷑ ꝙ fingebat hec

quidẽ ille.ſʒ hoĩbo flagitioſis diuina tri/
buẽdo:ne flagicia flagicia putarent᷑:⁊ vt
quiſqͥs ea feciſſet nõ hoĩes ꝑditos ſʒ cele

ſtes deos videret᷑ imitatꝰ.Et tñ o flumẽ
tartareũ:iactant᷑ in te filij hoĩm cũ merce

gibs vt hec diſcãt:⁊ magna res agit᷑:cuʒ
h̊ agit᷑ publice ĩ foꝛo:in ↄſpectu legũ ſuꝑ

mercedẽ ſalaria decemẽtiũ: ⁊ ſaxa tua ꝑ/

cutis ⁊ ſonas dicẽs. Hinc vᷣba diſcunt᷑:

hinc acqrit᷑ eloqᷓntia reb ꝑſuadẽdis ſen/
tentijſq; explicãdis maxime neceſſaria.
Ita vo nõ cognoſceremꝰ vᷣba hec:imbꝛẽ

qureũ ⁊ gremiũ ⁊ fucũ ⁊ tẽpla celi:⁊ alia
vᷣba q̃ ĩ eo loco ſcripta ſũt.niſi therentiuſ

induceret nequã adoleſcẽtẽ pponẽtẽ ſibi

iouẽ ad exẽplũ ſtupꝛi.dũ ſpectat tabulaʒ

quandã pictã ĩ pariete:vbi inerat pictu
ra hec. Jouẽ qͥ pacto diane miſiſſe aiũt ĩ
gremiũ quẽdã imbꝛẽ aureũ fucũ factum
mulieri. Et vide quẽadmodũ ſe cõcitat
ad libidinẽ q̃ſi celeſti magiſterio. At quz
deũ inqt: Qui tẽpla celi ſũmo ſonitu cõ
cutit. Ego homuncio id nõ facerẽ:Ego

vo illud ſpõte feci ac libẽs. Nõ om̃ino ꝑ

hãc turpitudinẽ vᷣ̈ba iſta cõmodiꝰ diſcũ
tur:ſʒ p hec vᷣba turpitudo iſta ↄfidẽtiꝰ
ppetrat᷑. Non accuſo vᷣba q̃ſi vaſa electa
atq; pcioſa:ſʒ vinũ erroꝛis qð ĩ eis nobiſ

ꝓpinabat᷑ ab ebꝛijs doctoꝛib:⁊ niſi bi/

berem cedebamur: necappellare ad ali/
quẽ iudicẽ ſobꝛiũ licebat.Et tñ ego deꝰ
meꝰ ĩ cuiꝰ ↄſpectu iã ſecura ẽ recoꝛdatio
mea libeter hec didici:⁊ ĩ eis delectabaxt

onfeſſionũ.

miſer: Bbone ſpei puer appellabar.

ne me deuſ meꝰ dicere alid

275 ingenio meo munere tuo:

dis:⁊ dedecoꝛis vł plagaꝝ metu:vt dice

ẽ vba iunonis iraſcẽtis ⁊ dolẽtis:q nõ

poſſet italia teucroꝝ auertere regẽ. Oue

nunq; iunonẽ dixiſſe audierã:ſʒ figmen

toꝝ poeticoꝝ veſtigia errãtes ſeòͥ coge/

bamur:⁊ tale aliàd dicere ſolutis verbiſ

quale poeta dixiſſet verſibo. Et ille dice/⸗

bat laudabiliꝰ:ĩ quo ꝓ dignitateadum/

bꝛate pſone ire ac doloꝛiſ ſimilioꝛ affectꝰ

eminebat:verbis ſentẽtias ↄgruẽtes ve

ſtientibo. Ut quid mihi illud o vera vita

mea deꝰ meꝰ:quid mihi recitãti acclama

bat᷑ p mult coetaneis ⁊ ↄlectoꝛibꝛ meiſi·
Hoõne ecce illa oĩa fumꝰ ⁊ ventꝰ: Ita ne

aliud nõ erat vbi exerceret᷑ ingeniũ meũ

⁊2 lingua mea? Laudes tue dñe:laudes
tue ꝑ ſcripturas tuas ſuſpẽderẽt palmi/
tem coꝛdis mei:⁊ nõ raperet᷑ ꝑ inania nu
gaꝝ turpis pᷣda volatilibo. FHõ em̃ vyvno
modo ſacrificat᷑ tranſgreſſoꝛibo angelis.

Quid aũt miꝝ ꝙ ĩ vanitates ita ferebar

⁊ a te deꝰ meꝰ ibã foꝛas:qñ mihi imitan

di ꝓponebant᷑ hoĩes qͥ aliq̃ facta ſua nõ
mala ſi cum barbariſmo:aut ſoloeciſmo

enuciarent repᷣhenſi ↄfundebant᷑:ſi autẽ
libidines ſuas integris ⁊ rite ↄſequẽtibꝰ

verbis copioſe oꝛnateq; narrarẽt:lauda

ti gloꝛiabant᷑: Uides hec dñe ⁊ taces:lõ
ganimis ⁊ multũ mificoꝛs ⁊ verax.Nũ

quid ſemp tacebis?⁊ nõ eruis de h̊ ĩma/

niſſimo ꝓſundo querentẽ te animã ⁊ ſiti

entẽ delectatões tuas:⁊ cuiꝰ coꝛ dicit ti

bi:q̃ſiui vultũ tuũ.vultũ tuũ dñe reqͥrã.

Nã iuilongea vultu tuo:in affectu tene
bꝛoſo. Nõ em̃ pedib qut ſpacijs locoꝛũ

itur abs te:aut redit᷑ a te.Aut vero filiuſ

ille tuꝰ minoꝛ equos aut currus vel na⸗/

ues ꝗſiuit:aut auolauit penna viſibili:
aut moto poplite iter egit:vt in longinq̃ᷓ

regione viuẽs ꝓdige diſſiparet qð dede
ras ꝓficiſcẽti.Dulcis pater qꝛ dederas.
⁊ egeno redeunti dulcioꝛ. In affectu gli

longe a vultu tuo Tide dũe deꝰ:⁊ patiẽ

uin quibo a me deliramẽtis at /
terebat᷑. Pꝛoponebat᷑ eiĩ mibhi
negociũ aĩe mee ſatis ĩquietũ:pᷣmio lau

ter vt vides vide qũo diligẽter obſeruẽt

filij hominũ pacta litteraꝝ ⁊ ſillabaꝝ ac
cepta a pꝛioꝛibo locutoꝛib:⁊a te accepta

eterna pacta perpetue ſalutis negligãt.

vt qͥ illa ſonoꝝ vetera placita teneat aut
doceat. ſi contra diſciplinã grãmaticã ſi
ne aſpiratione pꝛime ſillabe ominẽ dixe/
rit:magis diſpliceat hoĩbo:q; ſi ↄtra tua
pᷣcepta hoĩem oderit cũ ſit hõ.Quaſi ve
ro quẽlibet inimicũ hominẽ pernicioſiꝰ
ſentiat:qᷓ; ißm odiũ quo in eũ irritat᷑:aut
vaſtet quiſq; ꝑſequẽdo aliũ grauius:q;ᷓ;

coꝛ ſuũ vaſtat inimicãdo.Et certe nõ eſt

interioꝛ litteraꝝ ſcientia q; ſcripta cõſci

entia id ſe alteri facere qðᷣ nolit pati QOuã

tu ſecretꝰ es habitans in excelſis in ſilen

li ſpargens penales cecitates ſuper illici

tas cupiditates.Cũ homo eloquẽtie fa/
mam querit aſtans ante hominẽ iudicẽ
circũſtante hominũ multitudine:inimi/
cum ſuũ odio immaniſſimo inſectans:vi
gilantiſſime cauet:ne per lingue erroꝛeʒ
dicat omines:⁊ ne per mentis furoꝛẽ ho
minem auferat ex hominibo non cauet.
Hoꝝ ego puer moꝛũ in limine iacebã mi
ſer:⁊ huiꝰ arene paleſtra erat illa vbi ma
gis timebã barbariſſimũ facere:qᷓ; caue
bam ſi facerẽ non facientib inuidere.Di
co em̃ hec ⁊ cõfiteoꝛ tibi deꝰ meꝰ.in qui/
bus laudabarab eis.quibo placere tunc
mihi erat honeſte viuere. Hõ enim vide
bam voꝛaginẽ turpitudinis in quã ꝓie/
ctus erã ab oculis tuis. Nã in illis ia àd
me fediꝰ fuit:vbi etiã talibs diſplicebam
fallẽdo innumerabilibo mẽdacijs ⁊ peda
gogũ ⁊ magiſtros ⁊ parẽtes amore ludẽ
di:ſtudio ſpectãdi nugatoꝛia:⁊ imitandi
ludꝛicã inquietudinẽ?: Yurta etiã facie/
bam de cellario parentũ ⁊ de menſa:vel
gula imperitãte:vel vt haberẽ qð darez

pueris:ludũ ſuũ mihi quo pariter vtiq;

delectabant᷑ tñ vendentibo. In quo etiã
ludo fraudulentas victoꝛias:ipſe vane

excellentie cupiditate victꝰ ſepe aucupa

bar. Ouid aũt tã nolebã pati:atq; atroci
ter ſi depᷣhenderẽ arguebã:q; id qð alis
faciebaʒ:⁊ ſi dephenſus arguerer:ſeuire
mag q; cedere libebat. Iſta ne eſt inocẽ/
tia puerilis: Hõ eſt vñe nõ eſt: oꝛo te deꝰ

nd fibrin
greun
Ccroltes.
ſfoftoſe
rtarratt
ſhcecti, .m
onpuenerer
lichncuücse
Gilno arc;4
nenitat dee
ſnmͤellevo
ſchiarczſen
cigĩ ſeo
eddebã:c
inegene ſen
Pnhrncre
ctbe un
ocnnorerk
ſgicbi dol⸗
Cuigincali
Cbledti
Mwodelin
Porda
1Mephe
Doccn
kise
nitztes
bjidola
bidilua
Nen r
lumibien⸗
ebuntrt
ſrüne

l.

=

odligenon
innnptſlihn
enn
meſilnnonege
Uphagtme,
lapliniginmi
eſcladeonikd⸗
tääſthichir⸗
äbonieneſ
Kügonänzn
Nnic i ninsq⸗
mächhmeͤck
mzChn dͤ
mrtcziitgai
msndclisinſe
Gnoglgeinngt
Paninnsſpn
ibonocnhiet,
nuinwaineinimd

=

niſmmointecansde.

eperlingneenong
monns floih
domininnon
cünlinmricti
icnantorbn
nini rgl
uemhinuin
vthi r l;
Baninglunenne
m khonnfie
nnniil
Ns ünllo
alnſm
bnihnh
=
maornirtin
mai iul
muiti nlien
ageln nn
Nnin lug
eamish
rin hennan
ntihi ſ
tishe
a geeſtiho,

cnnnn

bebetldn,

meꝰ. Nã hec ipᷣa ſũt q̃ a pedagogis ⁊ ma

giſtris:a nucibo ⁊ pilulis et paſſerib:ad

„

bfectos ⁊ reges:auꝝ pᷣdia mãcipia.hip

ſa omino ſuccedẽtibo maioꝛibo etatibus

traſeunt:ſicuti ferulis maioꝛa ſupplicia
ſuccedũt. Humilitatis ergo ſignũ in ſta
tura puericie rex noſter ꝓbaſti cũ aiſti.ta
liũ eſt regnũ celoꝝ. Sʒ tñ dñe tibi excel
lentiſſimo atq; optimo ↄditoꝛi ⁊ rectoꝛi
vniuerſitatꝭ deo nr̃o gr̃as:etiã ſi me pue
rũ tantũ eſſe voluiſſes.Erã em̃ etiaʒ tũc
viuebã atq; ſentiebã:meãq; incolumita/
tẽ veſtigiũ ſecretiſſime vnitatis ex q̃ erã
cure habebã:cuſtodiebã interioꝛe ſenſu
integritatẽ ſenſuũ meoꝝ:inq; ipᷣis ꝑuis
paruarũq; reꝝ cogitatõibo veritate dele
ctabar. Yalli nolebã:memoꝛia vigebaʒ:
locutione inſtruebar: amicicia mulcebar
fugiebã doloꝛẽ:abiectionẽ:ignoꝛãtiam.
Nuid in tali alante nõ mirabile atq; lau
dabile: At iſta oĩa dei mei dona ſũt:ñ mi
hi ego dedi hec: ⁊ bona ſũt:⁊ hoĩa ego.
Bonꝰgeſt qͥ fecit me:⁊ ipᷣe eſt bonũ meũ:
⁊ illi exulto bonis oĩbo qͥb etiã puer erã
Hoc em̃ peccabã ꝙ nõ in ipᷣo ſʒ ĩ creatu/
ris eiꝰ me atq; ceteras voluptates:ſubli
mitates:veritates q̃rebam:atq; ita irrue
bã ĩ doloꝛes ↄfuſiones erroꝛes.Gfras ti
bi dulcedo mea ⁊ honoꝛ meus:⁊ fiducia
mea deꝰ meꝰ. GBjr̃as tibi de donis tuis:ſʒ
tu mihi ea fua. Ita em̃ fuabis me:⁊ au/

. Nrane ⁊ ꝑſicient᷑ qᷓ dediſti mihi: ⁊ ero ip

ſe tecũ:qꝛ ⁊ vt ſim tu dediſti mihi.

X ¶ Explicit liber pꝛimꝰ. .
Incipit ſecundus.

Ecoꝛdari vo
lo trãſactas feditates meaſ⸗:
4 ? carnales coꝛruptõnes aĩe
mee:nõ ꝙ eas amem:ſʒ vt amem te deus
meꝰ.Amoꝛ:e amoꝛis tui facio iſtud:reco
lens vias meas neqͥ ſſimas in amaritudi
ne recogitatõis mee:vt tu dulceſcas mi
hi dulcedo nõ fallax: dulcedo felix ⁊ ſecu
r:⁊ colligẽs me a ſiſperſione ĩ q̃ fruſta⸗
tim diſciſſus ſũ:dũ ab vno te auerſus in
mlta euanui. Erxarſi em̃ aliqñ ſatiari in

rẽ vigilãtioꝛ:⁊ abſci
loꝝ felicioꝛ expectarẽ amplexꝰ tuoſ. Dʒ

inferis ĩ adoleſcẽtia:⁊ ſilueſcere auſus ſũ

varijs ⁊ vmbꝛoſis amoꝛib:⁊ contabuit
ſpecies mea:⁊ cõputrui coꝛã oculis tuis
placẽs mihi:⁊ placere cupiẽs oculis ho
minũ.Et qͥd erat qð me delectabat:niſi
amare ⁊ amari? Sʒ nõ tenebat᷑ modꝰ ab
animo vſq; ad animũ:quaten eſt lumi/
noſus limes amicicie:ſʒ exalabant᷑ nebu
le delimoſa ↄcupiſcentia carnis ⁊ ſcate/

bꝛa pubtat:⁊ obnubilabãt atq; offuſca

bãt coꝛ meũ:vt nõ diſcerneret᷑ ſerenitas
düectõis a caligine libidis. Utrũq; in/

cõſuſo eſtuabat:⁊ rapiebat imbecillẽ eta

tẽ ꝑ abꝛupta cupiditatuʒ:atq; merſabat
gurgite flagitioꝝ. Innaluerat ſuper me
ira tua ⁊ neſciebã.Obſurduerã ſtridoꝛe
cathene moꝛtalitatmee:pena ſuꝑbie aĩe
mee:⁊ ibã lõgiꝰ a te:⁊ ſinebas.⁊ iactabar
⁊ effüdebar ⁊ difſluebã ⁊ ebulliebã ꝑ foꝛ
nicatões meas ⁊ tacebas.O tardũ gan⸗
dium meũ.Tacebas tũc ⁊ ego ibã poꝛro

lõge a te ĩ plurima ⁊ plura ſterilia ſemĩa

doloꝝ ſuꝑba deiectõe ⁊ inqeta laſſitudi
ne. Quis mihi moderaret᷑ erumnã meaʒ

⁊ nouiſſimaꝝ reꝝ fugaces pulcritudies

ĩ vſũ verteret:earũq; ſuauitatibꝰ metas
pᷣſigeret:vt vſq; ad ↄiugale litus exeſtua
rent fluctꝰ etatis mee:ſi tranqllitas ĩ eis
nõ poterat eſſe fine pcreandoꝝ liberoꝛũ
ↄtenta.ſicut pᷣſcribit lex tua dñe:qui foꝛ
mas etiã ꝓpaginẽ moꝛtalitat nr̃e potẽs
ĩponere leuẽ manũ ad temperamẽtũ ſpi⸗/
naꝝ a paradiſo tuo ſecluſaꝝ? Nõ em̃ lõ/

ge eſt a nobis oĩpotentia tua:etiã cũ lon

ge ſumꝰ a te. Aut certe ſonitũ nubiũ tua
rũ vigilantiꝰ aduerterẽ. Tribulatione,
aũt carnis habebũt hmõi.Ego aũt vo/
bis parco.Et bonũ eſt homini muliereʒ
nõ tãgere.Et qͥ ſine vxoꝛe eſt cogitat ea
q̃ ſunt dei qũo placeat deo. Qui aũt ma
trimonio iunctꝰ ẽ:cogitat ea q̃ ſũt mũdi
quo placeat korl. Has 8D voces exaudi
us ꝓpter regnũ ce/

efferbui miſer ſeqᷓns impetũ fluxꝰ mei re
licto te: ⁊ exceſſi oĩa legitima tua:neua
ſi flagella tua. QOuis em̃ h̊ moꝛtaliũ: Nã

tu ſemp aderas miſciter ſeuiens ⁊ ama
riſſimis aſpgens offenſionibo oẽs illici/
tas iocũditates meas:vt ita qrerem ſine

„*

offenſione iocũdari Et vbi ̊ poſſem nõ
inuenirẽ quicq;:pᷣter te dñe:pᷣter te q fin
gis doloꝛẽ in pᷣcepto:⁊ ꝑcutis vt ſanes:
⁊ occidis nos ne moꝛiamur abs te.Ubi
erã ⁊ qᷓ; longe exulabã a delitijs domus
tue. anno illo ſextodecimo etatis carnis
mee.cũ accepit in me ſceptꝝ ⁊ totas ma/
nus ei dedi veſania libidinis licẽtioſe ꝑ
decꝰ humanũ:illicite aũt ꝑ leges tuaſ⸗
Nõ fuit cura meoꝝ ruentẽ excipere me
matrimonio:ſʒ cura fuit tm̃ vt diſcerem
ſermonẽ facere q́; optimũ ⁊ ꝑſuadere di/
ctione. Et ãno quidẽ illo intermiſſa erãt
ſtudia mea:dũ mihi reducto a madauriſ
in q̃ vicina vꝛbe iã ceperã litteratureat/
q; oꝛatoꝛie percipiẽde gr̃a ꝑegrinari.lõ/
ginquioꝛis apud carthaginẽ ꝑegrinati
onis ſumptꝰpparabant᷑.animoſitate ma
gis q; opib patris municipis thagaſtẽ
ſis ad modũ tenuis. Cnui narro hec:? Ne
qʒ em tibi deꝰ meꝰ:ſʒ apud te narro hec
generi meo generi hũano.qᷓ;tulacũq; ex
particula incidere pᷣt in iſtas meas litte/

ras.Et vt qͥd h? Ut videlicet ego ⁊ quiſ

qͥs hec legit:cogitemꝰ de q; pfundo cla/
mandũ ſu ad te.Et qͥd ꝓpius auribo tu/⸗

is ſi coꝛ ↄfitẽs ⁊ vita ex fide eſt: Ouis ei

nõ extollebat laudib tũc hominẽ patrẽ
meũ:qð vltra vires rei familiaris ſue im
penderet filio quicqͥid etiã lõge ꝑegrinã/
ti ſtudioꝝ cauſa op eſſet: Oultoꝝ em̃
ciuiũ longe opulentioꝝ:nullũ tale nego
ciũ ꝓ liberis erat. Cũ interea nõ ſatage/

ret idẽ pater qlis creſcereʒ tibi aut q; ca/

ſtus eſſem. duũmodo eſſem diſertꝰ vel de

ſertꝰ potiꝰ a cultura tua deuſ.qͥ es vnus

verꝰ ⁊ bonꝰ dñs agri tui coꝛdis mei. SGʒ
vbi ſexto illo ⁊ decimo anno interpoſito
ocio ex neceſſitate domeſtica feriatus ab
om̃i ſchola cũ parentibo eſſe cepi:exceſſe

runt caput meũ vepꝛes libidinũ:⁊ nulla

erat eradicans manꝰ. Ouiniĩmo vbi me

ille pater ĩ balneis vidit pubeſcentẽ:⁊ in

quieta indutuʒ adoleſcẽtia:q̃ſi iã ex h̊ in
nepotes geſtiret:gaudẽs matri ĩdicauit:
gaudẽs vinolẽtia.in q̃ te iſte mundꝰ obli
tus eſt creatoꝛẽ ſuuʒ: ⁊ creaturã tuã ꝓ te
amauit diuino inuiſibili.puerſe atq; in/
clinate in ima volũtatis ſue. Sʒ matris
in pectoꝛe iã inchoaueras templũ tuũ.⁊

exoꝛdiũ ſancte habitatõnis tue. Nã ille

ꝗdhbuc chatecuminus:⁊ hec recẽs erat.
Itaq; illa exiliuit pia trepidatõe ac tre/
moꝛe:⁊ qᷓ;uis mihi nondũ fideli:timuit
tñ vias diſtoꝛtas:in quibo ambulãt qui
ponũt ad te tergũ:⁊ nõ faciẽ.Ei mihiet
augeo dicere tacuiſſe te deꝰ meꝰ cũ irem
abs te longiꝰ. Ita ne tu tacebas tũc mi/
hi: Et cuiꝰ erat niſi ſua vᷣba illa ꝑ matrẽ
meã fidelẽ tuã q̃ cantaſti in aures meas.
Nec inde quicq; deſcẽdit in coꝛ meũ vt
facerẽ illud. Tolebat enim illa ⁊ ſecreto
memini vt monuerit cũ ſollicitudine in/
genti ne foꝛnicarer:maximeq; ne adulte/
rarẽ cuiuſqᷓ; vxoꝛẽ.QOui mihi monitus
muliebꝛes videbant᷑:quibo obtempera/

re erudeſcerẽ.Illi aũt tui erãt ⁊ neſciebã

⁊ te tacere putabã atq; illã loqͥ ꝑ quã mi/

hi tu nõ tacebas.⁊ in illa ↄtemnebaris a

me filio eiꝰ:filio ancille tue fuo tuo. Gʒ
neſciebã:⁊ pᷣceps ibã tanta cecitate:vt in
ter coetaneos meos puderet me minoꝛiſ
ðdecorꝭ:qᷓ; audiebã eos iactãtes flagicia
ſua:⁊ tanto gloꝛiãtes magis q;to magis
turpes eſſent:⁊ libebat malũ facere ñ ſo
lum libidine facti:veꝝ etiã laudiſ.Quid
dignũ eſt vituperatõne:niſi viciũ: Ego
ne vituperarer vicioſioꝛ fiebaʒ:⁊ vbi nõ
ſuberat ̊ admiſſo equarer ꝑditis.ſinge/
bã me feciſſe qð nõ fecerã:ne viderer ab/
iectioꝛ q̊ erã innocẽtioꝛ:⁊ ne vilioꝛ habe
rer qͥ erã caſtioꝛ.Ecce cũ quib comitib⸗
iter agebã plateaꝝ babilonie:⁊ voluta/
bar in ſceno eiꝰ tanq; ĩi cinamomis ⁊ vn
gentis pᷣcioſis:⁊ in vmbilico eiꝰ quo te/
naciꝰ hererẽ. Calcabat me inimicꝰ inui/
ſibilis ⁊ ſeducebat me:qꝛ ego ſeductilis
erã. Nõ em ⁊ illa q̃ i ð medio babiloniſ

fugerat:ſʒ ibat in ceteris eiꝰ tardioꝛ ma/
ter carnis mee:ſicut monuit me pudici/

ciã.ita curauit qð de me a viro ſuo audi
erat. Jãq; peſtilẽtioſum ⁊ ĩ poſteꝝ peri/
culoſũ ſentiebat coercere termino ↄiuga
lis affect? ſi reſecari ad viuũ nõ poterat.
nõ curauit h.qꝛ metuſ erat ne impediret
ſpes mea compede vxoꝛia. Nõ ſpes illa
quã in te futuri ſeculi habebat mater:ſʒ

ſpes litteraꝝ q́s vt noſſeʒ nimis volebat
Wite qꝛ de te ꝓppe nihil co/

parẽs vterq; le qꝛ de te ppen L
gitabat:de me aũt inania:illa aũt qꝛ non

ſaſurnincs
nnds Knn
Upperviſch
Utptrus in⸗
ta vecſo
Re
G
nri
greispe
ingetiat
apoccl
dütſie
ler Eat
gomien
licam
Gun nalue
Niimlici
Ulgiteamna
gödeſcich
turpisani⸗
exterminin
chogppere
untn
mnoogn
nſickkin
ſnocoꝛpop
henticiin
Goſierijy
Uehezaip
turfenen

„*

ſülerin
ſeyin
lizei⸗
naihi⸗

nne⸗

l.

önisme. ſ
otherligg
mncgonröenen
onci ſceliinn
uidenbllig
ötge Einhie
eede ne i ien
ennabtieni⸗
uſhilonani
Münmanas.
Wütinennär.

Duamnitſn

nmurnnoszrncr
nigainobenpen
irtmigitrnecn
gllihoipevin
Niloonnrhens
lemeſone Gz
ntnccie Kin
udaamenidw!
wouciäesfage
MAsihton
acülbll
Mürtiini)
clunr no d
i nimi,
irrlerlirf
taiuhyoonh
blonri winh/
Gictanonns d
riicncennt⸗
uunebink u

zäüdͦſrco imi
canvt Muinn/
–

.

deml,

wrſre

.ùek —

ſolũ nullo detrimẽto:ſʒ etiã nõnullo ad/
iumẽto ad te adipiſcẽdũ ꝓſutura exiſti/

mabat vſitata illa ſtudia doctrie. YJta eĩ
conijcio recolẽs vt poſſum moꝛes par᷑⸗

tũ meoꝝ. Relaxabant᷑ etiã mihi ad ludẽ/
dũ habene vltra tꝑamẽtũ ſeueritaʒ ĩ diſ

ſolutionẽ affectionũ variaꝝ: ⁊ in omnibi

erat caligo intercludẽs mihi deꝰ me ſe/⸗

neritatẽ veritatis tue:⁊ ꝓdiebat tanq; ex

adipe iniqͥtas mea. Furtum certe punit

lex tua dñe.⁊ lex ſcripta in coꝛdibo hoim
quã ne ipa qͥdeʒ delet iniq tas. Quis eni

fur eqͥ anio furẽ patit᷑: Hec copioſus ad/
actũ inopia.Et ego furtũ facere volui⁊
feci nulla cõpulſus egeſtate:niſi penuria
⁊ faſtidio iuſticie ⁊ ſagina iniq tat. Nam
id furatꝰ ſuʒ qð mihi abũdabat ⁊ multo
meliꝰ. Nec ea re volebã frui quam furto
appetebã:ſed ipᷣo ſurto ⁊ pẽto. Arboꝛ e⸗
rat pirus in vicinia vinee noſtre pomis
onuſta nec foꝛma nec ſapoꝛe illecebꝛo/
ſis.Ad hanc excutiendam atq; aſpoꝛtã
daʒ neqᷣſſimi adoleſcẽtuli ꝑreximꝰ nocte
intẽpeſta:q̃uſq; ludũ de peſtilẽtie moꝛe ĩ
areis ꝓdu xeramꝰ:⁊ abſtulimꝰ inð onera

ingẽtia:nõ ad nr̃as epulas:ſʒ vł ꝓijcien/

da poꝛcis.etiã ſi aliqͥd inde comedimuſ:

dũ tñ fieret a nob ꝙ eo liberet q non lice/

ret.Ecce coꝛ meũ deꝰ meꝰ.ecce coꝛ meũ
qð miſeratꝰ es in imo abyſſi. Dicat tibi

nüc ecce coꝛ meuʒ qᷣd ibi qrebat vt eſſem

gratꝭ malus.⁊ malicie mee cauſa niła eẽt

niſi malicia. Teda erat⁊ amaui eã.ema

ui ꝑire.amaui defectũ meũ.non illudad
qð deficiebã:ſʒ defectũ meũ ipᷣm amaui
turpis anie ⁊ diſſiliẽs a firmamẽto tuo ĩ
exterminiuʒ.nõ de decoꝛe aliqͥᷣd ſʒ dede/
cus appetẽſ.Etenĩ ſpecies ẽ pulcris coꝛ
poꝛib ⁊ auro ⁊ argẽto ⁊ oĩba ⁊ in ↄtactu
carnis ↄgruẽtia valet plimum:ceteriſq;
ſenſiby eſt ſua cuiq; accõmodata modifi
catio coꝛpoꝝ?habʒ etiã honoꝛ tꝑalis et
imperitãdi atq; ſuꝑandi potẽtia ſuũ de/
cus:vñ etiã vindicte auiditas oꝛit᷑.⁊ tñ ĩ
cũcta hec adipiſcẽda nõ eſt egredienduʒ
abs te dñe.neq; deuiandũ a lege tua.Et
vita q̃ hic viuimꝰ hʒ illecebꝛã ſuã ppter
quẽdã modũ decor ſui ⁊ ↄuenientiã cũ
his omĩb infimis pulcris.Amicicia q̊ʒ
hoĩm caro nodo dulcj eſt ꝓpter vnitatẽ

de mult animis. Pꝛohter vniuerſa hec
atq; hmõi pctm̃ admittit᷑. duʒ imodera
ta in iſta inclinatiõe cũ extrema bõa ſint
melioꝛa ⁊ ſumma deſerunt᷑ tu dñe deus
ntr᷑.⁊ veritas tua.⁊ lex tua. Habent eni ⁊
hec ima delectatiões: ſʒ nõ ſicut deꝰ me
us:qͥ fecit oĩa:qꝛ in ipᷣo delectat᷑ iuſtuſ.?
ipe eſt delicie rectoꝝ coꝛde.Cuʒ itaq; de
facinoꝛe qrit᷑ q̊ cã factũ ſit:credi nõ iolet
niſi cũ appetitꝰ adipiſcẽdi alicuiꝰ illoꝛũ
bonoꝝ ꝗᷓ infima diximꝰ eſſe potuiſſe ap
paruerit:aut metꝰ amittẽdi. Pulcra ſũt
enĩ ⁊ decoꝛa.qᷓ;q; pᷣ bonis ſuꝑioꝛibo ⁊ be
atificis abiecta ⁊ iacẽtia. Homicidiũ fe/
cit. Cur fecit?: Adamauit eiꝰↄiugẽ autpᷣ
diũ:aut voluit depᷣdari vnð viueret:aut
timuit ab illo tale aliqͥd amittere:aut le/
ſus vlciſci ſe exarſit. Num homicidium
ſine cauſa faceret ipᷣo homicidio delecta
tus? Quis crediderit: Hã ⁊ de q̊ dictuʒ
eſt vecoꝛdi ⁊ nimis crudeli hoĩe ꝙ gtui/
to potiꝰ malus atq; crudeł erat. Pꝛedi/
cta eſt tñ cã ne ꝑ ociuʒ inquit toꝛpeſceret
manꝰ aut animꝰ. Quare id quoq;: Cur
ita: Ut ſcʒ illa exercitatiõe ſcelerũ capta
vꝛbe honores imperia diuitias aſſeq̃ret
⁊ careret metu legũ.⁊ difficultate rey p/
pter inopiã rei familiaris.⁊ ↄſcientiã ſce

lerũ. Nec ipᷣe igit᷑ catilina amauit facino

ra ſua:ſed vtiq; aliud:cuius cã illa facie
bat. Quid ego miſer in te amaui o furrũ
meũ.o facinꝰ illud meũ nocturnuʒ ſexti/
decimi anni etat mee? Hõ enĩ pulcrum
eras cũ ſurtũ eſſes. Aut vero aliqͥd es vt
loquarad te? Pulcra erant poma illa q̃
furati ſumus:quoniã creatura tua erant
pulcerrime omniũ creatoꝛ.omniũ deus
bone. deꝰ ſummũ bonũ ⁊ bonũ veꝝ meũ
Pulcra erant illa poma.ſed nõ ipᷣa cõcu

piuit anĩa mea miſerabilis. Erat enĩ mi

hi melioꝝ copia:illa autẽ decerpſi tm̃ vt
furarer. Nam decerpta ꝓieci: epulatꝰ in
de ſolã iniqtatẽ qua letabar fruens. Nã
ſi qͥd illoꝝ pomoꝝ intrauit in os meũ.
condimentuʒ ibi facinꝰ erat.Et nũc dñe
deus me? q̃ro quid me in furto delecta/

uerit:⁊ ecce ſpecies nulla eſt.õ dico ſi/

cut in eqtate atq; pꝛudẽtia:ſʒ neq; ſicut
in mente hoĩs atq; memoꝛia et ſenſibus
⁊ vegetantevita.neq; ſicut ſpecioſa ſunt

Aiber II

(Confeſſionũ

ſidera ⁊ decoꝛa locis ſuis.et terra ⁊ ma⸗/
re plena fetibo qui ſuccedũt naſcẽdo dece
dentibo nõ ſaltẽ vt eſt quedam defectiua

ſpecies ⁊ vmbꝛatica vitijs fallentibus.

Hã ⁊ ſuꝑbia celſitudinẽ imitat᷑ cũ tu ſis
vnus ſuꝑ om̃ia deꝰ excelſus. Et ambi/
tio qͥd niſi honoꝛes querit ⁊ gloꝛiã:cum
tu ſis pᷣ cunctis honoꝛãdus vnꝰ ⁊ gloꝛi
oſus in eternũ Et ſeuicia poteſtatũ time
ri vult.Quis autẽ timẽdus niſi vnꝰ de/
us: Euiꝰ poteſtati eripi aut ſubtrahi qͥd
poteſt:qñ ⁊ vbi:aut quovl a quo poteſt:
Et blandicie laſciuientiũ amarivolunt:
ſed neq; blandiꝰ eſt aliqͥd tua charitate:
nec amat᷑ quicq; ſalubꝛiꝰ qᷓ; illa pᷣ cũctis
foꝛmoſa ⁊ lumioſa veritas tua.Et curi/
oſitas affectare videt᷑ ſtudiũ ſcientie:cuʒ

tu omia ſummenouer. Ignoꝛãtia quo/
q; ipᷣa atq; ſtulticia ſimplicitatis ⁊ inno

centie nomiĩe tegit᷑.qꝛ te ſimpliciꝰ quicqᷓ;
nõ reꝑitur. Quid auteʒ te innocentius:
quãdoquidẽ oꝑa ſua malis inimica ſũt:
Et ignauia quaſi quieteʒ appetit. Oue
vero quies certa pᷣter dominu: Luxuria
ſatietatẽ atq; abundãtiã ſe cupitvocari:

tu autẽ es plenitudo ⁊ indeſiclens copia
incoꝛruptibił ſuauitatis.Effuſio libera

litatis obtendit vmbꝛã:ſed bonoꝛũ om/
niũ largitoꝛ affluentiſſimꝰ tu es.Auari/

cia młta poſſidere vult.⁊ tu poſſideſ om

nia. Inuidia de excellẽtia litigat:quid te
excellentiꝰ? Ira vindictã querit:te iuſti/
us quis vindicat: Timoꝛ inſolita et re/
pentina exhoꝛreſcit:rebo que amãtur ad
uerſantia:dum pꝛecauet ſecuritati.Tibi
enĩ quid inſolitũ quid repentinum? Aut
quis a te ſeꝑat qð diligis? Aut vbi niſi
apud te firma ſecuritas? Criſticia rebnſ
amiſſis contabeſcit:quib ſe oblectabat
cupiditas:qꝛ ita ſibi nollet ſicut tibi au/
ferri nihil poteſt. Ita foꝛnicatur ania cũ
auertitur abs te:⁊ querit extra te ea que

ℳ

pura ⁊ liquida nõ inuenit niſi cum redit

ad te. Peruerſe te imitãtur om̃es qͥ lon/

ge ſea te faciũt:et extollũt ſe aduerſuʒ te
Ded etiã ſic te imitãdo indicãt creatoꝛẽ
te eſſe omis nature:et ideo nõ eſſe quo a
teoĩmõ recedat᷑. Quid ergo ĩ illo furto
ego dilexi: et in quo dñm meũ vel vitio
le atq; ꝑuerſe imitatꝰ ſum: An libuit fa/

cere ↄtra legẽ: ſaltem fallacia: qꝛ potentz

tu nõ poterã: vt mancam libertatẽ capti
uus imitarer faciẽdo impune:qð nõ lice

ret tenebꝛoſa om̃ipotentie ſimilitudine.
Ecce eſt ille ſeruus ſugiẽs dñm ſuuʒ:et
cõſecutus vmbꝛã.O putredo. O mon/
ſtrũ vite ⁊ moꝛtis ꝓfunditas. Potuit ne
libere qð nõ licebat non ob aliud niſi qꝛ
nõ licebat: Quid retribuã dño quod re
colit hec mẽoꝛia mea:⁊ ania mea nõ me/

tuit inde: Diligã te dñe:⁊ grãs agam et

cõfitear nomini tuo:quoniã tãta dimiſi
ſti mihi mala ⁊ nefaria oꝑa mea. Gratie
tue deputo ⁊ miſericoꝛdie tue.ꝙ pecca/
ta mea tãq; glaciẽ ſoluiſti:gratie tue de/
puto ⁊ q̃cunq; nõ feci mala. Quid enim
nõ facere potui:qui etiã gratuitũ facinꝰ
amaui: Et omnia mihi dimilſa eſſe fa⸗/
teoꝛ ⁊ que mea ſpõte feci mala.⁊ q̃ te du/
ce nõ feci.Quis eſt hominũ:qͥ ſuã cogi/
tans infirmitatẽ:audet viribo ſuis tribu
ere caſtitatẽ atq; innocentiã ſuã:vt minꝰ
amet te:q̃ſi minꝰ ei neceſſaria fuerit mile
ricoꝛdia tna:qua donas peccata conuer
ſis ad te: Qui enĩvocatꝰ a te ſecutꝰ eſtvo
cem tuã:⁊ vitauit ea queme de meipᷣo re
coꝛdãtem ⁊ fatentẽ legit:nõ me derideat
ab eo medico egrũ ſanari:a quo ſibi pᷣſti
tum eſt vt nõ egrotaret:vel potiꝰ vt mi⸗
nus egrotaret.Et ideo te tantundẽ ĩmo
vero ampliꝰ diligat:qꝛ ꝑ queʒ me videt
tantis peccatoꝛũ meoꝛũ lãguoꝛibo exui:
ꝑ eum ſe videt tantis pctõꝛum languoꝛi
bus nõ implicari.Quẽ fructũ habui mi
ſer aliquãdo in his que nũc recolens e/
rubeſco:maxime in illo furto:in quo ipᷣʒ
furtum amaui nihil aliud:cũ ⁊ ipᷣm eſſet
nihil: Et eoipᷣo ego miſerioꝛ. Et tamen
ſolus id nõ feciſſem:ſic recoꝛdoꝛ animuʒ

tunc meũ:ſolus om̃imodo id nõ feciſſe

Ergo ibiamaui etiã conſoꝛtiũ eoꝝ cum
quibo id feci. Nõ ergo nihil aliud q; fur/
tũ amaui: imo vᷣo nihil aliud.qꝛ et illud
nihil eſt. Ouid eſt reuera: Quis eſt qͥ do
ceat me:niſi qui illuminat coꝛ meũ ⁊ diſ
cemit vmbꝛas eius? Quid eſt qð mihi
venit in mentẽ querere ⁊ diſcutere ⁊ cõ/
ſiderare: Quia ſi tunc amareʒ poma illa
que furatꝰ ſum:et eis frui cuperem.poſ

ſem etiã ſolus ſi ſatis eſſet cõmittere illa

N biethab
Grigbs

niuhn
fiaaenlan
Ndlonk
mipirocne

cittron

Ouimi.
emg
uiti
Ccuquis
nn
pisfierit
enun
Cuͤſcic⸗
ccansric
üſhest

fnodets

Nicslie
lit danio
No ſceron
dalsne
Wraͤſace
W
Weia
ccend
ctiome
cohoc
lituo/
eri⸗
Otitom,
goſint.
ooei via
chria pul
dus tinſa
teyalgen
inteindr

Winga
lans ſun

agnani indii
ſmuogma n⸗

nentrn

ſolnigneined

tuni Ouden

Uanigennitüften
nbi diniſicſet
etaimalg tiſron
thommug iiagi⸗
erhstibe
wngiſtui
uednufacran’
NtNNAc
õ
eneurmtdenßt
Ninni ent
gilana goſtii
õ
vvt munnio
gannſentt
wiigothen
itunangian
Oifrcädehein
8aarnit elett
lfmetar,
PAainbaädnc,
numm

1

.

iniquitatẽ:qua ꝑuenirem ad voluptatẽ
meã:nec confricatione conſcioꝛũ animo
rũ accenderem pꝛuritũ cupiditatis mee
Sed quoniaʒ in illis pomis voluptas

mihi nõ erat.ea erat in ipᷣo facinoꝛe quã⸗
faciebat conſoꝛtium ſimul peccantium.

Quid erat ille affectꝰ animi:? Certe enim

plane turpis erat nimis:et ve mihi erat

qui habebã iud.ed tamen quid erat:
elicta quis intelligit: Riſus erat: qua
ſi titillato coꝛde:ꝙ fallebamꝰ eos:qͥ hec
a nobis fieri nõ putabãt:⁊ vehement᷑ no

lebant. Cur ergo eo me delectabat:quo

id nõ faciebã ſolus: An qꝛ etiã nemo fa/

cile ſolus ridet: NHemo quidẽ facile:ſʒ tũñ
etiã ſolos ⁊ ſingulos homĩes: cuʒ alius
nemo pᷣſens eſt.vincit riſus aliquãdo:ſi

aliqd nimie ridiculũ vel ſenſibꝛ occurre-

rit vel anio.At ego illud ſolus nõ ſacerẽ:
nõ facerem oĩno ſolus Ecce eſt coꝛam te
deus meꝰ viua recoꝛdatio anĩe mee:ſo/
lus nõ facerem furtũ illud:in quo me nõ
libebat id qð furabar.ſed qꝛ furabar qð
me ſolũ ſacere pꝛoꝛſus nõ liberet nec fa/
cerem. O nimis inimica amicicia. ſedu/
ctio mentis inueſtigabilis.ex ludo ⁊ io/
co nocendi auiditas:⁊ alieni dãni appe/
titus.nulla lucri mei.nulla vlciſcendi li/
bidine.ſed cũ dicit᷑. eamꝰ.faciamus.⁊ pu
det nõ eſſe impudentem. Ouis exaperit
iſtã toꝛtuoſiſſimã ⁊ implicatiſſimaʒ no/
doſitatẽ. Feda eſt.nolo in eaz intendere:
nolo eã videre.Te volo iuſticia ⁊ inno/
centia.pulcra ⁊ decoꝛa honeſtis lumini/
bus ⁊ inſatiabili ſatietate.Quieſẽ apud
te valde ⁊ vita imꝑturbabilis Qui ĩtrat
in te:intrat in gaudiũ dñi ſui:⁊ nõ time/
bit:et habebit ſe optime in optimo.De/
fluxi abs te ego:⁊ erraui deꝰ meꝰ nimis.

deuius a ſtabilitate tua in adoleſcẽtia:et

factus ſum mihi regio egeſtatis.
Eerniat liber ſecũdus.

5

Incipit tercius.

VEn cartagi

nem:⁊ circũſtrepebat me

vndiq; ſartago flagicio/

ſoꝛũ amoꝛũ. Nõdũ ama/
bam amareamabã: ⁊ ſe

eretioꝛe indigentia oderã me minus in/
digentẽ. Querebã quid amarez amans
amare.⁊ oderã ſecuritatẽ ⁊ viã ſine mu/
ſcipulis.Quoniã fames mihi erat intuſ
ab interioꝛi cibo teipᷣo deus meꝰ.⁊ ea fa/
menõ eſuriebã:ſed erã ſine deſiderio ali
mentoꝛũ incoꝛruptibiliũ.nõ quia plenꝰ
eis eram.ſed quo inanioꝛ eo faſtidioſioꝛ:
⁊ ideo nõ bene valebat ania mea:⁊ vlce/
roſa pꝛoijciebat ſe ſoꝛas miſerabilit᷑ ſcal/
pi auida ↄtactu ſenſibiliũ.Sed ſi nõ ha
berent animã nõ vtiq; amarent᷑. Amare
et amari dulce mihi erat:magis ſi etiam
amãtis coꝛꝑe fruerer. Tlenã igit᷑ amici/

cie coinquinabaʒ ſoꝛdibo cõcupiſcentie:

candoꝛẽq; eiꝰ obnubilabã de tartaro li/
bidinis:⁊ tñ fedus atq; inhoneſtꝰ elegãſ
⁊ vꝛbanus eſſe geſtiebã abundanti vani
tate. Rui etiã in amoꝛẽ quo cupiebaʒ ca
pi.Deus meus miſericoꝛdia mea quãto
felle mihi ſuauitatẽ illã ⁊ q; bonꝰ aſper
ſiſti.qꝛ et amatꝰ ſum ⁊ ꝑueni occulte ad
vinculũ fruendi:⁊ colligabar letus erũ/
noſis nexibs vt cederer virgis ferreis ar
dentibo zeli ⁊ ſuſpitionũ ⁊ timoꝛũ ⁊ iraꝝ
atq; rixarũ. Rapiebãt me ſpectacula the
atrica plena imaginiba miſeriaꝝ mearuʒ
⁊ fomitibo ignis mei.Quid eſt qd homo
ibi vult dolere cũ ſpectat luctuoſa ⁊ tra/
gica:que tñ pati ipᷣe nollet: Et tamẽ pa
ti vult ex eis doloꝛem ſpectatoꝛ:⁊ doloꝛ
ipᷣe eſt voluptas eius.Quid eſt niſi miſe
rabilis inſania? Nã eo magis eis mouet᷑
quiſq;:quo minus a talibo ſanus eſtaffe
ctibo:qᷓ;; cũ ipᷣe patit᷑ miſeria:cum alijs
cõpatit᷑ miſericoꝛdia dici ſolet. Sʒ qua
lis tãdeʒ miſericoꝛdia in reb fictis ⁊ ice/
nicis: Nõ enĩ ad ſubuenienduʒ ꝓuocat᷑
auditoꝛ:ſed tm̃ ad dolenduʒ inuitat᷑. Et
actoꝛi earũ imaginũ amplius fauet:cuʒ
amplius dolet.Et ſi calamitates ille ho
minũ vel antique vel falſe ſic agant᷑.vt qͥ
ſpectat nõ doleat:abſcedit inde faſtidiẽs
⁊ repᷣhendens.Si aũt doleat:manet in/

tentus ⁊ gandẽs. Lachꝛyme ergo amã/

tur⁊ doloꝛes. Certe om̃is homo gaude

re vult. An cũ miſerũ neminẽ eſſe libeat:

libet tamẽeſſe miſericoꝛdem. Oð qꝛ nõ
ſine doloꝛe eſt:hac vna cauſa amãtur do
loꝛes.Et h de illa vena amicicie eſt. Sʒ
a2

quo vadit:quo fluit: Vt qͥd decurrit in
toꝛrentẽ picis bullientis eſtus immanis
terrarũ libidinũ:in quo ipᷣa mutat᷑ ⁊ ver
titur ꝑ nutum ꝓpꝛiũ de celeſti ſerenitate
detoꝛta atq; deiecta. Repudiet᷑ ergo mi/
ſericoꝛdia: Hequaq;. Ergo ament᷑ dolo

res aliquãdo. Sed caue immũdiciã ani

ma mea ſub tutoꝛe deo meo:deo patruz
noſtroꝝ.et laudabili ⁊ ſuꝑexaltato ĩ om
nia ſecula:caue immundiciã. Neq; enim
nũc nõ miſereoꝛ:ſed tũc in theatris con/
gaudebã amãtibus:cuʒ ſeſe fruebantur
P flagicia:qᷓ;uis hec imaginarie gereren

tur in ludo ſpectaculi Eũ autẽ ſeſe amit

tebant:q̃ſi miſericoꝛs cõtriſtabar:⁊ vtrũ
qʒ delectabat tamẽ. Nũc vero magiſmi
ſereoꝛ gaudentẽ in flagicio:q; velut du/
ra ꝑpeſſum detrimẽto ꝑnitioſe volupta
tis et amiſſione miſere felicitat Hec cer

te verioꝛ miſericoꝛdia:ſed nõ in ea dele/

ctatur coꝛ. lã et ſi appꝛobat᷑ officio cha
ritatis qͥ dolet miſerũ:mallet tamẽ vticq;

nõ eſſe qð doleret qͥ germanitus miſeri/
coꝛs eſt. Si enĩ eſt maliuola beniuolen/
tia qð fieri nõ poteſt:põt ⁊ ille qͥ veracit᷑
ſinceriterq; miſeret᷑ cupere eſſe miſeros
vt miſereat᷑. Nonnullus itaq; doloꝛ ap/

pꝛobãdus:nullꝰ amãdus eſt. Hoc enim

tu dñe deꝰ qui anĩas amas:longe alteq;

puriꝰ q; nos ⁊ incoꝛruptibiliꝰ miſereris

ꝙ nullo doloꝛe ſauciarꝭ.Et ad hec quis
idoneꝰ: At ego tũc miſer dolere amabã.

et querebã vt eſſet qð dolerẽ.qñ mihi in

erumna aliena⁊ falſa ⁊ ſaltatoꝛia ea ma/
gis placebat actio hyſtrionis:meq; alli/
ciebat vehementiꝰ:qua mihi lachꝛyme
excutiebant᷑.Ouid autẽ mirũ: cũ infelix
pecus aberrãs a grege tuo:⁊ impatiens
cuſtodie tue turpi ſcabie fedarer?: Et in/
de erant doloꝛũ amoꝛes nõ quib altius
penetrarer:nõ enĩ amaba talia perpeti q̃
lia ſpectarẽ: ſed qbus auditis et fic tan
qᷓ; in ſuꝑficie raderer:quos tamẽ q̃ſi vn/
gues ſcalpentiũ feruidꝰ tumoꝛ ⁊ tabes ⁊
ſanies hoꝛrida ↄſequebatur. Talis vita
mea:nunqͥd vita erat deꝰ meus: Et cir/
cuũuolabat ſuꝑ me fidelis a longe miſeri

coꝛdia tua. In quantas iniqͥtates diſta/

buu:et ſacrilegã curioſitatẽ ſecutus ſuʒ:
vt deſerentẽ te deduceret me ad ima infi

da et circũuentoꝛia obſequia demonio/
rũ:quibo immolabã facta mea mala:⁊ in
omibus flagellabas me. Auſus ſuʒ etiã
in celebꝛitate ſolennitatũ tuaꝝ intra pa/

rietes eccłie tue ↄcupiſcere ⁊ agere nego

ciũ ꝓcurãdi fructꝰ moꝛtis. Uñ me vᷣbe/
raſti grauib penis:ſed nihil ad culpam
meã.O tu pᷣgrãdis miſericoꝛdia mea de
us meꝰ:refugiũ meuʒ a terribilibꝛ nocẽ᷑/
tibus in quibo vagatꝰ ſum pᷣfidenti col/
lo ad longe recedendũ a te:amãſ vias me

⸗ „ — H 44

as et nõ tuas:amans fu gitiuã libertatẽ.

Habebẽãt et illa ſtudia que honeſta voca
bant᷑ ductũ ſuũ intuentẽ foꝛa litigioſa:
vt excellerẽ in eis:eo laudabilioꝛ q̊ frau
dulentioꝛ.Tanta eſt cecitas hominũ de

cecitate etiã gloꝛiantiũ. Et maioꝛ iã erã

in ſcola rhetoꝛis:et gaudebã ſupbe:⁊ tu
mebã typo q;q; longe ſedatioꝛ: domine

tu ſcis:⁊ remotꝰ oĩno ab euerſioniboq̃s
faciebãt euerſoꝛes. Hoc enĩ nomen ſce/⸗
uum ⁊ diabolicũ velut inſigne vꝛbani⸗
tatis eſt. Inter quos viuebã pudoꝛe im
pudenti.qꝛ talis nõ eram ⁊ cũ eis eram.
Et amicicijs eoꝛũ delectabar aliquãdo.
a quoꝛũ ſemꝑ factis abhoꝛrebaʒ:hoc eſt
ab euerſionibo quib ꝓterue inſectabant᷑
ignotoꝛũ verecũdiã:quã ꝓturbarẽt gra

tis illudendo atq; inde paſcẽdo maliuo

las leticias ſuas. Nihil eſt illo actu ſimi

lius actibo demonioꝛũ.Quid itaq; veri/

us q;ᷓ euerſoꝛes vocantur:? Euerſi plane
pꝛiꝰ ipi atq; ꝑuerſi deridentibo eos et ſe⸗/
ducẽtibo fallacibo occulte ſpiritibo:in eo/

ipᷣo quo alios irridere amaãt fallere. In

ter hos ego imbecilla tũc etate diſcebaz
libꝛos eloquẽtie:in q̃ eminere cupiebam

fine dãnabili ⁊ ventoſo ꝑ gaudia vanita

tis humane:⁊ vſitato iã diſcendi oꝛdine

puenerã in libꝛum quendã cuiuſdã cice/⸗

ronis:cuius linguã fere om̃s mirantur:
pectꝰ nõ ita. Sed liber ille ipius exhoꝛ/

tationẽ cõtinet ad philoſophiã: ⁊ voc/

tur hoꝛtenſiꝰ. Ille vero liber mutauit af

fectũ meum: ⁊ ad teipᷣm dñe muta uit pꝛe
ces meas ⁊vota ac deſideria mea fecit a/

lia. Uiluit mihi repente om̃is vana ſpeſ

2⁊ immoꝛtalitatẽ ſapiẽtie ↄcupiſcebaʒ e/

ſtu coꝛdis incredibili:⁊ ſurgere iam cepe

ram vt ad teredirẽ. NHõ eni ad acuendaʒ

6 igs nie
ſa
ſnuideiune
Colonlen
duütehnil
ſutcnrt
Gcienant
bangtthet⸗
Nonußno⸗
—
eGnrq
oeorbone
cerroꝛe
hpꝛatp
Woenon
enlagon
whränht
gitntnen
Citoyehan
Mofnch
ontudod
tanoela
Naän
boridſ
necK
Geſeen⸗
aſeane
titer er
aneb
lunfi
onlit
iahocn
ſoaghucul
Mebibergt
hehocnoni
Noltürwe⸗
Sneſti
mohanets
Eepideom
Origuens
Celſantn
lorturn
keenicigt
nucologn⸗
ſaherie
And
Kinge⸗
Mat⸗
Ateo

II

dbſeanin dennn
acinennti
me Puſnoſu
Manͤnupinm
glcerer an
norns. Uinet
nihil Nange
milerconcenen
catenbhihn;
Gu un ünh
däiweiene
ngſgtimnnt.
du neiatnoen
umarinlagot.
dctautsbeniti.
Mmä. Demiüͤct
1Cuvediſundbetn

e chng: donir

vab amnſonlhi
cai onanſe⸗
ur inicne bend
wiuchihnäctein
Gmd GAs
enidnr titi
perreinſn
gigni Mtnis
ieplinhnuin
Atclvuni
i Cua
umbin r
enhse

Gheſgtrndnincn

nrmin ilcr⸗
Müccnn dieth
zemnarahen
mooawdun

mlaillill/
Groñs –—–
geßinchen,
doegpünne

Jolbonmmui⸗
ndienunnht
Niunaiclt

ng anßſt

cienſe

linguã:qð videbar emere maternis mer
cedibo:cũ agerem annũ etatis vndeuige

ſimũ:iã defſuncto patre ante biẽniũ. Nõ

ergo ad acuendã linguã referebã illuʒ li/
bꝛũ:neq; mihi locutionẽ ſed qð loq̃bat

ꝑſi aſent. Quomo ardebã deꝰ meꝰ:quõ?

ardebã euolare a terrenis ad te:⁊ neſcie/
bam qͥd ageres mecũ.Apud te eſt eni ſa/
pientia.lmoꝛ aũt ſapiẽtie nomẽ grecuʒ
habet phiam:quo meaccendebãt ille lit
tere. Sunt qͥ ſeducãt ꝑ phiam magno ⁊
blando ⁊ honeſto nomie coloꝛãtes et fu/
cantes erroꝛes ſuos.Et ꝓpe om̃s qͥ ex il

lis ⁊ ſupꝛa tꝑibo tales erãt notant᷑ in eo li

bꝛo ⁊ demonſtrant᷑:⁊ manifeſtat᷑ ibi ſalu
tifera illa admonitio ſpũs tui ꝑ ſeruũ tu
um bonũ ⁊ piũ. Uidete ne qͥs vos deci/
piat ꝑ phiam ⁊ inanẽ ſeductionẽ ſᷣm tra
ditionẽ hoĩm:ſᷣm elemẽta huiꝰ mundi.
⁊ nõ ſᷣm chꝛiſtũ.qꝛ in ipᷣo inhabitat oĩs
plenitudo diuinitat coꝛꝑaliter. Et ego
illo temꝑe ſcis tu lumẽ coꝛdis mei.quo/
niã nõdũ mihi hec apoſtolica nota erãt.
hoc tñ ſolo delectabar in illa exhoꝛtatio
ne ꝙ nõ illã aut illã ſectam ſed ipᷣam q̃cũ
&q; eſſet ſapientiã vt diligerẽ ⁊ querereʒ ⁊
aſſequerer ⁊ tenerẽ atq; amplexarer foꝛ/
titer excitabar ſermone illo ⁊ accendebar
⁊ ardebã:⁊ hoc ſolũ me in tanta flagran
tia refrãgebat:q; nomẽ chꝛiſti ñ erat ibi.
quoniã hoc nomẽ ſᷣm miſericoꝛdiã tuaʒx
dñe:hoc nomẽ ſaluatoꝛis mei ſilij tui in
ipᷣo adhuc lacte matris tenerũ coꝛ meuʒ
pie biberat ⁊ alte retinebat.⁊ quicqᷣd ſi/

ne hoc nomiĩe fuiſſet q;uis litteratũ ⁊ ex

politũ ⁊ veridicũ nõ me totuʒ rapiebat.
Itaqʒ inſtitui animũ intenderei ſcriptu
ras ſanctas:vt viderẽ q̃les eſſent.Et ec/
ce video rem nõ cõꝑtam ſuꝑbis neq; nu
datã pueris:ſed inceſſu humilẽ:ſucceſſu
excelſiam ⁊ velatã myſterijs:⁊ nõ erã ego
talis vt intrare in eã poſſem aut inclina/
re ceruicẽ ad eiꝰ greſſus. Nõ enim ſicut
modo loquoꝛ ita ſenſi.cũ attendi ad illã
ſcripturã:ſed viſa mihi eſt indigna quã
tulliane dignitati cõparem. Tumoꝛ enĩ
meꝰ refugiebat modũ eiuſ:⁊ acies mea ñ
penetrabat interioꝛa eiꝰ. Uerũtamẽ illa
erat que creſceret cũ ꝑuulis:ſed ego de/
dignabar eſſe guulus:⁊ turgidus faſtu

mihi grãdis videbar. Incidi itaq; i bo/
mines ſuꝑbe delirãtes ⁊ camales nimis
⁊ loqces:in quoꝛuʒ oꝛe laquei diaboli:»
viſcũ confectũ cõmixtione ſyllabarũ no
minis tuũ:ſed et dñi noſtri ieſu chꝛiſti et
paracliti ↄſolatoꝛis nr̃i ſpũſſancti. Hec
enĩ omia nõ recedebãt de oꝛe eoꝝ:ſed ſo/
notenus ⁊ ſtrepitu lingue ceterũ coꝛ in/
ane veri.Et dicebãt veritas ⁊ veritas.⁊
multi eã dicebãt mihi:⁊ nuſq; erat ĩ eis.
ſʒ falſa loq̃bãtur nõ de te tm̃ qui vere ve
ritas es:ſʒ etiãa de iſtis elemẽtis hꝰ mun
di creaturis tuis:de qbus etiã vera dicẽ
tes phᷣos tranſgredi debui pᷣ amoꝛe tuo:
mi pr ſumme bone pulcritudo pulcroꝛũ
omniũ.O veritas veritas.qᷓ; intime eti
am tũc medulle animi mei ſuſpirabãt ti
bi:cũ te illi ſonarẽt mihi frequẽter ⁊ mul
tiplicit᷑ voceſola ⁊ libꝛis multis ⁊ ingẽ/
tibo:⁊ illa erãt fercula in quibo mihi eſu/
rienti te.inferebant᷑ ꝓ te ſol⁊ luna pulcra
oꝑa tua:ſʒ tamẽ oꝑa tua nõ tu:nec ipᷣa p/

ma. Pꝛioꝛa eĩ ſpũalia oꝑa tua:qᷓ; iſta coꝛ

poꝛea:q;uis lucida ⁊ celeſtia.At ego nec
pꝛioꝛa illa:ſʒ teipᷣam te veritas. in q̃ non
eſt cõmutatio:nec momẽti obumbꝛatio:
eſuriebam ⁊ ſitiebam:æ apponebant᷑ad
huc mihi in illis ferculł fantaſmata ſplẽ/
dida.quibo iã meliꝰ erat amare iſtũ ſoleʒ
ſaltẽ iſtis oculis verũ:qᷓ; illa falſa animo
decepto ꝑ oculoſ Et tñ qꝛ te potabã mã
ducabam.nõ auide quidẽ.qꝛ nec ſapie/
bas in oꝛe meo ſicuti es:neq; enĩ tu eras
illa figmẽta inania:nec nutriebar ex eis:
ſed exhauriebarmagis.Cib enĩ in ſom

nis ſimillimꝰ eſt cibis vigilantiũ.quo ta

mẽ doꝛmiẽtes nõ alunt᷑:doꝛmiũt enĩi.At
illa nec ſimilia erãt vllo mõ tibi ſicut nũc
mihilocutꝰ es:qꝛ illa erãt coꝛꝑalia fan/
taſmata falſa coꝛꝑa.quibo certioꝛa ſunt
vera coꝛꝑa iſta q̃ videmꝰ viſu carneo ſi⸗/
ue celeſtia ſiue terreſtria.cum pecudiba ⁊
volatilibo. Uidemꝰ hec.et certioꝛa ſunt
q́; cum imaginamur ea.Et rurſus certi
tiꝰ imagiamur ea:qᷓ; ex eis ſuſpicamur

gliꝗ grandioꝛa ⁊ infinita:q̃ omnino nul-

la ſunt:q̃liba ego tũc paſcebar inanibus
⁊ nõ paſcebar.At tu amoꝛ meꝰ in quẽ de
ficio vt ſoꝛtis ſim:nec iſta coꝛꝑa es q̃ vi/
demus q;q; in celo:nec ea es q non vide/
a 3

HK

MConfeſſionñnñ Aiber II

mus ibi:qꝛ tu iſta ↄdidiſti: nec in ſũmis
tuis cõditionibo abes.Quãto ergo lon /

ge es a fantaſmatibo illis meis fantaſma

tibo coꝛpoꝝ q̃ oĩno nõ ſunt:quib certio/
res ſunt fantaſie coꝛpoꝝ eoꝝ q̃ ſunt:⁊ eii

certioꝛa coꝛꝑa:q̃ tamẽ nõ es. ſʒ nec ania

es q̃ vita eſt coꝛpoꝝ.Jõ melioꝛ vita coꝛn

poꝛuʒ.certioꝛq; q; coꝛꝑa.Sʒ tu vita es
anĩarũ:vita vitarũ vinẽs teipᷣa.⁊ nõ mu
taris vita anie mee. Vbi ergo mihi tüc
eras:⁊ qᷓ; longe? Et longe peregrinabar

abs te excluſus.⁊ a ſiliqs poꝛcoꝝ q̊s de

ſiliquis paſcebã? Quãto enim melioꝛes

grãmaticoꝝ ⁊ poetaꝝ fabelle q;ᷓ illa deci
pula. Nã verſus ⁊ carmen et medea vo/

lans vtilioꝛes certe q; qnq; elementa va
rie fucata ꝓ 1 ter qnq; antra tenebꝛarũ:q̃
oĩno nulla ſunt ⁊ occidũt credentẽ. Naʒ
verſum ⁊ carmẽ etiam ad vera pulmẽta
traãſfero. Uolantẽ aũt medeã ⁊ ſi canta/

bam nõ aſſerebã:et ſi cantari audiebaz:

nõ credebã:illa aũt credidi.Ue vebus
gradibo deductus ſum in ꝓfunda inferi:
quippe laboꝛãs ⁊ eſtuãs inopia veri:cũ

te deꝰ meꝰ. Libi enĩ ↄfiteoꝛ qͥ me miſera

tus es:⁊ nõdũ ↄfitentẽ:cũ te nõ ſᷣm men

tis intellectũ:quo me pᷣſtarevoluiſti be/

luis:ſed ſᷣm ſenſum carnis q̃rerẽ. Tu au
tẽ eras interioꝛ intimo meo:⁊ ſuꝑioꝛ ſũ/
mo meo:offendi in illã mulierẽ audacem
inopem pꝛudẽtie:enigma ſalomonis.ſe/
dentẽ ſuꝑ ſellã in foꝛibo ⁊ dicentẽ: panes
occultos libentedite:⁊ aquã dulcẽ furti

uã bibite.OQue me ſeduxit.qꝛ inueĩt fo/

ris habitantẽ in ocło carnis mee:⁊ talia

ruminantẽ apud me:qlia ꝑ illũ voꝛaſſem

NMNeſciebã enĩ aliud vere qð eſt:⁊ qſi acu
tule mouebar vt ſuffragarer ſtultis dece
ptoꝛibo: cũ a me q̃rerẽt: vñ malũ.⁊ vtruʒ

foꝛma coꝛpoꝛea de finiret᷑.⁊ haberet ca
pillos ⁊ vngues.et vtrũ iuſti exiſtimãdi

eſſent qͥ haberẽt multas vxoꝛes ſimul.⁊
occiderent hoĩes:et ſacrificarẽt de anĩa/
lib. Ouib reb ignarus ꝑturbabar: ⁊ re
cedens a veritate:ire in eẽ mihi videbar
qꝛ nõ nouerã malũ nõ eſſe niſi pꝛiuatio/
nẽ boni vſq; ad qð oĩno nõ eſt. Oð vnð
viderẽ:cuius videre vſq; ad coꝛpꝰ erat
oculis:et anĩo vſq; ad fantaſma. Et non
nou erã deu eſſe ſpũm:cui nõ mẽbꝛa eẽnt

p longũ ⁊ latũ.nec cui moles eſſet.qꝛmo

les in ꝑte minoꝛ eſt qᷓ; in toto ſuo.⁊ ſi in /

finita ſit: minoꝛ eſt in aliq̃ ꝑte certo ſpa/
cio definita q; ꝑ infinitum.et nõ eſt tota

vbiq; ſicut ſpiritꝰ ſicut deꝰ.Et qͥd in no
bis eſſet fm ꝙ eſſemꝰ ſimiles deo.⁊ recte
in ſcripturis diceremur ad imaginẽ dei.
pꝛoꝛſus ignoꝛabã:et nõ nouerã iuſticiaz,z

verã interioꝛẽ nõ ex ↄſuetudine iudican

tem:ſed ex lege rectiſſima dei om̃ipoten/

tis.qua foꝛmarent᷑ moꝛes regionũ ⁊ die
rũ pꝛo regionibo et dieb:cũ ipᷣa vbiq; ac

ſempꝑ eſſet non alibi alia: nec alias aliter

fm quã iuſti eſſent abꝛaam ⁊ vſaac et ia⸗

cob et moyſes ⁊ dauid:⁊ illi oms lauda//

ti oꝛe dei: ſed eos ab imperitis iudicari

iniquos iudicãtibo ex humano die:⁊vni
uerſos moꝛes humani generis ex parte

moꝛis ſui metientibo.tanq; ſi qs neſcius
in armamẽtis quid cuiq; mẽbꝛo accom/
modatũ ſit:ocrea velit caput contegi.et
galea calciari:et murmuret qð non apte
cõueniat:aut in vno die indicto a ꝓmeri
dianis hoꝛis iuſticio quiſq; ſtomachet᷑:
nõ ſibi concedi quid venale ꝓponere.qꝛ
mane ↄceſſum eſt.aut in vna domo vide

at aliquis tractari manibo a quoq; ſeruo

qð facere nõ ſinat᷑ qui pocula miniſtrat.
aut aliqd poſt pꝛeſepia fieri qð ante men

ſam ꝓhibeatur:a indignet᷑.cum ſit vnuz

habitaculũ ⁊ vna familia.nõ vbiq; atq;
om̃ibus idẽ tribui.Sic ſunt iſti qͥ indi/

gnantur cũ audierint illo ſeculo licuiſſe

iuſtis aliqͥd: quod iſto nõ licet iuſtis:⁊ qꝛ
illis aliud pᷣcepit deus:iſtis aliud ꝓ tꝑa
libus cauſis.cũ eidẽ iuſticie vtriq; ſerui

erint:cum in vno homie ⁊ in vno die:ꝛ i

vnis edibus videant aliud alij membꝛo

congruere:⁊ aliud iam dudum licuiſſe:⁊

poſt hoꝛam nõ licere:quiddaʒ in illo an/
gulo permitti aut iuberi:qð in iſto iuſte

vetetur ⁊ vindicet᷑. Nũquid iuſticia voꝝ

ria eſt ⁊ mutabilis: Dʒ tpa quiba pᷣſidet

nõ pariter eunt.temꝑa enĩ ſunt. Homi/⸗

nes autẽ quoꝛũ vita ſuꝑ terrã bꝛeuis eſt.

quia ſenſu non valẽt cauſas cõtexere ſe -
culoꝛũ pꝛioꝛuʒ aliarũq; gentiũ:quas ex

perti nõ ſunt cuʒ his quas experti ſunt.
in vno autem coꝛpoꝛe vł die vel domo

facile poſſunt videre quid cuimembꝛo:

gobos
neygin⸗
unt. Vueg
tebatytken
ootloni
öͤnhiick
ba Chul
Galtmiun
uolbaune
nnoheb
ſel⸗Etnon
ſerdonitſu
Gng ſubtn
Ctepulla
forpiby/
ſebuteac⸗
denchgye
ilbaumt
igvog
Nncunt/f
aſtückoi
Wmimger
üweſ⸗
rangord
Porderc
Pueſis
Winisr
ſcc kecit
Tole
nobis⸗
illeaua⸗
luitur..
ſagicia:
Vrpactü
ſuetudie
Legrinit
gae
hoglia
lberiube
llielte ſi
uinöͤen
latincini

inclgcſan

Sntdtoſio
hlägecen

Mumnetröcktn
udee Etgonn
inlisutt
uingiin.
Acncirilan
ſmntüofͦponn,
un ngan de⸗
Rrährcr
AUadelinstin
riram und⸗
Mubtlenini,
bnnmitei
vahnmnddieni
Rardſin
taigz nihpeun
Aawramga
monr götonadie
Reinstonpnc,
gni fonnch
N Nd
nina de
õ
icnigalnut⸗
Nin NeN
utan,m
niu höblz

Sim tiqnc,

rio ſ⸗ lſe
Ntülcginſse
õ
eiuktcernig
rirainntonel
Iaudannin
anduemn lale

(Fo.

quibus momẽtis:quibo ꝑtibus ꝑſoniſ/

ue ↄgruat. In illis offendunt᷑:hic ſerui/⸗

unt. Vec ego tunc neſciebã ⁊ nõ aduer/

tebam:⁊ feriebãt vndiq; iſta oculos me/
os ⁊ nõ videbã.Et cantabaʒ carmina:⁊
nõ mihi licebat ponere pedẽ quẽlibʒ vbi
libet. ſed in alio atq; alio metro aliter at/⸗
q; aliter:⁊ in vno aliquo verſu: nõ omni
bus locis eundẽ pedẽ.Et ars ipᷣa qua ca
nebam nõ habebat aliud alibi:ſed om̃ia
ſimul.Et nõ intuebar iuſticiã cui ſerui/
rent boni ⁊ ſancti homĩes:longe excellẽ
tiꝰ atq; ſublimiꝰ hr̃e ſimul omia que pᷣ/
cepit:⁊ nulla ex ꝑte variari: ⁊ tamen va/
rijs temꝑiba nõ om̃ia ſimul:ſed ꝓpꝛia di
ſtribuentẽ ac pꝛecipientẽ.Et repꝛehẽde
bam cecus pios pres:nõ ſolũ ſicut deuſ
iuberet atq; inſpiraret vtẽtes pᷣſentibuſ:.
verũ quoq; ſicut deꝰ reuelaret futura p/
nunciãtes. Nũquid aliquãdo aut alicui
iniuſtũ eſt diligere deũ ex toto coꝛde.ex
tota anima:ex tota mẽte:⁊ diligere ꝓxi/⸗
mũ tanq; ſeipᷣm. Itaq; flagicia q̃ ſunt cõ
tra naturã vbiq; ac ſemꝑ deteſtanda atq;
punienda ſunt:q̃lia ſodomitarũ fuerant.
Due ſi om̃es gentes facerent:eodem cri
minis reatu diuĩa lege tenerent᷑: que nõ
ſic fecit homĩes vt ſe illo vterent᷑ modo.
Violatur quippe ipᷣa ſocietas q̃ cũ deo
nobis eſſe debʒ:cum eadẽ natura:cuius
ille auctoꝛ eſt.libidinis peruerſitate pol
luitur.Que autẽ ↄtra moꝛes hoĩm ſunt
flagicia:p moꝛũ diuerſitate vitãda ſunt:
vt pactũ inter ſe ciuitatis aut gẽtis con
ſuetudĩe vł lege firmatũ.nulla ciuis aut
ꝑegrini libidine violet᷑. Curpis eĩ om̃is
pars ẽ vniuerſo ſuo ñ cõgruens.Cũ aũt
deus aliqͥd ↄtra moꝛẽ aut pactũ quoꝛũ/
libet iubet:⁊ ſi nunq; ibi factũ eſt:facien
dũ eſt:⁊ ſi omiſſum:inſtaurãduʒ.⁊ ſi inſti
tutũ nõ erat:inſtituẽduʒ eſt. Si enĩ regi
licet in ciuitate cui regnat iubere aliqͥd:
quod neq; ante illuʒ quiſqᷓ;:nec ipᷣe vnq;
iuſſerat:⁊ nõ cõtra ſocietatẽ ciuitatis eiꝰ
obtemꝑatur:ĩmo ↄtra ſocietatẽ non ob/
temꝑatur. Generale quippe pactũ eſt ſo
cietatis hũane obedire regib ſuis.quã/
to mag deo regnatoꝛi vniuerſe creature
ſue ad ea q̃ iuſſerit ſine dubitatiõe ſerui/
endũ eſt: Sicut enĩ in ptãtibus ſocieta

tis humane m aioꝛ ptãs minoꝛi ad obe/
diẽdum pᷣponit᷑:ita deꝰ omibo. Itẽ in fa
cinoꝛibo vbi libido eſt nocedi ſiue ꝑ ↄtu/
melia ſiue ꝑ iniuriã:⁊ vtrũq; vł vlciſcen
di cauſa:ſicut inimico inimicꝰ: vł adipi/
ſcendi alicuiꝰ extra cõmodi:ſicut latrovi
atoꝛi:vł euitãdi mali: ſicut ei qͥ timetur:
vl inuidẽdo:ſicut felicioꝛi miſerioꝛ:aut ĩ
aliquo ꝓſperatꝰ ei quẽ ſibi equari timet:

aut equalẽ dolet:vl ſola voluptate alieni

mali:ſicut ſpectatoꝛes gladiatoꝝ aut ir/
riſoꝛes aut üluſoꝛes quoꝛũlibʒ. Hec ſũt
capita iniqͥtatis:q̃ pullulãt pꝛincipandi
⁊ ſpectãdi ⁊ ſentiẽdi libidĩe:aut vna aut
duabo earũ aut ſimul omĩbo.Et viuitur
male aduerſus tria ⁊ ſeptẽ:pſalteriuʒ de
cem choꝛdarũ decalogũ tuũ.deꝰ altiſſi/
me ⁊ dulciſſime.Sed q̃ flagicia in teqͥ ñ
coꝛrumꝑis: Aut q̃ aduerſus te facinoꝛa
cui noceri nõ poteſt: Sed h̊ vindicaſqð
in ſe homĩes ꝑpetrant:qꝛ etiaʒ cum in te
peccãt impie faciũt in anias ſuas: ⁊ men
titur iniqͥtas ſibi:ſiue coꝛrumpẽdo ac ꝑ/
uertendo naturã ſuã quã tu feciſti ⁊ oꝛdi
naſti:vł immoderate vtendo cõceſſis re/
bus:vlł in nõ conceſſa flagrãdo in eũ vſũ
qui eſt cõtra naturã.aut rei tenẽtur anio
⁊ vbis ſeuiẽtes aduerſus te⁊ aduerſus
ſtimulũ calcitrantes.aut cũ diruptis li/
mitibo humane ſocietatꝭ letãtur audaceſ
pꝛiuatis cõciliationibo aut direptionib⸗
ꝓut quiq; delectauerit aut offenderit:et
ea fiunt cũ tu dereliquerꝭ fons viteꝛqͥ es
vnus ⁊ verus creatoꝛ ⁊ rectoꝛ vniuerii/
tatis.⁊ pꝛiuata ſuꝑbia diligitur in par/
te vnũ falſum. Itaq; pietate humili redi
tur in te ⁊ purgas nos a cõſuetudie ma⸗/

la:⁊ ꝓpicius es peccat confitẽtiuʒ:⁊ ex/

audis gemitꝰ cõpeditoꝝ:⁊ ſoluis a vin/⸗
culis q̃ nobis fecimꝰ:ſi iã non erigamuſ

aguerſus te coꝛnua falſe libertat auari/

cia plus habẽdi:⁊ damno totũ amittẽdi
amplius amãdo ꝓpꝛiũ noſtrũ qᷓ; te om/
niũ bonũ.Sed inter flagicia ⁊ facinoꝛa
⁊ tam multas iniqtates ſunt pẽta ꝓfici/
entiũ:que a bñ iudicãtib et vituꝑant᷑ ex
regula pfectõis ⁊ laudant᷑ ſpe frug ſicut
herba ſegetis.Et ſunt quedã ſimilia vł
fla gicio vł facinoꝛi:⁊ nõ ſunt peccata.qꝛ
nec te offendũt dũm ⁊ deũ noumm:nec
4

Confeſſionũ

ſociale ↄſoꝛtiũ cũ ↄciliantur aliq̃ in vſuʒ
vite cõgrue tempoꝛi:⁊ incertũ eſt an libi
dine habẽdi aut puniunt᷑ coꝛrigendi ſtu
dio poteſtate oꝛdinata:⁊ incertũ eſt an li
bidine nocendi. Multa itaq; facta q̃ ho
mibus impꝛobanda vident᷑ teſtimonio
tuo appꝛobata ſunt:⁊ multa laudata ab

homibus te teſte danantur: cũ ſepe ſe ali

ter habet ſpecies facti:et aliter facientis
animꝰ:atq; articulus occulti temporis.

Cũ vero aliqͥd tu repente inuſitatũ ⁊ im

pꝛouiſum imperas:etiã ſi hoc aliqñ ve/
tu iſti:q;uis cauſaʒ imperij tui ꝓ tempo

re occultes:⁊ q;uis cõtra pactum ſit ali/

quoꝛũ hominũ ſocietatis:qͥs dubitet eẽ

faciẽdũ quãdo ea iuſta eſt ſocietaſ homi

nũ que ſeruit tibi. Ded beati qui te im/
peraſſe ſciũt. Viunt enĩ om̃ia a ſeruienti

bus tibi:vł ad exhibenduʒ qð ad pᷣſens

opus eſt.vł ad futura pᷣnuncianda. Hec
ego neſciens:irridebã illos ſanctos ſer/
uos ⁊ ꝓphetas tuos. Et quid agebã cũ
irridebã eos:niſi vt irriderer abs te ſen/
ſim atq; paulatim. ꝑductus ad eas nu/
gas:vt crederẽ ficum ploꝛare cũ decerpi

tur ⁊ matrẽ eius arboꝛẽ lachꝛymis lacte
is? Quã tamẽ ficũ ſi comediſſiet aliquis

ſanctus alieno ſane nõ ſuo ſcelere decer/

ptam.miſceret viſceribo ⁊ anelaret de illa

angelos:ĩmo vero particulas dei gemen
do in orone atq; ructando:q̃ ꝑticule ſum
mi ⁊ veri dei ligate fuiſſent ĩ illo pomo:
niſi electi ſancti dente ac ventre ſolueren
tur. Et credidi miſer magis eſſe miſeri/
coꝛdiã pꝛeſtandã fructibo terre q́; homi/
nib ꝓpter quos naſcerent᷑. Si quis enĩ

eſuriens peteret qͥ manicheus nõ eſſet.ᷓ

ſi capitali ſupplicio dãnanda buccellavi
deret᷑ ſi ei daretur.Et miſiſti manũ tuaʒ
ex alto:et de hac ꝓfunda caligine eruiſti
animã meã.cuʒ /ꝓ me ploꝛaret ad te mea

mater fidelis tua ampliꝰ qᷓ; flent matres

coꝛpoꝛea funera.Ulidebat enĩ illa moꝛtẽ
meã ex fide ⁊ ſpiritu queʒ habebat ex te:
⁊ exaudiſti eam dñ e. Exzuan egm nec
deſpexiſti lachꝛymas eiꝰ.cũ pꝛofluentes
rigarent terrã ſub oculis eiꝰ.in om̃i loco
oꝛationis eiꝰ.⁊ exaudiſti eã. Nam vnde
iſllud ſomniũ quo eã conſolatus es vt vi
uere me ſecũ crederet.⁊ habere mecũ ean

———..⅞u4Q

Aiber II

dem menſaʒ in domo.qð nolle cepat ad/

uerſans ⁊ deteſtans blaſphemias errorꝭ
mei: Uidit enĩ ſe ſtantẽ in quadã regula

lignea.⁊ aduenientẽ ad ſe iuuenẽ ſplendi
dum hilarẽ atq; arridenteʒ ſibi.cum illa
eſſet merens ⁊ meroꝛe confecta.Qui cuzʒ
cauſas ab ea queſiſſet meſticie ſue.quoti
dianarũq; lachꝛymaruʒ docendi vt aſſo
let nõ diſcendi gratia:atq; illa rñũdiſſet ꝑ
ditionẽ meã ſe plangere:iuſſiſſe illũ ꝙ ſe /

cura eſſet atq; admonuiſſe vt attenderet

⁊ videret vbi eſſet illa ibi eſſe ⁊ me. Oð il

la vbi attenditvidit me iuxta ſe in eade⸗

regula ſtantẽ Unde hoc.niſi qꝛ erantau
res tue ad coꝛ e:O tu bone om̃ipotẽs:

qui ſic curas vnũquẽq; noſtrũ tãq; ſolũ
cures:⁊ ſic om̃es tanq; ſinglos. Unð il

lud etiã ꝙ cũ mihi narraſſet ipᷣm viſum.

⁊ ego ad id trahere conarer:vt illa ſe po/

tius nõ deſperaret futurã eſſe qðᷣ era:cõ
tinuo ſine aliqua heſitatiõe non inquit.

nõ enĩ mihi dictũ eſt vbi ille ibi ⁊ tu.ſed
vbi tu ibi ⁊ ille Confiteoꝛ tibi dñe recoꝛ
dationẽ meã quãtũ recolo.ꝙ ſepe nõ ta/
cui:ampliꝰ me iſto ꝑ matrẽ vigilantẽ re/
ſponſo tuo:q; tam vicina interpᷣtationis
falſitate turbata non eſt:⁊ tam cito vidit

qð videndũ fuit.qð ego certe anteq; di /

xiſſet nõ viderã.etiã tum fuiſſe cõmotuʒ
q́; io ſomnio:quo femine pie gaudium
tanto poſt futurũ ad ↄſolationẽ tunc pᷣ/
ſentis ſollicitudinis:tanto ante pᷣdictuʒ
eſt. Nam nouẽ ferme anni ſecuti ſunt:q/
bus ego in illo limo ꝓfundi ac tenebꝛis
falſitatis:cũ ſepe ſurgere conarer:⁊ guiꝰ
alliderer volutatꝰ ſum:cuʒ tm illa vidua
caſta pia et ſobꝛia qles amas:iam q dem
ſpe alacrioꝛ:ſed fletu ⁊ gemitu non ſegni
oꝛ.nõ deſineret hoꝛis omibo oꝛationũ ſu
arũ de me plangeread te:et intrabant in
conſpectũ tuũ pꝛeces eiꝰ.⁊ tũ me dimit/
tebas adhuc volui ⁊ inuolui in illa cali/
gine. Et dediſti alterum reſponſuʒ inte/

rim qð recolo. Nã ⁊ multa pᷣtereo ꝓpter

qð ꝓpero ad ea q̃ me magis vꝛgent cõfi
teri tibi:⁊ multa nõ memini. Dediſti er/
go alterũ ꝑ ſacerdotẽ tuũ quendã epᷣum
nutritũ in eccleſia ⁊ exercitatũ in librꝭ tu
is. Quẽ cuz illa femĩa rogaſſet vt digna

retur mecum colloqui ⁊ refellere erroꝛes

edendeoe
afccbaten
os iuonſirn
Cuminipoſt
hucaſeiſirn
tgtehontoll⸗
lisiunnllos
utuue
luncbbetuntu
loncpene
liens Bin
gnmglüaſen
Ctuicheis:
icüſcript
hrtiſenul
nanzcſe
ſugledc
licguicer
hcorwen
riiſenen
iorrageine
hhorekytk
pankl
uaſdan
cdoſond

ſAanein⸗
Pdoaninse

cuute hloon

r
HW

bilpenfino
llrites
Goplauſts⸗
mchonni
Wrintenpn

göpolecntn
uſpbenisn
Nein quadir⸗
dſeinuneſhini
ine; ſbiamni
onſeen Oiqg
neſtcteequon
ig doanginraſ⸗
nn lunſciſero
nrillſſeliigſe⸗
ulenmmder
emiumſendr
Eboenigemn
Denboronpat
Niß noſritäcſl
Gngos Dol
miſet önniur.
purenrriaſe

—

1

=

municſe öniced

röewningutt.
wbilebinaſe
eortierd
d ſcheror
wwicdn

Gwe)
AN.àaENEh

mam iinn,
bnnenn⸗
mumurhlnd
midfonrd⸗
iniin. tgeh⸗
rcmon
mchölurin
nmsini
ignin mlh
gunchumnni
eriniiM
effinedint,/
moli nuaal⸗
nrcponnnc⸗
nnfnn ſc
nugslinnl ſ
mmmndlſtin
m dicyun
olbon
tgendih⸗

intun

meos: dedoceret me mala ac docerz bo

na:faciebat enĩ hoc ſi quos foꝛte idone/
os ĩueniſſet:noluit ille pꝛudẽter ſane qᷣn
tum ſenſi poſtea. Reſpondit enim mead

huc eſſe indocilẽ:eo ꝙ inflatꝰ eſſem noui
tate hereſis illiꝰ:⁊ nõnullis queſtiuncu/⸗
lis iam multos imperitos exagitaſſeʒ ſi
cut illa indicauerat ei Sed ſine inquit il

lum ibi:⁊ tantũ roga pꝛo eo dominũ:ipᷣe

legendo reperiet qͥs ille ſit erroꝛ ⁊ quata
impieta s. Simul etiã narrauit ſequo⸗-/
q; paruulũ a ſeducta matre ſua datũ fuiſ
ſe manicheis:⁊ oẽs pene ñ legiſſe tantũ:
verũetiã ſcriptitaſſe libꝛos eoꝛum.ſibicq
apparuiſſe nullo cõtra diſputante ⁊ con
uincente q; eſſet illa ſecta fugienda:itaq;ʒ
fugiſſe.Que cũ ille dixiſſet:atq; illa nol/
let acquieſcere:ſed inſtaret magis depꝛe

cando ⁊ vbertim flendo vt me videret et

mecũ diſſereret:ille iam ſubſtomachans

tedio:vade inquit a me:ita viuas.fieri eĩi

non poteſt vt filius iſtarũ lachꝛymarum
pereat.Oð illa ita ſe accepiſſe inter collo
quia ſua mecũ ſepe recoꝛdabatur:ac ſiðö
celo ſonuiſſet. l

¶ Explicit liber tercius.
Incipit quartus.

pus annoꝛũ nouem ab
vndeuigeſimo anno eta
tis meevſq; ad duodetri
geſimuʒz ſeducebamur ⁊
ffſfſfſfſfſeducebamus: falſi atq;
fallentes in varijs cupiditatibo:⁊ palazʒ
doctrinas quas liberales vocãt:occul
te autẽ falſo nomĩe religionis:hic ſuꝑbi:
ibi ſuperſtitioſi:vbiq; vani ac populariſ
glie ſectãtes inanitatem vſq; ad theatri
cos plauſus ⁊ ↄtentioſa certamia ⁊ ago
nem coꝛonarũ fenearũ ⁊ ſpectaculoꝝ nu

gas:⁊ intemꝑantiã libidinũ. Illac autẽ

purgari nos ab iſtis ſoꝛdib expetentes
cũ eis qͥ appellaretur electi ⁊ ſancti.affe/⸗
rebamꝰ eſcas de qbus nob in officina a/
qualiculi ſui fabꝛicarẽt angelos et deos
ꝑ quos liberaremur:et ſectabar iſta atq;
ſaciebã cũ amicis meis ꝑ me ac mecũ de

Er idẽ tem

CV.

ceptis.Irrideant me arrogtes et nõdũ
ſalubꝛiter ꝓſtrati ⁊ eliſi a te deꝰ meꝰ.ego
tamẽ confitear tibi dedecoꝛa mea in lau
de tua. Sine me obſecro:et da mihi cir/

cuire pᷣſenti memoꝛia pᷣteritos circuitus

erroꝛis mei:⁊ immolare tibi hoſtiã iubi/

lationis. Quid eni ſum ego mihi ſine te:

niſi dux in pꝛeceps: alutqd ſum cũ mi/
hi bñ eſt:niſi ſugens lac tuuʒ:aut fruens

—

te cibo qͥ nõ coꝛrumpit᷑: Et qs hõ eſt qli
bet homo cum ſit homo?! Bed irrideãt

nos foꝛtes ⁊ potẽtes. Nos aũt infirmiæ

inopes ↄfiteamur tibi. Docebam ĩ illis

annis artẽ rhetoꝛicã:⁊ victoꝛioſaʒ loq̃ci
tatem victus cupiditatevendebã. Ma/

lebam tñ dñe tu ſcis bonos hr̃e diſcipu
los ſicut appellant᷑ boni:⁊ eos ſine dolo

docebam dolos:nõ in q bus ↄtra caput
innocentis agerẽt:ſed aliquãdo pꝛo ca/
pite nocentis. Et tu deus vidiſti delon
ginquo lapſan teʒ in lubꝛico:et in multo
fumo ſcintillantem fidem meam quaʒ ex
hibebam in illo magiſterio diligentibuſ
vanitatẽ:⁊ q̃rentibꝛ mendaciũ ſociꝰ eoꝝ.
In illis annis vnam habebam nõ eo /
legitimũ vocatur coniugio cognitã:ſed
quã indagauerat vagꝰ ardoꝛ inops pꝛu
dentie. Sed vnã tamẽ ei quoq; ſeruans
thoꝛi fide:in q̃ ſane experiret exeplo meo

q̃ͥd diſtaret int᷑ cõiugalis placiti moduz

qð federatũ eſſʒ generãdi gra:⁊ pactũ li
bidinoſi amoꝛis: vbi pꝛoles etiã contra
votum naſcit᷑.qᷓ;uis iam nata cogat ſe di
ligi Recolo etia cũ mihi theatrici carmi

nis certamẽ inire placuiſſet. mãdaſſe mi

hi neſcio quẽ auruſpicem qͥd ei dare vel
lem mercedis vt vincerem.me autẽ feda
illa ſacramẽta deteſtatum? abominatuʒ
rñdiſſe:nec ſi coꝛona illa eſſet immoꝛtali
ter aurea:muſcam ꝓ victoꝛia mea neca/
ri ſinerem. Necaturꝰ enim erat ille in ſa/
crificijs ſuis aniantia:⁊ ilb honoꝛib iui
taturꝰ mihi ſuffragatura demonia vide

batur. Sʒ ̊ quoq; malũ nõ ex tua cha

ritate repudiaui deꝰ coꝛdis mei.Nõ enĩ
amare te nouerã:qͥ niſi fulgoꝛes coꝛpoꝛe
os cogitare nõ noueraʒ. Talibo enim fi⸗/
gmẽtis ſuſpirãs anĩa:nõne foꝛnicat᷑ abs
te:⁊ fidit ĩ falſis:⁊ paſcit vẽtoſiSʒ vide
licet ſacriſicariꝓ me nolleʒ demonibus.

q 37

¶Confeſſionũ

quibo me illa ſuꝑſtitione ipᷣe ſacrificabã.
Quic eſt eĩ aliud ventos paſcere:q; ipoſ
paſcere:hoc eſt errãdo eis eſſe voluptati
atq; deriſui. Ideoq; illos planetarios:
quos mathematicos vocãt plane conſu
lere nõ deſiſtebã:q; quaſi eis nulluʒ eſſet
ſacrificiũ:⁊ nulle pᷣces ad aliquẽ ſpixituʒ
ob diuinationẽ dirigeret᷑.qð tamẽ chꝛi/
ſtiana ⁊ vera pietas conſeqnter repellit ⁊
danat. Bonũu ẽ eĩ ↄfueri tibi dñe:⁊ dice
re miſerere mei.cura animã meã.quoniã
peccaui tibi:neq; ad licẽtiaʒ peccadi ab/
uti indulgẽtia tua:ſʒ meminiſſe dñicevo
cis. Ecce ſanꝰ factꝰ es:iam noli peccare:
ne ꝗd tibi deteriꝰ cõtingat.Quã totã il/

li ſalubꝛitatẽ interficere conant᷑ cũ dicũt

De celo tibi eſt ineuitabil cauſa peccan/
di:⁊ venus h̊ fecit aut ſaturnꝰ aut mars
ſcʒ vt hõ ſine culpa ſit caro ⁊ ſanguis:⁊
ſuꝑba putredo:culpadus ſit autẽ celi ac
ſyderũ creatoꝛ ⁊ oꝛdinatoꝛ. Et quis eſt

hic niſi deꝰ noſter:ſuauitas et oꝛigo in /

ſticie:qui reddis vnicuiq; ᷣm oꝑa eius:
⁊ coꝛ contritũ ⁊ humiliatuʒ nõ ſpernis?
Erat eo temꝑe vir ſagax medicine artis
peritiſſimꝰ atq; in ea nobiliſſimꝰ.quiꝓ
conſule manu ſua coꝛonã illã agoniſticã
impoſuerat nõ ſano capiti meo: ſʒ nõ vt
medicus. Naʒ illius moꝛbi tu ſanatoꝛ qͥ
reſiſtis ſuꝑbis:humilibautẽ das grãm
MNunqͥd tamẽ etiã ꝑ illũ ſenẽ defuiſti mi
huaut deſtitiſti mederi anĩe mee?ẽ Quia
eni factꝰ ei eram familiarioꝛ: ⁊ eiꝰ ſermo
nibe:erant enĩ ſine verboꝛũ cultu viuaci
tate ſentẽtiaꝝ iocũdi ⁊ graues:aſſiduus
⁊ fixus inherebã. Ubi cognouit ex col/

loquio meo libꝛis genethlyacoꝝ eſſe me

dedituz:benigne ac paterne me monuit:
vt eos abijcerẽ.neq; curã ⁊ opam rebus
vtilibo neceſſariã illi vanitati fruſtra im/
penderẽ:dicens ita ſe illam didiciſſe: vt
victus eiꝰ ꝓfeſſioneʒ pᷣmis annis etatis
ſue deferre voluiſſet qua vitã degeret:et
ſi hyppocrateʒ intellexiſſet:⁊ illas vtiq;
lr̃as potuiſſet intelligere:⁊ tñ nõ ob aliã
cauſaʒ ſe poſtea illis relictis medicinam
aſſecutũ:niſi ꝙ eas falſiſſimas cõperiſſʒ:

⁊ nollet vir grauis decipiẽdis hoĩbꝰ vi /

ctũ q̃rere.At tu inquit quo te in hoĩbuſ
ſuſtentas rhetoꝛica tenes.hanc autẽ fal /

Aiber IIII

laciã libero ſtudio nõ neceſſitate rei fami
liaris ſectaris:quo mag mihi te oꝑtet ð
illa credere:qui eã tam ꝑfecte diſcere ela

boꝛauiq; ex ea ſola viuere volui.A quo
ego cuz quelſiſſem que cã ergo faceret vt
multa inde vᷣa ꝓnunciarent᷑.rũdit ille vt
potuit.vim ſoꝛtis h̊ facere in rerũ natu/

ra vſq; quaq; diffuſaʒ.Si ei de paginis
poete cuiuſpiã longe aliud canetis atq;
intendẽtis cũ foꝛte qͥs ↄſulit mirabiliter

ↄſonus negocio ſepe verſus exiret: mirã

dũ nõ eſſe dicebat:ſi ex ania hüana ſupe
rioꝛe aliquo inſtinctu neſciẽte qͥd in ſe ſie

ret.nõ arte:ſed ſoꝛte ſonaret aliqͥd qdð in/
terrogãtis reb factiſq; concineret. Eth̊
quidẽ ab illo vł ꝑ ilum ꝓcuraſti mihix
qͥd ipᷣe poſtea ꝑ meipᷣm qrerem in memo⸗/
ria mea delimaſti.Cuũc auteʒ nec ipᷣe nec
chariſſimꝰ meus nebꝛidiꝰ adoletcces val
de bonꝰ ⁊ valde cautꝰ irridens totum il
lud diuinatiõis genꝰ ꝑſuadere mihi po⸗
tuerũt vt hecabijcerẽ:quoniã me ampli
us ipoꝝ auctoꝝ mouebat auctoꝛitas:et

nullũ certũ quale qᷓrebã documẽtuʒ ad/
huc inueneraʒ:qͥ mihi ſine ambiguitate
appareret q̃ ab eis ↄſultis vera dicerent

ſoꝛte nõ arte inſpectoꝝ ſiderũ dici. Inil
lis annis quo pmo temꝑe in municipio

quo natꝰ ſum docere ceperã: cõpaueraʒ

amicũ ſocietate ſtudioꝝ nimis charũ:co
euũ mihi ⁊ confloꝛẽtẽ floꝛe adoleſcentie.
Mecuũ puer creuerat:⁊ pariter in ſcolaʒ
ieramꝰ:pariterq; luſeramꝰ Se

erat ſic amicꝰ.q;;q; ne tunc quidẽ ſicutiẽ

vera amicicia:quia nõ eſt vera. niſi cũ eã

tu agglutinas inter inherẽtes tibi cha⸗
ritate diffuſa in coꝛdib noſti ꝑ ſpũſctm̃
qui datꝰ eſt nob Dſʒ tñ dulc erat nimis
cocta feruoꝛe pariliũ ſtudioꝛũ. Nã ⁊a fſi
de vera quã ſi germanitꝰ ⁊ penitus a⸗
leſcens tenebat. deflexerã eum lin ſupꝑſti/
cioſas fabellas et ꝑnicioſas:ppter quas
plangebat me mr mea:cuʒ iã errabat in
anio ille hõ:⁊ nõ poterat aĩa mea ſine il/
lo.Et ecce tu imminẽs doꝛſo fugitiuoꝝ
tuoꝝ:deꝰ vltionũ ⁊ fons miſericoꝛdiaꝝ
ſimul q cõuertis nos ad te miris modis
ecce abſtuliſti hoĩem de hac vita: cũ vix
expleuiſſet annũ in amicicia mea:ſuauis
mihi ſuꝑ om̃es ſuauitates illiꝰ vite mee

dnondn

ean ci
ſonnenmnun
lreißinar
ogtnence
horien Lon
Goektltu'fe
ighaguiponn
Ktafnnod
mcmnunt
euncs1
ſugiaccepa
ſhkiüſe⸗
Ghnthort
ichnmnlen
Hianseſed
Ccooutſnp
oftesnot'n
Gcosccone“
Ceclene
denchere
petikſc
tenebꝛat
mozser
um?pa
quicgui⸗
Iuciam
purbiten
Locerio
hlüdicar
Nineferge
linns⸗
ugretric
vannibil
lehini ſon
ſermnorer,
mmierig/,

Galofe
ſontamicn

edieiiil
naß
lpcst
untdie
indnn
Wcliteni
naiggit

—

nugeſull ie
kcicpſiemn
Nranar iitlin
u küminmn

innn

A ing

Egüütmithlir
Wsciaini

mi hümf
eliirgnte
unntlcthhin
SConanan. d
n Mnkimhir
Nwenihmen
emretekihtl
VIndes nNl
giuuniizv⸗
Sgnonineemgi
r matcns
di Nanmen
Rüne wdict
äisver
prin
nui du;
Arnmnoin
—
Arnn i;
inni
elilifci
cornid
erthit⸗
bproſfnepim⸗
Hade
itini iin
rASA0/
agli
S
un cnhin
mimaſnrl
Gcogtiu
debe d
iinns inn
aslien⸗

Ouis laudes tuas enumerat:vnus inſe
vno:qͥs exꝑtus eſt: Quid tũc feciſti deuſ

meꝰ:⁊ q; inueſtigabił abyſſus iudicioꝛũ

tuoꝝ: Cũ eni laboꝛaret ille febꝛibo:iacu⸗
it diu ſine ſenſu in ſudoꝛeletali Et cũ de
ſperaret᷑ baptiʒatꝰ eſt neſciẽs.me nõ cu /
rante:⁊ pᷣſumẽte id retinere potiꝰ aniam

eiꝰ qð a me acceꝑat:nõ qð in neſciẽtꝭ coꝛ

poꝛe fiebat.Longe aũt alit᷑ erat.nã recre

atus eſt ⁊ ſaluꝰ factꝰ. Statimq; vt pᷣmũ

cũ eo loqui potui:potui autẽ mox vt ile
potuit:qm̃ nõ diſcedebã.⁊ nimis pende
bamꝰ ex inuicẽ. Temptaui apud iũllũ ir/
ridere:tanq; ⁊ illo irriſuro mecũ baptiſ/

mũ quẽ acceꝑat mẽte atq; ſenſu abſentii

ſimꝰ:ſʒ tñ iã ſe accepiſſe didicerat. At il/

le ita me exhoꝛruit vt inimicũ: admonu
itq; mirabili ⁊ repẽtina libertate: vt ſi a⸗/
micus eſſe velle:talia ſibi dicere deſinerẽ
Ego aũt ſtupefactꝰ atq; turbat diſtuli
omes motꝰ meos vt cõualeſceret priuſ:

eſſetq; idoneꝰ viribo valitudinis:cũ quo
agere poſſem qð vellẽ. Sʒ ille abꝛeptus
demẽtie mee: vt apud te ſeruaret᷑ ↄoſolati

oni mee.poſt paucos dies me abſente re

petit᷑ febꝛib ⁊ defungit᷑. Quo doloꝛe cõ
tenebꝛatũ eſt coꝛ meũ:⁊ qcqͥd aſpicieba,z

moꝛs erat. Et erat mihi patria ſupplici

um:⁊ paterna domus mira infelicitas:⁊
quicquid cũ illo cõmunicauerã ſine illo
ĩ cruciatum immanem vertebatur. Ex/

petebãt eũ vndiq; oculi mei ⁊ nõ dabat᷑:

⁊ oderã om̃ia qꝛ nõ haberẽt eũ. Nec mi
hi iã dicere poterãt:ecce veniet:ſicut cuʒ

viueret qñ abſens erat.Et factꝰ eraʒ ipᷣe

mihi mas q̃ſtio:⁊ interrogabã aĩaʒ meã.

quare triſtꝭ eſſet:⁊ q̃re ↄturbaret me val/

de:⁊ nihil nouerat rñdere mihi. Et ſi di
cebam.ſpera in deo:iuſte non obtꝑabat:

qꝛ verioꝛ erat ⁊ melioꝛ hõ quẽ cariſſimũ
amiſerã:qᷓ; fantaſma in qð ſperare iube⸗

bat᷑. Bolus fletꝰ erat dulcis mihi.⁊ ſuc

ceſſerat amico in delicijs animi mei. Et

nũc dñe iã illa trãſierũt:⁊ tꝑe lenituʒz eſt

vulnꝰ meuz. Poſſum ne audire abs teqͥ
veritas es.⁊ admouere aurẽ coꝛdis mei
oꝛi tuo:vt dicas mihi cur fletus dulc ſit

miſeris: An tu q;uis vbiq;ʒ aſſis:lõge ab

ieciſti a te miſeriã noſtra: Et tu in te ma/
nes: nos aũt in exꝑimẽtis voluimur Et

tñ niſi ad aures tuas ploꝛaremꝰ:mihil re
ſidui de ſpe nr̃a fieret. Unð igit᷑ ſuauis
fructꝰ de amaritudine vite carpit᷑ geme
re ⁊ flere ⁊ ſuſpirare:⁊ cõq̃ri? en hoc ibi
dulce eſt: ſperamus exaudire te?: Recte

iſtud in pᷣciba:qꝛ deſideriũ ꝑueniendi hba

bent HNunqͥd in doloꝛe amiſſe rei ⁊ luctu
quo tũc operiebar:? Heq; enĩ ſperabã re
uiuiſcere illũ:aut pſ̊ petebã lachꝛymis:ſ,ʒ-
tantũ dolebã 2 Heba ois er eni eram: et
amiſerã gaudiũ meũ.An ⁊ fletꝰ res ama
ra eſt pᷣ faſtidio rerũ quibo pꝛius frueba/
mur:⁊ dum tũc ab eis abhoꝛremꝰ dele/
ctat?: Quid autẽ iſta loquoꝛ. Non enin
tempꝰ querẽdi nũc eſt:ſed cõfitendi tibi.
Miſer enĩ eram:⁊ miſer eſt omis animꝰ
vinctus amicicia reꝝ moꝛtaliũ: ⁊ dilani
atur cũ eas amittit:⁊ tunc ſentit miſeriãẽã
qua miſer eſt ⁊ anteq; amittat eas. Sic
eni ego eram ũlo temꝑe:⁊ flebã amariſſi
me.⁊ requieſcebã in amaritudie. Ita mi
ſer eram:⁊ habebã charioꝛem illo amico

meo vitã ipᷣam miſerã. Nam q;uis eam

mutare vellẽ:nollẽ tamẽ amittere magii
q; illũ. Et neſcio an vellem vel ꝓ ülo ſi/
cut de hoꝛeſte ⁊ pilade tradit᷑ ſi nõ fingi⸗/
tur:qͥ vellent ꝓ inuiceʒ vel ſimul moꝛiqᷓ

moꝛte peius eis erat nõ ſimł viuere. HH

in me neſcio qͥs affectus nimis huic cõ/
trariꝰ oꝛtꝰ erat:⁊ tediũ viuẽdi erat in me
grauiſſimũ: ⁊ moꝛiẽdi metꝰ. Credo quo
magis illũ amabã:eo mag moꝛtẽ:q̃ mi/
hi eum abſtulerat tanq; atrociſſimã ini/
micam oderã ⁊ timebã:⁊ eã repente con/
ſumpturã om̃es homies putabã.qꝛ ilũſ/
potuit.Sic erã oĩno memini. Ecce coꝛ
meũ deus meꝰ:ecce intus vide.qꝛ memi
ni ſpes mea qui me mũdas a taliuʒ affe/

ctionũ immũdicia. dirigens oculos me
os ad te: ⁊ euellẽs de laqueo pedes meoſ

HMirabar enĩ ceteros moꝛtales viuere:

qꝛ ille quẽ quaſi nõ moꝛiturũ dilexeraʒ:

moꝛtuus erat:et me magis quia illi al/
ter eraz viuere illo moꝛtuo mirabar Be
ne quidaʒ dixit de amico ſuo: dimidiuʒ
anime mee. Nã ego ſenſi animã meam et
aniaʒ üũlius vnã fuiſſe aniam in duobus

coꝛꝑibus:⁊ iõ mihi hoꝛroꝛi erat vita:qꝛ

nolebam dimidius viuere:et ideo foꝛte

moꝛi metuebã: ne tot ille moꝛeretł:quẽę

Confeſſionũ

multũ amauerã.O dementiã neſcientezʒ
diligere homies humaniter:o ſtultũ ho
minẽ immoderate hũana patiẽteʒ:quod
ego tunc erã. Itaq; eſtuabã:ſuſpirabaʒ:

flebaʒ:turbabar:nec requies erat nec cõ

ſilium. Poꝛtabã enĩ cõſciſſaʒ ⁊ cruentazʒ
animã meã:impatientema me poꝛtari:?
vbi eã ponerẽ nõ inueniebaz.nõ in ame/⸗/
nis nemoꝛibo.nõ ludis atq; cantibo:necĩ

ſuaue olentibo locis:nec in cõuiuijs ap/⸗
paratis:neq; ĩ voluptate cubilis ⁊ lecti:
nõ deniq; in libꝛis atq; carminib acqui

eſcebam.Hoꝛrebãt omia:⁊ ipᷣa lux:⁊ q e

quid nõ erat qð ille erat impꝛobũ ⁊ odio
ſum erat:pᷣter gemitũ ⁊ lachꝛymas. Ha
in eis ſolis aliquãtula requies Ubi aũt

inde auferebat᷑ aia mea:onerabat me grã
dis ſarcina miſerie.que a te dñe leuanda
erat ⁊ curãda. Sciebã:ſed nec volebam
nec valebã eo magis:qꝛ nõ mihi eras ali
quid ſolidũ ⁊ firmũ cũ de te cogitabaʒ.
HNon eni tu eras:ſed vanũ fantaſma ⁊ er
roꝛ meus erat deꝰ meus.Si conabar eã
ibi ponere vt requieſceret:ꝑ inane labe/
batur:⁊ iterũ ruebat ſuꝑ me.⁊ ego mihi

remãſeram infelix locus:vbi nec eſſe poſ

ſem:nec inde recedere. Quo enĩ coꝛ meũ
fugeret a coꝛde meo? Quo a meipᷣo ſuge
rem:quo nõ me ſequerer: Et tamen fugi
de patria. Oinus enĩ eum querebãt o⸗
culi mei vbi videre non ſolebant:atq; a
tagaſtenſi oppido veni carthaginẽ. Nõ
vacant temꝑa:nec ocioſe voluunt᷑ ꝑ ſen/
ſus noſtros:faciunt in anio mira opera.
Ecce veniebant ⁊ pᷣteribant de die in di

em:⁊ veniendo ⁊ pᷣtereũdo inferebãt mi/

hi ſpecies alias ⁊ alias memoꝛias:⁊ pau

latim reſartiebant me pꝛiſtinis generib⸗

delectationũ:quibo cedebat doloꝛ meꝰ il
le:ſed ſuccedebãt nõ quidẽ doloꝛes alij.
cauſe tamẽ alioꝛũ doloꝛũ. Naʒ vnde me
facillime ⁊ in intima doloꝛ ille penetraue

rat:niſi quia fuderaʒ in arenã animã me

am: diligendo moꝛiturũ ac ſi nõ moꝛitu
rum: Maxime quippe me repabantat/
q; recreabant alioꝛũ amicoꝛũ ſolatia.cũ
quiba amabã quod ꝓ teamabã:⁊ G̊ erat
ingens fabula ⁊ longũ mendaciũ: cuius

adulterina confricatione coꝛrũpebatur

mens noſtra pꝛuriens in anribo. Sedil

Aiber III

la mihi ſabula nõ moꝛiebat᷑.ſi quis ami

coꝛũ meoꝛũ moꝛeret᷑. Alia erãt que in eii

ampliꝰ capiebãt animũ:colloqui ⁊ coꝛri

dere: ⁊ viciſſim beniuole obſequi.ſimul
legere libꝛos dulciloquos:ſimul nugari

⁊ ſimul honeſtari:diſſentire interdũ ſine
odio tanq; ipᷣe homo ſecũ:atq; ipᷣa rariſ/
ſima diſſenſiõe cõdire ↄſenſiões płimaſ:
docere aliqͥd inuicẽ:aut diſcere aliqͥd ab

inuicẽ.deſiderare abſentes cũ modeſtia:

ſuſcipe veniẽtes cũ leticia. His atq; hu
iuſmodi ſignis a coꝛde amãtium ⁊ reda
mantiũ ꝓcedentiboꝑ os:ꝑ linguã:ꝑ ocu
los:⁊ mule mot gratiſſimos q̃ſi fomiti/
bus cõflare anios:⁊ ex pluriba vnũ face

re.hoc eſt qdð diligit᷑ ĩ amicis:⁊ ſicdiligi

tur vt rea ſit ſibi humana ↄſciẽtia ſi nou
amauerit redamantẽ:aut ſi amantẽ non
redamauerit. nihil q̃rens ex eius coꝛpo
re pᷣter indicia beniuolẽtie. NHinc ille lu⸗/
ctus ſi qͥs moꝛiat᷑ ⁊ tenebꝛe doloꝛũ:⁊ver
ſa dulcedine in amaritudinẽ coꝛ madidũ

⁊ex amiſſa vita moꝛientiũ moꝛs viuen/
tiũ. Beatꝰ qui amat te ⁊ amicuʒ in te:⁊

inimicũ ꝓpter te. Solus enĩ nullũ earũ
amittit cui om̃es in illo chari ſunt qͥ non

amittit᷑. Et qͥs eſt iſte niſi deꝰ noſter.deꝰ

qui fecit celũ ⁊ terrã ⁊ implet ea:quia im
plendo ea fecit ea?: Te nemo amittit niſi
qͥ dimittit.Et qui dimittit quo it aut q̃̊

fugit:niſi a te placido ad te iratum: Nazʒz

vbinõ inuenit legeʒ tuã in pena ſua:Et

lex tua veritas.et veritas tu. Deus vir/

tutũ cõuerte nos:⁊ oſtende faciẽ tuã ⁊ ſal
ui erimus. Nã quoquo verſuʒ ſe verte/

rit ania homĩs:ad doloꝛes figit᷑:alibipᷣ⸗

terq; in te. Tam etſi figit᷑ in pulcris ex/
tra te ⁊ extra ſe.que tamẽ nulia eſſent niſi
eſſent abs te:que oꝛiunt᷑ ⁊ occidunt:⁊ o⸗/
riendo q̃ſi eſſe incipiũt:⁊ creſcunt ⁊ ꝑfici
antur: ⁊ pfecta ſeneſcunt ⁊ intereũt.etenĩ
omnia ſeneſcũt ⁊ om̃ia intereunt. Ergo
cũ oꝛiũtur ⁊ tendũt eſſe:’quo magis cre/
ſcunt celeriter vt ſint:eo magis feſtinant
vt non ſint. Sic eſt modus eoꝛuʒ. Can
tum dediſti eis:quia partes ſunt rerum
que nõ ſunt om̃ es ſimul:ſed decedendo
ac ſuccedendo agunt om̃es vniuerſum

cuius partes ſunt.Ecce ſic ꝑagitur ⁊ ſer

mo noſter ꝑ ſigna ſonãtia.Non eniʒ erit

zinn

Frrorortvon
locclogmii
ventvrhesue⸗
ſoctrtigenon
giantſetinca
wracäpte
rarisn
liccknodus⸗
llocfuc e
Cennenttrar
wcufnede
Pobalcantis
6. olenn
Corihuureen
ue Multn.
auortbickt⸗
ſis irodee
r wlad
Tochesſa⸗
Uerſias.
verbaͦ des
coͤmedag
ſaltefatig
onicqe
llckerre
buntoſte
ſomabunt.
Unragtenn
dit ſeaſtabi
herſtunte p
Uaſamſectis
turcnela.
tecktignon
erdleanttet

wvenniet⸗

lehot eitp
Muntmniuſti
Cicſgeritit
haplaceret,
chlgſenln
ſineſelin
lggitetto
nünihrti⸗
mazt

U.

naciſili
Auciui
anallona

moeobſegli,i
Gtcoſnlnne

E
= =

4

=eü
S

☛⸗—

—
S☛ſ

llenmnrümif
ſcnpſin
rrſalſͤgin
urdilne ſipt
lei hanmgd
Gamüinnd
nm uzt
nlinwseſniß
Gre Ahniͤe
Kinmee:ſci
un,Kün
Mautſimanitn
inmserasang
oine Miriein
1mcbr uen
uni nons inen
Eet miozinte
nsei lic
Woewiſun
Krridetu
Tuvann

Unmimn e

uemun ,
Stiinhrſin
Nnon Das
plillii
unfeſinze⸗
Worfi
ͤigtnen
umnil in
cinttuni hin
iemtun Ma
milmitdni
ainmun AM
ceans n
rconas
molnmh
onne yrtenn

totus ſermo ſi vnũ verbum nõ decedat
cũ ſonuerit ꝑtes ſuas:vt ſuccedat aliud.

Laudet te ex illis anĩa mea deuſ creatoꝛ

omniũ:ſed nõ infigat᷑ in eis glutino amo

ris ꝑ ſenſus coꝛꝑis.Eunt eni quo ibant
vt non ſint:⁊ ↄſcindũt eã deſiderijs peſti
lentioſis:quoniã ipᷣa eſſevult ⁊ requieſce
re amat in eis que amat. In illis autem

nõ eſt vbi:qꝛ non ſtãt. GEugiunt:et quis

ea ſequit᷑ ſenſu carnis:aut quis ea cõpꝛe
hendit vel cũ pꝛeſto ſunt: Lardꝰ eſt eni-
ſenſus carnis:quoniã ſenſus carnis eſt.
Sufficit ad aliud
ad quod factꝰ eſt:ad illud auteʒ nõ ſuffi/

⁊ ipᷣe eſt modus eius.

cit vt teneat tranſcurrẽtia ab initio debi
to vſq; ad finẽ debitũ. In verbo enĩ tuo
ꝑ quod creant᷑:ibi audiunt hinc ⁊ hucvſ

q;. Holi eſſe vana anima mea:⁊ obſurde

ſcere in aurecoꝛdis tumultu vanitatis
tue.Audi ⁊ tu. Uerbũ ipᷣm clamat vt re
deas:⁊ ibi eſt locus quietis imꝑturbabi
lis.vbi nõ deſeritur amoꝛ ſi ipᷣe nõ deſe⸗/
rat.Ecce illa diſcedunt vt alia ſuccedãt:
⁊ omibus ſuis ꝑtibus cõſtet infima vni
uerſitas. Nunquid ego aliqᷓ diſcedo.ait
verbũ dei? Ibi fige manſionẽ tuam.ibi
cõmẽda quicqͥd inde habes anima mea.
ſaltẽ fatigata fallacijs. Ueritati cõmen/
da quicqͥd tibi eſt a veritate:⁊ non ꝑdes

aliqͥd:et refloꝛeſcent putrida tua.⁊ ſana //

bunt᷑ om̃es languoꝛes tui.⁊ fluxa tua re
foꝛmabunt᷑:⁊ renouabũtur:⁊ conſtringẽ
tur ad te: ⁊ nõ te deponent quo deſcen/

dũt.ſed ſtabũt tecũ ⁊ ꝑmanebunt ad ſem

per ſtantẽ ac ꝑmanentẽ deũ. Ut quid ꝑ/

uerſam ſeq̃ris carnẽ tuam? Ypᷣa te ſequa
tur cõuerſa.Quicqͥd ꝑ illã ſentis in par/

te eſt: ⁊ ignoꝛas totuʒ cuiꝰ heꝑtes ſunt:
et delectat te tamẽ. Sed ſiad totũ cõpꝛe

hendendũ eſſet idoneꝰ ſenſus carniſtue:

ac nõ ⁊ ipᷣe in parte vniuerſi accepiſſet
pena tua iuſtũ moduʒ:velles vt trãſiret

quicqͥd exiſtit in pᷣſentia: vt magis tibi
omia placerẽt. NHam ⁊ qð loquimur per
eundeʒ ſenſum carnis audis:et non vis
vtiq; ſtare ſyllabas:ſed trãſuolare: vt a/

lie veniãt.et totũ audias. Ita ſemꝑ om/
nia quibo vnũ aliqͥd cõſtat:et nõ ſũt om/

nia ſimul ea qbus cõſtat. Plus delectãt
omia q; ſingula:ſi poſſint ſentiri omnia.

Bed longe his melioꝛ q fecit omnia:et

iße eſt deꝰ noſter: ⁊ nõ diſcedit.qꝛ nõ ſuc
ceditur ei. Si placent coꝛꝑa:deuũ ex illis
lauda:et in artificẽ eoꝛuʒ retoꝛque amo⸗/
rem:ne in his q̃ tibi placent tu diſplice.
as. Di placent anie.in deo ament᷑.qꝛ et
ipᷣe mutabiles ſunt:et in illo fixe ſtabili /
untur:alioqͥn irent ⁊ perirent. In illo er/
go ament᷑:⁊ rape ad eum tecuʒ quas po/

tes.⁊ dic eis. Hũc amemꝰ:hũc amemꝰ:

ipᷣe fecit hec:et nõ eſt longe. Non eniʒ fe.
cit atq; abijt:ſed ex illo in illo ſunt Ecce
vbi eſt.vbi ſapit veritas. Intimus coꝛ/
di eſt:ſed coꝛ errauit ab eo.Redite pᷣuari
catoꝛes ad coꝛ:⁊ inherete illi qͥ fecit vos

State cũ eo.⁊ ſtabitis. Reqͥeſcite in eo.

et quieti eritis.Quo itiſ in aſpera:Quo
itis. Bonũ qð amatis ab illo eſt.Sʒ qn
tum eſt ad ũlũ:bonum eſt et ſuaue. Sed

amarũ erit iuſte.qꝛ iniuſte amat᷑:deſerto
illo:quicqͥd ab illo eſt. Quo vob adhuc
⁊ adhuc ambulare vias difficiles ⁊ labo
rioſas? Non eſt requies vbi q̃ritis eam.
Querite qð querit:ſed ibi nõ eſt vbi q̃ri

tis. Deatã vitã queritꝭ in regione moꝛt⸗
Võ eſt ülic. Quomõ enĩ beata vita:vbi

nec vita: Et deſcẽdit huc ipᷣa vita noſtra
⁊ tulit moꝛtẽ noſtrã:et occidit eã de abũ
dantia vite ſue:et tonuit clamãs vt rede

amus hinc ad eũ in illud ſecretũ vnð p/

ceſſit ad nos:in ipᷣm pꝛimuʒ virginalem
vterũ.vbi ei nupſit humana creatura ca
ro moꝛtalis nec ſemꝑ moꝛtalis:⁊ inde ve
lut ſponſus ꝓcedens de thalamo ſuo:ex
ultauit vt gigas ad currendã viaʒ. Non
eni tardauit:ſed cucurrit clamãs dict fa
ctis moꝛte vita deſcenſu aſcenſu.cdamãs
vt redeamꝰ ad eũ:et diſceſſit ab ocuł:vt
redeamus ad coꝛ ⁊ inueniamus eũ.Ab/
ſceſſit enĩ ⁊ ecce hic eſt. Noluit nobiſcuʒ
diu eſſe.et nõ reliqͥt nos.Illuc enĩ abſcei
ſit:vnð nunq; receſſit:qꝛ mũdus ꝑ eũ fa
ctus eſt:et in h̊ mũdo erat:⁊ venit in hũc
mundũ pctõꝛes ſaluos facere:cui ↄfitet᷑
anima mea vt ſanet eã quia peccauit illi.
Filij hominum vſq;quo graues coꝛde:
Nunquid et poſt deſcenſum vite nõ vul

tis aſcendere et viuere: Sed quo aſcen
ditis qñ in alto eſtis.et poſuiſtis in celũ
os veſtrum: Deſcendite vt aſcendatis.⁊

ðs õ
* . . 72

aſcẽdatꝭ ad deũ. Cecidiſtꝭ enĩ aſcẽdendo
contra eũ.Dic eis iſta vt ploꝛent in con⸗/

ualle ploꝛatiõis:et ſic eos rape tecum ad

deum. qꝛ de ſpiritu eiuſ hec dicis eis:ſic

dicis ardens igne charitatis. Hec tunc
non nouerã:⁊ amabã pulcra inferioꝛa:⁊

ibam in ꝓfundũ ⁊ dicebaʒ amicis meis.

Num amamꝰ aliqͥd niſi pulcrũ:Quid ẽ

ergo pulcrum?⁊ quid eſt ergo pulcritu/
do Quid eſt qð nos allicit ⁊ cõciliat re⸗/

bus quas amamꝰ: Miſi eniʒ eſſet in eis
decus ⁊ ſpecies:nullo mõ nos ad ſe mo/
uerent.Et anĩiaduertebã ⁊ videbã ĩ ipᷣis
coꝛꝑibus aliud eſſe qᷓ̃ſi totũ: ⁊ ideo pul/
crum.aliud aũt qð ideo deceret: quoniã
apte accõmodaret᷑ alicui:ſicut pars coꝛ
poꝛis ad vniuerſuʒ ſuũ:aut calciamẽtuʒ
ad pedẽ et ſiłia.Et iſta cõſideratio ſcatu
riuit in anio meo ex intimo coꝛde meo:⁊
ſcripſi libꝛos de pulcro ⁊ apto: puto du
os aut tres. Tu ſcis deus. Nam excidit
mihi. Hõ eni habemꝰ eos:ſed aberraue
runt a nobis neſcio quomõ.Quid eſt au
tẽ qð me mouit dñe deuſ me⸗:vt ad iche
rium romane vꝛbis oꝛatoꝛẽ ſcriberem il
los libꝛos:quẽ nõ nouerã facie.ſed ama

unerã hominem ex doctrine fama que illi

clara erat:⁊ q̃daʒ verba eiꝰ audierã ⁊ pla
cuerant mihi: Sed mag qꝛ placebat a/

lijs:⁊ eũ efferebãt laudibo ſtupenteſ ꝙ ex
homie ſyro docto pꝛius grece facundie.
poſtea in latina etiã doctoꝛ mirabilis ex
titiſſʒ:⁊ eẽt ſciẽtiſſimꝰreꝝad ſtudiũ ſapie

ꝑtinẽtiũ:mihi placebat.Laudat᷑ homo
⁊ amat᷑ abſens.Vtrũ nã ab oꝛe laudãtis
intrat in coꝛ audientis amoꝛ ille? Abſit.
SDed ex amante alio:accendit᷑ aliꝰ Hinc

enĩ amat᷑ qui laudat᷑:dũ nõ fallaci coꝛde
lauda er Bir ri credit᷑:id eſt cũ amãs

hominũ iudicio. Nõ enĩ ex tuo deꝰ me/
us in quo nemo fallit᷑. Sed tñ cur nõ ſi

cut auriga nobil.ſic venatoꝛ ſtudijs po/

pularibo diffamatꝰ: Sed longe aliter et
grauit᷑: ⁊ ita quẽadmodum ⁊ me laudari
vellem. Nõ aũt vellẽ ita laudari ⁊ amari
me vt hyſtriones.q;; eos ⁊ ipᷣe laudarẽ
⁊2 amarẽ:ſed eligens latere qᷓ; ita notꝰ eẽ:
⁊ velle haberi odio q; ſic amari. Vbi di/

4

Sic eni tũc amabaʒz hoĩes ex

ſtribuunt᷑ iſta pondera varioꝝ ⁊ diuerſo

Aiber IIII

—lT

rũ amoꝛũ in ania vna? Onideſt qð amo
in alio:qð rurſus niſi odiſſem: non a me
deteſtarer ⁊ repellerẽ:cũ ſit vterq; no
homo: Nõ eni ſicut equus bonuſamat᷑
ab eo q nollet h̊ eſſe etiã ſi poſſet. Hocet
de hyſtrione dicendũ eſt:qͥ nature nr̃eſo
ci eſt. Ergo ne amo in hoĩe.qdð odi eſſe
cũ ſim homo: Grande pfundũ eſt ipe ho

mo cuiꝰ etiã capillos tu dñe numeratos

habes: nõ minuuntur in te:⁊ tñ capilli
eiꝰ magꝭ numerabiles q; affectus eius:⁊
motus coꝛdis eiꝰ.At ille rhetoꝛ ex eo e⸗

rat genere quẽ ſic amabã vt vellẽ me eſſe

talẽ:⁊ errabã typo ⁊ circũferebar oĩ ven

to:et nimis occulte gubernabar abs te.

Et vnde ſcio:⁊ vñ certꝰ confiteoꝛ tibi:q

illũ in amoꝛe laudantiũ magis amauerã
in reb ipᷣis de qbus laudabat᷑: Quia
ſi nõ laudatũ vituꝑarent:cũ idẽ ipᷣi ⁊ vi/
tuperando atq; ſpernendo ea ipᷣa narra/
ret:nõ accenderer in eũ ⁊ non excitarer.⁊

certe res nõ alie fſoꝛent:nec hõ ipᷣe al.ſʒ

tantũmodo affectus aliꝰ narrantiũ.Ec/

ce vbi iacet anĩa infirma:nõdũ herẽs ſo/

liditati veritatꝭ. Sicut aure linguarum
flauerint a pectoꝛibo opinantiuʒ: ita fer/
tur ⁊ vertitur:toꝛquet᷑ ac retoꝛquet᷑:⁊ ob
nubilatur ei lumẽ:⁊ nõ cernitur veritas
⁊ ecce ẽ ante nos. Et magnũ quiddã mi
hi erat:ſi ſermo meꝰ ⁊ ſtudia mea illi vi/

ro innoteſcerent. Que ſi ꝓbaret flagrarẽę

magis.ſi autẽ impꝛobaret ſauciaret᷑ coꝛ

rvanũ ⁊ inane ſoliditatis tue.Et tñ pul/
crum illud atq; aptũ vñ ad eum ſcripſe-
ram:lidẽter anĩo verſabã:ob os contem

plationis mee:⁊ nullo collaudato remi/
rabar. Ged tante rei cardinẽ in arte tua
nõdũ videbã om̃ipotẽs q facis mirabi/
lia ſolꝰ:⁊ ibat animꝰ meus ꝑ fſoꝛmas coꝛ
poꝛeas:⁊ pulcrũ qð ꝑ ſeipᷣm.aptũ autem

qð ad aliqd accõmodatũ deceret defini , ꝭ½

ebam ⁊ diſtinguebã. ⁊ exẽplis coꝛpoꝛeis
aſtruebam. Et conuerti me ad animi na

turam.⁊ non me ſinebat falſa opinio:ãm

de ſpiritalibus habebam verum cemere
Et irruebat in oculos ipſa vis veri:⁊ a⸗/
uertebam palpitantem mentez ab incoꝛ
poꝛea re ad liniamenta et coloꝛes.et tu/⸗
mentes magnitudines.Etqꝛ nõ poterã
ea videre in anĩo:putabam me non poſſe

Wemnit

cnanein!
ſmuiiinlin
ſokvzrombani
totklstiun
olienbielen
cgemutulti
ilnnminal
ſoninelet,
Peqvoſunt
Hülinonade
ſecumente
Perroribeeln
bcchr. Ho⸗
fumneflam
Ponnerin
Ublengn
itoſnochie
Peartleu
uſcki
Cöogaama
ede
Wühhehen
gackinere⸗
Aäilacr⸗
tis gꝛn
nätuile
medallan
niwolie⸗
Mimu um.
inenmn
ſoctmni⸗
bugto Oet
lograbste⸗
ſupbisreſſt
Naſſereren
thrylitreg

tobiliort eo

gllvſpi⸗
noremelioꝛ.
Ghihanimnt

neg Irc
ecenicin

murinrinahlli
rucht
llodengen
ndidene
Dorarüſachriin
UArghmnhrih
on anntnch
Cumäinugsarut
ibuolancebit,
ummnci ijien
Ncitaneane,

—
SS S

=☛ =

Mrnchö eden

61 murnndi ,
rmenddüdai⸗
Dcmmdinge
Wwooantie,
mithoiIS
Eini ifin
,ui,n
Arlyun, iin.
guumncman
me Etnic⸗
Gingan
tdicden
locclankinten
Micnätin Menn
ggisi rohin
in nusgbenb
Gylin i in
uni ann defli
1raihis ohotn
mninesdmnn
catinuchlion
cuncenn

»„ R
.

—
*

videre animũ meũ. Et cũ in virtute pa/
cem amarẽ: in vitioſitate aũt odiſſem di/
ſcoꝛdiã:in illã vnitatẽ:in iſta quãdã diui

ſioneʒ notabam. Inq; illa vnitate mens
rationalis ⁊ natura veritatis ac ſummi

boni mihi eſſe videbat᷑:in iſta vo diuiſi/
one irrationalł vite neſcio quã ſubaʒ⁊ na
turã ſummi mali:q̃ nõ ſolũ eſſet ſuba:ſed
oiĩno vita eſſet:⁊ tñ abs te nõ eſſet deus

meꝰꝛex quo ſunt om̃ia. Miſer opinabar

⁊ tũ illã monaden appellabaʒ:tanq; ſine

vllo ſexu mentẽ: hanc vero diagen: iram
in facinoꝛibo:libidinẽ in flagicijs: neſcieſ
qͥd loq̃rer. Nõ enim nouerã neq; didice

ram nec vllam ſubſtantiã maluʒ eſſe:nec

ipᷣam mentẽ noſtrã ſummũ atq; incòmu
tabile bonũ.Sicut eniʒ facinoꝛa ſunt:ſi
vitioſus eſt ille animi motꝰ:in quo ẽ im/
petus:⁊ ſe iactat inſolenter ac turbide:⁊
flagicia ſi eſt immoderata illa anime affe
ctio:qua carnales hauriunt᷑ voluptateſ:
ita erroꝛes ⁊ falſe opiniones vitã conta/
minant:ſi rationał mens ipᷣa vitioſa eſt:
qual in me tũc erat neſciente alio lumine

illã illuſtrandã eſſe:vt ſit ꝑticeps verita,.

tis.qꝛ nõ eſt ipᷣa natura veritatis.Quo/
niã tu illuminabis lucernã meã:dñe deꝰ
meꝰ:illumiabis tenebꝛas meas:⁊ de ple

nitudine tua nos om̃es accepimus. Es

enĩ tu lumẽ verũ qð illuminat oẽm ho/

minẽ venientẽ in hunc mundũ: quia ĩ te
nõ eſt tranſmutatio nec momenti obum
bꝛatio. Bed ego conabarad te ⁊ repel/

lebar abs te:vt ſaperem moꝛtẽ:quoniaʒ

ſuꝑbis reſiſtis. Quid auteʒ ſuꝑbius qᷓ;
vt aſſererem mira dementia me id eẽ na/

turaliter qð tu es? Cũ enĩ ego eſſeʒ mu/

tabilis:⁊ eo mihi manifeſtũ eſſet:q; vti⸗

qʒ ideo ſapiens eſſe cupiebã:vt ex dete/⸗

rioꝛe melioꝛ fierem:malebã tamẽ etiaʒ te

opinari mutabilẽ:qᷓ; me non hoc eſſe qd
tu es. Itaq; repellebar:⁊ reſiſtebas ven/
toſe ceruici mee:et imaginabar foꝛmas
coꝛpoꝛeas:⁊ caro carnẽ accuſabam:⁊ ſpi
ritus ambulãs nondũ reuertebar ad te:
et ambulãdo ambulabã in ea q̃ non ſũt:
neq; in te:neqʒ in me:neq; in coꝛꝑe. Ne/
q; mihi creabãtur averitate tua:ſʒ a mea
vanitate fingebant᷑ ex coꝛpe:et dicebam
paruulis fidelibo tuis ciuibꝰ meis:a qui

4*

bus neſciens exulabã:dicebam illis gar
rulus ⁊ ineptus. Cur ergo errat aia quãẽ
fecit deus?: Et mihi nolebã dici.cur er⸗/
go errat deus: Et contẽdebã magis in/
cõmutabilem tuã ſubſtantiã coactam er
rare:qᷓ; meã mutabilẽ ſponte deuiaſſe:et
pene errare cõfitebar. Et eram etatean/
noꝛũ foꝛtaſſe vigintiſex aut ſeptem cuim
illa volumina ſcripſi:voluens apud me
coꝛpoꝛalia figmenta obſtrepentia coꝛdi
meo et auribo:quas intendebam dulcis
veritas in interioꝛem melodiã tuã.cogi/
tans de pulcro et apto: et ſtare cupiens
⁊ audire te:⁊ gaudio gaudere ppter vo/
cem ſponſi:et nõ poteram:qꝛvocib erro
ris mei rapiebar foꝛas:et pondere ſuper
bie mee in ima decidebã. Non enĩ dabaſ
auditui meo gaudiũ ⁊ leticiã:aut exulta
bant oſſa que humiliata nõ erant.Etqͥd
mihi ꝓderat ꝙ annos natꝰ ferme viginti
cũ in manus meas veniſſent ariſtotelica
quedã quas appellant decẽ cathegoꝛi/
as:quarũ nomie cũ eas rhetoꝛ carthagi
nenſis magiſter meus buccis cypo cre/
pantibo cõmemoꝛaret:et alij qͥ docti ha⸗/
bebant᷑:tanq; in neſcio quid magnuʒ et
diuinũ ſuſpenſus inhiabam:legi eas ſo/
lus ⁊ intellexi: Ouas cũ cõtuliſſem cum
eis qͥ ſe dicebant vix eas magiſtr erudi
tiſſimis nõ loquẽtibo tm̃:ſed młta in pul
uere depingentibꝛ intellexiſſe:nihil inde
aliud mihi dicere potuerũt:qᷓ́; ego ſoluſ
apud meipᷣm legens cognouerã. Et ſatꝭ
aperte mihi videbant᷑ loquẽtes de ſub/
ſtantijs ſicuti eſt homo:⁊ q̃ in illis eſent
ſicuti eſt figura homiĩs q̃lis ſit: ⁊ ſtatura
quot pedũ ſit:et cognatio cuiꝰ frater ſit:
aut vbi ſit cõſtitutꝰ:aut qñ natꝰ:aut ſtet
an ſedeat:aut calciatus vel armatus ſit:
aut aliquid faciat:aut patiatur aliquid:
et quecũq; in his nouem generibj.quo/
rũ exempli gratia quedã gratis poſui.vł
in ipo ſubſtãtie genere innumerabilia re
periunt᷑. Quid hoc mihi ꝓderat quãdo
⁊ oberat: cũ etiaʒ te deus me mirabilit
ſimplicẽ atq; incõmutabilẽ illis deceʒ p̃
dicamẽtis putãs qͥcqͥd eſſet oĩno compᷣ/
henſum: ſic intelligere conarer: quaſi et

pulcritudini: vt illa eſſent in te quaſi in

tuũ eſt: ſed nõ inde ſacrificabã tibi Itaq;
mihi nõ ad vſum:ſed ad perniciem ma/
gis valebat:qꝛ tam bonã ꝑtẽ ſube mee ſa/
ö

¶Confeſſionũ

ſubiecto ſicut in coꝛꝑe:cũ tua magnitu /

do ⁊ tua pulcritudo tuipᷣe ſis: coꝛpꝰ aũt
nõ eo ſit magnũ ⁊ pulcrũ q̊ coꝛpꝰ eſt:qꝛ⁊
ſi minꝰ magnũ ⁊ minꝰ pulcrũ eẽt:nihilo
minꝰ coꝛpꝰ eſſet. Falſitas enĩ erat quam
de te cogitabã:nõ veritas:⁊ figmẽta mi
ſerie mee.nõ firmamẽta beatitudiniſ tue
Juſſeras enĩ ⁊ ita fiebat in me vt t᷑ra ſpi
nas ⁊ tribulos pareret mihi:⁊ cũ laboꝛe
ꝑuenirẽ ad panẽ meũ.Et qͥd mihi ꝓde/
rat ꝙ om̃s libꝛos artiũ q̃s liberales vo/

cant:tũc neqͥſſimꝰ malaꝝ cupiditatũ ſer

uus ꝑ meipᷣm legi:⁊ intellexi q̊ſcũq; lege
re potui: Et gaudebã in eis:⁊ neſciebaʒ
vñ eſſet:qͥcqͥd ibi veꝝ ⁊ certũ eſſet.Doꝛ⸗
ſum enĩ habebã ad lumẽ⁊ ad ea q̃ illumi
nant faciẽ:vñ ipᷣa facies mea q̃ illumiata
cernebã:nõ illuminabat᷑. Quicqͥid deaf/

te loqᷓndi ⁊ diſſerẽdi:qcqͥd de dimẽſioni

bus figuraꝝ.⁊ de muſiò. ⁊ de numeris:
ſine magna difficultatenlłlo hoĩm trade
te intellexi. Gcis tu dñe deꝰ meꝰ: qꝛ ⁊ ce
leritas intelligẽdi ⁊ diſcẽdi acumẽ donũ

tegi hr̃e in ptãte:⁊ foꝛtitudinẽ meam nõ
ad te cuſtodiebã:ſed ꝓfectꝰ ſum a teĩ lon
ginquã regionẽ vt eã diſſipareʒ in mere/⸗
tricias cupiditates. Hã qd mihi ꝓderat
bona res nõ vtenti bene? Nõ eni ſentie/
bam illas artes etiã ab ſtudioſis ⁊ inge/
nioſis difficillime intelligi:niſi cũ eis ea
dem eaſdeʒ conabar exponere:⁊ erat ülle
excellentiſſimꝰ in eis qͥ me exponentẽ nõ
tardiꝰ ſeq̃ret᷑. Sʒ qͥd mihi Bꝓderat pu

tanti ꝙ tu dñe deꝰ vᷣitas coꝛpꝰ eſſes luci

dũ ⁊ immẽſuʒz.⁊ ego fruſtũ de illo coꝛpe?
Nimia ꝑuerſitas. Sʒ ſic erã. Nec eru/⸗
beſco deus me ↄfiteri tibi in me miſeri/
coꝛdias tuas ⁊ inuocare te:qͥ nõ erubui

tunc ꝓfiteri hoĩb blaſphemias meas:⁊⸗

latrare aduerſum te.Quid ò mihi tũcp/
derat ingeniũ ꝑ illas doctrinas agile:et
niło adminiculo hũani magiſterij tot no
doſiſſimi libꝛi enodati:cuʒ defoꝛmiter ⁊
ſacrilega turpitudine in doctrina pieta/
tis errarẽ? Aut qͥd tm̃ oberat ꝑuulis tu/
is longe tardiꝰ ingeniũ:cuʒ a te longe nõ

recedertt. vt in nido ecclie tue tuti plu/

——

ALiber v.

—

meſcerent:⁊ alas charitatis alimẽto ſa,
ne fidei nutrirẽt:O dñe deꝰ noſter in ve

lamẽto alaꝝ tuaꝝ ſperemꝰ:⁊ ptege nos ⁊
poꝛta nos.Cu poꝛtabis ⁊ ꝑuulos: ⁊vi⸗/
q; ad canos tu poꝛtab:qm̃ firmitas nr̃a
qñ tu es tũc eſt firmitas:cũ aũt nr̃a eſt:ĩ/

firmitas eſt. Uiuit apud te ſemꝑ bonuʒ

noſtrũ:⁊ qꝛ inde auerſi ſumus: ꝑuerſi ſu
mus.Reuertamur iã dñe vt non euerta/
mur: qnia viuit apud te ſinevllo defectu
bonũ noſtrũ qð tuipᷣe es:⁊ nõ timebimꝰ
ne nõ ſit quo redeamus:qꝛ nos inde mi/
mus:nobis autẽ abſentibo non ruit do⸗
mus noſtra eternitas tua.

—

WExplicit liberrtꝰ. Incipit quintꝰ

Ccipe ſacxi
ficiũ ↄfelſlionũ meaꝝ de
manu lingue mee. quaʒ
ſoꝛmaſti⁊ excitaſti vt cõ
(M—S⁄iiiteat᷑ nomin tuo: et ſa⸗

7

na oĩa oſſa mea ⁊ dicãt.Dñe qs ſimilti/

bi: Neq; enĩ docet te d in ſe agat᷑q tibi
ↄfitetur:quia oculũ tuũ nõ excludit coꝛ

hoĩm.ſed ſoluis eã cũ voles aut miſerãs
aut vindicãs:⁊ nõ eſt qͥ ſe abſcõdat a ca
loꝛe tuo. Ged te laudet aia mea vt amet
te:⁊ ↄfiteat᷑ tibi miſeratiões tuas vt lau
det te. NHon ceſſat nec tacet laudes tuas
vniuerſa creatura tua:nec ſpũs oĩs ꝑ os

ↄuerſuzʒ ad te:nec animalia nec coꝛꝑalia

ꝑ os ↄſiderãtiũ ea.vt exurgat in te a laſſi
tudine anĩa nr̃a. innitens eis q̃ feciſti.et
trãſiens ad te qͥ feciſti hec mirabilit᷑:⁊ ibi
refectio⁊ vera foꝛtitudo.Eant⁊ fugiãta
te inqͥ eti ⁊ iniqui.⁊ tu vides eos ⁊ diſtin
guis vmbꝛas:⁊ ecce pulcra ſunt cum eiſ
omia:⁊ ipᷣi turpes ſũt. Et qͥd nocuerũt
tibi:aut in q̊ imperiũ tuũ dehoneſtaue⸗
runt a celis vſq; in nouiſſima iuſtũ ⁊ in/
tegrũ: Quo enĩ fugerunt cũ ſugerẽt a fa
cie tua:aut vbi tu ñ inueis eos?: Sʒ fu⸗
gerũt vt nõ viderẽt te videntẽ ſe:atq; ex
cecati in te offenderẽt.qꝛ nõ deſen aliqͥd
eoꝝ q̃ feciſti. In te offenderẽt iniuſti ⁊ iu
ſte vexarent᷑.ſubtrahẽtes ſe lenitati tue:
⁊ offendẽtes in rectitudinẽ tuã:⁊ cadẽteſ

niſioumin

clauſum:nec manũ tuaʒ repellit duricia

rcrtenth
imnnn
mmmulnknn
iatnſril
unmmss
Cnitudßet
Nollta din
ſoee Et v
wondnten
ancreinnan
Wurwpe
gangei
ſhanequi
Noniemnag
iplcabanei
Oieanien
hn
Gordrw
nis ed
ponerer
intuebe
hierat.
nappen
berglib⸗
ſophoꝛ
nebame
chenii
lſa riden
potuerit

lhchen

hiimon⸗
lhnitel.
llioomns
leſillian
monze di
tiſtorr
Mhinnene
ſee
ihnnd⸗
nür⸗
le hne

V.

denmg in
dede rn
beenngn
eudistnlie,
ndgiinin
umttaci ii

uitahut lpen

mur iinman,
A Mtinthnten
öeseinedne
Aenkehteni
=
mmi

i Ndtg

ſcpehe

i elmiar
Gulinnemee de
muſttcotai
utnoio
dai Dieesſt
audeinſeag
iMüno gan
mümztgelurn
scicinis uniin
d/eläc
Aulmuua ii
Ninüs mofthin
turludestu
mrnetſnis iobi⸗
mimiianeccob

Vcritil

mmimmscs ſlli
ctbrninnlti
mcn En ii
m nüst /0i
untnilnl
6t.Eide aon
d hartn

in aſperitatẽ tuã. videlicet neſciũt ꝙ vbi

q; ſis.quẽ nullus circũſcribit locus.⁊ ſo
lus es pᷣſens etiaʒ his qͥ longe fiuntate.
Conuertant᷑ ergo ⁊ q̃rant te: qꝛ nõ ſicut
ipᷣi deſeruerũt te creatoꝛẽ ſuũ:ita tu deſe
ruiſti creaturã tuã.Bpᷣi cõuertant᷑ ⁊ que
rant te:⁊ ecce ibi es in coꝛde eoꝛũ:in coꝛ⸗/
de ↄfitentiũ tibi.⁊ pꝛoijcientiũ ſe in te et

ploꝛantiũ in ſinu tuo poſt vias ſuas diſ

ficiles:⁊ tu facilis terges lachꝛymas eo/
rũ:vt magis ploꝛẽt ⁊ gaudeãt in fletibꝰ.
quoniã tu dñne nõ alis homo caro⁊ ſan
guis:ſed tu dñe qͥ feciſti reficis ⁊ cõſola/
ris eos.Et vbi ego erã qñ te qᷓ̃rebam:et
tu eras ante me:ego autẽ ⁊ a me diſceſſe

rã.nec me inueniebã:q̃nto minꝰ te. Pꝛo/⸗
loquar in ↄſpectu dei mei annũ illũ vn/
detrigeſimũ etatis mee. Gã venerat car/

thaginẽ quidã manicheoꝝ epᷣus fauſtꝰ

nomie magnꝰ laqueus diaboli:et multi

implicabant᷑ in eo ꝑ illecebꝛã ſuauis elo
quẽtie:quã ego tam etſi laudabã:diſcer
nebã tamẽ a veritate rerũ quarũ diſcen/

darũ auidus erã:nec quali vaſculo fᷣmo

nis:ſed qͥd mihi ſcientie comedendũ ap/

poneret nominatꝰ apud eos ille fauſtus

intuebar. YFama eni de illo ꝓlocuta mi/
hi erat.ꝙ eſſet honeſtarũ omniũ doctri/

naꝝ peritiſſimꝰ ⁊ appꝛime diſciplinis li

beralib eruditꝰ.Et quoniã młta philo

ſophoꝛũ legerã.memoꝛieq; mãdata reti
nebam.ex eis q̃daʒ cõꝑabam illis mani/

cheoꝛũ longis fabul:⁊ mihi ꝓbabilioꝛa
iſta videbant᷑ que dixerũt illi:qui tantuʒ

lũ.q;;ᷓ eiꝰ dũñũm mĩme inuenerint.Quo/

niã magnꝰ es dñe:⁊ humilia reſpicis:ex

celſa aũt a longe cognoſcis Nec ꝓpinq̃̊s
niſi obtritis coꝛde:nec iuenir a ſuꝑbis:
nec ſi illi curioſa peritia numerẽt ſtellas
⁊ arenaʒ:⁊ dimetiant᷑ ſidereas plagas:et
inueſtigent vias aſtroꝝ. Wente enĩ ſua
querũt iſta:⁊ ingenio qð tu dediſti eis:⁊

multa inuenerũt ⁊ pᷣnunciauerũt añ mi/
tos annos defectꝰ luminariũ ſolis et lu/
ne:quo die.qua hoꝛa.quãta ex ꝑte futu/
ri eſſent:⁊ nõ eos fefellit numerꝰ. Et ita

factũ eſt vt pᷣnũciauerũt. Et ſcripſerunt

1 egulas indagatas: ⁊ legunt᷑ hodie:atq;
ex eis pᷣnunciat᷑ quo anno.et quo menſe

potuerũt valere:vt poſſent eſtimare ſecu

anni ⁊ quo die mẽſis.⁊ qua hoꝛa diei.et
quota ꝑteluminis ſui defectura ſit luna
vel ſol.⁊ ita fiet vt pᷣnunciat᷑. Et miran
hec hoĩes ⁊ ſtupent qͥ neſciunt ea:⁊ exul
tant atq; extollunt᷑ qͥ ſcint:⁊ ꝑ impiã ſu/
perbiã recedẽtes ⁊ deticiẽteſ a lumie tuo
tanto añ ſolis deſectũ futurũ pᷣuidẽt:⁊ ĩ
pᷣſentia ſuũ nõ vident. Nõ enĩ religioſe q̃ᷓ
runt:vnð habeãt ingeniũ quo iſta qᷣrũt.
t inueniẽtes qꝛ tu feciſti eoſinõ ipi dãt
tibi ſe vt ſerues qð feciſti:⁊ q̃les ſeipᷣi fe/
cerant:occidũt ſe tibi:⁊ trucidãt exaltati
ones ſuas ſicut volatilia:⁊ curioſitates

ſuas ſicut piſces maris: qbus pambu/

lant ſecretas ſemitas abyſſi: ⁊ luxurias
ſuas ſicut pecoꝛa cãpi:vt tu deus ignis
edax ↄſumas moꝛtuas curas eoꝝ recre/
ans eos ĩmoꝛtaliter. Sed nõ nouerũtvi
am verbũ tuũ:ꝑ qð feciſti ea q̃ numerãt:
⁊ ipos q numerãt:⁊ ſenſuʒ quo cernũt qᷓ
numerãt:⁊ mẽtẽ de q̃ numerãt:⁊ ſapiẽtie
tue nõ eſt numerꝰ. Jpᷣe aũt vnigenitꝰ fa/
ctus eſt nob ſapia ⁊ iuſticia ⁊ ſanctifica/⸗
tio:⁊ numeratꝰ eſt in᷑nos:⁊ ſoluit tribu
tũ ceſari. Non nouerũt hanc viã qua de
ſcendãt ad illũ a ſe.⁊ ꝑ eũ aſcendãt ad eũ
Non nouerũt hanc viã. Et putãt ſe ex⸗
celſos eſſe cũ ſideriba ⁊ lucidos:⁊ ecce ru
erunt in terrã ⁊ obſcuratuʒ eſt inſipiens
coꝛ eoꝝ.Et multa vᷣa de creatura dicũt:
⁊ verũ creature artiſicem nõ pie qrunt:-
iõ nõ inueniũt:aut ſi inueniũt:cognoſcẽ
tes deũ:nõ ſicut deũ honoꝛãt aut grati/
as agũt.ſed euaneſcũt in cogitatiõibaſu
is:⁊ dicũt ſe eſſe ſapiẽtes ſibi tribuẽdo q̃ᷓ
tua ſunt.ac ꝑ hoc ſtudẽt ꝑuerſiſſima ce/
citate etiã tibi tribuereqᷓ ſua ſuntmen
dacia ſcʒ in te ↄferẽtes qͥ vᷣitas es:⁊ imu
tantes gloꝛiã incoꝛrupti dei in ſilitudi/
nẽ imaginis coꝛruptibil homis ⁊ volu/⸗

crũ ⁊ quadrupedũ ⁊ ſerpentiũ:⁊ conuer

tũt veritatẽ tuã in mẽdaciũ:⁊ colũt ⁊ ſer

niunt creature potiꝰ qᷓ; creatoꝛi. Dulta

tñ ab eis ex ipᷣa creatura vera dicta reti/
nebã:⁊ occurrebat mihi rõ ꝑ numeros ⁊
oꝛdinẽ tempoꝝ:⁊ viſibiles atteſtationeſ
ſiderũ:⁊ ↄferebã cũ dictiſ manichei:qui
de his reb młta ſcripſit copioſiſſime de
lirans.⁊ nõ mihi occurrebat rõ nec ſolſti
cioꝝ ⁊ equinoctioꝛũ:nec defectuũ lumi/
r

—

Confeſſionũ

vium:nec quicqͥd tale in libꝛis ſecularis
ſapiẽtie didiceram. Ibi aũt credere iube
bar.⁊ ad illas rõnes numer ⁊ oculis me
is exploꝛatas nõ occurrebat ⁊ longe di/

uerſuʒ erat. Nlunqd dñe deus veritatiſ:
quiſqs nouit iſta iaʒ placet tibi.Infelix

enĩ homo q ſcit ila omĩa:te auteʒ neſcit.
Beatus aüt qͥ te ſcit.etiam ſi illa neſciat
ui vero ⁊ te ⁊ illa nouit.non ꝓpter illa
beatioꝛ:ſʒ ꝓpter te ſolũ beatꝰ eſt:ſi ↄgno

ſcens te ſicut deũ gloꝛiſicet ⁊ gras agat:

⁊2 nõ euaneſcat in cogitatiõib ſuis. Si/
cut eni melioꝛ eſt qͥ nouit poſſidere arbo
rẽ:⁊ de vſu eiꝰ tibi grãs agit:qᷓ;uis neſci
at vł quot cubitis alta ſit:vł quãta lati/
tudine diffuſa:q; ille qui eã metit᷑ ⁊ oms
ramos eiꝰ numerat:⁊ neq; poſſidet eam

neq; creatoꝛeʒ eius nouit aut didicit:ſic

nidelis hõ cuiꝰ totus mũdus diuitiaruʒ
eſt:⁊ qᷓſi nihil habẽs om̃ia poſſidet inhe

rendo tibi cui ſeruiũt omia:q; uiſ nec ſal
tem ſeptentrionũ giros nouerit: dubita
re ſtultũ eſt qn vtiq; melioꝛ ſit q; menſoꝛ

celi ⁊ numeratoꝛ ſiderũ ⁊ penſoꝛ elemen
toꝛũ:⁊ negligẽs tui qui omĩa in mẽſura
⁊ numero ⁊ pondere diſpoſuiſti Sed tñ
qͥs querebat manicheũ neſcio quẽ etiam
iſta ſcribere:ſine quoꝛũ peritia pietas di
ſci poterat.Dixiſti enĩ homini.ecce pie/

tas eſt ſapiẽtia:quaʒ ille ignoꝛare poſſet
etiã ſi iſta ꝑfecte noſcet Iſta vero qꝛ non

nouerat:impudæẽtiſſime audens docere
pꝛoꝛſus illã noſſe nõ poſſet. Uanitas eſt
eniĩ mũdana iſta etiã nota ꝓfiteri: pietas
autẽ tibi confiteri. Unde ille deuius ad
hec iſta multũ locutus eſt:vt cõuictꝰ ab
eis qui iſta vere didiciſſent:qͥs eſſet eius
ſenſus in ceterꝭ q̃ abditioꝛa ſunt:manife/
ſte cognoſceret᷑. Non enĩ parui exiſtima/
ri ſe voluit:ſed ſpiritũſanctũ conſolato/
rem ⁊ ditatoꝛẽ fideliũ tuoꝛũ auctoꝛitate
plenaria ꝑſonaliter in ſe eſſe ꝑſuadere co/
natus eſt. Ytaq; cum de celo ac ſtellis ⁊
de locis ac lune motibo falſa dixiſſe dep/
henderetur.q;uis ad doctrinã religiõis
iſta non ꝑtineant.tamẽ auſus eius ſacri/
legos fuiſſe ſatis emineret:cũ ea nõ ſolũ
ignoꝛata ſed etiã falſa tam veſana ſuꝑbie

vanitate diceret:vt ea tan; diuine ꝑſo⸗

ne tribuere ſibi niteret᷑. Cum eniʒ audio

—
—

chꝛiſtianũ aliquẽ fratrẽ illum aut ilum
iſta neſcientẽ ⁊ aliud pꝛo alio ſentienten
patiẽter intueoꝛ opinantẽ hominẽ᷑:necil
li obeſſe video cum de te dñe creatoꝛ om

niũ nõ credat indigna:ſi foꝛte ſitus ⁊ ha
bitus creature coꝛꝑalis ignoꝛet. Obeſt
autẽ ſi hoc ad ipᷣaʒ doctrine pietatis foꝛ
mam ptinere arbitretur:⁊ ꝑtinacius af/

firmare audeat qðᷣ ignoꝛat. Sed etiã ta
lis infirmitas in fidei cunabulis a chari
tate matre ſuſtinet᷑:donec aſſurgat nouꝰ

homo in viruʒ ꝑfectum:⁊ circũferri non
poſſit omni vento doctrine. In illo autẽ

qui doctoꝛ qͥ auctoꝛ qui dux ⁊ pꝛinceps

eoꝛũ quibo illa ſuaderet ita fieri auſus ẽ:

vt qui eũ ſeq̃rẽtur:nõ quẽlibet hominez

ſed ſpũmſanctũ tuum ſeſequi arbit:arẽ
tur Quis tantã dementiã ſicubi falſa di
xiſſe cõuinceretur:nõ deteſtandã longe/

qʒ; abijciendã eſſe iudicaret: Sed tamen
nondũ liquido compererã:vtrũ etiã fimn

eius verbaviciſſitudines longioꝝ ⁊ bꝛe

uioꝛũ dierum atq; noctiũ:⁊ ipᷣius noctii

⁊ diei ⁊ deliquia luminuʒ.⁊ ſi quid eiuſ/

modli in alijs libꝛis legerã poſſet exponi

vt ſi foꝛte poſſet:incertũ quidẽ mihi ſie/
ret:vtrũ ita ſe res haberet an non ita:ſed
ad fidem meã illius auctoꝛitatẽ pꝛopter
creditã ſanctitatẽ pꝛoponerẽ. Et per an

nos ferme ipᷣos noueʒ quibo eos animo

vagabũdus audiui.nimis extento deſi/
derio venturũ expectabam iſtum ſauſtũ
Ceteri enĩ eoꝛũ in quos foꝛte incurriſſes⸗

qui taliũ rerũ q̃ſtionibus a me obiectis

deficiebant:illũ mihi pꝛomittebãt: cuiꝰ

aduẽtu collatoq; colloquio facillime mi
hi hec ⁊ ſi qua foꝛte maioꝛa quererẽ eno

datiſſime expedirent᷑. Ergovbi venit:ex

pertus ſum hominẽ gratũ ⁊ iocũdũ ver/

bis. ⁊ eaipᷣa q̃ illi ſolent dicere młto ſua/
uius garrientẽ. Sed qͥd ad meã ſitim p/

cioſoꝝ poculoꝝ decentiſſimꝰ mĩſtratoꝛ?

Dam rebo talibo ſatiate erant aures mee:
nec ideo mihi melioꝛa videbant᷑.qꝛ meli
us dicebant᷑. nec ideovera qꝛ diſerta:nec
ideo ſapiẽs anĩa qꝛ vultꝰ ↄgruus ⁊ deco
rum eloquiũ. Illiautẽ qui eũ mihi pꝛo/
mittebant nõ boni reꝝ exiſtimatoꝛes e/

rant: ⁊ iõ illis videbat᷑ pꝛudens ⁊ ſapiẽs
quia delectabat eos loquẽs Senſi autẽ

idee
ſuſpecum
ung beiſi
docnenbdel
dis ppeen
quonii ed
Cwrckmnſb
ujngte
nacare
ccotnum
ſin hutin
bennnciabne
onockſeap
Niatlunt.
hoitcenani
dunsrruſti⸗

MiikrB

Cnrobone⸗
btgniden
Sbisogruen
s ſaleoca
relt ve
ſotile
Gienüncn
cücdene
ſantlinne
le O⸗
ſibusmm
plgno
ulicmn
ohomine
liniſgin
nocorgele
apauci
apor
Uiinengzch
Pontaton
loinehp
nannun
Meiggenne⸗
lctytreco
Geneecorn
nergmemn
Ulmneme⸗
menbe
Wmigan
hhmnin
liin

;ðð

dnlun giln
toal Gronn

antk onihen

detedegrng

Nnſiſoreſinsin
Core,Pbe
Memne giennoſ
lunt gnnaciuog
S
unsbuls cheri
dN Rdd
Wncniiem
ddrne Nlone
ceidartiet
nin munſte⸗
ögnalbahonm
nlegri ndin
nonniſiabiſald
Vdeteſtnnci o
lann Ouan
hermi micni/ſt
neslorgor de
nünihinsnanl
zrſanis
NNKe
s mmii N
nnmr Cin
iz unnd i
AsM
õ
setrinche 6
naime tdil⸗
dnmninthinl
Aoiaſrlinn
Nracncueci,
t Cwrircnen
S
ikulnuiſimß,
rſin ninmor
antnni
arichni nl
vrancrNin
0r 6
nure,
uindin,
nicni
mmtorcd

GCN

nd ſapes
mbbrſ

Fo.

aliud genꝰ hominũ etiã veritatẽ habere
ſuſpectam:⁊ ei nolle acqeſcere:ſi compto

atq; vberi ſermone ꝓmeret᷑. Me aũt iazʒ

docueras deus me miris ⁊ occuliꝭ mo
dis.⁊ ꝓpterea credo ꝙ tu me docueris:
quoniã veꝝ eſt.nec quiſq; pᷣter te aliꝰ do
ctoꝛ eſt veri:vbicũq; ⁊ vndecũq; clarue/⸗
rit. Jam & abs te didicerã:nec eo debere

videri aliqd veꝝ dici:qꝛ eloquẽter dicit᷑

nec eo falſum:qꝛ incõpoſite ſonãt ſigna
labioꝝ. Rurſus nec ideo veꝝ.qꝛ impoli
te enunciat᷑:nec iõ falſum:qꝛ ſplendidus
ſermo eſt:ſed ꝑinde eſſe ſapiam ⁊ ſtultici
am:ſicut ſunt cibi vtiles ⁊ inutileſ. Ver
bis aũt oꝛnatis ⁊ inoꝛnatꝭ:ſicut vaſis vꝛ
banis ⁊ ruſticanis: vtroſq; cibos poſſe

miniſtrari. Igit᷑ auiditas mea qua ülum

tanto temꝑe expectauerã hoĩem.delecta
bat᷑ quidẽ motu affectuq; diſputantiſ:⁊
v̈bis ↄgruẽtibo atq; ad veſtiẽdas ſenten
tias facile occurrẽtib.Delectabar aũt ⁊
cũ mult vel etiã pᷣ multis laudabã ac ef
ferebã:ſed moleſte habebã ꝙ in cetu au/

dientiũ non ſineret ingerere illi.⁊ partiri

cũ eo curas queſtionuʒ meaꝝ:conferẽdo
familiarit᷑:⁊ accipiẽdo ac reddendo fᷣmo
nẽ.Oð vbi potui:⁊ aures eiꝰ cũ familia
ribus meis eo quoq; temꝑe occupare ce
pi:q̃ nõ dedeceret alternis diſſerere.⁊ p⸗
tuli qᷓdam q̃ me mouebãt:exꝑtꝰ ſum pꝛi
us hominẽ exꝑtem liberaliũ diſciplina/
rũ.niſi grãmatice atq; eius ipᷣius vſitato
modo:⁊ qꝛ legerat aliq̃s tullianaſoꝛatio
nes.⁊ pauciſſimos ſenece libꝛos: ⁊ non/
nulla poetaꝝ ⁊ ſue ſecte:ſiqua volumina
latine atq; cõpoſite cõſcripta erãt.Et qꝛ
aderat quotidiana ſᷣmocinãdi exercita/
tio:inde ſuppetebat eloquium qð fiebat
acceptius:magiſq; ſeductoꝛiũ modera/
mine ingenij:⁊ qqã lepoꝛe naturali. Ita
ne eſt vt recolo dñe deꝰ me arbiter cõſci
entie mee coꝛam te coꝛ meũ ⁊ recoꝛdatio
mea:qͥ me tunc agebas abdito ſecreto ꝓ
uidentie tue:⁊ inhoneſtos erroꝛes meos
iam ↄuertebas añ faciẽ meã:vt viderẽ et
odiſſem. Nã poſtea q; ille mihi imperitꝰ
eaꝝ artiũ quib eũ excellere putauerã ſa
tis apparuit: deſperare cepi poſſe mihi
eum illa q̃ me mouebãt aꝑire atq; diſſol
uere:quoꝝ quidẽ ignarus poſſet verita

tem tenere pietatꝭ.ſʒ ſi manicheus nõ eſ/⸗

ſet. Libꝛi quippe eoꝝ pleni ſunt longiſ/

ſimis fabulis de celo ⁊ ſideribo ⁊ ſole ⁊ ſu
na:q̃ mihi eum qð vtiq; cupiebã collatii

numeroꝝ rõnib quos alibi ego legeraʒ
vtrũ potiꝰ ita eſſent vt manicheis librꝭ
ↄtinebant᷑.an certe vł par etiã inde ratio
redderet᷑.ſubtiliter explicare poſſe iã nõ

arbitrabar. Que tñ vbi ↄſiderãda ⁊ diſ/
cutienda ꝓtuli modeſte:ſane ille nec au/
ſus eſt ſubire ipᷣam ſarcinã. Nouerat eni

ſe iſta nõ noſſe:nec eũ puduit ↄfiteri. Nõ
erat de talibo quales młtos loquaceſ paſ
ſus eram.conãtes ea me docere ⁊ dicẽteſ

nihil. Iſte vero coꝛ habebat: ſi non re/
ctũ ad te:nec tamẽ nimis incautũ ad ſe/

ipᷣm. Non vſq; quaq; imperitus erat im

peritie ſue:⁊ noluit ſe temere diſputãdo

in ea coartari:vñ nec exitus ei vllus nec
facilis eẽt reditus.Etiaʒ hinc mihi am/
plius placuit. Pulcrioꝛ eſt eni temꝑan/
tia ↄfitẽtis animi.q; illa q̃ noſſe cupiebã
⁊ eum in omibo difficilioꝛiba ⁊ ſubtilioꝛi
bus q̃ſtionibo talẽ inueniebaʒ. Refracto

itaq; ſtudio:quo intenderã in manichei

litteras magiſq; deſperãs de ceteris eoꝝ

doctoꝛibo:quãdo in multis q̃ me moue/

bant ita ille noĩatus apparuit:cepi cum
eo ꝓ ſtudio eiꝰ agere vitã quo ipᷣe flagra/
bat in eas lras:quas tũc iam rhetoꝛ car
thaginis adoleſcẽtes docehã ⁊ legere cũ
eo ſiue q̃ ille audita ð ſideraret.ſiue q̃ iſᷣe
tali ingenio aꝑta exiſtimarẽ Ceteꝝ cona
tus omis meꝰ quo ꝓſicere ĩ illa ſecta ſta
tuerã.illo homie cognito pꝛoꝛſus inter/
cidit:nõ vt ab eis oĩno ſeꝑarer:ſed quaſi
meliꝰ quicq; nõ inueniẽs eo quo iam q̊/

quomodo irruerã contẽtus interim eſſe

decreuerã:niſi aliqd foꝛte qdð magis eli/
gẽdum eſſet eluceret. Ita ille fauſtꝰ qui
multis laqueus extitit moꝛtiſ:meũ quo
captus eram relaxare iam ceꝑat nec vo/
lens nec ſciens. Oanus eni tue de me/
us ĩ abdito pꝛouidẽtie tue nõ deſerebãt
aniam meã:⁊ de ſanguine coꝛdis matriſ
mee ꝑ lachꝛymas eius diebac noctibuſ

p me ſacrificabat᷑ tibi:⁊ egiſti mecuʒ mi/

ris ⁊ occultis modis.Tu illud egiſti de
us meus. NHã a dno greſſus homiĩs diri
gẽtur ⁊ viã eiꝰ volet.Alut que ꝓcuratio
r 2

„*

lſalutis pᷣter manũ tuã reficientẽ que feci

ſti?è Egiſti ergo mecũ vt mihi ꝑſuaderet᷑

romã ꝑgere:⁊ potius ibi docere qdð doce

bam carthagine. Ett h mihbi vñ pſuaſuʒ

eeſt nõ pᷣteribo cõfiteri tibi:quoniaʒ et in

hies altiſſimi tui receſſus⁊ pᷣſentiſſima in
nos miſericoꝛdia tua cogitãda ⁊ pᷣdican
ga eſt. Nõ ideo romaʒ ꝑgere volui:ꝙ ma
ioꝛes queſtꝰ:maioꝛq; mihi dignitas ab
amicis qͥ hoc ſuadebãt ꝓmittebat᷑: q;q;

Z iſta ducebãt animũ tunc meuz:ſed illa

erxrat tũc cauſa maxĩia ⁊ pene ſola:q audi/
ebam quietiꝰ ibi ſtudere adoleſcentes:⁊

oꝛdinatioꝛe diſcipline coertione ſedari:

ne in eiꝰ ſcolam q̊ magiſtro nõ vtunt᷑ paſ
ſidm ⁊ ꝓterue irruant:nec eos admitti om
nino niſi ille ꝑmiſerit. Contra apud car
thaginẽ feda eſt ⁊ intemꝑans licẽtia ſco/
laſticoꝛũ. Irrũpunt impudẽter:⁊ pꝛope
furioſa fronte ꝑturbant oꝛdinẽ quẽ qͥſq;
diſcipulis ad ꝓficiẽdũ inſtituerit. Mul
ta iniurioſa faciüt mira hebetudie ⁊ pu

nienda legibo:niſiꝰſuetudo patrona ſit:

hoc miſerioꝛes eos oñdens:quo iã qua⸗
ſi liceat faciũt.qð ꝑ tuã eternã legẽ nũq;
licebit: ⁊ impune ſe facere arbitrant᷑. cuʒ
ipᷣa faciẽdi cecitate puniant᷑:⁊ incõꝑabi/
liter patiant᷑ peioꝛa qᷓ; faciunt.Ergo q̊s
moꝛes cũ ſtuderẽ meos eſſe nolui:eoſ cũ
docerẽ cogebar ꝑpeti alienos:⁊ iõ place
bat ire vbi talia nõ fieri om̃es qui noue/
rant indicabãt. Terũ autẽ tu ſpes mea⁊
poꝛtio mea in terra viuentiũ ad mutan/
dũ terrarũ locũ ꝓ ſalute anime mee ⁊ car
cthagini ſtimulos quibo inde auellererad
mouebas:⁊ rome üũllecebꝛas quib attra/
herer ꝓponebas mihi ꝑ homies qui dili
gebãtvitã moꝛtuã:hinc inſana faciẽtes:
inde vana pollicentes: ⁊ ad coꝛrigẽdos
greſſus meos vtebaris occulte ⁊ illoꝛũ ⁊
mea puerſitꝗ re P ⁊ qui ꝑturbabãt oci
um meuʒ feda rabie ceci erãt:⁊ qͥ inuita/

pant ad aliud:terrã ſapiebãt.Ego aũtqͥ

deteſtabar h verã miſeriã: illic falſaʒ feli
citatem appetebã. Sed q̃re hinc abireʒ
⁊ illuc irem tu ſciebas deꝰ:nec indicabaſ
mihi nec matri:q̃ me ꝓfectum atrociter
planxit: ⁊ vſq; ad mare ſecuta eſt. Sʒ fe/
felli eã violẽter me tenentẽ:vt aut reuo/
caret aut mecũ ꝑgeret:⁊ finxi me amicũ

Monfeſſionũ

—

RAWMW

nolle deſerere donec vẽto facto nauiga/
ret.Et mentitꝰ ſum mr̃i.⁊ illi matri. Et

euaſi. Quia ⁊ h̊ dimiſiſti mihi miſericoꝛ
diter fuans me ab aquis maris plenum
execrãdis ſoꝛdibo:vſq; ad aquã gre tue:
qua me abluto ſiccarent᷑ flumina mater
noꝛũ oculoꝝ:quibꝓ me quotidie tibi ri

gabat terrã ſub vultu ſuo.Et tamẽ recu

ſanti ſine me redire:vix ꝑſuaſi vt in loco
qui ꝓximꝰ noſtre naui erat memoꝛie bea
ti cipꝛiani maneret ea nocte.Sʒ in ea no

cte canculo ego ꝓfectꝰ ſum. Illa aũt mã

ſit oꝛãdo ⁊ flendo.Et qͥda te petebat de

us meꝰ tantis lachꝛymis:niſi vt nauiga
re me nõ ſineres? Sed tu alte ↄſulens et

exaudiẽs cardinẽ deſiderij eius: nõ cura
ſti qd tunc petebat:vtĩ me ſaceres qð ſꝑ
petebat. Fauitvẽtꝰ⁊ impleuitvela nr̃a:
⁊ litus ſubtraxit aſpectibo nr̃iſ. In qauo
mane illa inſaniebat doloꝛe:⁊ qrel ac ge⸗
mitu implebat aures tuaſ ↄtẽnẽtes iſta.

cũ ⁊ me cupiditatiba meis raꝑes ad fini
endas ipᷣas cupiditates:⁊ illius carnale
deſideriũ iuſto doloꝝ flagello vapularet
Amabat enĩ ſecũ pᷣſentiã meã moꝛe ma/
trũ:ſʒ multis multo ampliꝰ:⁊ neſciebat
quid tu illi gaudioꝛũ ſacturꝰ eſſes de ab
ſentia mea. Neſciebat:iõ flebat ⁊ eiula/
bat. atq; illis cruciatibꝰarguebat᷑ ĩ e re/
liquiarũ eue.cũ gemitu querẽs quod cũ
gemitu pepererat.Et tñ poſt accuſatio/
nẽ fallaciarũ ⁊ crudelitat mee:conuerſa
rurſus ad depᷣcandũ teꝓ me. abijt ad ſo
lita:⁊ ego romã.Et ecce excipioꝛ ibi fla/
gello egritudinis coꝛꝑalis:⁊ ibam iã ach
inferos poꝛtans omia mala qᷓ cõmiſeraʒ
in te ⁊ in me⁊ in alios multa ⁊ Suia ſu/⸗
per oꝛiginalis pẽti vinculũ.quo omẽs ĩ
adam moꝛimur. Nõ enĩ quicq; eoꝝ mi/
hi donaueras in chꝛiſto:nec ſoluerat ille
in cruce ſua inimicicias quas tecũ cõtra
xeram peccatꝭ meis.Quõ enĩ eas ſolue/
ret in cruce fantaſmatis qð de illo credi/
derã: Ouã ergo falſa mihividebat᷑ moꝛs
camis eiꝰ: tam vᷣa erat anĩe mee.⁊ q; vera
erat moꝛs carnis eiꝰ:tam falſa vita anie
mee qꝗᷓ id nõ credebat. Et ingraueſcẽtib⸗
febꝛibo iam ibã⁊ ꝑibam. Quo eni irem ſi
hinc tũc abirem.niſi ĩ ignẽ atq; toꝛmẽta

digna factis meis in vitate oꝛdinis tui⸗

unliinſeal
Moofinden
Mymnodedi

oTuane
lihnen
rcUPeen
nl
bxamnindonn
aldin

ciuuſt
n annde

Cgneinetun
feirititale;

ſiccormat
ſcocoguo:
iaham
Gnanſpui
Paaoſ
Irnſtedeni
Ethbieſen
ſptermiſtone
tudenienea
Vndhundi

fiohſetese
henn

tendsa
manend
termiſtie
s tan
inis/
uust
uniram
blouutro⸗
ljſimtau⸗
liolpelen
6Pie Inme
lſacchoes
leſcani
Montrf
Ulrguepone

Pagoretneb⸗
phinnin

llegimne
Vtücign
lunteian⸗
fürcin
lmi⸗
zunin
untg

eoſien ie

Nnriimn;,
michinhininn
diguoſunsglnr
ad nigen
mmrinminn
pnetponicetbi
ulio Sennir
Mal rrinlu⸗
meyncnoteber
Nan Jan
gen n
Cirnhacherxr
cermenürtig
Sulninhint
Nangten

tmine hncnn

Ftinhininin
õ
Nloretqſttedr

8 unſ Niiv r.

Nrs dgges bi
cs:t Wins Orn
1ioccho dadeh
wrä wen dor

dNee

Gühcn ded
ibrr:ötti
nimrtmidt
Giwktulch,
Nalnrunt
tymr m nſ
urgihchhi
mlerdn
umdudchn
osſuntol
inaliq⸗ cpc̃
aignic; l/
ſunilnilll
Elnpntiinn
Möcien ſd
ucödelohi
tminmn ie⸗
nmin
1ctſenin
Cim
ſin, –
Geginell

Eo
. ⁹
,s

FEtbilla neſciebat: ⁊ tñ ꝓ meoꝛabat ab/
ſens.Tu autẽ vbiq; pᷣſens vbi erat exau
diebas eã:⁊ vbi eraʒ miſerebaris mei:vt
rrecuꝑarem ſalutẽ coꝛꝑiſ mei:adhuc inſa
nus coꝛde ſacrilego. Neq; enĩ deſidera/
bam in illo tanto ꝑiculo baptiſmũ tuuʒ:
melioꝛ erã puer qñ illũ de mr̃na pieta-/
te flagitaui:ſic iã recoꝛdatꝰ atq; cõfeſſus
ſum. Sed in dedecꝰ meũ creuerã:⁊ cõſi⸗
lia medicine tue demens irridebã.qͥ non
me ſiniſti taleʒ bis moꝛi.Quo vulnere ſi

feriret᷑ coꝛ matris:nunq; ſanare᷑ HNõ enĩ

ſatis eloquoꝛ qͥd erga me habebat ani /

mi:⁊ q̃ntum maioꝛe ſollicitudie me par/

turiebat ſpũ q; carne pepererat. Nõ ita/

q; video quõ ſanaret᷑:ſi mea tal illa moꝛi

tranſuerberaſſet viſcera dilectiõis eius.
Et vbi eſſent tante pᷣces et tã crebꝛe ſine
intermiſſione? Nuſ niſi ad te.An vero
tu deꝰ miſericoꝛdiaꝝ ſperneres coꝛ ↄtri/

tum ⁊ humiliatuʒ vidue caſte ac ſobꝛie.
frequẽtãtis elemoſynas.obſequẽtis at/⸗
q; ſeruientꝭ ſanctꝭ tuis:nullũ diẽ pᷣtermit

tentis oblationẽ ad altare tuũ. bis ĩ die

mane ⁊ veſꝑe ad eccleſiã tuã ſine vlla in/
termiſſione veniẽtis:nõ ad vanas fabu/

las ⁊ auiles loquacitates:ſʒ vt te audirʒ

in tuis fᷣmonibo:⁊ tu illã in ſuis pᷣcibus:
Huius ne tu lachꝛymas:quib nona te
aurũ ⁊ argẽtum petebat.nec aliqdᷣ muta

bile aut volubile bonũ:ſed ſalutẽ anie fi
lij ſui:tu cuiꝰ munere talis erat cõtemne
res ⁊ repelleres ab auxilio tuo? Nequa/

q; dne. Immo vᷣo aderas ⁊ exaudiebaſ.
⁊ faciebas oꝛdine quo pᷣdeſtinaueras eſ/

ſe faciendũ. Abſit vt tu falleres eã in illiſ
viſionib ⁊ rũſis tuis:que iã cõmemoꝛa/

ui ⁊ que non cõmemoꝛaui.que illa fideli
pectoꝛe tenebat:⁊ ſemꝑ oꝛãs tanq; cyro/

grapha tua ingerebat tibi. Dignaris eĩ
quoniã in ſeculũ miſericoꝛdia tua:eis qͥ/

bus om̃ia debita dimittis:etiã ꝓmiſſio/

nib tuis debitoꝛ fieri Recreaſti ergo me
ab illa egritudine:⁊ ſaluũ feciſti filiuʒ an

cille tue tũc interim coꝛꝑe:vt eſſet cui ſa
lutem melioꝛẽ atq; certioꝛẽ dares.Et iũ
gebar etiã tunc rome falſis illis atq; fal/

lentibs ſanctis. Nõ enĩ tantũ auditoꝛib
xoꝛũ quoꝝ in numero erat etiã is:in cuiꝰ
Domo egrotauerã ⁊ cõualuera:ſʒ eis eti/

am quos electos vocãt. Adhuc enĩ mi/

hi videbat᷑ nõ eſſe nos qͥ peccamꝰ: ſed ne

ſcio quã aliã in nob peccare naturaʒ. Et
delectabat ſuꝑbiã meã extra culpã eſſe:⁊
cũi aliqᷣ mali feciſſem nõ confiteri me fe
ciſſe:vt ſanares animã meã:quoniã pec/
cabat tibi:ſed excuſare me amabã.⁊ accu
ſare neſcio qͥd aliud qð mecũ eſſet: ⁊ ego

nõ eſſem. Clerũ autẽ totuʒ ego erã:⁊ ad/
uerlſuʒ me impietas mea me diuiſerat:et

id erat pctm̃ inſanabiliꝰ quo me pctõꝛeʒ
nõ eſſe arbitrabar: ⁊ execrabilis iniqͥtas
te deus omipotẽs te a me ad pernitiem
meã q; mea te ad ſalutem malle ſuꝑari.
Nõdũ ergo poſueras cuſtodiã oꝛi meo:
⁊ oſtiũ continẽtie circa labia mea:vt non
declinaret coꝛ meũ in verba maligna.ad

excuſandas excuſatões in peccat cũ ho
minib oꝑantibo iniq tatem:et iõ adhuc

cõuiuebã cũ electis eoꝛũ. Ded tñ iaʒ de
ſperans in ea flalſa doctrina me poſſe pfi

rere:eaq; ipᷣa quibo ſi nihil meliꝰ reperi/

rem contẽtus eſſe decreuerã:iã remiſſiꝰ:

negligentiuſq; retinebaz. Eteni ſuboꝛta
eſt etiã mibi cogitatio pꝛudẽtioꝛes illos
ceteris fuiſſe pᷣos:quos achademicos
abppellãt ꝙ de om̃ib dubitandũ eſſe cen

ſuerãt:mec aliqͥd veri ab homie compᷣhẽ/
di poſſe decreuerãt. Ita enĩ ⁊ mihi liqui
do ſenſiſſe videbãtur vt vulgo hũtur eti

am illoꝝ intentionẽ nondum intelligẽti

Nec diſſimulaui eundẽ hoſpitẽ meuz re
pꝛimerea nimia fiducia:quã ſenſi eũ hr̃e
de reb fabuloſis:quibuſ manichei libꝛi

pleni ſunt. Amicicia tñ eoꝛũ familiariuſ
vtebar:q; ceteroꝝ hominũ qui in illa he

reſi non fuiſſent.nec eã defendebã pꝛiſti
na animoſitate:ſed tamẽ familiaritas eo
rum:plures enĩ eos roma occultat:pigri

us me faciebat aliud qrere: pᷣſertiʒ deſpe
rantem in eccłia tua dñe celi ⁊ terre crea/
toꝛ omniũ viſibiliũ ⁊ inuiſibiliũ:poſſeĩ/

ueniri verũ vnde me illi auerterãt. Mul

tumq; mihi turpe videbat᷑ credere te fi/
guram hfe humane carnis:⁊ membꝛoꝝ

noſtroꝛũ liniamẽtis coꝛpoꝛalibo termia

ri.Et quoniaʒ cum de deo meo cogitare
vellem: cogitare niſi moles coꝛpoꝛũ non
noueram. Neq; enim videbatur mihi eſ
ſe quicq; quod talenõ eſſet:⁊ ea maxima

1 3

onfeſſionũ

4 pꝛope ſola cauſa erat ineuitabilis erro
ris mei. Hinc enim ⁊ mali ſubam quan/
dam credebã eſſe talem:⁊ hr̃e ſuam molẽ
tetram ⁊ defoꝛmem ſiue craſſam quã ter
ram dicebãt:ſiue tenuem atq; ſubtilẽ:ſi⸗
cuti eſt aeris coꝛpus:quã malignã men/
tem ꝑ illã terrã repentẽ imaginãtur. Et
qꝛ deũ bonũ nullam malã naturã creaſſe
qualiſcunq; me pietas credere cogebat:
conſtituebã ex aduerſo ſibi duas moles
vtrãq; infinitã:ſed malã anguſtiꝰ:bonã
grandius:⁊ ex h̊ initio peſtilẽtioſo me ce
tera ſacrilegia ſequebant᷑.Cũ enĩ conare
tur animꝰ meꝰ recurrere in catholicaʒ fi
dem:reꝑcutiebar:qꝛ nõ erat catholica fi
des quã eſſe arbitrabar. Et magis pius
mihi videbar.ſi te deꝰ meꝰ cui confitent
ex me miſeratiões tue:vl ex ceteris par/
tibo infinitũ crederẽ:qᷓ;uis ex vna qua ti
bi moles mali opponebat᷑ cogerer finitũ
fateri:q; ſi ex omnib ꝑtibo in coꝛꝑis hu/
mani foꝛma te opinarer finiri.Et meliuſ
mihi videbar credere nullũ malũ te cre/
aſſe:qð mihi neſciẽti nõ ſolũ aliqua ſub
ſtantia ſʒ etiã corpoꝛea videbat᷑: quia et
mentẽ cogitare nõ nouerã niſi eam ſubti
le coꝛpꝰ eſſe:qð tñ ꝑ loci ſpacia diffunde
ret᷑ abs te:qᷓ; crederẽ abs te eſſe qualẽ pu
tabam naturã mali. YIpᷣm quoq; ſaluato
rem noſtrũ vnigenitũ tuũ tanq; de maſ/
ſa lucidiſſima molis tue poꝛrectũ ad no
ſtrã ſalutẽ ita putabã:vt aliud de illo nõ
crederem:niſi qð poſſem vanitate imagi
nari.Talẽ itaq; naturã eiꝰ naſci nõ poſ/
ſe de maria virgine arbitrabar:niſi carni
concerneret᷑. Concerni aũt ⁊ nõ inquina

ri nõ videbã qð mihi tale figurabã e
tuebaʒ itaq; credere in carne natũ ne creę
gere cogerer ex carne inquinatuʒ. Nunc
ſpũales tui blandeꝛ amãter ridebũt me:

ſi has ↄfeſſiones meas legerint. Sed tñ
talis eram. Deindeq illi in ſcripturis tu
is repᷣhenderãt defendi poſſe non exiſti/

mabã:ſed aliqñ ſane cupiebã cũ aliq̃ᷓ illo

rum libꝛoꝝ doctiſſimo cõferre ſingula:
⁊ experiri qͥd inde ſentiret. Jã enĩ helpi/
dij cuiuſdã aduerſus eoſdeʒ manicheos
coꝛã loquẽtis ⁊ diſſerẽtis ſermones etiã
apud carthaginẽ mouere me ceperãt:cũ
talia de ſcripturis ꝓferret quibo reſiſti fa

Aiber v

cile nõ poſſet:et imbecilla mihi reſpõſio
videbat᷑ iſtoꝛũ.Quã quidẽ nõ facile pa/

lam pꝛomebãt:ſed nobᷣ ſecretiꝰ:cuʒ dice

rent ſcripturas noui teſtamenti falſatas
fuiſſe a neſcio quibo:qui iudeoꝛuʒ legem

inſerere chꝛiſtiane fidei voluerunt: atq;

ipᷣi incoꝛrupta exemplaria nulla ꝓferrẽt.
ed me maxime captũ ⁊ offocatuʒ qð/
ammodo depꝛimebãt coꝛꝑalia cogitãtẽ
moles ille ſub quibo anhelans in auram
tue veritatis liquidã ⁊ ſimplicẽ reſpira/
re nõ poteram. Sedulo ergo agere cepe
ram ꝓpter qð venerã vt docerẽ rome ar/
tem rhetoꝛicã:⁊ pꝛius domi ↄgregarea/
liquos quibo ⁊ ꝑ quos innoteſcere cepe⸗
rã.⁊ ecce ↄgnoſco alia rome fieri q̃ nõ pa
tiebar ĩ africa. Nã reuera illas euerſiões
a ꝑditis adoleſcẽtibo ibi nõ fieri manife/
ſtatũ eſt mihi Sʒ ſubito inquiũt ne mer
cedem magiſtro reddãt:cõſpirant multi
adoleſcẽtes:⁊ tranfferũt ſe ad aliũ deſer/
toꝛeſ fidei:⁊ quibo pꝛe pecuniecharitate
iuſticia vilis eſt. Oderat etiam iſtos coꝛ
meũ q;uis nõ ꝑfecto odio.Oð enĩ ab eiſ
paſſurus erã magis oderã foꝛtaſſe:qᷓ; eo
cuilibet illicita faciebãt. Certe tñ tur/
pes ſunt tales.⁊ foꝛnicant᷑ abs te aman/
do volatica ludibꝛia tempoꝝ ⁊ lucrũ lu/
teum:qð cũ appꝛehendit᷑ manuʒz inqui/
nat: ⁊ amplectẽdo mundũ fugientẽ:con
temnẽdo te manentẽ ⁊ reuocantẽ:⁊ igno

ſcentẽ redeũti ad te meretrici ane huma

ne. Et nũc tales odi pꝛauos ⁊ diſtoꝛtos:
q́;uis eos coꝛrigẽdos diligã:vt pecunie
doctrinã ipᷣam quã diſcũt pᷣferant: ei ve/
ro te deũ veritatẽ ⁊ vbertatẽ certi boni⁊
pacẽ caſtiſſimã. Sed tũc magis eos pa/
ti nolebã malos ꝓpter me:qᷓ; fieri ꝓpter

te bonos volebã. Itaq; poſtea qᷓ; miſſuʒ

eſt a mediolano romã ad pꝛefectũ vꝛbis:
vt illi ciuitati rhetoꝛice magiſter ꝓuide/
retur:impartita etiã euectione publica:
egoipᷣe ambiui ꝑ eoſdeʒs ipᷣos manicheis
vanitatibo ebꝛios quibovt carerem ibaʒ.
Sed vtriq; neſciebamꝰ:vt dictiõe ꝓpo
ſita me pꝛobatũ pꝛefectus tunc ſimacus
mitteret. Et veni mediolanũ ad ambꝛo/
ſium epᷣum in optimis notuʒ oꝛbi terre:
pium cultoꝛẽ tuũ:cuiꝰ tunc eloquia ſtre
nue miniſtrabãt adipẽ frumẽti tui:⁊ leti

canceind

tio⸗Aschann

Pinitn
cepipne
gulm
memnrd
lactidipa
rinegnadek
ſcnneiivtrud
ſuneoenepte
bllpen
arals 10ter
lrſeritateſe

onsnblare

ſachenago

rifah

Phunchentt
lihlubenined
elpaoͤbpl
Emeräpoin
caln
nſchprei
Giremhe
Amnpated
nt Ges
i verb
gebi⸗ Na
du coꝛape

cett

egugani
deſencl po
demaatholi
nerſag oppr
ramnii nöin
marineane
cnignateſo
(iajagla
nunlir
ghoſtioloag
ſoneneieli⸗
ſunphens
unſſtionni
ſtizirp⸗
anüfente

1

ſgtige

o. CxH

et. Tüc
ot nõdũ etiã animu: anicheos
1r: vt noe intendi tis manie ſpi
f tur: etiteri cumentis! oſſem
vini ebꝛietatẽ p ſciss: ertis Alih lſitatis. O tare:ſtatin eren/
lã vinie te neſci e ce incere falt ãtiã cogite r⁊ abijcea f/
olei: uonacrasla enr ( Ualemt nbltaet uerffur ean ler⸗
balunhitge tuo. Al. eſciẽs dð nꝛet pegr mare namẽt⸗ imo meo: i hui co ttingeret:
õ uüadt o deuet Et euz 9 geri: tur ex anim undi 18 agtti hi/
nquiceföfen vt ꝑ eü ille hom llexit. E oꝛẽ ve turer eipom ſus carn ſiſſe p
ns⸗ eille! iter dilexit. doct ſed t en d ſen ſch ſenſi⸗ as at
n ornc Ppaterneil aliter 6 tãqᷓ; abaz: ſee tamer a qua ſ lero ſiderã .
B 7 tis ep dẽ nõ ſpera ſtudio natur. llioꝛa pl⸗ iſq; con demi
itckamant ſi meã ſa imo quidẽ ꝛſus de Et ſtud ꝛobabilie magiſq; achac 1
“ upꝛime tua pꝛo ũ in me. nõ in/ mlto p: magis bã. Itaq; bitat
ntarolennn , dðò in minẽ be Ein po loꝛãs ei lot aras iue texi fluc
Anunlinin⸗ inc⸗ Bhon dhuraluel i neſukinen end anrnreronmgo elee
7/ * P 4 4 9 Y 4 8 C . 8 V „ re 8 oꝛee
Mirofocnze ſea . ne qua? cöueniret . bat: 1 in/ de omnibu dem re 7= temp “
lcorlit n tione c rũ cõ t q; pdica ſũt in de on 8 quidei opo ten erm
cagllg gii⸗ ent⸗ diã:vt et q; pdi uz a icheo itrans e mihi pe⸗ ſo
facun ſiuer nt?. Ker electa mani arbitran ſecta hiloſo
nheang nzunn fac noꝛuep ar intent?. m: 1 del⸗ if i:non arb in illa ſe illos p ſo⸗
iedicrchr loꝛ mi debar ſtabat ditioꝛi creul:ne is mee in nonni phil⸗ .
Gnimncrhien, 10 ſuſpen toꝛ altaba ernait e itationi cui iam non tamenph iei
ANR 8 ptemptoꝛ q;qᷓ; tis q; bita ſſe: cu quib tan hꝛiſti en
Wggonctne eins ſus ⁊29 onis ulcen . dum e ebam: q utaris ch. cõ
winenen. rnioſlus te ſermot tq; mul modi nen onedam⸗ e ſalutarie mee
mindainen ſuauitat ſcẽtis a dicẽdime Illte hos pꝛepe nomine lal anime er,
n par ñ hilareſcẽti ad die HNã i pPhos ſinen uoꝛis tatui
Nns donigege, ba us tũ h d attinet a⸗ atio. T au ſophis ꝙꝙ ſ zlange bam. D tho/
Apinonitty minu rat:quo ulla cõꝑ bat. iſte au op uratione recuſabar us in cat!
elacnt fauſti er ipaꝝ nu aberrab ed lon ſent c mnino hecumin cõmẽda
ucn Augangin X icheas ebat ſalut o micae nun diu eſſe ja par ret q̊
nel⸗ inunir :laluberrine doceb ualis eeſcictie go ternlelig mihi erti elucen
Eiimd Seine tñ aatas Gein diſe⸗ Sebasea an dingefeme liber quintus. .
nitleigziädee ent no ſatag m ãati ad te „ Dir icit liber
nitſeuutüde Kume u quead deſperãt anſe xplic 8.
dchawne t: ſed tant ippe iam d a rema aoat (E ipit ſextu S
eanircht L bat: ſecd tan uippe i mnis cura ſimul H ncipit ſe⸗ „ „,4, „
Ae see . mihi q ini ina meuʒ egli J3J s c9
Odc m pater eniebãt in tiã qu Et SZ 26— ea vbi
id ſ⸗ um p ed veni igebã res et oteram. M nke⸗ mea vbi
ciianne at. S ediligebãn ere poter. diſerte a iuuentute eceſſe
iim, ”MV nihignarrdſierle
unenttotn bã. ire ad ex tet q; vere ipa HHõ n vero ne e⸗
ncnt lin geb benieae trabatet d etiaz ie ras: 7 diſcr
drutenpor: MeN U cOο tcer n — a pꝛim . 1:2 fi⸗ 8 me: u/
ucn inun u ret. panite nide. H nt vider d/ ſecera ea quadr
mm m,i⸗ dice datim ißiia voſſe diciad neras me latilibo ce
mmui inanin t: grac ſſe mihi ĩ ihil poſt taue Ue lbo 2 vola ilabã
mnman ret: di po ſen 70 G m 7 heos pu 2 pedi mbu 4
Eemoe.. defen Policã Pe manic iſtinabaz⸗ — feceras:⁊ a te forꝭ
amamiehun dem cat gnãtes aſſeri ex ⁊ ſepiui S— ꝛe mef uerebam t neit
Emm:niumd nerſus nõ impu no atq; al veteribus. li. S oannencaenen 1 diffide
lecen on nmnam:iã n dito vnoa turis y ebar ſpi tenebꝛ inuenieba maris: veri.
. Lor naxime au ito ð ſcrip occide ꝛoꝛuz 3 hont fundum! entione iſ⸗
NActhie. ma te ſolu ccipem ũ libꝛo a me: m in ꝓ de inuen e foꝛtiſ.
ne de enigmate ſol a acci lloꝛ a⸗ eram in bam ter pietat S
ioan ecigma d litterã ſch illoꝛi eſpera 2 ven eſperabam ter piet⸗ kom̃i⸗/
M. Ggse⸗ Vb. . Itaq; p phene diderã . bame enerat a Es:⁊ in Eic diſcr
un itualiter. 1s: iã re a credi detl⸗ m vener e ſequẽs:⁊ arina d PD
rön rit ltis locis:i. at qu irnigeti. Da riq; m m mari uibus
n ne oſitis le dutaxat baatq; irri⸗ am ama a. Ma bat᷑:a quii 65
sins expo ã:illã ſtãtib⸗ ctñ iam terr ſecur ſolabat: ankc
vo ſihs: lonẽ me *1 8 deteſt ſſe. Ne⸗ le ſen Dde te a8 Con turb 47 2
agmcir tio hetas? nõ po dã eſſe ſen bus de naut cum ꝑptu ntione
uſ, gem 7 pph ninon iã tenen ſſerto bu aipos ne iatoꝛes ci beruent tus
⸗ Pen e, rommme via tei 8 allert min abyſſi v icens eis p⸗ llicit
iumnd ſhnen bus reſiſt th olicã fe docto bie/ des aby llicens iſum po 4*
oelin, ideo mihi ca at hie ſurde o nuges lent: polli⸗ ꝑ viſuj r
cec ches ideo m lp̃a poter⸗ nõ ab dqðᷣ lari ſo Cei tu
Goonenl lebã: qꝛr ipᷣa ioſenn⸗ ũ illu ſo qꝛ bec ein
G bj. tiebã:q qui copioſe nandũ i ntur ſu ſalute:
H quicopi I¶ dã bant cũ
ntd⸗ cibeh res — 10 4 8 ptes pllta vigeba
zadr refe ſionis pt victa vich
n: ſon 5. defen 5 mihi
nonn tenebã: holica nõ mil
NℳN 1cat
an Ita en
ne inlt
efu

onfeſſionũ

eras.Et inuenit me periclitantẽ quidez

grauiter deſperatione indagande vᷣitatꝭ
BSel tñ ei cũ indicaſſem nõ me quidẽ iã

elſſe manicheũ:ſed neq; catholicũ chꝛiſti
anũ.quaſi inopinatũ aliqͥd audierit exili

uit leticia:cũ iã ſecura fieret ex ea ꝑte mi

ſerie mee:in qua me tanq; moꝛtuũ:ſed re
ſuſcitandũ me tibi flebat:⁊ feretro cogi /

tatiõis efferebat. vt diceres filio vidue:
iuuenis tibi dico ſurge:⁊ reuiuiſceret et

inciꝑet loqui:⁊ redderes illuʒ matri ſue.

MNulla ergo turbulẽta exultatiõe trepi/
dauit coꝛ eiꝰ:cũ audiſſet ex tanta ꝑte iam

factũ.qð tibi quotidie plangebat vt fie/

ret:veritatẽ me nondũ adeptuʒ:ſed falſi/

tati iam ereptũ. Immo vᷣo qꝛ certa erat

⁊ qð reſtabat te daturũ qui totuʒ ꝓmiſe/⸗
ras:placidiſſime ⁊ pectoꝛe pleno fiducie

reſpondit mihi credere ſe in chꝛiſtum:

pꝛiuſq;ᷓ de hac vita emigraret me viſu/
ra eſſet fidelẽ catholicũ. Et h̊ quidẽ mi/
hi.Tibi autẽ fſons miſericoꝛdiarũ pᷣces
⁊ lachꝛymas dẽſioꝛes: vt accelerares ad
iutoꝛiũ tuũ:⁊ illumĩares tenebꝛas meaſ:
⁊ ſtudioſius ad eccleſiã currere:⁊ in am/

bꝛoſij oꝛa ſuſpenderer ad fontẽ ſalientis

aque in vitã eternã. Diligebat aũt illuʒ
virũ ſicut angelũ dei:ꝙ ꝑ illuʒ cognoue/
rat me interim ad illã ancipitẽ fluctuati/
onẽ iam eſſe ꝑductũ:ꝑ qua tranſituꝝ me
ab egritudine ad ſanitateʒ intercurrente
artioꝛe ꝑiculo:quaſi ꝑ acceſſionem quaʒ
creticã medici vocãt:certa pꝛeſumebat.
Itaq; cũ ad memoꝛiã ſctõꝝ ſicut ĩ africa
ſolebat:pultes ⁊ panẽ ⁊ merũ attuliſſet:

atq; ab oſtiario ꝓhiberet᷑. vbi hoc eßm

vetuiſſe cognouit: tam pie atq; obedi/

enter amplexa eſt. vt ipᷣe miraret᷑:ꝙ tã fa/

cile accuiatrix potiꝰ ↄſuetudinis ſue q;
diſceptatrix ülius ꝓhibitiõis effecta ſit
Hũõ enĩ obſidebat ſpiritũ eius vinolẽtia:
eamq; ſtimulabat in odiũ veri amoꝛ vi/
ni:ſicut pleroſq; mares ⁊ femĩas:qui ad

tam madidi nauſeant. Sed illa cũ attu/
liſſet caniſtrũ cũ ſolẽnib epulis pᷣguſtan

dis atq; largiẽdis:plus etiaʒ qᷓ; vnũ po/

cillum p ſuo palato ſatis ſobꝛio tempe/

ratũ.vnde dignationẽ ſumeret nõ pone/

bat. Et multe eſſent q̃ illo modo videbã

tur honoꝛãde memoꝛie defunctoꝛũ:ides
ißpm vnũ qð vbiq; poneret circũferebat:
qquo iam nõ ſolũ aquatiſſimo:ſed etiã te/
pigdiſſimo cũ ſuis pᷣſentib ꝑ ſoꝛbitiones
exiguas partiret᷑.qꝛ pietatem ibi quere/
bat nõ voluptatẽ. Itaq; vbi cõperita pᷣ
claro pᷣdicatoꝛe atq; antiſtite pietat pꝛe
ceptũ eſſe iſta nõ fieri.nec ab eis qͥ ſobꝛie
facerent.ne vlla occaſio ſe ingurgitandi
Daret᷑ ebꝛioſis:⁊ qꝛ illa quaſi parentalia
ſuꝑſtitioni gentiliũ eſſent ſimillima: ab/

ſtinuit ſe libentiſſime:⁊ ꝓ caniſtro pleno
terrenis fructibo:plenũ purgatioꝛibo vo

tis pectus ad memoꝛias martyrũ affer/
re didicerat:⁊ vt qð poſſet dare egẽtibo:

⁊ ſi cmunicatio dominici coꝛꝑis illic ce

lebꝛaretur:cuiꝰ paſſionis imitatione im

molati ⁊ coꝛonati ſunt martyres. Sʒ ta
men videt᷑ mihi dñe deus meus:⁊ ita eſt

in conſpectu tuo de hac recoꝛmeum:nõ
facile ſoꝛtaſſe de hac amputãda conſue/

tudine matrẽ meam fuiſſe ceſſuraʒ:ſi ab

Alio ꝓhiberetur quẽ non ſicut ambꝛoſiũ
Diligebat:quẽ pꝛopter ſalutẽ meam ma/

xime diligebat eã vero ille:ppter eius re

ligioſiſſimam conuerſationẽ qua in bo⸗
nis oꝑibus tam feruens ſpiritu frequẽ/
tabat eccleſiã:itavt ſepe erumꝑet cuʒ me
vigderet in eius pꝛedicationẽ: gratulans
mihiq talem matrẽ haberẽ:neſciẽs qua
lem illa me filiũ.qui dubitabam de illis
omnibo:⁊ inueniri poſſe viam vite mini/
me putabã. Nec iam ingemiſcebã oꝛan/

do vt ſubuenires mihi:ſed ad querẽduzʒ

intentus:⁊ ad diſſerendum inquietus e/
rat animus meus. Ipſumq; ambꝛoſiuzʒ
felicẽ quẽdam hominẽ ſᷣm ſeculũ opina/
bar:quẽ ſic tante poteſtateſ honoꝛarent:
celibatus tantũ eius mihi laboꝛioſus vi
ebatur. Quid autẽ ille ſpei gereret ⁊ ad

uerſus ipᷣiuſ excellentie temptamẽta qd

luctaminis haberet:quidue ſolaminis ĩ
u gicr ice mars agduerſis:⁊ occultum os eius quod erat
canticũ ſobꝛietatis ſicut ad potionẽ aq/

in coꝛde eius q́; ſapida gaudia de pane
tuo ruminaret:nec conijcere nouera.nec.

expertus eram.hec ille ſciebat eſtus me/
os:nec foueam periculi mei. Nõ
re ab eo poteram quod volebã ſicut vo/
lebã:ſecludẽtib me ab eiuſ aure atq; oꝛe
cateruis negocioſoꝛũ bominũ.quoꝛum

6 enĩ qre

ßßmtimrt

donocnngoh
(Nls fllc
cut knieamn
duchuutp
fubutunroran
Ghecunauele
lingttian
oeneiceum
ilitnunch⸗
Poriouise

eldrer diſce⸗

öhnoipoten
elcbak feni
enninollein
ſpntorundie
ANachondd
tonerpcnetd
buo diſfaliot
g holcopen
oc elerro
Iieräder
tundchkeoer⸗
Gi. Odden
vVticz eye
ldabakco
tan ſancto
cutmaliad
guts illine.
dort ajtn
Eraiguit
ſeaet ncmr
nugionagia
ſunnalin.
Wnoſriadue
Cchantpoſed
Peiaginagin
gſpinnltvfli
ologin

Abunanite

uinotettang

Nboerſoügis

Vl

rndaciiſtt.
enſimnſtlc,
2Nertpoſebinn
Ldumtin
ng hichm
Wemßirlnn
mm bebe itt⸗
Weiggungnnei
leuligunnli
plaigugnache
Nenrus IINif
1c warnr ecn
Mnmndchgl
Memis ininnint
uurmammno⸗G
fedeusnastind
ebacvarmamtn
Lmmenrids cnide
niiſe Aurayii

lenonſicotae

Noineer
edepe
mimnashnuki
riairignl
mintredti
minnbiunmdls
lerum firnn/
n geniſcbigmn
nbeldni didi
loohunpanuhte
Pong, nnnin
Nenefnſendcn
Lpoct Poumn

—

infirmitatiby fuiebat. Cum qbus quã/

=
.
.ẽ⁴⁊ð,

———————

do nõ erat:qð ꝑ exiguũ temꝑis erat:aut

coꝛpus reficiebat neceſſarijs ſuſtẽtaculiſ
aut lectiõe animũ. Sʒ cuʒ legebat oculi

ducebant᷑ ꝑ paginas.⁊ coꝛ intellectũ ri/

mabatur:vox antẽ ⁊ lingua quieſcebãt.
Sepe cum adeſſemꝰ:non enĩ vetabatur

quiſq; ingredi:aut ei venientẽ nunciari

mos erat:ſic eum legentẽ vidimus taci/
Dedenteſq; in diutur
no ſilentio:quis enĩ tam intento eẽ one/
ri auderet:diſcedebamꝰ ⁊ coniectabamꝰ
eũ paruo ipᷣo temꝑe qð reꝑande mẽti ſue

te:⁊ aliter nunq;.

nanciſcebat᷑ feriatum ab ſtrepitu cauſaꝝ
alienarũ nolle in aliud auocari:⁊ cauere

foꝛtaſſe ne auditoꝛe ſuſpenſo ⁊ intento ſi

qua obſcuriꝰ poſuiſſet ille quẽ legeret e⸗
tiam exponere eſſet neceſſe:aut de aliqui
bus difficilioꝛibo diſceptare queſtiõib:
atq; huic operi temꝑibus impenſis mi/
nus q; vellet voluminũ euolueret:qᷓ;q; ⁊
cauſa ſeruãde vocis que illi facillime ob

tundebat᷑: poterat eſſe iuſtioꝛ tacite legẽ/

di. Quolibet tamen anio id ageret:bono

vtiq; illeviragebat. Sed certe mihi nul

la dabat᷑ copia ſciſcitãdi:q̃ cupiebam de

tam ſancto oꝛaculo tuo pectoꝛe illiꝰ:niſi
cum aliqͥd bꝛeuiter eſſet audiẽdũ Eſtus

autẽ illi mei ocioſum eũ valde cui effun/
deret᷑ reͥrebant: nec vnqᷓ; inueniebant.
Et eũ quidẽ in populo vᷣbum veritatis
recte tractantẽ om̃i die dñico audiebaʒ:
⁊ magis magiſq; mihi cõfirmabat᷑:om̃s

verſutaꝝ caluniaꝝ nodos q̊ſ illi decepto

res noſtri aduerſos diuinos libꝛos inne
ctebant poſſe diſſolui. Ubi vero etiã cõ
peri ad imaginẽ tuã hominẽ a te factum
a ſpiritalib filijs tuis:quos de matre ca
tholica ꝑ grãm regeneraſti:nõ ſic intelli/
gi vt humani te coꝛꝑis foꝛma determia
tum crederẽt atq; cogitarẽet:qᷓ;q; quõ ſe
haberet ſpũalis ſubſtãtia ne quidem te/
nuiter atq; in enigmate ſuſpicabar:tamẽ
gaudẽs erubui nõ me tot ãnos aduerſuſ
catholicã fidẽ:ſed cõtra carnaliũ cogita/
tionũ figmẽta latraſſe.Co quippe teme/
rarius ⁊ impiꝰ fuerã:q; ea qᷓ̃ debebam q/
rendo diſcere accuſando dixerã.Tu eni
altiſſime ⁊ pxiĩe. ſecretiſſime ⁊ pꝛeſentiſſi
me:cui mẽbꝛa nõ ſunt alia maioꝛa ⁊ alia

.

CyxlII

mino:a:ſed vbiq; totꝰ es ⁊ nuſq; locoꝛi

es:nõ es vtiq; foꝛma iſta coꝛpoꝛea:tamẽ
ſeciſti homĩeʒ ad imaginẽ tuã:⁊ ecce ipſe
a capite vſq; ad pedes in loco eſt. Cu er⸗/
go neſcirẽ quõ hec ſubſiſteret imago tua
pulſanſq;/ ꝓponerẽ quõ credẽdũ eſſʒ:nõ
inſultans opponerẽ quaſi ita credituʒ ei
ſet. Tanto igit᷑ acrioꝛ cura rodebat inti/
ma mea qͥd certi retinerẽ:quãto me ma/
gis pudebat tamoiu illuſum ⁊ deceptũ
ꝓmiſſione certoꝛũ puerili erroꝛe ⁊ animo

ſitate taʒ multa incerta qſi certa garriſſe.

O eniz falſa eſſent:poſtea mihi clarnit.
Certũ tamẽ erat ꝙ incerta eſſent:et a me
aliquãdo ꝓ certis habita fuiſſent: cũ ca/⸗

tholicã tuã cecis contẽtionib accuſarẽ:

⁊ ſi nondum compertam vera docentẽ:
non tamen ea docentem que grauiter
accuſabam. Jtaq; cõfſundebar ⁊ ↄuerte/
bar ⁊ gaudebã deus meus.ꝙ eccłia tua
vnica coꝛpꝰ vnici tui in qua mihi nome
chꝛiſti infanti eſt inditũ:nõ ſaꝑet infanti

les nugas:neq; hoc hf̃et in doctrina ſua

ſana ꝙ te creatoꝛẽ omniũ in ſpacium loci

qᷓ;uis ſummũ ⁊ amplũ.tamẽ vndiq; ter

minatũ membꝛoꝝ humanoꝝ figura cõ

truderet. GHaudebã etiã ꝙ vetera ſe cripta
legis ⁊ ꝓphetaꝝ iã nõ illo oculo mihi le

genda ꝓponerent᷑:quo antea videbãtur
abſurda:cũ arguebã tanq; ita ſentientes
ſctõs tuos. Uerũ aũt nõ ita ſentiebãt:et
tanq; regulaʒ diligẽtiſſime cõmendaret:
ſepe in popularibo ſermonibo ſuis dicen
tem ambꝛoſiũ letus audiebã Littera oc
cidit:ſpũs autẽ viuificat:cum ea que ad
litterã puerſitatẽ docere videbant᷑tremo
to myſtico velamento ſpũaliter aperiret:
nõ dicens me offenderet:qᷓ;uis ea dice
ret qᷓ vtrum vera eſſent adhuc ignoꝛarẽ.
Tenebam enĩ coꝛ meũ ab om̃i aſcẽſione
timens pᷣcipitium:⁊ ſuſpendio mag ne
cabar. Uolebam enĩ eoꝛũ que nõ viderẽ

ita me certũ fieri:vt certus eſſem ꝙ ſeptẽ

⁊ tria decem ſunt.Neq; enĩ tam inſanus
eram:vt ne hoc quidem putareʒ poſſe cõ
pꝛehendi:ſed ſicut hoc ita cetera cupie/

bam: ſiue coꝛꝑalia q̃ coꝛã ſenſibus meis

nõ adeſſent: ſiue ſpũalia de quibs cogita
re niſi coꝛpoꝛaliter neſciebam. Et ſanari
credendo poteram: vt purgatioꝛ acies

mentis mee dirigeret᷑ aliquo modo in ve
ritatẽ tuã ſemꝑ manẽtẽ ⁊ ex nullo defici/

entẽ. Sʒ ſicut euenireaſſolet vt malum
medicũ exꝑtus etiã bono timeat ſe com/

mittere:ita erat valitudo anie mee:q̃ vti

q; niſi credẽdo ſanari nõ poterat:⁊ ne fal
ſa crederet curari recuſabat:reſiſtẽs ma/
nib tuis qͥ medicamẽta fidei cõtſeciſti:et
ſparſiſti ſuꝑ moꝛbos oꝛbis terrarũ:⁊ tã/
tam illis auctoꝛitatem tribuiſti Ex hoc
tamẽ quoq; iã pponẽs doctrinã catholi
cam:modeſtiꝰ ibi minimeq; fallacit᷑ ſen/⸗

tiebã iuberi: vt crederet᷑ q non demon/
ſtrabat᷑: ſiue eſſet quid:ſed cui foꝛte nõ eſ

ſet. ſiue nec qd eſſet:q; illic temeraria pol
licitatione ſciẽtie credulitateʒ irrideri:et

poſtea tam multa fabuloſiſſima ⁊ abſur

diſſima:qꝛ demonſtrari nõ poterant cre
denda imꝑari.Deinde paulatim tu dñe
manu mitiſſima ⁊ miſericoꝛdiſſima ꝑtra
ctans ⁊ cõponẽs coꝛ meũ:ↄſiderãti qᷓ; in
numerabilia crederẽ que nõ viderẽ:neq;
cuũ gererent᷑ affuiſſem.ſicut tã multa ĩ hi
ſtoꝛia gentiũ:tam młta de locis atq; vꝛ/
bibo que nõ viderã.tam młta amicis.tã
multa medicis.tã multa hoĩbo alijs atq;
alijs:q̃ niſi crederent᷑:oĩno in hac vita ni

hil ageremꝰ.poſtremo q; incõcuſſe fixuʒ

fide retinerẽ de qbus parẽtibo oꝛt eſſeʒ.
qð ſcire nõ poſſem niſi audiẽdo credidii
ſem. Perſuaſiſti mihi nõ qui crederẽt li/
bꝛis tuis:q̊s tanta in omibo fere gẽtibuſ
auctoꝛitate fundaſti:ſʒ qui nõ crederent
eſſe culpãdos.nec audiedos eſſe ſi qͥ foꝛ

te mihi dicerent. Unde ſcis illos libꝛos

vniꝰ veri ⁊ veraciſſimi dei ſpũ eſſe hbuma

no generi miniſtratos: Idipᷣm enĩ maxi
me credendũ erat: quoniã nulla pugna/

citas calũnioſaꝝ queſtionũ ꝑ tam multa
que legerã inter ſe ↄfligẽtiũ philoſopho

rũ extoꝛquere mihi potuit vt aliquando

nõ crederẽ te eſſe quicqͥq eſſes qdð ego ne
ſcirem:aut adminiſtrationẽ rerũ huma/
narũ ad te ꝑtinere. SDʒ id credebã aliqñ

robuſtius aliqũ exiliꝰ.ſemꝑ tñ credidi ⁊

eſſe te:⁊ curã nr̃i gerere:etiã ſi ignoꝛabaʒ
vł qͥd ſentiendũ eſſet de ſuba tua: vłque
via duceret aut reduceret ad te. Jdeoq;
cũ eſſemꝰ infirmi ad inueniendã liquida
ratiõe veritatẽ:⁊ ob hoc nobis opus eſ⸗

Aiber VvI

ſet auctoꝛitate ſanctaꝝ litteraꝝ:iã crede
re ceperã nullo mõ te fuiſſe tributurũ tã
excellentẽ illi ſcripture ꝑ om̃s iaʒ terras
quctoꝛitatẽ:niſi ⁊ ꝑ ipᷣam tibi credi ⁊ per
ipam te queri voluiſſes. Yam enĩ abſur/

ditatẽ que me in üũlis litteris ſolebat of/

fendere:cũ młta ex eis ꝓbabiliter expoſi
ta audiſſem:ad ſacramentoꝝ altitudine⸗
referebam:eoq; mihi illa venerabilioꝛ et
ſacroſancta fide dignioꝛ apꝑebat aucto/
ritas:quo ⁊ omibo ad legendum eſſet in
pꝛomptu.⁊ ſecreti ſui dignitatẽ in intel/
lectu ꝓfundioꝛe ſeruaret.verbis aꝑtiſſi/

mis ⁊ humillimo genere loquẽdi ſe cun/
ctis pᷣbens:⁊ exercẽs intentionẽ eoꝛuʒ qͥ

nõ ſunt leues coꝛde: vt exciperet omnes
populari ſinu:⁊ ꝑ anguſta foꝛamĩa pau/
cos ad te traijceret. multo tñ plures:qᷓ;
ſi nec tanto apice auctoꝛitatis emineret:

nec turbas gremio ſancte hũilitatiſ hau
riret. Cogitabã hec ⁊ aderas mihi.Su

ſpirabã ⁊ audiebas me YFluctuabã:⁊ gu
bernabas me. Ibã ꝑ viã ſeculi lataʒ:nec
deſerebas me. Inhiabã honoꝛibo lucris
cõiugio:⁊ tu irridebas. Patiebar in eis
cupiditatibo amariſſimas difficultates:

te ꝓpicio tanto magꝭ: qͥnto minus ſine/

bas mihi dulceſcere qð nõ eras tu.Ui/
de coꝛ meuʒ dñe qͥ voluiſti vt G̊ recoꝛda/

rer ⁊ ↄfiterer tibi. Nũc tibi inhereat aĩa
mea quã de viſco tam tenaci moꝛi exui/

ſti:q;ᷓ miſera erat:⁊ ſenſum vulneris ami
ſerat tu pungebas:vt relictis omibꝰ cõ/

uerteret᷑ ad te qͥ es ſuꝑ oĩa:⁊ ſine q̊ nulla

eſſent omia:cõuerteret᷑ ⁊ ſanaret᷑. Quã
miſer erã:⁊ quõ egiſti vt ſentirẽ miſeriaʒ
meã. Die illo q̊ cũ pararẽ recitare imꝑa/
toꝛi laudes qb plura mentirer:⁊ menti/
enti faueret᷑ ab ſcientibꝰ: eaſq; curas an/
helaret coꝛ meũ.⁊ cogitationũ tabifica/
rũ febꝛib eſtuaret:tranſiẽs ꝑ quẽdaʒ vi
cũ mediolanẽſem:animaduerti pauperẽ
mẽdicũ.iam credo ſaturũ.iocanteʒ atq;
letantem:⁊ ingemui:⁊ locutus ſum cum

amicis meis qͥ mecum erant multos do

loꝛes inſaniaꝝ nr̃aꝝ.qꝛ om̃ibus talibuſ
conatibus noſtrꝭ qualibo tunc laboꝛabã
ſub ſtimulis cupiditatum trabens infe⸗
licitatis mee ſarcinam:⁊ trahendo exag/

gerans:nibilvellemꝰ aliud niſi ad ſecurã

ſcici ented
Pceſiſanmnß
Odciiun
Püinulsahe
noſisonfaln,
adlenci nl
Ghüßhen
buonnnti
hungnn⸗
is tſiguie
eleculturean
rtusſi intea
Cligunillean
inanstimon
Nefme flun
neßnereil
gvonamzbdec
giebanhoinns
licer Pronen
etefingenn
anignerdo
Golar Baudch
latnddgee
dde eſac⸗
Caudiünde
plius verte
edigeſtur⸗
men doꝛmie
.⸗
ig⸗
ſeitallbsin

illaſz etücn
Ulppelleſl⸗
Ehſingcnntag
ictüigileben
leddienen
iftücnlnitbe
1ſpecnendh
Mnicbimnen

afihrnn

AI

litmped
fniſe n
uepoſſs iten
panthicrunn
ils Nngiiß
Sliens ſolchn
aspbabllitneg
nmane gläinin

Aareneniee.
cnan pttn,

Wſuidigirginch
emm riopli
crtheiiſtan,
ömnie
AEeraagen ond
matuſonnianer
. moti
Mabinnbenner
lehülnt
rtulnunhi
ne Kucnudin
grüſcntarp
hädondiw
das. Dauchrn
Mmas Dfes
mad: dode
crog
v mnuß;d
i
ntmunan al-/
Cün urioem
Uenitnafihi⸗
ndirnſr
nürinnt 0
nminini
unncun
rin
umnil ih,
Me.
mut
,aNR

leticiã puenire:quo nos mẽdicus ille iaz

pceſſiſſet:nunq; illuc foꝛtaſſe venturos.
Oð enĩ iam ille pauculis et emẽdicatis

nũmulis adeptꝰ erat:ad h̊ ego tam erü/
noſis anfractibo ⁊ circuitib ambiebam.

ad leticiã.ſ.tꝑalis felicitat. Hõ eni veꝝ
gaudiũ habebat:ſʒ ⁊ ego illis ambitiõi/⸗
bus multo falſiꝰ qᷓrebã.Et certe ille leta
batur.ego anxiꝰ eram.ſecurꝰ ille:ego tre
pidus.Et ſi quiſq; ꝑcunctaret᷑ mevtruʒ
mallẽ exultare an metuere:rũderẽ exulta
re.Rurſus ſi interrogaret vtrũ me taleʒ
mallẽ quat ille.an alis ego tũc eſſem:me
ipᷣm curis timoꝛibuſq; ↄfectũ eligerẽ:ſʒ
ꝑuerſitate. Nunqͥd veritate: Neq; enim
eo me pᷣponere illi debebã qͥ doctioꝛ erã:
quoniã nõ inde gaudebã:ſʒ placere inde
qrebam hoĩbo:nõ vt eos docerẽ:ſʒ t̃ vt
placerẽ. Pꝛopterea ⁊ tu baculo diſcipli/
ne tue ↄfringebas oſſa mea.Recedant
ab ania mea qͥ dicũt ei. Intereſt vnð qͥs
gaudeat.Gaudebat mẽdicꝰ ille vinolen/
tia:tu gaudere cupiebas głia.Qua głia

dñe: Que nõ eſt in te. Nã ſicut illud veꝝ

gaudiũ nõ erat:ita nec illa va głia:⁊ am
ꝓlius vertebat mentẽ meã Et ule ipᷣa no
cte digeſturꝰ erat ebꝛietatẽ ſuã: ego cum
mea doꝛmierã ⁊ ſurrexerã:⁊ doꝛmiturꝰ⁊
ſurrecturus eram inde qͥt diebo Intereſt
vero vñ qͥ gaudeat. Scio.⁊ gaudium

ſpei fidelis incõꝑabilit diſtat ab illa va/
nitate:ſʒ ⁊ tũc diſtabat int nos. Nimirũ

quippe ille felicioꝛ erat:nõ tm̃ ꝙ hilarita
te ꝑfundebat᷑.cuʒ ego curis euiſcerarer:
verũetiã ꝙ ille bene optando acqͥ ſiuerat
vinũ:ego aũt mentiẽdo q̃rebã typũ.Di/

xi tũc multa in hac ſentetia charis meiſ:

⁊ ſepe aduertebã in his quõ mihi eſſet:⁊
inueniebã male mihi eſſe:⁊ dolebã ⁊ cõ/
duplicabã ipᷣum male.Et ſi qͥd arriſiſſet
ꝓſpeꝝ tedebat appᷣhendere:qꝛ pene pꝛi/
us q; teneret᷑ auolabat Cõgemiſcebamꝰ
in his ꝗ ſimul amice viuebamꝰ: ⁊ maxie

ac familiariſſime cum alipio et nebꝛidio
iſta colloqbar:quoꝛũ alipius ex eodeʒ q

ego eram oꝛtꝰ municipio.pentibo pᷣmati
bus municipalibo.me minoꝛ natu. Naʒ
⁊ ſtuduerat apud me:cũ in noſtro doce/
re cepi oppido:⁊ poſtea carthagine.⁊ di

ligebat me multũ,qð ei bonꝰ ⁊ doctꝰ vi

derer:? ego illũ ppter magnã virtutiſin

dolem:que in nõ magna etate ſatis emi/

nebat. Burges tamẽ moꝛũ carthaginen

ſium quib nugatoꝛia feruẽt ſpectacula

abſoꝛbuerat eũ in inſaniã circenſiũ. Gʒ

cũ in eo miſerabiliter volueret᷑: ego autẽ
rhetoꝛicaʒ ibi ꝓfeſſus publica ſcola vte-
rer.nondũ me audiebat vt magiſtruʒ:p⸗

pter quandã ſimultatẽ que inter me?⁊ pↄ
tré ei erat exoꝛta.⁊ cõpererã ꝙ circũex⸗
itiabiliter amaret. ⁊ grauiter angebar q⸗

tantã ſpem ꝑditurꝰ vł etiã ꝑdidiſſe mibi

videbat᷑. Ded monẽdi eũ ⁊ aliq coertio
ne reuocandi nulla erat copia vel amixi-

cie beniuolẽtia:vł iure magiſterij. Puta
bam enĩ eum de mecuʒ patre ſentire.ille
vero nõ ſic erat. Itaq; poſtpoſita in hac
re patris voluntate:ſalutare me ceperat
veniẽs in auditoꝛiũ meũ:⁊ audire aliqͥd
atq; abire Bed enĩ de memoꝛia mihila
pſum erat agere cũ illo ne vanoꝛũ ludo/
rum ceco ⁊ pcipiti ſtudio tam bonũ inte

rimeret ingeniũ. Uerũ autẽ dñe tu qͥ pfſii

des gubernaculis omniũ q creaſti.nõ eũ
oblitus eras futurũ inter filios tuos an
tiſtitem ſacramẽti tui. Et vt aperte tiob
tribueret᷑ e coꝛreptio.ꝑ me quidẽ illazz
ſed neſcientẽ oꝑatus es. Nã quodaʒ die

cũ ſedereʒ loco ſolito:⁊ coꝛã me adeſſent
diſcipuli:venit ſalutauit ſedit.atq; in ea

que agebant᷑ animũ intendit.Et foꝛtele
ctio in manib erat:quã dũ exponerem —
oppoꝛtune mihi videret᷑ adhibẽda ſimi
litudo circenſium.quo illud quod iuſi/
nuabam ⁊ iocũdius ⁊ planius fieret:cuzʒ
irriſione moꝛdaci eoꝛum quos illa capti
uaſſet inſania. Cu ſcis de noſterq; tunc
de alipio ab illa peſte ſanando non cogi-/
tauerim.At ille in ſe rapuit:meq; illð nõö
niſi pꝛopter ſe dixiſſe credidit. Et quod
alius acceperit ad ſuccenſendum mihi:
acceperit honeſtus adoleſcens ad ſuccæ
ſendum ſibi:⁊ ad me ardentius diligen /
dum. Dixeras enim tu iam olim ⁊ inne/
xueras litteris tuis.Corripe ſapientem
⁊ gmabit te.At ego illum nõ coꝛripuerã

SDed vtens tu omnib ⁊ ſcientibus etne

ſcientibus oꝛdine quo noſti: et ille oꝛdo
iuſtꝰ eſt.de coꝛde ⁊ lingua mea carbones

ardentes oꝑatus es:quibo mentem ſpei

Liber vI

¶Confeſſionũ
bone adureres tabeſcẽtẽ:ac ſanares. Ta
ceat laudes tuas qͥ miſeratiões tuas nõ
cõſiderat:que tibi de medullis meis cõ/
fitentur.Etenĩ ille poſt illa verba pꝛori/
puit ſe ex fouea tam alta:qua libenter de
mergebat᷑:⁊ cũ mirabili voluptate ceca/
batur:⁊ excuſſit animũ foꝛti temperan/
tia:⁊ reſiluerũt omes circenſium ſoꝛdes
ab eo. ampliuſq; illuc nõ acceſſit. Sʒ de
inde patrẽ reluctantẽ euicit:vt me magi
ſtro vteret᷑. Ceſſit ille atq; cõceſſit Et au
dire me rurſus incipiens.illa mecuzʒ ſuꝑ
ſtitione inuolutꝰ eſt.amãs in manicheis
oſtentationẽ continẽtie:quã veraʒ ⁊ ger
manã putabat.Erat auteʒ illa vecoꝛs et

ſeductoꝛia:pᷣcioſas anias captiuans nõ

dum vᷣtutis altitudinẽ ſcientes tangere:

⁊ ſuꝑficie decipi faciles:ſed tamẽ adum/

bꝛate ſimulateq; virtu. Non ſane relin
quens incantatam ſibi a parentibo terre
nam viã romaʒ pᷣceſſerat vt ius diſceret:
⁊ ibi gladiatoꝛij ſpectaculi inhiatu incre
dibili ⁊ incredibilit᷑ abꝛeptus eſt. Cum
enĩ auerſaret᷑ ⁊ deteſtaret᷑ talia:quidã eiꝰ
amici ⁊ condiſcipuli cũ foꝛte de pꝛandio
redeuntibus obui eſſet: recuſantem ve

hemẽter ⁊ reſiſtenteʒ familiari violentia
duxerũt in amphiteatrũ crudeliũ ⁊ fſune

ſtoꝛũ ludoꝛuʒ diebo.hec dicentẽ. Si coꝛ

pus meũ in locum illũ trahitis ⁊ ibi cõ/
ſtituitis.nunqͥd ⁊ animũ ⁊ oculos meos
in ülla ſpectacula poteſtꝭ intendere?: Ad/
ero itaq; abſens.ac ſic ⁊ vos ⁊ illa ſuꝑa/
bo. Quibo audit illi nihilo ſerius eũ ad

duxer᷑̃t ſecũ.idipᷣm foꝛte exploꝛare cupiẽ
tes vtrũ poſſet efficere. Quo vbi ventuʒ

eſt.⁊ ſedib q bus potuerunt locati ſunt.
feruebãt omia immaniſſimis voluptati
bus. Ille cuſis foꝛiba oculoꝝ interdixit
animo ne in tãta mala ꝓcederet:atq; vti⸗/
nã ⁊ aures obturauiſſet. Nã quodaʒ pu

gne caſu cũ clamoꝛ ingens totiꝰ populi

vehemẽter eum pulſaſſet:curioſitate vi

ctus:⁊ q̃i paratꝰ qcqͥd ũlud eſſet etiaʒ vi

ſum ↄtemnere ⁊ vincere.aperuit oculos
⁊ ꝑcuſſus eſt grauioꝛevulnere in anima:
q; ille in coꝛꝑe quẽ cernere cõcupiuit:ce
ciditq; miſerabiliꝰ q; ille.Quo cadẽte ſa

ctus eſt clamoꝛ qͥ ꝑ eius aures intrauit ⁊

reſerauit eiꝰ lumina:vt eſſet qua feriret᷑ ⁊-

—N————M 4

deijceret᷑:audax adhuc potiꝰ q́ ſoꝛ gant
mus:et eo infirmioꝛ q̊ de ſe pᷣumpſerat

* *

qui debuit de te. Ut en vidit ill ſangui
nẽ immanitatẽ ſimul ebibit:⁊ nõ ſeauer

tit:ſed fixit aſpectũ.⁊ hauriebat furias ⁊
neſciebat.⁊ delectabat᷑ ſcelere certamis.

⁊ cruenta voluptate inebꝛiabat᷑.Et non

erat iã ille qͥ venerat:ſʒ vnus ð turba ad

quã venerat:⁊ verus eoꝝ ſociꝰ a qͥbbdad/

ductus erat. Quid plura: Spectauit.
clamauit.exarſit:abſtulit inde ſecũ inſa/

niã qua ſtimularet᷑ redire nõ tm̃ cuʒ illis

a qbus pᷣus abſtract eſt: ſz etia p̃ illis et
alios trahẽs.Et inde tũ manu validiſſi

ma ⁊ miſericoꝛdiſſima eruiſti eũ tu:⁊ do

cuiſti nõ ſui hr̃e ſed tui fiduciaʒ.ſed lõge
poſtea. Vleꝝ tñ iã hoc ad medicinã futu
rã.in eiꝰmemoꝛia reponebat᷑ Nã ⁊ illud

qð cũ adhuc ſtuderet.iã me audiẽs apð
carthaginẽ.⁊ medio die cogitaret ĩ ſoꝛo

qð recitaturꝰ erat.ſicut exerceri ſcolaſti/

ci ſolent. ſiniſti eũ cõphẽdi ab edituis fo
ri tanq; furẽ Nõ rbitroꝛ aliã ob cauſaʒ

te ꝑmiſiſſe deꝰ nr̃. niſi vt ille vir tant mu
turus iã inciꝑet diſcere q; nõ facilein co
gnoſcẽdis cauſis hõ ab homĩe dãnandꝰ

eẽt temeraria credulitate QOuippe añ tri

bunal deambulabat ſolus cũ tabulis ac

ſtilo:cũ ecce adoleſcẽs ͥ dam ex numero

ſcolaſticoꝝ fur verꝰ:ſecurim clanculo ap
poꝛtans illo nõ ſentiete ingreſſus eſt ad
cancellos plũbeos.qͥ vico argẽtario de/
ſuꝑ pᷣminẽt:⁊ pᷣcidere plũbuʒ cepit. So
no autẽ ſecuris audito:ſubmurmuraue/
rũt argentarij qͥ ſubter erãt:⁊ miſeruntqͥ
appᷣhenderẽt quẽ foꝛte ĩueniſſent. Quo
rũ vocibo auditis relicto inſtrumẽto ille
diſceſſit.timẽs ne cũ eo teneret᷑. Klipius
aũt q nõ viderat intrantẽ exeuntẽ ſenſit:
⁊ celerit᷑ vidit abeuntẽ:⁊ cauſam ſcire cu
piens ingreſſus eſt locũ:⁊ inuẽtam ſecu/
rim ſtans atq; admirãs ↄſiderabat Cuʒ
ecce illi qͥ miſſi erãt reꝑiunt eum ſolũ fe/

rentẽ ferrum. cuius ſonitu excitati vene/

rant.tenẽt.attrahũt:cõgregatis inquili/

nis foꝛi tanq; furẽ manifeſtũ ſe compᷣhẽ

diſſe gloꝛiant᷑: ⁊ inde offerendus iudicijſ
ducebatur.ſed hactenus docendus fuit
Statim enĩ dñe ſubueniſti innocentie.
cuius teſtis eras tu ſolus Cũ eĩ duceret

Aatol

obuungtuc
antannpud
lieioſini

ſpitonon ren

ſcntoeſoon
ſcttzauint
tonolen
mtzuanil
inczaenun
arbigertant
Cicſtaudi
Cilleit um
ll Et
Grsqul re
gectiatan
Gedjononen
Ciene Cioe
ſgus i
chleooitune
ſutt puewa

(Gnoktr

taoehenac
Thanerck
ummpdene⸗
Vetbitui⸗
feromin
diſcalit
haſtnth.
olnn⸗
delida⸗
limito er
nr nintbil
cce a
gent.
no ile
nlotinon
toni itgl!
chz poteriſt
hkianni
ſeſtegdeſſe
pis Poon
n ſairen
IPfdrinngin
Umnenb
bnlgmnifn
alatfä fö
niai
en Mrg

tI

nideſein ſ⸗
ieinnniiſn
eimuchdi ☚
hr ſalnanmn
Minbtibe E
nzntu
nmn hannt,
Nehſitdirſtſn
Arinnnömonl

è

Giden n dlidt

vdſmeniſcine

iiiwcads nedcnie.

zutponcbat Riril
nt iä ne ugledin
Codie cginmih
lat nm ſlddi
icöhtindecing
dinn Mäda
e
lentchöſic⸗
rlubr lrdttis
rututsifAYNN.
manndul
WdeNNdN
eribenca.
ertononwun⸗
noftdnurmun
gicnmgrinanln
ſrninmſ n
Asrcian nnin

yel ad euſtodiã vel ad ſi uppliciuz:fit eis

obuiam quidã architectꝰ cuiꝰ maxima
erat cura publicaꝝ fabꝛicaꝝ.Gaudẽt il/
li eũ potiſſimũ occurriſſe cui ſolebãtĩ ſu
ſpitionem venire ablatarũ reꝝ que periſ

ſent de foꝛo:vt quaſi tandẽ iã ille cogno/

ſceret a quibo hec fierent Uleꝝ autẽ vide
rat homo ſepe alipiũ ĩ domo cuiuſdã ſe/⸗
natoꝛis ad quẽ ſalutandũ ventitabat:ſta

timq; cognitũ manu appᷣhenſa ſemouit

a turbis:⁊ tanti mali cauſã querẽs:quid
geſtũ eſſet audiuit:om̃eſq; tumultuates
qui aderãt ⁊ minaciter fremẽteſ iuſſit ve
nire ſecũ.Et venerũt ad domũ illiꝰ ado/
leſcentis qui rẽ cõmiſerat. Puer vᷣo erat

gnte oſtiũ:⁊ tam paruꝰ erat:vt nihil exin

de dño ſuo metuẽs ſacile poſſet totũ in/
dicare.Cũ eo quippe in foꝛo fuit pediſ/
ſequus.Quẽ poſteg q;ᷓ recoluit alipiꝰ ar
chitecto ĩtimauit.At ille ſecurim demõ
ſtrauit puero q̃rẽs ab eo cuiꝰ eſſet.Qui
cõfeſtim:noſtra inqͥt.Deinde interroga/

tus:aperuit cetera. Sic in illÄã domum

trãſlata cauſa ↄfuſiſq; turbis q̃ ð illo tri
umphare iã ceperãt:futurus diſpẽſatoꝛ
verbi tui:⁊ multaꝝ in eccleſia tua cauſa⸗/
rũ examinatoꝛ experiẽetioꝛ inſtructioꝛq;
diſceſſit. Hũc ergo rome inuenerã ⁊ ad/
heſit mihi foꝛtiſſimo vĩculo:mecũq; me

diolanũ ꝓfectꝰ eſt.vt nec me deſereret:et
de iure qð didicerat aliqͥd ageret:ſᷣm vo
tũ magis parentũ qᷓ; ſuũ.Et ibi iã aſſe/
derat mirabili cõtinentia ceteris:cũ ille

magis miraret᷑ eos qͥ auꝝ innocẽtie pᷣpo
nerent. emptata eſt quoq; eiꝰ indoles
nõ ſolũ illecebꝛa cupiditatis:ſʒ etiazʒ ſti/

mulo timorꝭ. Rome aſſidebat comitilar

gitionũ italicianaꝝ. Erat eo tẽpoꝛe qui
daʒ potẽtiſſimꝰ ſenatoꝛ:cuiꝰ ⁊ beneficijſ
obſtricti młti ⁊ terroꝛi ſubditi erãt. Uo

luit ſibi licere neſcio quid ex moꝛe potẽè//
tie ſue qð eſſet per leges illicitũ.Reſtitit

alipius. Pꝛomiſſũ eſt pꝛemiũ.irriſit ani
mo. Pꝛetẽte mine.calcauit.mirantibus
om̃ibuſ inuſitatã animã:que hominẽ tã
tũ ⁊ innumerabilibo pᷣſtãdi nocẽdiq; mo
dis ingenti fſama celebꝛatũ:vł amicũ nõ
optaret vel nõ ſoꝛmidaret inimicũ. IJpᷣe

autẽ iudex cui cõſiliariꝰ erat:q;uis ⁊ ipᷣe

fieri nollet:nõ tamẽ aperte recuſabat:ſʒ

CcyxvV.

in iſtũ cauſã tranſterẽs ab eo ſe nõ pmit/

ti aſſerebat:qꝛ ⁊ reuera ſi ipſe faceret:iſte

diſcederet. Hoc ſolo autẽ pene iã illectꝰ
erat ſtudio litterario:vt pᷣcijs pᷣtoꝛianis

.* 7 — * „

codices ſibi cõficiendos curaret Sʒ cõ
ſulta iuſticia deliberationẽ ĩ meliꝰ vertit

vtilioꝛẽ iudicãs equitatẽ qua ꝓhibebat᷑

q́; poteſtatẽ qua ſinebat᷑. Paruũ eſt h:ſʒ
qͥ in paruo ſidelis eſt:⁊ in magno fidelis
eſt. Hec vllo modo ęrit inane qð tue ve-
ritatis oꝛe pceſſit. Si in iniuſto mamo/
na fideles nõ fuiſtis:qð veꝝ eſt qͥs credet
vobis: Et ſi in alieno fideles nõ fuiſtis:
qð veſtꝝ eſt:qͥs dabit vobis: Calis ille

tũc inherebat mihi:mecũq; nutabat in
cõſilio quis nã eſſet tenẽdus vite modꝰ.
Nebꝛidiꝰ etiã qͥ relicta patria vicina car

tha gini atq; ipa carthagine vbi frequẽ/

tiſſimus erat:relicto paterno rure opti/

mo:relicta domo:⁊ nõ ſecutura mr̃e:nul
lam ob aliã cauſã mediolanũ venerat:ni

ſi vt mecũ viuerʒ in flagrãtiſſimo ſtudio

veritatiſ atq; ſapiẽtie:pariter ſuſpirabat
pariterq; fluctuabat beate vite inqͥ ſitoꝛ
ardens:⁊ queſtionũ difficillimaꝝ ſcruta
toꝛ acerrimꝰ.CEt erãt oꝛa triũ egentiuʒ ⁊
inopiã ſuã ſibimet inuicẽ anhelantiũ:⁊ a

te expectantiũ vt dares eis eſcã in tẽpo/

re oppoꝛtuno:⁊ ĩ om̃i amaritudineq no

ſtros ſeculares actus de mificoꝛdia tua
ſequebat᷑:intuentibo nobiiſ finẽ cur ea pa
teremur: occurrebãt tenebꝛe ⁊ auerſaba/
mur gemẽtes:⁊ dicebamꝰ.Quãdiu h?:
Et h crebro dicebamꝰ:⁊ dicẽtes non re
linquebamꝰ ea:qꝛ non elucebat certũ ali
Ji qð illis relictis appᷣhenderemus.
Et ego maxime mirabar ſatagẽs ⁊ reco
lens q;ᷓ longũ tempꝰ eſſet ab vndeuigeſi
mo anno etatis mee:quo feruere ceperaʒ
ſtudio ſapiẽtie:diſponẽs ea inuẽta relin
quere om̃s vanaꝝ cupiditatũ ſpecieſ in

anes ⁊ inſanias mẽdaces. Et ecce iã tri L(˙

cenariã etatẽ gerebã in eodẽ luto heſitãs
auiditate fruẽdi pᷣſentiba fugiẽtib ⁊ diſ

ſipantib me. Dũ dico cras inueniã. ecce
manifeſtũ apparebit ⁊ tenebo.⁊ ecce fau
ſtus veniet ⁊ exponet omia O magni vi

ri achademici:nihil ad agendã vitã cer/
ti cõpꝛehendi poteſt. Ymmo queramus
diligentiꝰ ⁊ nõ deſperemꝰ.Ecce iam nõ
6

ſunt abſurda in libꝛis eccleſ⸗ iaſticis q ab

ſurda videbant᷑:⁊ poſſũt aliter atq; hone
ſte intelligi. Figa pedes meos in eo gra
du in q̊ puer a parẽtib poſitꝰ erã donec
inueniat᷑ ꝑſpicua veritas. Sʒ vbi qret᷑:

quãdo queret᷑: Hõ vacat ambꝛoſio:ꝛnon

vacat legere. Vbi ipſos codices qᷓrimꝰ:
vnde aut quãdo cõparamꝰ:a qbo ſumi/
mus: Deputent᷑ tꝑa:diſtribuant᷑ hoꝛe ꝓ

ſalute aie. Wagna ſpes oboꝛta eſt NHon
docet catholica fides qdð putabamus et
vani accuſabamꝰ. Nephas habẽt docti
eiꝰ credere deũ figura humani coꝛpoꝛis

terminatu:⁊ dubitamꝰ pulſare quo ape/

riant᷑ cetera: Ante meridianas hoꝛas di

ſcipuli occupãt.Ceteris qͥd facimꝰꝛcur
nõ id agimꝰ? Sʒ quãdo ſalutamꝰ ami/
cos maioꝛes:quoꝝ ſuffragijs opꝰ habe
mus: Quãdo pᷣparamꝰ qð emãt ſchola

ſtici: Quãdo reparam noſipos: elaxan
do animũ ab intentõne curaꝝ:?: Pereant

om̃ia ⁊ dimittamꝰ hec vana ⁊ inania:cõ
feramꝰ nos ad ſolã inquiſitõeʒ veritatiſ.
Vlita hec miſera eſt: moꝛs ĩcerta.Hi ſbi
to obꝛepat:quomodo hinc exibimꝰ? Et
vvbi nobis diſcẽda ſunt qᷓ hic negleximꝰ:

Ac nõ potiꝰ huiꝰnegligẽtie ſupplicia lu
enga ſunt: Quid ſi moꝛs ipᷣa oẽm curaz

cuũ ſenſu amputabit ⁊ finiet? Ergo et hů qꝗᷓ

rendũ. Sʒ abſit vt ita ſit. Hõ vacat non
eſt inane. ꝙ, tã eminẽs culmẽ auctoꝛitatiſ
chhꝛiſtiane fidei toto oꝛbe diffundit᷑. ſfũu
ᷓ; tanta ?⁊ talia ꝓ nobis diuinit' ggerent
Duid cũctamur igit᷑ relicta ſpe ſeculi cõ

*

ſi moꝛte coꝛpoꝛi

le ab eis pᷣcidenda eſt intẽtio:qꝛ turpe eſt

dàd ea rurſuʒ redire. Ecce iã quantũ ẽvt
ñumpetret᷑ aliqs honoꝛ. Et qͥd ampliꝰ in
his deſiderãdũ: Suppetit amicoꝝ ma/

ioꝝ copia:vt nihil aliud ⁊ multũ feſtine/

mus:vel pᷣſidatuſ dari poteſt:⁊ ducenda
vxoꝛ cũ aliq̃ pecunia ne ſumptũ noſtruʒ
grauet:⁊ ille erit modꝰ cupiditat. Oul
ti magni viri ⁊ imitatõne digniſſimi:ſa/

pientie ſtudio cũ ↄiugibo dediti fuerunt.
Cüũ hec dicebã:⁊ alternabãt hi ventiet
impellebãt huc atq; illuc coꝛ meũ:trãſi⸗

erre nos totos ad querendũ deũ ? vitä
beatã: Sʒ expecta. Jocũda ſũt etiã iſta
habẽt nõ paruã dulcedinẽ ſuã.Nõ faci/

bant tempoꝛa:a tardabã ↄuerti ad dßm

deu: ⁊ differebã de die in diẽ viuere in te

ri. Amãs beata vitã:timebã illaʒ in ſede

ſua:⁊ ab ea fugiẽs querebã eã.Putabaʒ

em̃ me miſeꝝ foꝛe nimis:ſi femine pꝛiua/

rer amplexib:⁊ medicinã mificoꝛdie tue
ad eandẽ infirmitatẽ ſanandã nõ cogita

bam: qꝛ expertꝰ nõ erã. Et ꝓpꝛiaꝝ viriũ

— 7„ —

credebã eſſe ↄtinentiã:quaꝝ mihi ñ erã

aſciꝰ: cũ tã ſtultꝰ eſſem vt neſcirẽ.ſiẽ ſcri/

ptũ eſt: neminẽ eſſe poſſe ↄtinentẽ niſi tu

dederis. VUtiq; dares:ſi gemitu interno

pulſarẽ aures tuas:⁊ fide ſolida in te ia⸗/

ctarẽ curã meã. Pꝛohibebat me ſane ali
pius ab vxoꝛe ducẽda. cantãs niło mo/
dJo nos poſſe ſecuro ocio ſimul in amo:e

ſapiẽtie viuere:ſicut iã diu ðᷣſideraremꝰ

ſi id feciſſem Erat em ipe in ea re etiã tüũc

7„

caſtiſſimꝰ:ita vt min eſſet. qꝛ vel experiẽ
tiã cõcubitus ceperat in ingreſſu adole/

ſcentie ſue:ſʒ nõ heſe erat:magiſq; dolue/

fat ⁊ ſpꝛeuerat: ⁊ deinde iã vtinentiſſime
viuebat. Ego autẽ reſiſtebã illi exeplis
cop qͥ cõiugati coluiſſent ſapientiã: 0/
merniſſent deũ:⁊ habuiſſent fideliter ac

dilexiſſent amicos.A quoꝝ quideʒ ego

grãditate animi longe aberã: delicatuſ

„

moꝛbo caris moꝛtifera ſuauitate trabe

. *

bam catenã meã ſolui

ſi quoq; alipio loquebat᷑ ſerpẽs: ⁊ inne⸗
ctebat atq; ſpargebat p linguã meã dul
ces laqueos ĩ via ei.quibo illi honeſtiet

expediti pedes implicarent᷑. Cũ em̃ me

llle miraret᷑ quẽ nõ paruipederet ita he⸗

rere viſco illiꝰ voluptatis:vt me affirma

rem:quotiẽſcũq; inde inter nos querere

mus:celibẽ vitã nullo modo poſſe dege

re:atq; ita me defenderẽ. Cũ illũ mirãteʒ

viderẽ:⁊ dicerẽ multũ intereſſe inter illõ

qð ipe raptim ⁊ furtim expert eſſet. q
pene iã nec meminiſſet quidẽ atq; iõ nul
la moleſtia facile ↄtemneret:⁊ delectatio

nes ↄſuetudinis mee.ad quas ſi acceſſiſ

ſet honeſtũ nomẽ matrimonij:nõ eũ mi/

rari opoꝛtere: cur ego illã vitã nequireʒ
ſpernere:ceperat ⁊ ipe deſiderare coniu⸗
giũ:nequac vict'libidine tal voluptatz

timẽs:⁊ q̃ſi cõcuſ/
ſo vulnere repellẽs verba bene ſuadẽtis
tanq; manũ ſoluetis.Inſuꝑ etiã p me ip

Gannoſtts
gulicſ
ſenu,
ret Gnpen
gtin ſnin
Penmiagi
innüanzint
ikroterſe
oebit hcret
Nlitncitin
Pcyiugles
fneeizaſoſe
cnuiter,1
nenter⸗,
pyhlcene
lunenanon
Somtd
Hopnüirotri
feo niniste⸗
bigrertduce
Wechrbmen
oacvinc⸗
wrode
talmrg
cgnümnoo
deſide
tedepc
gereoal
uni wo
liſnliu
ſeſgenn
nihlnoci
poſſttruteß

cernoele

Eclcnero
ndeniten
ſobatnnen
bnebin
lien lacebz

loginuann

enſtitegtu

lotpeneii

⸗ Coſerin

thbaepo

fang
aidr

uunchäillpnt
nbiei putt
ingſinirnn
Cninfengen
ilnmioͦcen
ni binin mi
monm mhiii
ſan Geiſiſci

igmnnumn
r ieſunnd⸗
Pohörknrſhi
innis boo
wodſnminmnen
ünd Rde
ni öenurnii
dN
riim ſitol
rmuglcdOn
rüthanmiin
cdidi ai
on ſhieni,
docton icn
nnge⸗
Uongerrand
uniatmn
aniztiſii
muber ilis
s pipcignen
t NeGe

llngiini⸗
vlite⸗
rat Ciin
t Oe
dilanint

m Frn
e.
n⸗ Nont.

ſʒ curioſitatis.Dicebat em̃ ſcire ſe cupe

re:quidnã eſſet ilud:ſineqᷓ vita mea q̃ il/
liſ eaccbnn mihi vita ſʒ pena vide

ret᷑. Gtupebat em̃ liber ab illo vinculo

amimꝰ ſeruitutẽ meã:⁊ ſtupẽdo ibat ĩ ex

periendi cupidinẽ:venturꝰ in ipam expe
rientiã:atq; inde foꝛtaſſe lapſurꝰ in eam

quã ſtupebat ſeruitutẽ.quoniã ſpõſionẽ

volebat facere cũ moꝛte.Et qͥ amat peri
culũ:incidit in ilud. Neutꝝ em̃ noſtꝝ ſi
qð eſt ↄiugale dec in officio regẽdi ma/
trimonij:⁊ ſuſcipiẽdoꝝ liberoꝝ ducebat
niſi tenuiter. Dagna autẽ ex parte atq;
vehementer ↄſuetudo ſatiãde inſatiabi
lis ↄcupiſcẽtie me captũ excruciabat:il/
lum autẽ admiratio capiẽdũ trahebat.

Biceramꝰ:donec tu altiſſime nõ deſerẽſ

humũ noſtrã:miſerat miſeros ſubueni/
res miris ⁊ occul modis:⁊ inſtabat᷑ im

pigre vt ducerẽ vxoꝛẽ. J petebã: iam

mittebat᷑:maxime matre dante operã q̊
me iã coniugatũ baptiſmꝰ ſalutaris ab/
lueret:q̊ me ĩ dies gaudebat aptari:⁊ vo

ta ſua ac ꝓmiſſa tua in mea fide cõpleri
gnimaduertebat.Cũ ſane ⁊ rogatu meo

⁊ deſiderio ſuo foꝛti clamoꝛe coꝛdis abs

te depcaret᷑ quotidie:vt ei per viſũ oſten
deres aliqͥd de futuro matrimonio meo:

nunq; voluiſti.Et videbat quedã vana
⁊ fantaſtica:quo cogebat impetꝰ de hac

re ſatagentis humani ſpiritꝰ:⁊ narrabat

mihi nõ cũ fiducia qua ſolebat cũ tu de/
monſtrares ſʒ ↄtemnens ea Dicebat em̃
diſcernere ſe neſcio q̊ ſapoꝛe quẽ verbis
explicare nõ poterat:quid intereſſʒ inter
reuelantẽ te ⁊ animã ſuã ſomniantẽ. In/⸗
ſtabat᷑ tamẽ:⁊ puella petebatur cuiꝰ etas
ferme biennio minoꝛ q; nubilis erat.Et
qꝛ ea placebat:expectabat᷑.Et młta ami
ci agitaueramꝰ animo:⁊ colloquẽtes ac
deteſtãtes turbulẽtas humane vite mo/
leſtias:pene iã firmaueramꝰremoti a tur
bis ocioſe viuere:id ociuʒ ſic moliti vt ſi
qd habere poſſemꝰ cõferremꝰ in mediũ:

vnãq; rem familiarẽ cõflaremꝰ ex om̃ib

vt ꝑ amicicie ſinceritatem nõ eſſet aliud
huiꝰ ⁊ aliud illiꝰ:ſʒ qdð ex cunctis fieret
vnũ.⁊ vniuerſum ſinguloꝝ eſſet:⁊ om̃ia
omniũ:cũ videremur nobis eſſe poſſe de
cẽ ferme homĩes in eadẽ ſocietate:eſſent

bꝛidio de finibo bonoꝝ ⁊ maloꝝ epi

CxXVI.

q; inter nos pᷣdiuites.romanianꝰ maxi/
me cõmuniceps noſter:quẽ tũc graues

eſtus negocioꝝ ſuoꝝ ad comitatuʒ attra
xerant:ab ineunte etate mihi familiariſſi

mus. Qui maxie inſtabat huic rei:⁊ ma

gnam in ſuadẽdo habebat auctoꝛitatẽ:
qð amplares eiꝰ multũ ceteris anteibat
Et placuerat nobis:vt bini annui tanqᷓ;
magiſtratꝰ omia neceſſaria curarẽt cete/
ris quietis. Sʒ poſtea q; cepit cogitari
vtrũ hoc muliercule ſinerẽt:quas et alij
noſtꝝ iã habebãt:⁊ nos habere voleba/

mus: totũ iũllud placitũ qð bene firmaba

mus diſſiluit in manibo:atq; cõfractũ et

abiectũ eſt. Inde ad ſuſpiria ⁊ gemit cõ
uertebamur ⁊ greſſus ad ſequẽdas lataſ
⁊ tritas vias ſeculi:quoniã multe cogi/

tationes erãt in coꝛde noſtro:cõſiliũ aũt

tuũ manet in eternũ.Ex q cõſilio deride
bas noſtra.⁊ tua pᷣparabas:nobis datu

rus eſcaʒ in oppoꝛtunitate:⁊ aperturus

manũ tuã:atq; impleturus aias noſtras
benedictõe. Interea peccata mea multi
plicabant᷑: ⁊ qauulſa a latere meo tãq;ᷓ im/

pedimẽto ↄiugij cũ qua cubare ſolitꝰerã
coꝛ vbi adherebat ↄciſum ⁊ vulneratuʒ
mihi erat ⁊ trahebat ſanguinẽ Etilla in
affricã redierat vouẽs tibi aliũ ſe viꝝ ne
ſciturã:relicto apud me naturali ex illa
ſilio meo.At ego infelix n?femine imita
toꝛ dilationis impatiẽs:tanq; poſt bien
niũ accepturꝰ eã quã petebã:qꝛ nõ ama

toꝛ cõiugij:ſʒ libidinis ſeruꝰ erã: pcura/

ui aliã nõ vtiq; coniugẽ:qua tanq; ſuſtẽ

taret᷑ ⁊ perduceret᷑ vel iteger vel auctioꝛ

moꝛbo aĩe mee ſatellitio perdurãtis ↄſue

tudinis in regnũ vxoꝛiũ MNec ſanabat il

lud vulnꝰmeũ qð pꝛioris pᷣciſione factũ

fuerat:ſʒ poſt feruoꝛẽ doloꝛẽq; acerrimũ

putreſcebat:⁊ q̃ſi frigidiꝰ ſed deſperatiꝰ

dolebat. Libi laus:tibi gloꝛia:fons mi

ſericoꝛdiaꝝ.Ego fiebã miſerioꝛ:⁊ tu p/⸗
pinquioꝛ Aderat iã iãq; dextera tua ere

ptura me ð ceno ⁊ ablutura:⁊ ignoꝛabã

Nec me reuocabat a pfundioꝛe volupta
tum carnaliũ gurgite:niſi metꝰ moꝛtis ⁊
futuri iudicij tui:qͥ ꝑ varias quidẽ opi/

niones nunq; tñ receſſit de pectoꝛe meo

Et diſputabã cũ amic meis alipio? ne/
cuꝑ
8 2%

(Confeſſionũ Aiber vn.

acceptnꝝ fuiſſe palmã in animo meo:ni/

ſi ego credidiſſem poſt moꝛtẽ reſtare aĩe
vitã:⁊ tractꝰ meritoꝝ:qð epicurꝰ crede/
re noluit.Et querebã ſi eſſemꝰ ĩmoꝛtaleſ
⁊ ĩ ꝑpetua coꝛpoꝛis voluptate ſine vllo
amiſſionis terroꝛe viueremꝰ:cur nõ eſſe/
mus beati aut qͥd aliud quereremus:ne
ſciens idipᷣm ad magnã miſeriaʒ ꝑtinere
qꝙ ita demerſus ⁊ cec' cogitare nõ poſſeʒ
lumẽ honeſtatꝭ:⁊ gratis amplectẽde pul
critudinis.quã nõ vidit oculꝰ carnis et
videt᷑ ex intimo. Nec ↄſiderabã miſer ex
q̃ vena mihi manaret:ꝙ iſta ipᷣa feda:tũ
cũ amicis dulciter cõferebã:nec eſſe ſine

amicis poterã beatus.etiã ſᷣm ſenſũ:quẽ

tiũc habebã in quãtalibet affluẽtia carna
liũ voluptatũ. Quos vtiq; amicos gra

tis diligeba z: viciſſimqʒ ab eis me diligi
gratis ſentiebaʒ.O toꝛtuoſas vias.e

anime audaci:q ſperauit ſi a te receſſiſſet
ſe aliqͥd meliꝰ habiturã. Uerſa ⁊ reuerſa
in tergũ ⁊ in latera ⁊ in ventrẽ:⁊ dura ſũt

om̃ia.Et tu ſolꝰ requies.Et ecceades ⁊

liberas a miſerabilibi erroꝛibi:⁊ ↄſtituiſ
nos in via tua:⁊ ↄſolaris ⁊ dicis.Curri

te:ego ferã:⁊ ego ꝑducã:⁊ ego ibi ferã.

¶ Explicit liber ſextus.
G(Sncibpit ſeptimꝰ.

elrat adoleſcẽtia mea ma/

uentutẽ quãto etate ma

Dꝛ:q̃ cogitare aliqͥd ſubſtãtie:niſi tale nõ
poterã quale ꝑ hos oculos videri ſolet.
MNõ tamẽ te cogitabã deꝰ in figura coꝛ⸗
poꝛis humani:exq̃ audire aliqͥd de ſapiẽ

tia cepi:ſemꝑ hoc fugi:⁊ gaudebã hoc re
periſie ĩ ſide ſpũalis matriſ noſtre catho

lice tue Sʒ quid te aliud cogitarẽ nõ oc
currebat.Et conabar cogitare te homo
⁊talis hõ ſummũ ⁊ ſolũ ⁊ veꝝ deuz:⁊ te
incoꝛruptibilẽ ⁊ inuiolabilẽ ⁊ incõmuta
bilẽ totꝭ medullis credebã:qꝛ neſciẽs vn
de⁊ quomodo.plane tamẽ videbã ⁊ cer

tus erã:id qð coꝛrũpi poteſt deteriꝰ eſſe:

Am moꝛtua
la ⁊ nefanda:⁊ ibã in iu //

lſoꝛ tanto vanitate turpi

q; id qðᷣ nõ poteſt: 1q violari nõ poteſt

incunctãter pᷣponebã violabili:⁊ qð nul
lam patit᷑ permutationẽ meliuſ eſſe q; id
qð mutari poteſt Clamabat violent coꝛ
meũ aduerſus om̃ia ſantaſmata mea:⁊ G

vno ictu conabar abigere circũuolanteʒ

turbã immũdicie ab acie mentis mee:⁊
vix dunota in ictu oculi:ecce cõglobata
rurſus aderat:⁊ irruebat in aſpectũ meũ
⁊ obnubilabat eũ:vt qᷓ;uis nõ fſoꝛmã hu

mani coꝛpoꝛiſ coꝛpoꝛeũ tamẽ aliqͥd cogi

tare cogeret᷑ ꝑ ſpacia locoꝝ:ſiue infuſuʒ
mũdo:ſiue etiã extra munduʒ ꝑ inſfinita
diffuſuũ. etiã ipᷣm incoꝛruptibile ⁊ inuio/
labile ⁊ incõmutabile:qð coꝛruptibili et

violabili ⁊ cõmutabilipponebã Quoni
am quicqͥd pꝛiuabã ſpacijs talibꝰ:nihil

mihi eſſe videbat᷑. Sʒ ꝓꝛſus nihil:ne in

ane quideʒ:tanq; ſi coꝛpꝰ auferat᷑ loco et

maneat locꝰ omi coꝛꝑe vacuatꝰ:⁊ terre/
no ⁊ humido ⁊ gereo ⁊ celeſti.ſʒ tamẽ ſit

locꝰ inanis tanq; ſpacioſũ nihil.Egoita
q; incraſſatꝰ coꝛde nec mihimetipᷣi vł iꝰ

ſe ↄſpicuuſ:quicqͥd nõ ꝑ aliquãta ſpacia
tenderet᷑ vel diffunderet᷑:vel cõglobaret
vel tumeret vel tale aliqͥd caperet aut ca
pere poſſet:nihil ꝓꝛſus eſſe arbitrabar.
Per q̃les em̃ foꝛmas ire ſolẽt oculi mei:

P tales imagines ibat coꝛ meũ:nec vide/⸗
bam hãc eandẽ intentionẽ qua illas ipaſ

imagines foꝛmabã:non eſſe tale aliqᷣd:q̃

tamẽ ipſas nõ ſoꝛmaret niſi eſſet magnũ
gliqͥd. Ita etiã te vita vite mee grandẽ ꝑ
infinita ſpacia vndiq; cogitabã penetra
re tantã mũdi molẽ:⁊ extra eã quaquer/

ſum pꝑ immẽla ſine termino:vt haberʒ te
terra:hab eret celũ:haberent om̃ia:⁊ illa
finirent᷑ in te:tu aũt nuſq;. Sicut aũt lu

ci ſolis nõ obſiſteret aeris coꝛpꝰ:aen hu

ius qͥ ſupꝛa terrã eſt quo minꝰ ꝑ eũ traij
ceret᷑ penetrãs eũ nõ dirũpendo aut ↄci/
dendo:ſʒ implẽdo eũ totũ:ſic tibi puta/
bam nõ ſolũ celi ⁊ aeris ⁊ marꝭ:ſʒ etiã ter
re coꝛpꝰ peruiũ:⁊ ex om̃ibo maximis mi
nimiſq; partibo penetrabile ad capiẽdaʒ
pᷣſentiã tuã:occulta inſpiratõne intrinſe

cus ⁊ extrinſecꝰ adminiſtrãte oĩa qᷓ crea/

ſti. Ita ſuſpicabar: qꝛ cogitare aliud nõ
poterã:nã falſũ erat.Illo em modo ma/
ioꝛ pars terre maioꝛẽ tui partẽ haberet:

virfempl
öonſens:
gnonni
tymniinus
eopenrevtu
tier noe
ſeo Oater⸗
gtoo llos
ſocſroͤer⸗
Urago dlu
Punchris
Mlerumd
ſcm neſa
Aranolt
anngerer⸗
ndofal
Corfuptbin
orpormil.
Pughakri
Wmenb⸗
Vmannlce
Wdns
cdiges
benuend
geretar
Thanc⸗
liberee
ger ſuh
Me
ldx
vpnole⸗
nblin
ſllit in⸗
Gergt iſud
nendosgif

exttenehen

4 hgne ſen
choge
hnernbin
Umnfoti
Chanhet
ſcgtoffin
tianigzn
üiſc
Miſcm

incd

—
=
—= 2
—
=
=
—
E
=☛

e
,

Gnnſmunned
ogeceütolnng
denennomer
Mlkeurchgohnn
nin tveci nei
drs ſöſonäda.

Münmmi nideng

uleenſenig

Noenond:N

Pircöcannrblin
müitpoſchiin
henotlbndl
Gpelus nͤhilhen
fentlowa
weraautte ſow,
tccckigtamit
Ghändhi. Sobn
cenidunenhid
oN icruͤnſe
küidaheen
nis cednt
miriuig
unclea iicti
Faniicamagi
aiunng
Cri en
edͤr
Dponrofil
iu Hinili
m nir a in
Driocndin)o
inthlethin

⁊ minoꝛeʒ minoꝛ:atq; ita te plena eſſent

oia:vt ampliꝰ tui caperet elephãti coꝛpꝰ

qᷓ; paſſeris:q̃ eſſet iſto grandiꝰ:grãdioꝛẽ
q; occuparet locũ:atq; ita fruſtatim par
tibo mũdi magnis magnas:bꝛeuibo bꝛe/
ues partes tuas pᷣſentes faceres. Nõ es
aũt ita. Sʒ nõdũ illumĩaueras tenebꝛaſ

meas.Dat erat mihi dñe aduerſus de/

ceptos illos ⁊ deceptoꝛes ⁊ loq̃ces mu/⸗
tos:qm̃ nõ ex eis ſonabat verbũ tuũ:ſat
erat ergo illud qð iã diu abuſq; cartha/⸗
gine a nebꝛidio ꝓponi ſolebat:⁊ om̃es qͥ
audieramꝰ cõcuſſi ſumꝰ.Quid erat tibi

factura neſcio q̃ gens tenebꝛaꝝ:quã ex

aduerſa mole ſolent opponere:ſi tu cum
ea pugnare voluiſſes. Si em̃ reſpõdere
tur aliqͥd fuiſſe nociturã:violabilis tu ⁊
coꝛruptibilis foꝛes. Si autẽ nihil eã no
cere potuiſſe diceret᷑:nulla afferret᷑ cauſa

pugnãdi:⁊ ita pugnãdi:vt quedã poꝛtõ

tua ⁊ membꝝ tuũ vel ꝓles de ipſa ſubſtã
tia tua miſceret᷑ aduerſis poteſtatib⁊ ñ
a te creatis naturis:atq; intantũ ab eis
coꝛrũperet᷑ ⁊ cõmutaret᷑ in deterius:vta
beatitudine in miſeriã verteret᷑:⁊ indige

geret auxilio quo erui purgariq; poſſet

⁊ hanc eſſe animã cui tuꝰ ſermo ſeruiẽti
liber ⁊ cõtaminate purꝰ ⁊ coꝛrupte inte/

ger ſubueniret:ſʒ ⁊ ipᷣe coꝛruptibilis:qꝛ

ex vna eadẽq; ſubſtãtia.Itaq; ſi te quic

qͥd es id eſt ſubſtantiã tuã:qua es:incoiꝛ

ruptibilẽ dicerẽt:falſa eſſe ila om̃ia ⁊ ex

ecrabilia. Si aũt coꝛruptibilẽ:idipſũ iã

falſũ ⁊ pꝛima voce abominandũ Sat er

go erat iſtud aduerſus eos omino emo/
uendos a pᷣſſura pectoꝛiſ:qꝛ nõ habebãt

q̃ exirent ſine hoꝛribili ſacrilegio coꝛdis
2 lingue ſentiendo de te iſta ⁊ loquẽdo.
Sʒ ⁊ ego adhuc q;uis incõmutabilẽ et
incõuertibilẽ:⁊ nulla ex parte mutabileʒ

dicerẽ firmeq; ſentirẽ dũm noſtꝝ deũ ve

rum:qͥ feciſti nõ ſolũ aĩas noſtras ſʒ etiã

coꝛꝑa:nec tantũ aĩas noſtras ⁊ coꝛꝑa:ſ-
omes ⁊ omia:nõ tenebã explicitã ⁊ eno/

datã cauſaʒ mali:quecũq; tñ eſſet ſic eax
qrendã videbã:vt nõ ꝑ illã cõſtringerer
deũ incõmutabilẽ mutabileʒ credere:ne
ipſe fierẽ qðᷣ q̃rebã. Itaq; ſecurꝰ eã q̃re/

bã certꝰ nõ eſſe veꝝ ꝙ illi dicerẽt quos

toto animo fugiebã:qꝛ videbã querẽdo

vnde malũ repletos malicia:qua opina/⸗
rent᷑ tuã poti ſubſtantiã etia male pati
q́; ſuã male facere Et intendebã vt cerne

rem qð audiebã:libeꝝ volũtatis arbitri
um cauſã eſſe vt malũ faceremꝰ:⁊ rectuʒ

iudiciũ tuũ vt pateremur:⁊ eã liqͥ de cer/
nere nõ valebã. Itaq; aciẽ mentis de p⸗/
fundo educere conatꝰ:mergebar iteꝝ:et
ſepe conatꝰ mergebar iteꝝ atq; iterum.
Eubleuabat em me in lucẽ tuã:ꝙ ſcie⸗
bam tã me habere voluntatẽ q; me viue
re. Itaq; cũ aliqͥd vellẽ aut nollẽ:nõ aliõ
qᷓ; me velle ac nolle certiſſimꝰ erã:⁊ ibi eſ
ſe cauſã peccati mei iã iãq; aiaduertebãa.
Oð autẽ intuitꝰ facerẽ:pati me potiꝰ q;

ſacere videbã: ⁊ id nõ culpã:ſʒ penaʒ eſſe
iudicabã:qua me nõ iniuſte plecti te iu/

ſtum cogitãs cito fatebar. Dʒ rurſuſ di

cebã. Quis fecit me.nõne de? meꝰ:nõ tã
tũ bonꝰ ſʒ iᷣm bonũ: Uñ igit᷑ mihi ma/⸗

le velle ⁊ bene nolle:vt eſſet cur iuſte pe/
nas luerẽ? Quis in me ̊ poſuit ⁊ inſeru
it mihi plantariũ amaritudinis:cũ totꝰ
fierẽ a dulciſſimo deo meo? Si dyabolꝰ
auctoꝛ: vnde ipſe dyabolꝰ:Oð ſi ⁊ ipᷣe ꝑ
uerſa volũtate ex bono angelo dyabolꝰ
factus eſt:vnde ⁊ in ipſo volũtas mala q̃ᷓ
dyabolꝰ fieret:quãdo totꝰ angelꝰ a ↄdi/
toꝛe optimo factꝰ eſſet bonꝰ: His cogi/
tationibo depꝛimebar iten ⁊ ſuffocabar:
ſʒ nõ vſq; ad illũ infernũ ſubducebar er/
roꝛis:vbi nemo ↄſitebit᷑ tibi:dũ tu poti/
us mala pati:qᷓ; hõ facere putat᷑. SDic eĩ
nitebar inuenire cetera:vt iã inueneram
meliꝰ eſſe incoꝛruptibile qᷓ; coꝛruptibile
⁊ ideo te quicqͥd eſſes eſſe incoꝛruptibi/
lẽ confitebar. Neq; em̃ vlla aĩia vnq; po
tuit poterit ve cogitare aliquid qð ſit te
meliꝰ:qͥ ſummũ ⁊ optimũ bonũ es.Cuʒ

aũ veriſſime atq; certiſſime incoꝛrupti/

bile coꝛruptibili pᷣponat᷑:ſicut iã ego pᷣ/
ponebã.poterã iã cogitatõealiqͥd attin/
gere qð eſſet meliꝰ deo meo:niſi tu eſſes
incoꝛruptibilis. Ubi igit᷑ videbã incoꝛ/
ruptibile coꝛruptibili eſſe pᷣferendũ:ibi

teq̃rere debebã:atq; inde aduertere vbi
ſit malũ.id eſt vnde ſit ipſa coꝛruptio:q̃

violari ſubſtãtia tua nlło modo pᷣt. Nul
lo em̃ ꝓꝛſus modo violat coꝛruptio deũ
noſtꝝ:nulla volũtate:nulla neceſſitate:

õ

Confeſſionũ Aiber vI.

Nullo impuiſo caſu:qm̃ ipe eſt deꝰ:et qð
ſibi vult bonũ eſt: ⁊ ipe eſt idẽ bonũ Coꝛ
rumpi aũt nõ eſt bonũ. NHec cogeris in/
uitꝰ ad aliqͥd:qꝛ volũtas tua nõ eſt ma/
io: qᷓ; potẽtia tua.E ſſet aũt maioꝛ:ſi te/
ipſo tuipſe maioꝛ eſſes. Etem̃ voluntas
⁊ potẽtia dei:de? ipe eſt.Et qͥd impꝛoui
ſũ tibi:qͥ noſti oĩa:⁊ nulla natura eſt niſi
qꝛ noſti eã. Et vt qͥd multa dicimꝰ:cur ñ
ſit coꝛruptibilis ſubſtãtia q̃ deꝰ eſt:qñ ſi
eſſet no eſſet deꝰ: Et q̃rebã vnde malũ
male q̃rebã:⁊ in ipᷣa inqſitione mea nõ
videbam malũ.Et ↄſtituebã in ↄſpectu
ſpũs mei vniuerſaʒ creaturã.quicqͥd ĩ ea

cernere poſſumꝰ: ſicuti eſt terra ⁊ mare:
ger et ſidera ⁊ arboꝛes:⁊ aĩlalia moꝛtalia

⁊ quicqͥd in ea nõ videmꝰ:ſicut firmamẽ
tũ celi inſuꝑ ⁊ om̃es angelos ⁊ cũcta ſpi
ritalia eiꝰ:ſʒ etiã ipᷣa q̃ſi coꝛꝑa eſſent:loq
⁊ locis oꝛdinauit imaginatio mea:⁊ feci

vnã maſſã grandẽ diſtinctã generibo coꝛ

poꝝ creaturã tuã:ſiue qᷓ vera coꝛꝑa erãt
ſiue qᷓ ipe ꝓ ſpiritibo finxerã: ⁊ eã feci grã
dem:nõ quantũ erat qð ſcire nõ poterã:

ſz quantũ libuit:vndiq; verſũ ſane fini/
tam.Te aũt dñe ex om̃i parte ambientẽ

⁊ penetrãtẽ eã:ſʒ vſq; quaq; infinitũ:tã/⸗
; ſi mare eſſet vbiq; ⁊ vndiq; ꝑ immẽſũ

inſinitũ ſolũ mare:⁊ haberet intra ſe ſpo
giã q;libet magnã ſʒ finitã tñũ:plena eſſet

vndiq; ſpongia illa ex om̃i ſua parte ex
immẽſo maru:ſic creaturã tuã finitã te in

finito plenã putabã ⁊ dicebã.Ecce deuſ

⁊ ecce q̃ creauit deꝰ:⁊ bonꝰ eſt deuſ.atq;

his validiſſime lõgiſſimeq; pᷣſtantioꝛ:ſʒ

tñ bonus bona creauit:⁊ ecce qũo ambit
atq; iplet ea. Ubi malũ ⁊ vnde ⁊ q̃ huc
irrepſit:Que radix eiꝰ:⁊ qdð ſemẽ eiꝰ:An
omino nõ eſt: Cur timemꝰ ⁊ cauemus
qð nõ eſt? Aut ſi inaniter timemuſ:certe
vel timoꝛ ipᷣe malũ eſt q̊ incaſſũ ſtimulat᷑
⁊ excruciat᷑ coꝛ.Et tanto grauiꝰ malum
quãto nõ eſt qdð timeamꝰ ⁊ timemꝰ. Id/
circo autẽ eſt malũ qð timemꝰ:aut q̊ ma
lũ eſt qꝛ timemꝰ: Unde eſt igit᷑. Quoniã
de fecit hec om̃ia bonꝰ bona. Maius qͥ
dem ⁊ ſummũ bonũ minoꝛa fecit bona.
53 tñ creans ⁊ creata bona ſũt om̃ia.
ſi eſt malũ.An vnde fecit ea:materieſ

aliq̃ mala erat:⁊ foꝛmauit atq; oꝛdinauit

eã:ſʒ reliqͥt aliqͥd ĩ illa qð in bonũ nõ cõ/
uerteret: Cur ⁊ h? An impotens erat to
tã vertere ⁊ cõmutare vt nihil mali rema

neret:cũ ſit oĩa potẽs? Poſtremo cur in/
de aliqͥd facere voluit. ac non potiꝰ eadẽ

omipotentia fecit.vt nulla eſſet omnino:
Aut vero exiſtere poterat ↄtra eiꝰ volũ/

tatẽ: Mut ſi eterna erat:cur tãdiu ꝑ infi/

nita retro ſpacia tempoꝝ ſic eã ſiuit eſſe.

ac tanto poſt placuit aliqͥd ex ea facere?

Aut iã ſi aliqͥd ſubito voluit agere:̊ po
tius ageret omipotẽs vt illa nõ eſſet:at/
qʒ ipᷣe ſolꝰ eſſet totũ veꝝ ⁊ ſummũ ⁊ infi/
nitũ bonũ: Aut ſi nõ erat bene vt nõ ali⸗/
quid boni etiã fabꝛicaret ⁊ ↄderet qͥ bo/
nus erat:illa ſubiata ⁊ ad nihilũ redacta
materie q̃ mala erat:bonã ipᷣe inſtitueret
vnde oĩa crearet. Nõ em eſiet om̃ipotẽs
ſi ↄdere nõ poſſet aliqͥd boni:niſi ea quã
ipᷣe nõ ↄdiderat adiuuaret᷑ materia.Ta/
lia voluebã pectoꝛe miſero ingrauidato
curis moꝛdaciſſimis de timoꝛe moꝛtꝭ:et
nõ inuẽta veritate:ſtabiliter tñ herebat ĩ
coꝛde meo:in cacholica eccłia fides chꝛi/

ſti tui dñi ⁊ ſaluatoꝛis noſtri:in multqͥ/
dem adhuc infoꝛmiſ:⁊ pᷣter doctrinenoꝛ

mã fluctuãs:ſʒ tñ nõ eã relinqbat animꝰ

ĩmo in dies magis magiſq; inhibebat.
Jã etiã mathematicoꝝ fallaces diuina /
tiones ⁊ impia deliramẽta reiecerã.Cõö⸗/

fiteant᷑ etiꝗ hinc tibi ð intimis viſcerib
aĩe mee miſeratões tue deꝰ meꝰ.Tu em̃:

tu om̃ino:nã qͥs aliꝰ a moꝛte om̃is erro-
ris reuocat nos:niſi vita q̃ moꝛi neſcit ?

ſapiẽtia mẽtes indigẽtes illuminãs nul

lo indigẽs lumĩe:qua mũdus admiſtrat

vſq; ad arboꝝ volatica folia. Tu ꝓcura
ſti peruicacie mee qua obluctat? ſũ vin/
diciano acuto ſeni:⁊ nebꝛidio agoleſcẽti
mirabilis aĩe:illi vehemẽter affirmanti:

huic cũ dubitatõne quidẽ aliq̃:ſʒ tñ cre-

bꝛo dicẽti:nõ eſſe illã artẽ futura puiden
di:cõiecturas autẽ hominũ habere ſepe

vim ſoꝛtis:⁊ multa dicendo dici plera;
ventura neſcientib eis qͥd dicerẽt:ſed in
ea nõ tacẽdo incurrẽtibo. Pꝛocuraſti er-
go tu hominẽ amicũ nõ quidẽ ſegnẽ con

ſultoꝛeʒ mathematicoꝝ:nec eas lr̃as bñ

calentẽ:ſʒz vt dixi cõſultoꝛẽ curioſũ:⁊ tũñ
ſcienteʒ aliquid qð a patre ſuo ſeaudiſſe

dabne
ohino.
lul e.
ſinti⸗
Girumn
nppiel
taniiüd
ſciceper
cdlcreq⸗
ſbhcere
lalaeſe
nuit pat
Coſiſiu
ſnlcgſ
nrcagr
ſuiiadt
dompen
ſconiltt
nmeili⸗
W.he
Mdi
üAn
Poe
ponui
partn
cunn
lgis
Nnontſ⸗
uuna
ſinuli
eſſlenin
ornite
ſitspen
dinndoe
Etponn
ſnlern
D
Aunrnc
n laan
lrparide
ſeeſe
nun glince
coiin
nbopn
ſegli
hinb⸗
Gigie
R en
anhe

nboniſoe
nmmhoraseng
rentnbhlealn
RrPoſtmmoar,
ac nonporda
nhlleſronnin
ar oma rli⸗
artiig oitt⸗
darſcei iuteſe
rlicgeren ſone
rdunorbe
Wanerdd,
nöaabarrrt
Ntrid
tutnblith

Beñcſrofidon

Goboniniidgl
uuetmummeT/
nlewügunidn
denmoremore
biüertüdocd
ecchaſies
8 MWWrrinn
ärdinihn

7

matunil)
immne niunn
N ne L.
rroñbnd
fnöwinectt
sanisn
Arihrsaninnt
GaſdaTupen
uiblunr i
minifimm
uiniihfi⸗
mifunnints
miuͤannhe
cd. nnn p⸗
ininidn

—

dicebat:qd quantũ valeret ad illiꝰ artis

opinionẽ euertendã ignoꝛabat.Is ergo
vir nomine firminꝰ liberaliter inſtitutꝰ

excultꝰ eloqo:cũ me tanq; chariſſimũ ð

quibuſdã ſuis rebo in q̃s ſecularis ſpes

el intumuerat cõſuleret qͥd mihi fᷣm ſu

as qs ↄſtellationes appellãt videret᷑:ego
qũt qui iã de hac re in nebꝛidij ſententiã

flecti ceperã.nõ quidẽ abnuerẽ conijcere

ac dicere qð nutanti occurrebat:ſʒ tamẽ
ſubücerẽ ppe iam eſſe mihi perſuaſũ ri/

dicula eſſe illa ⁊ inania:tũ ille mihi nar/

rauit patrem ſuũ fuiſſe libꝛoꝛuʒ talium

curioſiſſimũ:⁊ habuiſſe amicũ eque illa

ſimulq; ſectantẽ:qui pari ſtudio ⁊ colla/⸗
tione flagrabãt in eas nugas igne coꝛdiſ

ſui:ita vt mutoꝝ quoq; animaliũ ſi que
domi parerent obſeruarẽt momenta na /
ſcentiũ:atq; ad ea celi poſitionẽ notarẽt:

vnde illiꝰ quaſi artis experimẽta collige
rent. Itaq; dicebat audiſſe ſe a patre:qð

cũ de eodẽ firmino pꝛegnans mater eſſet

etiã illius paterni amici famula quedam
pariter vtero grandeſcebat:qð latere nõ
potuit dominũ:qui etiã canum ſuarum
partus examinatiſſima diligentia noſſe

curabat.Atq; ita factũ eſſe vt cũ iſte con
iugis ille aũt ancille dies ⁊ hoꝛas minu
tioꝛeſq; hoꝛarũ articulos cautiſſima ob
ſeruatione numerarẽt:enixe eſſent ambe

ſimul ita vt eaſdẽ cõſtellationes:vſq; ad
eaſdẽ minutias vtriq; naſcẽti fſacere co/
gerent᷑:iſte filio ülle ſeruulo.lã cum mu
lieres parturire cepiſſent.indicauerũt ſi
bi ambo quid ſua cuiuſq; domo ageret᷑.
Et parauerũt q̊s ad ſe inuicẽ mitterent
ſimul vt natũ qð parturiebat᷑ eſſet cuiq;

nunciatũ:qð tamen vt cõtinuo nuncia ,/
retur:tanq; in regno ſuo facile effecerant

Atq; ita quiab alterutro miſſi ſunt tam
ex pariba domoꝛũ interuallis ſibi obuiã

factos eſſe dicebat:vt aliã poſitionẽ ſide

rum aliaſq; particulas momentoꝝ:neu

ter eoꝛũ notare ſineret᷑.Et tamẽ firminꝰ

amplo apud ſuos loco nat?dealbatioꝛeſ
vias ſeculi curſitabat:augebat᷑ diuitijs:
ſublimabat᷑ honoꝛib:ſeruus autem ille
cõditionis iugo nullatenꝰrelaxato domi

nis ſeruiebat:ipᷣo indicãte qui nouerat

eum.His itaq; auditis ⁊ creditis:talis

CxvVIII.

quippe narrauerat:om̃is illa reluctatio
mea reſoluta cõcidit:⁊ pꝛimo firminũ ip
ſum conatꝰ ſum ab illa curioſitate reuo/
care:cũ dicerẽ ↄſtellationibo eiꝰ inſpectii

vt vera ꝓnunciarẽ:debuiſſe me vtiq; vi
dere ibi parẽtes ĩter ſuos eſſe pꝛimarios
nobilẽ familiã ꝓpꝛie ciuitatiſ:natales in
genuos:honeſtã educationẽ:liberaleſq;

Doctrinas. Eit ſi me ille ſeruꝰ ex eiſdẽ cõ/

ſtellationibo:qꝛ ⁊ illiꝰ ipᷣe eſſent cõſuluiſ/
ſet:vt eidem quoq; vera ꝓferrẽ:debuiſſe
me rurſũ ibi videre abiectiſſimã familiã
cõditionẽ ſeruilẽ:⁊ cetera lõgea pꝛioꝛib
aliena longeq; diſtãtia. Unde autẽ fierʒ
vt eadẽ inſpiciẽs diuerſa dicerẽ:ſi vᷣa di
cerem:ſi autẽ eadẽ dicere:falſa dicerem.
Inge certiſſime collegi ea que vera cõſi
deratis cõſtellationibo dicerent᷑:non arte
dici ſʒ ſoꝛte:q̃ autẽ falſa nõ artis imperi/
tia ſʒ ſoꝛtis mẽdacio Hinc autẽ accepto
auditu:ipſe mecũ talia ruminãdo:ne qͥs
eoꝛundẽ deliroꝝ qui talẽ queſtũ ſequerẽ
tur:quos iã iãq; inuadere atq; irriſos re
fellere cupiebã:mihi ita reſiſteret q̃ſi aut

firminꝰ mihi aut illi pater falſa narraue

rit:intendi cõſiderationẽ in eos qͥ gemi/
ni naſcunt᷑:quoꝝ pleriq; ita poſt inuicez
fundunt᷑ ex vtero vt paruũ ipᷣm tẽpoꝛis

interuallũ quãtalibet vim in reꝝ natura

habere cõtendant:colligi tamẽ humana
obſeruatione nõ poſſit:litteriſq; ſignari
omino nõ valeat:quas mathematicꝰ in
ſpecturꝰ eſt vt vera pꝛonüciet Etñ erũt

vera:qꝛ eaſdẽ litteras inſpiciẽs:eadẽ de

buit dicere de eſau ⁊ iacob:ſʒ nõ eagdem

vtriq; acciderũt Falſa ergo dicerz. Aut
ſi vera diceret:nõ eadẽ diceret.ad eadeʒ
inſpiceret. Nõ ergo arte ſʒ ſoꝛte vera di/
ceret.Tu em̃ dñe iuſtiſſime moderatoꝛ
vniuerſitatis cõſulentibo ↄſultiſq; neſci
entib occulto inſtinctu agis:vt dũ qͥſq;
cõtulit:hoc audiat qð opoꝛtet eũ audi/

re occultis meritis animaꝝ ex abyſſo iu

ſti iudicij tui:cui nõ dicat hõ quid eſt h
aut qd eſt h:nõ dicat:nõ dicat. hõ eſt em.
Jã itaq; me adiutoꝛ meuſ illis vinculis

ſolueras: ⁊ querebã vnde malũ: ⁊ nõ erat

exitꝰ. Bʒ me nõ ſinebas vllis fluctibo co
gitatõnis auferri ab ea fide qua credebã

⁊eſſe te ⁊ eſſe incõmutabilẽ ſubſtãtiã tuãẽ
g 4

Confeſſonũ Aiber vu.

Teſſe de hoĩbo curã ⁊ iudiciũ tuũ.⁊ ĩ chꝛi
ſto filio tuo dño noſtro atq; ĩ ſcripturis
ſanctis q̊s eccleſie tue catholice cõmẽda
ret autoꝛitas:viã te poſuiſſe ſalutis hu/
mane ad eã Fira/ poſt hanc moꝛtẽ futu/⸗
ra eſt. His itaq; ſaluis atq; incõcuſſe ro
boꝛatis ĩ animo meo:querebã eſtuãs vn
de ſit malũ.Que illa toꝛmẽta parturien/
tis coꝛdis mei:qͥ gemitꝰ deꝰ meꝰ: Et ibi
erant aures tue neſciẽte me. Et cũ in ſilẽ
tio foꝛtiter quererẽ magne voces erãt ad
miſericoꝛdiã tuã:tacite ↄtritõnes animi
mei. Tu ſciebas qͥd patiebar:⁊ nullꝰ ho
minũ. Quantũ em erat qð inde digere/
bat᷑ ꝑ linguã meã in aureſ familiariſſimo
rũ meoꝝ. Nunqͥd totꝰ tumultꝰ ale mee:
cui nec tpa nec os meũ ſufficiebat ſona/
bat eis?: Totũ tamẽ ibat in auditũ tuuʒ
qdð rugiebã gemitu coꝛdis mei:⁊ ante te
erat deſideriũ meũ:⁊ lumẽ oculoꝝ meo/
rum nõ erat mecũ. Intꝰ em̃ erat:ego aũt
foꝛis. Nec in loco illud.At ego intende/
bã in ea q locis cõtinent᷑:⁊ nõ ibi inueni/
ebã locũ ad requieſcẽdũ. Nec recipiebãt
me iſta vt dicerẽ:ſat eſt ⁊ bene eſt:nec di⸗/
mittebant redire vbi mihi ſatis eſſet be/
ne. Superioꝛ em̃ erã iſtis:te vero inferi/
oꝛ.Et tu gaudiũ verũ mihi ſubdito tibi
⁊ tu mihi ſubieceras q̃ infra me creaſti.
Et hoc erat rectũ temperamentũ ⁊ me/
dia regio ſalutis mee:vt manerẽ ad ima/
ginẽ tuã:⁊ tibi ſeruiẽs dominarer coꝛꝑi
3 cũ ſuperbe cõtra te ſurgerẽ ⁊ curre⸗/
rem aduerſus dñm in ceruice craſſa ſcu/
ti mei.etiã iſta infima ſupꝛa me facta ſũt
⁊ pᷣmebant:⁊ nuſq; erat laxamentũ ⁊ re/
ſpiramentum. Ipſa occurrebant vndiq;
aceruatim ⁊ ↄglobatim cernenti:cogitã
ti autẽ imagines coꝛpoꝝ ipſe opponebã
tur redeunti.quaſi diceret᷑. Ouo is indi
gne ⁊ ſoꝛdide: Et hec ð vulnere meo cre
uerant:qꝛ humiliaſti tanqᷓ; vulneratũ ſu
perbũ:⁊ tumoꝛe meo ſeparabat abs te:⁊
nimis ĩflata facies claudebat oculos me

os.Tu vero dñje in eternũ manes:⁊ non
ineternũ iraſceris nobis:quoniã miſera
tus es terrã ⁊ einerẽ. Et placuit in ↄſpe-

ctu tuo refoꝛmare ðᷣfoꝛmia mea:⁊ ſtimu

lis internis agitabas me vt impaties eſ
ſem donec mihi per interioꝛẽ aſpectũ cer

tus eſſes. Et reſidebat tumo: meꝰ ex oc/⸗
culta manu medicine tue:acieſq; cõtur/⸗
bata ⁊ cõtenebꝛata mẽtis mee acri colli/
rio ſalubꝛiũ doloꝝ meoꝝ de die in diẽ ſa

nabatur. Et pꝛimo volẽs oſtẽdere mihi

q; reſiſtas ſuꝑbis:humilib autẽ des gra
tiã:⁊ quãta miſicoꝛdia tua demonſtrata
ſit hominib via humilitat: qð verbum

tuũ caro factũ eſt:⁊ habitauit iter homi

nes: pcuraſti mihi ꝑ quendã hoĩeʒ ima/
niſſimo typo turgidũ quoſdã platonico
rũ libꝛos ex greca lingua in latinã verſoſ
⁊ ibilegi nõ quidẽ his verbis:ſi hoc idẽ
omino:multis ⁊ multiplicibo ſuaderi ra

tionibo: ꝙ in pꝛincipio erat verbũ ⁊ ver/

bũ erat apud deũ:⁊ deꝰ erat verbuʒ:hoc
erat in pꝛincipio apud deũ:om̃ia ꝑ ipᷣm
facta ſunt:⁊ ſine ipo factũ eſt nihil:qð fa
ctum eſt ĩ eo vita eſt. Et vita erat lux ho
minũ:⁊ lux ĩ tenebꝛis lucet:⁊ tenebꝛe eaʒ

nõ compᷣhenderũt.Et qꝛ hoĩs aĩa q;uiſ

teſtimoniũ perhibeat de lumine:non eſt
tamẽ ipſa lumẽ:ſed verbũ dei.De eſt lu
men veꝝ qð illuminat omnẽ hominẽ ve
nientẽ in hunc mundũ.Et qꝛ in H̊ mũdo
erat:⁊ mundꝰ per ipᷣm fact eſt:⁊ mundꝰ

eũ nõ cognouit.Quia vero in ſua ꝓpꝛia

venit ⁊ ſui eũ nõ receperũt.quotq̃t autez

eũ rceperũt dedit eis poteſtatẽ filios dei

fieri credẽtibo in noĩe eiꝰ:nõ ibi legi. Itẽ

ibi legi:qꝛ deus verbũ nõ ex carmnenõ ex
ſanguine nõ ex volũtate viri neq; ex vo /

luntate carnis:ſʒ ex deo natꝰ eſt. Vʒ qe

verbũ caro factũ eſt ⁊ habitauit nobis:
nõ ibi legi. Indagaui quippe in ũllis lit
teris varie dictuzʒ:⁊ multis modis: ſit
filiꝰ in foꝛma patris:nõ rapina arbitra
eſſe equalis deo:qꝛ naturaliter idipm eſt
Sʒ qꝛ ſemetipᷣm exinaniuit foꝛmã ſerui
accipiẽs ĩ ſimilitudinẽ hoĩm factꝰ: ha/⸗
bitu inuent vt hõ:humiliauit ſe factus
obediẽs vſq; ad moꝛtẽ:moꝛtẽ aũt cruc:
ꝓpter qð deus eũ exaltauit a moꝛtuis:⁊
Donauit ei nomẽ qð eſt ſuꝑ om̃e nomen:

vt in noĩe ieſu om̃e genu flectat᷑ celeſtiuʒ

terreſtriũ ⁊ infernoꝝ:⁊ om̃is lingua cõſi
teat᷑:qꝛ dũs ieſus in gloꝛia eſt dei patris

nõ habeẽt illi libꝛi. Oð em̃ ante omia tpa
et ſupꝛa oĩa tpꝑa incõmutabiliter manet

vnigenit filius tuꝰ coetern tibi:⁊ qꝛ ð

Renindiec'n
ſintagepyrn

ntiercnovitrt
ui fnanp
ſomuo Micvu
ſinngolie
Kenbenbpien
ſorerennetaed
lecerresqu
boenlerdirigit
Cetietos viae
onnekirlabo⸗
Meennotra.
awwme ſubla
diccidlare⸗
Sullischdrd⸗
aſror ſoogn
Gouſcirtaurg
cogitnuo by/
lopdicees
Lrcweccbit
ſnconges
oraihinche
bllisonins
1ſerpentä
Cuupereic
caput guach
pulus hein
Mpturn
Meiſtugi
unibabir⸗
Tfiutcorbi
ſorlervocat
A chhdtede
Manpcdiber
lnni hen

VI.

ttumormbr

muecieſtön e

eng Meegancol⸗

r dediei ee

Nsotäterenh
niemnideog
Aumdengfn
mu:aören
Mitunitirie
Cigrotigunn
Nübenimni/
nlahſunin
daurotitve
Senrrabnzher
Nr n Pün
mäcknhuczt
Errinarrt,
uemtnntre,
Nunnenock
ti de docki
D
iiN
Phinültet
igihheiie
ͤrpiumn
mmanmn
=
ſhinig
miinufime
mai ün/
mnd
„ foſn 4
ien ac
vgui

4

.

S
Pruckdenn .
üͤ ninnt
van inn
mmtan

plenitudine eiꝰ accipiũt anime vt beate

ſint:⁊ qꝛ participatõe manẽtis in ſe ſapi
entie renouat᷑ vt ſapiẽtes ſint:eſt ibi.⸗
autẽ ſᷣm tempꝰ pꝛo impijs moꝛtuꝰ eſt:et
filio tuo vnico nõ peperciſti:ſed ꝓ nobis
om̃ibo tradidiſti eũ:nõ eſt ibi.Abſcondi
ſti em heca ſapientib:⁊ reuelaſti ea ꝑuu
lis:vt venirẽt ad eũ laboꝛãtes et onerati
⁊ reficeret eos:quoniã mitis eſt ⁊ humi/

lis coꝛde:⁊ dirigit mites in iudicio:⁊ do

cet mãſuetos vias ſuas:vidẽs humilita

tem noſtrã ⁊ laboꝛẽ noſtꝝ ⁊ dimittẽs oĩa

peccata noſtra.Qui autẽ cothurno tan/
q́; doctrine ſublimioꝛis elati nõ audiũt
dicentẽ.Diſcite a me quia mitis ſũ ⁊ hu
milis coꝛde⁊ inuenietis requiẽ animab

veſtris:⁊ ſi cognoſcũt deũ nõ ſicut deuzʒz
gloꝛificãt aut gratias agũt:ſʒ enaneſcũt
in cogitatõnibo ſuis:⁊ obſcurat᷑ inſipiẽs
coꝛ eoꝝ:dicẽtes ſe eſſe ſapiẽtes ſtulei fiüſt
ECt ideo legebã ibi etiã immutatã gloꝛiã

incorſuptonis tue in idola ⁊ varia ſimu
lacra in ſi
bilis hominis ⁊ volucrũ ⁊ quadꝛupedũ
⁊ ſerpentũ.videlicet egiptiũ cibum quo
eſau perdidit pꝛimogenita ſua:quoniaʒ

caput quadrupedis ꝓ te honoꝛauit po/

pulus pꝛimogenitus cõuerſus coꝛde in
egiptũ:⁊ curuãs imaginẽ tuã animã ſuã
ante imaginẽ vituli manducãtis fenũ:in

ueni hec ibi.⁊ non manducaui. Placuit

enim tibi domine auferre oppꝛobꝛiũ di/
minutõis ab iacob vt maioꝛ ſeruiret mi
noꝛuet vocaſti gentes in hereditatẽ tuã.

Et ego ad te venerã ex gentibo:⁊ intẽdi

in auꝝ qð ab egipto voluiſti vt auferret
populus tuꝰ:quoniã tuũ erat vbicunq;
erat.Et dixiſti athenienſibo per apoſto/

lum tuũ ꝙ in te viunimus ⁊ mouemur et

ſumus.ſicut ⁊ quidã ſm eos dixerunt.
Et vtiq; inde erant illi libꝛi. Et nõ attẽ/
di in idola egiptioꝛuzʒ:quibo ð auro tuo

miniſtrabant.qui tranſmutauerunt ve/

ritatem dei in mendaciũ:⁊ coluerũt ⁊ ſer
nierunt creature potiꝰ qᷓ; creatoꝛi.Et in
de admonitꝰ redire ad memetipſum:in/
traui ĩ intima mea duce te:⁊ potui:quo/

niam factꝰ es adiutoꝛ meꝰ. Intraui ⁊ vi

di qualicũq; oculo anime mee:ſupꝛa eũ/⸗
dem oculũ anime mee:ſupꝛa mentẽ meã

militudinẽ imaginis coꝛrupti

CxIN.

lucẽ domini incomutabilẽ:nõ hanc vul/
garem ⁊ cõſpicuã omi carni:nec quaſi ex
eodẽ genere.Hꝛandioꝛ erat: tanq; ſi iſta
multo multoq; clariꝰ clareſceret:totũq;

occuparet magnitudie. Nõ hoc illa erat

ſʒ aliud:aliud valde ab iſtis om̃ib. Nec
ita erat ſupꝛa mentẽ meã ſicut oleuʒ ſuꝑ
aquã:nec ſicut celũ ſuper terrã:ſed ſupe
rioꝛ:quia ipſa fecit me:⁊ ego inferioꝛ qꝛ
factꝰ ſum ab ea.Qui nouit veritateʒ no/
uit eam:⁊ qui nouit eã:nouit etemitatẽ.
Charitas nouit eã.O eterna veritas:et
vera charitas:⁊ chara eternitas.Tu es
de? meꝰ:tibi ſuſpiro die ac nocte.Et cũ
te pꝛimũ cognoui:tu aſſũpſiſti me vt vi/
derem eſſe qð viderẽ:⁊ nõdũ me eſſe qui
viderẽ.Et reuerberaſti infirmitatẽ aſpe
ctus mei.radiãs in me vehemẽter:⁊ cõ/
tremui amoꝛe ⁊ hoꝛroꝛe:⁊ inueni melon
ge eſſe a te ĩ regione diſſimilitudinis:tã/

q; audirẽ vocẽ tuã de excelſo.Cib ſum
grandiũ:creſce ⁊ mãducabis me. Nec tu

meĩ te mutabis ſicut cibũ carnis tue:ſʒ
tu mutaberis ĩ me.Et cognoui quoniã
ꝓ iniqtate erudiſti hoĩem:⁊ tabeſcere fe/
ciſti ſicut araneã animã meã:⁊ dixi.Nũ/
quid nihil eſt veritas:quoniã neq; ꝑ fini
ta neq; ꝑ ĩſinita locoꝝ ſpacia diffuſa eſt:
Et dlamaſti de longinq̊. Immo vo ego
ſũ qͥ ſũ. Et audiui ſiẽ audit᷑ in coꝛde:⁊ nõ
erat pꝛſus vñ dubitarẽ Faciliuſq; dubi
tarẽ viuere me:q; nõ eſſe veritatẽ q̃ ꝑ ea

q̃ facta ſũt ĩtellecta ↄſpicit᷑. Et inſpexi ce

tera infra te.Et vidi nec om̃ino eſſe.nec
om̃ino nõ eſſe.Eſſe qͥdẽ qm̃ abs te ſunt.
nõ eſſe aũt qm̃ id qdð es nõ ſũt.Id em̃ vᷣe
ẽqð incõmutabilit᷑ manet. Mihi aũt in
herere deo bonũ ẽ:qꝛ ſi nõ manebo ĩ illo
nec ĩ me potero. Illeaũt ĩ ſe manẽs inno
uat oĩa.Et dñs meꝰ es:qm̃ bonoꝝ meo

rũ nõ eges. Et mãifeſtatũ ẽ mihi:qm̃ bo
na ſũt q̃ coꝛrumpunt᷑:q̃ neq; ſi ſüma bo/

na eſſent:neq; niſi bona eſſent:coꝛrumpi
poſſent.Quia ſi ſũma bona eſſent:incoꝛ
ruptibilia eſſent.ſi aũt niła bona eſſent:
q̃d ĩ eis coꝛrũperet᷑ nõ eſſet. Nocet eĩ coꝛ

ruptio:⁊ niſi bonũ minueret nõ noceret-

Aut igit᷑ nihil nocʒ coꝛruptio qð fieri ñ
Pt:aut qð certiſſimũ Eoĩa q coꝛrũp ut pᷣ⸗
uant᷑ bono, Gi ãt oĩ bono puab nkoind
8

DDH

Confeſſionũ.

—TTð

nõ erũt. Si em̃ erũt ⁊ coꝛrũpi iã nõ pote
runt:melioꝛa erunt:qꝛ incoꝛruptibiliter
permanebũt.Et qͥd mõſtruoſi:qᷓ; ea di
cere om̃i bono amiſſo facta melioꝛa? Er
go ſi omi bono pꝛiuabunt᷑:om̃ino nulla
erũt.Ergo q;diu ſunt:bona ſunt.Ergo
quecũq; ſunt:bona ſunt. Malũq; illud
qð querebã vnde eſſet nõ eſt ſubſtantia:
qꝛ ſi ſubſtãtia eſſet bonũ eſſet.Aut em̃ eſ
ſet incoꝛruptibilis ſubſtãtia magnũ vti
qʒ; bonũ:aut ſubſtãtia coꝛruptibilis eſſʒ
que niſi bona eſſet coꝛrũpi ñ poſſet. Ita
q; vidi ⁊ manifeſtatũ eſt mihi:quia omia
bona tu feciſti:⁊ pꝛoꝛſus nulle ſubſtãtie
ſunt quas tu nõ feciſti.Et quoniã nõ eq̃
lia om̃ia feciſti:ideo ſunt omia:quia ſin/
gula bona ſunt:⁊ ſimul om̃ia valde bo/
na:quoniã feciſti deꝰ noſter omia bona
valde. Et tibi om̃ino nõ eſt malũ:nõ ſo/
lum tibi ſʒ ⁊ vniuerſe creature tue.qꝛ ex
tra te nõ eſt aliqͥd qð irrũpat ⁊ coꝛrũpat
oꝛdinẽ quẽ impoſuiſti ei. In partib aũt
eiꝰ quedã quibuſdã qꝛ nõ ↄueniũt mala

putant᷑.Et eadẽ ipſa cõueniunt alijs:et

bona ſunt. ⁊ in ſemetipᷣis bona ſunt.Et
om̃ia hec q ſibimet inuicẽ nõ cõueniunt
ↄueniũt inferioꝛi parti reꝝ:quã terrã di
cimꝰ habentẽ celũ ſuũ nubiloſuʒ atq; vẽ
toſum cõgruũ ſibi. Et abſit iã vt dicerẽ
nõ eſſe iſta:qꝛ ⁊ ſi ſola iſta cernerẽ:deſide
rarẽ quidẽ melioꝛa:ſʒ iã etiã de ſolis iſtiſ
landare te deberẽ:quoniã laudanduʒ te
oſtendũt de terra dꝛacones ⁊ om̃es abiſ
ſi. Ignis grãdo nix glacies ſpũs tẽpeſta
tis que faciũt verbũ tuũ. Moõtes ⁊ oẽs

colles:ligna fructifera ⁊ om̃es cedri. Be

ſtie ⁊ om̃ia pecoꝛa.reptilia ⁊ volatilia pẽ
nata. Reges terre ⁊ om̃es populi:pꝛinci
pes ⁊ om̃es iudiceſ terre. Juuenes ⁊ vir
gines.ſenioꝛes cũ iunioꝛibo laudent no/
men tuũ.Cũ vero etiã de celis te laudẽt
laudẽt te deꝰ noſter in excelſis om̃es an/
geli tui:oẽs virtutes tue:ſol ⁊ luna oẽs
ſtelle ⁊ lumẽ:celi celoꝛũ ⁊ aque q̃ ſuꝑ ce/

los ſunt laudent nomẽ tuũ / Nõ iã deſige
rabã melioꝛa:qꝛ omia cogitabã:⁊ melio

ra quidẽ ſuperioꝛa q; inferioꝛa:ſʒ melio/
ra omia q; ſola ſuperioꝛa iudicio ſano re
pendebã. Mõ eſt ſanitas eis quibus di/

ſplicet aliquid creature tue:ſicut mihiñ

Liber vI.

erat cũñ diſplicerẽt multa qᷓ feciſti. Et qꝛ
nõ audebat anima mea vt ei diſpliceret
deus meꝰ. nolebat eſſe tuũ quicqͥ d ei di/
ſplicebat. Et inde ierat in opinionẽ dua
rum ſubſtãtiaꝝ:⁊ nõ requieſcebat:⁊ alie
na loq bat᷑ inde rediẽs fecerat ſibi deũ
per infinita ſpacia locoꝝ omniũ:⁊ eũ pu
tauerat eſſe te:⁊ eũ collocauerat in coꝛde
ſuo:⁊ facta erat rurſus templũ idoli ſui
abominandũ tibi.Sed poſtea q; foui/
ſti caput neſciẽtis:⁊ clauſiſti oculos me/
os ne viderẽet vanitatẽ:ceſſaui ð me pau
lulum:⁊ cõſopita eſt inſania mea.Et eui
gilaui in te:⁊ vidi te infinitũ aliter:et vi/
ſus iſte nõ a carne trahebat᷑.Et reſpexi

glia: ⁊ vidi tibi debere quia ſũt.⁊ in te cũ

cta finita:ſed aliter.nõ quaſi in loco:ſed

quia tu es omitenens manu veritate:et

omia vera ſunt inq; tum ſunt:nec quicqᷓ
eſt falſitas:niſi cũ putat᷑ eſſe qð nõ eſt Et
vidi qꝛ nõ ſolũ locis ſua queq; ſuis ↄue
niunt:ſʒ etiã tꝑibo.Et qꝛ tu ſolꝰ eternus
es:nõ poſt innumerabilia ſpacia tẽpoꝝ

cepiſti operari:qꝛ omia ſpacia tempoꝛũ:
1343 pbterierũt qᷓ pᷣteribunt:nec abirent:
nec venirẽt niſi te oꝑante ⁊ manente.Et

ſenſi ⁊ expertꝰ ſum nõ eſſe miꝝ qð pala/

to nõ ſano pena eſt panis qͥ; ſano ſuauis
eſt:⁊ oculis egris odioſa lux:q̃ pur ama
bilis eſt. Et iuſticia tua diſplicet iniquiſ
ne dũ vipera ⁊ vermiculꝰ qᷓ bona creaſti

apta iferioꝛibo creature tue partibequi⸗/
bus ⁊ ipᷣi iniqui apti ſunt quãto diſſimi

lioꝛes ſunt tibi:apti aũt ſuperioꝛibo qto
ſinmnilioꝛes fiũt tibi. Et q̃ſiui qd eſſet ini/

uitas ⁊ nõ inueni ſubſtantiã:ſʒ a ſũma
ubſtantia te deo detoꝛte in infima volũ
tatis puerſitatẽ: pijcientis intima ſua et
tumeſcẽt foꝛas.Et mirabar ꝙ iã te ama
bã nõ ꝓ te fantaſma.Et ñ ſtabã frui deo
meo:ſʒ rapiebar ad te decoꝛe tuo:moxq;
diripiebar abs te pondere meo:⁊ ruebã

Tiſta cũ gemitu.Et pondus h̊ ↄſuetudo
Sʒ mecũ erat memoꝛia tui:ne

q; vllo modo dubitabã eſſe cui cohererẽ

ſz nõdũ eſſe me qͥ cohererẽ:quoniã coꝛpꝰ

qð coꝛrumpit᷑ aggrauat animã:⁊ depꝛi/
mit terrena inhabitatio ſenſum mita co
gitantẽ. Erãq; certiſſimus qꝙ inuiſibilia

tua a ↄſtitutõe mũdi ꝑ ea que facta ſunt

Gteleancil
virte dhn
gopꝛobzrepo
niguenn
ſrinmrede
nißlucſen
cisrneiie
Ueeiicnu
ſiniſhon ne
guguanim
Pcug'annin
mncikenſus
anutqnouſc
nlſeonarace
cincicana
pois eſeq
bilegennſend
Citcogitnice
lcömdiann
Gnenretqhtu
dbtaroecl
WRGewur
Cnmnadee
lomosdh
pueniret
Aſpectul⸗
facaſunt
jeno vylui
to /olinio,.
ononir/
mnanar nomm,
Mntiiobons
itene imnen
fllinmedein
ütckſnni
Merer dci.
Melante
alaf f
ngniüin
fugſneſirchf
bieß nie
tunonh
ſellmnii
ſbeigdoni
icanennin
ealene
heſinee n
noifinun

mamlnff⸗
ng martant
oͤncſe ügricte
eimr inſpiigi
rnöſehigcchr
izſunſit
Kualganen zan
ummumhüäklit
eif
nmiaiilin ſn
piackniniba

oirininälieeae.

memahebgthl
oberequünſtei
Ur no quuſinlel
uumnensmuupi
tinözunſunurgii
Cöonihtöctt
ninſen
GneRaſhaäns
a a
ddwdur
wanpg,nn
nmtilrin
umnilerith
miad benden
iiun amade
õ
t iſticten,

mmciſibſtmnißt⸗

Fo.
ððõ

intellecta cõòſpiciunt᷑:ſempiterna quoq;
virtꝰ ⁊ diuinitas tua.Querẽs em̃ vnde
appꝛobarẽ pulcritudinẽ coꝛpoꝝ ſiue ce/
leſtiũ ſiue terreſtriũ:⁊ quid mihi pᷣſto eſ/
ſet integre de mutabilib iudicanti ⁊ di/
centi:hᷣ ita eſſe debet:illud nõ ita. Hoc g
querẽs vnde iudicarẽ cũ ita iudicarẽ:in⸗
uenerã incõmutabilẽ ⁊ verã veritatꝭ eter
nitatẽ ſupꝛa mentẽ meã cõmutabilẽ.At
q; ita gradatim a coꝛpoꝛibo ad ſentientẽ
ꝑcoꝛpꝰ animã:atq; inde ad eiꝰ interioꝛẽ
vim cui ſenſus coꝛpoꝛis exterioꝛa annũ
ciaret:⁊ quouſq; poſſunt beſtie.atq; inde
rurſus ad raciocinantẽ potentiã:ad quã
refert᷑ indicandũ qð ſumit᷑ a ſenſibo coꝛ/
poꝛis.Que ſe quoq; ĩ me cõperiẽs muta
bilẽ:erexit ſe ad intelligentiã ſuã:⁊ abdu
xit cogitationẽ a cõſuetudine:ſubtrahẽſ
ſe cõtradicentib turbis fantaſmatuʒ: vt
inueniret q̃ͥ lumine aſpergeret᷑:cũ ſine vl/
la dubitatõe clamaret:incõmutabile pᷣfe
rendũ eſſe mutabili:vnde noſſet ipᷣm in/
cõmutabile:qð niſi aliq̃ modo noſſet:nł
lo modo illud mutabilicerta pponeret:⁊
ꝑueniret ad id qð eſt in ictu trepidantis
aſpectuſ.Cũ vero inuiſibilia tua ꝑ ea qᷓ
facta ſunt intellecta ↄſpexi:ſed aciẽ fige/⸗
re nõ valui:⁊ repcuſſa infirmitate reddi

tus ſolitis.nõ mecũ ferebã niſi amanteʒ

memoꝛiã:⁊ q̃ſi olſacta deſiderantẽ q̃ co/

medere nondũ poſſem:⁊ querebã viã cõ

parãdi roboꝛis qð eſſet idoneũ ad fruen

dũ te:nec inueniebã donec amplecterer
mediatoꝛẽ dei ⁊ hominũ hoĩem chꝛiſtũ

ieſũ:qͥ eſt ſuꝑ om̃ia deꝰ bñdictꝰ in ſecula:
vocãtẽ ⁊ dicẽtẽ.Ego ſũ via veritas ⁊ vi
ta.Et cibũ cui capiẽdo inualidꝰ erã mi/
ſcẽtẽ carni:qm̃ verbũ caro factũ eſt:vt in
fantie nr̃e lacteſceret ſapiẽtia tua.ꝑ quã
creaſti om̃ia. Nõ em̃ tenebã dñm meũ ie
ſum chꝛiſtũ humilis humilẽ:nec cuiꝰrei
magiſtra eſſet eiꝰ ĩfirmitas nouerã. Uer
bũ em̃ tuũ eterna veritas ſupioꝛibo crea
ture tue partiba ſuꝑeminẽs:ſubditos eri
git ad ſeipᷣam.in ĩferioꝛib aũt edificauit
ſibi humilẽ domũ de limo noſtro: ꝑ quã
ſubdẽdos depꝛimeret a ſeipᷣis:⁊ ad ſe tra
ijceret:ſanans tumoꝛẽ ⁊ nutriẽs amoꝛẽ:
ne ſiducia ſui ꝓgrederent᷑ longiꝰ:ſʒ poti
us inſimmarent᷑vidẽtes ante pedes ſuoſ

infirmã diuinitatẽ ex participatõe tuni/
ce pellicee noſtre:⁊ laſſi ꝓſternerent᷑ ĩ ei.
illa aut ſurgẽs leuaret eos. Ego vo alið
putabã:tantũq; ſentiebã de dño chꝛiſto

S

meo:q; tũ de excellẽtis ſapiẽtie viro:cui

nullꝰ poſſet equariũ:pᷣſertim qꝛ mirabilit᷑
natꝰ ex virgine ad exemplũ contẽnendo
rum tempoꝛaliũ ꝓ adipiſcẽda ĩmoꝛtali/
tate:diuina ꝓ nobis cura tantã autoꝛita
tem magiſterij meruiſſe videbat᷑. Quid
aũt ſacramẽti haberet:verbũ caro factũ:
ne ſuſpicari quidẽ poterã. Tantũ cogno
uerã ex his q̃ de illo ſcripta traderentur
qꝛ mãducauit ⁊ bibit:doꝛmiuit:ambu/
lauit:exhilaratꝰ eſt:cõtriſtatꝰ eſt:ſermo/
cina tꝰ eſt:non heſiſſe camẽ illã ybo tuo:
niſi cũ aia ⁊ mente humana. Nouit hoc
om̃is qui nouit incõmutabilitatẽ verbi
tuuquã ego iã nouerã quantũ poteram:
nec om̃ino quicq;ᷓ inde dubitabã. Ften
nunc mouere mẽbꝛa coꝛpoꝛis ꝑ volunta
tem:nunc nõ mouere:nũc aliquo affectu
affici:nunc nõ affici:nũc ꝓferre per ſigna
ſapiẽtes ſentẽtias:nũc eſſe in ſilẽtio:pꝛo
pꝛia ſunt mutabilitat aĩe ⁊ mẽtis.Que
ſi falſa de illo ſcripta eſſent:etiã oĩa peri/
clitarent᷑ mendacio:neq; in illis lris vlla
fidei ſalꝰ generi humano remaneret.Oꝛ
itaq; vera ſcripta ſũt:totũ hominẽ ĩ chꝛi
ſto agnoſceba:nõ coꝛpꝰ tantũ hoĩs:aut
cũ coꝛpꝑe ſine mẽte animã:ſʒ ipᷣm hominẽ
nõ perſona veritatis:ſʒ magna quadam
nature humane excellẽtia et perfectioꝛe
participatione ſapientie pᷣferri ceteris ar
bitrabar. Alipiꝰ autẽ deũ carne indutuʒ
ita putabat credi a catholicis:vt pꝛeter
deum ⁊ carnẽ nõ eſſet in chꝛiſto aia:men
rẽq; homiĩs nõ exiſtimabat in eo pᷣdicari
Et qm̃ bene pſuaſuʒ tenebat:ea q̃ de illo
memoꝛie mãdata ſunt ſine vitali ⁊ rõna/
li creatura nõ fieri:ad ipᷣam chꝛiſtianã fi
dem pigriꝰ mouebat᷑. Gʒ poſtea hereti
coꝝ appollinariſtaꝝ hunc erroꝛẽ eſſe co/
gnoſcẽs:catholice fidei colletatꝰ ⁊ con/
temperatꝰ eſt. Ego aũt aliquãto poſteri
us didiciſſe me fateoꝛ:in eo qð verbũ ca
ro factũ eſt.qũo catholica vᷣitas a fotini
falſitate dirimat᷑. YImpꝛobatio qͥppe he/
reticoꝝ facit eminere quid eccłia tua ſen
tiat/⁊ qd habeat ſana doctria.Opoꝛtuit

Confeſſionũ.

em̃ ⁊ hereſes eſſe:vt ꝓbati manifteſti fie/
rent inter intirmos. Ged tũc lectis pla/
tonicoꝝ illis libꝛis:poſtea q; inde admo
nitꝰ q̃rerẽ incoꝛpoꝛeã veritatẽ:ĩuiſibilia

tua ꝑ ea que facta ſunt intellecta ↄſpexi:

⁊ repulſus ſenſi qð per tenebꝛas aĩe mee
ↄtemplari nõ ſinerer certꝰ eſſe.te ⁊ infini
tũ eſſe:nec tũ ꝑ locos finitos infinitoſue
diffundi. ⁊ vere te eſſe qͥ ſemꝑ idẽ ipᷣe eſſeſ

erx nlłla parte nulloq; motu aliter aut ali

ter: cetera vero ex te eſſe omia.h̊ ſolo fir/⸗

miſſimo documẽto qꝛ ſũt.Certꝰ quidẽ i
iſtis erã:nimis tñ infirmꝰ ad fruendũ te

Barriebã plane q̃ſi peritꝰ.⁊ niſi in chꝛi/

ſto ſaluatoꝛe noſtro viã tuã quererẽ:non

perit?: ſʒ ꝑiturꝰ eſſem. Jã em ceperã vel/
le videri ſapiẽs:plenꝰ pena mea:⁊ nõ fle/
bam:inſuꝑ inflabar ſciẽtia. Ubi em̃ erat

illa edificans charitas a fundamẽto hu/

militatis:qð eſt chꝛiſtꝰieſus: Aut qñ illi
libꝛi me docerẽt eã:in q̊s me ꝓpterea pꝛi
uſq; ſcripturas tuas ↄſiderarẽ credo vo
luiſti incurrere:vt impꝛimeret᷑ memoꝛie
mee qũo ex eis affectus eſſem. Et cũ po
ſtea in libꝛis tuis mãſuefactꝰ eſſem:⁊ cu
rantibo digitis tuis ↄtractarent᷑ vulnera

mea:diſcernerẽ atq; diſtinguerẽ quid in

tereſſet inter pᷣſumptionẽ ⁊ cõſeſſionẽ:in
ter videnteſ qͥ eundũ ſit:nec vidẽtes qua
⁊ viã ducentẽ ad beatiſicã patriã nõ tan
tũ cernendã ſʒ ⁊ inbabitandã: Nã ſi pꝛi/

mo ſanctis tuis litteris infoꝛmatꝰ eſſem

⁊ in eaꝝ familiaritate obdulcuiſſes mi⸗
hi:⁊ poſtea ĩ illa volumina ĩcidiſſem:ſoꝛ

taſſe aut abripuiſſent me a ſolidamento

pieetis ut ſi in affectu quẽ ſalubꝛẽ in/

hiberã pſtitiſſem: putarẽ etiã ex ilł libꝛis

eũ poſſe ↄcipi:ſi eos ſolos quiſq; didiciſ
ſet. YItaq; auidiſſime arripui venerabilẽ
ſtilũ ſpũs tui:⁊ pᷣ ceteris aplm paulũ:et

perierũt ille q̃ſtiones ĩ quib mihi aliqũ
viſus eſt aduerſari ſibi.⁊ nõ ↄgruere te -/

ſtimonijs legis ⁊ pphetaꝝ textꝰ fmonii

ei.Et apparuit mihi vna facies eloqui
oꝛũ caſtoꝝ:⁊ exultare cũ tremoꝛe didici
7 cepi:⁊ inueni quicqͥd illac veꝝ legerã.

ac cũ cõmendatõe gr̃e tue didici:vt qͥ
videt nõ ſic gloꝛiet᷑ q̃ſi nõ acceperit:non
ſolũ id qð videt:ſʒ etiã vt videat.Quid
em̃ habet qð nõ accepit: Et vt teq es ſꝑ

Aiber vII.

idẽ nõ ſolũ admoneat᷑ vt videat:ſʒ etiam
ſanet᷑ vt teneat. Et qͥ de longinquo vide
re nõ poteſt viã:tamẽ ambulet qua veni
at ⁊ videat ⁊ teneat.Quia ⁊ ſi ↄdelectet
homo legi dei fm interioꝛẽ homin? qͥd
faciet ð alia lege ĩ mẽbꝛis ſuis rena gnã
te legi mẽtis ſue.⁊ ſe captiuũ ducẽt lLle/
ge peccati q̃ eſt ĩ mẽbꝛis eiꝰ:Quomiã iu/
ſtus es dñe:nos autẽ peccauimꝰ:inique
fecimꝰ:impie geſſimuſ:⁊ grauata eſt ſuꝑ
nos manꝰ tua:⁊ iuſte traditi ſumꝰ antiq̊

peccatoꝛi pᷣpoſito moꝛtis:qꝛ ꝑſuaſit vo
luntati noſtre ſimilitudinẽ volũtatiſ ſue

qua ĩ veritate tua nõ ſtetit.Quid faciat
miſer homo: Quis eũ liberabit ð coꝛꝑe
moꝛtis huiꝰ:niſi gratia tua ꝑ ieſum chꝛi
ſtũ dominũ noſtꝝ:quẽ genuiſti coeternũ
⁊ creaſti in pꝛincipio viarũ tuaꝝ:in quo

pꝛinceps huiꝰ mũdi non inuenit quicq;
moꝛte dignũ:⁊ occidit eũ ⁊ euacuatũ eſt
cyꝛographũ qð erat contrarium nobis:
Hoc ille littere nõ habent: nõ habent il

le pagine vultũ pietatis huiꝰ.lacrimas
confeſſionis.ſacrificium tuum ſpiritum

contribulatũ:coꝛ contritum ⁊ humilia/

tum:populi ſalutẽ:ſponſam:ciuitatẽ:ar
ram ſpirituſſancti: poculuz pꝛecij noſtri
Nemo ibi cantat:nõne deo ſubdita erit
anima mea:ab ipſo em̃ ſalutare meum.
Et em̃ ipſe eſt deꝰ meꝰ ⁊ ſalutaris meuſ.
ſuſceptoꝛ meus nõ moueboꝛ amplius.
Nemo ibi audit vocantẽ:venite ad me

qui laboꝛatis. Dedignant ab eo diſcere:
quoniã mitis eſt ⁊ humiliſ coꝛde.Abſcõ
diſti em̃ hec a ſapientibꝰ ⁊ pꝛudentibo et
reuelaſti ea paruulis. Et aliud eſt de ſil/

7— „

ueſtri cacumine videre patriã pac?:⁊ iter

ad eã nõ ĩuenire:⁊ fruſtra conari ꝑ inuia

circũobſidentibo ⁊ inſidiantib fugitiuis
deſertoꝛibo cũ pꝛincipe ſuo leone ⁊ dꝛaco
ne:⁊ aliud tenere viã illuc ducentem cu/
ra celeſtis imperatoꝛis munitam:vbinõ
latrocinant᷑ qui celeſtẽ militiam deſerue

runt. Tlitant enim eam ſicut ſuppliciuʒ

Hec mihi inuiſcerabantur miris modii

cum minimum apoſtoloꝛum tuoꝛum le/
gerem:et conſideraueram opera tua ⁊ es
paueram. 2ðMB

Explicit liber ſeptimus.

er iedsſl
Gnenaifcen
Pindmupicte
luonettechnn
vcoriterra

Waerit

ciczcrejualt
ttemagcen eis
ſoſpanlü i
delncormptb
ſcoſſis ſubſti⸗
(Chcrdeteht
Donozeon⸗
wödeRen
cebat vacd
sadhucg
meiviſe
GKe gd ſin
kebatſenn
Zudierie⸗
Netbiyi
lognerte
tuemultas
bebaker ver
letvolebi⸗
ſerapeno⸗
alnbnlangi
eclleſit i⸗
gote iſlict.
limnhtentnn
Ptinnborrſe
ſelmeiti
ncnmeilan⸗
unn d
hengate

enkgthiſenße,

taͤdelnginn
Cume mnblleren⸗
er Duint ſadtr
nünmine hon⸗
ſapnuidicet
Midigendn⸗
miernitßi
Wümulngunt
inſenndtiin
tononng güi
Osääithrtter,
mügmuaadicianc
Nnigenſic

porimi maree

Niiiwrinanr
drdiauauni
Baronmmumnodt
Nbrbenenödede⸗
Nenns dai Mon
fücumtuonſ
AGrwidene
ſNone
õl
ninnutn inpli.
Pentircira
1Darnidcnde
ceicepemdM
. i Gonln

7 U .
1188ͦð
zinarben

N Incipit octauus.

Eus meus
recoꝛder ĩ gratiaꝝ acti
one tibi:⁊ cõfitear mi/

mea delectatõne tua:⁊
dicãt. Dñe qͥs ſiłis tibi:Dirupiſti vĩcu/⸗
la mea:ſacrificem tibi ſacrificiuʒ laudis.
Nuo dirupiſti ea narrabo:⁊ dicẽt omes

Qdadoꝛẽt te cũ audiũt hec. Bñdictꝰ dñs

in celo ⁊ ĩ terra:magnũ ⁊ mirabile nomẽ
eiꝰ. Inheſerãt pᷣcoꝛdijs meis vᷣba tua:⁊
vndiq; circũuallabarabſte De vita tua
eterna certꝰ erã:q;uis eã in enigmate ⁊ q̃
ſiꝑ ſpeculũ viderã.Dubitatio tñ om̃is
de incoꝛruptibili ſubſtãtia ꝙ ab illa eſ⸗/
ſet om̃is ſubſtãtia.ablata mihi erat:nec
certioꝛ dete ſʒ ſtabilioꝛ ĩ te eſſe cupiebã.
De mea vero tꝑali vita nutabãt om̃ia:⁊
mũdandũ erat coꝛ a fermẽto veteri ⁊ pla

cebat via ipᷣe ſaluatoꝛ:⁊ ire ꝑ eiꝰ anguſti
as adhuc pigebat.Et ĩmiſiſti in menteʒ
meã:viſũq; eſt bonũ in ↄſpectu meo per

gere ad ſimplicianũ qͥ mihi bonꝰ appa/
rebat ſeruꝰ tuus:⁊ lucebat in eo gra tua
Audierã etiã ꝙ a iuuẽtute ſua deuotiſſi/
me tibi viueret. Jã vero tunc ſenuerat:⁊

lõga etate in tã bono ſtudio ſectande vie

tue:multa expertꝰ:młta edoctꝰ mihi vi/
debat᷑:⁊ vere ſic erat. Unde mihi vt pfer
ret volebã ↄferẽti ſecũ eſtus meos:qͥs eſ
ſet aptꝰ modꝰ ſic affecto:vt ego eram ad
ambulandũ ĩ via tua. VUidebã em̃ plenã

eccleſiã: ⁊ aliꝰ ſic ibat:aliꝰ aũt ſic. Dihi

autẽ diſplicebat qð agebã ĩ ſeculo:⁊ one
ri mihi erat valde:nõ iã inflãmantibo cu
piditatibo:vt ſolebãt ſpe honoꝛiſ ⁊ pecu
nie:ad tolerãdã illã fuitutẽ tam grauẽ.
Hã em̃ me illa nõ delectabãt pᷣ dulcedine
tua:⁊ decoꝛe domꝰ tue quã dilexi. Sed
adhuc tenaciter colligabar ex femĩa:nec
me pꝛohibebat apoſtolus coniugari:qᷓ
uis exhoꝛtaretur ad melius:maxime vo
lens omnes homines ſic eſſe vt ipſe erat.
ed ego infirmioꝛ eligebam mollioꝛem
locum. Et ꝓpter hoc vnuʒ voluebar in
ceteris languidus ⁊ tabeſcẽs curis mar

ſericoꝛdias tuas ſuper
me. Perfüdantur oſſa

—

cidis:qð ⁊ in alijs rebus quas nolebam

pati congruere cogebar vite coniugali:
cui deditus conſtringebar. Nudierã ex
oꝛe veritatis eſſe ſpadones qui ſeipſos
abſciderunt ꝓpter regnum celoꝛum:ſed
qͥ pᷣt inqͥt cape capiat. Tani ſũt certe oẽs
hoĩes qba ñ eſt dei ſciẽtia:nec ð his q̃ vi/
dent᷑ bona potuerũt inuenire eũ qͥ eſt. At
ego iã ñ era ĩ illa vanitate.Cranſcẽderã
eã:⁊ ↄteſtãte vniuerſa creatura tua inue
nerã te creatoꝛẽ noſtꝝ:⁊ verbũ tuũ apud
te deũ.tecũq; cũ ſpũſãcto vnũ deũ ꝑ qð
creaſti oĩa.Et ẽ aliud genꝰ impioꝝ:qͥ co
gnoſcẽtes deũ ñ ſicẽ deũ głificauerũt aut
gr̃as egerũt: In h̊ q̊q; iciderã:⁊ dextera
tua deꝰ ſuſcepit me:⁊ inde ablatũ poſui
ſti vbi ↄualeſcerẽ:qꝛ dixiſti homini:ecce
pietas eſt ſapiẽtia:⁊ noli velle videri ſapi
ens:qm̃ dicẽtes ſe eſſe ſapiẽtes:ſtulti fa/
cti ſũt. Et ĩuenerã iã bonã margaritã:et
venditꝭ oĩbo q̃ haberẽ emẽda erat:⁊ dubi
tabã. Perrexi &̊ ad ſimplicianũ patrẽ in
accipiẽda gra tũc epi ambꝛoſij:⁊ quẽ vᷣe

väyt patrẽ diligebat. Narraui ei circũitus

erroꝛis mei. Ubi aũt cõmemoꝛaui legiſ/
ſe me ſdã libꝛos platonicoꝝ q̊s victoꝛi
nꝰ quondã rhetoꝛ vꝛbis rome:quẽ chꝛi
ſtianũ defunctũ eſſe audierã ĩ latinã lin/
guã trãſtuliſſet.ꝗtulatꝰ ẽ mihi ꝙ nõ ĩ ali
oꝛũ phoꝝ ſcripta ĩcidiſſem plena fallaci
aꝝ ⁊ deceptionũ ſᷣm elemẽta huiꝰ mũdi:
in iſtꝭ aũt oĩbo modis inſinuari deũ ⁊ eiꝰ
verbũ.Deinde vt me exhoꝛtaret᷑ ad hu/
militatẽ chꝛiſti ſapiẽtibo abſcõditã ⁊ re/
uelatã ꝑuulis.victoꝛinũ ipᷣm recoꝛdatꝰ
eſt:quẽ rome cũ eſſet familiariſſime noue
rat:deq; illo mihi narrauit qð nõ ſilebo
abet em magnã laudẽ gfe tue ↄfitẽdã
tibi:quẽadmodũ ille doctiſſimꝰ ſenex et
oĩm liberaliũ doctrinaꝝ peritiſſimꝰ.qui
q; philoſophoꝝ tã multa legerat:⁊ diju
dicauerat ⁊ dilucidauerat:doctoꝛ tot no
biliũ ſenatoꝝ:qͥ etiã ob ĩſigne pᷣclari ma

giſterij:qð ciues huiꝰ mundi eximiũ pu

tant:ſtatuã romano foꝛo meruerat ⁊ ac/
ceperat:vſq; ad illã etatẽ veneratoꝛ ido/
loꝝ ſacroꝛũq; ſacrilegoꝝ ꝑticeps:quib
tũc tota fere romana nobiulitas ĩflata ſpi
rabat ppłi vſiam ⁊ oĩgenũ deũ mõſtra ⁊

anubem latratoꝛc:q aliqñ ↄtra neptunũ

ð

hvh

Konfeſſionũ.

⁊ venerẽ:cõtraq; mineruã tela tenuerãt:
⁊a ſe victis iã roma ſupplicabat:q iſte ſe
nex victoꝛinꝰ tot annos oꝛe terricrepo ð
fenſitauerat:nõ erubuerit eſſe puer chꝛi
ſti tui:⁊ infans fontis tui.ſubiecto collo
ad humilitatis iugũ:⁊ edomita frõtead
crucis oppꝛobꝛiũ.O dñe dñe qͥ inclina/
ſti celos et deſcẽdiſti:tetigiſti montes et
fumigauerũt:quibo modis te inſinuaſti
illi pectoꝛi?: Legebat ſicut ait ſimplicia/⸗
nuſ:ſanctã ſcripturã:om̃eſq; chꝛiſtianaſ
litteras inueſtigabat ſtudioſiſſime ⁊ per
ſcrutabat᷑:⁊ dicebat ſimpliciano nõ palã
ſʒ ſecretiꝰ ⁊ familiariꝰ. Noueris me iã eſ
ſe chꝛiſtianũ: Et reſpõdebat ille Nõ cre
dam.nec deputabo te inter chꝛiſtianos
niſi in eccleſia chꝛiſti te videro. Ille aũt
irridebat eũ dicẽs Ergo parietes faciũt
chꝛiſtianos? Et h̊ ſepe dicebat iã ſe eſſe
chꝛiſtianũ:⁊ ſimplicianꝰ illud ſepe reſpõ
debat:⁊ ſepe ab illo parietũ irriſio repe/⸗
tebat᷑. Amicos em̃ ſuos verebat᷑ offende
re ſuꝑbos demonicolas:quoꝝ ex culmi
ne babilonice dignitatis qᷣſi ex cedris li
bani quas nondũ cõtriuerat dñs grauit᷑
ruituras in ſe inimicicias arbitrabatur.
Sʒ poſtea q; legendo ⁊ inhiando auxit
firmitatẽ:timuitq; negari a chꝛiſto coꝛã
angelis ſanctis ſi eũ timeret coꝛã hoĩb⸗
ↄfiteri:reuſqʒ ſibi magni criminis appa
ruit erubeſcẽdo de ſacramẽtis humilita
tis verbi tui:⁊ nõ erubeſcẽdo de ſacrꝭ ſa⸗
crilegijs ſuꝑboꝝ demonioꝝ qᷓ initatoꝛ
ſupꝑbo acceꝑat:idepuduit vanitati et eru/
buit veritati:ſubitoq; ⁊ inopinatus ait
ſimpliciano: vt ipᷣe narrabat. Eamꝰ ĩ ec/
cleſiã:chꝛiſtianꝰ volo fieri. At ille non ſe
capiẽs leticia ꝑꝛexit cũ eo. Vbi autẽ im
butꝰ eſt pmis inſtructionũ ſacramentis
nõ multo poſt etiã nomẽ dedit:vt ꝑ ba/
ptiſmũ regeneraret᷑. mirãte roma gaudẽ
te eccłia. Guꝑpbi videbãt ⁊ iraſcebant᷑:
dentibo ſuis ſtridebãt ⁊ tabeſcebãt BGer
no aũt tuo dñs deꝰ erat ſpes eiꝰ:⁊ nõ re
ſpiciebat ĩ vanitates ⁊ inſanias menda/
ces. Deniq; vt ventũ eſt ad hoꝛã ꝓfiten/
de fidei:q̃ verbis certis ↄceptis retẽtiſq;
memoꝛiter ð loco eminẽtioꝛe in ↄſpectu
populi fidelis rome reddi ſolet ab eis q;
acceſſuri ſunt ad gratiã tuã:oblatuʒ eſſe

dicebat victoꝛino a pᷣſbiteris vt ſecretiꝰ

redderet:ſicut nõnullis qͥ verecũdia tre/

pidaturi videbant᷑ offerri mos erat:illuʒ

aũt maluiſſe ſalutẽ ſuã in ↄſpectu ſancte

multitudinis pfiteri. lo em erat ſalus
quã docebat ĩ rhetoꝛica:⁊ tñ eã publice
pfeſſus erat.Quãto minꝰergo vereri de

buit manſuetũ gregẽ tuũ ꝓnunciãs ver
buũ tuũ:q nõ verebat᷑ in verbis ſuis tur-
bas inſanoꝝ? Itaq; vbi aſcẽdit vt redde
ret:omes ſibimet inuicẽ quiſq; vt eũ no
uerat inſtrepuerũt nomẽ ei ſtrepitu gra
tulationis. Quis aũt ibi nõ eũ nouerat:
Et ſonuit pᷣſſo ſonitu:ꝑ oꝛa cunctoꝝ col

letantiũ:victoꝛinꝰ:victoꝛinꝰ.Cito ſonu
erũt exultatõe qꝛ videbãt eũ:⁊ cito ſilue

runt intentõne vt audirẽt eũ. Pꝛonunci

auit ille fidẽ veracẽ pᷣclara fiducia:⁊ vo/

lebant eũ om̃es rapere intro in coꝛ ſuuʒ:

⁊ rapiebant amãdo ⁊ gaudẽdo.He rapi
entiũ manꝰ erant. Deꝰ bone quid agit᷑ in

homie vt plus gaudeat de ſalute deſpe/

rate aĩe ⁊ de maioꝛe periculo liberate:q;
ſi ſpes ei ſemꝑ affuiſſet:aut periculũ mi
nus fuiſſet: Etenĩ tu quoq; miſericoꝛs
pater plus gaudes ð vno penitẽte:q; de
nonagintanouẽ iuſtis quiba nõ eſt opus
penitẽtia.Et nos cũ magna iocũditate
audimꝰ cũ audimꝰ:qᷓ; exultãtis paſtoꝛii
humeris repoꝛtet᷑ouis que errauerat:⁊
dꝛachma reterat᷑i theſauros tuos colle/

tantibo vicinis mulieri qᷓ inuenit. Et la/

crimas excutit gaudiũ ſolẽnitatiſ domꝰ

tue: cũ legit᷑ ĩ domo tua de minoꝛe filio:

qm moꝛtuꝰ erat ⁊ reuixit:perierat ⁊ inuẽ
tus eſt. Haudes quippe ĩ nobis ⁊ ĩ ange
lis tuis ſancta charitate ſanctis. ã tu
ſempꝑ idẽ:qͥ ea qᷓ nõ ſemꝑ nec eodẽ modo
ſunt: eodẽ modo ſemꝑ noſti omia. Ouid
gagit᷑ in aia:cũ ampliꝰ delectat᷑ inuentii
qut redditis rebo qs diligit:q; ſi eas ſem
p habuiſſet: Cõteſtant᷑ em ⁊ cetera:⁊ ple
na ſũt oĩa teſtimonijs clamantibo.ita eſt.

Triüũphat victor impatoꝛ:⁊ nõ viciſſet

niſi pugnauiſſet.Et q;to mai periculũ
fuit ĩ pᷣlio:tãto maiꝰ eſt gaudiũ in trium
pho. Yactat tẽpeſtas nauigãtes:minat᷑
qʒ naufragiũ:oẽs futura moꝛte palleſcũt
Zranquillat᷑ celũ ⁊ mare:⁊ exultant ni/
mis: qm timuerũt nimis. X“gerẽ carꝛet

ihten

Vnae Mi

cuiutegrorn
pitimiu
legincüicen
tigbolune.
munerteadt

untate trrn

ro Mio⸗
bſbenimut
Cnicitſtel
liulalc
gedaevt
ſobitiratin
nttrimne
latſiſpinn
nwnaerec
Cſatienck.
Neſtuennc
ulcitpenet
o muolin
uachoc:
fwemels⸗
CAWerage
Pars Rore
Nidde
1tantüde
Wimaten
lop aban
upꝛlno⸗
boſort.
lalllpylacr.
Mla: Ein
Lißpfindus
Corrir ru

(Lctatteuoe
dlccceiän
nexpfunci

Tihnomaeie
tur eapiete
apuytatey
ſmnipnoni
larenigni

nunogaude
lͦgeſen

Ilmo d
ſitgant
Hſtlennt
lſti,
Lalghig

VII

diſſöteiente
Mkofen doen
mn. nan ii
hncrif iolle
momin omn
Trmünmnci
ururehisſuotn⸗
eigädantrede
reweis Linſe
raudirirei Peoſel
öcln ſcnen
vereinmoie
Debonegnid ag
den derede⸗
enCdder

„
4e

õ * n
inodurer
mhnnofuorle
* — .
gimitumi Ad⸗
Gaiüſcinitmi dan
andeninanfli
in „ 3
oirupenaan⸗
arippeihos in
4 4
une ſm. ,
i no Mud
3 M N MUl.
zoligtehhitih n

vena eiꝰ malũ renũciat:om̃es qͥ eũ ſaluũ
cupiũt:egrotant ſimul aĩio. Fit ei recte:⁊

nõdũ ambulat pꝛiſtinis viribo:⁊ fit iã ta
le gaudiũ qle nõ fuit cũ antea ſaluꝰ ⁊ foꝛ/
tis ãbularet.Eaſq; ipᷣas voluptates hu

mane vite.etiã nõ inopinatis ⁊ pᷣter vo⸗

luntatẽ irruẽtibo:ſʒ inſtitutis ⁊ volunta
rijs moleſtijs holes acqrunt. Edendi⁊
bibendgi voluptas nulla eſt:niſi pꝛecedat
eſuriedi ⁊ ſitiedi moleſtia Et ebꝛioſi que

dã ſalſiuſcula comedũt q̊ͥ fiat moleſtꝰ ar/

doꝛ:quẽ dũ extinguit potatio fit delecta
tio Et iſtitutũ ẽ vt iã pacte ſpõſe nõ tra⸗
dant᷑ ſtatim:ne vilẽ habeat maritꝰ datã.
quã nõ ſuſpirauerit ſpõſus dilatã. Hoc

in turpi ⁊ execrada leticia.hoc in ea q̃ cõ
ceſſa ⁊ licita eſt.hoc ĩ ipᷣa ſinceriſſima ho
neſtate amicicie. hoc ĩ eo qͥ moꝛtuꝰerat ?·
reuixit:perierat ⁊ inuent eſt. Ubiq; ma

ius gaudiũ moleſtia maioꝛe pꝛeceditur.
Quid eſt hoc dñe deꝰ meꝰ:cũ tu eternuʒ
tibi tu ipſe ſis gaudiũ:⁊ quedã de te cir/
ca te ſemꝑ gaudeãt:Quid eſt qð hec reꝝ

pars alternat defectu ⁊ ꝓfectu:offenſio⸗)
nibo ⁊ ↄciliationibo: An is eſt modꝰ ea?ꝰ

⁊ tantũ dediſti eis cũ a ſũmis celoꝝ vſq;

ad ima terraꝝ:ab initio vſq; in finẽ ſecu/
lox.ab angelo vſq; ad vermiculũ:a mo/

tu pꝛimo vſq; ad extremũ.om̃ia genera
bonoꝝ ⁊ om̃ia iuſta oꝑa tua ſuis queq;

ſedibo locares ſuis queq; tempoꝛibus
ageres: Ei mihi qᷓ; excelſus es in excelſ

⁊ qᷓ; pfundus es in ꝓfundis:⁊ nuſq; rece

dis ⁊ vix redimꝰ ad te.Age dñe ⁊ fac et
cxcita ⁊ reuoca noſ.accẽde ⁊ rape:flagra
dDulceſce:iã amemꝰ curramꝰ. Nõne m
ti ex ꝓfundioꝛe tartaro cecitatis q; victo
rinus redeũt ad te:⁊ accedũt ⁊ illuminã/

tur recipiẽtes lumẽ.Oð ſi qͥ recipiũt:ac/

cipiunt a te poteſtatẽ vt filij tui fiãt: SDz
ſi minꝰ noti ſint populis:minꝰ de ilł guaun
dent etiã qui nouerũt eos Quãdo em cũ
multis gaudet᷑:⁊ in ſingulis vberius eſt

gaudiũ:qꝛ feruere faciunt ſe:⁊ inflãmant᷑
ex alterutro. Deinde ꝙ multis noti młti
ſunt auctoꝛitate ad ſalutẽ ⁊ multis pꝛee
unt ſecuturis:ideoq; multuʒ de illis ⁊ q

eos ſceſſerunt letant᷑qꝛ nõ de ſolis letã/
tur. Abſit em̃ vt in tabernaculo tuo pꝛe

paupib accipiant᷑ ꝑſone diuitũ:autp ig

nobilibo nobiles:qũ potiꝰ ĩfirma mundi

elegiſti vt ↄfunderes foꝛtia:⁊ ignobilia
huiꝰ mũdi elegiſti ⁊ ↄtemptibilia.⁊ ea qᷓ
nõ ſunt tanq; qᷓ ſunt:vt ea qͥ ſũt euacua/
res.Et tñ idẽ ipᷣe minim apoſtoloꝝ tuo
rũ:ꝑ cuiꝰ linguã tu iſta vba ſonuiſti:cuʒ

paulꝰ ꝓcõſul ꝑ eiꝰ militiã debellata ſup/

bia ſub leui iugo chꝛiſti tui miſſus eſſet:

regis magni ꝓuincialis effectꝰ: ip̃e quo/
q; ex pꝛioꝛe ſaulo paulꝰ vocari amauit.
ob tã magne inſigne victoꝛie.Pł eĩ ho

ſtis vincit᷑ in eo quẽ plus tenet:⁊ dequo

plures tenet. Plus aũt ſuꝑbos tenet no
mine nobilitatis:⁊ de his plures nomie
auctoꝛitatis. Quãto igit᷑ gratiꝰ cogita/
bafr victoꝛini pectꝰ:qd tanq; inexpugnaæ

bile receptaculũ dyabolꝰ obtinuerat vi

ctoꝛini lingua qͥ telo graãdi ⁊ acuto mul/

tos ꝑemerat:abundãtiꝰ exultare oꝑtuit

filios tuos:qꝛ rex noſter alligauit foꝛteʒ

⁊ videbãt vaſa eiꝰ erepta mũdari:⁊ apta
ri in honoꝛẽ tuũ:⁊ fieri vtilia dño ad om

ne opꝰ bonũ. Sʒ vbi mihi homo tuus
ſimplicianꝰ de victoꝛino iſta narrauit: ex
arſi ad imitandũ.Ad h̊ em ⁊ ille narraue
rat. Poſtea q; vero ⁊ illud addidit ꝙ im
peratoris iuliani tꝑib lege data phibiti
ſuunt chꝛiſtiani docere litteraturã ⁊ oꝛto

riã:quã legẽ ille amplexꝰ loquacẽ ſcholã

deſerere malnit:qᷓ; verbũ tuũ q̊ linguas

infantiũ ſacis diſertaſ:nõ mihi foꝛtioꝛ ;
felicioꝛ viſꝰ ẽ:qꝛ iuenit occaſionẽ vacãdi

tibi. Cui rei ego ſuſpirabã ligatꝰ ñ ferro

alieno:ſʒ mea ferrea volũtate.lelle meũ
tenebat inimicꝰ:⁊ inde mihi catenã fece/
rat ⁊ ↄſtrixerat me.QOuippe ex volũtate

puerſa facta ẽ libido Et dũ fuit᷑ libidini
facta ẽ ↄſuetudo. Et dũ ↄſuetudini ñ re
ſiſtit: facta ẽ nccitas. Quibo q̃ſi anſulis qͥ
buſdã ſibimet ĩnexis vñ catenã appella

ui.tenebat me obſtrictũ dura fnite. Mo

lũtas ãt noua qꝗᷓ mihi eſſe cepat vt te ſtis
cColerẽ:fruiq; te vellẽ deꝰ ſola certa iocun

ditas:nõdũ erat idonea ad ſupandã pꝛi/

oꝛẽ vetuſtate roboꝛatã. Ita due volũta

tes mee: vna vetꝰ:alia noua.illa carnal il
la ſpirital ↄfligebãt int᷑ ſe:atq; diſcoꝛdã

do diſſipabãt aiaʒ meã. Sic ĩtelligebã ĩ

meipᷣo exꝑimento id qð legerã:qũo caro
pcupiſcerʒ aduerſꝰ ſpũm:⁊ ſpũs aduerſꝰ

(Confeſſionũ.

camẽ. Ego quidẽ in vtroc:ſʒ mag ego

in eo qð in me appꝛobabã:q in eo qð in

me impꝛobabã. Ibi em̃ magis iã ñ ego:
qꝛ ex magna parte id patiebar inuitꝰ q;
faciebã volẽs. Sʒ tñ ↄſuetudo aduerſꝰ
me pugnatioꝛ ex me facta erat.quoniaʒ

volẽs quo nollẽ ꝑuenerã.Et qᷣs iure cõ/

tradiceret:cũ peccantẽ iuſta pena ſeque/
ret᷑: Et nõ erat iã vlla excuſatio q̃ videri
mihi ſolebã ppterea nõdũ me cõtempto
ſeculo ſeruire tibi:qꝛ incerta mihi eſſet ꝑ
ceptio veritatis. Jã em̃ ⁊ ipᷣa certa erat.
g⸗ autẽ adhuc terra obligatꝰmilitare
tibi recuſabã:⁊ impedimẽtis omniby ſic
timebã expediri quẽadmoduʒ impediri

timẽdũ eſt. Ita ſarcina ſeculi velut ſom/
no aſſolet dulciter pᷣmebar:⁊ cogitatões
qnibo meditabar ĩ te:ſimiles erãt conati

vus erpergiſe ci volentiũ: tũ ſuꝑati ſo/
poꝛis altitudine remergunt᷑.Et ſicut ne
mo eſt qͥ doꝛmire ſemꝑ velit:omniũq; ſa

no iudicio vigilare pᷣſtat:differt tñ pleꝝ
q; homo ſomnũ excutere cu grauis toꝛ/

poꝛ in mẽbꝛis eſt eũq; iã diſplicentẽ car/

pit libentiꝰ qᷓ;uis ſurgẽdi tempꝰaduene

rit:ita certũ habebã eſſe meliꝰ tue chari
tati me dedere q; mee cupiditati cedere.
Sʒ illud placebat ⁊ vincebat:̊ libebat
⁊ vinciebat. Nõ em̃ erat qð tibi rũdereʒ

dicenti mihi:ſurge qͥ doꝛmis:⁊ exurgea

moꝛtuis: ⁊ illuminabit te chꝛiſtꝰ.⁊ vndi

qʒ oſtendẽti vera te dicere:nõ erat omni

no qd reſpõderẽ veritate ↄuictꝰ:niſi tan

tũ verba lenta ⁊ ſomnolẽta. Modo ecce

modo:ſine paululũ. Dʒ modo ⁊ modo:
nõ habebat modũ:⁊ ſine paululũ:in lon
gum ibat. Yruſtra ↄdelectabar legi tue
ſm interioꝛẽ hominẽ:cũ lex alia in mem

bꝛis meis repugnaret legi mẽtis mee:et
captiuũ me duceret ĩ lege peccati que in
mẽbꝛis meis erat.Lex em̃ peccati ẽ vio

lentia ↄſuetudinis q̃ trahit᷑ ⁊ tenet᷑ etiaz

inuitꝰ animꝰ.eo merito quo in eã volenſ
illabit᷑. Diſerũ ergo me ùs liberaret de

coꝛꝑe moꝛtis huiuſ:niſi gr̃a tua ꝑ ieſum

chꝛiſtũ dñm noſtꝝ? Et de vinculo qͥdeʒ

deſideꝛij cõcubit?quo artiſſime tenebar
⁊ ſeculariũ negocioꝝ fuitute quęadmo/

dũ me exemeris narrabo: ⁊ cõſiteboꝛ no/
mini tuo dñe adiutoꝛ meꝰ⁊ redẽptoꝛ me

5èͤ

Niber vm.

us. Agebã ſolita creſcẽte anxietudine:ꝛ

quotidie ſuſpirabã tibi.requentabaʒ
eccleſiã tuã:q; tũ vacabat ab eiſ negociji

ſub quoꝝ pondere gemebã. Mecũ erat
alipiꝰ ocioſus ab oꝑe iuriſperitoꝝ poſt
aſſeſſionẽ terciã:expectãs quibo iteꝝ cõ/
ſilia venderet ſicut ego vendebã dicẽdi
ſacultatẽ ſi qua docẽdo pᷣſtari pᷣt. Nebꝛi
dius autem amicicie noſtre ceſſerat:vt

omniũ noſtꝝ familiariſſimo verecundo

mediola nẽſi ⁊ ciui ⁊ grãmatico ſubdoce

ret.vehemẽter deſiderãti ⁊ familiaritatꝭ

iure flagitãti de numero noſtro fidelead
iutoꝛiũ quo indigebat nimis. Hõ itaqʒ
nebꝛidiũ cupiditas cõmodoꝝ eo traxit:

maioꝛa em̃ poſſet ſi vellet de litteris age
re:ſʒ officio beniuolẽtie petitionẽ noſtrẽ
vↄtemnere noluit amicꝰ dulciſſimus ⁊ mi
tiſſimꝰ. Agebat autẽ illud pꝛudẽtiſſime

caues innoteſcere ꝑſonis ſᷣm hoc ſeculũ
maioꝛibo:deuitãs in eis omnẽ indetudi/
nẽ animi:quẽ volebat habere libeꝝ:⁊ qᷓ;

multis poſſet hoꝛis feriatũ ad querẽdũ

monac Eter clare .
apud ſemos tuos:nos autẽ vſq; in illazʒsy

aliqd vel legendũ vel audiẽdũ de ſapien
tia. Quoda igit᷑ die:nõ recolo cauſã qua

erat abſens nebꝛidiꝰ:cũ ecce ad nos do2/

mũ venit ad me⁊ alipiũ ponticianꝰ qͥdã
ciuis noſter inq; tũ afer.pᷣclare in palatio

militãs:neſcio qͥd a nobis volebat:⁊ ↄpſe

dimꝰ vt colloqueremur. Et foꝛteſupᷣ mẽ
ſam luſoꝛiã q̃ ante nos erat attẽdit codi/
cẽ:tulit:aperuit:inuenit apłin paulũ in/
opinate ſane:putauerat em aliquid ð li
bꝛis quoꝝ ꝓfeſſio me ↄterebat.Cũ vero

arridẽs meq; intuẽs gratulatoꝛie:mira/
tus eſt ꝙ eas ⁊ ſolas p oculis meis lr̃as
repẽte cõperiſſet. Chꝛiſtianꝰ quippe ⁊ fi
delis erat:⁊ ſepe tibi deo noſtro ꝓſterne/
bakt in eccleſia crebꝛis ⁊ diuturnis oꝛõni

bus. Cui ego cũ indicaſſem illis me ſcri
pturis curã maximã impẽdere:oꝛt eſt
ſermo ipᷣo narrãte de anthonio egyptio
Po. ul⸗ nomẽ excellẽter clarebat

tus eſt ĩ eo ſermone inſinuãs tantũ virũ
ignoꝛantibo:⁊ admirãs tandẽ noſtrã ig/

noꝛantiã. Stupebamꝰ aũt audiẽtes tã

recenti memoꝛia:⁊ ꝓpe noſtris tempoꝛi/

b teſtatiſſima mirabilia tua ĩ fide recta

1atholi
ſosqet n
ſobis eral⸗
40 monaſt
Clentiemer
füfwonihl
ünuton
hlo mron
btouemum⸗
Mkachuct
ccdlt vt die
Enberalen
Cllnpatoꝛy
Uloteneret⸗
lisotigu⸗
ihradent
ositceeon
oo wmatbi
ſbihabirat
gareegnalii
ccicein⸗
legee
tchedde
ede
bi⸗ E
bus Ti
ſobꝛiop
ammich.
boꝛilyno
geni⸗
necſepo
romncine
figlepleni
ſtuc eire

Moneviten

Gbartmnn
ernebot ni
ſ ig dĩ
linfenni
Einllorgii⸗

ltbnpi e⸗

VIl.

rieni⸗
itdi Fignan
cabe Pelnegr
l
e iunſpenin
Arisquibit,
go enahi dii
o öſtaniöt g
ehoſtre ceſnen
nſino venanh
Finunco ſnbcoe
rimahumtlinning
umenrdſigelend
cönoc n
imlerdelinenstg⸗
Nitiepenitioneno

Ellud oncenſin
onis n bor mi
csomnne ndenud
Nbabereldere
ſorati addrt
A mndeſt
odNi
Viwus ul N.
m Elnly.

ww idt

”
Gurchdlgniddl
eracht n
2Crclaronon
baglisniht
Titin uign
Hiopn ſ,r inn
wtniml
ian ilone
nie kunc
thonoegiß
1 zrCbat
woall ſrulii

denpfi

ſis o,
Nofi ge⸗
Numifie

⁊ catholica eccleſia.Om̃es mirabant᷑:et
nos qꝛ tã magna erant:⁊ ille qꝛ inaudita
nobis erãt.Inde ſermo eiꝰ deuolutꝰ eſt
ad monaſterioꝝ greges:⁊ moꝛes ſuaue

olentie tue ⁊ ybera deſerta heremi:quo/
rũ nos nihil ſciebamꝰ. Et erat monaſte/

riũ mediolani plenũ bonilſ fratribo extra
vꝛbis menia ſub ambꝛoſio nutritoꝛe:et
nõ noueramꝰ.Pertẽdebat ille ⁊ loque/

bat᷑ adhuc ⁊ nos intenti tacebamꝰ. Vñ

incidit vt diceret neſcio qñ ſe ⁊ tres alioſ
cõtubernaleſ ſuos nimiꝝ apud treueroſ
cũ imꝑatoꝛ ꝓ meridiano circentiũ ſpecta
culo teneret᷑:exiſſe deambulatũ in oꝛtos
muris ↄtiguos:atq; illic vt foꝛte cõbina
ti ſpaciabant᷑:vnũ ſecũ ſeoꝛſũ ⁊ alios du
os itidẽ ſeoꝛſũ pariterq; digreſſos. Dʒ
illos vagabũdos irruiſſe in quandã caſã
vbi habitabãt qͥdã ſerui tui ſpiritu pau
pereſ:qualiũ eſt regnũ celoꝝ ⁊ inueniſſe
ibi codicẽ in q̊ ſcripta erat vita anthonij
Ouã legere cepit vnꝰ eoꝝ:⁊ mirari ⁊ ac/
cendi:⁊ inter legendũ meditari arripere
talẽ vitã:⁊ relicta militia ſeculi ſeruire ti
bi. Erãt aũt ex eis q̊s dicũt agẽtes in re
bus. Tuc ſubito replet/ amoꝛe ſancto ⁊
ſobꝛio pudoꝛe:iratꝰ ſibi cõiecit oculos ĩ

amicũ:⁊ ait illi.Dic q̃ſo te.om̃ibo iſtis la

boꝛib noſtris q̃ ambimꝰ ꝑpuenire? Ouid
querimꝰ: Cuiꝰ rei cauſa militamꝰ: Ma
ioꝛne eſſe poterit ſpes noſtra ĩ palatio:qᷓ

vt amici imꝑatoꝛis ſimꝰ: Et ibi qͥd non

fragile:plenũq; periculis? Et ꝑ q̃t picu/
la ꝑuenit᷑ ag grandiꝰ periculũ: Et qᷓ;diu
iſtud erit: Amicꝰ aũt dei ſi voluero ecce
nũc fio.Dixit h:⁊ turbidꝰ parturitione
noue vite reddidit oculos paginis:⁊ le/
gebat ⁊ mutabat᷑ intꝰ vbi tu videbas.et
exuebat᷑ mũdo mens eiꝰ vt mox apparu
it.Nãq; dũ legit ⁊ voluit fluctus coꝛdis
ſui:infremuit aliqũ ⁊ diſcreuit:decreuit
qʒ melioꝛa:iãq; tuuſ:ait amico ſuo.Ego
iã abꝛupi me ab illa ſpe noſtra:⁊ deo ſer/
uire ſtatui:⁊ G̊ ex hoꝛa hac. In hoc loco
aggredioꝛ:te ſi piget imitari:noli aduer
ſari. Reſpõdit ille.adherere ſe ſocio täte
mercediſ tanteq; militie.Et ambo iã tui

edificabãt turrim ſumptu idoneo relin/

quẽdiomia ⁊ ſequẽdi te. Tũ ponticianꝰ
⁊ qͥ cũ eo ꝑ alias oꝛti partes deambula/

CXXIII.

bant querẽtes eos:deuenerũt in eundeʒ
locũ:⁊ inueniẽtes admonuerũt vt redi/
rent qð iã declinaſſet dies.At illi narra/
to placito ⁊ ꝓpoſito ſuo:quoq; modo in
eis talis volũtas oꝛta eſſet atq; firmata.
petiuerũt ne ſibi moleſti eſſent:ſi adiũgi
recuſaret. Iſti aũt nihilo mutati a pꝛiſti
nis:fleuerũt ſe tamẽ vt dicebat:atq; illis

pieↄgratulati ſunt:⁊ cõmendauerunt ſe

oꝛationib eoꝝ:⁊ trahẽtes coꝛ ĩ terrã abi
erunt ĩ palatiũ. Illi aũt affigẽtes coꝛ ĩ ce
lo mãſerũt ĩ caſa. Et ambo habebãt ſpõ
ſas. Que poſtea q; hoc audierũt:dicaue
runt etiã ipᷣe virginitatẽ tibi. Narrabat
hec ponticianꝰ.Tu aũt dñe inter verba
eiꝰ retoꝛqbas me ad meipᷣm auferẽs me
a doꝛſo meo:vbi me poſuerã dũ nollem
me attẽdere:⁊ cõſtituebas me ante faclẽ
meã:vt viderẽ qᷓ; turpis eſſem:qᷓ; diſtoꝛ
tus ⁊ ſoꝛdidꝰmaculoſus ⁊ vlceroſuſ.Et
videbã ⁊ hoꝛrebã:⁊ quo a me fugerẽ nõ
erat. Et ſi conabaꝛ a me auertere aſpe/

ctum:narrabat ille qð narrabat:⁊ tu me

rurſus opponebas mihi: ⁊ impingebas
mejiĩ oculos meos vt inuenirẽ iniqtateʒ

maeã ⁊ odiſſem. Nonerã eã:ſed diſſimula

bã ⁊ cohibebã ⁊ obliuiſcebar.Tũc vero
quãto ardentiꝰ amabã illos de quibo au
diebã ſalubꝛes affectꝰ ꝙ ſe totos tibi ſa/
nandos dederãt: tanto execrabiliꝰ me cõ
paratũ eis oderaʒ. Quoniã młti mei ãni
mecũ eſtluxerãt: foꝛte duodecim anni: ex
qͥ ab vndeuigeſimo anno eta tis mee:le/
cto ciceronis hoꝛtẽſio:excitatus erã ſtu
dio ſapiẽtie:⁊ differebã cõtempta felici/

tate terrena ad eã inueſtigandaʒ vacꝗ re:

cuiꝰ nõ inuentio: ſʒ vel ſola inqſitio iã p/
ponenda erat etiã inuẽtis theſauris re/
gniſq; gentiũ:⁊ ad nutũ circũfluentibuſ
coꝛpoꝛis voluptatibo.At ego adoleſcẽs

miſer valde:miſer ĩ exoꝛdio ipſiꝰ adole/

ſcentie etiã petierã a te caſtitatẽ ⁊ di xerã

da mihi caſtitatẽ : ↄtinentiã:ſʒ noli mo/

do. Cimebã em ne me cito exaudires:er
cito ſanares a moꝛbo ↄcupiſcẽtie:quem
malebã expleri qᷓ; extingui.Et ierã pꝑ vi
a8 pꝛauas ſuꝑſtitione ſacrilega:nõ qͥ deʒ
certꝰ in ea:ſʒ quaſi pᷣponens eã ceteris q
no pie querebã:ſʒ inimice oppugna baz.
putauerã me pꝓpterea diffene de die

„

(Confeſſonũ Aiber vIn.

ni diẽ: otempta ſpe ſeculi te ſolũ ſeqᷣ: qꝛ ñ

mihi apparebat certũ aliqͥd qͥ dirigerem
curſum meũ.Et venerat dies q̊ nudarer
mihi:⁊ increparet me ↄſciẽtia mea. Ubi
es lingua:? NHempe tu dicebas ꝓpter in/
certũ veꝝ nolle te abijcere ſarcina vanita
tis. Ecce iã certũ eſt:⁊ illa te adhuc pᷣmit
humeriſq; liberioꝛibo penas recipiunt:q
neq; ita inqrendo attriti ſũt:nec decẽnio

„ „

⁊ ampliꝰ iſta meditati. Ita rodebar intꝰ

2 ↄfundebar pudoꝛe hoꝛribili vehemen
ter cũ ponticianꝰ talia loq̃ret᷑. Termina/
to aũt ſermone ⁊ cauia q̃ venerat:abijt il
le. Et ego ad me. Que nõ ĩ me dixi:qᷣbꝰ

ſentẽtiaꝝ verberibo nõ flagellaui animã

meã:vt ſeqret᷑ me conantẽ poſt te ire:⁊ re
tinebat᷑. Recuſabat:a ñ ſe excuſabat.Cõ
ſumpta erãt ⁊ ↄuicta argumẽta oĩa.Re/
manſerat muta trepidatio ⁊ q̃ſi moꝛtẽ re
foꝛmidabat reſtringi a fluxu cõſuetudi/
nis quo tabeſcebat in moꝛtẽ.Tũ in illa
grandi rixa ĩterioꝛis domꝰ mee:quã foꝛ
titer excitauerã cũ aĩa mea ĩ cubiculo no

ſtro coꝛde meo:tã vultu q; mẽte turbatꝰ

luado alipiũ:⁊ exclamo. Ouid patimur
Ouid eſt h: Ouid audiſti: Surgunt in

docti ⁊ celum rapiũt:⁊ nos cũ doctrinis

nr̃is ſine corde ecce vbi volutamur ĩ car

ne ⁊ ſanguĩe: An qꝛ pceſſerüt pudet ſeq:
⁊nõ pudet nec ſaltẽ ſe eqͥ. Dixi neſcio qᷓ ta
lia:⁊ abꝛipuit me ab illo eſtus meꝰ cũ ta/

ceret attonitꝰ me intuẽs. Neq; em̃ ſolita

ſonabã. Plus loqᷣbant᷑ animũ meũ fronſ
gene: oculi: coloꝛ:moduſ vocis:q; verba
ꝓmebã.Oꝛtulꝰ quidã erat hoſpitij no
ſtri:quo nos vtebamur ſicut tota domo
Hã boſpes ibi nõ habitabat dũs domꝰ
AIAlluc me abſtulerat tumultus pectoꝛis:
vbi nemo impediret ardentẽ litẽ quã me

cũ aggreſſus eram: donec exiret qᷓ tu ſcie
bas. Ego aũñt nõ ſciebã. Sʒ tantũ inſa⸗

niebã ſalubꝛiter:⁊ moꝛiebar vitaliter ig/

narꝰ qͥd mali eſſeʒ: ⁊ ignarꝰ qͥd boni poſt

paululũ futurꝰ eſſem. Abſceſſi in oꝛtũ:
⁊ alipiꝰ pedẽ poſt pedẽ. Neq; em̃ ſecretũ
meũ nõ erat:vbi ille qderat. Aut qñ me

——

ſic affectũ deſereret: Sedim?quantũ po

tuimꝰ remoti ab edibi.Ego fremebã ſpi
ritu indignãs indignatõe turbulentiſſi⸗
ma:qð nõ irẽ in placitũ⁊ pactũ tecũ de

meꝰ:in qð eundũ eſſe om̃ia oſſa mea cla⸗/

mabant: in celũ tollebãt laudibo: non
illuc ibat᷑ nauibo aut quadrigis:aut pe/

—

dib:quantũ ſaltẽ de domo ĩ eũ locũ ierã

vbi ſedebamꝰ. Hã nõ ſolũ ire: ven etiam
pu enire illuc:nihil erat aliud q; velle ire

ſz velle foꝛtiter ⁊ integre nõ ſemiſauciam
hac atq; hac verſare ⁊ iactare voluntatẽ
partẽ aſſurgentẽ cũ alia parte cadẽte lu/
ctantẽ. Deniq; tam młta faciebã coꝛꝑeĩ

ipſis cunctatõnibo eſtib:ꝗqᷓ aliqñ volunt

poĩes ⁊ nõ valẽt:ſi aut ipᷣa mẽbꝛa nõ ha

beant: aut ea vel colligata vinculis vl re

ſoluta languoꝛe vł quoquomodo impe/
dita ſi int. Bi vulſi capillũ:ſi ꝑcuſſi fron/
tem: ſi cõſertis digitis amplexatꝰ ſũ ge/
nu:qꝛ volui feci. Potui autẽ velle ⁊ nõ fa
cere ſi mobilitas mẽbꝛoꝝ nõ obſeq̃retur
Cã multa ergo feci:vbi nõ boc erat vel /

le qð poſſe. ⁊ nõ faciebã qð ⁊ incõparabi
li affectu amplius mihi placebat: ⁊ mox

vt vellẽ poſſem:qꝛ mox vt vellẽ vtiq; vel
lem. Ibi em̃ facultas ea qᷓ volũtas:⁊ ip/
ſum velle iã facere erat:⁊ tamẽ nõ fiebat
faciliuſq; obtẽperabat coꝛpꝰ tenuiſſime
volütati aĩe vt ad nutũ mẽbꝛa mouerent᷑
q; ipᷣa ſibi anima ad voluntatẽ ſuam ma
gnã in ſola volũtate perficiendã. Unde

boc monſtꝝ? ⁊ quare iſtud: Luceat miſe

ricoꝛdia tua:⁊ interrogẽ ſi foꝛte mihi re

ſpongere poſſint latebꝛe penaꝝ hominũ

7 tenebꝛoſiſſime ↄtritiones filioꝝ adam.

VIñ hoc monſtrũ: quare iſtud: Impꝑat
animꝰ coꝛpi ⁊ paret᷑ ſtatim:imꝑat animꝰ
ſibi ⁊ reſiſtit. Impat animus vt moueat

manꝰ ⁊ tãta eſt facilitas vt vix a ſeruitio
diſcernat᷑ imperiũ. Et animꝰ? animus eſt

man' autẽ coꝛpꝰ eſt. Ymperat animꝰ vt

velit animꝰ:nec alter eſt. nec facit tamen.
Vñ hoc monſtꝝ:⁊ quare iſtud: Impat
inquã vt velit.qui nõ imparet niſi vellet
⁊ nõ fit qdðᷣ imꝑat.
rat inquantũ vult: ⁊ intãtũ nõ fit qð im/
perat: inquantũ nõ vult. Quoniã volun
tas impat vt ſit volũtas:nmec alia ſʒ ipſa.
Hõ vtiq; plena impat:ideo nõ eſt qdð im
perat. Nã ſi plena eſſet: nec imparet yt eſ
ſet:qꝛ iã eſſʒ. Nõ igit monſty partim vel

le partim nolle: ſed egritudo animi eſt: q/

Sed nõ ex toto vult·
nõ ergo ex toto imꝑat. Nã intantu impe

Nötonsin
ſuetucinepon
volütateoge)
eſtalenodoe
tuade lan
ſecuaorogu
libonntpanmn
pouupmnenan
inzwinnali
ſermulenriüt
oninerint⸗r
ntatptstun
ſichnre lux in
(rno indo
Coninenatur.
ſglondenſo⸗
gusgtenche
Nleroplunin
Ven vmnmnen
ildicnsten
Whrigamine
ſcendäd
doddne
eri aid
Gi. Pery
Aeomee
o.Eti
fiebzone⸗
glieherec
operybort
chti de ſi
eriſltvag⸗
egnot vol
ſolunesen
Odonentian
clunant ſi.
hocuci
mne ltrcig
olnnrieE
lchengiloo
ct 16 1
1 ſu⸗
6 klechalte

ofioſatmer
cirindinte
õl
domdiailcüie
ſolüiteratin
alindörle
Wenöſanignan
Ninanrmune
Aupmatirh⸗
1ulnbaniceni
chiätieiw

t önidunnn

nminblr
Voamnoinpe
olli:ſoenifron⸗
mper ſoge
niaune lenno
dap öchſchun
binöhorenert,
digörininni
bibutert
genttclivded
ae Wns
Kanw ii
lend⸗
Arnniin
mit un
rpenu oniil
ð
cunrimke Nn
tmmingnm,
VNinne nd
naerN
ns
ni n
on

Sctu
nin

nõ totus aſſurgit veꝛitate ſubleuatꝰcõ/
ſuetudine pᷣgrauatus.Et ideo ſunt due
volũtates:qꝛ vna eaꝝ tota nõ eſt:⁊ h ad/
eſt alteri qð deeſt alteri. Pereant a facie
tua deꝰ ſicuti pereunt vaniloqͥ:⁊ mentiſ
ſeductoꝛes:qui cũ duas volũtates in de
liberando animaduerterint:duas natu/
ras duaꝝ mentiũ eſſe aſſeuerãt:vnã bo/
nam:alterã malã. Ipſi vere mali ſunt cũ
iſta mala ſentiũt:⁊ ideʒ ipſi boni erunt ſi
vera ſenſerint:veriſq; cõſenſerint:vt di/
cat eis apłs tuus Yuiſtis aliqñ tenebꝛe
nũc autẽ lux in dño. Illi em dum volũt

elſſe lux nõ in domino ſed ĩ ſeipᷣis:putan/

do anime naturaʒ hoc eſſe qð deꝰ eſt:ita
facti ſunt denſioꝛes tenebꝛe:quoniã lon
gius a te receſſerũt hoꝛrẽda arrogantia:
a te vero lumine illuminãte omnẽ homi
nem venientẽ in hunc mundũ.Attẽdite
qͥd dicatis ⁊ erubeſcite:⁊ accedite ad eũ
⁊ illuminamini:⁊ vultus veſtri nõ erube
ſcent.Ego cũ deliberabã vt iã ſeruirem

dño deo meo: ſicut diu diſpoſueraʒ:ego

erã qui volebã:ego qui nolebã.ego ego
erã. NHec plene volebã:nec plene nolebã.

Igeo mecũ ↄtendebã:⁊ diſſipabaꝛ a me

ipſo.Et ipᷣa diſſipatio me inuito quideʒ

fiebat:nec tamẽ oſtẽdebat naturã mentiſ

aliene:ſed penam mee.Et ideo nõ iã ego
operabar uülã:ſʒ qdð habitabat ĩ me pec/
catũ de ſupplicio liberioꝛis peccati:qꝛ
erã filiꝰ adã. Nã ſi tot ſunt cõtrarie natu

re quot volũtates ſibi reſiſtũt:nõ iã due
ſʒ plures erũt.Si deliberet quiſq; vtrũ
ad ↄuenticulũ eoꝝ pergat an ad theat:

clamant iſti. Ecce due nature:vna bona

hac adducit:altera mala illac rducit. NHãA
vnde iſta cũctatio ſibimet aduerſantiuzʒ

voluntatũ: Ego aũt dico ambas malaſ:
⁊ que ad illos ducit:⁊ que ad theatrũ re
ducit. Sʒ nõ credũt niſi bonã eſſe q̃ itur

„

ad eos. Ouid ſi ergo quiſqᷓ; noſtꝝ deli/
beret:⁊ ſecũ altercantib duabo volũtati
bᷣ fluctuet: vtꝝ ad theatꝝ pergat:an ad
eccleſiã noſtrã: Nõne ⁊ iſti quid rñdeãt

fluctuabũt: Aut em̃ fatebunt᷑ qd volunt

bona volũtate pergi in eccleſiã noſtraʒ:

ſicut in eã pergunt qui ſacramẽtis eiꝰ im
buti ſunt atq; detinent: aut duas malas
naturas:⁊ duas malas mẽtes ĩ vno ho/⸗

CxXXIIII.

mine cõfligere putabũt:⁊ nõ erit veꝝ q
ſolẽt dicere vnã bonã:⁊ alterã malã:aut
coõuertent᷑ ad veꝝ ⁊ nõ negabũt cũ quiſ/
q; deliberat animã vnã diuerſis volũta
tibo eſtuare. Jã ergo nõ dicãt cũ duaſ vo

luntates in hoĩe vno aduerſari ſibi ſenti

unt:duas cõtrarias mẽtes de duab con

trarijs ſubſtantijs ⁊ de duob cõtrarijs

pꝛincipijs cõtendere vnã bonã:alteram

malã. Hã tu de verax impꝛobas eos ⁊
redarguis atq; cõuincis eos.ſicut ĩ vtra
qʒ mala volũtate:cũ quiſq; ðᷣliberat vtꝝ

hominẽ veneno interimat an ferro:vtrũ

fundũ alienũ illũ an illũ inuadat:quãdo
vtrüq; nõ poteſt:vtꝝ emat voluptatẽ lu
xuria:an pecuniã ſeruet auaricia:vtꝝ ad

circũ pergat an ad theatꝝ:ſivno die vt-
qᷓ; exhibeat᷑:addo etiã terciũ:an ad furtũ

de domo aliena ſi ſubeſt occaſio:addo et
quartũ:an ad cõmittendũ adulteriũ ſi et

inde ſimul facultas aperit᷑ſi om̃ia cõcur

rant in vnũ articulũ tempoꝛis pariterq;

△

cupiãt᷑ om̃ia que ſimul agi nequeũt.Di

ſcerpũt em̃ animũ ſibimet aduerſanti

q̃ttuoꝛ volũtatibo:vel etiã pluribo ĩ tan/

ta copia reꝝ q̃ appetunt᷑.nec tamẽ tantã

multitudinẽ diuerſaꝝ ſubſtantiaꝝ ſolẽt
dicere. Ita ⁊ in bonis volũtatib. Nam

quero ab eis vtꝝ bonũ ſit delectari lecti
one apli:⁊ vtrũ bonum ſit delectari pſal

mo ſobꝛio:⁊ vtꝝ bonũ ſit euãgeliũ diſſe

rere. Reſpõdebunt ad ſingula. Bonum
Quid ſi ergo pariter delectẽt om̃ia ſimł
qᷓ; vno tempoꝛe:? Nõne diuerſe volunta
tes diſtendũt coꝛ hoĩs cuʒ deliberat᷑ qͥd
potiſſimũ arripiamꝰ: Et om̃s bone ſũt:
⁊ certãt ſecũ donec eligat᷑ vnũ quo ferat
tota volũtas vna que ĩ plures diuideba

tur. Ita etiã cũ eternitas delectat ſuperi
us:⁊ tẽpoꝛalis boni voluptas retentati

ferius:eadẽ anima eſt nõ tota voluntate
illudaut hoc volens:⁊ ideo diſcerpitur

graui moleſtia: dũ illud veritate pᷣponit
hoc familiaritate nõ ponit Sic egrota/

bam ⁊ excruciabar accuſans memetipᷣm

ſolito acerbiꝰ nimis:ac voluẽs ⁊ verſãs
me ĩ vinculo meo:donec abꝛumperet᷑ to
tum quo iq exiguo tenebar. Sʒ tenebar
tamẽ:⁊ inſtabas tu in occultis meis dñe
ſeuera miſericoꝛdia flagella ingeminans
t 2

ℳ

Confeſſionũ Aiber vmI.

timoꝛis ⁊ pudoꝛis:ne rurſus ceſſarẽ ⁊ ñ
abꝛumperet᷑ idipᷣm exiguũ ⁊ tenue qd re
manſerat:⁊ reualeſceret iteꝝ ⁊ me robu/
ſtius alligaret. Picebã em apud me intꝰ
Ecce modo fiat:modo fiat.Et cũ verbo

iã ibã in placitũ:iã pene faciebã ⁊ nõ fa /
ciebã:nec relabebar tamẽ in pꝛiſtina:ſed

de /ꝓximo ſtabã ⁊ reſpirabã.Et itẽ cona

bar ⁊ paulominꝰ ibi erã:⁊ paulominꝰ iã
iamq; attingebã ⁊ tenebã:⁊ nõ ibi eram
nec attingebã nec tenebã.heſitans moꝛi
moꝛti:⁊ vite viuere.Pluſq; in me vale/
bat deteriꝰ inolitũ qᷓ; meliꝰ inſolitũ:pũ/⸗

ctumq; ipᷣm tempoꝛis quo aliud futurꝰ
erã quãto ꝓpius admouebat᷑:tanto am/

plioꝛem incutiebat hoꝛroꝛẽ:ſʒ nõ reꝑcu/⸗
tiebat retro:nec auertebat:ſʒ ſuſpẽdebat
Retinebãt nugenugaꝝ ⁊ vanitates va/
nitatũ antique amice mee:⁊ ſuccutiebãät

veſtẽ meã carneã ⁊ ſubmurmurabãt.Di
mittis ne nos:⁊ a momẽto iſto nõ erimꝰ
tecũ vltra ineternũ:⁊ a momẽto iſto non

tibi licebit hoc ⁊ illud vltra ĩ eternũ: Et

q̃ ſuggerebãt in eo qð dixi hoc ⁊ illud q̃

ſuggerebãt deꝰ meꝰ:auertat ab aĩa ſerui
tul miſericoꝛdia tua:quas ſoꝛdes ſugge
rebant:q̃ dedecoꝛa.Et audiebã eas iam
longe minꝰq; dimidiꝰ.nõ tanq; libere cõ
tradicentes eundo in obuiã:ſed veluti a
doꝛſo muſſitantes:⁊ diſcedenteʒ q̃ſi fur/
tim vellicantes vt reſpicerẽ:retardabãt

tamẽ me cunctantẽ abꝛipere atq; excute
re ab eis ⁊ trãſilire quo vocabar:cũ dice
ret mihi ↄſuetudo violenta. Putaſne ſi/
ne iſtis poteris:
cebat.Aperiebat᷑ em̃ ab ea parte qua in

tenderã faciẽ:⁊ quo trãſire trepidabã:ca

ſta dignitas cõtinentie:ſerena ⁊ nõ diſſo
lute hilaris:honeſte blandiẽs vt venireʒ
neq; dubitarẽ:⁊ extendẽs ad me ſuſcipi
endũ ⁊ amplectendũ pias manꝰ plenas
gregibo bonoꝝ exemploꝝ.Ibi tot pueri
puelle:ibi iuuentꝰ multa ⁊ om̃is etas:
1 graues vidue:⁊ virgines:anus:⁊ ĩ om
nibo ipᷣa cõtinentia nequaq; ſterilis:ſʒ fe/
cunda mater filioꝝ gaudioꝛũ de marito
te dñe. Et irridebat me irriſione exhoꝛ⸗
tatoꝛia.quaſi diceret.Cu nõ poteris qðᷣ
iſti iſte:. An vero iſti ⁊ iſte in ſemetipſis

poſſũt:acnõ in dño deo ſuo: Dñs deus

ʒiã tepidiſſime Bᷣ di/

eoꝝ me dedit eis. Quid in te ſtas ⁊ nonj
ſtas? Pꝛoijce te in eũ:noli metuere:nõ ſe

ſubtrahet vt cadas. Pꝛoijce te ſecurꝰ:ex
cipiet te ⁊ ſanabit te.Et erubeſcebam ni
mis:qꝛ illaꝝ nugaꝝ murmur adhuc au/
diebã:⁊ cunctabundꝰ pendebã.Et rur/

ſus illa. q̃ſi diceret. Obſurdeſce aduerſꝰ
immũda illa mẽbꝛa tua ſuꝑ terrã vrmoꝛ
tificent᷑. Narrãt tibi delectatões:ſed nõ
ſicut lex dñi dei tui. Iſta cõtrouerſia in
erſꝰ me /

coꝛde meo:nõ niſi de meipᷣo adu

ipᷣm.At alipiꝰ affixꝰ lateri meo:inuſitati

motꝰ mei exitũ tacitꝰ operiebat᷑. Ubi ve

rens ingentẽ imbꝛẽ lacrimaꝝ. to /
tum effunderẽ cũ vocibo ſuis:ſurrexi ab

alipio. Solitudo mihi ad negociũ flen /
di aptioꝛ ſuggerebat᷑.Et ſeceſſi remotiꝰ
q; vt poſſet mihi oneroſa eſſe etiã eius p
ſentia. Sic tunc erã:⁊ ille ſenſit.neſcio.
Quid em̃ puto dixerã:in q̊ apparebat ſo
nus vocis mee iã fletu grauidꝰ ſic ſur⸗
rexerã. Mlit ergo ille vbi ſedebam?:ni
mie ſtupens. Ego ſub quadã ficiqrboꝛe
ſtraui me neſcio quomodo:a dimiſi ba/
benas lacrimis:⁊ ꝓꝛuperũt flumina ocu
loꝝ meoꝝ:acceptabile ſacrificiũ tuũ.Et
nõ quidẽ his verbis:ſʒ ĩ hac ſentẽtia młk

ta dixi tibi. Et tu dñe vſq;quo: Ilſq; q̊

dñie iraſceris in finẽ: Ne memoꝛ fuerꝭ ini

quitatũ noſtraꝝ antiquaꝝ. Sentiebam
em̃ ab eis me teneri:⁊ iactabã voces mi/

ſerabiles. OQuãdiu quãdiu cras ⁊ cras:

Duare nõ modo:quare nõ hac hoꝛa fyu
icebã hec:⁊ fle⸗

nis turpitudinis mee·

17

ro a fundo archano alta cõſideratio con
traxit ⁊ ↄgeſſit totã miſeriã meã in ↄſpe/
ctu coꝛdis mei:aboꝛta eſt ꝓcella ingẽs:ſe
t vt to/⸗

bam amariſſima mee iee coꝛdis mei.

Et ecce audio vocẽ de vicina domo cuʒ

„

cantu dicẽtis ⁊ crebꝛo repetẽtis q̃ſi pue/

ri an puelle neſcio. Tolle lege:tolle lege.

tatimq; mutato vultu intentiſſimꝰco

gitare cepi: vt? nã ſolerẽt pueri ĩ aliquo

enere ludendi cantare tale aliqͥd: nec oc
currebat om̃ino audiuiſſe me vſpiã. Re
pᷣſſoq; impetu lacrimarum ſurrexi.nihil

aliud interpᷣtans diuinituſ mihi iuberi:

niſi vt aperirẽ codicẽ ⁊ legerẽ qð pꝛimũ

capitulũ inueniſſem. Audierã em̃ de an/
thonio ꝙ ex euãgelica lectione cui foꝛte

ſoonenentos
ntcdlen
bes dapa
clior n
ſtingetch
Oijakeilun

Vlnidnlil

n Anpund
golicopal
onconc
Gohiborin
Oetonulati
fiicumch:

4

(its incs

Wlepener
aͤfncpriute
ttoniga
tenebredifn
digltoauttea
Goutizzmunt
Telenist
ohccnit
Mher⸗
(rkoͤcde
veroe
Uleaaſe
Ndmon
poſtto⸗
ygol
ſ aſt.
Roecii,
ginurain
anociige
tbenedicch

Petandgate

Plinsſi⸗
petere ſole
iz genitib
nec yro
llibui
etotann
ſtilucrüſe
enten
ngotle

VII.

Drikineſts:

nnoli nenen
4

ohcrteſan
Etenbeſchn
Emunmurzchee;
d'penochi Etft
itna ſupminenn
didelectiniti
i cönori
de eiöo WMuen
laren nmn ulen
n apmtulbir

valzchdntid cen

minimii inoe

ckpeclaingese.

im. Etd

idn ſuis ſunen
hiad neconi n

Et aſimmor?
Aeſerſi don
inadn

1 .
.
P 24

unininie
”l

n Soin

gncrtidi ct

ſupuenerat admonitꝰ fuerit tanq; ſibi di

ceret᷑ qd legebat᷑.vade vende om̃ia q̃ ha/

bes ⁊ da paupib:⁊ habebis theſauꝝ in

celis:⁊ veni ſeq̃re me:⁊ tali oꝛaculo cõfe
ſtim ad te eſſe cõuerſum. Itaq; cõcitꝰ re
dij ad eũ locũ vbi ſedebat alipiꝰ:ibi eniʒ
poſuerã codicẽ apoſtoli cũ inde ſurrexe/
ram.Arripui:aperui:⁊ legi in ſilentio ca

pitulũ quo pꝛimũ cõiecti ſunt oculi mei

Hõ in comeſationibo ⁊ ebꝛietatibo:non
in cubilibo ⁊ impudicitijs:nõ in cõtenti/

one ⁊ emulatione:ſʒ induite dominũ no

ſtrü ieſum chꝛiſtü: ⁊ carnis ꝓpuidentiã ne
feceritis in cõcupiſcentijs Hec vltra vo
lui legere:nec opꝰ erat. Statim quippe
cũ fine huiuſce ſentẽtie quaſi luce ſecuri
tatis infuſa coꝛdi meo:om̃es dubitatõiſ

tenebꝛe diffugerũt. Tum interiecto aut
digito aut neſcio quo alio ſigno:codiceʒ

dauſi: ⁊ tranqllo ia vultu ĩdicaui alipio.
At ille quid in ſe ageret᷑ qð ego neſciebã
ſic indicauit Petit videre quid legiſſem
Oſtendi:⁊ attendit etiã vltra q; ego le/

gerã: ignoꝛabã quid ſequeret᷑. Seq̃bat᷑

vero. Infirmũ autẽ in fide recipite.Oð
ille ad ſe retulit: mihiq; aperuit. Sʒ tali
admonitione firmatꝰ eſt: placitoq; ac p/⸗
poſito bono ⁊ cõgruentiſſimo ſuis mo/⸗
ribo quiboa meĩ melius iã olim valdelõ/
geq; diſtabat:ſine vlla turbulẽta cuncta

tione cõiunct? eſt. Yndead matrẽ ingre⸗,
dimur:indicamꝰ:gandet:narramꝰ quͤ⸗

admodũ geſtũ ſit. Exultat ⁊ triumphat

⁊ benedicebat tibi qui potẽs es vltra qᷓ

petimꝰ aut intelligimꝰ facere:qꝛ tãto am

plius ſibia te cõceſſum ð me videbat:qʒ
petere ſolebat miſerabilibo eiꝰ flebilibuſn
q; gemitib. Cõuertiſti em̃ ita me adte.
vt nec vxoꝛẽ quererẽ:nec aliquã ſpem ſeſ
culi huiꝰ:ſtans in ea regula fidei in q me
ante tot annos ei reuelaueras.Et cöuer
tiſti luctũ eiꝰ in gaudiũ multo vberiꝰ q;
voluerat:⁊ multo charius atq; caſtiꝰ qᷓ;

de nepotiby carnis mee requirebat.
Erplicit liber octauus.

Bnipitnonus.

ſeruꝰ tuus ego ſeruꝰ tuuſ
⁊ filiꝰ ancille tue.Dirupi
ſti vicula mea:tibi ſacrifi/
cabo hoſtiã laudis. Lau
det te coꝛ meum ⁊ lingua

mea: 1 om̃ia oſſa mea dicaãt. dñe quis ſi⸗/
miliſ tibi? dicãt ⁊ reſpõde mihi:⁊ dic aĩe

ee: ſal? tua ego ſum. Ouis ego ⁊ qua/

lis ego: Quid nõ mali ego:aut facta mea

miſericoꝛs: ⁊ dextera tua reſpicies ꝓfun

ditatẽ moꝛtis mee:⁊ a fundo coꝛdis mei

exhauriẽs abyſſũ coꝛruptõis.Et h̊ erat
totum nolle qð volebas:⁊ velle qð nole

bas. Dʒ vbi erat tã annoſo tepoꝛe:⁊ de

quo imo altoq; ſecreto euocatu eſtĩ mo
mento libeꝝ arbitriũ meũ:quo ſubderẽ

ceruicẽ leni iugo tuo:⁊ humeroſ leui ſar
cine tue chꝛiſte ieſu adiutoꝛ me?⁊ redem
ptoꝛ meꝰ:?: Quã ſuaue mihi ſubito factũ
eſt carere ſuauitatibo nugaꝝ:⁊ qᷓs amitte
re met fuerat:iã dimittere gaudiũ erat.
Eiqciebas em̃ eas a me vera tu ⁊ ſumma

ſuauitas: eijciebas ⁊ intrabas ꝓ eis omi
voluptate dulcioꝛ:ſʒ nõ carni⁊ ſãguini:
omi luce clarioꝛ:ſʒ om̃i ſecreto interioꝛ:

omi honoꝛe ſublimioꝛ:ſʒ nõ ſublimiboĩ

e. Jã liber erat animꝰ meꝰ a curis moꝛ/

gacib ambiedi ⁊ acqrendi ⁊ volutãdi at
́i;U ſcalpendi ſcabiẽ libidinũ:⁊ garriebaʒ
tibi claritati mee ⁊ diuitijs meiſ⁊ ſaluti
mee dño deo meo.Et placuit mihi ĩ cõ/
ſpectu tuo nõ tumultuoſe abꝛipere:ſʒ le/
niter ſubtrahere miniſteriuz lingue mee
nungdinis loq̃citatis: ne vlteriꝰ pueri me
ditantes:nõ legẽ tuã:nõ pacẽ tuã:ſʒ inſa
nias mendaces ⁊ bella foꝛẽſia mercaren
tur ex oꝛe meo arma furoꝛi ſuo.Et op/

poꝛtune ia pauciſſimi dies ſupererãt ad
vindemiales feriaſ:⁊ ſtatui tolerare illoſ
vt ſolẽniter abſcedere:⁊ redemptꝰ a te iã
nõ redirẽ venalis.Conſiliũ ergo noſtrũ
erat coꝛã te:coꝛã homib autẽ niſi noſtrꝭ
nõ erat. Et cõuenerat inter nos ne paſ/
ſim cuiq; effunderet᷑:quãq; tu nobiſa cõ

ualle plorationis aſcẽdentibo ⁊ cantanti

bus canticũ graduuʒ dederas ſagittas

”õ

acutas:⁊ carbones vaſtatoꝛes aduerſus
linguã ſubdolã:velutoↄſi ulendo ↄtradicẽ
tem:⁊ ſicut cibũ aſſolet amando cõſumẽ

tem. Sagittaueras tu coꝛ noſtꝝ chari/

tate tua:⁊ geſtabamꝰ vᷣba tua trãſfixa vi

ſceribo:⁊ exẽpla ſeruoꝝ tuoꝝ quos de ni
gris lucidos:de moꝛtuis viuos feceras

cõgeſta in ſinũ cogitatõis noſtre vꝛebãt

⁊ abſumebãt grauẽ toꝛpoꝛẽ:ne ĩ ima ver
geremꝰ: accendebãt nos valde:vt omiſ
ex lingua ſubdola ↄtradictõis flatꝰ inflã
mare nos acrius poſſet:non extinguere.
Verũtamẽ qꝛ ꝓpter nomẽ tuũ qð ſancti
ficaſti ꝑ terras etiã laudatoꝛes vtiq; ha⸗
beret votũ ⁊ pꝛopoſitũ noſtꝝ.iactãtie ſi
mile videbat᷑:nõ operiri tã pꝛoximũ feri
arum tempꝰ:ſi de publica ꝓfeſſione at;
ante oculoſ omniũ ſita ante diſcedere: vt
cõuerſa in factũ meũ oꝛa cũctoꝝ intuen /
tium q; vicinũ vindemialiũ diẽ pᷣuenire

voluerim:multa dicerẽet ꝙ quaſi appetiſ

ſem magnꝰ videri.Et quo mihi erat iſtõ
vt putaret᷑ ⁊ diſputaret᷑ de animo meo:?-
blaſphemaret᷑ bonũ noſtꝝ: Quin etiam

qð ipᷣa eſtate litterario laboꝛi nimio pul

mo mev cedere ceperat: 2 difficulter tra-/
here ſuſpiria doloꝛibuſq; pectoꝛis teſta

ri ſe ſanciũ:vocẽq; clarioꝛẽ ꝓductioꝛẽ ve

recuſare pꝛimo perturbauerat me:qꝛ ma
giſterij illiꝰ ſarcinã pene iã neceſſitate de
ponere cogebar: aut ſi curari ⁊ cõualeſce
re potuiſſem certe intermittere. Sʒ vbi

Plenꝰ igit᷑tali gaudio tolerabã illud in/
teruallũ tempoꝛis:donec decurreret:ne/

ſcio vtrũ vel viginti dies erãt:ſed tamæ
foꝛtiter tolerabant᷑:qꝛ receſſerat cupidi,/
tas que mecũ ſolebat ferre graue negoci
um:⁊ ego pᷣmendus remanſerã niſi patiẽ

tia ſuccederet. Peccaſſe me ĩ hoc quiſq;
ſeruoꝝ tuoꝝ fratrũ meoꝝ dixerit:ꝙ iam
pleno coꝛde militia tua paſſus me fuerizʒ

vel vna hoꝛa ſedere in cathedꝛa menda/
cij. At ego nõ contẽdo. Sed tu domine
miſericoꝛdiſſime:nõne ⁊ hoc peccatũ cũ

☛☚

s ꝭ‚— —

plena volũtas vacandi ⁊ vidẽdi:quoniã taaſma crederet: tamẽ inde emerges.ſic ſi⸗
tu es dominꝰ:oboꝛta mihi eſt atq; fima bi
ta:noſti de me etia gaudere cepi⸗ bec
quoq; ſuberatnõ mendarx excuſatio que
offenſionẽ hominũ tẽperaret: qui ppter
liberoſ ſuos me libeꝝ eſſe nunq; volebãt

(Confeſſionũ Aiber NX.

ceteris hoꝛrendis ⁊ funereis in aqua ſan
cta ignouiſti ⁊ remilſiſti mihi: Wacera/
batur anxietudine verecũdus de iſto no

ſtro bono:q; ꝓppter vincula ſua quibo te/
naciſſime tenebat᷑ deſeri ſe noſtro cõſoꝛ⸗n
tio videbat nondũ chꝛiſtianꝰ cõiuge fide
li:eaipᷣa tamẽ artioꝛep ceteris cõpede ab

itinere quod aggreſſi eramꝰ retardabat᷑
Nec chꝛiſtianũ eſſe alio modo ſe velle di
cebat:qᷓ; illo quo nõ poterat Benigne ſa
ne obtulit: vt q;diu ibi eſſemꝰ in rure eiꝰ
eſſemꝰ. Retribues illi domine in reſure

ctione iuſtoꝝ:qꝛ iã ipſã ſoꝛtẽ retribuiſti
ci. Quãuis em̃ abſentibo nobis cũ rome
iam eſſemꝰ: coꝛpali egritudine coꝛreptuſ
in ea chꝛiſtianꝰ ⁊ fidelis fact ex hac vi
ta migrauit.ita miſertꝰ es nõ ſolũ eo:ſp

etiã noſtri:ne cogitantes egregiam circa
nos amici humanitatẽ:nec euʒ in grege

tuo numerantes:doloꝛe intolerabili cru
ciaremur. Gꝛatias tibi domine deus no
ſter:tui ſumꝰ:indicant hoꝛtatõnes ⁊ ↄſo
lationes tue. Fidelis pmiſſoꝛ reddes ve
recundo ꝓ rure illo eius caſſiaco: vbiab
eſtu ſeculi requieuimꝰ in te:amenitatem
ſempiterne virẽtis paradiſi tui:quoniaʒ,

dimiſiſti ei peccata ſuper terrã in monte
incaſeato:monte tuo:monte vberi. An/

gebat ergo tunc ipe: nebꝛidiꝰ aũt colleta
batur. Quãuis em ⁊ ipᷣe nondũ chꝛiſtia
nus in illã foueã pernicioſiſſimi erroꝛis

derat: vt veritatis ſil tui carnẽ fan/

„

pi erat:nondũ imbutꝰ vllis eccleſie tue
ſacramétis: ſed inquiſitoꝛ ardentiſſimuſ
veritatis. Ouẽ nõ multo poſt cõuerſio⸗/
nem noſtrã ⁊ regenerationẽ ꝑ baptiſnũ

tuũ:ipᷣm etiã fidelẽ catholicũ caſtitateꝑ
ſecta atq; cõtinentia tibi ſeruientẽ in afri
(a apud ſuos poſtq; tota domus ei per
eiü chꝛiſtiana facta eſſet: carne ſoluiſti: et

nunc ille viuit in ſinn abꝛgam. Quicqͤch
illud eſt qð illo ſignificat᷑ ſinu:ibi nebꝛi/

dius meꝰ viuit: dulcis amicus meꝰ:tuꝰ

autẽ domine adoptiuꝰ ex liberto fili ibi
viuit. Nã quis aliꝰ tali anime locꝰ? Ibi
viuit. vñ me multa interrogabat hom

„&

cionẽ inexpertũ. Dã nõ ponitaureados
meũ:ſʒ ſpũale os ad fontẽ tuũ: bibit qn

tum poteſt ſapientiã ꝓ auiditate ſua ſine

ſnefeit ſetn
A tchilt
tatilenotiſt
mus vorcnnen
gmiccudean
horgncesuuſd
Galiapekuin
guntſpoeti
lpmn / lie
laninilongi⸗
felbeuns oc
Allgoctiytt
Mündrvulti
itnes inqen
ſenberoꝛi
mociktſtani
nneiräcne
bentbigndis
oſii Pbiqui
genſenuanahe
Mitani; in,

Kwmchividio

weiddtcares
brichsrcet⸗
ſuſficarden
Aganos d
dalaman
recoꝛcatie
uenitbi
conucni
nohumlin
lionii eap
Aponlenien
plüftntrec⸗
Vigenititn
chſſtigdp
rio noſtriſ⸗
lgegmngf
dioq; ſalub
nenſio ſeen
degiai le⸗
uſcelin ſon
Küſhünme

0

tom
Weimacr
nite
tbnerdi⸗

.

keifint
lſen

K.

mees inagn
ncrecücnsdeiſp
mlg ſu guiht
Giepoſtochſn
kelkinöiefi
Pamocörvet⸗

lenm'imIih
Uunodoleeledi
ium deigean
dichn dreen
Aderider.

ri wboii

Lalis cen

'Sn ſütg

nrgeGgen
enecaze

einwenb/

idominedelss o.

hortatönes 1)0

Drrde

Wacdtan

HWroeern

DWNi

1peien
õ
eatru air An

inini n?
dimianefin

õ
s dee
ennanſſn

u doehlſt

mion bnfiu
analaſatin,/

bilmimin

(Jo.

fine felix. Nec eũñ ſic arbitroꝛ inebꝛiari ex

ea vt obliuiſcat᷑ mei:cum tu dñe:quẽ po

tat ille:noſtri ſis memoꝛ. Sic ergo era/
mus verecundũ conſolantes triſtẽ:ſalua

amicicia de tali cõuerſatione noſtra:⁊ ex
hoꝛtantes ad fidẽ gradꝰ ſui:vite.ſ.cõiu/⸗
galis:nebꝛidiũ autẽ operiẽtes quãdo ſe
queret᷑:qð de tã ꝓximo poterat:⁊ erat iã
iãq; facturꝰ.Cuũ ecce euoluti ſunt dies il
li tandẽ nã longi ⁊ młti videbant᷑ p amo
re libertatis ocioſe:ad cantandũ de me/
dullis om̃ibo:tibi dixit coꝛ meũ.queſini
vultũ tuũ:vultũ tuũ domine rquirã.Et

venit dies in quo etiã actu ſoluerer a p/
feſſione rhetoꝛica:vnde iã cogitatu ſolu
tus erã.Et factũ eſt. Et eruiſti linguam

meã vnde iã erueras coꝛ meũ:⁊ benedice

bam tibi gaudes: pfectus ĩ villã cũ meiſ
om̃ibo. Ibi quid egerim in litteris iã qͥ‚

dem ſeruientibo tibi:ſed adhuc in ſupbie
ſcholã tanq;; in pauſatõne anhelatibo:te
ſtant᷑ libꝛi diſputati cũ pᷣſentibo:⁊ cũ ipſo
me ſolo coꝛã te. Que autẽ cũ abſente ne/⸗

bꝛidio teſtant᷑ epiſtole.Et quando mihi

ſufficiat tempꝰ cõmemoꝛãdi oia magna
erga nos bñ ſicia tuaĩ ilo tẽpoꝛe:pᷣſerti,z
ad alia maioꝛa ꝓperãti: Reuocat em me
recoꝛdatio mea:⁊ dulce mihi fit dñe c⸗⸗
fiteri tibi:quibo internis me ſtimulis per
domueris:⁊ quẽadmodũ me cõplanaue
ris humiliatis montibo ⁊ collibo cogita/
tionũ meaꝝ:⁊ toꝛtuoſa mea direxeris:et
aſpera lenieris:quoq; modo ipᷣm etiã ali

piũ fratrẽ coꝛdis mei ſubegeris nomini
vnigeniti tui dñi ⁊ ſaluatoꝛis noſtri ieſu

chꝛiſti:qð pꝛimo dedignabat᷑ inſeri litte
ris noſtriſ. Dagis em̃ eas volebat reldo

lere gymnaſyoꝛũ cedꝛos:quas iã ↄtriuit

oñs q; ſalubꝛes herbas eccleſiaſticaſ ad

uerſas ſerpentibo.Quas tibi deꝰ meꝰvo

ces dedi cũ legerẽ pſalmos dauid:canti

ca fidelia ⁊ ſonos pietat excludẽtes tur
gidũ ſpũm:rudiſ in germano amoꝛe tuo
cathecuminꝰ ĩ villa cũ cathecumino ali
pio feriatꝰ:matre adherẽte nobis mulie

bꝛi habitu:virili fide:anili ſecuritate:ma

terna charitate:chꝛiſtiana pietate:Quaſ

tibi voces dabã in pſalmis illis:? qũo ĩ

te in lãmabar ex eis:⁊ accẽdebar eos re⸗/

citare ſi poſſem tote oꝛbe terran aduerlꝰ

CxXVI.

typũ generꝭ hũani: Et tñ toto oꝛbe can/⸗
tant᷑:⁊ nõ eſt qͥ ſe abſcondat a caloꝛe tuo.
Quã vehemẽti ⁊ acri doloꝛe indignabar
manicheis:⁊ mif̃abar eos rurſꝰ:ꝙ illa ſa
cramẽta:illa medicamẽta neſcirẽt.⁊ iſani
eſſent aduerſꝰ antidotũ q̊ ſani eſſe potuiſ
ſent. Tellẽ vt alicubi iuxta eſſent:tüc ig/

noꝛante me vtꝝ audiret: ⁊ me neſciẽte q;
ibi eſſent:intuerent᷑ faciẽ meã:⁊ audirent

voces meas qñ legi qᷓrtũ pſalmũ.in illo

tüc ocio:qͥd de me fecerit ille pſalmus.cũ

inuocarẽ te:exaudiſti me de iuſticie mee
ĩ tribulatõe dilataſti mihi. Dißere mei

dñe: ⁊ exaudi oꝛõeʒ meã.Audirẽt igno/

rãte me:vtꝝ qudirent:ne me ꝓpter ſe illa
dicere putarẽt:q int hec vᷣba dixerim:qꝛ
2 reuera nec ea dicerẽ:nec ſic ea dicereʒ ſi

me ab eis audiri videriq; ſentiren ſidi
cerẽ ſic acciperẽt qũo mecũ ⁊ mihi coꝛax

te ð familiari affectu animi mei.ĩhoꝛrui
timẽdo:ibidẽq; iferbui ſperãdo ⁊ exultã

do ĩ tua miſcpia pater:⁊ hec oĩa exibãt ꝑ

oculos meos ⁊ vocẽ meã:cũ ↄuerſus ad

nos ſpũs tu bonait nobis. ilij hoĩm
quouſq; graues coꝛde: vt qd diligit; va/
nitatẽ ⁊ qritis mendaciũ: Dilexerã enim

vanitatẽ: ⁊ queſierã mendaciũ.Et tu do

mine iq magnificaueras ſanctũ tuũ:ſuſci
tans eũ a moꝛtuis ⁊ collocãs ad dexterã
tuã vnde mitteret ex alto ꝓmiſſionẽ ſuꝗ

paraclitũ ſpiritũ veritatis:⁊ miſerat euʒ
iã:ſʒ ego neſciebã. Miſerat eũ:qꝛ iã ma/⸗/
gnificatꝰ erat reſurgẽs a moꝛtuis ⁊ aſcẽæ
dens ĩ celũ.Ante aũt ſpũs nõdũ erat da
tus:qꝛ ieſus nõdũ erat clariſicatꝰ Et cla
mat ꝓpheta.Quouſq; ques coꝛde: Ut
quid diligitis vanitatẽ ⁊ queritis men⸗/

daciũ: Et ſcitote quoniã dñs ma gnifica

uit ſanctũ ſuũ.Clamat quouſq; clamat

ſcitote. Et ego tãdiu neſciẽs vanitatẽ di

lexi: mendaciñ q̃ſiui:⁊ ideo audiui ⁊ cõ
tremui:quoniã talibo dicit᷑ qualẽ me ſuiſ

ſe reminiſcebar. In fantaſijs em̃ q̃s ꝓ ve

ritate tenuerã:vanitas erat ⁊ mendaciũ.
Et inſonui multa grauiter ⁊ foꝛtiter:in
doloꝛe recoꝛdatõis mee.Oue vtinã au/
diſſent adhuc diligũt vanitateʒ ⁊ q̃rũt
mendacin. Foꝛte ↄturbarent᷑:⁊ euomuiſ
ſent illud:⁊ exaudires eos cũ clamarent
ad te:quoniã vera moꝛte camio mortu

fe ſſi ℳ—

eſt ꝓ nobis:qͥ te interpellat ꝓ nobis. e

gebã:iraſcimini ⁊ nolite peccare.Et q̊/
modo mouebar deꝰ meꝰ:qui iã didicerã
iraſci mihi de pᷣteritis:vt de cetero non
peccarẽ: Et merito iraſci:qꝛ nõ alia natu

ra gentis tenebꝛaꝝ de me peccabat:ſicut

dicũt qui ſibi nõ iraſcunt᷑ ⁊ theſauriſant

ſibi ira in die ire ⁊ reuelatõis iuſti iudi/
cij tui.Hec iam bona mea foꝛis erãt nec

oculis cameis ĩ iſto ſole querebant᷑. Uo
lentes em gaudere ſoꝛinſecꝰ facile euane
ſcunt:⁊ effundunt᷑ in ea q̃ vident᷑ ⁊ tẽpo/
ralia ſunt:⁊ imagines eoꝝ famelica cogi
tatione lambũt.Et o ſi fatigent᷑ inedia ⁊

dicant. Ouis oſtẽdit nobis bona:Et di
camus ⁊ audiãt Signatũ eſt ſuꝑ nos lu

men vult' tui dñe. Nõ em̃ lumen nos ſu
mus qð illuminat omnẽ hominẽ venien

tem in hũc mundũ:ſʒ iluminamur a te:·
vt qui fuimꝰ aliquãdo tenebꝛe ſimꝰ luxi
te.O ſi viderẽt internuʒ lumẽ eternũ:qð

ego qꝛ guſtauerã frendebã:quoniã non
eis poterã oſtẽdere ſi afferrẽt ad me coꝛ
in oculis ſuis foꝛis a te:⁊ dicerẽt:qͥs oſtẽ
dit nobis bona: Ibi em̃:vbi mihi iratꝰ
erã intus in cubili:vbi cõpunctꝰerã.vbi
ſacrificauerã mactans vetuſtatẽ meã:e
inchoata meditatõne renouatõnis mee

ſperãs in te.ibi mihi dulceſcere ceperas
⁊ dederas leticiã in coꝛde meo. Et excla
mabã legẽs hec foꝛis:⁊ agnoſcẽs intus.
HNec volebã multiplicari terrenis bonii
deuoꝛãs tempoꝛa ⁊ deuoꝛatꝰ tẽpoꝛalibꝰ
cũ haberẽ in eterna ſimplicitate alið fru

mentũ ⁊ vinũ ⁊ oleũ.Et clamabã in cõſe
quenti verſu:clamoꝛe alto coꝛdis mei.
O in pace.Oin idipſũ. quid dixit ob
doꝛmiã ⁊ ſomnũ capia:Quoniã quis re
ſiſtet nobis:cũ fiet ſermo qui ſcriptꝰ eſt.
abſoꝛpta eſt moꝛs ĩ victoꝛia.Et tu es id
ipᷣm valde:qui nõ mutaris ⁊ in te reͥ es
obliuiſcẽs laboꝝ omniũ:quoniã nullus
aliꝰ tecũ:ſed necad alia multa adipiſcen

da que nõ ſunt qð tu:ſʒ tu domine ſingu

lariter in ſpe cõſtituiſti me.¶egebã ⁊ ar

debam:nec inueniebã quid facerẽ ſurdis

moꝛtuis ex quib fueram peſtis latratoꝛ
amar?⁊ cec aduerſus litteras ð melle ce
li melleas:⁊ de lumine tuo luminoſas:et
ſuꝑ inimicis ſcripture huiꝰ tabeſcebam

quãdo recoꝛdabar om̃ia dieꝝ illoꝝ feria

toꝝ. Dzʒ nec oblit' ſũ: nec ſilebo flagelli
tui aſperitatẽ:⁊ miſericoꝛdie tue mirabi

lem celeritatẽ. Doloꝛe dentiũ tũc excru/
ciabas me:⁊ cũ intantũ ingraueſceret vt

nõ valerẽ loqui:aſcẽdit ĩ coꝛ meũ admo/

nere om̃es meos qui aderãt vt depᷣcaren
tur teꝓ me deü ſalut om̃imode. Et ſcri
pſi h̊ in cera:⁊ dedi eis vt legeret. Mox

äväyt genua ſupplici affectu fiximus:fugit

Doloꝛ ille. Bed qͥs doloꝛ:aut quomodo

fugit: Expaui fateoꝛ dñe meꝰ deꝰ meus

nihil em̃ tale ab ineunte etate expertꝰ fu

erã Et inſinuati ſunt mihi in ꝓpfundo nu
tus tui:⁊ gaudẽs ĩ fide laudaui nomẽ tu

um. Et ea fides me ſecuꝝ eſſe nõ ſinebat

de pteritis peccatis meis.q̃ mihi ꝑ ba/

ptiſmũ tuũ remiſſa nõdũ erat.Renucia/
ui peractis vindemialibo vt ſcholaſticis

ſuis mediolanẽſes venditoꝛẽ vᷣboꝝ aliũ
pPpuigerẽt:qdð ⁊ tibi ego ſeruire delegiſſeʒ
llli ꝓfeſſioni pᷣ difficultate ſuſpirãdi ac
doloꝛe pectoꝛis nõ ſufficerẽ. Et inſinua
uni ꝑ litteras antiſtiti tuo viro ſancto am
bꝛoſio pᷣſtinos erroꝛes meos ⁊ pᷣſens vo
tũ meũ:vt moneret qd mihi potiſſimũ ð

libꝛis tuis legendũ eſſet:q̊ percipiẽde tã

te gre paratioꝛ aptioꝛq; fierẽ.At ille iuſ⸗/
ſit eſaiã pphetã:credo ꝙ pᷣ᷑ ceteris euãge

lij vocationiſq; gentiũ ſit pꝛenunciaroꝛ
apertioꝛ. Uerũtamẽ ego pꝛimã huiꝰ le/

ctionẽ nõ intelligẽs:totũq; talẽ arbitrãſ

diſtuli repetendũ exercitatioꝛ ĩ domini/

co eloquio. Inde vbi tempus aduenitq

me nomẽ dare opoꝛteret:relicto rure me

diolanũ remeauimꝰ. Placuit ⁊ alipio re
maſci ĩ te mecũ iã ĩduto humilitate ſacra
mentis tuis ↄgrua:⁊ foꝛtiſſimo domito

ri coꝛꝑis:vſq; ad italicũ ſolũ glaciale nu
do pede obterendũ inſolito auſu.Adiun
ximus etiã nobis pueꝝ adeodatũ ex me
natũ carnaliter de peccato meo.Tu bñ
feceras eũ.Annoꝝ erat ferme quindeciz
⁊ ingenio pᷣueniebat młtos graues ⁊ do

ctos viros. Mũera tua tibi ↄfiteoꝛ dñe

de? me creatoꝛ omniũ ⁊ multũ potens
refoꝛmare noſtra defoꝛmia. Nam ego in
illo puero pꝛeter delictum nihil habe/

bam. Quod enim enutriebatur a nobis

in diſciplina tua:tu inſpiraueras nobiſ:.

naluoa⸗
Pſtlbernoſte
pſeivinneel
ſenſnom
collocyfonsn
cimmmlac
ſun.⸗ Lpwunn
Eignoſterte
Civdetena ab
ccituordorn
geneagoleſce
Granim'
ngeducane
Mluiſumus:
Kwahtente.
Dllocdenir

ncöNiru

Ni⸗Qyuntite
iaſſuaueſonun
otus acnter.
fonesalig
MrNKa
TCNNMrd
eis. Roc
ceſig gen⸗
onis celeb⸗
nenriü vo⸗
eraroutti
loytmnizm⸗
binſine
lu ierir a
hetpinglebe,

Goſnoſenon

htnſliana
Pmtostenens
hnrfigi
mnunmmecn
Tichimnin

cyorenmli

tontbelen
eni ſeten
W
imn Tiene
WE

ufnfeinigfig
Mon mgnond
diene do nn
umtenr an f,

menmbiiggtetom

tCebudnnnonin
rmn eſend ſr
sesnin
Rnddügi beni
muibr ſcotr
Mir ii
aEurdeeg
meneſulgirdi

umoVadſncne

Needee

hyönn,
mi ANN.
rnnmnin l.
nizglinii
munoridn
ditenosadn
iumbunimni⸗

nnniin
cerd in
Aatn neo li
anſone giun
S

1tna ibioftende

itmnli po
tenu nii
Gicumti
pwmun inch
iipmuni⸗ J

(Co.

nullus ain. Lenmere tua tibi confiteoꝛ.

Eſt liber noſter qui inſcribit᷑ ð magiſtro
Ipſe ibi mecũ loquit᷑.Tu ſcis illius eſſe

ſenſa om̃ia que inſerũtur ibi ex perſona
collocutoꝛis mei.cũ eſſet in annis ſexde/⸗
cim:multa eiꝰ alia mirabilioꝛa expertus

ſum. Hoꝛroꝛi mihi erat illud ingenium.

Et quis pᷣter te taliũ miraculoꝝ opifex:
Cito de terra abſtuliſti vitã eiꝰ:⁊ ſecuri/
oꝛ eũ recoꝛdoꝛ:non timẽs quicq; pueri/
cie:nec adoleſcẽtie:nec om̃ino homini il/
li.Sociauimꝰ eũ coeuum nobis in gra,
tia tua educandũ in diſciplina tua et ba

ptiſati ſumus:⁊ fugit a nobis ſollicitu/⸗

do vite pᷣterite.Nec ſatiabar illis dieb⸗
ODulcedine mirabili cõſiderare altitudi/
neunm cõſilij tui ſuꝑ ſalutẽ generis huma/

ni. Quantũ fleui in himnis ⁊ canticis tu

is:ſuaue ſonantis eccleſie tue vocibo cõ/
motus acriter. Uoces ille influebant au

riba meis.⁊ eliquabat᷑ veritas tua in coꝛ
meũ:⁊ ex ea eſtuabat inde affectꝰ pietatꝭ
currebãt lacrime:⁊ bene mihi erat cuʒ

eis. Hõ longe ceperat mediolaneſis ec/
cleſia genꝰ hoc cõſolationis ⁊ exhoꝛtati

onis celebꝛare magno ſtudio fratꝝ cõci/

nentiũ vocibo ⁊ coꝛdib. Nimirũ anuuus
erat aut nõ multo ampliꝰ:cũ iuſtina va⸗
lentiniani regis pueri mater hoĩem tuũ
ambꝛoſiũ perſequeret᷑ hereſis ſue cauſa
qua ſuerat ſeducta ab arrianis. Excuba
bat pia plebs in eccleſia:moꝛi parata cũ

epo ſuo ſeruo tuo.Ibi mater mea ancil/

la tua ſollicitudinis ⁊ vigiliarũ pꝛimas
partes tenens oꝛationibo viuebat. NHos
adhuc frigidi a caloꝛe ſpũs tui excitaba

mur:tamẽ ciuitate attonita atq; turbata

Tũc himni ⁊ pſalmi vt canerent᷑ ſmn mo

rem oꝛientaliũ partiũ:ne populꝰ merorꝭ

tedio ↄtabeſceret inſtitutũ eſt:⁊ ex illo in
hodiernũ retentũ:multis iã ac pene omi
bus gregib tuis ⁊ ꝑ cetera oꝛbis imitã/
tibus.Tũc memoꝛato antiſtiti tuo ꝑ vi
ſum aperuiſti quo loco laterẽt martiruzʒ
coꝛpꝑa ptaſij ⁊ geruaſij:q̃ per tot annos
incoꝛrupta ĩ theſauro ſecreti tui recõdi/

deras:vnde oppoꝛtune pmeres ad coer/

palata ⁊ effoſſa digno cũ honoꝛe trãſter/

rent᷑ ad ambꝛoſianã baſilicã: nõ ſoluz s

immũdi vexabant ſpũs ↄfeſſis eidẽ de/
monib ſanabãt᷑:veꝝ etiã qͥ d plures an
nos cecꝰ ciuis ciuitatiq; notiſſimꝰ:cum
populi tumultuãtis leticie cauſã q̃ſiſſet
atq; audiſſet exiliuit:eoq; ſe vt duceret
ſuũ ducẽ rogauit. Quo perductꝰ impe/
trauit admitti:vt ſudario tangeret fere/
trü pᷣcioſe in ↄſpectu tuo moꝛtis ſancto/
rũ tuoꝝ.Oðõ vbi fecit atq; admouit ocu
lis:oↄfeſtim aꝑti ſunt. Inde fama diſcur/
rens:inde laudes tue feruẽtes lucentes:
inde illiꝰ inimice animꝰ ⁊ ſi ad credẽdi ſa
nitatẽ nõ applicatꝰ:a ꝑſequẽdi tñ furoꝛe

coõpꝛeſſus eſt. Gfas tibi deꝰ meuſ. Tnñ =

q̊ eduxiſti recoꝛdationẽ meã: vt hec etiã
oↄfiterer tibi q̃ magna oblitꝰ pᷣterierã:Et
tñ tunc cũ ita flagraret odoꝛ vnguentoꝝ
tuoꝝ.nõ currebamꝰ poſt te: ideo plus
flebã inter cantica himnoꝝ tuoꝝ olim ſu
ſpirãs tibi ⁊ tandẽ reſpirãs quantũ patʒ
aura in domo Enen nt habitare facis
vnanimes ĩ domo:cõſociaſti nobiſ⁊ eno

diũ iuuenẽ ex noſtro municipio.Qui cũ

agẽs in rebo militaret:pꝛioꝛ nobis ad te
cõuerſus eſt ⁊ baptiſatꝰ:⁊ relicta militia

ſeculari:accinctꝰeſt ĩ tua:ſimul eramꝰ:ſi/

mul habitabamꝰ placito ſancto.Quere

bamus quiſnã locus nos vtiliꝰ haberet

⁊ ſeruiẽtes tibi pariter remeabamꝰ ĩ afri
cam.Et cum apud oſtia tiberina eſſemꝰ
mater defuncta eſt. Oulta pᷣtereo:quia
multũ feſtino.Accipe cõfeſſiones meas
7 gra riar actiones deꝰ meꝰ:de rebus in
numerabilibo etiã in ſilentio. Sʒ nõ pꝛe
teribo quicqͥd mihi anima parturit ð il
la famula tua q̃ me parturiuit ⁊ carne vt
in hãc tempoꝛalẽ:⁊ coꝛde vt in eternam
lucẽ renaſ. terr ſ õ eiꝰ:ſʒ tua dicã dona
in ea. Neqʒ em̃ ſeipᷣam ſecerat:aut educa
uerat ſeipſam.Tu creaſti eam:nec pater
nec mater ſciebat qualis ex eis illa fieret
Et erudiuit eã in timoꝛe tuo vᷣga chꝛiſti
tui:regimẽ vnici filij tui ĩ domo fidelibo

no mẽbꝛo ecclie tue. Hec tantã erga ſuã

diſciplinã diligẽtiã mr̃is pᷣdicabat:qtã
famule cuiuſdã decrepite:q̃ patrem eius
ĩfantẽ poꝛtauerat.ſic̃ doꝛſo grãdiuſcula
ruʒ puellaꝝ ꝑuuli poꝛtari ſolẽt.Cuiꝰ rei
gra ⁊ ꝓpt᷑ ſenectã ac moꝛes optĩos in do

mo xpᷣiana ſatis a dñis honoꝛabat᷑ ũ

—,—

(Confeſſionũ.

etiã curã dñicaꝝ filiaꝝ cõmiſſã ſibi dili/
gẽter gerebat.⁊ erat ĩ eis coercẽdis cum
opꝰ eſſet ſctã ſeueritate vehemẽs atq; in
docẽdis ſobꝛia pꝛudẽtia. Nã eas pᷣter il
las hoꝛas qbo ad mẽſã parẽtũ moderatiſ
ſime alebant᷑:etiã ſi exardeſcerẽt ſiti nec
gaquã bibere ſinebat:pᷣcauẽs ↄſuetudinẽ

malã:⁊ addẽs vᷣbuʒ ſanũ.Modo aquã

bibit qꝛ ĩ ptãte vinũ nõ habet.Cũ aũt
ag maritos venerit: ſacte dñe apotheca

rũ ⁊ cellarioꝝ aq̃ ſoꝛdebit:ſʒ mos potãdi

pᷣualebit. Hac rõe pcipiẽdi ⁊ autoꝛitate
imꝑandi frenebar auiditatẽ teneriorꝭeta
tis ⁊ ipᷣaʒ puellaꝝ ſiti foꝛmabat ad hone

ſtũ modũ:vt iã nec liberet qð nõ deceret
Et ſpꝛepſerat tñ:ſicut mihi filio famula

tua narrabat:ſubꝛepſerat ei vinolentia.
NHNã cũ ð moꝛe tãq; puella ſobꝛia iuberet᷑

a parẽtibo ð cupa vinũ ðpꝛomere:ſũmiſ

ſo poculo q̃ deſuꝑ patet pꝛiuſq; ĩ lagũcu
lã funderet meꝝ:pꝛimoꝛibo labꝛis ſoꝛbe
bat exiguũ:qꝛ ñ poterat ampliꝰ ſenſu re
cuſante. Nõ em̃ vlla temulẽta cupidine
faciebat h:ſʒ buſdã ſuꝑfluẽtibo etat ex
ceſſibo:q̃ ludicris motibo ebulliũt:⁊ ĩ pu
erilib animis maioꝝ pondere pᷣmi ſolẽt
Itaq; ad illud modicũ qtidiana modi/
ca addẽdo:qm qͥ modica ſpernit paulati
decidit:in ea ↄſuetudine lapſa erat:vt ꝓ

pe iã plenos mero caliculos ĩhiãter hau

riret. Ubi tũc ſagax anus:⁊ vehemẽs il

la ꝓhibitio: Nunqͥd valebat aliquid ad
nerſus latentẽ moꝛbũ:niſi tua medicina
dñe vigilaret ſuꝑ nos? Abſente pr̃e⁊ ma
tre ⁊ nutritoꝛibo:tu pᷣſens:qͥ creaſti:qͥ vo

cas:qͥ etiã ꝑ pᷣpoſitos hoĩes boni aliqͥd
agis ad aĩaꝝ ſalutẽ:qͥd tũc egiſti deꝰ meꝰ

Vñ curaſti: Unde ſanaſti:Nõne ꝓtuli
ſti duꝝ ⁊ acutũ ex altera aĩa ↄuiciuũ tãqS

medicinale ferꝝ ex occultis ꝓpuiſionibuſ

— — „ „ „

tuis:⁊ vno ictu putredineʒ illã pᷣcidiſti:
Ancilla em̃ cũ qᷓ ſolebat accedere ad cu/

„ „ . .

pã liti

dãnauit atq; exiuit. Sicut amici adulã
tes ꝑuertũt:ſic inimici litigãtes plerũq;

coꝛrigũt. Nec tu qð ꝑ eos agis:ſʒ qd ip

ſi voluerunt retribuis eis. Illa em̃ irata

gãs cũ dña minoꝛe.vt fit:ſola cuz
ſola.obiecit h̊ crimẽ amariſſima inſulta,
tione vocãſ meri bibulã.QOuo illa ſtimu
lo pꝑcuſſa reſpexit ſeditatẽ ſuã:ofeſtimq;

exagitare appetiuit minoꝛẽ dñaʒ nð ſa /

nare.⁊ ideo clãculo:aut qꝛ ita eas inue/
nerat locuſ ⁊ tꝑs litis:aut ne foꝛte ⁊ ipſa
ꝑiclitaret᷑ qð tã ſero ꝓdidiſſet. At tu dñe
rectoꝛ celitũ ⁊ terrenoꝝ ad vſus tuos cõ
toꝛquẽs ꝓſunda toꝛrẽtis fluxũ ſeculoꝛũ
oꝛdinãs turbulentũ:etiã de alteriꝰ aĩe in
ſania ſanaſti alterã. Nec quiſq; cũ S̊ ad/
uertit: potẽtie ſue tribuat:ſi vᷣbo eiꝰ aliꝰ
coꝛrigat᷑ quẽ vult coꝛrigi. Educata ita/

q; pudice ac ſobꝛie potiuſq; a te ſubdita

parẽtibo:qᷓ; a parẽtibo tibi:vbi plenis an
nis nubilis facta ẽ: tradita viro ſeruiuit
veluti dño:⁊ ſategit eum lucrari tibi:lo

quẽs te illi moꝛibo ſuis:qͥb eã pulcrã fa⸗/
ciebas:⁊ reuerẽter amabilẽ atq; mirabi/

lẽ viro. Vta aũt tolerauit cubilis iniuri/

as:vt nulla de hac re cũ marito haberet

vnq; ſimultatẽ.Expectabat em̃ miſeri/
coꝛdiã tuã ſuꝑ eũ:vt ĩ te credẽs caſtitica/
ret᷑. Erat vᷣo ille pᷣterea ſiẽbeniuolẽtia p/
cipuꝰ:ita ira feruidꝰ. Sʒ nouerat h nõ

reſiſtere irato viro:nõ tm̃ facto ſʒ ne bo

quidẽ Hã vᷣo refracto ⁊ quieto cũ oppoꝛ
tunũ viderat rõem facti ſui reddebat:ſi
foꝛte ille inconſiderantiꝰ cõmotꝰ fuerat.

Deniq; cũ matrone młte:q̃ꝝ viri mãſue

tioꝛes erãt plagaꝝ veſtigia etiã dehone
ſtata facie gererẽt:inter amica colloquia

ille arguebãt maritoꝝ vitã:hec eaꝝ lin/
guã veluti ꝑ iocũ guiter admonẽs:exvà
illas tabulas qᷓ mrimoniales vocant᷑ re/

citari audiſſent.tanq; inſtrumẽta qboan

cille facte eſſent deputare debuiſſent: p⸗

inde memoꝛes ↄditõis ſuꝑbire aduerſꝰ
dños nõ opoꝛtere Cũq; mirarent ille ſci

entes q; ferocẽ ↄiugẽ ſuſtineret nũq; fu /
iſſe auditũ:aut aliq̊ ĩdicio claruiſſe ; pa

triciꝰ ceciderit vxoꝛẽ:aut ꝙ a ſeinuicẽ vł
vnũ diẽ domeſtica lite diſſenſerint:⁊ cãʒ
familiarit᷑ qᷓrerẽt:docebat illa ĩſtitutũ ſu
uz qð ſupᷣ memoꝛaui.Que obfuabũit ex
perte ſtulabant᷑:q̃ ñ obſuabant ſubiecte
vexabant᷑. Socꝝ etiã ſuã pᷣmo ſuſurrijſ
malaꝝ ancillaꝝ aduerſuſ ſe irritatã ſic vi
cit obſequijs pſeuerans tolerãtia ⁊ man
ſuetudine:vt illa vltro filio ſuo medias
linguas famularũ ꝓderet.quibo inter ſe
nuꝝ pax domeſtica turbabat᷑:expeterʒ
q; vindictã. Htaq; poſtea q; ille ⁊ matni

onetanief

niumanveben

„

dotop ulie

ldeſeniaſe
uunſti
unnulng;n
heniuoleneſiun
gllite nicht
Gaſtorͦne'nin
iedanuen 18

Ardoilibeta

ſetngefci⸗,
icuciretan
etces at⸗
ſonmcede
(Alonnarucel
Giteidehen
Coclüigismen
ewinlinnd
oentornetioi
udratilineg

iinietfti

—

cüdc
manohed
pecexcitgen
ſiegs etijer
crivölis il
moiſchol⸗
ſuü ünnenn
lbiher iw
uclmaleue
ſop. Qaſc/a
lucgbrtthonn
hribatiſeni
Dueſcnionisen
Morivrorn
Eicentdonͤf
hboni tefi
Mooo onies
kdeuiyr me
ſfipizernun⸗
nnbgohtedorn
tnchaner,
nriaſtet

iſmhoilng

üiaer
☛
S
NN .

WNN
gagpnine

.

ningedin
iin gingen
znink efnttie
nopatgiſet eng,

mop ga ſu tuo

eng rüſalni
nenide len ei
kerguſßiſd
ndunnſ ſdoeal⸗
Nne
ni

emdintnie
Ng anhon tbe⸗
ehſscheilliſr
Wamddliminn
lemuitabsni
YrCiihebe
ernbereñni
rtieaupalita⸗
ncheninoleraß
Snoneratb
nöh taaden
diedcig
mCui teds
Or ſieni N.
?
nmr nif rl
inmitesoN d
S uinmin n
Purm dediſent,
ds ſunone Auc
lügnnmli
iageſuſingad 4
auncnnl
toriani, Al
alir Mi
mnilu itlin
ziͦconmmibiene
8 pſini
adlmntiſen
Ritu

1ℳ

gkran iic

80

Smeſbcin

obtpans ⁊ curãs familie diſciplinã: ⁊ cõ
coꝛdieſuoꝝ ↄſulẽs:pditas ad ꝓdent ar

bitrium verberibo coercuit: pmiſit illa ta
lia de ſe pᷣmia ſperare debere.quecũqʒ ð
ſua nuru ſibi q̊ placeret mali aliqͥd loq̃re
tur:nullaq; iã audẽte memoꝛabili int᷑ ſe
beniuolẽtie ſuauitate vixerũt. Hoc quo
q; illi bono mãcipio tuo.ĩ cuiꝰ vtero me
creaſti deꝰ meꝰ miſericoꝛdia mea munuſ

grãde donaueras:ꝙ int᷑ diſſidẽtes atq;

diſcoꝛdes q̃ſtibet aĩas vbi poterat taʒ ſe
pᷣbebat pacificã:vt cũ ab vtraq; multa ð

inuicẽ audiret amariſſima:q̃lia ſolet eru
ctare turgẽs atq; ĩdigeſta diſcoꝛdia:qũ

pᷣſenti amice de abſente inimica ꝑ acida

colloquia crudelitas exalat odioꝝ:nihil
tñ alteri de altera ꝓderet:niſi ꝙ ad eas re

cõciliãdas valeret. Paruũ h̊ bonũ mihi
videret᷑:niſi turbas inumerabiles triſtiſ
experirer:neſcio q̃ hoꝛrẽda peſtilẽtia pec
catoꝝ latiſſime puagãte:nõ ſolũ iratoꝛũ
inimicoꝝ iratis inimiciſ dicta ꝓdere:ſed
etiã q̃ nõ dicta ſũt addere:cũ ↄtra aĩo hu
mano parũ eſſe debeat inimicicias hoĩʒ
nec excitare nec augere male loquẽdo:ni
ſi eas etiã extinguere bñ loquẽdo ſtudu
erit:q̃lis illa erat docẽte te magiſtro inti
mo ĩ ſchola pectoꝛis.Deniq; etiã viruʒ
ſuũ iã in extrema vita tꝑali eiꝰ lucrata ẽ
tibi:nec ĩ eo iã fideli plãxit:qð in nondũ
fideli tolerauerat. Erat etiã ſerna ſuoꝛũ
tuoꝝ. Quiſqͥſſ eoꝝ nouerat eã:multũ ĩ ea
laudabat ⁊ honoꝛabat ⁊ diligebat te:qꝛ
ſentiebat pᷣſentiã tuazs in coꝛde eiꝰ ſancte
ↄuerſationis fructibo teſtib. Fuerat em̃
vniꝰ viri vxoꝛ:mutuã vicẽ parẽtib red/
diderat:domũ ſuã pie tractauerat:ĩ ope/

ribo bonis teſtimoniũ habebat. Nutrie

rat filios totiẽs eos pꝑturiẽs quotiens a
te deuiare cernebat. Poſtremo nob dñe
om̃ib qͥ ex munere tuo ſinis loqͥ ſeruis
tuis qͥ ante doꝛmitionẽ eiꝰ in te iã ↄſocia
ti viuebamꝰ:percepta gr̃a baptiſmi tui:
lta curã geſſit q̃ſi om̃es genuiſſet:ita ſer/
uiuit qſi ab oĩh genita fuiſſet. Imminẽ
te aũt die q̊ ex hac vita erat exitura:quẽ
diẽ tu noueras ignoꝛãtibo nobis:puene
rat vt credo ꝓcurãte te occultis tnis mo
dis:vt ego ⁊ ipᷣa ſoli ſtaremꝰ incũbentes
ad quandã feneſtrã:vnde oꝛt intra do/

CXXVIII.

mũ q nos habebat pſi pectabat᷑ illic ap

4

oſtia tiberina:vbi remoti a turbis poſt

longi itineris laboꝛẽ inſtaurabamꝰ nos

nauigatõi. Colloqᷓbamur ergo ſoli va ·
de dulciter: ⁊ pterita obliuiſcẽtes:in ea qͥ
ante ſũt extẽti qꝗrebamꝰ int᷑ nos apud p/⸗

ſentẽ veritatẽ qð tu es:qlis futura eſſet
vita eterna ſanctoꝝ:quã nec oculꝰ vidit

nec auris audiuit: nec ĩ coꝛ hoĩs aſcẽdit.
Sʒzʒ ĩhiabamꝰ oꝛe coꝛdis ĩ ſuꝑna fluẽta
fontis tui:fontis vite:qͥ eſt apud te:vt in

de p captu nr̃o aſperſi quomodo rẽ tã/

tã cogitaremꝰ.Cuũq; ad eũ finẽ ſermo ꝑ/

duceret᷑vt carnaliũ ſenſuum delectatio
Stalibet ĩ q; talibo luce coꝛpoꝛea p̃ illius

vite iocũditate nõ cõparatõe:ſʒ ne cõme
moꝛatõe quidẽ digna videret᷑:erigentes

nos ardẽtioꝛe affectu ĩ idĩm ꝑambula/
uimꝰ gdatim cũcta coꝛꝑalia ⁊ ipᷣm celuʒ

vñ ſol ⁊ luna ⁊ ſtelle lucẽt ſuꝑ terram. Et

adhuc aſcẽdebamꝰ interiꝰ cogitãdo ⁊ lo

qndo te ⁊ mirãdo opa tua:⁊ venimꝰ ĩ mẽ
tes nr̃as:⁊ trãſcẽdimꝰ eas:vt attingere⸗
mꝰ regionẽ vbertat indeficiẽtis:vbi pa
ſcis iſrł ineternũ vᷣitatꝭ pabulo.⁊ ibi vi/

ta ſapiẽtia ẽ: ꝑ quã fiũt oĩa iſta ⁊ q̃ fuerüũt
2qᷓ futura ſũt:⁊ ipſa nõ fit:ſʒ ſic ẽ vt fuit:

⁊ ſic erit ſp:qͥn potiꝰ fuiſſe ⁊ futuꝝ eſſe nõ
Eĩ ea:ſʒ eſſe ſolũ:qm̃ eterna cẽ. Nã fuiſſe ⁊
futuꝝ eſſe nõ eſt eternũ.Et dũ loqmur ⁊
inhiamꝰ iũlli:attingimus eã modice toto
ictu coꝛdis:⁊ ſuſpirauimꝰ ⁊ relimꝰ ibi
religatas pᷣmitias ſpũs:⁊ remeauimꝰad
ſtrepitũ oꝛis nr̃i:vbi vbũ ⁊ incipit᷑ ⁊ fini
tur.Et qͥd ſiłe ᷣbo tuo dño nro ĩ ſe ꝑma
nẽti ſine vetuſtate atq; innouãti oĩa:Di

cebamꝰ ̊. Si cui ſileat tumultꝰ carniſ:ſi

leãt fſantaſie terre ⁊ aquaꝝ ⁊ aerꝭ:ſileant ⁊
poli:⁊ ipſa ſibi aĩa ſileat:⁊ traſeat ſe nõ ſe
cogitãdo.Sileant ſomnia ⁊ imaginarie
reuelatões:oĩs lingua ⁊ om̃e ſignũ:⁊ qͥc/⸗

qͥd trãſeũdo fit ſi cui ſileat oĩno:qm ſi q ſ

audiat:dicũt hec oĩa.nõ ipᷣa nos fecimꝰ:
ſʒ fecit nos qͥ manet ineternũ.His dictiſ
ſi iã taceãt qm erexerũt aurẽ in eũ qui fe
cit ea:⁊ loq̃tur ipᷣe ſolus non ꝑ ea:ſed per
ſeipſum:vt audiamꝰ verbũ eius non per
linguã carnis:neq; ꝑ vocem angeli.neq;
per ſonitũ nubis neq; per enigma ſimili
tudinis:ſed ipᷣm quẽ in his amamꝰ ipᷣm

Tiber IX.

nos ⁊ rapida cogitatõe attingimꝰeternã
ſapientiã ſuꝑ oĩa manentẽ:ſi ↄtinuet̃ h̊ ⁊
ſubtrahant᷑ alie viſiones lõge impar ge
neris:⁊ hec vna rapiat ⁊ abſoꝛbeat ⁊ re/

cõdat ĩ interioꝛa gaudia ſpectatoꝛẽ ſuũ:

vt talis ſit ſempiterna vita q̃le fuit ̊ mo

mentũ intelligẽtie cui ſuſpirauimꝰ. Nõ

ne H̊ eſt.intra ĩ gaudiũ dñi tui? Et iſtud
qn: An cũ om̃es reſurgemꝰ:ſʒ nõ om̃es
imutabimur: Dicebamꝰ talia:⁊ ſi ñ iſto
modo ⁊ his verbis.tñ dñe tu ſcis ꝙ illo
die cũ talia loqᷓremur ⁊ mũdus iſte nob

inter verba vileſceret cũ oĩb delectatio/

nib ſuis.Cũc ait illa. YFili quãtũ ad me
attinet:nulla re iaʒ delectoꝛ in hac vita.
Quid hic faciam adhuc ⁊ cur hic ſim ne
ſcio:iã ↄſũpta ſpe huiꝰ ſeculi. Unũ erat
ꝓpter qð in hac vita aliquantũ ĩmoꝛari

cupiebã:vt te chꝛiſtianũ catholicũ vide

rẽ pꝛiuſq; moꝛerer. umulatius h mihi
de me pſtitit:vt te etiã ↄtempta felici/
tate terrena ſeruũ eiꝰ videã.Ouid hic fa
cio? Ad hec ei qͥd rñderim nõ ſatis reco/

lo.Tũ interea vix intra quinq; dies aut

nõ młto ampli decubuit febꝛibo.Et cũ
egrotaret quodã die defectũ aĩe paſſa ẽ.
paululũ ſubtracta a pᷣſentibo. Nos cõ/

currimꝰ. Sʒ cito reddita ẽ ſenſui:⁊ aſpe

xit aſtãtes me ⁊ fratrẽ meũ:⁊ ait nobis qᷓ
ſi q̃rẽti ſimilis. Ubi erã: Deinde nos in

tuens meroꝛe attonitos:ponetis hic in

quit matrẽ veſtrã: Ego ſilebã ⁊ fletũ fre

nabã. Yrater aũt meꝰ quiddꝗ locutꝰ eſt:
eg nõ peregre:ſʒ ĩ patria defungi tanq;ᷓ

felicius optaret. Quo audito illa vultu

anxio reuerberãs eũ oculis ꝙ talia ſape/

ret atq; inde me intuẽs:vide ait qͥd dicit
Et mox ambobo:ponite inqͥt h̊ coꝛpus
vbicũq;:nihil vos eiꝰ cura ↄturbet.Tã
tũ illud vos rogo:vt ad dñi altare memi

neritis mei vbi fueritis.Cũq; hanc ſen/

tentiã verbis quibo poterat explicaſſet:
ↄticuit:⁊ ingraueſcẽte morbo exercebat᷑

E go vᷣo cogitãs dona tua deꝰ inuiſibi
q̃ imittis ĩ coꝛda fideliũ tuoꝝ:⁊ pueniũt

inde fruges qdmirabileſ:gaudebã ⁊ gra
tias agebã tibi. recolẽs qð nouerã:qᷓnta
cura ſemp eſtuaſſet de ſepulcro qð ſibi p

uigerat ⁊ pparauerat iuxta coꝛpus viri

Confeſſionũ.

ſine his audiamꝰ:ſicut nũc extendimus

ſui.Quia em̃ valde ↄcoꝛditer vixerãt:id

etiã volebat:vt eſt animꝰ humanꝰ minꝰ
capax diuinoꝝ:adiũgi ad illã felicitatẽ:
⁊ comemoꝛari ab hoĩb:oceſſuʒ ſibi eſe

*

poſt trãſmarinã peregrinationẽ: vt piu/

cta terra amboꝝ ↄiugũ terra tegeretur.
On aüt iſta inanitas plenitudine boni/
tatꝭ tue ceꝑat in eiꝰ coꝛdeñ eſſe neſciebã:
⁊letabar admirãs ꝙ ſic mihiapparuiſ/
ſet:quaãqᷓ; ⁊ illo ſermone nr̃o ad feneſtraʒ

cũ dixit:iã qͥd hic facio:nõ apparuit de/
ſiderare in pria moꝛi.ludiui etiã poſtea
ia cũ oſtijs eſſemꝰ cũ quibuſdã amicis
meis materna fiducia colloqbat᷑ quodã

die de ↄtemptu vite huiꝰ⁊ bono moꝛtis

vbi ipᷣe nõ aderã. Illiſq; ſtupentibo vᷣtu/
tẽ femine quã tu dederas ei querẽtibus
vtꝝ nõ foꝛmidaret tã lõge a ſua ciuitate

coꝛpꝰ relinqre:nihil inqͥt lõge eſt deo:ne

q; timendũ eſt ne ille nõ agnoſcat in fine

ſeculi vnde me reſuſcitet. Igo die nono

egritudinis ſue:quinq̃geſimo ⁊ ſexto an

no etat ſue:trigeſimo ⁊ tercio etatiſ mee

aia illa religioſa ⁊ pia corpoꝛe ſoluta eſt
Pꝛemebã oculos eiꝰ.⁊ ↄſluebat in pᷣcoꝛ
dia mea meſtitudo inges:⁊ trãſſluebat ĩ
lacrimas:ibidẽq; oculi mei violento ani
mi imꝑio rſoꝛbebãt fontẽ ſuũ vſq; ad ſic
citatẽ:⁊ ĩ tali luctamie valde male mihi
erat Tũ vero vbi efnauit extremũ ſpũm
puer adeodatꝰ exclamauit in planctü:at
q; ab om̃ibo nobis coercitꝰ tacuit. Hoc
modo etiã meũ quiddã puerile qð labe/
bat᷑ in fletꝰ iuuenili voce coꝛdiſ coerceba
tur ⁊ tacebat.Neqʒ em̃ decere arbitraba
mur funus illud q̃ſtibo lacrimoſis gemi
tibuſq; celebꝛare:qꝛ his plerũq; ſolet de
ploꝛari quedã miſeria moꝛientiũ:aut qſi
omnimoda extinctio.At illa nec miſere

moꝛiebat᷑:nec om̃ino moꝛiebat᷑. Hoc et

documẽtis moꝝ eiꝰ:⁊ fide nõ ficta:ratio
nibuſq; cerꝭ tenebamꝰ. Quid erat ergo
ꝙ int?ꝰ mihi grauiter dolebat:niſi ex cõ/
ſuetudine ſimul viuẽdi dulciſſima ⁊ cha
riſſima repẽte ſimul dirupta:vulnus re
cens: Oꝛatulabar quidẽ teſtimonio eiꝰ
qð ĩ ea ipᷣa vltima egritudine obſequijs
meis interblandiẽs appellabat me piũ:
⁊ cõmemoꝛabat grãdi dilectõis affectu:

nunq; ſe audiſſe ex oꝛe meo iaculatũ ĩ ſe

Nunumgttoe
ſigniluied
Conhiehi
ilarkrinsst
deſccheruun
bittnutmant
ſicacnecenne
ſenilonat
nencelt
ſodon L.
otbidßee
ucſtmdl
noreilis
ſthns:egon
rimeno.
eutenpo⸗
Gfmnenofe
bipoile
utibulaſce
trinbys Ate
Wlas otch
ſcnamei
(Rad
wit
chrard
neſedeg
Etgem
tuminm
deblot/
emleat
mer dupli
lclecpus.
lchermis.
bifncimusn
ile
Vere pnuſch
ſoletperin
diegrauiti
lufbatn o⸗
doloꝛẽmeii⸗
mnomeno⸗
boſnisoſue
öfnehteg
lumenin
giigebet
ammndire
nio Lace⸗ 3
Pleeinſ
ipedunc
Waen

aenmnu

n ngniine

n aglebgkro
Müzupenht
insa dpei
Aügesſuct

hlinrloctn.

rieilrini
ulin wodeen
gunigeſtmo e

Eino te

hacochdeeſt
N8 a Nuhen
WRngidtin

diqzdaidtan

bedit tſiig

anuri nian
varri naria d

õõ

liroetcordiſcet
Gchdegentt
häftipbomnf
ninunmimtünf
muiNNN

nnti AN

ie ni fonnnn
dan Oudentl⸗
er doehulliet
Ginoaſimgtch
.
le Minoes
jcide Minoi⸗
initgii
is prlt ee
uniuft
ronpiiin

1 Nnperfunn⸗

0.

durum aut ↄtumelioſum ſermonẽ. Sed

tñ quid tale deꝰ me qͥ feciſti nos? Quid

comꝑabile habebat honoꝛ a me delatus
illi⁊ ſᷣuitus ab illa mihi?: Quoniã itaq;
deſerebar tam magno eiꝰ ſolatio ſaucia/
bat᷑ ania mea:⁊ q̃ſi dilaniabat᷑ vita q̃vna
facta erat ex mea ⁊ iliꝰ.Cohibito ergoa
fletu illo puero pſalteriũ aperuit enodiꝰ:
⁊ cantare cepit pſalmũ.Cui rũdebamuſ

omis domꝰ. Miſericoꝛdiã ⁊ iudiciũ cã/
tabo tibi dñe.Audito aũt quid ageretur

ↄuenerũt multi frẽs ac religioſe ſemine:
⁊ de moꝛe illis quoꝝ officiũ erat funꝰ cu

rãtibus:ego in ꝑte vbi decent᷑ poterã cũ

eis qui me nõ deſerendũ eſſe cenſebant:
qð erat tempoꝛi congruũ diſputabã.eo/⸗
q; fomento veritatis mitigabã cruciatũ
tibi notũ.illis ignoꝛãtibo ⁊ intente audi/
entibuſ.⁊ ſine ſenſu doloꝛis me eſſe arbi

trãtibus. At ego in auribatuis vbieoꝛũ

nullus audiebat.increpabã mollicieʒ af
fectus mei:⁊ ↄſtringebã fluxuʒ meroꝛis.
cedebatq; mihi paululũ.rurſuſq; impe/
tu ſuo ferebatur nõ vſq; ad eruptionẽ la
chꝛymarũ.nec vſq; ad vultus mutatio/
nẽ:ſed ego ſciebã quid coꝛde pꝛemerem.
Et qꝛ mihi vehemęter diſplicebat tan/
tum in me poſſe hec humana.que oꝛdĩe
debito ⁊ ſoꝛte conditiõis noſtre accidere
neceſſe eſt:alio doloꝛe dolebã doloꝛẽ me
um:⁊ duplici triſticia macerabar. Cum
ecce coꝛpus elatũ eſt.imus ⁊ redimꝰ ſine
lachꝛymis. Nã neq; in eis pᷣcibo quas ti
bi fudimus:cũ offerret᷑ pꝛo ea ſacrificiuʒ
pꝛecij nr̃i:iã iuxta ſepulcrũ poſito cada/

uere.pꝛiuſẽ; deponeretur:ſicut illic fieri

ſolet:nec in eis ergo pᷣcibus fleui: ſʒ toto
die grauit᷑ in occulto meſtꝰ eram. ⁊ mẽte
turbata rogabã te vt poteraʒ ꝙ ſanares
doloꝛẽ meũ:nec faciebas:credo commẽ/

dans memoꝛie mee:vł hoc vno documẽæz
to om̃is ↄſuetudinis vinculũ etiã aduer
ſus mentẽ:que iã non fallaci vbo paſcit
Viſum etiã mihi eſt vt irẽ lauatũ: au /
dierã inde balneis nomẽ inditũ.qꝛ greci
balanion dixerint:q anxietatẽ pellat ex

anio. Ecce ⁊ hoc ↄfiteoꝛ mificoꝛdie tue

pater oꝛphanoꝛũ:quoniã laui:⁊ takeraz
qualis pꝛiuſq; lauiſſem. neq; enĩ exuda,/
uit de coꝛde meo meror amaritudo.De

inde doꝛmiui ⁊ euigilaui:⁊ non parua ex

pte mitigatũ inueni doloꝛẽ meũ.atq; vt

eram in lecto meo ſolus.recoꝛdatꝰ ſuʒ ve

ridicos verſus ambꝛoſij tui. Tu es eniʒ

de creatoꝛ omniũ: poliq; rectoꝛ: veſtiẽs
diẽ decoꝛo lumie:noctẽ ſopoꝛis gra:ar/

tus ſolutos vt quies reddat labor vſui:
mẽteſq; feſſas alleuet:luctuſq; ſoluat an
xios.Atq; inde paulatim reducebam in
pꝛiſtinũ ſenſum ancillã tuã: conuerſatio
nẽq; eius piã in te ⁊ ſctãm: in nos blãdã

atq; moꝛigerã.qua ſubito deſtitutꝰ ſuʒ:

⁊ libuit flere in ↄſpectu tuo de illa ⁊ ꝓ il/
la de me ⁊ pꝛo me.Et dimiſi lachꝛymas

quas ↄtinebaʒ vt effluerẽt q̃ntum velleẽt

ſubſternens eas coꝛdi meo: et reqͥ euit in
eis:quoniã ibi erãt aureſ tue:nõ cuiuſqᷓ;
homis ſuꝑbe interpᷣtanꝭ ploꝛatũ meuʒ.
Et nunc dñe cõtfiteoꝛ tibi in lr̃is.legat qͥ
volet:⁊ interpᷣtetur vt volet:⁊ ſi peccatũ
inuenerit fleuiſſe me matrẽ exigua parte
hoꝛe:matrẽ oculis meis interim moꝛtu/

am:q̃ me multos annos fleuerat vt ocuł

tuis viuerẽ:nõ irrideat:ſʒ potiꝰ ſi ẽ gran
di charitate ꝓ peccatis meis fleat ipᷣe ad
te patrẽ omniũ fratrũ chꝛiſti tui Ego au
tẽ iã ſanato coꝛde.ab illo vulnere in quo
poterat redargui carnalis affectus:fun/
do tibi deꝰ noſter ꝓ illa famula tua lon /
ge aliud lachꝛymaruʒ genus:qð manat
de concuſſo ſpiritu ↄſideratiõe ꝑiculoꝛũ
omis anie que in adã moꝛit᷑. Quaq; illa
in chꝛiſto viuificata etiã nondũ carne re
ſoluta ſic vixerit vt laudet᷑ nomẽ tuuʒ in
ſide moꝛibuſq; ei.non tamẽ audeo dice
re exquo eã ꝑ baptiſmũ regeneraſti nul-
lum verbũ exiſſe ab oꝛe eius cõtra pꝛece

ptum tuũ.Et dictũ eſt a vᷣitate filio tuo⸗

Diquis dixerit fratri ſuo fatue:reus e
rit gehẽne ignis.Et ve etiã laudabili vi

te hominũ.ſi remota miſicoꝛdia diſcuti

as eꝗ. Quia vero nõ exquiris delicta ve
hemẽter:fiducialiter ſperamus aliquem
apud te locũ inuenire indulgẽtie. DHuiſ/
quis aũt tibi enumeratvera merita ſua.
quid tibi enumerat niſi munera tua: O
ſi cognoſcant ſe om̃s homĩes:⁊ qui glo
riatur in domio gloꝛiet᷑. Ego itaq; laus
mea ⁊ vita mea deus coꝛdis mei.ſepoſi/
tis pauliſper bonis eiꝰ actibus:ꝓ qbus

Confeſſonũ

4 —
. ——— .4
— ,vsrõð

tibi gaudens gr̃as ago:nũc pꝛo peccatii
matris mee depᷣcoꝛ te:exaudi me ꝑ medi
cinã vulnerũ noſtroꝝ que pependit in li
gno:⁊ ſedens ad dexterã tuã te interpel/

lat ꝓ nobᷣ. cio miſericoꝛdit᷑ oꝑatam:⁊

ex coꝛde dimiſiſſe debita debitoꝛibo ſu/⸗
is:dimitte illi ⁊ tu debita ſua.ſi qua etiã
ptraxit ꝑ tot annos poſt aquã ſalutꝭ. Di
mitte dñne:dimitte obſecro.ne intres cuʒ
ea in iudiciũ. Suꝑexaltet miſericoꝛdia
iudiciũ:quoniã eloquia tua vera ſunt:et
ꝓmiſiſti miſericoꝛdiã miſericoꝛdibo.Qð
vt eſſent tu dediſti eis.qͥ miſereberis cui

miſertus eris:⁊ miſericoꝛdiã pᷣſtabis cni
miſericoꝛs fueris. Et credo iã feceriſ qd

te rogo.ſed volũtaria oꝛis mei appꝛoba

dñe. Nãq; illa imminẽte die reſolutiõis

.N

ſue:nõ cogitauit ſuũ coꝛpus ſumptuoſe
ↄtegi:aut condiri aromatib:aut monu/
mẽtũ electũ ↄcupiuit:aut curauit ſepul/
crũ patriũ. Nõ iſta mãdauit nobis:ſed
tantũmodo memoꝛiã ſui ad altare tuuʒ
fieri deſiderauit:cui nulliꝰ diei pᷣtermiſ/
ſione ſeruierat vñ ſciret diſpenſari victi/
mã ſctãm:qua deletũ eſt cyrographũ qð
erat ↄtrariũ nobis:qua triũphatꝰ eſt ho
ſtis:cõputans delicta nr̃a ⁊ q̃rens quid
obijciat:⁊ nibil inueniẽs in illo in q̊ vin/
cimus. Quis ei refundet innocentẽ ſan/
guinẽ: Quis ei reſtituet pꝛeciũ quo nos
emit:vt nos auferat ei.Ad cuiꝰ pᷣcij no/
ſtri ſacrẽ̃m.ligauit ancilla tua anĩiam ſuã
vinculo fidei. Nemo a ꝓtectiõe tua dirũ
pat eã. Hõ ſe interponat nec vi nec inſi/

dijs leo ⁊ dꝛaco. Neq; enĩ rũdebit illa ni

hil ſe debere ne cõuincat᷑ et obtineat᷑ ab
accuſatoꝛecallido:ſʒ rñũdebit dimiſſa de
bita ſua ab eo cui nemo reddet qð ꝓ nob
nõ debens reddidit.Sic ergo in pace cũ
viro ante quẽ nulli ⁊ poſt quem nulli nu
pta eſt: cui ſeruiuit fructũ tibi afferẽs cũ
tolerantia.vt eũ quoq; lucraret᷑ tibi.Et
inſpira dñe deꝰ meus:inſpira fuis tuis

fratribo meis filijs tuis:dñis meis:qui/

bus ⁊ coꝛde ⁊ voce ⁊ lr̃is ſeruio:vt quot
quot hec legerint meminerint ad altare
tuũ monice famule tue cũ patricio quon
dã eius ↄiuge:ꝑ quoꝝ carnẽ introduxi/
ſti me in hanc vitã:quẽadmoduʒ neſcio.
Meminerint cũ affectu pio parentũ me

Aiber X

oꝛũ in hacluce tranſitoꝛia:⁊ fratrũ meo⸗
rũ ſub te patre in matre catholica:⁊ ciui

um meoꝛũ in eternã hieruſalẽ:cui ſuſpi/
rat ꝑegrinatio populi tui ab exitu vſq;
ad reditũ:vt quod a me illa popoſcit ex/
tremũ:vberi ei pꝛeſtet᷑ in multoꝝ oꝛõni

bus tã ꝑ ↄfeſſiones q; ꝑ oꝛõnes meas.

(Erolicif libernonus.

gnoſcaz te ſicut ⁊ a te
cognitꝰ ſum. Uirtus
anĩe mee.intra in eam

nsz3 poſſideaſſine ma
cula ⁊ ruga. Hec eſt mea ſpes:iõ loquoꝛ
⁊ in ea ſpe gaudeo:quãdo ſanũ gaudeo.
Cetera vero vite huiꝰ tãto minꝰ flenda
qnto magis fletur:⁊ tanto magis flenda

qnto minꝰ fletur in eis. Ecce enĩveritatẽ

dilexiſti:quoniã qͥ facit eã venitad lucẽ.
Uolo eã facere in coꝛde meo coꝛam te in
ↄfeſſione:in ſtilo aũt meo coꝛã multis te
ſtibo. Et tibi qͥdem dñe cuiꝰ ocuł nuda ẽ
abyſſus humane ↄſciẽtie.qͥd occultuʒ eſi
ſet in me etiã ſi nollẽ cõfiteri tibi. Te enĩ
mihi abſconderẽ.nõ me tibi. Nũc auteʒ
gemit? meus teſt eſt diſplicere me mi
hi.tu refulges ⁊ places:⁊ amaris ⁊ deſi⸗
deraris:vt erubeſcã de me ⁊ abijciaʒ me
atq; eligam te:⁊ nec tibinec mibi placeã
niſi de te. Tibi ergo dñe manifeſtus ſuʒ
qcunq; ſim.⁊ q̊ fuctu tibi confitear dixi
Neq; enĩ id ago vbis carnis ⁊ vocibus:
ſed vᷣbis anie ⁊ damoꝛecogitatiõis:quẽ
nouit auris tua.Cum eni malus ſuʒ:ni
hil eſt aliud cõfiteri tibi qᷓ; diſplicere mi/
hi. Cũ vero pius.nihil eſt aliud cõfiteri

tibi qᷓ; hoc nõ tribuere mihi:quoniaʒ tu

dñe benedicis iuſtũ:ſed pꝛiꝰ eum inſtiſi/
cas impiũ.Confeſſio itaq; mea deꝰ me/
us in cõſpectu tuo tibi tacite fit:⁊ nõ ta/
cite. Tacet eniz ſtrepitu: clamat affectu.
Neq; eniʒz dico recti aliquid homĩbo qoᷣ
non a me tu pꝛius audieris:aut etiaʒ tu

gliquid tale audieſ a me qð non mibi tu

*

⁊ coapta tibi vt habe

benotnioe
Chssnopor
Culctenat
Ouis!
nchniſliße
ſoſhin gech
Winerpn
ſeinftenr
Monkrenn⸗
rdinnhig
peri. Vein
lvo fucni
Wmesptent
Wwareols
Nüranots
taraw
deſperdis
glerinan
inegfe⸗
aͤſibipi
Erdllan
lonigiin
ullaucl.
iig fuan
Nfeturoſcl⸗
ſonigrchin
ſoetiödordi
ghucese⸗
lumfructi
aohuc ſin.
themulci
rnonen
licgaudler
Gemneil vbie

ſinegn
Niugn

ſinfeni
main
Ehenliaifi
Pulmtpenif
unell gain

Z

3 rönebſnens

rnn.

e

lecognitnas,

ettinnlinrei

lnteitt a

neng imie
ncaptatibi ba
Prpoſſden ſnen
knaaſomiihla
ubdäomind one
es. SCC
Kordenun
Nod
atütmegi⸗
eNii d
uinfimahi Lui
irndi Mau,
utinnie
jdene! Decär
dineeniil
Pwienmifur
othicfted
dsanstnch
morupinigl
lunainy ij
udiato⸗
antn,
ciunan,

*

sWTW.—

minib vt audiãt ↄfeſſiones meas.q̃ſi ipᷣi
ſanaturi ſint om̃es lãguoꝛes meos: Cu
rioſum genꝰ ad ↄgnoſcendã vitã alienã:
deſidioſum ad coꝛrigendã ſuam. Quida
me qrunt audire qᷣ ſim:qͥ nolũt a te audi

re qͥ ſint: Et vnde ſciũt cũ a meipᷣo ð me/

ipo audiũt:an verũ dicã:qũquidẽ nemo
ſcit hominũ qͥd agat᷑ in homie:niſi ſpũs

bhomis q in ipo eſt. Si aũt a te audiunt

de ſeipᷣis:nõ poterũt dicere mentit᷑ dñs.

Duid eſt enĩ a te audire de ſe:niſi cogno

ſcere ſe: Quis poꝛro cognoſcit ⁊ dicit fal
ſum eſt: niſi ipe mentiat: Sed qꝛ chari/
tas omia credit. inter eos vtiq; as cõne
xos ſibimet vnũ facit:ego quoq; dñe eẽ

ſic tibi ↄfiteoꝛ vt audiãt homies qb de

monſtrare nõ poſſum an va cõfitear:ſed

credũt mihi:quoꝛũ mihi aures charitas

aperit. Uerũtamẽ tu medice meꝰ intime
quo fructu iſta faciã eliqua mihi.Nã cõ
feſſiones pᷣteritoꝝ maloꝝ meoꝛũ quere/
miſiſti ⁊ texiſtivt beares me in te:mutãs
animã meã fide ⁊ ſacramẽto tuo.cũ legũ

tur ⁊ audiunt᷑ excitant coꝛ ne doꝛmiat in

Deſperatiõe.⁊ dicat:nõ poſſum: ſed eui/

gilet in amoꝛe miſericoꝛdie tue ⁊ dulce/

dine gr̃e tue:q̃ potens eſt omis infirmuſ
q̃ ſibi ꝑ ipᷣam fit ↄſcius infirmitatis ſue.
Et delectat bonos audire pᷣterita mala
eoꝛũ qͥ iam carent eis.nec iõ delectat qͥa
mala ſunt:ſed qꝛ fueꝛũt et nõ ſunt. Quo
itaq; fructu dñe deus meꝰ cui quotidie
ↄfitetur ↄſciẽtia mea:ſpe miicoꝛdie tue
ſecurioꝛ qᷓ; innocẽtia ſua.Quo fructu q̃

ſo etiã homibo coꝛã te ↄfiteoꝛ ꝑ has lr̃as

adhuc qͥs ego ſim:nõ qͥs fuerim? Nã il/
lum fructũ vidi ⁊ cõmemoꝛaui Sed qͥs
adhuc ſim.ecce in ipᷣo tꝑe ↄfeſſionũ mea
rũ.⁊ multi h̊ noſſe cupiunt qui me noue
rũt ⁊ nõ me nouerunt:qͥ ex me vel de me
aliqͥd audierũt:ſed auris eoꝝ non eſt ad
coꝛ meũ:vbi ego ſum q cunq; ſum. To/

lunt ergo audire ↄfitentẽ me qͥd ipᷣe intꝰ

ſim:qui nec oculũ:nec aurem:nec mentẽ
pñt intendere:credituri tamẽ volũt:nũ/⸗

quid cognituri: Dicit eni eis charitas qᷓ

boni ſunt.nõ mentiri me de mepↄfitentẽ:
⁊ ipa in eis credit mihi. Sʒ quo fructu
id volũt: An ↄgratulari mihi cupiũt cũ

Gs n ee⸗ —

pꝛius dixeris Quid mibi ergo eſt cũ ho

audierint qntũ ad te accedã mũere tuo:?
oꝛare ꝓ me cũ audierint qntum retarder
pondere meo: Indicabo talibus. Hõ eĩ
paruus eſt fructꝰ dñe deꝰ meꝰ:vt a mul/
tis tibi gre agant᷑ ð nobis: ⁊ a multis ro
geris ꝓ nobis.Amet in me fraternꝰ ani/
mus qð amandũ doces:⁊ doleat ĩ meqð
dolendũ doces. Animus ille h̊ faciat fra

ternus nõ extraneꝰ:nõ filioꝝ alienoꝛuʒ:

quoꝝ os locutũ eſt vanitateʒ:et dextera
eoꝝ dextera iniqtatis:ſed fraternus ille
qͥ cum appꝛobat me gaudet de me. Cuʒ
autẽ impꝛobat meↄtriſtat᷑ ꝓ me. quia ſi/
ue appꝛobet ſiue ĩpꝛobet:diligit me In
dicabo me talibo:reſpirẽt in bonis meis:
ſuſpirent in mal meis. Bona mea inſti/
tuta tua ſunt ⁊ dona tua:mala mea deli/
cta mea ſunt ⁊ iudicia tua.Reſpirent ĩ il
lis.ſuſpirent in his.Et hymnuſ ⁊ fletus

aſcendãt in ↄſpectũ tuũ de fraternis coꝛ

dib thuribulis tuis. u autẽ dñe dele
ctatus odoꝛe ſancti templi tui. miſerere

mei fᷣm magnã miſericoꝛdiã tuã. ꝓpt᷑ no
men tuuʒ: ⁊ nequaq; deſerens cepta tua

ↄſumma imꝑ fecta mea. NHic eſt fructus
ↄfeſſionũ mearũ:nõ qualis fuerim:ſʒ /
lis ſim:vt h̊ ↄfitear:nõ tm̃ coꝛã te ſecreta

exultatione cũ tremoꝛe.⁊ ſecreto meroꝛe

cũ ſpe:ſed etiã in aurib credentiũ filioꝝ
hominũ:ſocioꝝ gaudij mei:⁊ cõſoꝛtium
moꝛtalitatis mee:ciuiũ meoꝝ ⁊ mecũ ꝑe
grinoꝝ pꝛecedentiũ ⁊ ↄſequentium:⁊ co
mitũ vie mee. Hi ſunt ſerui tui fres mei

quos filios tuos eſſe voluiſti dños me⸗/

os:qͥbus iuſſiſti vt fuiam:ſi volo tecum
de te viuere. Et h̊ mihi verbũ tuũ parũ

erat ſi loquẽdo pꝛeciꝑet:niſi ⁊ faciẽdo pᷣ
iret. Et ego id ago factis ⁊ dictiſ: id ago

ſub alis tuis nis cũ ingẽti ꝑiculo:niſi qꝛ
ſub alis tuis tibi ſubdita eſt ania mea:et
infirmitas mea tibi nota eſt. Paruulus
ſum:ſed viuit ſemꝑ pater meus:⁊ idone/
us eſt mihi tutoꝛ meꝰ. Idem ip̃e eſt eniʒ
qͥ genuit me ⁊ tuetur me:⁊ tuipᷣe es om/
nia bona mea:tu omipotẽs qui mecũ eſ:
⁊ pꝛiuſq; tecũ ſim. Indicabo ergo talib⸗
qualibo iubes vt fuiam:nõ qͥs fuerim:ſʒ

qͥs iam ſim:⁊ q adhuc ſim:ſed neq; me/
ißpm dijudico. Sic itaq; audiar. Cu enĩ

dñe dijudicas me. Quia et ſi nemo ſcit
v7 2

ð,

hominũ q̃ ſunt homĩs:niſi ſpũs homĩs
qͥ in ipᷣo eſt:tñ eſt aliqd homis quod nec
ipᷣe ſcit ſpũs homis qͥ in ipo eſt. Tu aũt
dne ſcis eius om̃ia qͥ feciſti eũ. E govero
qᷓ;uis pᷣ tuo ↄſpectu me deſpiciam.⁊ eſti
mem me terrã ⁊ cinerẽ.tñ aliqd de te ſcio
qð de me neſcio.Et certe nüc videmuſꝑ
ſpeculũ in enigmate.nondũ facie ad faci
em. Et ideo q́;diu ꝑegrinoꝛ abs te mihi
ſum pᷣſentior q;ᷓ tibi:⁊ tñ te noui nlło mo
do poſſe violari.Ego vero qbus tẽpta/
tionib reſiſtere valeã:qbuſue nõ valeaʒ
neſcio.Et ſpes es:qꝛ fidelis es:qui nos
nõ ſinis temptari ſupꝛa qᷓ; poſſumuſ fer
re:ſed facis cũ temptatiõe etiã exituʒ vt
poſſumꝰ ſuſtinere. Conſitear ergo quid
de me ſciam:ↄfitear⁊ qͥd de me neſciam:
uoniã ⁊ qð de me ſcio te mihi lucente
ſcio:⁊ qdᷣ de me neſcio tamdiu neſcio do

hec fiant tenebꝛe mee ſicut meridies ĩ vul

m tuo:nõ dubia ſed certa ↄſcientia. Do
mine amo te. Percuſſiſti coꝛ meũ verbo
tno:⁊ amaui te. Sed ⁊ celũ ⁊ terra ⁊ om
nNia q̃ᷓ in eis ſunt:ecce vndiq; mihi dicũt:
vt te amem:nec ceſſant dicere om̃ibus vt
ſint inexcuſabiles.Altiꝰ autẽ tu miſere/
beris cui miſert? eris:⁊ miſericoꝛdiaʒ pᷣ/
ſtabis cui miſericoꝛs fueris. Alioqͥn ce/
lum ⁊ terra ſurdis loquunt᷑ laudes tuas
NOuid autẽ amo cũ te amo: MNon ſpecieʒ
cdꝛꝑis.nec decus temꝑis:nec candoꝛem
lucis:ecce iſtis amicũ oculis:nõ dulces
melodias ſuauiũ cantilenarũ omnimo/
darũ:non floꝛũ ⁊ vnguentoꝝ ⁊ aromatũ
ſuaue olentia:nõ manna ⁊ mella:nõ mẽ/
bra acceptabilia carnis amplexibo.non
hec amo cũ amo deũ meum:⁊ tamẽ amo
quandã luce:⁊ quandã vocẽ:⁊ quendaʒ
odoꝛẽ:⁊ quendã cibũ:⁊ quendaʒ ample/
xum.cũ amo deum meũ.lucẽ. vocẽ.odo
rem.cibũ.amplexũ interioꝛis hoĩs mei:

vvbi fulget anĩe mee qð nõ capit locus:?

vbi ſonat qðᷣ non rapit tempꝰ:⁊ vbi olet
qð nõ ſpargit flatꝰ:⁊ vbi ſapit qð nõ mi/
nuit edacitas:⁊ vbi heret qð nõ diuellit

ſatietas. Hoc eſt qð amo.cũ deum meũ

amo. Et qd eſt hoc: Interrogaui terrã:
⁊ dixit nõ ſum:⁊ quecũq; in eadem ſunt:

idẽ ↄfeſſa ſunt. Interrogani mare ⁊ aby-
ſose⁊ eptilia aniaꝝ viuaꝝ:⁊ reſpõderüt

5
s

NHon ſumꝰ deus tuꝰ:quere ſuꝑ nos.ſʒꝝ
terrogaui auras flabiles:et inqͥ t vniuer/
ſus aer cuʒ incolis ſuis. Yallitur anaxi/
menes:nõ ſum deus tuus.hnterrogaui
celũ.ſolẽ.lunã.ſtellas:neq; nos ſumꝰ de/
us queʒ quen inquiũt.Et dixi oĩb his
qui circũſtãt ſoꝛes carnis mee. dicite mi
hi de deo meoꝛqð vos nõ eſtis. dicite mi
hi de illo aliquid. Et exclamauerũt vo/
ce magna.ipe fec noſ. Interrogatio mea:
intentio mea:⁊ reſponſio eoꝝ ſpecies eo

rũ.Et direxi mead me:⁊ dixi mihi. Tu

quis es: Et rñũdi.homo.Et ecce coꝛpus
⁊ ania in me mihi pꝛeſto ſunt.vnũ exteri/⸗

us ⁊ alterũ interꝰ.Quid hoꝝ eſt vnð q/
rere debui deü meũ quẽ iã queſiueram ꝑ
coꝛpus a terra vſq; ad celũ quouſq; po/

tui mittere nuncios radios oculoꝝ meo

rũ: Sed meli qð interiꝰ.Ei quippere/⸗
nunciabãt om̃es nuncij coꝛꝑales pᷣſiden

ti ⁊ iudicanti de mſionibus celix terre:⁊
omniũ que in eis ſunt dicentiũ:nõ ſumꝰ
deus: ⁊ ipᷣe fecit nos. Homo interioꝛ co/

gpnouit hec ꝑ exterioꝛis miniſteriuʒ.ego

interioꝛ cognoui hec: ego ego animus ꝑ

ſenſus coꝛꝑis mei.Interrogaui mði mo

lem de deo meo:⁊ reſpondit mihi. on

ego ſum.ſed ipᷣe me fecit Nõne omibqͥè
bus integer ſenſus eſt apparet hecſpeci

es? Curnõ om̃ib eadẽ loquit᷑: Anima/
lia puſilla ⁊ magna vident eã:ſed interro
gare nequeũt.Hõ enĩ pꝛepoſita eſt in eis
nunciatibo ſenſibo iudex ratio. Homĩes
autẽ pñt interrogare.vt inuiſibilia dei ꝑ
ea q̃ facta ſunt intellecta ↄſpician᷑ Sed
amoꝛe ſubdunt᷑ eis.⁊ ſubditi iudicareñ
poſſunt. Nec rũdent iſta interrogantib⸗

niſi iudicãtibo.nec vocẽ ſuã mutãt.i.ſpe

ciem ſuã:ſi alius t̃ videat:alius aũt vi
dẽs interroget:vt aliter illi appareat.a/
liter huic:ſʒ eodẽ modovtriq; apparẽs.
illi muta eſt.huic loàtur:ĩmo vero om̃i/
bus loqᷣtur:ſed illi intelligũt qͥ eiꝰ voceʒ
acceptam foꝛis intus cũveritate ↄſerũt.

Ueritas enĩ dicit mihi Hõ eſt deꝰ tuus

celũ ⁊ terra neq; om̃e coꝛpus.Hoc dicit
eoꝛũ natura. Uide. En moles minoꝛ eſt
in ꝑte q; ĩ toto. Jam tu melioꝛ es.tibi di
co anima.quoniã tu vegetas moleʒ coꝛ/⸗/
poꝛis tui:pᷣbens eivitã qð nullũ coꝛpui

S 4
EEL „

ebrcngic
V 6
amo:s
ertpuman
nibonn
tuincine⸗
riopoid,

„

ittnckint
urgichel
ſcurufcco.
ſnigtäͤmi
Cloytan
liganey
gruſingul
ſiffchs
Madoanin
memſüche
OShctci
ehortittuan
aiyitt
Waprctorit
Woneedi
WMöric
twade
do ans
queſenn
wendatt
buittſe
polon,
Cni uny,
lorliqd
Pauaulisen,
muht tdiin
Untinmecin
ſonnngita
onntös
gvog wbn
Cbcho Ali
ſneſanpon
ſannrien
Inſteiiciw.
ftontizn
lindiſtincte
olng dt
agclon
Vinmii
cgkiuc
atazd
galnid
len

Wwide ic
NerdidT
end nn
Knibin nimn
ushgfni

i itnn

utiganſg⸗
wrwios oaleun
umn Kignighe
mjarptl iien
lonbocttem
r dianmnüfiſun
Donoineridnn
misinen⸗
dedin
rrndein
neftit frnt
üsckh
achuuid: Ar
vunaiM
meluchis
uirs Dni
rhiblin der
ngcant
Kdi udrr.,
nrihanen
welinuiti
variipd
inuignnn
ummi MN
grino o ſ
Cicitac wo⸗
cörcim,Ct
bͦfetr u⸗
eges den
110 ninmd
nmiots hil
igtenai, u

. 4.* 4 .

pꝛeſtat coꝛꝑi. Deus aũt tuus:etiam tibi

vita eſt. Quid ergo amo cũ deum meuz

amo? Quis eſt ille ſuꝑ caput anie mee?

Per ipam anĩam meã aſcendã ad illum.
Cranſibo vim meã qua bereo coꝛꝑi:⁊vi

taliter cõpagẽ eius repleo.nõ ea vi repe
rio deũ meũ. Nã reꝑiret equus ⁊ mulus

qͥbus nõ eſt intellectꝰ:⁊ eſt eadẽ vis q̃ vi

uunt etiã eoꝛũ coꝛꝑa.Eſt alia vis nõ ſo/

lũ qua viuifico.ſed etiã qua ſenſiſico car
nẽ meã quã mihi fabꝛicauit dñs.iubenſ
oculo vt nõ audiat:⁊ auri vt nõ videat:

ſed illi ꝑ quẽ videã:huic ꝑ quã audiam:

⁊ ꝓpꝛia ſingulatim ceteris ſenſib ſedib⸗
ſuis ⁊ officijs ſuis qᷓ diuerſa ꝑ eos ago:
vnus ego animꝰ.Tranſibo ⁊ iſtam vim
meam. MHã ⁊ hanchabʒ equus ⁊ mulus
DSentiũt eniĩ etiã ipᷣi ꝑ coꝛpus. Eran ibo
ergo ⁊ iſta nature mee gradib aſlcendenſ
ad eũ qui fecit me:⁊ venio in campos et
lata pꝛetoꝛia mẽoꝛie mee.vbi ſũt theſau
ri innumerabiliũ imaginum de huiuſce
modi reb ſenſiba inuectarũ. Ibi recõdi
tum eſt quicqͥd etiã cogitamꝰ:vel augen
do vel minuẽdovł vtcunq; variando ea
que ſenſus attigerit.Et ſi quid aliud cõ

mendatũ ⁊ repoſitũ eſt:qdð nondũ abſoꝛ

buit ⁊ ſepeliuit obliuio. Ibi quãdo ſuʒ:
poſco vt ꝓferaturquicqͥd volo.Et que/
dam ſtatim ꝓdeũt:quedã reqrunt᷑ diuti
us ⁊ tãq; de abſtruſioꝛibo quibuſdã rece
ptaculis eruunt᷑.quedã cateruatim ſep/
ruunt.⁊ dũ aliud petitur ⁊ qritur:ꝓſili/

unt in mediuʒ q̃ſi dicentia. Ne foꝛte nos
ſumus: Et abigo ea manu coꝛdis a facie

recoꝛdatiõis mee: donec enubiletur illð

quod volo.atq; in ↄſpectum pꝛodeat ex

abditis.Alia faciliter atq; imꝑturbata
ſerie ſicut poſcunt᷑ ſuggerunt᷑.et cedunt
pᷣcedentia ↄſequẽtib:⁊ cedendo condun

tur.iterũ cũ voluero ꝓceſſura.Oð totuz

fit cum aliqͥd narro memoꝛiter Ibi ſunt
omia diſtincte generatimq; ſeruata.que
ſuo queq; aditu ingeſta ſunt.ſicut luxat
q; omes coloꝛes foꝛmeq; coꝛpoꝝ ꝑ ocu⸗
los:ꝑ aures aũt om̃ia genera ſonoꝝ.om

neſq; odoꝛes ꝑ aditũ nariuʒ: om̃es ſapo
res ꝑ oꝛis aditũ:ad ſenſum aũt totiꝰ coꝛ
poꝛis quid durũ.quid molle.qͥd caliduz
frigiduue:leue aut aſperuʒ.graue ſeu le⸗

ue. ſiue extrinſec? ſiue intrinſecus coꝛpo
ri. Hec omia recipit recolenda cũ opus

eſt ⁊ retractãda grandis memoꝛie receſ/
ſus.⁊ neſcio qͥ ſecreti atq; ineffabiles ſi⸗

nus eius:queoia ſuis queq; foꝛibus in

trant ad eã.⁊ reponunt᷑ in ea. NHec ipᷣa tñ

intrant: ſed rex ſenſaꝝ imagines illic pxe
ſto ſunt cogitatiõi reminiſcẽti eas. Que

quõ fabꝛicate ſint qͥ dicit.cũ appareat
qbus ſenſibo rapte ſint interiuſq; recõdi

te: Nã ⁊ ĩ tenebꝛis atq; in ſilẽtio duʒ ha
bito.in meoꝛia mea ꝓfero ſivolo coloꝛes
⁊ diſcerno intalbũ ⁊ nigrũ:⁊ int᷑q̊s alioſ

volo. flec incumũt ſoni atq; pturbãt qðᷣ
ꝑoculos hauſtũ ↄſidero:cũ⁊ ipᷣi ibi ſint.
⁊ quaſi ſeoꝛſum repoſiti lateant. Nam ⁊

ſipos poſco ſi placet.atq; adſũt ilico.Et

quieſcente lingua ac ſilente gutture can/
to qᷓntũ volo:imagineſq; ille coloꝝ.q̃ ni
hilominꝰ ibi ſunt:nõ ſe interponunt ne/

q; interrũpunt:cũ theſaurꝰ aliꝰ retracta

tur qͥ influxit ab auribo. Ita cetera q̃ per

ſenſus ceteros ingeſta atq; ↄgeſta ſũt re/

coꝛdoꝛ ꝓut libet:⁊ aurã lilioꝛuʒ diſcerno
a violis:nihil olfaciẽs.⁊ mel defruto le/
ue aſpero nihil tum guſtãdo neq; cõtra/
ctando:ſed reminiſcẽdo antepono. Intꝰ
hecago ĩ aula ingẽti memoꝛie mee.bi
eni mihi celuʒ ⁊ terra ⁊ mare pꝛeſto ſunt
cũ omibo q̃ ĩ eis ſentire potui: pꝛeter illa
que oblitꝰ ſum. IJbi mihi et ipᷣe occurro

meq;ʒ recolo:qͥd qñ ⁊ vbi egerim:qͥʒ mo/

do cñ agerem affect' fuerim. Ibi ſũt om
nia ꝗ ſiue exꝑtaa me ſiue credita memi/
ni.Ex eadẽ copia etiã filitudines reꝝ vł
exꝑtarũ vł ex eis qs exꝑtus ſum credita
rũ alias atq; alias ⁊ ipᷣe cõtexo pᷣteritis:

atq; ex his etiã futuras actiões:⁊ euẽta
⁊ ſpes:⁊ hec omia rurſus qi pñtia medi/
toꝛ. Faciã hoc aut illud:dico apud meĩ
ipᷣo ingenti ſinu animi mei pleno tot ⁊ ti

tarũ reꝝ imaginibo:⁊ hoc aut illud ſeque
tur.O ſi eſſet h aut illud. Auertat deꝰ

aut illud.DPico apud meiſta.Et cũ dico
pꝛeſto ſũt imagines oĩm que dico ex eo/
deʒ theſauro memoꝛie:nec oĩno aliquid
eoꝝ dicerẽ ſi defuiſſent. Magna iſta vis
eſt memoꝛie.magna nimis deꝰ mens.pe
netrale amplũ ⁊ infinituʒ. Quis ad fun/
dũ eiꝰ ꝑuenit: Et vis eſt hec animi mei.

V 2

(Confeſſonũ Aiber x

—
”ü

atq; ad meã naturã ꝑtinet:nec egoipᷣe c⸗

pio totũ qð ſum. Ergo animꝰ ad hñdũ

piat. Nunquid extra ipᷣum ac nõ in ipᷣo:
Nuõ nõ capit. Multa mihi ſuꝑ h̊ ob

oꝛitur admiratio:ſtupoꝛ appᷣhendit me

Et eunt homĩes admirani alta montiũ:

ingentes fluctꝰ maris.⁊ latiſſimos la/

pſus fluminũ:⁊ oceani ambituʒ:⁊ giros
ſiderũ.⁊ relinquũt ſeipos nec mirantur.
O, cũ dicerẽ hec om̃ia nõ eavidebã ocu
lis.nec tñ dicerẽ niſi montes ⁊ fluctus et
flumina ⁊ ſidera qᷓ vidi ⁊ oceanũ quẽ cre
didi:intꝰ in memoꝛia mea viderẽ ſpacijs
tũ ingentibo q̃ſi foꝛis videreʒ? Nec ea tñ
vidẽdo abſoꝛbui qñ vidi oculis:nec ipᷣa
ſunt apud me:ſed imagines eoꝝ.Et no/
ui qͥd ex quo ſenſu coꝛpoꝛis impᷣſſum ſit
mihi:ſed nõ ea ſola geſtat immẽſa iſta ca

pacitas mẽoꝛie mee Minc ſunt ⁊ illa oĩia

de doctrinis liberalibo pᷣcepta nonduzʒ
exciderũt.qſi remota interioꝛe loco non
loco:nec eoꝝ imagines ſʒ res ipᷣas gero.
Mazʒ qͥd ſit litteratura:qͥd peritia diſpu/
tandi:q̃t genera q̃ſtionũ:q cqͥd hoꝛũ icio
ſic eſt in mẽoꝛia mea:vt nõ retẽta imagi/

ne rẽ foꝛis reliq̃rim:aut ſonuerit ⁊ pᷣterie

rit. ſicut vox impꝛeſſa ꝑ aures veſtigio q̃
recoleret᷑:q̃i ſonaret:cũ iã nõ ſonaret.aut
ſicut odoꝛ dũ trãſit et euaneſcit in vẽtos

olfatũ afficit:vñ traijcit in mẽoꝛiã ima/

ginẽ ſui:quã reminiſcẽdo repetamꝰ:aut
ſicut cibo qͥ certe ĩ ventre iam nõ ſapit:et
tñ in mẽoꝛia qſi ſapit:aut ſicut aliqͥd qðᷣ
coꝛꝑe tangẽdo ſentit᷑.qð etiã ſeꝑatũ a no

bis imaginat᷑ mẽoꝛia. Iſte qppe res nõ
intromittunt᷑ ad eã:ſʒ eaꝝ ſole imagines
mira celeritate capiunt᷑:⁊ miris tãq; cel/
lis reponunt᷑:⁊ mirabilit᷑ recoꝛdãdo ꝓfe/
runt᷑. At vero cũ audio tria genera eẽ q̃/
ſtionũ: an ſit:qͥd ſit:qle ſit:ſonoꝝ quidẽ qͥ
bus hec vᷣba ↄfecta ſunt ima gies teneo:
⁊ eos ꝑ aures cũ ſtrepitu trãſiſſe ac iã nõ
eſſe ſcio. Res vero ipᷣas q̃ illis ſignifican

tur ſonis neq; vllo ſenſu coꝛpoꝛiſ attigi:

neq; vſpiã vidi pᷣter animũ meũ:⁊ in me
moꝛia recõdidi nõ imagines earum:ſed
ipᷣas. Oue vnde ad me intrauerint:dicãt
ſi pñt. Nã ꝑcurro ianuas omnis camis
mee:nec inueio q̃ eaꝝ ingreſt eſint. Qu ip

pe oculi dicũt. Di coloꝛate ſunt.nos eaf
0 animꝰ ad hũdũ nunciauimꝰ.Aures dicũt.Si ſonuerũt
ſeipᷣm anguſtꝰ eſt:vt vbi ſit qͥd ſui nõ can /

a nobis indicate ſunt. Nares dicũt. Si

oluerũt ꝑ nos tranſierunt.Dicit etiã ſen

ſus guſtãdi.Si ſapoꝛ nõ eſt:nihil me in
terroges.Cactus dicit. Si coꝛpulentũ
nõ eſt:nõ ↄtractaui.Si nõ ↄtractauinõ
indicaui. Uñ ⁊ qua hec intrauerũtĩ me
moꝛiã meã: Neſcio qũo.Nã cũ ea didici
nõ credidi alieno coꝛdi:ſed in meo reco/

gnoui ⁊ vera eſſeappꝛobaui:⁊ cõmenda

ui ei tanq; reponẽs vñ ꝓferrẽ cũ vellem.
Ibi ergo erãt:⁊ anteq;ᷓ ea didiciſſem:ſed
in mẽoꝛia nõ erãt. Ubi ergo aut q̃re cum
dicerent᷑ agnoui.⁊ dixi ita eſt ⁊ verũ eſt:
niſi qꝛ iã erant in mẽoꝛia:ſed taʒ remota

⁊ tetruſa:q̃ſi in cauis abditioꝛibe: vt niſi
admonẽte aliqͥ eruerent᷑ ea foꝛtaſſe cogi

tare nõ poſſem? Quocirca inuenimus ni
hil eſſe aliud diſcere iſta quoꝝ non ꝑ ſen/
ſus haurimꝰ imagines:ſed ſine imagini

bus ſicuti ſunt ꝑ ſeipᷣa intꝰ cemimꝰ:niſi
ea que paſſim atq; indiſpoſite memoꝛia
coõtinebat cogitãdo quaſi colligere atq;
gnimaduertẽdo curare:vt tanq; ad ma/
nmũ poſita in ipᷣa memoꝛia:vbi ſpanſa pꝛi

us ⁊ neglecta latitabãt.iã familiariintẽ/
tioni facile occurrãt. Et qᷓ; multa hmõi

geſtat memoꝛia mea:que iã inuẽta ſunt:

ſicut dixi qᷓi ad manuʒ poſita:que ⁊ di/
diciſſe ⁊ noſſe dicimur. Que ſi modeſtis
tempoꝛuʒ interuallis recolere deſineroꝛ

ita rurſus demergunt᷑:⁊ q̃ in remotioꝛa

penetralia dilabunt᷑.vt denuo velut no/⸗
ua excogitãda ſint in idẽ nrce ech eniʒ
eſt alia regio eoꝝ ⁊ cogẽda rurſus vt ſci/
ri poſſint.i.velut ex quadã diſpſione col
ligenda vñ dictũ eſt cogitare. Naʒ cogo
1 cogito.ſic eſt vt ago ⁊ actito:facio ⁊ fa⸗
ctito. Neruntamẽ ſibi animꝰ h̊ verbũ ꝓp
pꝛie vendicanit: vt nõ qð alibi: ſed qð ĩ
anio colligit᷑.i.cogit᷑: cogitari ꝓpꝛie iaʒ⸗
dicat᷑. Item ↄtinet memoꝛia numeroꝛuʒ
dimẽſionũq; rõnes ⁊ leges ĩnũerabiles:
quarũ nullã coꝛꝑis ſenſus imp̃ᷣſſit: quia
nec ipᷣe coloꝛate ſunt.aut ſonãt.aut olẽt.
aut guſtate:aut ↄtractate ſũt.Audiui ſo
nos verboꝝ qbus ſignificant᷑. cũ de his
diſſeritur. ied illi alij ſunt. Nazʒ illi aliter

grece:aliter latine ſonant: iſte vo res nec

Clahrtre

ſandin

ſiineſunfi
noͤſunimonn
nitnmsal
nevl⸗ tun
mnotMollip⸗
oblechli
lAirusn
ſeilonerid
Necneg coo o
lanne Pecocck
lnvco end
Plneriä qa
Cerukauaiut
ekaſunctn
kfllomadiſa
1heeſlnccin
Muacznicne
lierauteſneni
alecogita
Gralaman
Rodreene
merſoörad
memicicierr
roniniſäin
vinmen
gaohzani
ho illoma
punteuil
leluby niyn
ſenmuullan
teititewhe
nulſeraolo i
tangſineang
Qchnnon
ſeninlenam
höctdecnpe
apho Nng
logulonen
ſocianundſ
chnunandn
Mäoblinie
uchpſun
ſänmini
hainii
inph

—

iceniitee
enini
nr ansdiig
nienmn datni
Porhoͤcktihle

r Oicnplli

Siörnni
Abcimnnci,in⸗
Anin ficiadiſc
iſdlinntoe,
enpehtin ne
nafiidie
unnadicln
i Dignmim

tiackich

nnirgſo zfnn
us Pdinaintil
mmia ſonſe
Nwaaiuenizwon
eihwornol
negten r ngi
in arin
lo woron

igee

eRw
Nndiaſbiß
witöſmit
mi Hzndß
un laen
n (ulimn
Curmnn MN
NtännmNN

grece nec latine ſunt:nec aliud eloquioꝝ
Fnus Wlal lineas fabꝛoꝝ vel etiã tenu
iſſimas:ſicut filiũ aranee:ſed ille alie ſũt:
nõ ſunt imagines earũ quas mihi nücia
uit carnis oculus. Nouit eas quiſqs ſi⸗/
ne vlla cogitatiõe qualiſcũq; coꝛdis:in/
tus agnouit eas. Senſi etiam numeros
oĩbus coꝛꝑis ſenſibo q̊s numeramꝰ:ſ il
li alij ſunt qbus numeramꝰ:nec imagies
iſtoꝛũ ſunt:⁊ iõ valde ſũt. Rideat me iſta
dicentẽ q eos nõvidet:⁊ ego doleã riden
tem me. Hec omia mẽoꝛia teneo:⁊ quo/
quo modo ea didicerim memoꝛia teneo.
Multa etiã q̃ aduerſus hec falſiſſime di
ſputant᷑ audiui et memoꝛia teneo:q̃ tam
etſi falſa ſunt:tamẽ ea meminiſſe me non

eſt falſum:⁊ diſcreuiſſe me inter illa vera

⁊ hec falſa q̃ cõtradicunt᷑:⁊ hoc memini.
Hliterq; nũc video diſcernere me iſta.a/
liter autẽ memini ſepe me diſcreuiſſe:cuʒ
ea ſepe cogitareʒ. Ergo ⁊ intellexiſſe me
ſepius iſta memini.⁊ qð nunc diſcerno ⁊
intelligo recondo in memoꝛia. vt poſtea
me nũc intellexiſſe meminerim. Ergo et
meminiſſe me memi:ſicut poſtea qð hec
reminiſci nũc potui ſi recoꝛdaboꝛ.vtiq;
ꝑ vim memoꝛie recoꝛdaboꝛ.Affectõnes
quoq; animi mei eadẽ memoꝛia cõtinet:
nõ illo modo quo eas habʒ ipᷣe animꝰcũ

patit᷑ eas:ſed alio multũ diuerſo:ſicut ſe

ſe habʒ vis memoꝛie. Nã ⁊ letatũ me fu
iſſe reminiſcoꝛ nõ letus:⁊ triſticiã meã pᷣ

teritã recoꝛdoꝛ nõ triſtis.Et me aliqũ ti

muiſſe recolo ſine timoꝛe.⁊ pꝛiſtine cupi
ditatis ſine cupiditate ſuʒ memoꝛ aliqñ
Et ecõtrario triſticiã meã tranſactã letꝰ
reminiſcoꝛ.⁊ triſtis leticiã.OQð mirãduzʒ
nõ eſt de coꝛꝑe.Aliud enĩ animus.aliud
coꝛpus. Itaq; ſi pꝛeteritũ doloꝛẽ coꝛpo

ris gaudẽs memini:nõ ita mirũ eſt. Hic

vero cũ animꝰ ſit etiã iſa memoꝛia.Naʒ

⁊ cũ mandamꝰ aliqͥd vt memoꝛiter habe
atur:dicimꝰ.vide vt illud in anĩo habe/

as:⁊ cũ obliuiſcimur dicimꝰ:non fuit in

anĩo:⁊ elapſum eſt anĩo:ipſam memoꝛia,ʒ

vocãtes animũ.Cũ ergo ita ſit:quid eſt
hoc ꝙ cũ triſticiã meã pꝛeteritã letꝰ me/
mini.animꝰ habet leticiã ⁊ mẽoꝛia triſti
ciam:letuſq; eſt animꝰ ex eo ꝙ ineſt ei leti

cia: memoꝛia vᷣo ex eo ꝙ ineſt ei triſticia

”
.̃JJ

triſtis nõ eſt? Num foꝛte nõ ꝑtinetada/
nimũ: Quis h̊ dixerit:i Nimirũ ergo me
moꝛia qſi venter eſt animi:leticia vo at/
q; triſticia qſi cibus dul amarꝰ. Cuz
memoꝛie cõmendant᷑: q̃ſi traiecta in ven
trem recondi illic poſſunt.ſaꝑe non pñt.
Ridiculũ eſt hec illis ſimilia putare:nec
tamẽ ſunt omimodo diſſimilia. Sed ec
ce demẽoꝛia pꝛofero cũ dico quattuoꝛ eſ
ſe ꝑturbationes animi: cupiditatẽ:letici
am:metũ:triſticiã.Et quicqͥd de his di
ſputare potero.diuidẽdo ſingula ꝑ ſpe/
cies ſui cuiuſq; generis: ⁊ diffiniẽdo.ibi
inuenio qͥd dicam atq; inde ꝓfero.nec ta
menvlla earuʒ ꝑturbatiõe ꝑturboꝛ:cum
eas reminiſcẽdo cõmemoꝛo:⁊ anteq; re/
colerent᷑ a me ⁊ retractarent᷑:ibi erant. p/
pterea inde ꝑ recoꝛdationeʒ potuere de/
pꝛomi. oꝛte ergo ſicut de ventre cibus
ruminãdo:ſic iſta de memoꝛia recoꝛdan/
do ꝓferunt᷑. Cur igitur in oꝛe cogitatio
nis nõ ſentitur a diſputante:h̊ eſt a remi
niſcẽte leticie dulcedo vł amaritudo me
ſticie: An in h̊ diſſimile eſt qd nõ vndiq;
ſimile eſt: Quis enĩ talia volens loquere
tur ſi quotiẽs triſticiã metũue noĩamus:
totiens mererevł timere cogeremur: Et
tamẽ nõ ea loq̃remur niſi in memoꝛia no
ſtra nõ tantũ ſanos nominũ ſᷣm imagieſ
impꝛeſſas ſenſibo coꝛꝑis:ſed etiã reꝝ ipᷣa

rum notiones inueniremꝰ.quas nlla ia/

nua carnis accepimꝰ: ſed eas ipᷣe animꝰ
ꝑ experientiã paſſionũ ſuarũ ſentienſme
moꝛie cõmendauit:aut ipᷣa ſibi hec etiaz
nõ cõmẽdata retinuit. Sed vtrũ ꝑ ima/
gines an non qͥs facile dixerit: Nomino
quippe lapidẽ.nomino ſolẽ.cum res ipᷣe
nõ adſunt ſenſibo meis.in memoꝛia ſane
mea pꝛeſto ſunt imagines earũ. Nomio
doloꝛẽ coꝛꝑis.nec mihi adeſt dum nihil
dolet. Niſi tamẽ adeſſet imago eiꝰ in me
moꝛia mea.neſcirẽ qͥd dicerem:nec eũ in
diſputãdo a voluptate diſcernerem.ſNo
mino ſaluteʒ coꝛꝑis:cum ſaluo ſum coꝛ
poꝛe.adeſt mihi qͥ dem res ipᷣa: verunta/

men niſi ⁊ imago eius ineſſet ĩ memoꝛia

mea.nullo modo recoꝛdarer qͥd huiꝰ no
minis ſignificaret ſonus.nec egrotantes
agnoſcerent ſalute nomĩata quid eſſet di
ctũ.niſi eadẽ imago vi memoꝛie teneret᷑.
“K V +☛n

.

ꝗ illo ſignificat᷑ ſono agnoſcere. Oemo/

——————————

inis ia res abeſſeta coꝛpe · Nomionu

meros q bus numeramꝰ: en adſunt ĩ me
moꝛia mea nõ imagines eoꝝ ſed ipi. Ho
mino imaginem ſolis:⁊ hec adeſt in me⸗
moꝛia mea:heq; enĩ imaginez imaginis
eius:ſed ipam recolo:ipᷣa mihi reminiſcẽ
ti pꝛeſto eſt. Nomino memoꝛiã: ⁊ agno/⸗
ſco qdð nomĩo.Et vbi agnoſco niſi ĩ ipa
memoꝛia:? Num ⁊ ipa ꝑ imaginẽ ſuam ſi
bi adeſt:ac nõ ꝑ ſeibßam.Quid cũ obliui /
onẽ nomio.atq; itidẽ agnoſco qð nomi
no.vnde agnoſcerẽ niſi meminiſſeʒ? Nõ

eundẽ ſonù nomĩs dico:ſed rẽ quã ſigni

ficat. Quã ſi oblitus eſſem. qd ille vale/

ret ſonus agnoſcere vtiq; nõ valerẽ. Er/
go cũ memoꝛiã memini.ꝑ ſeipam ſibip/⸗

ſto eſt ia memoꝛia. Cũ vero memini ob
linioneʒ ⁊ memoꝛia pꝛeſto eſt ⁊ obliuio.

Memoꝛia qua meminerim:obliuio m
meminerim. Sed qͥd eſt obliuio.niſi pꝛi

uatio memoꝛie? Quõ ergo adeſt vt eã me

minerim.quaãdo cũ adeſt meminiſſe non

poſſum.At ſi qdð meminimꝰ memoꝛia re

tinemꝰ:obliuionẽ aũt niſi meminiſſemꝰ

nequaq; poſſemꝰ audito iſto nomĩe rem
ria retinet᷑ oblinio.Adeſt &ne obliuiſca/

intelligit nõ ꝑſ⸗ eipam ineſſe memoꝛie cũ
eã meminimꝰ:ſed ꝑ imaginẽ ſuaʒ.qꝛ ſi ꝑ

mur. que ntneſenane⸗ ex H

ſelpam pꝛeſto eſſet obliuio:nõ vt memi/

niſſemꝰ: ſed vt obliuiſceremur efficeret:
Et h̊ qͥs tandẽ indagabit: QOuis cõpᷣhẽ/
det quõ ſit? Ego certe dñe laboꝛo hic et
laboꝛo ĩ meipᷣo:factꝰ ſum mihi terra diſ/
ficultatis ⁊ ſudoꝛis nimij. Neq; enĩ nũc
ſcrutamur plagas celi.aut ſideruʒ inter/
ualla dimetimur.vbł terre libꝛamẽta que
rimus Ego ſum qͥ memini.ego animus
Non tam mirũ ſia me longe eſt: quicqd
ego nõ ſum. Quid autẽ ꝓpinquiꝰ meipᷣo
mihi: Et ecce memoꝛie mee vis nõ com
pꝛehendit᷑ a me.cũ ipᷣm me non dicã pᷣter
illa. Quid enĩ dicturꝰ ſum:qñ mihi cer/
tũ eſt meminiſſe me obliuionẽ:An dictu
rus ſum nõ eſſe in mẽoꝛia mea qð memi

ni: En dicturꝰ ſum ad h̊ ineſſe obliuionẽ
in memoꝛia mea: vt nõ obliuiſcar: Utrũ
qʒ abſurdiſſimũ eſt. Quid illud terciuʒ?:

Quo pacto dicã imagineʒ obliuiõis te/
neri mẽoꝛia mea nõ ipam obliuionẽ cuʒ

Confeſſionũ

Aiber &

äs

eam memini:QOuo pacto ⁊ hoc dicã.qna

q dem cuʒ impꝛimit᷑ rei cuiuſq; imago in

memoꝛia:pꝛiꝰ neceſſe eſt vt adſit res ipſa
vñ illa imago poſſit impꝛimi. Dic enix
carthaginis meminiſic omniũ locoꝝ q̊

bus interfui:ſic facies hoĩm q̊s vidi ⁊ ce
teroꝝ ſenſuũ nũciata:ſic ipᷣiꝰ coꝛꝑis ſalu
tẽ ſiue doloꝛẽ. Cum pᷣſto eſſent iſta. cepit
ab eis imagines mẽoꝛia qs intuerer pꝛe

ſentes.⁊ retractarẽ anĩo cum illa ⁊ abſen
tia reminiſcerer. Si ̊ ꝑ imaginẽ ſuaʒ nõ
ꝑ ſeipᷣam in mẽoꝛia tenet᷑ obliuio.ipa vti
qʒ aderat vt eꝰ imago caꝑetur. Cũ autẽ
adeſſet quõ imaginẽ ſuã in mẽoꝛia ↄſcri
bebat. qñ id etiã qð iam notatũ inueĩt p
ſentia ſua delet obliuio? Et tñ quocũq;

modo lic; ſit modꝰ iſte incoõphenſibil et.
inexplicabi. ec ipam obliuionẽ meminiſ
ſe me certꝰ ſum.qua id qð meminerimuſ

obꝛuitur. Magna iſta vis eſt memoꝛie.
Meſcio qͥd hoꝛrendũ deus meꝰ.ꝓſunda

2 infinita multiplicitas.⁊ ̊ animꝰ eſt.et

ſ egoipᷣe ſum. Quid ergo ſum deꝰ meꝰ

Que natura ſum? Uaria multimoda vi

ta ⁊ immẽſa vehementer. Ecce in memo

rie mee cãpis ⁊ antris ⁊ cauernis nũera
bilibo atq; innũerabiliter plenis innue/
rabiliũ reꝝ generib.. ſiue ꝑ imagines ſi⸗/
cut oĩm coꝛpoꝝ.ſiue ꝑ pñtiam ſicut arti

um. ſiue ꝑ neſcio qᷓs notiones vł notatio

nes ſicut affectionũ animi.qᷓs ⁊ cum ani
mus nõ patit᷑ mẽoꝛia tenet:cũ in anio ſit
quicqͥd eſt in mẽoꝛia.Per hec oĩa diſcur
ro ⁊ volito hac atq; illac: penetro etia qan
tum poſſum:et finis nuſq;: tanta vis eſt
memoꝛie:tanta vite vis eſt in hoĩe vinẽ/
temoꝛtalit. Quid igit agam. tu vᷣa mea
vita deus meꝰ: rũſibo ⁊ hãc vim mes

que mẽoꝛia vocat: trãſibo eã vt puena3

ad te dulce lumẽ. Ouid dicis mihi: Ec/
ce ego aſcendẽs ꝑ animũ meũ ad te qͥ de
ſuꝑ mihi manes:trãſibo ⁊ iſtã vim meaz
q̃ mẽoꝛia vocat᷑:volẽs te attingere vñ at
tingi potes.⁊ inherere tibi vnõ inhereri

tibi põt. Habẽt enĩ mẽoꝛiamꝰ pecoꝛa ⁊

aues. Alioqͥn nõ cubilia nidoſ ve repete
rent. nõ alia multa qbo aſſueſcũt. neq; ent
aſſueſcerevalerẽt vllł rebo niſi ꝑ mẽoꝛia

Zrãſibo &a mẽoꝛiã vt attĩgã eũ ſepa/
uit me a qdrupedibo: ⁊ volatilibo celi ſapi

entioꝛẽ me ſecẽ Trãſiboꝛ mẽoꝛiã.Et vbi

ineiihndin⸗
teinnein D
nioinnenortt
teſinent in
lekduchnit
inine ſn
eſerininil
nate haſrl
niſleng nn
ienicteon
icnitotell
Eonecidoffer
grelemrq⸗
Aneturno
coreẽ. Eſ.
finmrüncn
litahrokhe
Copdatckid⸗
gocbetirtde
Ci inuennife
ogolat e⸗
Ngnſinog
0Mondrän⸗
Rdals
meoradd
muroe
paliofoꝛt
lud occur/
ſcan Mer
s, Con e
liſchnun4
nllponge
tumengſue
deoinfnrd
Cllpcinnro

S
—

(oobltii

nerthocine

hheuridr
Gucbiſinela

alleranie
Amenorlger
nnſcinus
Mügecimn⸗
dancdoeſe
ſeitann
ſllinnyf

= — =

Madtheehiig
frücinſs inget

ſechnnſtth

tmpeimni Gen
n omnüilen
whoinignilin
ſeßͦngti
toeſoriinapt
madginaeerr
nmammlarzin
Banmgmnenn
mmonann Dnt
Pnefnin nünint
igbum ornini
oluo: Etnignid
öphanſole
anchüinionenonn
mocö nenimin
roch
lidens ne f
ctns. tManin'
Gaoun
—
md. Ki
ws C
w Md hap

oeg

ö nmmn

immiitn H

uemai h
cutrtwtüͤdſen
zio dciüc
SicLN 4

wisc hder
4
Tiborhi funa
OuGuft

rünm,

1

NrN,.,
Ggronili

„

te ĩueniã vᷣa bõa ⁊ ſecura ſuauitas?:⁊vbi

te inueniã! Si pᷣter mẽoꝛiã meã te inue/

nio:immemoꝛ tui ſum. Et quõ iã iuenia

te:ſi mẽoꝛ nõ ſum tui:? Perdiderat eĩ mu
lier dꝛachmã ⁊ qſiuit eã cũ lucerna:⁊ ni/
ſi mẽoꝛ eiꝰ eſſet nõ inueniſſet eã. Eu ei
eſſet inuẽta vñ ſciret vtrũ ipᷣa eſſet:ſi me

moꝛ eiꝰ nõ eſſet: Oulta memini me ꝑdi

ta q̃ſiſſe atq; inueniſſe. Inð iſtud ſcio:qꝛ

cũ qrerẽ aliqͥd eoꝝ ⁊ diceret᷑ mihi: nũ foꝛ

te hᷣ eſt. nũ foꝛte illud: tamdiu dicebã nõ
eſt: donec id offerret᷑ qd q̃rebã.Cui niſi
memo: eſſem:quicquid eſſet etiaʒ ſi mi/

hiofferretur non inuenirem. quia non
agnoſcerẽ. Et ſemꝑ ita fit. cuʒ aliqd ꝑdi

tũ q̃rimꝰ ⁊ inuenimus. Ueruntñ ſi foꝛte
aliqͥd ab oculł perit.nõ a memoꝛia veluti
coꝛpꝰ quodlibʒ viſibile.tenet᷑ intus ima
go eiꝰ:⁊ q̃rit᷑ donec reddat᷑ aſpectui. QOð

cũ inuentũ fuerit.ex imagine qᷓ int eſt re

„»„

cognoſcit᷑. Nec inueniſſe nos dicimꝰ qð
perierat ſi nõ agnoſcimuſ: nec agnoſcere
poſſumꝰ ſi nõ meminimꝰ Sʒ h̊ perierat
qͥdẽ oculis:mẽoꝛia tenebat᷑ Quid cũ ipᷣa
mẽoꝛia ꝑdit aliqͥd:ſicut fit cuʒ obliuiſci/
mur.⁊ qrimꝰ vt recoꝛdemur:? Ubi tãdeʒ

q̃rimꝰ niſi in ißa mẽoꝛia? Et ibi ſi aliud

ꝓ alio foꝛte offerat᷑ reſpuimus.donec il/
lud occurrat qð q̃rimꝰ.⁊ cuʒ occurrerit:
dicimꝰ.̊ eſt.qð nõ diceremus niſi agno

ſceremꝰ:nec agnoſceremꝰ niſi meminiſſe

mus. Certe & obliti fueramꝰ. En non to

tũ exciderat:ſed ex ꝑte qua tenebat᷑ß ps a /

lia qrebatur: qꝛ ſentiebat ſe memoꝛia nõ
ſimul voluere qð ſimul ſolebat:⁊ q̃ſi de/⸗

truncata ↄſuetudine claudicãſ reddi qd
deerat flagitabat.Tanq; ſi hõ notꝰ ſiue

conſpiciatur oculis ſiue cogitet᷑.⁊ nomẽ
eius obliti re ramꝰ.quicqͥd aliud occur

rerit nõ cõnectitur.qꝛ nõ cnʒ illo cogita
re cõſueuit.ideoq; reſpuitur donec illud

aſſit vbi ſimul aſſuefacta noticia nõ ine/

qualiter acquieſcat.Et vnð adeſt:niſi ex
ipa memoꝛia: Nã ⁊ cũ ab alio cõmoniti

recognoſcimus vndeadeſt.non enĩ qua/
ſi nouũ credimus ſed recoꝛdãtes appꝛo
bamus hoc eſſe qð dictũ eſt. Gi aut pe/

nit aboleatur ex anio: nec admoniti re/

miniſcimur.

niniſcimur. Meq; ei oĩmodo adhuc ob
liti ſumꝰ.qð vł oblitos nos eẽ memimꝰ

Hoc ergo nec amiſſuʒ qᷓrere poterimus

quod oĩno obliti fuerimus.Quomõ et
go te quero dñe? Cũ enĩ te deũ meuʒ qJ⸗
ro.vitã beataʒ qᷓro. Queram te vt viuat
anima mea. Lliuit enĩ coꝛpus meum de
ania mea:⁊ viuit ania mea de te. Quõ er
go q̃ro vitã btãm.qꝛ non eſt mihi.donec

dicã ſat eſt illic vbi oꝑtet vt dicaʒ?⁊ QOQuõ5

eã q̃ro:vtrũ ꝑ recoꝛdationẽ tãq; eã obli/
tus ſim. oblitũq; me eẽ adhuc teneaʒ. an
ꝑ appetitũ diſcẽdi incognitã: ſiue quam
nũq; ſcierim.ſiue quaʒ ſic oblitꝰ fueri vt

me nec oblitũ eẽ memineri: Nõne ipᷣa eſt

btã vita quã oẽs volunt. ⁊ oĩno qͥ nolit
nemo eſt? Ubi nouerũt eã qð ſic volunt
eã: vbi viderũt vt amaret eã: Nimirum
habemꝰ eã neſcio quõ. Et eſt aliꝰ quidã

modus quo quiſq; cũ habʒ eã tũc beatꝰ

eſt. Et ſunt qui ſpe beati ſunt. Inferioꝛe
modo iſti habẽt eã q;ᷓ illi qͥ iam re ipᷣa be
ati ſunt.ſed tñ melioꝛes q; illi qui nec re
nec ſpe beati ſunt.Qui tamẽ etiã ipᷣi niſi
aliquo modo haberæt eã:non ita vellent
beati eſſe. qð eos velle certiſſimũ eſt. Ne
ſcio quõ nouerũt eã.ideoq; hñt eã in ne/

ſcio qua noticia.de qua ſatago vtruʒ in
memoꝛia ſit. Quia ſi ibi eſt iam beati fui

mus aliqñ. Utrũ ſingilatim oẽs.an ĩ il/
lo hoĩe qͥ pꝛimꝰ peccauit in quo ⁊ omes

moꝛtui ſumꝰ.et de quo oẽs cum miſeria

nati ſumꝰ.nõ quero nũc:ſed quero vtrũ
in memoꝛia ſit beata vita. Neq; eni ama
remꝰ eã:niſi noſceremus.Audimus no/

men hoc.⁊ rem iſam om̃es nos appete /

re ſatemur. Mõ eĩ ſono delectamur. NHã

hoc cũ latine audit grecus:nõ delectat:
qꝛ ignoꝛat qd dictũ ſit:nos aũt delecta ,/
mur.ſicut etiaʒ ille ſi grece hoc audierit:

quoniã res ipᷣa nec greca nec latina ẽ:cui

adipiſcende greci latiniqʒ inhiant cetera
rũq; linguarũ homies Nota eſt igit᷑ om
nibus qͥ vna voce ſi interrogari poſſent
vtrũ beati eſſe vellẽt:ſine vlla dubitatio
ne velle rñderẽt. Qð ñ fieret niſi res ipᷣa

cuius hoc nomẽ eſteoꝛum memoꝛia te/
neretàr. Nũquid ita vt meminit cartha

inem qui vidit: Non. lita enim bea/
ta nõ videt᷑ oculis:quia non eſt coꝛpus.
Nũquid ſicut meminimꝰ nũeroſ:Non.
Hos eni q habʒ in noticia: nõ achucd

Aiber X.

rit adipiſei,Clitã vero beatã babem in
noticia:ideoq;ʒ amamꝰ eam. et tũ adhuc

adipiſci eã volumꝰ vt beati ſimꝰ. Nun/

quid ſicut meminimꝰ eloquentiã?: Non.
NDuãauis enĩ et hoc nomĩe audito recoꝛ/
dentur ipᷣam rẽ qͥ etiã nondũ ſunt eloq̃n
tes:multiq; eſſe cupiãt.vnde apparet eã
eſſe in eoꝝ noticia:tamẽ ꝑ coꝛꝑis ſenſus
alios eloquẽtes animaduerterũt.⁊ dele/
ctati ſunt:et hoc eẽ deſiderãt:qua niſi e
interioꝛe noticia non delectarent᷑.neq; h
eſſe vellent niſi delectarentur. Beatam
vero vitaʒ nullo ſenſu coꝛꝑis in alijs ex/
perimur. Nunqͥd ſicut meminimꝰ gau/
diũ: Foꝛtaſſe ita. Nã gaudiũ meũ etiaʒ

triſtis memini.ſicut vitã beatam miſer.

neqʒ vnq; coꝛꝑis ſenſu gaudiũ meuʒz vel

vidi:vel audiui:vł odoꝛatꝰ ſum:vel gu⸗/

ſtaui:vł tetigi:ſed exꝑtus ſum in animo
meo quãdo letatꝰ ſum.⁊ adheſit eius no
ticia memoꝛie mee.vt id reminiſci valeã
aliqñ cũ aſpernatiõe.aliqñ cũ deſiderio
pꝛo earũ rerũ diuerſitate de qͥbus me ga
uiſum eſſe memini.Nã ⁊ de turpiba gau

dio quodã perfuſus ſum:qð nunc recoꝛ

dans deteſtoꝛ atq; execroꝛ: aliqñ de bo/
nis et honeſtis:qð deſiderans recolo:tã
1 ſi foꝛte nõ adſunt:⁊ ideo triſtis gaudiũ
pꝛiſtinũ recolo. Ubi ergo⁊ qñ expertus
ſum vitã meã beatam:vt recoꝛder eam ⁊
amem deſiderez? Nec ego tm̃.aut cum
paucis.ſed beati pꝛoꝛſus om̃es eſſe vo/
lumꝰ.Oð niſi certa noticia noſceremus:
nõ tam certa volũtatevellemus. Sʒ qͥd
eſt hoc? Oõ ſi qratura duobo vtrũ mili/
tare velint:fieri poſſit vt alter eoꝛũ velle
ſe:alter nolle rũdeat. Si autẽ ab eis q̃ra
tur vtruʒz beati eſſe velint. fieri poſſit vt

vterq; ſtatim ſe ſine vlla dubitatione di /

cat optare.nec ob aliud velit ille milita/
re:nec ob aliud iſte nolit: niſi vt btĩ ſint:
Num foꝛte quoniaʒ aliꝰ hinc alius inde
gaudet:ita ſe om̃es beatos eſſevelle cõſo
nant.quẽadmodũ ↄſonarent ſi hoc ĩter/
rogarent᷑ ſe velle gaudere?Atq; ipᷣm gau
dium vitã beatam vocant.Oð ⁊ ſi alius
hinc alius illinc aſſequit᷑: vnũ eſt tamen
quo ꝑuenire omes nitũturvt gaudeant.
DOue quoniã res eſt quã ſe exꝑtum nõ eẽ
nemo poteſt dicere:pꝛopterea reperta in

memoꝛia recognoſcit᷑: quãdo beate vite

nomen auditur. Abſit dñe.abſit a coꝛde
ſerui tui qͥ confitet᷑ tibi: abſit vt quocun
q; gaudio gaudeã:beatũ me putem. Eſt
enĩ gaudiũ qð non datur impijs:ſed eis
q te gratis colũt:quoꝛũ gaudiũ tuipᷣe es
Et ipa eſt beatavita gaudere ad te.de te.

ꝓpter te:ipᷣa eſt ⁊ nõ eſt altera.OQni auteʒ

aliã putant eſſe:aliud ſectant᷑ gaudium:

neq; ipᷣm verũ.Ab aliq tñ imagine gau/
dij volũtas eoꝛũ nõ auertit᷑. Non a cer/
tũ eſt ꝙ om̃es eſſe beati volũt: quoniã qͥ
non de te gaudere volũt que ſolavita be
ata eſt. non vtiq; vitã beataʒ volunt.An
om̃es hoc volũt. Sed quoniã caro con
cupiſcit aduerſus ſpũm:⁊ ſpiritꝰ aduer/

ſus carnem.vt nõ faciãt quod volũt.ca/
dent in id qð valent:eoq; contenti ſunt.

qꝛ illud qð nõ valent:nõ tantũ volũt q̃n
tum ſat eſt vt valeant. Nã quero ab om/
nibus vtrũ malint de veritate qᷓ;ᷓ de falſi
tate gaudere.tam nõ dubitant dicere de
veritate ſe malle.qᷓ; non dubitant dicere
beatos eſſe ſe velle. Beata quippe vita
eſt gaudiuʒ de veritate. Hoc eſt enĩ gau
dium de te qui veritas es: deus illumi/
natio mea.ſalus faciei mee deus meus.
Vanc vitam beatã omnes volũt.hãc vi
tam qᷓ ſola beata eſt om̃es volunt. Gau/
dium de veritate omnes volunt. Mul/

tos expertus ſum qui velint fallere:qui

autem falli:nemineʒ. Ubi ergo nouerũt
hanc vitam beatam.niſi vbi nouerũt eti
am veritatem: Amant enim ⁊ ipᷣaʒ quia

falli nolunt. Et cum amant beatam vitã

qð non eſt aliud q; de veritate gaudium:
vtiq; amant etiam veritateʒ.nec amarẽt

niſi eſſet aliqua noticia eius in memoꝛia

eoꝛum. Cur ergo non de illa gaudent:

Cur non begti ſunt: Ouia ſoꝛtius occu

pantur in alijs que potius eos faciũt mi
ſeros:qᷓ; illud beatos quod tenuiter me/

minerunt.Adhuc enim modicuʒ lumen
eſt in homibus.ambulent ambulent. ne

eos tenebꝛe compꝛehendãt. Cur aũt ve
ritas parit odium:⁊ inimic eis factus ẽ
hõ tuus verũ pꝛedicans:cũ amet᷑ beata
vita ꝗᷓ nõ eſt niſi gaudiũ de veritate:niſi
6 ſic amat᷑ vitas vt q cunq; aliud amãt.

qdð amãt velint eſſe veritatẽ: Et qꝛ fal/

Pptaiſechen

Pmnien

glane Oun
unraniteich

eici es

mnonnlit
biſnizſ
obtlnguid
genleſezüt;

Cmnlireddi

Pntverttu

Ilect venn

dalergoen
Kaz
ritnapndenn
Umennane

Uni rmai

igonomem

glo diaite

henlveri⸗
Nnwtt
lins dad
rawod
tulet dee
meeisde
ſpicesp
emori
Ouulea⸗
ſiununi.
dighanot/
ſalinies
ſconlieni ees
encchanene
inngtresre
Ewicne⸗
heclllchyuen
hipeilati
ſignogznen

(ſchtncgit

Miisiſigct
hindnenin
Miguchri
mung⸗ diio
Dormiheroie
aſntind
Wn henerd
Menie

1„

ii nicnhn
birdiehſtin
debirnan

idenümehnm

S ẽ

4

daarinprg ng

Nori Gugliußee
D
ictirn Innn
umt. nd
Mmnnindgli⸗
emnütgednit
Siibatznni
õ
oſintſhiun
irguos wire

rwg comenn.

r oanci oii
Niovewabo
dermiunrg
bienr dided

on dubaad ean.

Pan dcen
n. Di
Onss:daul
nd nadans

.
1* gütes

üimancid
raintd
nmmNNüN

Neinne.

Ctn N
cuens unmhin

4

umsaiͦtallhi
MM uinerne⸗/
nintodan
bolent phtande.

*

üeſe

CxxXXIIII

Rli nollentnolũt ↄuinci ꝙ falſi ſint Itace

ꝓpt eã rẽ oderũt veritatẽ:quã ꝓveritate
amãt.Amãt eã lucentẽ.oderũt eã redar/

guentẽ.Quia eĩ falli nolũt:et fallere vo/
lunt:amãt eã cũ ſeipᷣam indicat:⁊ oderũt
eã cũ eoſipᷣos indicat. Inõ retribuet eis
vt qͥ ſe ab ea manitſeſtari nolũt:⁊ eos no/

lentes maniteſtet.⁊ eis ipᷣa nõ ſit maniſe/⸗
ſta. Sic ſic etiaʒ ſic animꝰ humanꝰ eẽſic
cecus ⁊ languidꝰ turpis atq; indecẽs la

tere vult: ſe aũt vt lateat aliqͥd non vult.
Cotra illi reddit᷑ vt ipᷣe nõ lateat vᷣitatẽ.
iim aũt veritas lateat. Cũñ etiã ſic dum

miſer eſt.verꝭ mauult gaudere q; falſis.

aeat“ ergo erit:ſi nulla interpellãte mo

leſtia.de ipᷣa ꝑ quã vera ſunt oĩa ſola ve/

riltate gaudebit. Ecce qntũ ſpaciatꝰ ſuʒ
in memoꝛia mea.q̃rens te dñe:⁊ nõ te in
ueni extra eã. Neq; eni aliqd de te inue/
ni qð nõ meminiſſem exq̃ didici te. Naʒ
exquo didici te non ſum oblitꝰ tui. Ubi

enĩ inueni veritatẽ.ibi inueni deũ meuʒz:
ipᷣam veritatẽ quã exq̊ didici nõ ſum ob
litus Itaqʒ exq̊ͥ didici te manes ĩ memo
ria mea:⁊ illic te inuenio cuʒ reminiſcoꝛ
tui et delectoꝛ in te. He ſunt ſctẽ delicie
mee q̃̊s donaſti mihi miſericoꝛdia tua re
ſpiciẽs pauꝑtatẽ meã. Sʒ vbi manes in

memoꝛia mea domie? Ubi illic manes:
ODuale cubile fabꝛicaſti illictibi: Quale
ſanctuariũ edificaſti tibi?: Tu ðdiſti hãc

dignationẽ mẽoꝛie mee vt maneas ĩ ea:

ſed in qᷓ eius ꝑte maneas ſ̊ ↄſidero. Trã
ſcendi enĩ ꝑtes eiꝰ quas hñt ⁊ beſtie cuzʒ

te recoꝛdarer:qꝛ non ibi te inueniebã int
imagines reꝝ coꝛꝑaliũ:⁊ veni ad partes

eðv vbi cõmẽdaui affectiões animi mei.-
nec illic inueni te.Et intraui ad ipᷣiꝰ ani
mi mei ſedẽ que illi eſt ĩ mẽoꝛia mea:qm̃
ſui quoq; meminit animꝰ:nec ibi tu eraſ
qꝛ ſicut nõ es imago coꝛꝑał nec affectio
viuẽtis q̃lis eſt cũ letamur.cõtriſtamur.
cupimꝰ. metuimꝰ. meminimꝰ. obliuiſci/
mur.⁊ quicquid hmõi eſt:ita nec ipᷣe ani

mus es.qꝛ dñs deꝰ animi tu es.Et com

mutant᷑ hec oĩa.tu aũt incõmutabił ma

nes ſuꝑ oĩa:⁊ dignat es habitare in me
moꝛia mea exq̊ te didici. Et qͥd q̃ro q̊ lo
co eius habites.q̃ſi vᷣo loca ibi ſint: Ha
bitas certe ĩ ea qm tui memini exqᷣ te di

re aduerſitat eta coꝛruptiõe leticie.
aguerſitatibo ſecki ſel ⁊ iteꝝ ⁊ tercio:a de
ſigerio ꝓſperita. Et qꝛ ĩa aduerſitas
Ddura eſt: ⁊ ne frangat tolerantiã: nüquid
non temptatio eſt vita bũana ſuꝑ terraz
ſine vllo interſtitio: Et tota ſpes meani

dici:⁊ ĩ ea te inueĩo cũ recoꝛdoꝛ te. Ubi
& te inueni vt diſcerẽ te? Heq; enĩ iã eras
in mẽoꝛia mea:pus q; te diſcerẽ. Ubi er
go inueni te vt diſcereʒ te niſi in te ſupꝛa

me:Et nuſq; locꝰ.⁊ recedimus ⁊ accedi/

mus.⁊ nuſq; locꝰ. Ueritas vbiq; pᷣſides
om̃ibo ↄſulẽtib te.ſimulq; rũdes om̃ib
etiã diuerſa ↄſulẽtib Liquide tu rñdeſ:
ſʒ nõ liqͥde oẽs audiũt.Om̃s vñ volunt
ↄſulũt:ſʒ nõ ſe emp qð volũt audiũt.Op/
timꝰ miniſter tuꝰ eſt qͥ nõ mag intuet᷑ H̊
a te audire qð ipᷣe voluerit:ſʒ potiꝰ ſ̊ vel
le qð a te audierit. Sero te amaui pul/

critudo tã antiqua ⁊ tã noua:ſero teaama

ui.Et ecce int eras⁊ ego foꝛis.⁊ ibi ted
rebã:⁊ in iſta foꝛmoſa q̃ feciſti defoꝛmis
irruebã. Mecũ eras:⁊ tecũ nõ eram. Ea

me tenebãt longe a te:q̃ ſi in te nõ eſſent:

nõ eẽnt. Uocaſti ⁊ clamaſti:⁊ rupiſti ſux

ditatẽ meã.Coꝛuſcaſti ſplenduiſti ⁊ fu/

gaſti cecitatẽ meã. FTFlagraſti ⁊ duxi ſpiri
tũ.⁊ anhelo tibi.Guſtaui ⁊ eſurio ⁊ ſitio
Cetigiſti me.⁊ exarſi in pacẽ tuã.Cũ in
heſero tibi ex omĩ me.nuſq; eritmihi do
loꝛ ⁊ laboꝛ:⁊ viua erit vita mea tota ple/
na te. Nũc aũt qm̃ quẽ tu imples ſuble/

nas eũ:qm̃ tui plenꝰ nõ ſum oneri mihi
ſum. Cõtendũt leticie mee flende cuʒ leoy

tandis meroꝛibo:et ex q̃ ꝑte ſtet victoꝛia

neſcio. Ei mihi dñe miſerere mei. Con)

tendũt meroꝛes mei mali cũ gaudijs bo
nis:⁊ ex q̃ ꝑte ſtet victoꝛia neſcio. Ei mi
hi dñe miſerere mei. Ei mihi. Ecce vul/

nera mea nõ abſcondo. Medicꝰ es:eger

ſum. Miſericoꝛs es:miſer ſuʒ.Nũquid

nõ teptatio ẽ vita humana ſupꝑ terram?:
Nuis velit moleſtias ⁊ difficultates pa

ti? Colerare iubes ea nõ amari. Nẽo qðᷣ
tolerat amat.⁊ ſi tolerare amat QOuãuis

enĩ gaudeat ſe tolerare:mauult tñ nõ eẽ

qð toleret. Pꝛoſpera ĩ aduer deſidero.

aduerſa ĩ ꝓſper timeo.Quis int hec me
diꝰ locꝰ: vbi nõ ſit hũane vite tẽptatio:

Ue ꝓſperitatibo ſeculi ſeł ⁊ ker aclind⸗
e

niſiĩ magna valde miſericoꝛdia tua.Da
gqð iubes:⁊ iube qð vis. Imperas nob

ↄtinentiã.Et cũ ſcirẽ ait q dam qꝛ nemo

põt eſſe ↄtinẽs niſi deꝰ det. ⁊ hocipᷣʒ erat
ſapiẽtie ſcire cuius eſſet hoc donũ . Per
ↄtinẽtiã quippe colligimur redigimur
enĩ te amat qͥ tecũ aliqͥd amat.qð nõ pꝛo
pter te amat.O amoꝛ qͥ ſemꝑ ardes ⁊ nũ
q; extingueris:charitas deꝰ meus accẽ/

de me. Continẽtiã iubes.Da qð iubes.

⁊ iube qð vis Jubes certevt ↄtineã a cõ
cupiſcetia carnis.⁊ cõcupiſcẽtia oculo/
ri. ambiriõe ſeculi. Juſiſti a dcubitu.
de ipo cõiugio meliꝰ⸗

i diſpenſatoꝛ ſacrameti tui fierem. Ss
adhuc viuũt in mẽoꝛia mea: de q̃ multa
locutꝰ ſum.taliũ reꝝ imagineſ.quas ibi

cõſuetudo mea fixit:⁊ occurſant mibi vi
gilanti q deʒ caretes virib:in ſomnis au

tẽ nõ ſolũ vſq; ad delectationẽ.ſʒ etiã vſ⸗
q;ʒ ad conſenſionẽ factũq; ſimillimũ.Et
tantũ valet imaginis illuſio in ania mea

⁊ in carne mea:vt doꝛmieti falſa viſa per
ſuadeãt qð vigilãti vera nõ pũt. Nũqd
tũc ego nõ ſum diñe deꝰ meus?! Et tñ tan
tũ intereſt int meipᷣm ⁊ meipᷣm intra mo

mentũ quo hinc ad ſopoꝛẽ trãſeovł huc
inde retranſeo. Ubi eſt tũc rõ que talib⸗

ſuggeſtionibo reſiſtit vigilans? Et ſi res
ipᷣe ingerant᷑ incõcuſſus maneo. Nũqͥd
clauditur cum oculis?: Nunquid ſopi/
tur cum ſenſibus coꝛꝑis: Et vñ ſepe eti
am in ſomnis reſiſtimꝰ.noſtriq; ꝓpoſiti

memoꝛes atq; ĩ eo caſtiſſime ꝑmanætes.
nullũ talib üllecebꝛis adhibemus aſſen/
ſum: Et tamẽ tantũ intereſt. vt cũ aliter

cccidit. euigilãtes ad ↄſcientie requiẽ re

deamus:ipᷣaq; diſtantia reꝑiamꝰ nos nõ
feciſſe. qd tamẽ in nob quoquo modo fa
ctũ eſſe doleamꝰ. Nunquid nõ potes eſt
manus tua deꝰ omipotẽs ſanare omneſ

langnoꝛes aĩe mee:atq; abũdãtioꝛe gra/

tia tua laſciuos motꝰ etiam mei ſopoꝛis
extinguere: Kugebis dñe mag magiſq;
in me munera tua:vt ania mea ſequatur
me ad te ↄcupiſcẽtie viſco expedita:vtñ
ſit rebellis ſibi:atq; vt in ſomnis etiã nõ
ſolũ nõ ꝑpetret iſtas coꝛruptelarũ turpi

1 de ipo cõiugio meli aliqd q; cõceſſiſti
monuiſti.Et qm̃ dediſti factũ eſt.⁊ ante

tudines ꝑ imagines aniales vſq; ad car
ſhi ntigt qutge. Hiaz vt
nihil tale vel tantulũ libeat qntuluʒ poei

nis fluxũ.ſed ne ↄſentiat quidẽ.

ſit nutu cohiberi etiã in caſto doꝛmietis
affectu. non tm̃ in hac vita.ſed etiã ĩ hac
etate.nõ magnũ eſt om̃ipotenti.qͥ vales
facere ſupꝛa q; petimus ⁊ intelligimus.
Nunc tñ quid adhuc ſim in hoc genere
mali mei dixi bono dño meo:exultãs cũ
tremoꝛe in eo qð donaſti mihi:⁊ lugens

in eo qdð incõſummat ſum:⁊ ſperans ꝑ/
fecturuʒ te in me mif̃icoꝛdias tuas vſ

ad pacẽ plenariã:quã tecũ habebũt inte
rioꝛa ⁊ exterioꝛa mea.cũ abſoꝛpta fuerit
moꝛs in victoꝛia.Eſt alia malicia diei:q̃

vtinã ſufficiat ei.Reſicimꝰ enĩ quotidia

nas ruinas coꝛꝑis edendo ⁊ bibẽdo.pꝛi
us q; eſcas ⁊ ventrẽ deſtruas.cũ occide⸗

ris indigentiã meam ſatietate mirifica.
coꝛruptibile hoc indueris incoꝛruptiõe

ſempiterna. Nunc auteʒ ſuauis eſt mihi

neceſſitas:⁊ aduerſus iſtã ſuauitateʒ pu

gno ne capiar:⁊ quotidianũ belluʒ gero

in ieiunijs ſepiꝰ in ſeruitutẽ redigẽs coꝛ

pus meũ:⁊ doloꝛes mei voluptate pellũ
tur. Nam fames ⁊ ſitis quidaʒ doloꝛes
ſunt. Urunt.⁊ ſicut febꝛis necãt: niſi ali
mentoꝝ medicina ſuccurrat. Que quo/

niã pᷣſto eſt ex ↄſolatiõe munerũ tuoꝛuʒ:

in qͥ bus nr̃e infirmitati terra ⁊ aqua ⁊ ce
lüũ ſeruiũt:calamitates delicie vocantur
Hoc me docuiſti vt quẽadmodũ medi/
camẽta ſic alimẽta ſumpturus accedam

Sed dũ ad quietẽ ſatietat ex indigẽtie

moleſtia trãſeo:in ipᷣo trãſitu inſidiatur

mihi laquene ↄcupiſcentie. Ipᷣe enĩ trã/

ſitus voluptas eſt. ⁊ nõ eſt aliꝰ q̃ tranſeat
qᷓ; quo trãſire cogit neceſſitas.Et cũ ſa⸗/
lus ſit cauſa edendi ⁊ bibendi:adiũgit ſe
tanq; pediſſequa ꝑiculoſa iocunditas:⁊
plerũq; pꝛeire conatur vt eius cauſa ſiat
quod ſalutis cauſa me facere vel dicovł
volo:nec idẽ modꝰ vtriuſq; eſt. Naʒ qð
ſaluti ſat ẽ: delectatiõi paꝝ ẽ.Et ſepe in
certũ fit vtrũ adhuc neceſſaria coꝛꝑiſ cu

ra ſubſidiũ petat:an voluptaria cupidi/

tatis fallacia miniſterium ſuppetat. Ad
hoc incertũ hilareſcit infelix anima:⁊ in
eo pꝛeparat excuſationis patrocinium.
gaudens nõ apparere àd ſatis ſit mode/

nticiglind
untaſehen
ptaiduhn au
gocoderlcn
recocon

itohlitt.

mnei icaunn
ctrinne Aul
itmno lpo⸗
umtouni
hen roongefu
tius niſitad
erons ete
hin?:a teat
acrem?ate
ialzebꝛiobo⸗
andecaret
Dunihftritaen
peraſcgriſüxrn
lent rmnq;aqe
poitni⸗ oſty
Woptatetna
A.Naceo
ſimandaonere
ötnc
dicere Pedn
vecillaerͤn

iil didiciit

gbüdaren⸗
nin poſſune⸗
aßra
s Gimn
tdepolucro t̃
lentus et. ter

pluisfiitani

nſbimen
gairinedin

poſfin

ſeaacpiſe
ue Nudini⸗
leronein
ſapparer⸗e

nnpens fer

Vaſamäca
ulkofinie
mnagtonieſt
imöede
Cncgeron⸗
Cdunon
lteii ſen

.

nidltgſ
fälberinniz,
Wincaſodant
cyitlalcii⸗
oßipniniſ
mmus tintieg
ducſinitien
odnd umlgi
u ſiſrn,

nifintanrt

guitühtcürie⸗

mcisdtfe.

Stibnnimii
Cin gignni
Andor deg

deſtnusih

ſarinnennnia
nensimpaie

Renis ANie

kiſaaricanen
Gridluze

Nw lee⸗

Wade

mm —

MMrnän

Nunmti ne-

nmnsn

4

driüminidinn
ſone Feaitn
öcktirne
unſcn bll

RiminiſdO

Goanalno:?
isl .
ſene eeo
isc hije
nti ktlchen
hrucenhl
rani n
nippen
rminrlt
6 isſiemm

rationivalitudinis:vt obtentn ſalut? ob

umbꝛet negociũ voluptatis. His tem/
ptationibo quotidie conoꝛ reſiſtere:⁊ in/

uoco dexterã tuã ad ſalutẽ meam.⁊ ad te
reero eſtus meos.qꝛ ↄſiliũ mihi de hac

re nondũ ſtat. Audio vocẽ iubentis dei
mei. Nõ grauent᷑ coꝛda vr̃a in crapula ⁊
ebꝛietate.Ebꝛietas longe eſta me:miſe/
reberis ne appꝛopinquet mihi. Crapu/
la autẽ nõnunq; ſurrepit ſᷣuo tuo:miſe/

reben vt longe fiat a me. Nemo eĩ põt eẽ
ↄtinens niſi tu des. Oulta nobᷣ oꝛanti/

us tribuis.et qͥcqͥd boni anteqᷓ; oꝛemꝰ
accipimꝰ:a te accipimꝰ:⁊ vt h̊ poſtea co
gnoſceremꝰ a te accepimꝰ.Ebꝛioſus nũ
q; fui:ſʒ ebꝛioſos a te factos ſobꝛios ego
noui. Ergo a te factũ eſt vt h̊ nõ eſſent qͥ
nunq; fuerũt.a quo factũ eſt vt h̊ͥ nõ ſem
per eſſent qͥ fuerũt.a qͥ etiã factũ eſt vt ſci
rent vtriq; a quo factũ eſt. Kudiui ⁊ aliã
vocẽ tuã. Poſt ↄcupiſcẽtias tuas ñ eas:
⁊ a voluptate tua auertere.Audiui ⁊ illã
ex munere tuo quã multuʒ amaui.Neq;
ſi manducauerimꝰ abundabimꝰ. neq; ſi
nõ manducauerimꝰ deerit nob. Hoc eſt

Ddicere. Hec illa res me copioſum faciet.

nec illa erũnoſum.Audiui⁊ alterã.Ego

enĩ didici in quibus ſum ſufficiẽs eſſe:?-

abũdare noui:⁊ penuriã pati noui.Om
nia poſſum in eo qͥ meↄfoꝛtat. Ecce mi/
les caſtroꝝ celeſtiũ.nõ puluis qð nos ſu
mus. Sʒ memẽto dñe qꝛ puluis ſumꝰ.
⁊ de puluere feciſti hoĩem:⁊ perierat ⁊ i/
uentus eſt. Nec ille in ie potuit.qꝛ idem
puluis fuit:quẽ talia dicentẽ afflatu tue
inſpiratiõis adamaui.Ofm̃ia poſſum in

quit in eodqͥᷣ me ↄfoꝛtat.Confoꝛta me vt
poſſim. Pa qð iubes.⁊ iube qð vis Iſte

ſe accepiſſe ↄfitet᷑.⁊ qð głiat᷑ in dño glo/⸗
riat᷑. Mudiui aliũ rogantem vt accipiat.

Aufer a me inquit ↄcupiſcẽtias vẽtris.

Vñ apparet ſctẽ deꝰ meꝰ te dare.cum fit
qð imperas fieri.Docuiſti me pater bo/
ne.om̃ia mũda mũdis. Sʒ malũ eſſe ho
mini qͥ ꝑ offenſionẽ mãducat:⁊ oẽm crea
turã tuã bonã eſſe:nihilq; abijciẽduʒ qð
cũ grãꝝactiõe ꝑcipit᷑:⁊ quia eſca nos nõ
cõmendat deo:⁊ vt nemo nos iudicet in
cibo aut in potu:⁊ vt qͥ manducat nõ mã
dqucantẽ nõ ſpemnat: ⁊ qͥ nõ mãducat mã

ducantẽ nõ iudicet.Didici hec: grãs ti/

bi:laudes tibi deo meo.mgr̃o meo.pul⸗/

ſatoꝛi auriũ mearum:illuſtratoꝛi coꝛdis
mei. Eripe me ab om̃i temptatiõe. Non
ego immũdiciã obſonij timeo:ſʒ immũ/

diciaʒ cupiditatꝭ. Scio noe ome carnis
gen? qð cibo eſſet vſui mãducare ꝑmiſ/
ſum.heliam cibo carnis refectũ.iohãneʒ

mirabili abſtinẽtia pꝛeditũ.animalib H
eſt locuſtis in eſcã cedẽtibo nõ fuiſſe pol/
lutũ.Et ſcio eſau lenticule ↄcupiſcentia

deceptũ:⁊ dauid ꝓpter aque deſideriũ a
ſeipᷣo repᷣhenſum.⁊ regẽ noſtrũ nõ ð car/

ne ſʒz de pane eſſe temptatũ. Ideoq; ⁊ po
pulus in heremo.nõ qꝛ carnes deſidera

uit.ſed qꝛ eſce deſiderio aduerſus domi
nũ murmurauit:meruit impꝛobari. IJn
bis ergo temptatiõibo poſitꝰ certo quo/
tidie aduerſus ↄcupiſcentiã mãducandi
⁊ bibendi.Non eniʒ eſt qð ſemel pᷣcidere
⁊ vlterius nõ attingere decernã.ſicut de
ↄcubitu potui.taq; freni gutturiſtem
perata relaxatiõe ⁊ ↄſtrictiõe tenẽdi ſũt.
Et quis eſt dñeqͥ nõ rapiat᷑ aliquãtuluʒ
extra metas neceſſitatis? Quiſqͥs eſt ma
gnus eſt:magnificet nomẽ tuũ.Ego aũt
nõ ſum.qꝛ pctõꝛ homo ſum. Sed ⁊ ego
magnifico nomẽ tuũ:⁊ interpellat te pꝛo

peccaꝶ meis qͥ vicit ſeculũ numerãs me

inter infirma mebꝛa coꝛpis ſui: qꝛ ⁊ imꝑ
ſectũ meũ viderũt oculi tui: ⁊ ĩ libꝛo tuo
om̃es ſcribent᷑. De illecebꝛa odoꝝ nõ ſa/

tago nimiſ:cũ abſunt nõ reqro.cum ad/

ſuntnõ reſpuo: paratꝰ etiã eis ſemꝑ care
re. Ita mihi videoꝛ:foꝛſitan falloꝛ. Süũt
eni ⁊ iſte plangẽde tenebꝛe.in qͥbuſmela
tet facultas mea qꝗᷓ in me eſt:vt animꝰ me
us de viribo ſuis ipe ſe interrogãs nõ fa/

—

cile ſibi credendũ exiſtimet:qꝛ ⁊ qʒ ineſt
plerũq; occultũ eſt.niſi experiẽtia mani/

feſtet. Et nemo ſecurꝰ eſſe debz in iſta vi
ta qᷓ tota temptatio nomĩat᷑: vt qͥ fieri po
tuit ex deterioꝛe melioꝛ:ñ fiat etiã ex me⸗
lioꝛe ðᷣterioꝛ. VUna ſpeſ.vna fiducia.vna
firma pꝛomiſſio miſericoꝛdia tua. olis
ptates auriũ tenacius me implicauerãt

⁊ ſubiugauerant:ſed reſoluiſti æ liberaſti

me. Nuũc in ſonis quos animãt eioquia
tua.cũ ſuaui et artiſicioſa voce cantant᷑
fateoꝛ aliquãtulũ acquieſco:nõ quidem

vt hereã.ſed vt furgã cũ volo.Attamen
cũ ipᷣis ſententijs quibo viuũt vt admit/
tant᷑ ad me q̃runt in coꝛde meo nõnulliꝰ
dignitatis locũ:⁊ vix eis pᷣbeo ↄgruen/
tẽ.Aliquando enĩ amplius mihi videoꝛ
hHonoꝛis eis tribuere q; decet. dum ipᷣis
ſanct dictis religioſiꝰ et ardentiꝰ ſentio
moueri anios noſtros in flãma pietatis
cũ ita cantant᷑.q; ſi nõ ita cãtarent᷑:⁊ om
nes affectus ſpũs noſtri ꝓ ſuaui diuerſi

tate habere ꝓpꝛios modos in voce atq

cantu.quoꝛũ neſcio qua occulta familia

ritate excitentur. Sed delectatio carniſ

mee cui mentẽ eneruãdã nõ opoꝛtet da/
ri.ſepe me fallit:dum rationeʒ ſenſus nõ
ita comitat᷑ vt patiẽter ſit poſterioꝛ: ſed
tantũ qꝛ ꝓpter illã meruit admitti.etiaʒ
precurrere ac ducere conatur. Ita in hiſ
pecco nõ ſentiens.ſed poſtea ſentio.Ali
qũ autẽ hãc ipᷣam fallaciã immoderatiꝰ
cauẽs erro nimia ſeueritate.ſed valde in
terdũ.vt melos om̃e cantilenarũ ſuauiũ
quibo dauiticũ pſalteriũ frequẽtatur ab

auribo meis remoueri velim.atq; ipiꝰ ec

cleſie:tutiuſq; mihi videt᷑ qð de alexan/
drino epᷣo athanaſio ſepe mihi dictũ cõ
memini:qui tã modico flexu vocis facie
bat ſonare lectoꝛẽ pſalmi:vt ꝓnuncianti

vicinioꝛ eſſet q; canenti. Ueruntamẽ cũ

reminiſcoꝛ lachꝛymas meas quas fudi
ad cantꝰ eccłie tue.in pmoꝛdijs recuꝑa/
te fidei mee:⁊ nũc ipᷣo cõmoueoꝛ nõ can⸗
tu ſed rebo que cantant᷑ cũ liquida voceꝛ

ↄueniẽtiſſima modulatiõe cantant᷑:ma/

gnã inſtituti huiꝰ vtilitatẽ rurſus agno
ſco. Ita fluctuo inter ꝑiculũ voluptatis

⁊ experimentũ ſalubꝛitatis:magiſq; ad/

ducoꝛ nõ quidẽ irretractabilẽ ſententiã
ꝓferens cantãdi cõſuetudinẽ appꝛobare

in ecclia. vt ꝑ oblectamẽta auriũ infirmi

oꝛ anim in affectũ pietat aſſurgat. Ta/

men cũ mihi accidit vt me ampliꝰ cantꝰ

q; res que canit᷑ moueat:penalit᷑ me pec

care confiteoꝛ:⁊ tũc mallẽ nõ audire can

tantẽ. Ecce vbi ſum.lete mecũ:et pꝛo
me flete.qui aliqd boni vobiſcũ intꝰ agi
tis vnde ſacta ꝓcedunt. Nã qui nõ agitꝭ
nõ vos hec monent. Tu aüt dñe de me
us exaudi.reſpice⁊ vide ⁊ miſerereet ſa⸗

na me:in cuiꝰoculis mihi queſtio factus

Confeſſionñ Aiber x.

ſum: ⁊ ipᷣe eſt languoꝛ meꝰ. Reſtat volu/
ptas oculoꝛũ iſtoꝛũ carnis mee:de q̃ lo/

quar. cõfeſſiones quas audiẽt aures tẽ

pli tui.aures fraterne ac pie:vt cõcluda/
mus temptatiões cõcupiſcentie carmis.
que me adhuc pulſant ingemiſcentem.⁊
habitaculũ meuũ qð de celo eſt ſuꝑindui
cupientẽ. Pulcras foꝛmas ⁊ varias.ni/
tidos ⁊ amenos coloꝛes amãt oculi.Nõ
teneant hec animã meã:teneat eã deꝰ qui
hec fecit. Bona quidẽ valde: ſed ipſe eſt
bonũ meũ.non hec.Et tangũt me vigi/
lantẽ totis diebo:nec requies ab eis dat

mihi.ſicut dat᷑ a vocibo canoꝛis aliquã⸗

do ab om̃ib in ſilentio. Jpᷣa enim regina

coloꝛũ lux iſta ꝑfundens cũcta que cerni
mus.vbiubi ꝑ diẽ fuero młtimodo a la/
pſu blandit᷑ mihi aliud agenti.⁊ eam nõ
aduertenti. Inſinuat autẽ ſe ita vehemẽ

ter. vt ſi repente ſubtrahat᷑ cuʒ deſiderio
reqͥ ratur.⁊ ſi diu abſit ↄtriſtat animum.
O lux quã videbat tobias cum clauſis
iſtis oculis fuliũ docebat vite viã.⁊ eipᷣ/
ibat pede charitatꝭ nuſq; errãs:aut quã
videbat yſaac pꝛegrauatis ⁊ operiʒ ſene/
ctute carneis luminib:cũ filioſ nõ agno

ſcendo benedicere:ſed benedicẽdo agno

ſcere meruit:aut quã videbat iacob cum
⁊ ipᷣe pꝛegrãdi etate captꝰoculis.in filijs
pꝛeſignata futuri populi genera lumino
ſo coꝛde radiauit:⁊ nepotibus ſuis ex io
ſeph diuexas myſtice manꝰ non ſicut pa
ter eoꝛũ foꝛis coꝛrigebat:ſed ſicut ipᷣe in
tus diſcernebat impoſuit. Ipſa eſt lux.
vna eſt. ⁊ alia nõ eſt:⁊ vnũ omes qͥ vidẽt
2 amant eã. At iſta coꝛpalis de qua loq̃
bar.illecebꝛoſa ac ꝑiculoſa dulcedĩe con

dit vitã ſeculi cecis amatoꝛib. Qui aũt

7 de ipᷣa laudare te noꝛunt deus creatoꝛ

omniũ.aſſumũt eã in hymno tuo:nõ aſ/

ſumunt᷑ ab ea in ſomno ſuo.Sic eſſe cu⸗/
pio. Reſiſto ſeductionibo oculoꝛũ ne im/
plicent᷑ pedes mei q bus ingredioꝛ viam

tuã. ? erigo ad te inuiſibiles ocłos:vt tu

euellas de laqueo pedes meos. Tu ſub/

inge euellis eos:nam illaqueant᷑. Tu nõᷣ

ceſſaſeuellere:ego aũt crebꝛo hereo ĩ vbi
q; ſparſis inſidijs:qm̃ nõ doꝛmies neq;
doꝛmitabis qͥ cuſtodis iſrael.Quã innu
merabilia varijs artibus et opificijs in

Fathns lcien
mociſiblend
ſich foniens
otq; wodent
le trinccekn
llecthpeul
cüͦt in lnmua
niitsſpen
no to;i ai
ſitlontolauh
Conignloatrn
Itfotiꝛad U
Celgmnias e
Nehcte. e
icrres ſe
Gdrhanood:
Ginonnhie
Ghrloncdfnn
ginnhreiſhn
lnln Chynit

W ii ſto

Szmaligdie⸗
iatucheas
RNe⸗
gligard
gliquädoch
Acceditalig
cius piculo
carnisqin
um e wlavt
ſlix wigib

alnldicg vi
uanl Oeg

ſendicboonin

Alalrch
ogniodinto⸗
porerilnt

hoeninngen

Aſcni iſteni

tigtignutien
ölirten
Küͤen it
ſendftic
RN
lnmnnt
EN

nilggii

X

E. tin
us mlinen
neugenct
pllmnneen
urihemilmn.
XNalock iii
unpg:ih
amiroali
umertizeei
nk et
rgineri⸗
Anhh eis
chanrhtigli⸗
mo Penzn
bcingnen
imomlanocvet⸗
udagennizant
tauteſein whan
nhutaydeſind
aunlananinun.
bosamadds

tede

orisang
Ws dden⸗
Wffiſis
gindinn

arulsnn
inuniat

Unrtulerb
zum niura
ulcſcutiden
6t. Packln
ücnntsdri
nptisdegui
loladalditd
mimmn. Din
õ
pemmune i
ln iſſe /
Hoalinitein
Gingctienum
Plscdcotn
8nms Lſip
ungſ d
cohenin
roonis n
iin Miin

*
3
—————r

veſtibus.calciamentis.vaſis:⁊ huiuſce

modi fabꝛicatiõib:picturis etiã diuer/⸗
ſiſq; figmẽtis.atq; his vſum neceſſariũ
atq; moderatũ ⁊ piã ſignificationeʒ lon/
ge tranſgredientib.addiderũt hoĩes ad
illecebꝛas oculoꝝ.foꝛas ſequẽtes qð fa⸗
ciũt.intꝰ relinquẽtes a q̊ ſacti ſunt:et ex
terminãtes qð facti ſunt.t ego deꝰ me
us ⁊ decꝰ meũ.etiã hinc tibi dico hym/

nũ.⁊ ſacrifico laudeʒ ſanctificatoꝛi meo:
quoniã pulcra traiecta ꝑ anias in manꝰ

artificioſas:ab i lla pulcritudine veniũt
que ſuꝑ anĩas eſt: cui ſuſpirat anĩa mea
die ac nocte. Sed pulcritudinũ exterio
rũ oꝑatoꝛes ⁊ ſectatoꝛes inde trahũt ap
pꝛobandi modũ:nõ aũt inde trahũtvte/
di modũ.Et ibi eſt.⁊ nõ vident eũ.vt nõ
eant longiꝰ ⁊ foꝛtitudinẽ ſuã ad te cuſto/
diant:nec eã ſpargãt in delicioſas laſſitu
dines. Ego aũt hecloquens atq; diſcer

nens.etiã iſtis pulcris greſſum innecto:

ſz tu euellis dñe:euelliſ tu.qm miſericoꝛ
dia tua añ oculos meos eſt. Hã ego capi
oꝛ miſerabilit᷑: ⁊ tu euellis miſericoꝛdit.

aliqũñ nõ ſentientẽ qꝛ ſuſpenſiꝰ inciderã:
aliquãdo cũ doloꝛeqꝛ iaʒ inbeſerã Huc

accedit alia foꝛma temptatiõis multipli
cius ꝑiculoſa. Pꝛeter enim ↄcupiſcẽtiã
carnis q̃ ineſt in delectatiõe omniũ ſenſu
um ⁊ voluptatũ.cui ſeruiẽtes depereũt
qui longe ſe faciũt a te:ineſt anie ꝑ eoſdẽ
ſenſus coꝛꝑis quedã nõ ſe oblectandi in
carne:ſed exꝑiendi ꝑ carnẽ vana ⁊ curio/
ſa cupiditas.noĩe cognitionis ⁊ ſcientie

palliata. Que quoniã: in appetitu no⸗

ſcendi eſt:oculi aũt ſunt ad cognoſcendũ
in ſenſibo pncipes:cõcupiſcẽtia oculoꝛũ

eloquio diuino appellata eſt. Ad ockos

enĩ ppꝛievidere ꝑtinet. Utimur aũt hoc
verbo etiã in ceteris ſenſibo.cũ eos ad co

gnoſcendũ intendimꝰ. Neq; enĩ dicimꝰ2

audi quid rutilet:aut olfac qᷓ niteat:aut
guſta q; ſplendeat:aut palpa q; fulgeat.
Uigeri enĩ dicunt᷑ hec om̃ia.Dicimꝰau
tẽ nõ ſolum vide qͥd luceat:qð ſoli oculi
ſentire pũt:ſed etiam vide qͥd ſonet.vide
qd oleat.vide qͥd ſapiat.vide qᷓ; durũ ſit
deoq; general experiẽtia ſenſuũ cõcu/⸗

piſcentia ſicut dictuʒ eſt ocloꝝ vocat᷑: q
videndi officiũ in ̊ pꝛimatũ oculi tenẽt:

CXXXVI

etiã ceteri ſenſus ſibi de ſilitudine vſur/

pant.cũ aliqͥd cognitiõis exploꝛant.Ex

hoc aũt euidentiꝰ diſcernit᷑.qͥd volupta
tis qͥd curioſitat agat᷑ ꝑ ſenſus.qð volu
ptas pulcra canoꝛa ſuauia ſapida lenia
ſectat᷑. Curioſitas aũt etiã his cõtraria
temptandi cauſa.nõ ad ſubeundã mole-
ſtiam:ſed experiẽdi noſcendiq; libidinẽ.
Quid enĩ voluptatꝭ habʒ videre in lani
ato cadauere qð exhoꝛreas: et tũ ſicubi

iaceat ↄcurrunt vt ↄtriſtent᷑ vt pallaant.

iment etiã ne in ſomnis h videãt:qua
ſi q ſq; eos vigilãtes videre coegerit:aut
pulcritudinis vlla fama ꝑſuaſerit. Ita⁊
in ceteris ſenſibo.q̃ ꝑſequi longuʒ eſt. Et
ex hoc moꝛbo cupiditat in ſpectacuł ex
hibent᷑ queq; miracula. Hinc ad ꝑſcru/

tanda nature ſecreta q̃ pᷣter nos eſt opera

ta ꝓcedit᷑:q̃ ſcire nihil ꝓdeſt:⁊ nihil aliud
qᷓ; ſcire homĩes cupiũt. Hinc etiaʒ ſi qͥd
eodẽ ꝑuerſe ſciẽtie fine ꝑ artes magicas
q̃ritur. Hinc etiã in ipᷣa religione de tẽ/
ptatur.cũ ſigna⁊ ꝓdigia flagitant᷑:nõ ad

gliquã ſalutẽ:ſʒ ad ſolã exꝑientiã deſide/

rata. In hac tã immęeſa ſilua plena inſi/
diarũ ⁊ ꝑiculoꝝ.ecce tam multa pꝛecide
rim ⁊ a meo coꝛde diſpulerim:ſicuti do/
naſti me facere deꝰ ſalutis mee. Attamẽ
qñũ audeo dicere cũ circũquaq; quotidia
nã vitã noſtrã cam młta huiꝰ gener reꝝ
circũſtrepãt.qũ audeo dicere nulla re ta/
li me intentũ fieri ad ſpectanduʒ ⁊ vana
cura capiendũ: Sane me iã theatra non
rapiũt:nec curo noſce tranſitꝰ ſideꝝ: nec
ania mea vnq; rñũſa queſiuit vmbꝛaruʒ:
om̃ia ſacrilega ſacramenta deteſtoꝛ.A te

dñe deꝰ meꝰ cui humilẽ famulatũ ac ſim

plicẽ debeo:q̃ntis mecũ ſuggeſtionũ ma
chinatiõibo agit inimicꝰ vt ſignuʒ aliqð
petam? Sed obſecro te ꝑ regẽ noſtruʒ ⁊
patriã hierlm ſimplicẽ caſtã:vt quemad
modum a me longe eſt iſta ↄſenſio:ita ſit

ſemp longe atq; longiꝰ. Pꝛo ſalute autẽ

cuiuſq; cũ te rogo.aliꝰ multũ differẽs fi
nis ẽ ĩtẽtiõis mee:⁊ te faciẽtẽ qd vis das
mihi ⁊ dabis libent ſeqͥ. Ueruntñ in q;
mult minutiſſimis ⁊ ↄtemptibilib reb⸗
curioſitas quotidie noſtra temptatur:et
qᷓ; ſepe labamur qͥs enumerat: Quotiẽs
narrãtes inania:pꝛimo q̃ſi toleramuſne

¶onfeſſionũ

offendamꝰ infirmos:deinde paulatim li
bent᷑ aduertimꝰ. Canẽ currentẽ poſt le/

poꝛẽ iã nõ ſpecto cũ in circo fit:at vero ĩ⸗

agro ſi caſu tranſeã auertit me foꝛtaſſis
⁊ ab aliqua magna cogitatiõe atq; ad ſe
cõuertit üla venatio.nõ deuiare cogens
coꝛꝑe iumẽti:ſed coꝛdis inclinatiõe.Et
niſi iã mihi demõſtrata infirmitate mea
cito ãmoneas:aut ex ipᷣa viſione per ali/
quã ↄſiderationẽ in te aſſurgere:aut to/
tũ contẽnere atq; trãſire:vanus hebeſco
NDuid cũ me domi ſedentẽ ſtellio muſcaſ
captans:vel aranea retibo ſuis irruentes
implicãs ſepe intẽtũ facit: Num qꝛ ꝑua
ſunt anialia:iõ nõ res eadẽ gerit᷑: Pergo
inde ad laudandũ te creatoꝛẽ mirificuʒ.
atq; oꝛdinatoꝛẽ rerũ oĩm: ſʒ nõ inð eẽ in
tentus incipio Aliud eſt cito ſurgere.ali
ud eſt nõ cadere.Et talibo vita mea ple/
na eſt:⁊ vna ſpes mea magna valde miſe
ricoꝛdia tua.Cũ enĩ in huiuſmõi rebus
ↄceptaculũ fit coꝛ noſtrũ.⁊ poꝛtat copio
ſe vanitatis cateruas:bhinc ⁊ oꝛõnes no/
ſtre ſepe interrũpunt᷑ atq; turbant᷑:⁊ an/
te ↄſpectũ tuũ dum ad aures tuas voce
coꝛdis intendimꝰ: neſcio vnde irruẽtib
nugatoꝛijs cogitatiõibo res tanta pᷣcidit

Nunqͥd etiã h̊ int᷑ ↄtemnẽda deputabi/
mus:aut aliqͥd nos reducet in ſpem niſi
tota miſericoꝛdia tua:qm̃ cepiſti mutare
nos: Et tu ſcis qnta ex ꝑte mutaueris:q
me pꝛimitꝰ ſanas a libidine vindicandi
me:vt ꝓppiciꝰ fias etiã ceteris om̃ibo iniqᷓ
tatibo meis:⁊ ſanes om̃s languoꝛes me
os:⁊ redimas de coꝛruptiõevitã meaʒ:⁊-
coꝛonas me in miſeratõe ⁊ miſericoꝛdia:
⁊ ſaties in bonis deſideriũ meũ:qꝛ com/
pꝛeſſiſti a timoꝛe tuo ſuꝑbiã meã: ⁊ man
ſuefeciſti iugo tuo ceruicẽ meã.Etnunc

poꝛto illud ⁊ leue eſt mihi:quoniã ſic p/

miſiſti ⁊ feciſti.⁊ vere ſic erat ⁊ neſciebaz
quãdo id ſubire metuebã. Sʒ nũqͥd do

mine qͥ ſolus ſine typo dñaris.qꝛ ſolꝰve

rus dñs es ꝗ non habes dñm: nunqͥd H

me:aut ceſſare in hac tota vita põt:time/

ri ⁊ amari velle ab hoĩbus.nõ ꝓpter ali /
ud:ſed vt inde ſit gaudiũ qð nõ eſt gau /
diũ: Miſera vita ẽ.⁊ feda iactãtia. Hic

ſit vł maxime.nõ amare tenec caſte time

rete. Ideoq; tu ſuꝑbis reſiſtis bumiliby

aũt das grãm:et intonas ſuꝑ ambitões
ſeculi:⁊ cõtremũt fundamẽta montium.
Itaq; nob quoniã ꝓpter q̃daʒ hũane ſo
cietatis officia neceſſarium eſt amari ⁊ ti
meri ab homiĩb:inſtat aduerſarius vere
beatitudinis noſtre.vbiq; ſpargẽs in la

queis euge euge:vt dũ auide colligimuſ

incaute capiamur.⁊ a veritate tua gau/
diũ noſtrũ deponamꝰ. atq; in hoĩm falla
cia ponamꝰ:libeatq; nos amari ⁊ timeri
nõ ꝓpter te ſed ꝓ te.atq; iſto modo ſui ſi/
miles factos ſecũ habeat.nõ ad concoꝛ/
diam charitatis:ſʒ ad ↄſoꝛtiũ ſupplicij:
qui ſtatuit ſedem ſuaʒ ponere in aquilo/
nẽ:vt de ꝑuerſa ⁊ diſtoꝛta via imitãdi te
nebꝛoſi frigidiq; ſeruirẽt. Nos aũt dñe

puſillus grex tuꝰ ecce ſumꝰ:tu nos poſ/

ſide. Pꝛetende alas tuas.⁊ fugiamꝰ ſub
eas.Gloꝛia nr̃a tu eſto:ppter te amemur
⁊ vᷣbum tuũ timeat᷑ a nobis. Qui lauda
ri vult ab hoĩbavituꝑante te:nõ deſende
tur ab hominibꝰ iudicante te:nec eripie

tur dãnante te.Cũ autẽ nõ pctõꝛ lauda/

tur in deſiderijs anĩe ſue:nec qui iniqua
gerit benedicit᷑ſed laudat᷑ homo ꝓpr ali
quod donũ qð dediſti ei:at ille plus gau

det ſibi laudari ſe q; ißm donũ hr̃e vnð

laudatur.etiã iſte te vituperante laudat᷑

Et melioꝛ iam ille qͥ laudauit. qᷓ; iſte qui

laudat eſt. Illi eni placuit in homie do
num dei:huic ampliꝰ placuit donũ ho/
minis qᷓ; dei. Temptamur his temptati

onibo quotidie dñe. ſine ceſſatione tẽpta
mur. Quotidiana foꝛnax noſtra eſt hũa⸗/
na lingua. Imperas nobis ⁊ in hoc ge ⸗

nere continentiã. Da quod iubes.⁊ iube

qð vis.Tu noſti de hac re ad te gemitũ

coꝛdis mei.⁊ flumina oculoꝛũ meoꝛum.

Neq; eni facile colligo q;ᷓ ſim ab iſta pe/
ſte mundatioꝛ:⁊ multum timeo occulta

mea qᷓ noꝛunt oculi tui.mei autẽ nõ Eſt
enim qualiſcũq; in alijs generibo tẽpta/
tionum mihi facultas exploꝛandi me:in
hoc pene nulla eſt. Nam ⁊ a voluptatib⸗
carnis:⁊ a curioſitate ſuꝑuacanea cogno

ſcendi.video quantũ aſſecutus ſim poſſe

refrenare animũ meuʒz.cũ eis reb careo

vel voluntate vl cum abſunt. Cũc enim
me interrogo q; magis minus ve mihi

gindenenad
Zeibwerlebo
octnhetei
ſaß ind
ir töütſenn
inautegten
ckablin
is Rehten⸗
luuctrlr
lo Milinbi
noautinolbi
deruntan
Wdoriue⸗
TGnCeca
Gchid
en D
tuperatiot
Prurdon
ſittaſcis
eninobis
gglllyfeb
tii nai
nci rolui
dlligelepenm
Poorumidele
ludedeece
ſtarichcn
ratautbonn
dibus neie
buo mhiii
ſont leuin
ſunt Oumn
fallcaffci⸗
ſerfelauchn
Uanoneor⸗f
mheenrio⸗
keiſet
idere
llenul
canneig⸗
anbr

ut Aonchob
dabantöntnn
ab)ſoriſ
luz orrnm
nuinil
Miret. oonug
geſum mn hor
ns. zigim⸗
loporraneni
nohs Quitand
metewo deſe
hertoeren
Wdde
ahegergti
Wandathenz
SFüranifi
nmumr

Aundnusitn

uiuhmen,
Paumr ndo,
mmrbistonpend
ne chnngnenin
Waröpraeth
Znodtinder⸗
Narosibhott
hkus ni
vanlui mnun⸗

un invocnn
inaminbt
hlhin
unundin
Gtunpen
nngetpenchi
ſtcunoſnh
Cts hen
bin Cion
Pnuns er

moleſtũ ſit nõ habere. Diuitie vero q̃ ob
hoc expetunt᷑.vt alicui iſtaꝝ triũ cupidi
tatũ vel duab eaꝝ vł omibo ſeruiãt:ſi ꝑ
ſe diſcere nõ poteſt animꝰ vtrũ eas habẽi
ↄtemnat:poſſunt ⁊ dimitti vt ſe pꝛobet.
Laude vero vt careamꝰ atq; in eo expe/
riamur.qͥd poſſumꝰ: Nunqd male viuẽ
dum eſt:et tam ꝑdite atq; immaniter.vt
nemo nos nouerit qͥ nõ deteſtetur?: Que
maioꝛ demẽtia dici aut cogitari poteſt:·
At ſi bone vite bonoꝛũq; operũ comes:
⁊ ſolet ⁊ debet eſſe laudatio:tam comita/
tũ eius q; iaʒ bonã vitã deſeri nõ opoꝛ
tet. Nõ aũt ſentio ſine quo eſſe aut equo
animo aut egre poſſim. niſi cuʒ affuerit.
Duid igit᷑ tibi in hoc genere temptatio
nis dñe cõfiteoꝛ?: Quid niſi delectari me
laudibo:Sed ampliꝰ ipᷣa veritate q; lau
dibo. Nã ſi mihi ꝓponat᷑ vtrũ malim fu/
rens aut in oiĩbo rebo erranſ ab oĩbo.hoĩb⸗
laudarian ↄſtans ⁊ inveritate certiſſimꝰ
ab om̃ib vituꝑari:video qͥd eligã. Ule/
runtamẽ nollem vt vl augeret mihi gau
diũ cuiuſlibet boni mei ſuffragium oꝛis
alieni. Bed auget fateoꝛ nõ ſolũ:ſʒ et vi⸗
tuperatio minuit Et cũ iſta miſeria mea

ꝑturboꝛ.ſubintrat mibi excuſatio.qꝗᷓ qltii

ſit tu ſcis deꝰ.nã me incertuʒ facit Quia
enĩ nobis imꝑaſti non tm̃ ↄtinentiã:id ẽ
a quib rebus amoꝛẽ cohibeamꝰ: veruʒ
etiã iuſticiã:id eſt quo eũ ↄferamꝰ:nec te
cantũ voluiſti a nobis verũ etiã ꝓximuʒ
diligi:ſepe mihi videoꝛ ð̊ ꝓfectu aut ſpe
pꝛoximi delectari cum bene intelligentꝭ
laude delectoꝛ:⁊ rurſus eiꝰ malo contri/
ſtari:cũ eũ audio vituꝑare qð aut igno/
rat aut bonũ eſt. Nã ⁊ ↄtriſtoꝛ aliqñ lau

dibus meis.cũ vel ea laudant᷑ in me in

bus mihi ipe diſpliceo: vł etiã bona mi/
noꝛa ⁊ leuia pluris eſtimant᷑ q; eſtimãda

ſunt. Sed rurſus vnde ſcio. An pꝛopte
rea ſic afficioꝛ qꝛ volo de meipᷣo a mediſ
ſentire laudatoꝛẽ meũ.nõ qꝛ illius vtili/
tate moueoꝛ:ſed qꝛ eadẽ bona que mihii
me placent iocũdioꝛa mihi ſunt cũ et al/
teri placẽt.Quodãmodo enĩ nõ ego lau
doꝛ.cũ de me ſentẽtia mea nõ laudat᷑.qñũ
quidem aut illa laudant᷑ que mihi diſpli
cent.aut illa ampliꝰ que mibi minꝰ pla/
cent. Ergo ne de h incert ſum mei? Ec/

CxxXVII

ce in te veritas video nõ melaudiba me/
is ꝓpter me.ſed ꝓpter ꝓximi vtilitatem
moueri opoꝛtere.Et vtruʒ ita ſit neſcio.
Hinus mihi ĩ hac re not ſuʒ ipᷣe ꝙᷓ tu.
Obſecro te deꝰ meus.⁊ meipᷣm mihi in/
dica: vt ↄfitear oꝛaturis ꝓ me fratribus
meis qð in me ſauciũ cõperero. Iterum

me diligenti interrogez. Di vtilitate ꝓ

ximi moueoꝛ in laudibo meis cur minuſ
moueoꝛ.ſi quiſq; aliꝰ iniuſte vituꝑetur.
q; ſi ego: Cur ea cõtumelia magis moꝛ
deoꝛ q ĩ me q;q in aliũ eadẽ initate coꝛã
me iacitur? An ⁊ hoc ego neſcio?: Etiam
ne id reſtat vt ipᷣe me ſeducã.⁊ verũ non
faciã coꝛã te in coꝛde ⁊ lingua mea: Inſa
niam iſtã dñe longe faca me:ne oleu pec
catoꝛis mihi ſit os meũ.ad impignãdũ
caput meũ.Egenus ⁊ pauꝑ ego ſum:et
melioꝛ ĩ occulto gemitu düſplicẽs mihi.
⁊ ꝗᷓrens miſericoꝛdiã tuã.donec reficiat
defectus meꝰ.⁊ ꝑficiat᷑ vſq; in pacẽ quã
neſcit arrogãtis oculus. Sermo autem
oꝛe ꝓcedens: ⁊ facta q̃ innoteſcũt hoĩbuſ
habent temptationẽ ꝑiculoſiſſimã ab a/
moꝛe laudis.qͥ ad pꝛinatã quandã excel
lentiã ↄtrahit emendicata ſuffragia:tem
ptat ⁊ cũ a me in me arguitur eoipᷣo q̊ ar
guitur. Et ſepe hõ de ipᷣo vane gloꝛie cõ
temptu vaniꝰ gloꝛiat᷑: ideoq; nõ iam de
ipᷣo glie ↄtemptu gloꝛiat᷑.nõ enĩ eaʒ con
temnit cũ gloꝛiat᷑ intꝰ.Et iã intus eſt ali

.

ud in eodẽ genere temptatiõis malum.qᷓ
inaneſcũt qͥ placent ſibi de ſe.q;uis alijs
vł placeant vł diſpliceant.nec placere af
fectent ceteris. Sed ſibi placẽtes multũ
tibi diſplicent.nõ tm̃ de nõ bonis qſi bo
nis:verũ etiã de bonis tuis q̃ſi ſuis:aut
etiã ſicut de tuis ſʒ tanq; ex meritis ſuiſ:
aut etiã ſicut ex tua gra ſed nõ ſua meri/

ta:nõ tamẽ ſocialit᷑ gaudẽtes. ſʒ alijs in/

uidentes ea. In bis oĩbus atq; huiuſce
modi periculis ⁊ laboꝛibo vides tremo/
rem coꝛdis mei:⁊ vulnera mea mag ſub
indea te ſanari.q; mihi nõ infligi ſentio.
Vbi nõ mecũ ambulaſti veritas docenſ
quid caueã ⁊ quid appetã:cũ ad te refer /
reʒ inferioꝛa viſa mea que potui.teq; cõ
ſulerem:? Luſtraui mundũ foꝛis ſenſu
potui:⁊ attendi vitam coꝛꝑis mel deme.·
ſenſuſq; ipos meos. Inde ingreſſus ſu;·

ſparſa mea:neca te quicq;; recedat ex me
Et aliqñ intromittis me in affectũ mul/

tũ inuſitatũ introꝛſus ad neſcio quã dul

cedinẽ:q ſi ꝑficiat᷑i.
qð vita iſta nõ erit. Sed recido in hece/
rumnoſis ponderib ⁊ reſoꝛbeoꝛ ſolitꝭ et
teneoꝛ:⁊ multum fleo:ſed multuʒ teneoꝛ
Tantum ↄſuetudinis ſarcina digna eſt.
MHic eſſe valeo nec volo:illic volo nec va
leo.miſer vtrobiq;. Ideoq; conſideraui

languoꝛes pctõꝝ meoꝝ in cupiditate tri

plici.⁊ dexterã tuã inuocaui ad ſalutem
meã. Ulidi enĩ ſplendoꝛẽ tuũ coꝛde ſau/
cio:⁊ repcuſſus dixi.Ouis illuc poteſt?:
Pꝛoiectꝰ ſum a facie oculoꝝ tuoꝛũ.Tu
es veritas ſuꝑ omnia pᷣſidens.At ego ꝑ
auariciã meã nõ amittere te volui.ſedvo
lui tecũ poſſidere mendaciuz: ſicut nemo
vult ita falſum dicerevt neſciat ipᷣe quid
verũ ſit. Itaq; amiſi te.qꝛ nõ dignarꝭ cũ
mendacio poſſideri. Ouẽ inuenirẽ qͥ me
recõciliaret tibi: An eundũ mihi fuitad
angelos:Qua pꝛece:Quibo ſacrament?⸗
Multi conãtes ad te redire.neq; per ſe/
ipᷣos valẽteſ ſicut audio:tẽptauerũt hec:
⁊ inciderũt in deſideriuʒ curioſaꝝ viſio/
nũ:⁊ digni habiti ſunt illuſionibꝰ.Elati
enĩ te qᷓrebãt doctrine faſtu exerẽtes po/
tius q;ᷓ tundẽtes pectoꝛa:⁊ adduxerũt ſi

( Confeſſonũ Liber x

in moꝛtẽ. Uerax aũt mediatoꝛ.quẽ ſecre
ta tua miſericoꝛdia demõſtraſti humili/
o qua dub bus: 2 miſiſti vt eiꝰ exẽplo etiã ipᷣaʒ diſce
n me. neſcio quid erit

rent humilitateʒ.mediatoꝛ ille dei ⁊ ho/
minũ homo chꝛiſt? ieſus inter moꝛtales
pctõꝛes ⁊ immoꝛtalẽ iuſtũ apꝑuit: moꝛ/

talis cũ hoĩbus.iuſtꝰ cũ deo: vt quoniã

ſtipendiũ iuſticie vita ⁊ pax eſt. ꝑ iuſtici/
am ↄiunctã deo euacuaret moꝛtẽ iuſtiſi/
catoꝛũ impioꝝ.quã cũ illis voluit habe

recõmunẽ. Hic demõſtmat? eſt antiquiſ
ſanctj. vt ita ipi ꝑ fideʒ future paſſionis

eius ſicut nos ꝑ fidẽ pᷣterite ſalui fierent.

Inqntũ eĩ homo intantuʒ mediatoꝛ.in/

quantũ qũt vᷣbum nõ medius qꝛ equał
deo: ⁊ deꝰ apud deũ.⁊ ſimul cum ſpiritu
ſancto vnus deꝰ. Quõ nos amaſti pater

bone q̊ filio tuo vnico nõ peꝑciſti: ſed ꝓ

nobis impijs tradidiſti euum? Ouõ nos
amaſti ꝓ qbus ille qͥ nõ rapina arbitratꝰ

eſt eſſe equalis tibi.factꝰ eſt ſubditꝰ vſq;

ad moꝛtẽ cmucis:vnus ille in moꝛtuis li
ber poteſtatẽ habẽs ponendi aniaʒ ſuã:
⁊ poteſtatẽ habẽs iteꝝ ſumẽdi cam. ꝓ no
bis tibi victoꝛ ⁊ victima:⁊ iðo victoꝛ qꝛ
victima:p nobis tibi ſacerdos ⁊ ſacrifi/
cium:⁊ iõ ſacerdos qꝛ ſacrificiũ:faciens
tibi nos de ſeruis filios:de te naſcendo:
nob ſeruiẽdo. Herito mihi ſpes valida

in receſſus memoꝛie mee. młtiplices am bidp ſimilitudinẽ coꝛdis ſui oſpirantes. latkes hu
plitudines.plenas miris modis copiaꝝ et ſocias ſupꝑbie ſue ptãtes geris huiꝰ a geunaſehe⸗
innumerabiliũ:⁊ cõſideraui ⁊ expaui:et qͥbus ꝑ potẽtias magicas deciꝑent᷑q̃rẽ ſnllr nch⸗
nihil eoꝝ diſcernere potui ſine te: ⁊ nihil tes mediatoꝛẽ ꝑ quẽ purgarent᷑ ⁊ ñ erat. ieragiſir,
eoꝝ eſſe te inueni. nec egoipᷣe inuentoꝛ q Diabolus eni erat traſfigurãs ſe in an/ nſintunnhin⸗
ꝑagraui omia ⁊ diſtinguere ⁊ ꝓ ſuis qq; gelũ lucis.Et multũ illexit ſupbã camẽz un ſeun nn
dignitatibo eſtimare cona t ſum:excipi⸗ B qð cameo coꝛꝑe ipᷣe nõ eſſet. Erant eniʒ W cſetzinumd
ens alia nunciatibo ſenſib ⁊ interrogis illi moꝛtales ⁊ pctõꝛes:tu aũt dñe cui re hiehiionien
alia mecũ cõmixta ſentiens:ipᷣoſq; nũci coõciliari ſuꝑbe qᷓrebãt immoꝛtalis ⁊ ſine Daumituit
os dinoſcens atq; dinumeras: iaq; R me peccato. Mediatoꝛ aũt inter deũ ⁊ ho/ Gauiince
moꝛia elatis opibo alia ꝑtractãs. alia re/ mies opoꝛtebat vt hr̃et aliqͥd ſimile vo. i olicusi
condens. alia eruens. NHec egoipᷣe cũ hec aliqd ſimile hoĩb:ne in vtroq; hoĩbo ſi / snedie
agerẽ id eſt vis mea q id agebaz:nec ipſa milis longe eẽta deo.aut in vtroq; doſi wheytidi
eras tu.qꝛ lux es tu ꝑmanẽſ:quã de omi milis longe eẽt ab hoĩb:atq; ita media/ ſnn nonttb⸗
bus ſulebã an eſſent: qd eſſent qnti pen toꝛ nõ eſſet. Fallax itaq; ille mediatoꝛ nanreiu
denda eeẽnt.Et audiebãa dicentẽ ac iub?ę p ſecreta iudicia tua ſuꝑbia meret᷑ illu/ aTuſ⸗
rem:⁊ ſepe iſtud facio. Hoc me delectat qi:vnũ cũ hoĩby habet id eſt pctm̃:aliud DD
⁊ ab actiõiby neceſſitatis antum relaxari vigeri vult hr̃e cũ deo:vt qꝛ carnis moꝛ 8 Pie
poſſum ad iſtã voluptatẽ refugio. Neq; talitate nõ tegit᷑ p immoꝛtali ſe oſtentet. wen i
in his omiboqᷓ ꝑcurroↄſulens te inneio Segd qe ſtipendiũ peccati moꝛs eſt: poc nria pe
tutũ locũ anie mee niſi in te.qᷓ colligiatur habzʒ cõmũe cũ holb vnde ſimul dĩnek Reanein

Cogerptnncun
losclichmen
innagac

aũ neierc
nnp
e. J diri
ſcoiſna. ni
Putpatervy
ihentisgdee
mugtecontt
hletengingt
iibaſſeſie
(einotde
ckfinertfin
ugnurtfn
nlennles:

millo eſeg ſanabis offes ſiguoꝛes ne.
– os ꝑ eum à ſedetad dexterã tuã · a tein,
nnenni terpellat p nob. Alioqn deſperare ul
n aicia magni ſuͦt idem lguotes meimt /
nllertſacbian tiſunt ⁊ magni:ſed amplioꝛ eſt medicina
noeſc Enn tua. Potuim putare vbum tuũ remo/
wen tirdſen tum eſſe a ↄiunctiõe hoĩs ⁊ deſperare de

Ecce narraui tibi multa q̃ potui ⁊ qqyvo⸗
lui:qm̃ tu pꝛioꝛ voluiſti vt cõſfiterer tibi
dño deo meo: qm bonus es.quonia ĩ ſe
culũ miſericoꝛdia tua.Quãdo aũt ſuffi/
cio lingua calami enunciare omia boꝛta
meta tua: ⁊ omes terroꝛes tuos ⁊ ↄſola /
tiones et gubernatiões.qͥbꝰ me ꝑduxiſti

Numnonliorſn
umgdeide
rlitſnii
A wwpo
ihugiigiiin
gllendim;
ſwunert li
Tich dorcngin

etanee

mortaliſeale
ccati mucche
oVndeſele
nalioe

möcraſtiDane

Moträihnt
Wandiedis
nsinteen
en

Wmrcketk.
murnurſh
tetſd

Knre deſict
mieſauiſfen
zwelictn
wecius
imtlanen
wotmaſn

linpunei
nmi Aii
ritan DO
Gehorigcng⸗
crdot ſoi⸗
ofüſci⸗
gerichen

chih⸗

fectũ meũ excito in te.⁊ eoꝝ q̊ͥ
vt dicamꝰ om̃es:magnꝰ dñs ⁊ laudabił
valde. Jã dixi ⁊ dicã:amoꝛe amoꝛis tui
facio iſtud. Nã ⁊ oꝛamꝰ.⁊ tñ veritas ait.

nobis:niſi caro fieret ⁊ habitaret in noꝰ.
Conterritꝰ peccatꝭ meis et mole miſerie
mee agitauerã in coꝛde.meditatuſq; fue/

rã fugã in ſolitudinem:ſʒ ꝓhibuiſti me⁊

moꝛtuꝰ ẽ: vt qͥ viuũt iã nõ ſibiviuãt.ſʒ ei

qͥ ꝓ ipᷣis moꝛtuꝰ eſt. Ecce dñe iacto in te

curã meã vt viuã.⁊ ↄſiderabo mirabilia

de lege tua.Tu ſcis imperitiã meã ⁊ in⸗/
firmitatẽ meam:voce me⁊ ſana me. Ille

tuus vnic' in q̊ ſunt omnes theſauri ſa /
pientie ⁊ ſcie abſconditi:redemit me ſan

guĩe ſuo.Hõ calinient᷑ mihi ſuꝑbi.qm̃

cogito pꝛeciũ meũ:⁊ manduco ⁊ bibo et

erogo:⁊ pauꝑ cupio ſaturari ex eo int il/
los qui edunt ⁊ ſaturant᷑:⁊ laudabũt do

inũ qui rerunt eum.

¶ Explicit liber decimus.
Incipit vndecimus.

dñe cũ tua ſit eter/
nitas ignoꝛas q̃ ti/
bdi dico? Aut ad tẽ/
pus vides qð fit ĩ
rey narratiões di/
gero: Nõ vtiq; vt p me noueris ea: ſʒ af

MNouit pater vr̃ qͥd vobis opus ſit pᷣus

qᷓ; petatis a deo⸗ Ailean znrn patefaci
o tibi miſerias nr̃as ?⁊

mus in te confitẽdo tibi miſerias ni
miſericoꝛdias tuas ſuper nos:vt libereſ

nos oĩno:qm̃ cepiſti:vt deſinamꝰ eſſe mi

ſeri in nob.a beatificemur in te: qm̃ vo/⸗
caſti nos vt ſimuſ pauꝑes ſpũ ⁊ mites ⁊
lugentes ⁊ eſuriẽtes ac ſitiẽtes iuſticiã:⁊

miſericoꝛdes ⁊ mundicoꝛdes ⁊ pacifici· 4

Bnquid

eoꝝ qͥ hec legũt.

pᷣdicare ?bum tuũ:⁊ ſacramẽtũ tuũ diiſ /
penſare pplo tuo.Et ſi ſufficio hec enũç/
ciare ex oꝛdine caro mihi: valet ſtille tem
poꝝ:⁊ oliʒ inardeſco meditari ĩ lege tua
⁊ in ea tibi ↄfiteri ſcientiã ⁊ imperitia me
am. pꝛimoꝛdia illumiatiõis tue:⁊ reliq/
as tenebꝛaꝝ meaꝝ:q̃uſq; deuoꝛet᷑ a ſoꝛti
tudine infirmitas. Et nolo in aliud de-
fluant hoꝛe qᷓs inuenio liberas a neceſſi/
tatibo reficiẽdi coꝛꝑis ⁊ intẽtiõis animi:
⁊ ſeruitutiſ quã debemꝰ hoĩb: ⁊ quã nõ

debemꝰ ⁊ tñ reddimꝰ. Dñe deꝰ meꝰ intt

de oꝛõni mee.⁊ miſericoꝛdia tua exaudi /
at deſideriũ meũ:quoniã nõ mihi ſoli e/⸗
ſtuat:ſed vſui vult eſſe fraterne charita⸗
ti:⁊ vides in coꝛde meo qꝛ ſic eſt:vt ſacri /
ficem tibi famulatũ cogitatiõis ⁊ lingue
mee: da gd fer i. Vnobe ei 2 pauu
per ſum: tu diues in oẽs inuocãtes te:qͥ
ſecurꝰ curã nri geris. Circũcide ab om/
ni temeritate:ab omiq; mendacio interi/
oꝛa⁊ exterioꝛa labia mea Sint caſte de /
litie mee ſcripturetue. Nec fallar in eis
nec fallam ex eis. Dñe attende? miſerere
due deus meꝰ.lux cecoꝛũ ⁊ virtus infir/
moꝝ.ſtatimq; lux videntiũ ⁊ virtꝰ foꝛti
um:attende anĩiam meã ⁊ audi clamantẽ?
de ꝓfundo. Nã niſi adſint⁊ in pꝛofundo
aures tue.quo ibunꝰ ⁊ camabimꝰ: Tu
us eſt dies ⁊ tua eſt nox.Ad nutuʒ tuum
momẽta tranſuolant. Largire inde ſpa/
ciũ meditatiõiba noſtris in abdita legis
tue.neq; aduerſus pulſantes claudas eãẽ
WMecq; eni fruſtra ſcribi voluiſti tot pagi
narũ opaca ſecreta. Aut non habent ille

ſilue ceruos ſuos recipientes ſe in eas.?

reſumẽtes ⁊ ambulates ⁊ paſcẽtes recũõ᷑/
bentes ⁊ ruminãteſ.O dñe ꝑfice me ⁊ re
uela mihi eas. Ecce vox tua gaudiũ me
um: vox tua ſuperfluentium volupta-
tum.Da quod amo. Amo enim Et hboc
tu dediſti. Nec dona tua deſeraſ:nec her
bam tuã ſpernas ſitienteʒ.Cõſfitear tibi

——

(Confeſſionũ Aiber x

quicqͥd inuenero in libꝛis tuis:⁊ audia⸗ʒ
vocẽé laudis.⁊ te bibam:et ↄſiderẽ mira/
bilia de lege tua abvſq; pncipio in qͥ feci
ſti celum ⁊ terrã.vſq; ad regnũ tecuʒ per
petuum ſancte ciuitatꝭ tue.Dñe miſere/
re mei:⁊ exaudi deſideriũ meũ. Pu to enĩ
qð nõ ſit de terra.nõ de auro et argento
⁊ lapidibus:aut decoꝛis veſtib: aut ho
noꝛibus ⁊ poteſtatib:aut voluptatibus
carnis.neq; de neceſſarijs coꝛpoꝛi ⁊ hu/
ic vite pegrinatiõis noſtre.que om̃ ia no
bis apponunt᷑ qrentibo regnũ ⁊ iuſticiaʒ
tud. Vide dñe deus meꝰ vnge ſit deſide
riũ men. Narrauerunt mihi iniuſti dele
ctatiões ſuas: ſed nõ ſicut lex tua domi/
ne. Ecce vnde eſt deſideriũ meuʒ. Uide
pater.aſpice ⁊ vide ⁊ appꝛoba:⁊ placeat

in cõſpectu miſericoꝛdie tue inuenire me

gratiaʒ ante te: vt aperiant᷑ pulſanti mi/
hi interioꝛa ſermonũ tuomʒ. Obſecro ꝑ
dñm noſtrũ ieſum chꝛiſtũ filium tuũ vi/
rum dextere tue fliũ homis.quẽ confir
maſti tibi mediatoꝛẽ tuum⁊ noſtruʒ.per
quẽ nos queſiſti nõ queretes te:queiiſti
autẽ vt qᷓreremus te: vᷣbũ tuũ ꝑ quod fe
ciſti om̃ia in quiba ⁊ me:vnicum tuũ per
quẽ vocaſti in adoptionẽ populũ credẽ/
tium:in quo ⁊ me:ꝑ eũ te obſecro qui ſe⸗
get ad dexterã tuã. ⁊ te interpellat ꝓ no/
bis.in quo ſunt om̃es theſauri ſapientie
⁊ ſcientie abſconditi. Ipᷣm quero ĩ libꝛiſ
ruig. Poypſeg de illo ſcripſit. Hoc ipſe
git. hoc veritas ait.Audiam ⁊ intelligaʒ
quomõ in pꝛincipio feciſti celũ ⁊ terraʒ.
Dcripſit h Moyſes.ſeripſit ⁊ abijt:trã
ſiuit hinc ad te. ecq; eni nunc anñ me eſt
Mam ſi eſſet tenerẽ eum. ⁊ rogarem eũ:⁊
Pte obſecrarem vt mihi iſta panderet:et
vberem aures coꝛꝑis mei ſonis erumpẽ
tibus ex oꝛe eius.Et ſi hebꝛea voce loqᷓ
retur.fruſtra pulſaret ſenſuʒ meũ:nec in/
de mentẽ meã quicq; tangeret. Di autezʒ
latine.ſcirem qͥd diceret. Sed vnde ſci /
rem an verũ diceret?: Oð ſi ⁊ hoc ſcirem:
num ⁊ ab illo ſcirẽ? Intꝰ vtiq; mihi intꝰ
in domicilio cogitatiõis:nec hebꝛea:nec
greca:nec latina:nec barbara veritas ſi /
ne oꝛis ⁊ lingue oꝛganis.ſine ſtrepitu ſyl

labarũ diceret: verũ dicit:⁊ ego ſtatĩi cer

tus ↄfidenter illi homini tuo dicereʒ:ve

es:bona ſunt enĩ:qui es:

rum dicis. Lüũ ergo illũ interrogarenon
poſſim: te quo plenꝰ vera dixit veritas
rogo te deỹ meus,.rogo parce peccat me
is:⁊ qui illi ſeruo tuo dediſti hec dicere.
da ⁊ mihi hec intelligere. E cce ſunt celũ
⁊ terra:clamãt qð facta ſint. Outantur

eni atq; variant. Quicqͥd aũt factũ non
eſt: ⁊ tamẽ eſt:nõ eſt in eo quicq; qð ante
nõ erat. qð eſt mutari atq; vanari. Ela/
mant etiã ꝙ ſeipᷣa nõ fecerint.iõ ſumus:
qꝛ facta ſumꝰ. Hõ ergo eramꝰ anq; eſſe/
mus vt fieri poſſemꝰ a nobis.Et vox di
centiũ eſt ipᷣa euidentia. Tu & dñe feciſti
ea ꝗͥ pulcer es: pulcra ſunt en: ͥ bonus
. ſunt enim. Nec
itg pulcra ſunt:nec ita bona ſunt:nec ita
ſunt:ſicut tu ↄditoꝛ eoꝛuʒ.quo compata
nec pulcra ſunt:nec bona ſunt: nec ſunt:
SGcimus hec:grãs tibi. Etſcientia nr̃a
ſcientie tue comꝑata: iorantia eſt In pn
cipio ſecit deꝰ celũ ⁊ terrã. QOuõ autẽ ke/
ciſti celũ ⁊ terrã:⁊ q machina tam gran/
dis opatiõis tue: Hõ enĩ ſicut homo ar
tifex foꝛmans coꝛpus de coꝛpe.arbitra/
tu anĩe valẽtis imponere vtcũq; ſpecieʒ
quã cermit in ſemetipᷣa interno odo. Et

vnde h̊ valeret niſi qꝛ tu feciſti ei: Et im
ponit ſpeciẽ iã exiſtẽti ⁊ hñti vt eſſet: ve)

luti tre aut lapidi autligno autauro aut
id genus reu cuilibet. Et vñ iſta eẽnt.ni
ſi tu feciſſes ea? Tu fabꝛo coꝛpus:tu ani

mũ mẽbꝛis imperitantẽ feciſti: tu mate-
riam vñ facit aliqͥd:tu ingeniũ quo ar
capiat ⁊ videat intꝰ qͥd faciat for::tu ſen
ſum coꝛꝑis q̊ interpꝛete traijciat ab ani/
mo ad materiã id qð facit.⁊ renũciet ani
mo qͥd factũ ſit:vt ille intꝰ ↄſulat pᷣſiden

tem ſibi veritatẽ an bñ factũ ſit. Telau/

dant hec omia:creatoꝛẽ omniũ. Sed tu
quõ facis ea: Quo feciſti de ce
ram? Hõ vtiq; in celo neq; in terra feci/

uõ feciſti deꝰ celum ⁊ ter

ſti celũ ⁊ terrã.neq; ĩ aere aut ĩ aquiſ.qm̃

hec ꝑtinẽt ad celũ ⁊ terrã:neq; iĩ vniuer

ſo mũdo feciſti vniuerſum mundũ:quia
nõ erat vbi fieret añq; fieret vt eſſet:nec
manu tenebas aliqd vnde faceres celuʒ

⁊ te rram. Nam vñ tibi hoc qð tu non fe

ceras vñ aliquid faceres: Ouid enim eſt
niſi qꝛ tu es? Ergo dixiſti facta ſunt: at
q; in vᷣbo tuo feciſti ea. Sʒ quõ dixiſti:·

1

Horäelon
bedatbn
l vorucan
4, Gomueni
chdupokpun
ſpeerouir
ſleinigpoer
cmunfioln
apamnerol
Neunp u

noemosms
imipoſtne⸗
liägunhe
tmanſilen
engen⸗
fatotnone⸗a
Uenima
nunntyor
ialoiſticdi
Wlisgicel
doodlee
onane
terteſen
ſitoꝛii d
celi tter
talis vor
ninonoe
Cs liißhi
us tlij
ſenpltemeo⸗
Ediccbtir
obiaſelſtae
Gnntemons
ttonerpenin
noſfalotgi
enaign
ntno toͤgta
neronin
Peartek
mlnr.⸗ſöene
Pücaltrqn
ſikt foe⸗
dngeenedee
Reffat
Uriſin
Utſime

ähſcgs.

(bninif

ſnndb
uann difii
n mathene
uichrnnd
cinbogirte
veenzuoen
bonnſonnſee

ubi Erſnna

mi dauiſ⸗
hina dnd

icN ee

8 N Wbent,
Wdeigf
niinnat
ſigmirtd
—

ou:äe

Erniiaini
Pranpuahenl
mitutttuw
igenücdon
lcnn fal
uiicint
fact alicen
hiͦhei /Tenn
nimmi. En
wCdie
gnum fr,/
runtigli
nimgimner
imrtclakhen
Aaeneseh
gtunn⸗
Ci ginc
henſund

ödinſ⸗

4*, —. .
) — .4 . .
. .
. e

õ

Aunqͥd illo mõ quo facta eſt vox denu/
be dicens:hic eſt fili? meus dilectꝰ: Illa
eni vox acta atq; trãſacta eſt: cepta ⁊ fini
ta. Sonuerũt ſyllabeatq; tranſierũt.ſe/
cũda poſt pꝛimaʒ:tercia poſt ſcõam:atq;

inde ex oꝛdine donec vltima poſt ceteraſ

ſilentiũq; poſt vltimã. Unde claret atq;
eminet qð creature motꝰ expꝛeſſit eã ſer
niens eterne volũtati tue ipᷣe tꝑalis.Et
bec ad tempꝰ facta vᷣba tua nũciauit au/
ris exterioꝛ menti pꝛudẽti:cuiꝰ auris in
terioꝛ poſita eſt ad eternũ vᷣbum t uũzit
illa cõpauit hec vᷣba tꝑaliter ſonãtia cuʒ
eterno in ſilentio verbo tuo.⁊ dixit.Ali/
ud eſt longe:longe aliud eſt. Hec lõge in
fra me ſunt:nec ſunt qꝛ fugiũt ⁊ pᷣtereũt.

VUerbũ gutẽ dñi mei ſupꝛa me manet in
eternũ. Si ergo verb ſonantib ⁊ pꝛete/

reuntibo dixiſti vt fieret celũ ⁊ terra.atq;

ita feciſti celũ ⁊ terrã:erat iã creatura coꝛ
poꝛalis añ celũ ⁊ terrã:cuiꝰ motib tꝑali

bus tꝑaliter vox illa ꝑcurret. Nullũ aũt
coꝛpus ante celũ ⁊ terram. Aut ſi erat.id
certe ſine traſitoꝛia voce feceras: vñ trã/
ſitoꝛiã vocẽ ſaceres.qua diceres vt fierz
celũ ⁊ terra.Quicqͥd eni illud eſſet.vnde

talis vox fieret. niſiabs te factũ eſſet.om
nino nõ eſſet. Ut ð fieret coꝛpꝰ vnde iſta

verba fieret:quo vᷣboa te dictũ eſt. Uo⸗/

cas itaq; nos ad intelligendũ verbũ deũ

Apud te deũ· qð ſempiterne dicitur. ⁊ eo

ſempiterne dicunt᷑ omia. Neq; eni finit
qð dicebat᷑:⁊ dicit᷑ aliud vt poſſint dici
om̃ia:ſed ſit ac ſempiterne omia.Alioqͥn
iam tempus ⁊ mutatio: ⁊ nõ vera eterni
tas nec vera immoꝛtalitaſ. Hoc noui de
us meus ⁊ grãs ago.Noui cõfiteoꝛ tibi
dñe:mecũq; nouit ⁊ bñdicit te.quiſqͥs ĩ/⸗
gratus nõ eſt certe veritati. HNouimꝰ do
mine nouimꝰ.qm̃ inq̃ntũ quicqͥd nõ eſt

qð erat ⁊ eſt qð nõ erat:intantũ moꝛit᷑ et

oꝛitur. Nõ ergo quicq; vᷣbi tui ceditat/
q; ſuccedit:qm̃ vere immoꝛtale atq; eter
nũ eſt. Et iõ verbo tibi coeterno.ſimul ⁊
ſempiterne dicis omia q̃ dicis:⁊ fit quic
qͥd dicis vt fiat. Nec alitq; dicẽdo faciſ:
nec tamẽ ⁊ ſimul ⁊ ſempiterna fiũt om̃ia
q̊ dicẽdo facis. Cur q̃ſo te dñe deus me
us.vtcũq; video:ſed quõ id eloquar ne/

ſcio:niſi qꝛ om̃e qð eſſe incipit ⁊ eſſe deſi

. „

hit:tunc eſſe incipit ⁊ tũc deſinit:quãdo

ne cognoſcit᷑: vbi nec incipit aliqͥd nec de
ſinit: Jm eſt verbũ tuũ.qð ⁊ pᷣncipiuzʒ

eſt:qͥ ⁊ loquit᷑ nobis.Sic in euangelio ꝑ
carnẽ ait:⁊ G̊ inſonuit ſoꝛis aurib hoim

vt crederet᷑.⁊ int qᷓreret᷑:⁊ inuenireturĩ
eterna veritate.vbi om̃s diſcipulos bo

nus ⁊ ſolus mgr̃ docet Ibi audio domi
ne vocẽ tuã dicentẽ mihi.qm̃ illelotur
nobis qͥ docet nos. Qui aut nõ docʒ noſ
ctiã ſi loquit᷑ nõ nob loquit᷑ Quis poꝛro

nos docet:niſi ſtabib veritas? Quia et ꝑ
creaturã mutabilẽ cũ admonemuradve
cũ ſtamꝰ ⁊ audimꝰ euʒ:⁊ gaudio gaudẽꝰ
ꝓpter vocẽ ſpõſi.reddẽtes nos vñ ſumꝰ
Et iõ pꝛincipiũ:qꝛ niſi maneret cũ erra/
remus:nõ eſſet q̊ͥ rediremꝰ.Cũ autẽ redi
mus ab erroꝛe:cognoſcẽdo vtiq; redimꝰ
Ut autẽ cognoſcamꝰ docet nos:qꝛ pꝛi/
cipiũ eſt ⁊ loquit᷑ nobis. In h̊ pꝛincipio
deus feciſti celũ ⁊ terrã.in vᷣbo tuo.in fi/
lio tuo.in vᷣtute tua.ĩ ſapiẽtia tua.ĩ veri
tate tua.miro modo dicẽs.⁊ miro modo
faciens.Quis cõpꝛehẽdet: Quis enarra
bit: Quid eſt illud qð interlucet mihuet
ꝑcutit coꝛ meũ ſine leſione:⁊ inhoꝛreſco
⁊ inardeſco: Inhoꝛreſco inq̃ntũ diſſimi/
lis ei ſum:inardeſco inqntũ ſilis ei ſum.

Sapiẽtia ipᷣa ẽ q interlucet mibi:diſein

dens nubilũ meũ qð me rurſuſ cooperit
deficientẽ ab ea caligine atq; aggere pe⸗/
narũ mearũ:qm̃ ſic infirmatus eſt in ege
ſtate vigoꝛ meꝰ: vt nõ ſufferã bonuz me
um:donec tu dñe qui ꝓpiciꝰ factꝰ es oĩ/
bus iniqtatibo meis etia ſanes oms lan/
guoꝛes meos:qꝛ ⁊ redimes de coꝛrupti/
one vitã meã.⁊ coꝛonabis mein mile
tione ⁊ miſericoꝛdia:⁊ ſatiabis in bonis
deſideriũ meũ:qm̃ renouabit᷑ iuuentus

mea ſicut aqᷣle. Spe eni ſalui facti ſumꝰ:
⁊ ꝓmiſſa tua ꝑ patiẽtiã expectamꝰ. Ziu/
diat te intꝰ ſermocinanteʒ qͥ põt. Ego ſi
denter ex oꝛacło tuo clamabo. Quã ma

gnificata ſunt oꝑa tua dñe:oĩa in ſapien
tia feciſti:⁊ illa pncipiuʒ:⁊ in eo pᷣncipio

feciſti celũ ⁊ terrã. Nõne ecce pleni ſũtve
tuſtatis ſue:qͥ nob dicũt. Quid faciebat
de anteq; faceret celũ ⁊ terrã: Si enim
* 3

era⸗

vaca bat inqunt ⁊ ñ operabat᷑ aliqͥd: cur
noõ ſic ſemꝑ ⁊ deinceps: queęadmoduʒ re
tro ſemꝑ ceſſauit ab oꝑe: Sieniʒ vlius
mot in deo nouꝰ extitit.⁊ voluntas no/

ua vt cõderet creaturã quã nunq; an cõ
diderat:quõ iam vera eternitas vbi oꝛit᷑
volũtas que nõ erat. Neq; eniʒ volũtas

dei creatura eſt. ſʒ ante creaturam: qꝛ nõ

crearet᷑ aliqͥd niſi creatorꝭ volũtas pꝛece

deret. Ad ipᷣam & dei ſubam ptinet volũ
tas eius. Oð ſi exoꝛtũ eſt alid ĩ dei ſub
ſtãtia qð pꝛiꝰ nõ erat:nõ veracit᷑ ðꝛ eter /

na illa ſuba. Si autẽ volũtas dei ſempi
erna erat vt eẽt creatura:cur nõ ſempi/
terna creatura? Qui hec dicũt nõduʒ te
intelligũt.O ſapia dei:lux mentiũ.non/
dũ intelligũt quõ fiant q̃ ꝑ te atq; in te ſi

unt:⁊ conant᷑ eterna ſaꝑe.ſʒ adhuc in pᷣte

ritis ⁊ ſutun reꝝ motibo coꝛ eoꝝ volitat.

⁊ adhuc vanuʒ eſt. Qnis tenebit illud ?
ſiget illud vt paululũ ſtet:⁊ paululum ra

cõparet cũ tꝑiba nunq; ſtantibo:⁊ videat

eſſe incõꝑabilẽ.⁊ videat longũ tꝑus niſi
ex multis pᷣtereũtibo motibaqͥ ſimul ex/
tendi nõ pñt longũ nõ fieri.nõ autẽ pᷣte/
rire quicq; in eterno.ſed totũ eſſe pᷣſens.

nullũ vero tꝑs totũ eſſe pñs.⁊videat om
ne pꝛeteritũ ꝓpelli ex futuro.⁊ om̃e ſutu

rũ ex pᷣterito ↄſequi.⁊ om̃e pᷣteritũ ac ſu/
turum ab eo qð ſemꝑ eſt pũs creari ⁊ ex
currere: Quis tenebit coꝛ hoĩs.vt ſtet ⁊
videat quõ ſtans dictet futura ⁊ pᷣterita

temꝑa:nec futura nec pᷣterita eternitas:

Nunqͥd man? mea valet h: aut manꝰ o/

ris mei ꝑ loqlas agit t grandẽ rem: Ec
ce rñdeo dicẽti.quid faciebat deꝰ anteq;
faceret celũ ⁊ terrã:rñdeo nõ illud qð qͥè/
dam rñdiſſe ꝑhibet᷑ ioculariter eludens
Iſtionis violentiã. Alta inqͥt ſcrutãtib⸗
gehẽnas parabat Aliud eſt videre.aliud
ndee er nõ rñdeo:libentiꝰ enĩ reſpõ/
derẽ neſcio qðᷣ neſcio.qᷓ; illud vñ irridet᷑
qui alta interrogauit.⁊ laudat᷑ qͥ falſa re/
ſpondit. Sed dico te deꝰ noſter oĩs crea
ture creatoꝛẽ:⁊ ſi celi ⁊ terre nomie om̃iſ
creatura intelligit᷑ audacter dico.anteqᷓ;
faceret deus celũ ⁊ terrã nõ faciebat ali/
qd. Si eni faciebat:qͥd niſi creaturã faci
ebat: Et vtinã ſic ſciam quicqͥd vtilit ſci

Aiber XI

piat ſplendoꝛẽ ſemꝑ ſtantis etemitat.et

— —

recupio.quẽadmodũ ſcio q nulla fiebat
creatura anteq; fieret vlla creatura.Aut

ſi cuiuſq; volatilis ſenſus vagat᷑ ꝑ ima/

gines retro tempoꝝ.⁊ te deũ om̃ipotẽtẽ

⁊ omicreantẽ ⁊ omnitenenteʒ.celi ⁊ terre

artificẽ.ab oꝑe tanto anteq; id faceres ꝑ
innumerabilia ſecla ceſſaſſe miratur.eui

vnde poterãt innumerabilia ſecula pᷣteri
req̃ ipᷣe nõ feceras.cũ ſis omniũ ſeculoꝝ
auctoꝛ ⁊ ↄditoꝛ: Aut q̃ temꝑa ſuiſſent.q̃
abs te condita nõ eſſent: Aut quõ pꝛete
riſſent.ſi nunq; fuiſſent: Cuũ ergo ſis ope

ratoꝛ omniũ tempoꝛuʒ.ſi fuit aliqð tem

pus anteq; faceres celũ ⁊ terrã.cur dicit᷑
qꝙ ab ope ceſſabas: Idipᷣm enĩ tempꝰ tu

feceras:nec pᷣterire potuerũt tꝑa anteq;

faceres tꝑa. Si aũt ante celũ ⁊ terrã nul
lum erat tempꝰ.cur q̃ritur qͥd tunc facie
bas: Non eni erat tunc.vbi nõ erat tꝑs.
nec tu temꝑe temꝑa pᷣcedis.alioquin nõ

ofia temꝑa pᷣcederes. Sed pᷣcedis om/

nia temꝑa pᷣterita.celſitudine ſemꝑ pᷣſen
tis eternitat. ⁊ ſuperas omia futura.qꝛ

Tilla futura ſunt ⁊ cũ venerint pᷣterita e/
runt.tu autẽ idem ipᷣe es⁊ anni tui nõ de

ficient. Anni tui nec eunt nec veniũt.iſti

enĩ noſtri ⁊ eunt ⁊ veniũt.vt oẽs veniant
Anni tui oẽs ſił ſtãt:qm̃ ſtãt:nec eũtes a
venientib excludunt᷑.qꝛ nõ trãſeũt. Iſti
autẽ noſtri om̃es erũt:cum oẽs nõ erunt
Anni tui dies vnꝰ.⁊ dies tuus nõ quo/

tidie ſed hodie.qꝛ hodiernꝰ tuus non ce

dit craſtino:neq; enim ſuccedit heſterno.
Hogdiernꝰ tuus eternitas.iõ coeternum

genuiſti cui dixiſti. ego hodie genui te.

Omia temꝑa tu feciſti:⁊ ante om̃ia tem/

poꝛa tu es:nec aliq̃ temꝑenõ erat tempꝰ.
Nullo tꝑe nõ feceras aliqͥd.qꝛ ipᷣm tꝑs
tu feceras:⁊ nulla tꝑa tibi coeterna ſunt:

qꝛ tu ꝑmanes.At illa ſi ꝑmanerẽt non eſ

ſent tꝑa.Quid eſt enĩ tꝑs?: Quis ſ̊ faci/

le bꝛeuiterq; explicauerit? Quis hocad

v̈bũ de illo pferẽdũ vł cogitatiõe cõpꝛe/⸗

penderit: Quid autẽ familiarꝰ ⁊ notiuſ

in loquẽdo cõmemoꝛamus q; tempus?
Et intelligimꝰ vtiq; cũ id lomur.intel
ligimꝰ etiã cũ alio loquente id audimus
OQuid eſt tempꝰ? Si nemo ex me jrat
ſcio:ſi q̃renti explicare velim neſcio.Fi/

Gilet atq; attendat:qꝛ falia mirat᷑. Nam

lenciſen
firtticſeft

eſerps ie⸗

tit umnq⸗
cſtecud ſic
ſepigtant

ſrenp hen
Mecd ſehi⸗

Ren'uid
Gnve

genarinnoe
ſutbtegette
kugee
ci ro⸗
Netütßtrſ
Dupetbyaneft
pwlnen
ewdian
Pwwicdcciſt
Diaenn
tuadendd
ſtancin
ſelogan
ritü ſoii
natvoi⸗
ſultpuunn.
ſentlougi

n l
Puo cerlonge

tnoduzee⸗
Potaſo⸗
ſtititqdeſe
bünmvtp⸗
Dariini
Coiama
ſutep loz

Urhſitegeſſe
emnzgii

nſceſurn
Mamifin
cCniſpctin
engaſai.
nlemnfeſt

wanni ſen
cſiſennme
Pall nint

Altenniüſechln
maamn ulſeni
terauguönen
gaütmondat
Dnaimyn
Ptuenit am
mrectürtnin
jmris mrten
n rhir.
Ntlsdlogid
Gedcedis
cine ndi
eafu
hettmniti
KarNerl
mi rtinn
vnitunm ain
guiniti
Lanas icnnt
Nomus tocdo,
uns Mone.
atäuhctenn
insiochermn

Cododt en

umrcfoſc,
mornini d
vitinin
SamN
nmungt vond
6tOsta,
tCrshnd
Gnenöecnr/

ſard aot

sih iaſie
Guimmiu
,U tNu

. .
. .
— .
4
N ðẽ

agit᷑ meſis:futuri ſunt ceteri. Giſcdᷣus.
iã ⁊ pᷣmꝰ pꝛeterijt.⁊ reliqͥ nõdũ ſunt. Er·
go nec ann? qͥ agit᷑ totꝰ eſt pñ̃s. Et ſi nõ
totus eſt pñs.nõ eſt anꝰ pñs. Duodeci-z
eni meſes anus eſt. Quoꝝ qͥlibʒ vnꝰ mẽ

enter tñ dico ſcireme.qð ſi nihil pꝛete/
riret nõ eſſet pᷣteritũ tꝑs:⁊ ſi nihiladueni
ret nõ eſſet futurũ tꝑs:⁊ ſi nihil eſſet non

eſſet pᷣſens ſee Duo ergo illa tꝑa pᷣteri/⸗
tũ ⁊ futurũ quõ ſu

ſet tempꝰ ſʒ eternitas. Si pñs vt tem

pus ſit iõ fit qꝛ in pᷣteritũ trãſit.quõ et ̊
elſſe dicimꝰ cui cauſa vt ſit illa eſt qꝛ non

erit:vt ſcʒ nõ vere dicamꝰ tempꝰ eſſe niſi

qꝛ tendit in nõ eſſe: Et tũ dicimꝰ longu;
thus ⁊ bꝛeue tempꝰ neq; h̊ niſi de pᷣteri/
to aut futuro dicimꝰ. Pꝛeteritũ tꝑs lon

gũ vᷣbi gra vocamꝰ ante centũ annos.fu

turũ itidẽ longũ poſt centũ annos. Bꝛe

ue aũt pᷣteritũ ſicut puta dicimꝰ añ decẽ

dies:⁊ bꝛeue futurũ poſt decẽ dies. Bʒ
q̃ pacto longuʒ eſt aut bꝛeue qð non eſt
Peeteritũ enĩ iã nõ eſt.⁊ futuꝝ nõdũ eſt.
Mãõ itaq; dicamꝰ longũ eſt. ſʒ dicamꝰ de
p̃terito longũ fuit:⁊ de futuro lõgũ erit.
Die de me? lux mea. nõne ⁊ h̊ veritas

tua deridebit hoĩeʒ: O,; eni longuʒ fuit

pꝛeteritũ tꝑs.cũ iã eẽt pꝛeteritũ lõguʒ fu
it:an cũ adhuc pñs eſſet: Lũc eĩ poterat
eſſe lõgum qñ erat qð eẽt longuʒ. Pꝛete
ritũ vᷣo iã nõ erat.vñ nec longũ eẽ pote/⸗
rat qð oĩno nõ erat. Nõ ̊ᷓ dicamꝰ longũ
fuit pꝛeteritũ tꝑs.neq; eĩ inueniemꝰ ꝗd
fuerit longũ qñ exqͥ pᷣteritũ eſt nõ ẽ. Bʒ
dicamꝰ longũ fuit illud pñs tꝑs.qꝛ cum
pñs eẽt longũ erat. Nõduʒ enĩ pᷣterierat

vt nõduʒ eẽt:⁊ iõ erat qð lõguʒ eẽ poſſet
Poſtea vo q; pᷣterijt ſił ⁊ longuʒ eiſe de⸗

.*

ſtitit qð eſſe deſtitit. Uideamus go ania
hũana vtꝝ ⁊ pñs tꝑs poſſit eſſe longuʒ.
Datũ enĩ tibi ẽ ſentire moꝛas atq; meti/

ri.Quid rñdebis mihi: An centũ ãni p/
ſentes lõguʒ tꝑs eſt. Uide pᷣus vtꝝ poſ
ſint pñtes eſſe cẽtũ anni.Si enĩ pᷣmꝰ eo/
rum annꝰ agit᷑ ipe pñs eſt.nonaginta ve
ro ⁊ nouẽ futuri ſunt:⁊ iõ nõduʒ ſũt Gi
autẽ ſcdõs ãnꝰ agit᷑.iã vnꝰ eſt pᷣteritꝰ.alter
pñs.ceteri futuri.Atq; ita ſi medioꝛum
quẽlibʒ cẽtẽnarij huiꝰnumeri ãnũ pᷣſen⸗
tem poſuerimꝰ:ante illuʒ pꝛeteriti erunt
poſt illuʒ futuri.Quocirca cẽtũ ãni pꝛe/
ſentes eẽ nõ poterũt.lide ſaltẽ vtꝝ qui
agit᷑ vn ipᷣe ſit pũĩs.Et eiꝰ enĩ ſi pꝛimus

quõ ſunt.qñ ⁊ pᷣteritũ iã non
eſt:⁊ futurũ nõdũ ẽ? eſens aũt ſi ſemꝑ
eſſet pñs.nec in pᷣteritũ trãſiret.iã non eſ

CxXL

ſis qͥ agit᷑ ie pñs eſt:ceteri autẽ pꝛeteri /
ti aut futuri.Quãqᷓ; neq; mẽſis qͥ agit᷑ p

ſens eſt:ſʒ vnꝰ dies. Si pmꝰ: futur cete

ris:iſi nouiſſimꝰ:pꝛeteritꝭ ceten:ſi medio
rũ qlibʒ int᷑ pꝛeteritos et futuros. Ecce
pñis tꝑs qð ſolũ inueniebamꝰ lõguʒ ap
pellandũ.vix ad vniꝰ diei ſpaciũ contra
ctũ eſt. Sʒ diſcutiamꝰ etiã ipum:qꝛ nec
vnꝰ dies totꝰ eſt pñs. Nocturnis enim ?

diurnis hoꝛis oĩbo vigintiq̃ttuoꝛ exple/

tur. Quaꝝ pᷣma ceteras futuras habet:
nouiſſima pᷣteritas.aliq̃ vero interiecta//
rũ ante ſe pꝛeteritas:poſt ſe futuras. Et
ipᷣa vna hoꝛa fugitiuis ꝑticuł agitcatur.
Quicqͥd eiꝰ auolauit pᷣteritũ eſt: qeqͥd ei
reſtat futurũ. Si qͥd intelligit᷑ tꝑis qdð i
nullas iã vlł in minutiſſimas momẽtoꝛũ

cat᷑. Qõ tñ ita raptim a futuro in pꝛeteri

tum trãſuolat:vt nlła moꝛula extẽdatur
VPʒã ſi extẽdit᷑ diuidit᷑ in pꝛeteritũ ⁊ futu
rũ. Pꝛeſens autẽ nullũ hʒ ſpaciũ. Ubiẽ
ergo tꝑs qð lõguʒ dicamꝰ? An futuruʒ?
Nõ quidẽ dicimꝰ lõguʒ eſt.qꝛ nõduʒ eſt
qð lõ gum ſit.ſʒ dicimꝰ lõguz erit. Quã/
do igit erit: Si enĩ ⁊ tunc cuʒ adhuc fu
turũ erit.nõ erit lõguʒ:qꝛ qͥd ſit longum
nõduʒ erit. Si autẽ tũc erit longũ cũ ex
futuro:qð nõdũ eſt.eſſe iã ceperit.⁊ pñe
ſactuʒ erit vt poſſit eẽ qð longum ſit:iaʒ
ſuꝑioꝛibs vocibo clamat pñs tꝑs longuʒ
ſe eẽ nõ poſſe Et tamẽ dñe ſentimꝰ inter
ualla tempoꝝ:⁊ cõꝑamꝰ ſibimet:⁊ dici/
mus alia lõgioꝛa ⁊ alia bꝛeuioꝛa. Meti
mur etiã qnto ſit bꝛeuiꝰ aut longiꝰ illud
tempꝰ qᷓ; illud:⁊ reſpõdemus duplũ eſſe

hoc vel triplum: illud aure ſimpluʒ:aut
tantum hoc eſſe quãtum illud. Sʒ pꝛe/

tereuntia metimur tꝑa cum ſentiẽdo me
timur. Pꝛeterita vero que iam nõ ſunt.
aut futura que nondum ſunt quis meti/

ri põt:? Niſi foꝛte audebit qͥs dicere meti

ri poſſe quod nõ eſt. Cum ergo pᷣterit tẽ/

pꝓus ſentiri et metiri poteſt: cum autem

pꝛeterierit:quoniam non eſt non poteſt.

Confeſſionũ

uero pater nõ affirmo:deus meꝰ pꝛe/
ſide mihi ⁊ rege me.Quis nã eſt qͥ dicat
mihi nõ eſſe tria temꝑa:ſicut pueri didi/
cimus:pueroſq; docuimꝰ: pꝛeteritũ pꝛe

ſens ⁊ futurũ:ſed ti ſſens. quonis; Ula

duo nõ ſunt:An ⁊ ipᷣa ſunt: ſed ex aliq̊/ p
cedit occulto cũ ex futuro fit pᷣſens:et in
gliqð recedit occultũ cũ ex pñjti fit pꝛete
ritũ? Nam vbi ea viderũt qͥ futura ceci/
nerũt ſi nondũ ſunt? Neq; enĩ põt vide/
ri id qð nõ eſt. Et qͥ narrant pᷣterita non
vtiq; vera narrarẽt ſi anio illa nõ cerne/
rent. Que ſi nulla eẽnt.cerni oĩno nõ poſ
ſent. Sũt ⁊ futura ⁊ pᷣterita. Sine me
dñe amplius q̃rere.ſpes mea nõ ↄturbe
tur intẽtio mea. Si enĩ ſunt futa ⁊pᷣtita.
volo ſcirevbi ſint Oð ſi nõdũvaleo.ſcio
tñ vbicũq; ſunt.nõ ibi ea futura eſſe aut
pᷣterita.ſed pñtia.Nã ſi ⁊ ibi ſutura ſunt
nondũ ibi ſunt. Si ⁊ ibi pᷣterita ſunt.iã
nõ ibi ſunt. Ubicunq; ergo ſunt qcunq;
ſunt.nõ ſunt niſi pñtia:q;q; pᷣterita cum
vera narrant᷑ ex mẽoꝛia ꝓferunt᷑:non res
ipᷣe qᷓ pꝛeterierũt:ſed vᷣba ↄcepta ex ima/
ginibo earũ:que in anĩo velut veſtigia ꝑ
ſenſus pᷣtereũdo fixerũt. Puericia quip
pe mea q̃ iam nõ eſt: in temꝑe pᷣterito eſt
qd iam nõ eſt. Imaginẽ vero eiꝰ cũ eam
recolo ⁊ narro.in pñti temꝑe intueoꝛ:qꝛ
eſt adhuc in mẽoꝛia mea. Vtrũ ſimii ſit
cauſa etiã pᷣdicandoꝝ futurorũ.vt reruʒ
que nõdũ ſunt iã exiſtẽtes pᷣſentant᷑ ima
gines:cõfiteoꝛ deꝰ meus neſcio llud ſa
neſcio:nos plerunq; pᷣmeditari futuras
actiões noſtras.eãq; pᷣmeditationeʒ eſſe
pᷣſentem:actionẽ autẽ quã pᷣmeditamur
nondũ eſſe:qꝛ futura eſt. Quã cũ aggreſ

ſi fuerimꝰ:⁊ qd pᷣmeditabamuragere ce/
perimus tũc erit illa actio:qꝛ tũc non fu
tura ſed pñs erit. Quoquo mõ ſe ita ha/
beat archana pñtia futuroꝛũ:videri niſi

qd eſt nõ poteſt. Oð autẽ iã eſt.nõ futu/⸗
rũ ſed pñs eſt.Cũ ergo videri dicunt᷑ fu

tura.nõ ipᷣa q̊ nondũ ſunt.i.q̃ futura ſũt:
ſed eoꝝ cauſe vel ſigna foꝛſitan vident᷑ q̃ᷓ
iam ſunt. Ideo nõ futura ſed pñtia ſunt
iam vidẽtibo:ex q bus futura pᷣdicant᷑a/
nimo ↄcepta.Que rurſus ↄceptiões iaʒ
ſunt:⁊ eas pñtes apud ſe intuent᷑ qui il/

la pᷣdicunt.Loquat᷑ mihi aliqð exepluʒ

tanta rerũ numeroſitas. Intueo? auro/
ram: oriturũ ſolẽ ꝓnuncio:qð intueoꝛ pᷣ
ſens eſt:qð pꝛonũcio futurũ. Non ſol fu
turus q iam eſt.ſed oꝛtꝰ eius qͥ nõdũ eſt.
CTamen etiã oꝛtũ ipᷣm niſi animo imagi/
narer ſicut modo cũ id loquoꝛ:non eum
poſſem pᷣdicere. Sed nec illa auroꝛa qᷓ̃m

in celo video ſolis oꝛtus eſt.qᷓ;uis eũ pꝛe

cedat:nec illa imaginatõ in animo meo.
que duo pᷣſentia cernunt᷑:vt futurus ille
ante dicatur. YFutura ergo nondũ ſunt.
Et ſi nondũ ſunt:non ſunt. Et ſi nõ ſũt.

videri oino nõ poſſunt:ſed pᷣdici poſſũt

ex pñtibus que iam ſunt ⁊ videntur Tu
itaq; regnatoꝛ creature tue.quis eſt mo/

dus quo doces anias ea que futura ſũt:
Docuiſti enĩ pꝛophetas tuos.Quis nã
ille modus eſt quo doces futura cui fu/
turũ quicq; nõ eſt.vel potius de ſuturis
doces pᷣſentia?: Nam quod nõ eſt.nec do

ceri vtiq; poteſt. Nimis longe eſt modꝰ
iſte ab acie mea. Inualuit ex me.nõ pote

ro ad illũ:potero autẽ ex te.cum dederis
tu dulce lumen occultoꝛũ oculoꝛuʒ meo

rum.Oõ autem nunc liquet ⁊ dlaret nec

futura ſunt nec pꝛeterita Nec pꝛopꝛie di
citur tempoꝛa ſunt tria.pꝛeteritum pꝛe/
ſens ⁊ ſuturuʒ. Ded foꝛtaſſe pꝛopꝛie di
ceretur temꝑa ſunt tria.pꝛeſens de pꝛete
ritis.pꝛeſens de pꝛeſentibus.pꝛeſens de
futuris. Sunt enĩ hec in ania tria que/
dam:⁊ alibi ea non video. Pꝛeſens de p/
teritis memoꝛia.pꝛeſens de pꝛeſentibus

cõtuitus:pꝛeſens de futuris expectatio

Si hec ꝑmittimur dicere.tria tempoꝛa
video.fateoꝛq; tria ſunt. Dicatur etiam
temꝑa ſunt tria.pꝛeteritũ pũs ⁊ futurũ:
ſicut abutitur conſuetudo.Dicatur.Ec
ce nõ curo.nec reſiſto.nec repᷣhendo.dũ
tñ intelligat᷑ qð dicitur.neq; id quod fu
turũ eſt eſſe iã.neq; id quod pꝛeteritũ eſt
Pauca ſunt eni q ꝓpꝛie loquimur:plu/
ra nõ ꝓpꝛie:ſed agnoſcit᷑ quid velimus.

Dixiergo pauloante ꝙ pᷣtereuntia tem/

poꝛa metimur:vt poſſimꝰ dicere duplũ
eſſe hoc temꝑis ad illud ſimplũ.aut tãtũ
hoc q̃ntũ illud:⁊ ſi quid aliud ð ꝑtib tẽ/
poꝝ poſſumꝰ renũciare metiendo. Quo
circa vt dicebam pꝛetereuntia metimur
tempoꝛa. Et ſi quis mihi dicat. vnde

ſeonthen
ſan
1a Aſutura
merinungt
turerol/
Nhine
lcetaugt⸗
Enlagftun
(noctenti⸗
Pluagöſpa⸗
Odaut⸗
uhncio⸗
Mnipla
nedicin
Mndo⸗
Wrünt
Nonenar
iOaudll
ierenwn
nneninor r
icntiln
NeNnens
Cda
tataac⸗
diluceſcn
mine.Q
fuctnol
bicuino
ua when
Momoe
rhoſ,
gnoniiſc⸗

Meſnedohe⸗

coinoiec
Ooſrepnt E
ne. Hereſ
enſiene
0 Erdin
leiglnen n
ih b⸗ h
,leſ Oicin⸗

A.

—

nn Iinmnn
hmncogzinnie
fini gantl
DZB
hnniimmnoine
iidlogrongenen
Anerilannne,
msctinizcin
Wuönmminonen
mkntfuunsi
dnce dndiine
nnmnin. Kifi
n ſlide in
unſrmnT
urme sct
niocefnanſ
hans noo n
doces itunn lt
Ndponus denmn
nquoo cf co
tnelng dnh
KCNN

õ

NNCigant
Puein ſemg

nema en
OſunſeO
ui M Nn

Mnulte
tiwna, MN
nur uodeß/
nepanind
Cruns aandd
dcet ra N
aian Ponnech
Pamffoimn

iemdhOn

(CEo.

ſcis:reſpondeã.ſcio qꝛ metimur.nec me/

tiri que nõ ſunt poſſumꝰ:⁊ nõ ſunt pᷣteri
ta vl futura. Pꝛeſens vero tempus quõ
metimur: quado nõ habʒ ſpaciu: Beti
tur ergo cũ pꝛeterit.cũ autẽ pꝛeterieritñ
meritur. Quid enĩ metiatur nõ erit. Sʒ
vnde ⁊ qua ⁊ q̃ pꝛeterit cũ metitur! Un/
de niſi ex futuro: qua niſi ꝑ pꝛeſens:q̃ ni
ſi in pꝛeteritũ? Ex illo ergo qð nõdũ eſt.
pillud qð ſpacio caret.in illud qð iã non
eſt. Quid autẽ metimur.niſi tempꝰ in ali
quo ſpacio: Heq; eĩ dicimꝰ ſimpla ⁊ du/

pPla ⁊ tripla ⁊ equalia:⁊ ſi qͥd hoc modoi

temꝑe dicimꝰ niſi inter ſpacia tempoꝛũ.
In quo ſpacio metimur tempꝰ pꝛeteri
ens:? Utrũ in futuro vñ pᷣterit: Ged qð
nondũ eſt nõ metit᷑. An in pᷣſenti qua bte
rit: Sed nullũ ſpaciũ nõ metimur.alnĩ
pꝛeterito q̃ pꝛeterit? Sed qð iã nõ ẽnon
metimur. Exarſit animꝰ meꝰ noſſe iſtud
implicatiſſimuʒ enigma. Noli cla udere
dñe de meus bone pater:ꝑ chꝛiſtũ obſe
cro noli claudere deſiderio meo iſta ⁊ vſi
tata ⁊ abdita quo minꝰ in ea penetret.et
diluceſcant allucẽte miſericoꝛdia tua do
mine. Quez pcunctaboꝛ de his? Et cui
fructuoſiꝰ ↄfiteboꝛ imperitiã meã:niſi ti
bicui nõ ſunt moleſta ſtudia mea.flãmã
tia vehemẽter in ſcripturas tuaſ: Da qðᷣ
amo:amo enĩ.⁊ G̊ tu dediſti. Da paterqͥ
vere noſti data bona dare filijs tuis.Da
quoniã ſuſcepi cognoſcere te:⁊ laboꝛ eſt
ante me donec apias. Der chꝛiſtuʒ obſe/
cro in noie eiꝰ ſancti ſanctoꝝ nemo mihi
obſtrepat. Et ego credidi. ppterqð lo⸗/
quoꝛ. Hec eſt ſpes mea:ad hãc viuo vt
ↄtempler delectatiões dñi.Ecce vetereſ
poſuiſti dies meos ⁊ trãſeunt.⁊ quõ ne/
ſcio.Et dicimꝰ tempꝰ ⁊ tempꝰ. temꝑa et
temꝑa.Quãdiu dixit h ille:q; diu fecit
ille:⁊ q; longo tempꝑe illud nõ vidi:⁊ du/
bi tpis habʒ hec ſyllaba ad illã ſimplã
euem. Dicimꝰ hec:⁊ audimꝰ hec:⁊ in/
telligimꝰ. Manikfeſtiſſima ⁊ vſitatiſſima
ſunt: ⁊ eadẽ rurſus nimis latent: et nona
eſt inuẽtio eoꝛũ.Audiui a quodã homĩe
docto.ꝙ ſolis acluneac ſideꝝ motꝰ ipſa
ſint tꝑa ⁊ nõ animi.Cur enĩ nõ potiꝰoĩ/
um coꝛpoꝝ motus ſint temꝑa? An vero
ſi ceſſarent celi lumina.⁊ moueret᷑ rota fi

CXLI

guli:nõ eſſet tempꝰ quo metiremur eos
giros:⁊ dicerem aut equalibo moꝛulis
agi.aut ſi alias tardiuſ:alias veloci? mo
ueretur.glios mag diuturnoſ eſſe:alios
minus. Aut cũ hoc diceremꝰ non ⁊ nos
in tempꝑe loq̃remur.aut eſſent in vbis no

ſtris alie longe ſyllabe.alie bꝛeueſ.niſi qꝛ
ille longioꝛe temꝑe ſonuiſſent iſte bꝛeuio

re: Deus dona hominib videre in par/
uo cõmunes noticias rerũ paruarũ atcq;
magnarũ. Sunt ⁊ ſydera ⁊ luminaria ce
li in ſignis ⁊ in tpibus ⁊ in annis ⁊ ĩ die/
bus. Dunt vero. ſed nec ego dixeni cir/
cuitũ illłꝰ ligneole rote diẽ eſſe. nec tũ iõ
tempꝰ nõ eẽ ille dixerit. Ego ſcire cupio
vim naturaãq; temꝑis quo metimur coꝛ
poꝝ motꝰ.et dicimꝰ illu motuz vᷣbi gra/
cia temꝑe duplo eſſe diuturnioꝛẽ qᷓ; iſtũ
Haã q̃ro qm̃ dies dicit᷑ nõ tm̃ moꝛula ſo
lis ſuꝑ terram ᷣm ꝙ aliud eſt dies aliud

nox: ſed etiã totꝰ eius circuitꝰ ab oꝛiente

vſq; ad oꝛienteʒ.ſᷣm ꝙ dicimus tot dies
traſierũt. Cuũ ſuis enĩ noctiba dicunt᷑ tot
dies.necextra reputant᷑ ſpacia noctium
Quoniã &̊ dies explet᷑ motu ſoł atq; cir
cuitu ab oꝛiente vſq; ad oꝛientẽ:q̃ro vtꝝ

motus iße ſit dies.an moꝛa ipᷣa qnta pa/
git. an vtrüq;. BDi eni pmü dies eſſet. di

es ̊ eẽt ec ſi tãto ſpacio tꝑis ſol curſuz il
lũ ꝑegiſſet.qntũ eſt hoꝛe vniꝰ. Si ſ/ com.
nõ ergo eſſet dies ſi ab oꝛtu ſoł vſq; ĩ oꝛ/
tũ alteꝝ tã bꝛeuis moꝛa eẽt q; ẽ hoꝛevni
us. Dʒ vicies ⁊ quater circuiret ſol vt ex
pleret diẽ. Si vtrũq;:nec ille appellaret
dies ſi hoꝛe ſpacio ſol totũ ſuũ giruz cir
cuiret:nec illa ſi ſole ceſſante tantuʒ tem/
poꝛis pᷣteriret quãto ꝑagere ſol totũ am
bitü de mane in mane aſſolet. Non itaq;ʒ
nunc querã qͥd ſit illud qð vocatur dieſ:
ſed qͥd ſit tempꝰ quo metiẽtes ſolis cir/
cuitũ diceremꝰ eũ dimidio ſpacio tẽporꝭ
pactũ minus q; ſolet:ſi tanto ſpacio tẽ/
poꝛis pactus eſſet quãto ꝑaguntur ho/
re duodecim. Et vtrũq; tempꝰ cõparan
tes diceremꝰ illud ſimplũ h̊ dupluʒ:eẽ ſi
aliqñ illo ſimplo aliqñ iſto duplo ſol ab
oꝛiente vſq; ad oꝛientem circuiret. Me/
mo ů̊ mihi dicat celeſtiũ coꝛpoꝝ motus
eſſe temꝑa.qꝛ ⁊ cuiuſdã voto cum ſol ſte
tiſſet vt victoꝛ ioſue pꝛelium ꝑageret ſol

Tiber X1 .

¶Confeſſionũ

ſtabat ſed tꝑs ibat. Per ſuũ quippeſpa /
ciũ tꝑis qð ei ſufficeret.illa pugna geſta

atq; finita eſt. Cideo igit᷑ tꝑs qndaʒ eſſe

diſtenſionẽ. Sʒz video an videre mibhivi

deoꝛ? Zu demõſtrabis lux veritas. Ju/

bes vt appꝛobẽ ſi qͥs dicat tꝑs eſſe mo/

tũ coꝛpis. Nõ iubes. Nã coꝛpus nulluʒ
niſi in tꝑe moueri audio. Tu dic. Ihm
aũt coꝛꝑis motũ tempꝰ eẽ nõ audio Nõ
tu dicis. Cũ enĩ mouet᷑ coꝛpꝰ tempeme
tioꝛ q;diu moueatur exq̊ moueri incipit

donec deſinat. Et ſi nõ vidi exquo cepit

⁊ ꝑſeuerat moueri vt nõ videam cũ deſi

nit.nõ valeo metiri niſi foꝛte exquo vide

re incipio donec deſ inã. Oõð ſi diuvideo

tantũmodo longum tꝑs eſſe renũcio:nõ

—

autẽ qntũ ſit.qꝛ ⁊ qntũ cũ dicimꝰ collati
one dicimꝰ: velut tantũ h qntũ illud:aut
duplũ h̊ ad illud:⁊ ſi qd aliud iſto modo
Si aũt notare potuerimꝰ locoꝝ ſpacia
vñ ⁊ qᷣveniat coꝛpꝰ qð mouet᷑:vl partes

67

ei ſi tanq; in toꝛno mouet᷑.poſſumꝰ di,/
cere qᷓntũ ſit tꝑis exq̃ ab illo locovſq; ad

ilũ locũ motꝰ coꝛꝑis vł partꝭ eiꝰ effectꝰ
eſt. Cũ itaq; aliud ſit motꝰ coꝛꝑis:aliud
quo metimur q;diu ſit:qͥs nõ ſentiat qd
hoꝝ potiꝰ temp dicẽdũ ſit: Nã ⁊ ſi va/
rie coꝛpus aliqñ mouet᷑: aliqũ ſtat:nõ ſo
lũ motuʒ eiꝰ ſed etiã ſtatũ tꝑe metimur.
⁊ dicimꝰ tantũ ſtetit qntũ motum eſt:aut
duplo vl triplo ſtetit ad id qd motũ eſt:
⁊ ſi qͥd aliud nr̃a dimẽſio ſiue cõpꝛehẽde
rit ſiue exiſtimauerit vt dici ſolet pł mi/

nus. Nõ eſt ergo tempꝰ coꝛꝑis motꝰ Et

cõſiteoꝛ tibi dne ignoꝛareme adhucd
ſit tempꝰ.⁊ rurſus cõfiteoꝛ tibi dñe ſcire

„

me in tꝑe iſta dicere:⁊ diu me iã loqui de

„

tempoꝛe.atq; idipᷣm diu nõ eſſe niſi mo/
rã tꝑis.Quõ igit᷑ hoc ſcio.qũ qͥd ſit tꝑs
neſcio? An foꝛte neſcio quẽadmoduʒ di/
cam qð ſcio? Ei mihi qͥ neſcio ſaltẽ quid
neſcia. Ecce deꝰ meꝰ coꝛã te qꝛ nõ menti
oꝛ.ſicut loq̃r ita eſt coꝛ meuʒ. u illumi
nabis lucernã meã dñe deꝰmeꝰ illumina
tenebꝛas meaſ. Nõne tibi ↄfitet᷑ aia mea
ↄfeſſione veridica metiri me tpa: Ita ne
deus me metioꝛ? Et qͥd metiar neſcio:
Metioꝛ motũ coꝛꝑis in temꝑe:itẽ ipum
tempꝰ nõ metioꝛ? An vero coꝛporꝭj mo/
tũ metirer q;diu ſit et q; diu hincilluc ꝑ/

ueniat. niſi tempꝰ in ̊ mouetur metirer
Ipm ergo tempꝰ vñ metioꝛ? An tempo
re bꝛeuioꝛe metimurlongi: ſicut ſpacio

cubiti ſpaciũ trãſiri: Sic enim videmur

ſyllabe. atq; id duplum dicere. Ita meti
mur ſpacia carminũ ſpacijs verſuum:et
ſpacia verſuũ ſpacijs pedũ.⁊ ſpacia pe/

ſpacio bꝛeuis ſyllabe metiri ſpaciũ lõoge

dũ ſpacijs ſyllabaꝝ:⁊ ſpacia longaꝝ ſpa

cijs bꝛeuiũ.nõ in paginis. Nã eo mõ lo

ca metimur.nõ tpa.Dʒ cũ voces ꝓnũci
ando trãſeũt ⁊ dicimꝰ longũ carmec.naʒ
tot verſibo ptexit᷑.lõgi vᷣſus:na tot pedi/
bus oↄſtãt.lõgi pedes:nã tot ſyllabis ten

dunt᷑lõga ſyllaba: nazʒ dupla eſt ad bꝛe-

uẽ. Sʒ neqʒ ita cõpᷣhendit᷑ certa mẽſura
tpis:qũquidẽ fieri põt vt amplioꝛi ſpa/
cio tꝑis ꝑſonet vᷣſus bꝛeuioꝛ ſi ꝓductiui

ꝓnũciet᷑q; longioꝛ ſi coꝛreptiꝰ. Ita car·

men. ita pes. ita ſyllaba. Inde mihi viſũ

eſt nihil eẽ aliud tps q; diſteſionẽ: ſʒ cui

rei neſcio:⁊ miꝝ ſinõ ip ius animi.Quid
enĩ metioꝛ obſecro deꝰ me ⁊ dico. aut in

definite longiꝰ eſt ̊ tẽpuſ q; illud.aut eẽ

definite duplũ eſt h̊ ad illud:Tẽpꝰ meti

oꝛ:ſcio. Sʒ nõ metioꝛ futuꝝ:qꝛ nõdũ ẽ.

Sʒ nõ metioꝛ pñs:qꝛ nlło ſpacio tedit᷑
Nõ metioꝛ pᷣteritũ:qꝛ iã non eſt. Quid g

metioꝛ: An pᷣtereũtia tꝑa non pꝛeterita?

Sic enĩ dixerã. Inſiſte aie me. attẽde
te foꝛtit. Deꝰ adiutoꝛ nr. ipᷣe fecit nos.et

nõ ip̃i nos. Attẽde vbi albeſcit veritas.
Excce puta vox coꝛpor incipit ſonareet

ſonat ⁊ adhuc ſonat:⁊ ecce deſinit. iãq ſi
lentiũ ẽ: ⁊ vox illa pterita ẽ.⁊ nõ ẽ iãvox.
Futura erat añq; ſonaret:⁊ non poterat
metiri: qꝛ nõdũ erat: ⁊ nũc nõ pᷣt:qꝛ iã nõ
eſt Tũc poterat cũ ſonabat:qꝛ tũc erat
q̃ metiri poſſʒ. Dʒ et tũc nõ ſtabat. ibat

enĩ a teribat. An iõ mag poterat: Pꝛe/

teriens eĩ tendebat᷑ in aliqð ſpaciuʒ tꝑis

q̃ metiri poſſet:qm pñs nulluũ hʒ ſpaciũ.

Si s tũc poterat:ecce puta altera cepit

ſonare:⁊ adhuc ſonat: continuato teno/

re ſine vlla diſtinctione. metiamur eã dũ

ſonat. Cum enim ſonare ceſſauerit: iam

pꝛeterita erit: ⁊ non erit que poſſit meti/
ri. Detiamur plane et dicamus quan/

ta ſit. Sed adhuc ſonat: nec metiri po/

teſt niſi ab ĩitio ſui quo ſonare cepit vſ;

Aſtigde
fünetunura
ſneon
nertinopo
ſegecdici
ſünpealdut
tufuencuüßie
Pporenein
Gilucnaen
Genatnd
ben ſtefat
ſonibechte
luurtin ta
ſteocto ſil
ſtbabis.
aterchn
ittuorlong
Aeſugul.
piozonuncl
liturſentan
ictus et,o⸗
Archertiot
PRra
ſteriac⸗
metiens
tinhabe⸗
chaniſi
quoczle
nitihon/
ſioct
enorbun
rcnbet
t ünoin
fſcogſie
—
Poſumn
Nögiöas
fia neꝛme
Mimneme⸗⸗
frgock,
ſcionüimn⸗
ſſenonegn
leoten⸗

naigäme

A.

—

imonenr en
ametion In
fongeſatſce
Ocqimn videnr
enen ſoggilie
undin Junn
uns eſhune

8 elit n.

ſoralongeptd
a fini
Dämagil
n räamii,
lögfirtima⸗
edigtſto
Engackadde
öbetian nün
npörnmloi⸗
Bbranirſipen
ſconpr⸗ har
a Junihni
tione
öins Wewiſ
chl
nan mi
iüuntt
inmungum
riint unit
S
cta do
mtohtſant,

iucdeniti

72

naimii⸗

n

ad finẽ qͥ deſinit. Jpᷣm quippe interual/
luũ metimur ab aliq̃ initio vſq; ad aliquẽ
ſinẽ.Quapꝛopter vox q̃ nonduʒ finita ẽ
metiri nõ põt.vt dicat᷑ q; lõga vlł bꝛeuis
ſit: nec dici aut eqlis alicui aut ad aliqm
ſimpla ł dupla vł qͥd aliud. Cuʒ aũt fini

la fuerit iã ñ erit. Nuo pacto igit᷑ metiri

poterit: Et metimur tñ tꝑa.nec ea q̃ nõ/
duũ ſunt:nec ea q̃ i nõ ſunt:nec ea q milla
moꝛa extendunt᷑:nec ea q̃ termios nõ ha
bent. Nec futura ergo.nec pᷣterita necp/
ſentia. nec pᷣtereuntia tꝑa metimur: ⁊ me
timur tñ tꝑa. Deus creatoꝛ oĩm: verſus
iſte octo ſyllabarũ bꝛeuibo ⁊ longis alter
nat ſyllabis. Quattuoꝛ itaq; bꝛeues.pꝛi

ma tercia quinta ſeptima ſimple ſunt ad

qttuoꝛ longas ſcdᷣam q̃rtꝗ ſextã octauaʒ

De ſingule ad illas ſinglas dupluʒz hñt

tꝑis:pnuncio ⁊ renücio.⁊ ita eſt qntũ ſen
titur ſenſu manifeſto. Quãtũ ſenſus ma
niteſtus eſt. bꝛeui ſyllaba longazʒ metioꝛ:
eamq; ſentio hr̃e bis tm̃. Sʒ cum altera
poſt alterã ſonat:ſi pꝛioꝛ bꝛeuis.lõga po
ſterioꝛ.quõ tenebo bꝛeuẽ:⁊ quõ eã lõgaʒ
metiens applicabo:vt inueniam qð bis
tm̃ habeat:qñquidẽ longa ſonare nõ in/
cipit niſi bꝛeuis ſonare deſtiterit: ꝓpam
quoq; longã nõ pũteʒ metioꝛ:qũñ niſi fi/
nitã non metioꝛ.Eius aũt ſinitio pᷣteri/
tio eſt. Quid & eſt qd metiar: Ubiẽ quã

metioꝛ bꝛeuis: Ubi eſt longa quã meti/

oꝛ:Ambe ſonuerũt.auolauerunt.pᷣterie

rũt.iã nõ ſunt:⁊ ego metioꝛ. Yidenterq;

rũdeo qũñ exercitato ſenſu fidit᷑.illaʒ ſim/
eſſe illã duplã in ſpacio.ſ.tꝑis. Neq;

poſſum niſi qꝛ pᷣterierũt.et finite ſunt.

Hõ &̊ ipᷣas q̃ iã nõ ſunt.ſed aliqͥd ĩ mẽo/⸗
ria mea metioꝛ:qð infixuʒ manet.In te
anime me tꝑa metioꝛ.noli mihi obſtre/
pere qð eſt. noli tibi obſtrepere turbis af
fectionũ tuaꝝ.In te inquaʒ tꝑa metioꝛ.
affectionẽ quã res pᷣtereũtes in te faciũt:
⁊ Cũ ille pᷣterierint manet. Ipham metioꝛ
p̃ſente:nõ eas q̃ pᷣterierũt vt fieret. Jpaʒ
metioꝛ cũ tꝑa metioꝛ.Ergo aut ipᷣa ſunt
tꝑa.aut ñ tꝑa metioꝛ.Quid cũ metimur
ſilentia:⁊ dicimꝰ illud ſilẽtiũ tãtũ tenuiſ
ſetꝑis qᷓntũ illa vox tenuit: Nõne cogi/
tationẽ tendimꝰ ad menſurã voc q̃ſi ſo/
naret.vt aliqͥd de interuallis ſilentioꝛũ ĩ

in anio mẽoꝛia pᷣteritoꝝ.

CXInn

ſpacio tpis renũciare poſſimꝰ: Nlã et vo
ce atq; oꝛe ceſſante ꝑagimꝰcogitãdo car
mina ⁊ verſus ⁊ quẽq; ſermoneʒ.motio/

nſaʒ oimẽſiones qſlibet. a de ſpacijs t/

poꝝ q̃ntũ illud ad illud ſit renüciamus.

nõ aliter. ac ſi ea ſonãdo diceremus. Bi

voluerit aliͥs edere longiuſculã vocẽ:et
ↄſtituerit pᷣmeditãdo q; lõga futura ſit:
egit vtiq; iſte ſpaciũ tꝑis in ſilentio:me/
moꝛieq; cõmẽdans cepit edere illã vock
q̃ ſonat:donec ad ppoſitũ terminũ ꝑdu-/
cat᷑. Immo ſonuit ⁊ ſonabit. Nã qð eiꝰ
iam ꝑactũ eſt vtiq; ſonuit:qð autẽ reſtat
ſonabit. atq; ita ꝑagit᷑: dũ pᷣſens intẽtio
ſuturũ in pᷣteritũ traijcit. de minutiõe fu
turi creſcente pᷣterito:donec ↄſummatio
ne futuri ſit totũ pᷣteritũ Sʒ quõ minui
tur aut ↄſumit᷑ futurũ qð nõdũ eſt:clut
quõ creſcit pᷣteritũ qð iã nõ eſt.niſi qꝛ in

io q illud agit tria ſunt: NHã et expectat

⁊ attedit ⁊ meminit:vt id qð expectat.ꝑ
id qð attẽdit trãſeat in id qð meminerit.
Quis igit᷑ negat futura nõdũ eẽ: Sʒ tñ
iã eſt in anio expectatio faturoꝝ. Etq
negat pᷣterita iã nõ eſſe: Sʒ tũ adhuc eſt
in ani tqᷣs negat p/
ſens tꝑs carere ſpacio:qꝛ ĩ pũcto pᷣterit:
Sʒ t ꝑdurat attẽtio ꝑ quã pagat abel
ſeqð aderit. Nõ igit᷑ longũ tpus futurũ
qð nõ eſt:ſʒ longũ futurũ: lõga expecta-
tio futuri eſt. Neq; longũ pᷣteritũ tempꝰ
qð nõ eſt:ſʒ longũ pᷣteritũ:longa mẽoꝛia
pᷣteriti eſt. Dictur ſuʒ canticũ qð noui:
añq; incipiã ĩ totũ expectatõ mea tendit
Cũ aũt cepero:q̃ntũ ex illo in pᷣteritũ de
cerpſero tẽdit᷑ ĩ mẽoꝛia mea:atq; diſtẽdit
vita huiꝰ actiõis mee in meoꝛiz ꝓpt q
dixi: ? in expectationẽ ꝓpter qð dicturꝰ
ſum. pſens tñ adeſt attentio mea ꝑ quaʒ
traijciat᷑ qð erat futurũ vt fiat pᷣterituʒ.
qnto mag agit᷑ ⁊ agit᷑:tãto bꝛeuiata
expectatiõe ꝓlongatmẽoꝛia:donec tota
expectatio ↄſummat᷑.cũ tota illa actio fi
nita traſierit ĩ memoꝛiã. Et qð ĩ toto cã

tico. ̊ in ſingulis pticulis eius fit. atqʒ

in ſingul ſyllabis eiꝰ. ̊ᷣ in actiõe longio/
re cuius foꝛte particula eſt illud canticũ.
hoc in tota vita homis cuiꝰ partes ſunt
om̃es actioes hominis:hoc in toto ſecu
lo filioꝝ hominũ cuius ꝑtes ſunt om̃es

¶ Confeſſionũ

Tiber XII.

vite hominũ.Sed quoniã melioꝛ eſt mi
ſericoꝛdia tua ſuꝑ vitas: ecce diſtenſio ẽ
vita mea:⁊ me ſuſcepit dextera tua in do
mino meo mediatoꝛe flio homĩs int te
vnũ ⁊ nos multos in multis ꝑ multa.vt
ꝑ eũ appꝛehendã in quo ⁊ apphẽſus ſü:
⁊ a veteribo dieb colligar ſequẽs vnũ:pᷣ
terita oblitꝰ:nõ in ea ꝗᷓ futura ⁊ tranſitu
ra ſunt:ſed in ea qᷓ ante ſunt.nõ diſtentꝰ:
ſed intꝰ. Non ſᷣm diſtenſionẽ: ſed ſᷣm in/
tentionẽ ſequoꝛ ad palmã ſuꝑne vocati⸗
onis:vbi audiã vocẽ laudis tue.⁊ ↄtem/
pler delectationẽ tuã nec venientẽ nec p/
tereuntẽ. Nuüc vero anni mei ĩ gemitibꝰ:

tego in temꝑa diſſilui quoꝝ oꝛdineʒ
neſcio:⁊ tumultuoſis varietatibo dilani/
ant᷑ cogitatiões mee:in
me mee:donec in te conſluã purgat ⁊ li/
quidus igne amoꝛis tui:⁊ ſtabo atq; ſoli

daboꝛ in te ĩ foꝛma mea veritate tua:nec
patiar qſtiones hominũ q penali moꝛbo
plus ſitiũt q;ᷓ capiũt: ⁊ dicut. Quid ſacie
bat de? antecq; faceret celũ ⁊ terraʒ?: Elut
d ei venit in mentẽ vt aliqd faceret: cn—z
antea nune aliquid fecerit: Da illis oo
mine bene cogitare qͥd dicãt: ⁊ inuenire
qꝛ nõ dicit᷑ nunq; vbi nõ eſt tempꝰ. Qui

—

ergo dicit nunq; feciſſe:qd aliud dicitur

niſi nullo tpe feci

— *

hi vnũ canticũ notiſſimũ: nimiruʒ mira
bilis eſt anim iſte atq; ad hboꝛroꝛẽ ſtuv
dus. Duippe quẽ ita ñ lateat q cd per /
actũ ⁊ quicqᷣd relictũ ſeculoꝝ eſt: quẽad/

modũ me nõ latet cantantè illud cãticũ .

„

ditoꝛ vniueriitatis cõditoꝛ animarnz et

tima viſcera ani/

eciſſe: Uideant itaq; nul
lũ temp; eſſe poſſe ſine creatura tua:=⁊ de
ſinant ipam vanitatẽ loqui. Extendant᷑
etiaʒ in ea que ante ſunt: et intelligant te
ante omia tpa eternũ creatoꝛẽ omniũ tẽé/
poꝛũ: neq; vlla tempa tibi eſſe coeterna.
nec vllã creaturã etiã ſi eſt aliqᷓ ſupꝛa toa
Dñe de? meus s ille ſinus eſt alti ſeere
ti tui:⁊ qᷓ longe inde me pieerũt conſe-
os: vt ↄgaudeã luci tue.Certeſi ẽ ta grã
di ſciẽtia ⁊ pᷣſciẽtia pollẽs animꝰ.cui cũ/
cta pterita ⁊ futura ita nota ſint ſicut mi

quid ⁊ qntũ eius abierit ab exoꝛdio: q d
qntũ reſtet ad finẽ. Ded abſit vt tu cõ/

ℳ—

coꝛpoꝛij.abſit vt ita noueris om̃ia futu/
ra bterta. A onge tu. longe mirabiliꝰ.
longeq; ſecretius. eq; enim ſicut nota
cantatis.notũ ve canticũ audiẽtis expe
ctatiõe vocũ futurarũ et memoꝛia pᷣteri/
tarũ variatur affectꝰ.ſenſuſq; diſtẽditur:
ita tibi alid accidit incõmutabilir eter/⸗
no.hoc ẽ vᷣe eterno creatoꝛi mentiũ. Si
cut ergo noſti in pncipio celũ ⁊ terraʒ ſi/

ne varietate noticie tue:ita feciſti in pnci

pio celũ ⁊ terrã ſine diſtinctione actionii
tue. Oui intelligit ofiteat tibi: ⁊ ͥ nõ in⸗
telligit ↄfiteatur tibi. O q;ᷓ excelſus es:
⁊ humiles coꝛde ſunt domꝰ tua.Tu enĩ

erigis eliſos:⁊ nõ cadũt:quoꝛuʒ foꝛtitu

do tu es. Amen.
¶ Erplicit liber vndecin.

0.

tũ vᷣbis ſancte ſcriptu

Fmõe copioſa eſt ege/⸗

ſtas humane intelligetie:aꝛ plus loquit
inqͥ ſitio q; intẽtio:⁊ longioꝛ ẽ petitio q;ᷓ

impetratio: æ operoſioꝛ ẽ man pulſanæ
q; ſumens. Tenemꝰ ꝓmiſſuz. às coꝛrũ/

petillud? Si de? ꝓ nobis qͥs ↄtra nos?

Petite ⁊ accipietꝭ:qrite ⁊ inuenietis:puł

„

pit:⁊ qᷓrens inueniet:⁊ pulſanti aꝑietur.

Pꝛomiſſa tua ſũt.Et qͥs falli timeat.cũ
pꝛomittit veritas: Cõſitetur altitudini
tue humilitas lingue mee: quoniã tu fe/
ciſti celũ ⁊ terrã:hoc celuʒ qð video.ter-
ramq; quã calco. Unde eſt hecterra m
poꝛto? Tu feciſti. Sed vbi eſt celuʒ celi
dño de quo audiuimus in voce pſalmi⸗
celũ celi domino: terrã auteʒ dedit fijs
hominũ: Ulbi eſt celũ quod ñ cernimꝰ:⸗
cui terra eſt hoc omne qð cernimꝰ? Hoc
enim totũ coꝛpoꝛeuzʒ nõ vbiq; totum itæ
cepit ſpeciem pulcraz in nouiſſimis: cut
fundus eſt terra noſtra.ſed ad üllud celk̃

celi etiam terre noſtre celum terra eſt. Et
hoc vtrũq; magnũ coꝛpus non abſurde

git coꝛ meũ dñe ĩ bac
inopia vite mee pulſa

re tue:⁊ iõ plerũq; in

et̃ vobiſ. Om̃is enĩ q petit acci

tencknil
tormentlen
ipunglu
Etuluſpea
cbacketen
okönl
ſcſeniile
Ticuenod
Priilbeſe
ngſaph
Glnü et⸗
Pln idi
hionims
Wlhime
füereres
gigrcd
ſpiio hof
ltno ſne
eiguoent
oonrckni
N
moce
cioſaſt
perio:
gon
ſiheſp
hacorte
ppatla
Eaii.
ticate⸗
eln
eſtcopo
tein
tanoͤck.
tatioro
homren
ſiennbi
ſtimnunn
ndiis⸗
uqui p
Mnerig
Grbi
hti⸗
mnn⸗
Nee
gkuin
Chun⸗
ina

A.

—

nonenisoſtigen
in
lorgeninn

Lanmnauſn

ſaſtigdificin
Nönunnbüitarn.
urmimenni G.
hiockür tenzſ⸗

Oncirerael

nmithirhi
diPö ai.

unrden i

ann ſin

tins.

la

en i
WNa idedrf,

NraptH.
Atrhuii
epiri NH

Niri n liß
miliz bnn/
bvesdi
tüngienge
scidlen
Tiholiannee,
Ktistlline

E O.
,

terra eſt ad illud neſcio quale celũ qð do
mino eſt nõ fijs hominũ.Et nimiꝝ hꝰ
terra erat inuiſibił ⁊ incõpoſita:⁊ neſcio
q̃ ꝓpfunditas abyſſi ſuꝑ quã nõ erat lux:
qꝛ nulla ſpecies erat illi Unde iuſſiſti vt
ſcriberet᷑ ꝙ tenebꝛe erãt ſuꝑ abyſſum:qͥd

ſi eſſet:niſi ſuꝑeſſet eminẽdo ⁊ illuſtrãdo

Vbi glux nõdũ erat:qͥ erat adeſſe tene/
bꝛas niſi abeſſe lucẽ: Suꝑ itaq; erant te

nebꝛe:qꝛ ſuꝑ lux aberat.ſicut ſonꝰ vbiñ
eſt:ſilentiũ eſt. Et qͥd eſt eſſe ibi ſilentiũ:
niſi ſonũ ibi nõ eſſe? Nõne tu dñe docui
ſti hãc animã q tibi ↄfitet᷑: Nõne tu dñe
docuiſti me: pꝛiꝰ qᷓ; iſta infoꝛmẽ mate/
riã foꝛmares atq; diſtingueres.non erat
aliqͥd:nõ color:õ figura:nõ coꝛpus:nõ
ſpũs.nõ tñ omino nihil erat quedã infoꝛ

mitas ſine vlla ſpecie: QOuid ergo voca

ret᷑:quo etiã ſenſu tardioꝛibo vtcunq; in/
ſinuaret᷑:niſi vſitato aliquo vocabulo?
QOuid autẽ in omibo mũdi partibo repe/
riri poteſt ꝓpinquius infoꝛmitati omni

mode: ꝙ; terra ⁊ abyſſus: Oin⸗ em ſpe⸗/

cioſa ſũt ꝓ ſuo gradu ĩifimo:q; cetera ſu/
perioꝛa perlucida ⁊ luculẽta om̃ia.Cur
ergo nõ accipiã infoꝛmitatẽ materie qᷣm
ſine ſpecie feceras.vnde ſpecioſũ mũdũ

faceres:ita cõmode homib intimarã:vt
appellaret᷑ terra inuiſibilis ⁊ incõpoſita

Et cũ ĩ ea querit cogitatio d ſenſus at
tingat:⁊ dicit ſibi.nõ eſt intelligibil foꝛ/

ma ſicut vita:ſicut iuſticia:qꝛ materies
eſt coꝛpoꝝ:neq; ſenſibilis:quoniã qd vi

deat᷑ ⁊ qàͥd ſentiat᷑ in inuiſibili ⁊ incõpoſi

ta nõ eſt. Dũ ſibi hec dicit humana cogi

tatio:conet᷑ eã vel noſſe ignoꝛãdo:vel ig
noꝛare noſcẽdo Ego vero dñe ſi totũ cõ
fitear tibi oꝛe meo ⁊ calamo meo qͥcqͥd ð
iſta materia docuiſti me:cuiꝰantea nomẽ
audiẽs ⁊ nõ intelligẽs:narrantibo mihi

eis qui nõ intelligerẽt eã cũ ſpeciebꝛ in/

numeris ⁊ varijs cogitabã:⁊ ideo nõ eã

cogitabã.fedas ⁊ hoꝛribiles foꝛmas per
turbatis oꝛdinibo voluebat animꝰ:ſʒ foꝛꝛ
mas tamẽ:⁊ infoꝛme appellabã:nõ ꝙ; ca
reret foꝛma:ſʒ talẽ haberet:⁊ vt ſi ap/

pareret inſolitũ ⁊ incongruũ auerſaret
ſenſus meꝰ:⁊ cõturbaret᷑ infirmitas ho/

minis. Uerũ autẽ illud qð cogitabã:nõ

CX LIII.

pꝛiuatõne om̃is foꝛme:ſʒ cõparatõe ſoꝛ
moſioꝝ erat infſoꝛme:⁊ ſuadebat vera ra
tio vt omis foꝛme qualeſcũq; reliquias
om̃ino detraherẽ:ſi vellẽ pꝛſus infoꝛme

cogitare ⁊ nõ poterã.Citius em̃ nõ eſſe

aby cenſebã qð omi foꝛma pꝛiuaret᷑:quã co/
aliud q; luciſ abſentia? Ubi em̃ lux eſſet

gitabam quiddã infoꝛme:⁊ nihil foꝛma/
tum:nec nihil infoꝛme ꝓpe nihil.Et ceſ/
ſauit mens mea interrogare hinc ſpiritũ
meũ plenũ imaginib foꝛmatoꝝ coꝛpoꝝ:
⁊ eas ꝓ arbitrio mutantẽ atqʒ; variantẽ.
Et intendi in ipᷣa coꝛꝑa:eoꝛũq; mutabi/
litatem altiꝰ inſpexi:qua deſinũt eſſe qðᷣ
fuerãt:⁊ incipiũt eſſe qð nõ erãt.Eundẽ
qʒ tranſitũ de foꝛma in foꝛmã ꝑ infoꝛime
quiddãa fieri ſuſpicatꝰ ſum:non ꝑ om̃ino

nihil. SGed noſſe cupiebã:non ſuſpicari.

Et ſi totũ tibi cõfiteat᷑ vox ⁊ ſtiꝰ meus
quicqͥd de iſta qᷓſtione enodaſti mihi:qͥs
legentiũ capere durabit: Nec ideo tamẽ
ceſſabit coꝛ meũ dare tibi honoꝛẽ ⁊ can/
ticũ laudis:de his q̃ dictare non ſufficit
Dutabilitas em̃ reꝝ mutabiliũ capax
ipᷣa eſt foꝛmarũ omniũ in quas mutant᷑
res mutabiles.Et hec quid eſt: Nunqd
animꝰ: Nunqᷣd coꝛpuſ: Nunqd ſpecies
animi vł coꝛꝑis:? Si dici poſſet nihil ali
quid eſt:⁊ nõ eſt:hoc eã dicerẽ.Et tamẽ

iã vtcunq; erat:vt ſpecies caperet iſtas

viſibiles ⁊ cõpoſitas.Et vnde vtcunq;
erat niſi eſſetabs te ꝗa quo ſunt om̃ia in
quantũcunq; ſunt: Sʒ tanto a te longi

us quãto diſſimiliꝰ. Neq; em̃ locis itaq;

tu domine qͥ nõ es alibi aliud ⁊ alias ali
ter:ſʒ iᷣm ⁊ idipſũ ⁊ idipᷣm.ſanctꝰ ſanctꝰ
ſanctꝰ dominꝰ deꝰ om̃ipotens:in pꝛinci

pio qð eſt de te:in ſapiẽtia tua q̃ nata eſt

de ſubſtãtia tua:feciſti aliqͥd ⁊ de nihilo.

Feciſti em̃ celũ ⁊ terrã:nõ de te.nam eſſ,

eq̃le vnigenito tuo:ac ꝑ hoc ⁊ tibi:⁊ nul/

lo modo iuſtũ eſſet vt eq̃le tibi eſſet q ð

te nõ eſſet. Et aliud pᷣter te nõ erat vnde
faceres ea deꝰ vna trinitas:⁊ trina vni/
tas.Et ideo de nihilo feciſti celũ ⁊ terrã
magnũ quiddã:⁊ paruũ qͥddã:qm̃ om̃i/

potẽs ⁊ bonꝰ es ad faciẽda oĩa bona:ma
gnũ celũ ⁊ paruã terrã.Tu eras:⁊ aliud
nihil i leriſti celũ terrã:q quedã.vnũ
ꝓpe te:alteꝝ ꝓpe nihil. Vnũ q̊ ſuꝑioꝛ tu
eſſes alteꝝ qᷓ inferiꝰ nihil eſſet. Dʒ illud

*

Rõ

celũ celi tibi dñe:terrã aũt quã dediſti fi /

lijs hominũ cernendã atq; tangendã:nõ
erat talis qualẽ nũc cernimꝰ ⁊ tangimꝰ.
Inuiſibił em erat ⁊ incõpoſita:⁊ abyſſuſ
erat ſuꝑ quã nõ erat lux:aut tenebꝛe erãt
ſuꝑ abyſſũ.i.mag q; in abyſſo. Iſta qp/
pe abyſſus aquaꝝ iã viſibiliũ etiã ĩ pfun
dis ſuis habʒ ſpeciei ſue lucẽ vtcũq; ſen

ſibilẽ piſcibo:⁊ repetibo in ſuo fundo ani
mantibo. Illud autẽ totũ ꝓpe nihil erat:

quoniã adhuc omnino infoꝛme erat. Jã
tamẽ erat qð foꝛmari poterat Tu em̃ do
mine feciſti mundũ de materia infoꝛmi:

quãa feciſti de nulla re pene nullã rẽ:vnde

ſaceres magna q̃ miramur filij hominũ.

VUalde em̃ mirabile hoc celũ coꝛpoꝛeũ:

qð firmamentũ inter aquã ⁊ aquã.ſecun

do die poſt ↄditionẽ lucis dixiſti:fiatꝛet
ſic factũ eſt Oð firmamentũ vocaſti celũ

ſʒ celuz terre huiꝰ ⁊ maris q feciſti tercio
die:dãdo ſpeciẽ viſibilẽ intoꝛmi materie

quã feciſti añ oẽm diẽ. Jã em̃ feceras et

celũ ante omnẽ die:ſʒ celũ celi huiꝰ:qꝛ in
pꝛincipio feceras celũ ⁊ terrã.Cerra aũt
ipᷣa quã feceras:infoꝛmis materies erat:
qꝛ iuiſibſis erat ⁊ incõpoſita:⁊ tenebꝛe
ſuꝑ abyſſũ.Deq̃ terra ĩuiſibili ⁊ incõpo

ſita:de qᷓ infoꝛmitate.de q̊ pene nihilo fa

ceres hec oĩa:quibo iſte mutabilis mun/
dus cõſtat ⁊ nõ cõſtat:in q̊ ĩa mutabili/

tas apparet.ĩ q̃ ſentiri ⁊ dinumerari poſ

ſunt tẽpoꝛa:qꝛ reꝝ mutationibo ſiũt tꝑa
dũ variant᷑ ⁊ vertunt᷑ ſpecies:quaꝝ ma/

teries pᷣdicta eſt terra iuiſibilis. Ydeoq

ſpũs doctoꝛ famuli tui cũ te cõmemoꝛat

eciſſe ĩ pncipio celũ ⁊ terrã.tacet ð tẽpo
ribo. ſilet ð diebo. Nimiꝝ em̃ celũ celi qd

in pncipio feciſti creatura eſt aliq intelle
ctualis:quãq; nequaq; tibi trinitati coe
terna:particeps tñ eternitatiſ tue.valde

mutabilitatẽ ſuã pꝛe dulcedie feliciſſime
ↄtemplatõnis tue cohibet:⁊ ſine vllo lla

pſu exqᷓ facta ẽ inheredo tibi excedit om

nẽ volubilẽ viciſſitudinẽ tẽpoꝝ Iſta vo

lfoꝛmitas terre inuiſibilis ⁊ incõpoſite:
nec ipᷣa ĩ diebo numerata ẽ. Ubi em nulla
ſpecies:nullꝰ oꝛdo:nec venit quicqᷓ;:nec

pterit. Et vbi B nõ fit:nõ ſũt vtic; dies:
nec viciſſitudo ſpacioꝝ tꝑaliũ. O vitas
lumẽ coꝛdis mei:nõ tenebꝛe mee loquãt᷑

mihi. Defluxiad iſta ⁊ obſcuratꝰ ſumiſʒ3
hinc etiã hinc adamaui te.Erraui ⁊ fcoꝛ
datꝰ ſũ tui.Audiui vocẽ tuã poſt me vt
redirẽ:⁊ vix audiui ꝓpter tumultꝰ impa
catoꝝ.Et nũc ecce redeo eſtuãs ⁊ anbe/
lãs ad fontẽ tuũ Nemo me ꝓhibeat:hũüc
bibã ⁊ tũc viuã. Nã ñ ego vita mea.Di
male vixi:ex memoꝛs mihi fui:⁊ ĩ te reui
uiſco. Zu me alloquere:tu mihi ſermoci
nare. Credidi libꝛis tuis:⁊ vᷣba eoꝝ ar,
chana valde. Jam dixiſti mihi dñe voce
foꝛti ĩ aurẽ ĩterioꝛẽ:qꝛ tu eternus es ſolꝰ

habẽs ĩmoꝛtalitatẽ:qꝛ ex nllłla ſpecie mo/

tu ve mutarꝭ:ntꝑibo variat᷑ volutaſtua
qꝛ nõ eſt imoꝛtalis volũtas q̃ alia ⁊ alian

eſt. Hoc ĩ ↄſpectu tuo claret mihi:⁊ ma/

gis magiſq; clareſcat oꝛo te:atq; ĩ ea ma
nifeſtatõe ꝑſiſtã ſobꝛiꝰ ſub alis tuis. Itẽ

dixiſtimihi dñe voce foꝛti ĩ aurẽ interio
rẽ:qð oẽs naturas atq; ſubſtãtias qᷓ non
ſũt qð tu es ⁊ tñ ſunt:tu feciſti:⁊ h̊ ſolũ a

te nõ eſt qʒᷣ nõ eſt:motuſq; volũtatiſa te

q̊ es ad id qd minꝰ eſt:qꝛ talis motꝰ deli

ctũ atq; peccatũ eſt.Et qð nulliꝰ pecca/
tũ aut tibi nocet aut pꝑturbat oꝛdinẽ im /
perij tui vł in pᷣmo vł in imo Hoci ↄſpe
ctu tuo claret mihi:⁊ magis magiſq; cla

reſcat oꝛo te:atq; ĩ ea maniteſtatõe ꝑſiſtã
ſobꝛiꝰ ſub alis tuis. Itẽ dixiſti mihi vo/
ce foꝛti ĩ aurẽ interioꝛẽ:q; nec illa creatu/⸗
ra tibi coeterna eſt:cuiꝰ volũtas tu ſoluſ
es:teq; pſenerãtiſſima caſtitate hauriẽs
mutabilitatẽ ſuã nuſq; ⁊ nunq; exierit:⁊

te ſibi ſemꝑ pᷣſente ad quẽ toto affectu ſe

tenet:nõ habẽs futuꝝ qð expectet:nec in

pᷣteritũ traijciẽs qðᷣ meminerit:nulla vi
ce variat᷑:nec in tꝑa vlla diſtendit᷑. O be

ata ſiqᷓ iſta eſt inberẽdo beatitudini tue

beata ſempiterno inhabitatoꝛe te atq; il
luſtratoꝛe ſuo. Nec inuenio qͥd libẽti ap

pellandũ exiſtimẽ celũ celi dño:q; domũ

tuã ↄtemplantẽ delectatõeʒ tuã ſine vllo

defectu egrediẽdi ĩ aliud:mentẽ purã cõ

coꝛdiſſime vnã ſtabilimẽto pacis ſancto

rũ ſpirituũ:ciuiũ ciuitatꝭ tue in celeſtib⸗

ſup iſta celeſtia. Uñ intelligat aĩa cuius

peregrinatio longinqᷓ facta ẽ:ſi iã ſitit ti/

buſi iã facte ſũt ei lacrime ſue panis:duʒ

dicit eiꝑ ſingulos dies: vbi eſt deꝰ tuꝰ: ſi
ſã petit a te ynã ⁊ hãc reqᷣrit:vt ihabitet

iſdofot
nicbnuſin
tuns Dicn

iees⸗
ſogeſunt
ſeginee
ncmuli
ioppee

deͤch

ſtröepſic
ſcaodif
tenan ate
iiquiſas
lſtatiboy

eötd
ſpceihe
ſtechbbe
Noͤptie
uet nul

Moa

merd
ſenuͤn
tpide
gdit⸗
tenp
pio
ltem
M
glii/oi
tyretect
Gtiſon
onne di
diccd
Mityr
bisint
Cpiant
hectfa⸗
Hoſiiten
lbengch
cpoi
ur len
leigmner
unc

nnchee

.

turcbinngin
mmin Ennli⸗
ocs i otne
Pprmmmpin
nc eſtnigen
enomeppiberti
crinna
mbiftirinn
uuegumhiſenor
ann ſhrd,

Nrhrihdied⸗

pwambaſ
Niganlipnn,
Whmmknügen
oroüwwilii
Lmodernbete
Croro engiagn
u ſubglotus
r heniaure inen
g lubſtinwo
n ntrthſoin

zwwüntſne.

inetlis o
Sl
KNendudn
Nuino i
dennigone

. nn
niy ker Mcn,
ninni
Srunictele
ninmifrnmſ⸗
N
Gmmigun
zibanmahin
unumtl
ag lin
idini;dott
iniſin
Nunofi id⸗
ninpuß inc
urnr elc

in domo tua p oẽs dies vite ſue. Et qᷓ vi

ta eiꝰ niſi tu: Et qͥ dies tni niſi etemitas
tua: Sicut ãni tui qͥ nõ deficiũt:qꝛ ideʒ

ipᷣe es. Hinc & intelligat aia mea qͥ pᷣt qᷓ
lõge ſuꝑ oia tꝑa ſis etemnꝰ:qñ tua domꝰ
q̃ ꝑegrinata nõ eſt:q;uiſ nõ ſit tibi coeter
na:tñ indeſineter ⁊ indeſiciẽter tibi cohe
rendo nuilã patit᷑ viciſſitudinẽ tempoꝛũ
Hocĩ ↄſpectu tuo claret mih l:⁊ magis
magiſq; clareſcat oꝛo te.atq; ĩ hac mani/
feſtatõe pſiſtã ſobꝛiꝰ ſub alis tuis.Ecce
neſcio qͥd ĩfoꝛme ĩ iſt mutatõnibo reꝝ ex
tremaꝝ atq; infimaꝝ. Et qͥ dicet mihi:
niſi quiſqͥs ꝑ inania coꝛdis ſui cũ ſuis fã

taſmatibo vagat᷑ ⁊ voluit᷑: Quis niſi tał

dicet mihi:ꝙ diminuta atq; ↄſũpta om̃i
ſpecie ſi ſola remaneat ĩfoꝛmitaſꝑ quã ð
ſpecie ĩ ſpeciẽ res mutabat᷑ ⁊ vᷣtebat:poſ
ſit exhibere vices tempoꝝ? Omino eniʒ
nõ pᷣt:qꝛ ſine varietate motionũ nõ ſunt
tꝑa:et nulla varietas vbi nulla ſpecies.
Ouibo oſiderat qtũ donas de⸗ meꝰ:q̃n

tu me ad pulſandũ excitas:q; tumcq;ʒ pul

ſanti aperis:duo reperio qᷓ feciſti carẽtia
tꝑibo:cũ tibi neutꝝ coeternũ ſit. num
qð ita foꝛmatũ eſt:vt ſine vllo deſectu cõ
templatõis:ſine vllo interuallo mutatio
nis:q;uis mutabile.tñ nõ mutatum tua
eternitate atq; incõmutabilitate ꝑfruat᷑.
Alteꝝ ꝙ ita ĩfoꝛme erat:vt ex q̃ foꝛma:in
quã foꝛmã vł motionis vł ſtationis mu
taret᷑.qᷓ tẽpoꝛi ſubderet᷑ nõ haberet. Sʒ
B vt ĩſoꝛme eſſet nõ reliqᷣſti:qm feciſti añ
omnẽ diẽ in pᷣncipio celũ ⁊ terrã h? duo
q̃ dicebã Terra aũt ĩuiſibilis erat ⁊ incõ

poſita:⁊ tenebꝛe ſuꝑ abyſſũ.Quib ver /

bis inſinuat᷑ ifoꝛmuias:vt gradatim ex/

cipiant᷑:qͥ omimodã ſpeciei pꝛiuationezʒ:

nec tñ ad nihil peruentõeʒ:cogitare non

poſſut: vñ fieret alten celu ? terra viſibi

ecioſa. ⁊ qcqͥd de

inceps ĩ oſtitutõe huiꝰ mũdi nõ ſine die

bus ſactũ cõmemoꝛat᷑:qꝛ talia ſunt vt in
eis agant᷑ viciſſitudies tempoꝝ ꝓpter oꝛ

dinatas cõmutatõnes motionũ atq; foꝛ
maꝝ. Hoc ĩterim ſentio deꝰ meꝰ:cuʒ au

deo loquentẽ ſcripturã tuã.in pncipio fe
cit de celũ ⁊ terrã.terra autẽ erat inuiſi /

bilis ⁊ incõpoſita:⁊ tenebꝛe erãt ſupꝑ abiſ
ſu:neq; cõmemoꝛantẽ ꝙ hodie fecer hec

„

CxILIII.

Sic interim ſentio ppter illud celũ celi:

celũ intellectuale:vbi eſt intellectꝰ noſſe

ſimł nõ ex ꝑte:nõ ĩ enigmare:nõ ꝑ ſj pecu
lũ:ſʒ ex toto ĩ manifeſtatõe facie ad faciẽ:
nõ modo h modo illud:ſʒ qð dictũ ẽ noſ
ſe ſimul ſine vlla viciſſi itudie tẽpoꝝ:⁊ p/
pter inuiſibilẽ atq; incõpoſitã terrã ſine
Vlla viciſſitudie tempoꝝ:q̃ ſolet hr̃e mo

do h̊ ⁊ modo illud:qꝛ vbi nulla ſpecies:

nuſq; eſt h̊ aut illud Pꝛopter duo hpꝛi
mitꝰ foꝛmatũ ⁊ penitꝰ ifoꝛme:illud celũ:
ſz celũ celi:h vᷣo terrã.ſʒ terrã inuiſibileʒ
⁊ incõpoſita:ppter duo hec interim ſen/⸗
tio ſine cõmemoꝛatõne dieꝝ dicere ſcri/
ptura tuã.in pᷣncipio fecit deꝰ celũ ⁊ ter/
rã. Statim ppe ſubiecit.quã terrã di/
xerit. Et qð ſecundo die cõmemoꝛat᷑ fa/
ctũ firmamentũ ⁊ voca tũ celũ:inſinuat
de q̊ celo pꝛiꝰ ſine dieba ſᷣmo locutus ſit.
Hina ꝓfunditas eloquioꝝ tuoꝝ:quoꝝ
ecce ante nos ſuꝑficies blandiẽs puulis
Sʒ mira pfunditas deꝰ meꝰ:mira ꝓfun
ditas. Hoꝛroꝛ ẽ intẽdere ĩ eã:hoꝛroꝛ ho
noꝛis ⁊ tremoꝛ amoꝛis.Odi hoſtes eius
vehementer. O ſi occidas eos de gladio
bis aci to:⁊ nõ ſint hoſtes eiꝰ. Sic eniim

mo eos occii ſibi: vt viuãt tibi. Ecce
aut alij nõ rephenſores ſʒ laudatoꝛes li/

bꝛi geneſeos:nõ inquiũt h̊ voluit in his
Vbis intelligi ſpũs dei:qͥ ꝑ moyſen famu
lũ eiꝰ iſta cõſcripſit:nõ ̊ oluit intelligi
qð tu dicis:ſʒ aliud qð nos dicimꝰ Oui
bus ego te arbitro deꝰ oĩm noſtroꝝ ita
rũdeo. Num dicetꝭ falſa eſſe:q̃ mihi veri
tas voce ſoꝛti ĩ aurẽ interioꝛẽ dicit d ve /
ra eternitate creatoꝛis:qð neq̃q; eiꝰ ſub/⸗
ſtantia ꝑ tpa variet᷑:nec eiꝰvolũtas extra
eiꝰ ſubſtãtiã ſit: Uñ nõ eũ modo velle
modo velle illud:ſʒ ſemel ſiml ⁊ ſemper

velle oĩa ꝗᷓ vult:nõ iteꝝ ⁊ iteꝝ:neq; nunc
iſta nũc illa:nec velle poſtea qd nolebat.

aut nolle qð volebat pꝛiꝰ:qꝛ tal volũtaſ
mutabilis ẽ: ⁊ om̃e mutabile eternũ nõ ẽ=
De aut noſter etemꝰ ẽ. Itẽ qð mihi di/
cit᷑ in aurẽ interioꝛẽ:expectatio reꝝ vẽétu
raꝝ fit ↄtuitꝰcũ venerint:idẽq;ʒ ↄtuitꝰfit
memoꝛia cũ pᷣterierint:oĩs poꝛro intẽtio
q̃ ita variat᷑ mutabilis ẽ:⁊ om̃e mutabile
eternũ nõ eſt. Deꝰ aũt noſter eternus eſt.
Hec colligo atq; ↄiungo:⁊ inuenio deũ
2

onfeſſonũ Tiber XII
* sl õ —.2 *

meũ deũ eternũ:nõ aliqᷓͥ noua voluntate

ↄdidiſſe creaturã:nec ſciẽtiã eiꝰ trãſitoꝛi
um aliòd pati. Quid & dicet ↄtradicto/
res: An falſa ſũt iſta: Hõ inquiũt.Quid
illud: Nunqͥd falſũ eſt omnẽ naturã foꝛ/

matã materiãue foꝛmabilẽ ñ eſſe niſi ab

illo qͥ ſũme bonꝰ eſt.qꝛ ſũme eſt: Neq; B
negamꝰ inquiũt.Quid igit᷑: An illud ne
gatis ſublimẽ quãdã eſſe creaturã tã ca⸗/
ſto amoꝛe coherẽtẽ deo vo ⁊ ve eterno:

vt qᷓ;uis ei coeterna nõ ſit:in nullã tñ tẽé⸗

poꝝ varietatẽ ⁊ viciſſitudinẽ ab illo ſe re

ſoluat ⁊ defluat:ſʒ ĩ eiꝰ ſoliꝰ veraciſſima
oↄtemplatõe reqͥeſcat: Om̃ tu de diligẽè/
ti te q́;tũ pᷣcipis oñdis ei te:⁊ ſufficis ei:
⁊ ideo non declinat a te nec ad ſe. Hec eſt

dom“ dei nõ terrena:neq; vlla celeſti mo
le coꝛpoꝛea: ſʒ ſi pũalis ⁊ ꝑticeps eternita
tis tue:qꝛ ſine labe in eternũ. Statuiſti
em̃ eã ĩ ſeculũ ⁊ ĩ ſeculũ ſeculi:pᷣceptũ po
ſuiſti ⁊ non pᷣterib it. Nec tñ tibi deo coe
terna:qm̃ nõ ſine initio:facta eſt em̃. Nã

⁊ ſi nõ inuenimꝰtps ante illã:pꝛioꝛ quio
pe omniũ creata eſt ſapientia:nec vtiq;
ila ſapiẽtia tibi deꝰ noſter patri ſuo pla/

ne coeterna ⁊ eqlis:⁊ p quã creata ſũt oĩa
⁊ĩ q̊ pncipio feciſti celũ ⁊ terrã:ſʒ ꝓfecto

ſapiẽtia q̃ creata eſt intellectualis natu/

ra.ſ.qᷓ̃ ↄtemplatõe luminis lumẽ eſt. Di/⸗

—

cit᷑ em̃ ⁊ i

⁊ nos dicti ſum iuſticia tua.Ait em qui
dã ſeruꝰ tuꝰ:vt nos ſimꝰ iuſticia dei ĩ ip

ſo. Ergo qꝛ pꝛioꝛ oĩm creata eſt quedã ſa
pientia qᷓ creata ẽ mẽs rõnalis ⁊ intelle/
ctualis caſte ciuitatis tue matris noſtre
a ſurſũ eſt ⁊ libera ẽ ⁊ eterna ĩ celis.Qui/⸗

4

bus celis niſi qͥ te laudãt celi celoꝝ?ẽ Oꝛ
E eſt ⁊ celũ celi dño.Et ſinõ inuenimus
tempꝰ añ illã qꝛ ⁊ creaturã tpis añcedit:
q̃ pꝛioꝛ oĩm creata eſt. ante illã tñ eſt iößi
creatoꝛis eternitas: a ̊ͥ facta ſũpſit exoꝛ·
diũ:q;uis nõ tꝑis:qꝛ nõdũ erat tꝑs:ipiꝰ
tñ ↄditõis ſue. Uñ ita eſt abs te deo nrĩo

vt aliud ſit plane ꝙ; tu⁊ nõ idipᷣm. Om̃
jſi nõ ſolũ ante illã:ſʒ nec ĩ illa inuenimꝰ

tps: qꝛ eſt idonea faciẽ tuã ſemꝑ videre:

Z

pſa q;uis creata ſapiẽtia. Sed
q;tũ intereſt inter lumẽ qð illumĩat ⁊ qd
illuminat᷑:tantũ inter ſapiẽtiaʒ qᷓ creat et
iſtã qᷓ creata eſt: ſicut inter iuſticiã iuſtifi/
cantẽ ⁊ iuſticiã qᷓ iuſtificatõe facta ẽ. NHſẽA

nec vſpiã deflectit ab ea:qͥ fit vt nlłla mu

tatõe variet. Ineſt ei tũ ipa mutabilitas
vñ tenebꝛelceret ⁊ frigeſceret:niſi amoꝛe

graãdi tibi coherẽs tãq; ſemꝑ meridieſ lu

ceret 2 ferueret ex te.O domꝰ luminoſa

⁊ ſpecioſa dilexi decoꝛẽ tuũ:⁊ locũ habi

tationis głie dñi mei ſabꝛicatoꝛis ⁊ poſ/

ſeſſoꝛis tui. Tibi ſuſpiret peregrinatio
mea: ⁊ dico ei q; fecit te:vt poſſideat ⁊ me

in te:qꝛ fecit ⁊ me.Erraui ſic ouis ꝑdita:

ſz ĩ humeris paſtoꝛis mei:ſtructoꝛis tui
ſpero me repoꝛtari tibi. Quid dicitiſ mi
hi q̊s alloqbar ↄtradictoꝛes:q tũ ⁊ moy
ſen piũ famulũ dei libꝛos eius oꝛacula
ſãcti ſpũs credit: Eſt ne iſta dom dei ñ

qdẽ deo coeterna:ſʒ tũ ſm modũ ſuũ eteꝛ

na celis:vbi vices tẽpoꝝ fruſtra qritis
qꝛ nõ inueniet Supꝑgredit em oem di⸗
ſtẽſionẽ: ⁊ ome ſpaciũ etatꝭ volubile:cui

ſemp inherere deo bonũ ?: Eſt inquiũt.
Ouid igit᷑ ex his q̃ damauit coꝛ meũ ad
deũ meũ vt audiret interiꝰ voceʒ laudis
ei.qͥd tandẽ falſũ eſſe ↄtendit? n quia

erat ĩfoꝛmis materies:vbi ꝓpter nullaz

foꝛmã nullłꝰ? oꝛdo erat: Vbi aũt nullꝰ oꝛ
do erat:nlła eſſe viciſſitudo tẽpoꝝ pote/
rat:⁊ tñ G̊ pene nihil. Inq;tũ nõ omino
nihil erat ab illo vtiq; erat a q̊ eſt quicqͥd
eſt qð vtcũq; aliòd eſt Hoc quoq; aiunt
nõ negamus. Cũ his em̃ volo coꝛã te ali

ldd colloqͥ deꝰ meꝰ.qͥ hec oia ꝗqᷓ intꝰ i men

te mea nõ tacet vᷣitas tua ba eſſe ↄcedũt.
Hã qͥ hec negãt latrẽt quatu volũt ⁊ ob
ſtrepãt: ſibi pꝑſuadere conaboꝛ vt qeſcãt:

2 viã pbeant ad ſe vbo tno.Oõ ſinolue

rint ⁊ repulerint me:obſecro te de? meut

ne tu ſileas me.Tu loõ̃re in coꝛde meo

veraciter. Sol em̃ ſic loqris:⁊ dimittã
eos foꝛis ſufflantes ĩ puluerẽ:ꝛ excitãteſ
terrã ĩ oculos ſuos:⁊ intrẽ ĩ cubile meũ:
cantẽ tibi amatoꝛia:gemẽs inenarrabi
les gemitꝰ ĩ peregrinatõe mea: fcoꝛdãſ

ihrim extẽto ĩ eã ſurſum coꝛde:ihrtm pa
triã meã:ihrim matrẽ mea:teq; ſuꝑp eã re

gnatoꝛẽ: illuſtratoꝛẽ: patre:tutoꝛẽ:mari/
tũ:caſtas ⁊ foꝛtes delicias ſolidũ gau/

diũ. 1 olĩa bona ineffabilia ſiml om̃ia: qꝛ

vnũ ſummũ ⁊ verũ bonum:⁊ nõ auertar
donecĩ eius pacẽ matris chariſſime vbi

ſüt pꝛimitie ſpũs mei: vñ mihi iſta certa

—

.

ſunealit⸗
deſminen
lacnide nn
gitzanmni
Dichthonanit
ſolagali,
noſcneniiln
ehotlic i
Nohoerubite
Nlicocen⸗
ſchenoeat
Gluciteſp
eacirterrin
tdualeil
Ielganteſig
fenenaren.
nnusnenehe
cocndet
Clirteneton
lueritlter
wKdoterdi
Rcdckar⸗
Phnoctes
rrde
locgnede
biligcör⸗
ſhniſbil
ſumpß⸗
mnoln
Sory i
Ninntme
Ouioloi⸗
ftnarüpe
oſntonanun⸗
buantti
ſolryatn
7lleclien
lng nenri⸗
niinprirei
ſepocebbnls
tln 8
olin

ſentſoreren

reſtheig⸗

.

iftettlmn
niamutbilte
erreenilimne
lengmeicn
Ddonplunm
L tüͦtloci hh
ricnmre
inet pereginnc⸗
t poſſcrenr
iſcasgtir
dl Oucunini
imormfätno,
lbewatnal
triien dei
fndiſüer.
efniis
Nruftemoind/
wbbleai
Ekimi.
mitarneiad

Ppocez adis

Nöneoan
Rparnl;
Würme
Pmnſcgi
Urng,l
. Moeni
ii
iceni:.
ii uüͤttch
dandc
Didre
enndenul
Eenontenn
linurninin
iauhtl.

ſunt:colligas totũ qð ſũ:a diſperſione ⁊
defoꝛmitate hac:⁊ ↄfoꝛmes atq; ↄfirmes
eternũ deꝰ meꝰ mif̃icoꝛdia mea.Cũ hiſ
aũt qͥ cuncta üila q̃ vera ſunt falſa eſſe nõ
dicũt:honoꝛãtes ⁊ ĩ culmine ſeqnde au/
toꝛitatꝭ nobiſcũ ↄſtituẽtes illã ꝑ ſanctuʒ
moyſen editã ſanctã ſcripturã tuaʒ:et tñ
nobis aliqd ↄtradicũt.ita loqͥꝛ. Tu eſto
dey noſter arbiter int ↄfeſſiones meas et
ↄtradictões eoꝝ.Dicũt em̃.Quãuis dvᷣa
ſint hec:nõ ea tñ duo moyſes intuebat:
cũ reuelãte ſpũ diceret:in pꝛincipio fecit
de celũ ⁊ terrã. Nõ celi noĩe ſpiritalẽ vł

intellectualẽ illã creaturã:ſemꝑ faciẽ dei

ↄtemplantẽ ſignificauit:nec terre nomie
infoꝛmẽ materiã.Quid igit᷑:qð nos dici

mus inqͥunt:h̊ ille vir ſenſit:h xbis iſtis

elocutꝰ eſt. Quid illud eſt: Nomie aiunt
celi ⁊ terre:totũ iſtũ viſibilẽ mundũ pꝛiꝰ
vniuerſaliter ⁊ bꝛeuiter ſignificare volu
it:vt poſtea digereret dieꝝ enumeratõe
q̃ſi articulatiʒ vniuerſa q̃ ſanctoſpiritui
placuit ſic enũciare.Tales ppe hoĩes
erãt rudis ille atq; carnalis populus cui
loquebat᷑ vt eis oꝑa dei nõ niſi ſola viſi/

bilia cõmendanda indicaret.Cerraʒ vo
inuiſibilẽ ⁊ incõpoſitã tenebꝛoſãq; abyſ

ſum:vñ ↄſequẽter oſtẽdit᷑ ꝑ illos dies fa

cta atq; diſpoſita eſſe cũcta iſta viſibilia

q̃ nota ſũt oib.nõ incõgruẽter infoꝛmeʒ
iſtã materiẽ intelligẽdã eſſe conſentiunt.
Quid ſi dicat aliꝰ eandẽ infoꝛmitatẽ cõ/⸗
fuſionẽq; materie celi ⁊ terre noĩe pꝛius

inſinuatã:q ex ea mundꝰiſte viſibilis cſi

om̃ibo naturis qᷓ in eo maniteſtiſſime ap
parent:qͥ celi ⁊ terre nomie ſepe appellari

ſolet:oↄditꝰ atq; ꝑfeciꝰ eſt: Quid ſi dicat

⁊ aliꝰ celũ ⁊ terrã quidẽ inuiſibilẽ viſibi/

lemq; naturã nõ indecenter appellatã:ac

Ph̊ vniuerſã creaturã quã fecit in ſapien
tia.i.in pꝛincipio deꝰ huiuſcemodi duo
bus vocabulis eſſe cõpꝛehenſaʒ.verũtñ
qꝛ nõ de ipᷣa ſubſtãtia dei:ſʒ ex nihilo cũ
cta facta ſunt:qꝛ nõ ſunt idipᷣm qð deuſ.

⁊ ineſt quedã mutabilitas oĩb ſiue ma/

neant ſicut eterna domꝰ dei: ſiue mutent
ſicut aĩa hoĩs ⁊ coꝛpꝰ:cõmunẽ oĩm rerũ

inuiſibiliũ viſibiliũq; materiẽ adhuc in
foꝛmẽ:ſed certe foꝛmabilẽ vnde fieret ce/
lum ⁊ tena.i,inuiſibilis atq; viſibilis iã

vtraq; foꝛmata creatura his noĩb enun
ciata quibo appellaret᷑ terra inniſibilis ⁊
incõpoſita ⁊ tenebꝛe ſuꝑ abyſſum ea di/
ſtinctione vt terra inuiſibilis ⁊ incõpoſi
ta intelligat᷑ materies coꝛꝑalis ante qua
litatẽ foꝛme:tenebꝛe autẽ ſuꝑ abyſſũ ſpi
ritualis materies ante cohibitionẽ quaſi
fluẽtis ĩmoderatõis ⁊ ante illuminatõeʒ
ſapiẽtie: Eſt adhuc qð dicat ſi quis aliꝰ
velit:nõ.ſ.iam ꝑſectas atq; foꝛmatas in
uiſibiles viſibileſq; naturas celi ⁊ terre
nomine ſigniticari:cũ legit᷑.in pꝛincipio
fecit deꝰ celũ ⁊ terrã:ſʒ ipam adhuc infoꝛ
mem inchoationẽ reꝝ foꝛmabilẽ creabi/
lemqʒ materiã his nominibo appellataʒ:
q in ea iã eſſent iſta ↄfuſa:nõdu qlitati/
bus foꝛmiſq; diſtincta:que nũc iã dige/
ſta ſuis oꝛdinibꝰ vocant᷑ celũ ⁊ terra:illa
ſpũalis:hec coꝛꝑalis creatura.Quibus

omibo auditis ⁊ cõſideratis nolo verbii
ↄtendere.Ad nihil em vtile eſt niſi ad ſbõ

uerſionẽ audientiũ.id edificationẽ aũt
bona eſt lex ſi quis ea legitime vtat᷑:qꝛ fi

nis eiꝰ eſt charitas de coꝛde puro ⁊ co⸗
ſciẽtia bona ⁊ fide nõ ficta.Et nouit ma
giſter noſter in quibo duob pᷣceptis totã

legẽ/ ꝓphetaſq; ſuſpẽderit.Oue mihi ar

denter cõfitenti deꝰ meꝰ lumẽ oculoꝛuʒ
meoꝝ in occulto:qͥd mihi obeſt cũ diuer
ſa in his v̈bis intelligi poſſint q̃ tñ vera
ſint: Quid inquã mihi obeſt:ſi aliud ego
ſenſero q; ſenſit aliꝰ eũ ſenſiſſe qͥ ſcripſit:

Omes quidẽ quilegimꝰ nitimur hoc in
dagare atq; cõpꝛebendere qð voluit ille
quẽ legimꝰ. At cũ eũ veridicũ credimuſ

nihil qð falſũ eſſe vel nonimꝰ vl putamꝰ
audemꝰ eũ exiſtimare dixiſſe. Dum ergo
quiſqͥs conat᷑ id ſentire ĩ ſcripturꝭ ſanccᷣ

qð ĩ eis ſenſit ille qͥ ſcripſit:quid mali eſt
ſi hoc ſentiat qð tu lux omniũ veridica/
rũ mentiũ oſtẽdis veꝝ eſſe:etiã ſi hocnõ
ſenſit ille quẽ legit:cũ ⁊ ille veꝝ nec tamẽ

hoc ſenſerit. Tleꝝ eſt em dñe feciſſe tece

lũ ⁊ terrã.⁊ veꝝ eſt eſſe pꝛincipiũ ſapien/
tiã tuã ĩ qᷓ feciſti oĩa. Itẽ veꝝ eſt mũdꝰ
iſte viſibił habʒ magnas ꝑtes ſuas celũ

⁊ terrã bꝛeui cõplexione factaꝝ oim ↄdi
tarũq; naturaꝝ.Et veꝝ eſt qð om̃emu/

tabile inſinuat noticie nr̃e quandã infoꝛ

mitatẽ q̃ foꝛma capit vł q̃ mutat᷑ ⁊ vertit

* 5

.. ,.

Confeſſionũ Aiber xI.

VUVen eſt nulla tꝑa perpeti qð ita coheret

foꝛme incõmutabili:vt qᷓ;uis ſit mutab
le non mutet᷑. Ueꝝ eſt infoꝛmitatẽ q̃ ppe
nihil eſt: vices tempoꝝ habere nõ poſſe

Ten eſt ꝙ vnge fit aliqͥd pᷣt quodã gene
re locutionis habere iã nomẽ eiꝰ rei q̃ in

de fit:vnde potuit vocari celũ ⁊ terra q̃li
bet intoꝛmitas vñ factũ eſt celuʒ ⁊ terra.

Ten eſt oim foꝛmatop nihil eſſe lfoꝛmi
viciniꝰ qᷓ; terrã ⁊ abyſſũ. Uerũ eſt ꝙ non

ſolũ creatũ atq; ſoꝛmatũ:ſʒ etiã qͥcqͥq cxe
abile atq; foꝛmabile eſt tu feciſti ex q̊ ſũt
oĩla. Veꝝ eſt ome qð ex ĩfoꝛmi foꝛmatur

pꝛis eſſe ſfoꝛme: deinde foꝛmatũ.Ex his
oĩb verꝭ de quibo nõ dubitãt:q̃ᷓꝝ interio

ri oculo talia videre donaſti:⁊ q moyſen

famulũ tuũ in ſpiritu veritatis locutũ eſ

ſe ĩmobiliter credũt:ex his oib aliud
ſibi tollit qͥ dicit.in pꝛincipio fecit deꝰ ce
lũ ⁊ terrã.i.in verbo ſuo ſibi coeterno fe/⸗
cit deꝰ intelligibüẽ atq; ſenſibilẽ vl ſpi/

ritalẽ coꝛpoꝛaleẽq; creaturã.Aliud qͥ diẽ

in pꝛincipio fecit deꝰ celũ ⁊ terrã id eſt in
v̈bo ſuo ſibi coeterno fecit deꝰ vniuerſã
iſtã molẽ coꝛpoꝛei mũdi huiꝰ cũ om̃ibuſ

uas cõtinet manifeſtis notiſq; naturis

lliud qͥ dicit: in pꝛincipio fecit deꝰ celũ
⁊ terrã id eſt ĩ verbo ſuo ſibi coeterno fe/

cit deꝰ infoꝛmẽ materiã creature ſpũalis
⁊ coꝛꝑalis.Aliud qͥ dicit:in pꝛincipio ſe

cit deꝰ celũ ⁊ terrã id eſt in verbo ſuo ſibi

coeterno fecit deꝰ infoꝛmẽ materiã crea/
ture coꝛꝑalis:vbiↄfuſũ adhuc erat celũ
⁊ terra q̃ nũc iã diſtincta atq; foꝛmata in

iſtiꝰ mũdi mole ſentimꝰ.Aliud qui dicit
in pncipio fecit deꝰ celũ ⁊ terrã id eſt ĩ ip
ſo exoꝛdio faciẽdi atq; opandi fecit deuſ
ĩfoꝛmẽ materiã ↄſuſe habentẽ celũ ⁊ ter/⸗
rã.vnde foꝛmata nũc eminẽt ⁊ apparent
cũ om̃ibo q̃ in eis ſunt.Itẽ qð attinet ad
intellectũ verboꝝ ſequentiũ ex illis oĩb⸗

verꝭ.Aliud ſibi tollit qͥ dicit. Cerra aũt

erat inuiſibił ⁊ incõpoſita:⁊ tenebꝛe erãt
ſuꝑ abyſſuʒ.i.incoꝛpoꝛale illud qð fecit
deꝰ:adhuc materies erat coꝛpoꝛeaꝝ reꝝ
infoꝛmis ſine oꝛdine ſine luce.Aliud qui
dicit. Terra aũt erat luiſibilis ⁊ incõpo
ſita:⁊ tenebꝛe erãt ſuꝑ abvſſũ.i.hoc totũ
qð celũ ⁊ terra appellatũ eſt:adhuc ĩfoꝛ/⸗

mis ⁊ tenebꝛoſa materies erat.vñ fieret

celũ coꝛpoꝛeũ ⁊ terra coꝛpoꝛea:cũ oĩbiqᷓ
ĩ eis ſũt coꝛpoꝛeis ſenſibo nota.Aliud qͥ
dicit. Terra aũt erat inuiſibiliſ incõpo

ſita: ⁊ tenebꝛe erãt ſuꝑ abiſſũ.i.̊ totũ qð

celũ ⁊ terra appellatũ eſt:adhuc ĩfoꝛmis
⁊ tenebꝛoſa materies erat.vñ fieret celuʒ

intelligibile.qð alibi dicit᷑ celũ celi:⁊ ter
ra.ſ.oĩs natura coꝛpoꝛea:ſub q̊ noĩe ĩitel

ligat᷑ etiã h̊ celũ coꝛpoꝛeũ.i.vñ fieret oĩs
iuiſibilis viſibiliſq; creatura.Aliud qui
dicit. Terra aũt erat ĩuiſibilis ⁊ incõpo
ſita:⁊ tenebꝛe erãt ſuꝑ abvſſũ:nõ illã in/
foꝛmitatẽ nomie celi ⁊ terre ſcriptura ap
pellanit:ſʒ iã erat inqt ipᷣa ĩfoꝛmitas quã

terrã inuiſibilẽ ⁊ incõpoſitã tenebꝛoſãq;ʒ

abyſſũ noĩauit:de qͥ celũ ⁊ terrã deũ feciſ
ſe pᷣdixerat:ſpiritalẽ.ſ.coꝛꝑalẽq; creatu⸗/
rã.Aliud òͥ dicit. Cerra aũt erat ĩulſibi/
lis ⁊ incõpoſita:⁊ tenebꝛe erãt ſuꝑ abiſſũ
id eſt ĩfoꝛmitas quedaʒ iã materies erat:
vnge celũ ⁊ terrã deũ feciſſe ſcriptura pᷣ/
dixit:totã.ſ.coꝛpoꝛeã mũdi molẽ ĩ duas
maximas ꝑtes ſuperioꝛẽ atq; inferioꝛeʒ
diſtributã cũ oĩba ꝗ in eis ſũt vſitat no/
tiſq; creaturis. Cũ em̃ duabo iſtis extre/
mis ſentẽtũs reſiſtere quiſq; ita tẽtaue/
rit:ſi nõ vultis hãc infoꝛmitatẽ materie
celi ⁊ terre noĩe appellatã videri.erat er/
go aliqͥd qdð nõ fecerat deꝰ vnde celum ⁊
terrã faceret:neq; em̃ ſcriptura narrauit
q; iſtam materiẽ deꝰ fecerit:niſi vt intelli

gamus eã celi ⁊ terre aut ſoliꝰ terre voca
bulo ſignificatã:cũ diceret᷑. In bᷣncipio

fecit de celũ ⁊ terrã:⁊ id qð ſequit᷑ terra

aüt erat iuiſibilis ⁊ incõpoſita:q;uis in/

foꝛmẽ materiã ſic placuerit appellare:nõ
tñ intelligamꝰ niſi eã quã fecit de in eo
qð ſcriptũ eſt. fecit celũ ⁊ terrã.Reſpõde
bũt aſſertoꝛeſ duaꝝ iſtaꝝ ſentẽtiaꝝ quaſ
extremas poſuimꝰ:aut illiꝰ aut illiꝰ:cuʒ
hec audierint:⁊ dicẽt. Infoꝛmẽ qdẽ iſtã
materiã nõ negamꝰa deo factã:a quo ſũt

om̃ia bona valde:qꝛ ſicut dicimꝰ ampli

us bonũ eſſe qð creatũ atq; foꝛmatũ eſt:
ita fatemur minꝰ bonũ eſſe qð factum eſt

creabile atq; foꝛmabile.ſed tamẽ bonuʒ.

Nõ aũt cõmemoꝛaſſe ſcripturã q hanc

intoꝛmitatẽ fecerit deꝰ ſicut alia młta nõ
cõmemoꝛauit:ſicut cherubin ⁊ ſeraphin
tᷓ apoſtolꝰ diſtincte ait ſedes: dñatões:

ciennuunwi

oſap ten

euelbonitn
itvocatuce

(ſeiſorhoen.
ſepndcora
ſclccceperut
Nhtiu et
haſehßsf⸗
ſagfmmamẽ
tibopertdlet
ſctptüctate⸗
a geneſstuen
ſelſanecſinn
Gec nee ige
(Gerd
ſlidocc
nin Fdrec⸗
o infom
pturabece
nebꝛoſi
inteligan
leoo ii/
Aſtonil.
Mooal⸗
Mlnno eeg
oduo nien
fitipollecigti
Kianratn
uſiihbe
eſt Nliter en
qa rey ſtalt

egl done
core gligitoꝛ

ſeneediſcegi⸗
rnbini⸗
ſlgeqeni
N
nnäteite⸗
liranin
ſiibinine
tnipnlint

ngdtenci d
niipparn i
kimniſbliſtire⸗
Piblſhißni
üickachuciſtn
nr fatret,
ldiakccliclir
maſtbiſtoieitl
eilpf fontois

Cnnn Nindeed

Niiisre

niſäröli

rmeſmg
nüriöniſnngt
Nöpſuinnen
jcitmizit
cnglizen
muaitarrinli
chregitirii
Mümenvan.
nidinciidn⸗
Ne chihfrin,
es nt
RNe
gt uioin
nſomiin
lti e
r'Md
mzun
neni mint.
inyenenna
tt ponche
eoſagntten
NMtrrs
S
iani ſen N he
Brmi hi

pꝛincipat?: ptãtes: ꝗᷓ ũ om̃ia deuz feciſſe
manikfeſtu eſt. Aut ſi in eo qð dictũ eſt: e/

cit ecelũ ⁊ terrã cõpᷣhẽſa ſũt oĩa:qͥq ð aqͥs
dicimꝰ? ſupꝑ qs ferebat᷑ ſpũs dei: Si enixz

terra noĩata ſimł itelligunt᷑:qũo iã terre

noie materies iĩfoꝛmis accipit᷑:qñ tã ſpe/
cioſaſaqs videmꝰ: Aut ſi ita accipit᷑:cur

ex eadẽ ĩfoꝛmitate ſcriptũ ẽ:factũ firma/

meẽtũ ⁊ vocatũ celũ:neq; ſcriptũ ẽ factas
elſe aq̃s: Hõ em adhuc ĩfoꝛmes ſũt ⁊ ĩiui

ſe:qs ita ð coꝛa ſpecie fluere cernimꝰ Aut
ſi tũc acceperũt iſtã ſpeciẽ cũ dixit deꝰcõ
greget᷑ aq̃ qᷓ eſt ſub firmamento:vt ↄgre
gatio ſit ipᷣa foꝛmatio:qͥd rũdebit᷑ ð aqͥs
q̃ ſuꝑ firmamẽtũ ſũt: Quia neq; ĩfoꝛmeſ
tã honoꝛabilẽ ſedẽ acciꝑe meruiſſẽt:nec
ſcriptũ eſt qᷓ voce foꝛmate ſint. Vñ ſi ali
qͥd geneſis tacuit deũ feciſſe qð tñ deuʒ
feciſſe:nec ſana fides nec certꝰ ambigit
tellectꝰ.nec ideo vlla ſobꝛia doctrina di
cere audebit iſtas aq̃s coeternas deo:qꝛ
Iĩ libꝛo geneſeos cõmemoꝛatas qdẽ audi
uimꝰ:vbi aũt facte ſint nõ ĩuenimꝰ.Cur
nõ infoꝛmẽ quoq; illã materiẽ quã ſcri/

ptura hec terrã ĩuiſibilẽ ⁊ incõpoſitã te/

nebꝛoſãq; abyſſũ appellat:docẽte vitate
intelligamꝰ ex deo factam eſſe de nihilo:
ideoq; illi nõ eſſe coeternã:q;uis vbi fa/
cta ſit omiſerit enunciare iſta narratio?:

Dis ego audit atq; ꝑſpecᷣp captu ĩfir

mitatis mee:quã tibi ↄfiteoꝛ ſcienti deo
meo:duo video diſſenſionũ genera obo/
riri poſſe:cũ aliqd a nücijs veracibo ꝑ ſi/
gna enũciat᷑:vnũ ſi de veritate reꝝ:alte/

mũ ſi ð ipꝰ qͥ annũciat volũtate diſſenſio
eſt. Aliter em qᷓrimꝰ ð creature ↄditione
q̊d veꝝ ſit.alitaũt qͥd ĩ his vᷣbis moyſes

egregiꝰ domeſticꝰ fidei tue ĩtelligere le/
ctoꝛẽ auditoꝛẽq; voluerit In illo pꝛimo
genere diſcedãt a meoẽs qͥ ea q̃ falſa ſũt
ſe ſcire arbitrãt᷑. In H̊ itẽ altero diſcedãt
a me oẽs qͥ ea q̃ falſa ſũt movſen dixiſſe ar
bitrant᷑. Coniũgar aũt illis dñeĩ te:⁊ de
lecter cũ eis ĩ te:qͥ vitate tua paſcunt᷑ ĩ la
titudine charitatiſ:⁊ accedamꝰ ſimul ad
vVba libꝛi tui:⁊ queramꝰ ĩ eis volũtatem
tuã ꝑ volũtatẽ famuli tui:cui calamo di
ſpenſaſti ea. Gʒ qͥs noſtꝝ ſic inueniet eã
inter tã młta vᷣbaq in illis vᷣbis aliterat
; aliter intellect occurrũt querẽtibo:vt

CGXLVI.

tã fidẽter dicat h̊ ſenſiſſe moyſen:atq; R ĩ

illa narratione voluiſſe ĩtelligi: q; fideteꝛ
dicit h veꝝ eẽ: ſiue ille h ſenſerit: ſiue alið
Ecce em̃ deꝰ meꝰ ego ſeruꝰ tuꝰ qͥ voui ti

bi ſacriſficiũ ↄſeſſionis ĩ his lr̃is:⁊ oꝛo vt

ex miicoꝛdia tua reddaʒ tibi vota mea.
Ecce ego q; ſideter dico ĩ tuo vᷣbo incõ/⸗
mutabili oĩa te feciſſe ĩuiſibilia ⁊ viſibi/

lia. Nunqͥd rã fidẽter dico nõ aliud q; B

attediſſe moyſen cũ ſcriberet.in pncipio

fecit deꝰ celũ ⁊ terrã: Quia nõ ſici verita

te tua video h̊ certũ:ita in ei ꝰmẽete video
iq eũ cogitaſſe cũ hec ſcriberet. Dotuit
em cogitare ĩ ipo faciẽdi exoꝛdio cũ dice
ret.in pᷣncipio.potuit ⁊ celũ ⁊ terrã h̊ lo/

co nullã ia foꝛmatã ꝑfectãq; naturã ſiue
ſpiritalẽ ſiue coꝛpalẽ:ſʒ vtrãq; inchoatã
⁊ adhuc infoꝛmẽ velle ĩtelligi. Ulideo qp

pe ve potuiſſe dici qcqd hoꝝ diceret᷑:ſʒ
qd hoꝝ ĩ his vᷣbiſ ille cogitauerit: nõ ita
video:qᷓ;uis ſiue aliqͥd hoꝝ:ſiue aliquid

aliud qð a me cõmemoꝛatũ nõ eſt:tantꝰ

vir ille mẽte aſpexerit. cũ hec vᷣba pmerʒ

veꝝ eũ vidiſſe apteq; id enũciaſſe nõ du

bitẽ Nemo mihi iã moleſtꝰſit dicẽdo mi
hi. nõ h̊ ſenſit moyſes qð tu dicis:ſʒ hoc
ſenſit qðᷣ ego dico. Si em̃ mihi diceret

vñ ſcis h̊ ſenſiſſe moyſen:qð de his vᷣbis

eiꝰ eloqris:eq̃ animo ferre deberem:⁊ re

ſponderẽ foꝛtaſſe q̃ ſuperiꝰ rñdi:vl aliq̃n
to vberiꝰ ſi eſſem durioꝛ Cũ vᷣo dicit:nõ
B ille ſenſit qð tu dicis. ſʒ qð ego dico:ne
q; tñ negat qð vterq; noſtꝝ dicit:vtꝝq;
ven eſſe. O vita paupeꝝ de me: in cuiꝰ

ſinu nõ eſt ↄtradictio.plue mihi mitiga/
tiones ĩ coꝛ:vt patiẽter tales ferã:qͥ ñ mi
hi h dicũt:qꝛ diuini ſũt ⁊ ĩ coꝛde famuli
tui viderũt qð dicũt:ſʒ qꝛ ſuꝑbi ſũt:nec

nouerũt moyſi ſentẽtiã:ſʒ amãt ſuã:non

qꝛ va eſt: ſz qꝛ ſua eſt. Alioqͥn ⁊ aliã veraʒ
pariter amarẽt:ſic ⁊ ego amo qð dicunt

qñ veꝝ dicũt:nõ qꝛ ipoꝝ eſt:ſʒ qꝛ veꝝ eſt
⁊ ideo iã nec ipᷣoꝝ eſt qꝛ veꝝ eſt. Si autẽ
ideo amãt illud qꝛ veꝝ eſt iã ⁊ ipoꝝ eſt ⁊
meũ eſt:qm̃ in cõmunẽ omniũ eſt verita
tis amatoꝝ. Illud aũt qð ↄtendũt nõ h̊
ſenſiſſe moyſen qð ego dicoꝛſʒ qð ipi di⸗/
cunt:nolo:nõ amo:qꝛ ⁊ ſi ita eſt:tñ iſta te
meritas nõ ſciẽtie ſʒ audacie eſt:n? viſuſ
ſed typꝰ eã peꝑit. Ideoq; dũe rremende
D*

EEEEE

(Confeſſionũ Aiber XII.

ſut iudicia tua: qm̃ veritas tua nec mea ?

nec illiꝰ aut illiꝰ:ſʒ oĩm noſtꝝ q̊s ad eius
cõmunionẽ publice vocas.terribilitad/
monẽes nos:vt eã nolimꝰ habere pꝛiuatã
ne puemur e⸗ qſqs id qðᷣ tu oĩb ad
fruedũ pponis ſibi ꝓpꝛie vendicat ⁊ ſuũ

vult eſſe qð oĩm eſt:a cõmuni ꝓpellit᷑ ad

ſua:̊ eſt a veritate ad mẽdaciũ.Qui enĩ

loquit᷑ mendaciũ:ð ſuo loquit᷑.Attende

iudex optime deꝰ: ipa vᷣitas attẽde qͥd di
cã ↄtradictoꝛi huic:attẽde:coꝛã te ei di
co: ⁊ coꝛã fratribo meis:qͥ legitime vtunt

lege vſq; ad finẽ charitatiſ:attẽde ⁊ vide
qͥd ei dicã ſi placet tibi Hac em̃ vocẽ hu

* —

ic refero fraternã ⁊ pacificam. Si ambo

videmꝰ venꝝ eſſe qð diq:⁊ ambo videmꝰ
veꝝ elle qð dico:vbi q̃ſo id videmꝰ: Nec

ego vtiq; in te:nec tu ĩ me:ſʒ ambo in iſa
qᷓ ſupꝛa mẽtes noſtras eſt incõmutabili

veritate.Cũ de ipſa dñi dei noſtri luce

nõ ↄtendamꝰ:cur de ꝓximi cogitatõe cõ

tendimꝰ? Quã ſic videre nõ poſſumꝰ vt

videt᷑ incõmutabilis vᷣitaſ:qñ ſi iſfe moy-
ſes apparuiſſet nobis atq; dixiſſet.̊ co

itaui: nec ſic eã viderem' ſʒ crederemꝰ.
õ itaq; ſupꝛa q; ſcriptũ eſt:vnꝰ Palte/

ro inflet᷑ aduerſus alteꝝ. Diligamꝰ dĩim
deuz noſtʒꝝ ex toto coꝛde:⁊ ex tota aĩa:et
ex tota mẽte noſtra:⁊ ꝓximũ noſtꝝ ſicnt
noſmetipᷣos. Pꝛopter q̃ duo pᷣcepta cha
ritatis ſenſiſſe moyſen àcqͥd in illis libꝛiſ
ſenſit:niſi crediderimꝰ:mendacẽ faciemꝰ
deũ:cũ de aĩo cõſerui aliter q; ile docuuit
opinamur. Jã vide q; ſtultũ ſit in tanta
copia veriſſimaꝝ ſentẽtiaꝝ q̃ de illis ver
bis erui poſſũt temere affirmare quã eaa
rũ moyſes potiſſimũ ſenſerit:⁊ ꝑnicioſiſ
ↄtentõibo ipaʒ offendere charitatẽ ppter
quã dixit oĩa:cuiꝰ dicta conamur expo/

nere. Et tñ ego deꝰ me celſitudo humi/

litatis mee:⁊ requies laboꝛis mei:qͥ au-/
dis ↄfeſſiones meas:⁊ dimittis peccata
mea:qm̃ tu mihi pcipiſ vt diligã pxima
meũ ſicut meipm:nõ poſſũ minꝰ credere

de moyſe ſideliſſimo famulo tuo q; mihi
optarẽ ac deſiderarẽ abs te dari munerꝭ

ſitpe illo natus eſſem q̊ ille:eoq; loco me
cõſtituiſſes:vt ꝑ ſeruitutẽ coꝛdis aclin /

gue mee lfe ille diſpẽſarent᷑: q̃ tanto poſt
eſſent om̃ib gentibe ꝓfuture:⁊ ꝑ vniuer

ſum oꝛbẽ tanto autoꝛitatiſ culmine oim

falſaꝝ ſupbarũq; doctrinaꝝ verba ſupa
ture. Vellẽ qppe ſi tũc ego eſſem moyſeſ
ex eadẽ nãq; maſſa om̃es venimꝰ:⁊ quid
eſt hõ niſi qꝛ memoꝛ es eiꝰ: vellem ego ſi
tunc ego eſſem qð ule:⁊ mihi abſ te gene

ſeos liber ſcribẽdus adiungeret᷑:talẽ mi

hi eloquẽdi facultatẽ dari:⁊ eũ texendi

ſermonis modũ:vt necq; illi qͥ nõdũ q̃unt

intelligere quẽadmodũ creat deꝰ:tancq;
excedẽtia vires ſuas dicta recuſaret:⁊ il
li qͥ hoc iã poſſunt in qualibet verã ſentẽ
tiã cogitãdo veniſſent.eã nõ pᷣtermiſſam
in paucis verbis tui famuli reperirent:⁊
ſi aliꝰ aliã vidiſſet ĩ luce veritatꝭ:neęc ipſa
in eiſdẽ verbis intelligẽda deeſiʒ. Dicut
em̃ fons ĩ paruo loco vberioꝛ eſt. pluri/

buſq; riuis ĩ amplioꝛa ſpacia fluxũ mini

ſtrat: q;ᷓ qtibet eoꝝ riuoꝝ q ꝑ mlta locoꝝ
ab eodẽ fonte deducit᷑:ita narratio diſpẽ

ſatoꝛis tui ſermocinatur pluribo ꝓfutu/

ra parno ſermonis modulo ſcatet fluẽta

liqͥde veritat. vnde ſibi quiſq; veꝝ qð ð
his rebop̃t:hic illud: ille lud;p lõgioꝛeſ
loquelaꝝ anfractꝰtrahat.lij em ci hec

—w-

verba legũt vł audiũt:cogitãt deum qſi

hominẽ:aut q̃ſi aliquã molẽ unmẽſa pᷣdi
tam ptãte.nouo quodã ⁊ repẽtino placi

to extra ſeipᷣaʒ tanq; locis diſtãtibo lecil⸗/
ſe celũ ⁊ terrã.duo magna coꝛꝑa ſupꝛa et
t cũ audiũt

infra:quiba oĩa ↄtinerent᷑. Et cũ audiũt
dixit deꝰ:fiat illud:⁊ facrũ eſt illud:cogi

tant verba cepta ⁊ finita: ſonatia tpibus
atq; trãſeũtia:poſt qꝝ trãſitũ ſtatim exi /½

ſtere qð iuſſũ eſt vt exiſteret.⁊ ſi d foꝛte
aliud H̊ mõ ex familiaritate curnis opina

tur In quib adhuc paruulis alalibo dũ

iſto humillimo genere verboꝝ tanq; ma
terno ſinu eoꝝ geſtat᷑ iſirmitas.ſalubꝛir
ediſicat᷑ fides:qua certũ habeãt ⁊ teneãt
deũ feciſſe om̃es naturas qs eoꝝ ſenſus
mirabili varietate circũſpicit. Quarũ ſi
quiſpiã qſi vilitatẽ dictoꝝ aſpernat: ⁊ ex
tra nutritoꝛias cunas ſuꝑba imbecillita
te ſe extẽderit:heu cadet miſere.Et dñe

des miſerere ne implumẽ pullũ ↄculcent

qͥ trãſeũt viã: ⁊ mitte angelũ tuũ qͥ eũ re/

ponat in nido vt viuat donec volet. Klij

vero quibo hec verba nõ iã nidus ſʒ opa
ca frutecta ſunt: videt ĩ eis latẽtes fructꝰ

X

1 titlenn
npitevs⸗
vlonoiüttun
ſoonecicn .
fgrineccng
turotun In
lonoto in
Conn wlitate
ſcanetiſo⸗
ſcrliencine in
Utnetuäre⸗
Gnno quatun
ſcr feret
ecrca te:
ſonagtepo⸗
sfncar zut
Gentilvceve
lont Etal
ſlpꝛinapo
napiing
Wnoocirn
c
igdoo
PNozwe⸗
inſapiet
ipfumd⸗
derreſic
ſoꝛmara
umgti. B
Mnia
Oulairi⸗
feaghuc i
ſctalirtn
ſcuntſg a
ls ſenbli
ſenſlonol⸗
tinenboſi
Uirono
SGerturs.
ſcinſnd⸗
nienie
Pchenini
äiſdi
nlhhmncn
ſunrii
Moeige
ne⸗
Nnhe
Cudaln

M.

twindl alnir
doenim e

itücegdeſinnn
nones reninetn

NGeerdlng

Aernihiſr⸗
Miungrtni
dafinin
ap licfiiin
nodi urn

uusdicn llinn
rugilhewii

iinnuieant
lrind necihe
Nordei ctr

mrionl,hen
Weimmnodie

AWehlnct

ininolini

SPwzalinptd

acningylne
mi ili uli
trſnütilins
zriükmnmnd
nirnrdio

4ℳ

N
Geünt
ibeüntnment
nis mhin
ipe⸗unn

nnigiid

. o.

⁊ volitãt letantes:⁊ garriũt ſerutãtes:et

carpũt eos.Ulidẽt em cũ h? verba legũt

vel audiũt tua deꝰ eterna:⁊ ſtabili pꝑman

ſione cũcta pᷣterita ⁊ futura tẽpoꝛa ſupe/
rari:nec tñ quicq; eſſe tpalis creature qd
tu nõ fecer. Cuiꝰ volũtas qꝛ id eſt qð tu
nullo modo mutata.vł q̃ antea nõ fuiſſʒ
exoꝛta volũtate feciſti omia.nõ ð te ſimi

litudinẽ tuã foꝛmã omniũ:ſʒ ð nihilo diſ

ſimilitudinẽ infoꝛmẽ q̃ foꝛmaret᷑ ꝑ ſimili
tudinẽ tuã recurrẽs ĩ te vnũ ꝓ captu oꝛ⸗
dinato quãtũ cuiq; reꝝ in ſuo genere da

tũ eſt:⁊ fierẽt om̃ia bona valde:ſiue ma⸗

neant circa te:ſiue gradatiʒ remotiori di

ſtantia ꝑ tẽpoꝛa ⁊ loca pulcras narratio-

nes faciãt aut patiant᷑. Uidẽt hec ⁊ gau

dent ĩ luce veritatis tue quantulũ h̊ va/

lent.Et aliꝰ eoꝝ intẽdit in id qð dictũ ẽ.
in pꝛincipio fect deꝰ:⁊ reſpicit ſapiẽtiaʒ
pꝛincipiũ:q; ⁊ loquit᷑ ißa nobis.Alliꝰ iti
dem intẽdit in eadẽ verba:⁊ pꝛincipiũ in
telligit exoꝛdiũ reꝝ ↄditaꝝ:⁊ ſic accipit:
in pꝛincipio fecit:ac ſi diceret᷑.pmo fecit.
Vtq; in eis qͥ intelligũt in pꝛincipio qð
in ſapiẽtia feciſti celũ ⁊ terrã:alius eoꝛuzʒ
ipſum celũ ⁊ terrã creabilẽ materiẽ celi ⁊
terre ſic eſſe credit cognominatã.alius iã
foꝛmatas diſtinctaſq; naturas:aliꝰ vnaʒ
foꝛmatã eandẽq; ſpiritale celi noĩe.aliaʒ
infoꝛmẽ coꝛꝑalis materie terre nomine.

OQui aũt intelligũt in nominibo celi ⁊ ter

re adhuc infoꝛmẽ materiẽ de qua foꝛma

ret᷑ celũ ⁊ terra.nec ipſi vno modo id ĩtel

ligunt:ſʒ aliꝰ vnde ↄſũmaret᷑ intelligibi

lis ſenſibiliſq; creatura:aliꝰ tantũ vnde

ſenſibo moles iſta coꝛpoꝛea ſinu grãdi cõ

tinens ꝑſpicuas ꝓmptaſq; naturas. NH
illi vno modo qui iã diſpoſitas digeſtai

q; creaturas celum ⁊ terrã vocari ̊ loco

credũt:ſʒ aliꝰ inuiſibilẽ atq; viſibilẽ.aliꝰ
ſolã viſibilẽ in qua luminoſũ celũ ſuſpi/

cimꝰ:⁊ terrã caliginoſaʒ ⁊ queq; ĩ eis ſũt

t ille qui nõ aliter accipit.in pꝛincipio
ecit: q;ᷓ ſi diceret᷑. pꝛimo fecit.nõ habet q

modo veraciter intelligat celũ ⁊ terrã:ni
ſi materiã celi ⁊ terre intelligat videlicet

vniuerſe id eſt ĩtelligibilis coꝛꝑaliſq; cre

ature. Si em iã foꝛmatã velit vniuerſã:
recte ab eo queri poterit.ſi hoc pꝛimo fe
cit deuſ:quid fecerit deinceps:⁊ poſt vni

GXLVII.

nerſitatem non inueniet:ac per hoc audi
et inuitus:quomodo iũllud pꝛimo:fi po/
ſtea nihil: Cũ vero dicit pꝛimo infoꝛmẽ:
deinde foꝛmatã:nõ eſt abſurdum ſi mo/
do eſt idoneus diſcernere quid pꝛecedat
eternitate:quid tẽpoꝛe:quid electiõe:qͥd
oꝛigine. E ternitate ſicut deꝰ omia.tem/

poꝛe ſicut flos fructũ.electione ſicut fru/

ctus floꝛc. oꝛigine ſicut ſonus cantüͦ. In
his quattuoꝛ pꝛimũ ⁊ vltimũ que cõme

moꝛaui difficillime intelligunt᷑.duo me/

dia facillime. Hanq; rara viſio eſt et ni/
mis ardiua cõſpicere domine eternitatrʒ
tuã incõmu tabiliter mutabilia facientẽe:·
to cernat animo. vt ſine laboꝛe magno di
noſcere valeat quo:modo ſit pꝛiox ſonus
q; cantꝰ ideo qꝛ cant eſt foꝛmat, ſon:x
autẽ qð nõ eſt nõ poteſt. Dic pꝛioꝛ ma
teries q; id qð ex ea fit. Hõ ideo hioꝛiq?ꝛ
ipa efficit:cũ potiꝰ fiat: nec pꝛioꝛ iteruat
mus infoꝛmes ſine cantu:⁊ eos poſterio
re tꝑe in foꝛmã cantici coaptam aut fin
gimus: ſicut ligna quib archa:vel argẽ/
tũ qͥ vaſculũ fabꝛicat. Tales quippe ma
terie tẽpoꝛe etiã pᷣcedũt foꝛmas reꝝ:que
fiũt ex eis.At in eantu nõ ita eſt. Cu em
cantat᷑:audit᷑ ſonꝰ eius. Nõ pꝛiꝰ infoꝛmi
ter ſonat: ⁊ deinde foꝛmat᷑ in cintuʒ. O ð
em̃ pꝛimo vtrũq; ſonuerit pᷣterit:nec ex
eo quicq; reperies qð reſumptũ arte cõ/
ponas:⁊ ideo cantus in ſono ſuo vertit᷑
qui ſonꝰ eius materies eiꝰ eſt. Idẽ quip
pe foꝛmat᷑ vt cantꝰ ſit:⁊ ideo ſicut diceba
pꝛioꝛ materies ſonãdi q́; foꝛma cantãdi.
nõ per faciendi potentiã pꝛioꝛ. Neq; eni

ſonus eſt cantandi artifex:ſʒ cantãti ani/

me ſubiacet ex coꝛpoꝛe de quo cantũ fa/

ciat. Nec tempoꝛe pꝛioꝛ:ſimul em cũ cã/

tu edit᷑. Nec pꝛioꝛ electõne:nõ em̃ potioꝛ
ſonus q;ᷓ cantus:quãdo quidẽ cantuſ eſt
nõ tantũ ſonus:verũ etiã ſonꝰ ſpecioſus
Sed pꝛioꝛ eſt oꝛigine:qꝛ nõ cantꝰfſoꝛma

tur vt ſonus ſit:ſed ſonꝰ foꝛmat᷑ vt cantꝰ

ſit. Hoc exemplo qui poteſt intelligat
materiam reꝛum pꝛimo factam ⁊ appel-
latam celum ⁊ terrazʒ:quia inde facta ſũt

celuzʒ ⁊ terra:nec tempoꝛe pꝛimo factam:

r1 5

Confeſſionrſrũ

qꝛ foꝛme reꝝ exerũt tẽpoꝛa.illa autẽ erat
infoꝛmis:iãq; in tempoꝛib ſiml animad

teſt:niſi velut tepoꝛe pꝛioꝛ ſit cũ pendat᷑
extremioꝛ:qꝛ ꝓfecto melioꝛa ſunt foꝛma
ta q; infoꝛmia:⁊ pᷣcedunt᷑ eternitate crea/
toꝛis vt eſſet de nihilo vnde aliqͥd fieret.
In hac diuerſitate ſententiaꝝ veraꝝ:cõ
coꝛdiã pariat ipᷣa veritas:⁊ deꝰnoſter mi
ſereat᷑ noſtri: vt legitime lege vtamur:p/
cepti fine pura charitate.Ec ꝑ G̊ ſi qs q/

rit ex me:quid hoꝝ moyſes ille tuꝰ famu

lus ſenſerit:nõ ſunt hi ſermones cõfeſſi/
onũ meaꝝ:ſi tibi nõ ↄfiteoꝛ neſcio:⁊ ſcio
tamẽ illas veras eſſe ſententias exceptis
carnalib de quibo quantũ exiſtimaui lo
cut ſum. Ouos tamẽ bone ſpei ꝑuulos
hec verba libꝛi tui nõ territãt alta humi
liter ⁊ pauca copioſe.ſed om̃es quos in
eis verbis vera cernere ac dicere fareoꝛ.
diligam? nos inuiceé: pariteſq; diligamꝰ
te deñ noſtꝝ fontẽ veritatis:ſi nõ vana:
ſʒ ipaʒ ſitimꝰ.eundẽcq; ſamulũ tuum ſcri
pture hui diſpẽſatoꝛẽ ſpiritu tuo plenũ
ita honoꝛem? vt hoc eũ te reuelãte cum

hec ſeriberet attẽdiſſe credamꝰ:qð i eis

maxime ⁊ luce veritatis ⁊ fruge vtilitat⸗

excellit. ita cũ aliꝰixerit h̊ ſenſit qd ego
Zaliꝰ imo illud qð ego.religioſiꝰ me ar/

bitroꝛ dicere:cur nõ vtruq; potiꝰ ſi vtrũ
q; veꝝ eſt. ⁊ ſiqͥd terciũ:⁊ ſiqͥq quartüũ:et
ſi qͥd om̃ino aliud veꝝ quiſpiã ĩ his ver

bis videt:cur nõ illa omia vidiſſe creda

tur ꝑ quẽ deus vnꝰ ſacras lr̃as vera ⁊ di

uerſa viſuriſmiłtoꝝ ſenſibe tpauit: Ego

certe qð intrepidꝰ decoꝛde meo ꝓnũcio:
ſi ad culmẽ autoꝛitatꝭ aliqd ſcribereʒ: ſic
mallẽ ſcribere:vt qð veri quiſq; de his
reb cape poſſet:mea vᷣba reſonarẽt:qᷓ; vt
vnã verã ſentẽtiã ad h̊ apertiꝰponerẽ:vt
excluderẽ ceteras quaꝝ falſitas me non
poſſet offendere. Nolo itaq; deꝰ meꝰ taz
pceps eſſe: vt h illu vin de te meruiſſe nõ
credã Gẽſit ille om̃ino in his vᷣbis:atq;
cogitauit cũ ea ſcriberet:qͥcd h veri po

tuimꝰ innenire:⁊ q cqͥd nos nõ potuimꝰ:

aut nõdũ poſſumꝰ:⁊ tñ ĩ eis inueniri pᷣt.
Poſtremo dñeqͥ deꝰ es:⁊ nõ caro ⁊ ſan/
guis:ſi ͥd hõ minꝰ vidit:nunqͥd ⁊ ſpũm
tuũ bonũ qͥ deducet me in terrã rectã la/

Aiber XIII.

tere potuit qᷣcqᷣd eras leis vᷣbis tuipᷣe re

mn ten ſiml animad uelaturꝰ legẽtibo poſteris.etiã ſi ille per
uertit᷑:nec tamẽ de illa narrari alid po-/

quẽ dicta ſũt vnã foꝛtaſſis ex mult ver
ſentẽtiã cogitauit? Oð ſi ita eſt:ſit igit ü

la quã cogitauit ceteris excellẽtioꝛ. No
bis aũt dñe:aut ipᷣaʒ demõſtra:aut quã
placʒ alterã verã: vt ſiue nobis ̊ qð etia
lli homini tuo:ſiue aliud ex eoꝛũdẽ ver
boyp occaſione patefacias:tu tñ paſcas:
nõ erroꝛ illudat. Ecce dne deꝰ me q;; mł
ta de paucis v̈bis:qᷓ; młta oꝛo te ſcripſi

mus.Que noſtre vires:q; tꝑa oib libꝛiſ

tuis ad iſtũ modũ ſufficiant: Hine irac
me bꝛeuiꝰ ĩ eis ↄfiteri tibi:⁊ eligere vnũ
gliqd qð tu inſpiraueris veꝝ certũ ⁊ bo
nũ:etiã ſi młta occurrerint vbi młta oc/
currere potuerint:ea fide ↄfeſſionis mee

vt ſi H̊ dixero qð ſenſit miniſter tuꝰ:recte

atq; optime:id enim conari me opoꝛtet.

Oõð ſi aſſecutꝰ nõ fuero:id tñ dicã qð mi

hiꝑ eiꝰ verba veritas tua dicere volue/
rit:q illi quoq; dixit qð volut.

*

¶Exvplicit liber duodecim?ꝰ?.

„ ncipit tredecimꝰ.

us me“⸗ miſericoꝛdia mea à
feciſti me:⁊ oblitũ tui nõ ob
litus es. Inuoco te in aĩa⸗

meã quã pparas ad capiẽdũ te ex deſide
rio qð iſpiras ei. Nũc inuocantẽ tene de
ſeras: qͥ pꝛiꝰ q́; inuocarẽ pᷣueniſti ⁊ inſti/

tiſti crebꝛeſcẽs młtimodis vocib vt au

dirẽ ð lõginq̊ ⁊ ↄuerterer:⁊ vocãtẽ me in

uocarẽ te. Tu eni dñe deleuiſti oĩa mala
merita mea ne rtribueres manibo meis i
qͥba te defeci:⁊ pᷣueniſti oĩa bõa merita
mea vt ftribueres manibo tuis qb me fe
ciſti:qꝛ ⁊ pꝛiꝰ qᷓ; eſſẽ tu eras. Nec erã cui
pſtares vt eſſe:⁊ tñ ecce ſũ ex bõitate tua
pᷣueniẽte totũ h̊ qð me feciſti ⁊ vñ me feci
ar. Hec em̃ eguiſti me:aut ego tale bo/
nũ ſũ q̊ tu adiuueris dñemeꝰ ⁊ deꝰ meꝰ:

nõ vt tibi ſic ſeruiã q̃i ne fatigeris in agẽ

do:aut ne minoꝛ ſit ptãs tua carẽs obſe/
quio meo:neq; vt ſic te colã q̃ſi terrax vt

ſis incultꝰ ſi nõ te colã:ſʒ vt ſeruiã tibi et

colã te:vt de te mihi bene ſit:a quo mibi

4

Eancnbe
pebanignitu

honiötbini
bieſernce⸗
Ouidentepn
.
nnnmid⸗
Ptnlo copo

inlpten, untt
chonertindemnt

Prtiraconp
Ceetihlongine
Giiteintoem
eſet coꝛp
ischſiommin
nraorert
büronenenta
turzcharddr
ſibonn udel
ſchtlalre inio
ſierte Qud
s Nelerigl
Wwdd⸗
GSde
rar ord
toreſher
ſimiis d
ebuc
cqh gber
equzlite
bi⸗ Gin
ulicſe.
ſeineni
goſapleter
lterſaperet
ſengeneed
helumegm
ſeabyſſoſt
tunnſpin⸗
ſeiherin
lgnoobſa
Neſin? inſti
iodei Piir
ſomnltn
Uhfirlat
engſſnli
Drügiic
Bianß
lazelini
9 Mnonitrr
nten

eUngereißn
ndſedeſez
Sncgonrhni
epgah

tinenobeeſt

Ufun ige

nmberagerewni
oracide
mumtdinkn
Aieoſcſtonion
Mrniniferenn
nn enie
wCiAicn
mdcerevd⸗
Swas.

Addea,

9
d

. .
wAN
nnudin
etcii uiie⸗
oritah
giiradaſt⸗
memenede
tifaanintiſ

õ

nnwttwifen
wnhiiu
munnßnneh
uhijnn

„

eſt vt ſim cut bene ſit Ex plenitudine qͥp

pe bonitatiſtue creatura tua ſubſiſtit:vt

bonũ qð tibi nihil pdeſſet:nec de te eq̃le

tibi eſſet.tñ qꝛ ex te fieri potuit nõ deeſſ,-

Quid em̃ te ꝓmeruit celũ ⁊ terra q̃ feciſti

in pꝛincipio: Dicãt qd te pmeruerũt ſpi
ritalis coꝛpoꝛaliſq; natura:quas feciſti

in ſapiẽtia tua:vt inde penderẽt etiã in/

choata ⁊ infoꝛmia queq; ĩ genere ſuo vł
ſpiritali vel coꝛꝑali:euntia in imoderati

onẽ ⁊ in longinquã diſſimilitudinẽ tuã.
ſpiritale infoꝛme pᷣſtantius q; ſi foꝛmatũ

coꝛpꝰ eſſet.coꝛpoꝛale autẽ infoꝛme pᷣCſtan

tius q; ſi om̃ino nihil eſſet:atq; ita pẽde/

rent in tuo verbo infoꝛmia:niſi ꝑ idẽ ver
bũ reuocarent᷑ ad vnitatẽ tuã ⁊ ſoꝛmarẽ/

tur ⁊ eſſent ab vno te ſũmo bono vniuer
ſa bona valde: Quid te ꝓmeruerãt vt eſ/

ſent ſaltẽ inſoꝛmia:que neq; hoc eſſent ni
ſi ex te: Quid te pmeruit materies coꝛpo
ralis vt eſſet ſaltẽ inuiſibilis ⁊ incõpoſi/

ta:qꝛ neq; hoc eſſet niſi qꝛ feciſti eã:ideo
qʒ teqꝛ nõ erat ꝓmereri vt eſſet nõ pote/

rat: Aut qͥd te ꝓmeruit inchoatio crea /
ture ſpiritalis vt ſaltẽ tenebꝛoſa fluitarʒ
ſumilis abyſſo:tui diſſimilis:niſi per idẽ
verbũ cõuerteret᷑ ad ideʒ a quo ſacta eſt:

atq; ab eo illuminata lux fieret:q;uis nõ

equaliter tamẽ ↄfoꝛmis foꝛme equali ti/

bi? Sicut em̃ coꝛpoꝛi nõ hoc eſt eſſe qd

pulcrũ eſſe:alioquin defoꝛme eſſe nõ poſ
ſet:ita etiã creato ſpiritu nõ id eſt viuere
qd ſapiẽter viuere:alioquin incõmutabi
liter ſaperet. Bonũ aũt illi eſt herere tibi

ſemꝑ:ne qð adeptꝰ eſt ↄuerſione:auerſio

ne lumẽ amittat.⁊ relabat᷑ ĩ vitã tenebꝛo
ſe abyſſo ſimilẽ. Nã ⁊ nos qͥ fm aĩaʒ crea
tura ſpiritalis ſumꝰ:auerſi a tenr̃o lumi
ne:in ea vita fuimꝰ aliqñ tenebꝛe:⁊ in re
liquijs obſcuritatis noſtrelaboꝛamꝰ:do
nec ſimꝰ iuſticia tua in vnico tuo ſic mõ/
tes dei. Nã iudicia tua ſuimꝰ:ſicut abyſ
ſus multa. Oð aũt in pꝛimis ↄditõnibꝰ-

dixiſti:fiat lux:⁊ facta eſt lux:nõ incõgru

enter h̊ intelligo in creatura ſpiritali:qꝛ
Eerat iꝗ qualiſcũq; vita quã illuminares.
Vz ſicut nõ te pmeruerat vt eſſet tal vi/

ta que illuminari poſſet:ita nec cũ iã eſſet

pꝓmeruit te vt illuminaret᷑. Neq; em̃ eiuſ
inſoꝛmitas placeret tibi:ſi nõ lux fieret:

CXLVII.

nõ exiſtẽdo ſʒ intuẽdo illuminantẽ lucẽ:
eiq; coherẽdo:vt ⁊ qð vtcũq; viuit:⁊ qd
beate viuit:nõ deberet niſi gratie tue.cõ
uerſa ꝑ cõmutationẽ melioꝛẽ ad id qð ne
q; in meliꝰ neq; ĩ deterꝰ cõmutari poteſt
qð tu ſolꝰ es:qꝛ ſolꝰ ſimpliciter es:cuiñ
eſt aliud viuere:aliud beate viuere:quia
tua beatitudo tu eſ.Quid ergo tibi deeſ
ſet ad bonũ qð tu tibi es:etiaʒ ſi iſta vel
omino nulla eſſent:vel infoꝛmia remane
rent:que nõ ex indigẽtia feciſti.ſʒ ex ple/
nitudine bonitatis tue:cohibẽs atq; cõ/
uertẽs ad ſoꝛmã:nõ vt tanq; tuũ gaudiũ
compleat᷑ ex eis: Perfecto em tibi diſpli
cet eoꝝ imꝑfectio:vt ex te perſiciant᷑ et ti

bi placeãt:nõ autẽ imꝑfecto:tanq; et tu

eoꝝ perfectõne perſiciẽdus ſis. Spiritꝰ
em tuus bonꝰ ſuꝑferebat᷑ ſuꝑaquas:nõ
ferebat᷑ ab eis tanq; in eis reqᷣeſceret. In
quibo em̃ requieſcere dicit᷑ ſpiritus tuus
bonus:hos in ſe requieſcere facit. Sʒ ſu
perferebat᷑ incoꝛruptibilis ⁊ incõmuta/
bilis volũtas tua:ipſa in ſe ſibi ſufficiẽs

ſuper eã quã feceras vitã:cui nõ hocẽ vi

uere qdðᷣ beate vinere:qꝛ viuit etiã fluitãſ
ĩ obſcuritate ſua:cui reſtat cõuerti ad eũ
a quo facta eſt:⁊ magis magiſq; viuere
apud fontẽ vite:⁊ in lumine eius videre

lumen: ⁊ perfici ⁊ illuſtrari ⁊ beari.Ecce
apparet mihi in enigmate trinitaſqð es
de

meꝰ:quoniã tu pater in pꝛincipio ſa/
pientie noſtre:qð eſt tna ſapiẽtia ð tena⸗/
ta:eqlis tibi ⁊ coeterna.i.in filio tuo feci/

ſti celũ ⁊ terrã.Et młta diximꝰde celo ce

li:⁊ de terra inuiſibili ⁊ incõpoſita:⁊ de
abyſſo tenebꝛoſa ſm ſpirital infoꝛmitat:
vagabunda deliquia:niſi cõuerteret᷑ ad

eũ a quo erat qualiſcũq; vita:⁊ ilumina

tione fieret ſpecioſa vita:⁊ eſſet celum ce
li eius qdð inter aquã ⁊ aquã poſtea factũ
eſt: tenebã iam patrem in dei ne mineqͥ;

fecit hec: ⁊ filium in pꝛincipij nomine in

quo fecit hec:⁊ trinitatẽ credens deũ me

um ſicuti credebã.querebã ĩ eloquijs ſã

ctis eiꝰ:⁊ ecce ſpũs tuꝰ ſuꝑferebat᷑ ſuper
aquas. Ecce trinitas deꝰ meꝰ pater ⁊ fi/

lius ⁊ ſpũſſanctꝰ creatoꝛ vniuerſe creatu

re. Dʒ q c fuerat.O lumen veridicũ ti/
bi admoueo coꝛ meũ ne me vana doceat:

diſcute tenebꝛas ciꝰ: dic mihi obſecro

Confeſſionũ

te ꝑ matrẽ charitatẽ:obſecro te dic mihi
q̃ cauſa fuerat vt poſt nominatũ celum ⁊
terrã ĩuiſibilẽ ⁊ incõpoſitã.⁊ tenebꝛas ſu
ꝑ abyſſuʒ:tũ demũ ſcriptura tua noĩaret
ſpũm tuũ: nqꝛ opoꝛtebat ſic eũ inſinu
ari:vt diceret᷑ ſuꝑferri:⁊ nõ poſſet h̊ dici
niſi pꝛiꝰ illud cõmemoꝛaret᷑:cui ſuꝑferri
ſpũs tuꝰ poſſet ĩtelligi: Nec patri em nꝰ
filio ſuꝑferebat᷑. Nec ſupferri recte dice/
ret᷑:ſi nulli rei ſuꝑferret᷑. Pꝛiꝰ ergo dicen
dũ erat cui ſuꝑferret᷑:⁊ deinde ille quẽ nõ
opoꝛtebat aliter cõmemoꝛari niſi vt ſuꝑ
ferri diceret᷑. Cur ̊ aliter eũ inſinuariñ
opoꝛtebat:niſi vt ſuꝑferri diceret: Jam
hinc ſequat᷑ qͥ poteſt intellectu apoſtolũ
tuũ dicentẽ:qꝛ charitas tua diffuſa eſt i
coꝛdibo noſtris ꝑ ſpũmſanctũ qͥ datꝰ eſt
nobis:⁊ de ſpũalibo docentẽ ⁊ demõſtrã/
tẽ ſupereminentẽ viã charitatꝭ:⁊ flecten/⸗
tẽ genua ꝓ nobis ad te:vt cognoſcamuſ
ſuꝑeminentẽ ſcieẽtiã charitat chꝛiſti. JYõ
q; ab initio ſuꝑeminẽs ſuꝑferebat᷑ ſuper

aq̃s. Cui dicã:quomodo dicã de ponde

re cupiditatꝭ in abꝛuptã abyſſũ:⁊ de ſub
leuatione charitatis ꝑ ſpũm tuũ q ſupfe
rebat᷑ ſuꝑ aqs: Cui dicãa?: Quomodo di/
cam? MWergimur ⁊ emergimꝰ. Neq; em̃
loca ſunt quibo mergimur ⁊ emergimus
ODuid ſimili:⁊ qͥd diſſimiliꝰ: Affectſũt
gmoꝛes ſunt:immũdicia ſpũs noſtri de/

fluens inferi?ꝰ amoꝛe curarũ:⁊ ſanctitas

tua attollẽs nos ſuperiꝰ amoꝛe ſecurita/⸗
tis:vt ſurſũ coꝛda habeamꝰad te vbi ſpi

ritꝰ tuꝰ ſuꝑfert᷑ ſup aqs:⁊ veniamꝰad ſu/

pereminẽtẽ requiẽ cũ ꝑtranſierit aĩa nr̃a
aq̊s qᷓ ſunt ſine ſubſtãtia.Defluxit ange

luſ:deſluxit aĩa hoĩs:⁊ indicauerũt abii/

ſũ vniuerſe ſpiritales creature ĩ ꝓfundo
tenebꝛoſo Hiſi dixiſſes ab initio fiat lux
⁊ facta eſſet lux:⁊ inhereret tibi oĩs obe/

diens intelligẽtia celeſtis ciuitat tue:et

reqᷣeſceret in ſpũ tuo qͥ ſuꝑfert᷑ incõmuta
biliter ſuꝑ om̃e mutabile.alioquin ⁊ iſ/
ſũ celũ celi tenebꝛoſa abyſſus eſſet in ſe:
nüũc aũt lux eſt ĩ dño. Nam ⁊ ĩ ipᷣa miſera
inqetudine defluẽtiũ ſpirituũ ⁊ indican
tiũ tenebꝛas ſuas nudatas veſte luminiſ
tui:ſatꝭ oñdis q; magnã creaturã rõnalẽ
fecer: cui nllło mõ ſufficit ad beatã reͥeʒ
qcqͥd te minus eſt:ac ꝑ h̊ nec ipᷣa ſibi.Tu

Uiber xI.

em̃ deꝰ noſter illuminabis tenebꝛaſnfr̃as
xte oꝛiunt᷑ veſtimèta noſtra:⁊ tenebꝛe
noſtre ſic meridies erũt.Da mihi te de
meꝰ:redde mihi te en amo:⁊ ſi paꝝẽ amẽ
validiꝰ.Nõ poſſũ metiri vt ſciã qtuʒ de
ſit mihi amoꝛis ad id qð ſatis eſt:vt cur
rat vita mea ĩ amplexꝰ tuos:nec auertat᷑
donec ab ſcondat᷑ in abſcõdito vultꝰ tui.
Hoc tantũ ſcio:qꝛ male mihi eſt pᷣter te:
nõ ſolũ extra me:ſʒ ⁊ ĩ meipᷣo:⁊ oĩis mihi
copia q̃ deꝰ meꝰ nõ eſt egeſtas eſt. Nun/
qͥd aut pater aut filiꝰ nõ ſupꝑferebat᷑ ſup

aq̃s: Si tanq; loco ſiẽ coꝛpꝰ:nec ſpũſſan

ctus.Si aũt incõmutabilis diuinitatiſ
eminẽtia ſuꝑ om̃e mutabile: pater ⁊ fili
us ⁊ ſpũſſanctꝰ ſuꝑferebat᷑ ſuꝑ aqs Qur
ãtm̃ de ſpũ tuo dictuʒ eſt H. Cur de illo

tTim dictũ eſt:q̃ſi locꝰ ibi eſſet q nõ eſt locꝰ?
De ͥ ſolo dictũ eſt ꝙ ſit donũ tuũ:⁊ ĩ do/
no tuo reqᷣeſcimꝰ:ibi te fruimur requies
nr̃a:locꝰnoſter. Amoꝛ illuc attollit noſ:-

ſpũs tuꝰ bonꝰexaltat humilitarẽ noſtrã

ð poꝛtis moꝛtis. In bona volũtate pax

nobis eſt. Coꝛp põdere ſuo nitif ad lo/
cũ ſuũ. Pondꝰ nõ ad ima tm̃ eſt:ſʒ ad lo/

cũ ſuũ. Ignis ſurſũ tendit:deoꝛſũ lapis

Pongen bo ſuis aguntloca ſna petunt.
Oleũ infra aquã fuſu ſupra aquã attolli

tur:aq̃ ſupꝛa oleũ ſuſa infra oleũ demer/

git᷑. Ponderib ſuis agunt᷑:loca ſua pe/

runr P inꝰ oꝛdinata inqeta ſũt:oꝛdinãt᷑
⁊ quieſcũt.Pondꝰ meũ amoꝛ meꝰ:eo fe
roꝛ quocũq; feroꝛ.Dono tuo accẽdimur
⁊ ſurſũ ferimur. Inardeſcimꝰ⁊ imꝰ Aſcẽ

dimꝰ aſcẽſiones ĩ coꝛde:⁊ cantamꝰ canti

cũ graduũ. Igne tuo:igne tuo bono in/

ardeſcimꝰ ⁊ imꝰ:qm̃ ſurſũ imus ad pacẽ

iheruſalẽ:quonia iocundatꝰ ſum in his
qͥ dixerũt mihi:in domũ domini ibimut

ibi nos collocauit voluntas bona:vt ni

hil velimꝰ aliud q; pmanere illic in eter⸗/
nũ. Beata creatura q̃ nõ nouit aliud cux,
eſſet ipſa aliud:niſi dono tuo qð ſuper/⸗

fertur ſuper om̃e mutabile:mox vt facta
eſt attolleretur nullo interuallo tempo/

ris in ea vocatione qua dixiſti:fiat lux:⁊

facta eſt lux. In nobis em̃ diſtinguit tẽ/
poꝛe quo tenebꝛe fuimus ⁊ lux efficimur

in illa vero dictũ eſt d eſſet niſi illumia/
rec᷑: ⁊ ita dictũ eſt quaſi pꝛiui fuerit fluxa

uace ftilt
Nraliteſerict
Alur
eent Un
Auniell nl
Zrrinicltiof hl.

ſe Doißt

6

loni ciſ i

jcidellt,

eſetinilt
ſirſione Laley

Gilihl. .0

Urlnoentlencn
betucenoſe
WGſcies?
1NeK v
gemiröir
tut uneng-t
ſhumublioditi

ltcpt⸗Cone⸗

iente dicarnni

glidrdrertn
ladcdopnc
weorworhdda
1vult we
becꝛibitrn
ternaſin
wocis ſim
ſenſibilifi
ſufft inn
rmin na
fittjo nomn
Cotenerepn
ſces nerdic
ſancedſiede
ſunbpaterr⸗
baptſon

cpyudnosid

fiſhiileot⸗
fmahreqy ae⸗
llenre in
ſotegebannt
igrincic⸗

lueſhcnett
Riedienien

uenhifnt
Wniinti
wrceſiſ⸗
önnhiitu
munblerenſ
Nnbakſihl
mcfblrl
Dieſcinicfle⸗
ſt doni ni,ix,
iefunmenuls
elrnoltne
Eunlimtenoi
n Wrenr
o driri
Pnihaſun.
äipnnint
Gümdi
nilu uſt
ninlimuiti
–
wonnongiir⸗
anin Ni
Getcmrmd an
cigenobn⸗
irfiimons
mur ini
nimmuini
ezboluſ⸗
erlliehnen,
wutnita;

⁊ tenebꝛoſa:vt appareꝛet cauſa q̃ dictũẽ

vt alit eſſet.i.vt ad lumẽ indeficiẽs ↄuer
ſa lux eſſet. Qui pᷣt intelligat:⁊ qͥ nõ pᷣta
te petat. Vt qͥd mihi moleſtuſ eſt q̃ſi ego

illuminẽ vllũ hoĩeʒ veniẽtẽ ĩ hũc mũdũ
Trinitatẽ om̃ipotẽtẽ qͥs ĩtelligit: Et qs
nõ loquit᷑ eã:ſi tñ intelligit eã. Rarg aia
q̃ cũ de illa loquit᷑ ſciat d loquat᷑. Et cõ

tendũt ⁊ dimicãt:⁊ nemo ſine pace vidit
iſtã viſionẽ. Tlellẽ vt hec tria cogitarent
hoĩes ĩ ſeipᷣiſ. Lõge ad aliud ſũt iſta tria

q; illa trinitras. Ded dico vbi ſe exerce

ant ⁊ pbent ⁊ ſentiãt q; lõge ſũt.Dico ãt
hec tria eſſe noſſe velle. Hũ em̃ ⁊ noui⁊

volo. Gũ ſciẽs ⁊ volẽs.Et ſcio eſſe me:

⁊ velle vt ſim:⁊ volo eſſe et ſcire. In his

igit᷑ tribo q; ſit inſeꝑabilis vita:⁊ vna vi/

ta:⁊ vna mens:⁊ vna eſſentia:qᷓ; deniq; ĩ

ſeparabilis diſtinctio:⁊ tñ diſtinctio:vi/

deat q pᷣt. Certe coꝛã ſe eſt:attẽdat in ſe⁊
videat ⁊ dicat mihi. Sʒ cũ ĩuenerit ĩ hiſ

aliqͥd ⁊ dixerit:nõ iã ſe putet inueniſſe il

lud qð ſupꝛa iſta eſt incõmutabile qð eſt

incõmutabiliter: ⁊ ſcit incõmutabiliter:

⁊ vult incõmutabiliter:⁊ vtꝝ ꝓpter tria

hec ⁊ ibi trinitas:an in ſingulis hec tria
vt terna ſinguloꝝ ſint:an vtroꝛũq; miriſ
modis ſimplicit᷑⁊ młtiplicit᷑ infinito in/

ſenſibili fine qð eſt:⁊ ſibi notuz eſt: ſibi
ſufficit incõmutabiliter idipᷣm copioſa
vnitatꝶ magnitudine:qͥs facile cogitaue

rit:qͥs vllo modo dixerit:qͥs q̊libet mo/

do temere pnũciauerit:pcede ĩ ↄfeſſione
fides mea:dic dño deo tuo. Sãacte ſãcte

ſancte dñe deꝰ meꝰ:in noĩe tuo baptiʒati

ſumꝰ pater ⁊ fili ⁊ ſpũſſancte:in noĩe tuo
baptizamꝰ pater ⁊ fili ⁊ ſpũſſancte:qꝛ et
apud nos ĩ chꝛiſto ſuo fecit deꝰ celũ ⁊ ter
rã:ſpũales ⁊ carnales eccleſie ſue:⁊ terra
nr̃a anteq; acciꝑet foꝛmã doctrine inuiſi
bilis erat ⁊ incõpoſita:⁊ ignoꝛãtie tene/

bꝛis tegebamur:qm̃ ꝓ iniqͥtate erudiſti

hoĩeʒ:⁊ iudicia tua ſicut multa abyſſus.
Sʒ qꝛ ſpũs tuꝰ ſupferebat᷑ ſuꝑ aquã:nõ

reliqt miſeriã noſtrã mif̃icoꝛdia tua.⁊ di
xiſti fiat lux. Penitẽtiã agite:appꝛopinq̃ᷓ
bit em̃ regnũ celoꝝ. Penitẽtiã a gite:fiat

lux:⁊ facta eſt lux.Et qm̃ ↄturbata erat

dad noſipos aia nr̃a:cõmemoꝛati ſumꝰtui
dijie ð terra ioꝛdanis ⁊ ð monte eq̃li tibi:

CXLN.

ſz paruo ppter nos:⁊ diſplicuerũt nobi/
tenebꝛe nr̃e:⁊ ↄuerſi ſumꝰad te:⁊ facta eſft

lux. Et ecce fuimꝰ aliqñ tenebꝛe:nũc aũt

lux ĩ dño:⁊ tñ adhuc ꝑ fidẽ:nõdũ ꝑ ſpeci
em Spe em̃ ſalui facti ſumꝰ. Spes aũt

q̃ videt᷑ nõ eſt ſpes.Adhuc abyſſus abyſ

ſũ iuocat:ſʒ iã nõ in voce cataractaꝝ tua

rũ.ldhuc ⁊ ille qͥ dicit:nõ potui vobis
loqͥ qſi ſpũalibo ſʒ qſi carnaliba:etiaʒ ipſe
nõdũ ſe arbitrat᷑ cõpꝛehendiſſe:⁊ q̃ retro

oblit? in ea qᷓ ante ſũt extendit᷑:⁊ ingemi

„AV

ſcit grauatꝰ:⁊ ſitit aia eiꝰ ad deũ viuum:
quẽadmodũ ceru ad fontes aqꝝ: ⁊ dicit

quãdo veniã:habitaculũ ſuũ qð de celo
eſt ſuꝑpindui cupiẽs:⁊ iuocat inferioꝛem

abyſſũ dicẽs Nolite ↄfoꝛmari huic ſecu

lo:iʒ refoꝛmamini in nouitate mẽtis ve/
ſtre: nolite pueri effici mẽtibo:ſʒ malicia

paruuli eſtote vt mentibo pfecti ſitis. Et
o ſtulti galathe qs vos ſaſcinauit: Sed
iã nõ ĩ voce ſua:in tua em̃ qͥ miſiſti ſpũm
tuũ de excelſis ꝑ eũ qͥ aſcẽdit ĩ altũ:⁊ ape
ruit cataractas donoꝝ ſuoꝝ:vt fluminiſ

impetꝰ letificaret ciuitatẽ tuã. Illi em ſu

ſpirat ſponſi amicꝰ habẽs iã ſpũs pꝛimi
tias penes eũ:ſʒ adhuc ĩ ſemetipᷣo inge/
miſcẽs adoptionẽ expectãs redemptõeʒ
coꝛꝑis ſui:illi ſuſpirat.mẽbꝝ eſt em ſpõ/
ſe:illi zelat.amiceſt em̃ ſpõſi:illi ʒelat nõ
ſibi:qꝛ in voce cataractaꝝ tuaꝝ nõ in vo

ce ſua inuocat alterã abyſſũ cui ʒelans ti
met:ne ſicut ſerpens euã decepit aſtutia

ſua:ſic ⁊ eoꝝ ſenſus coꝛrũpant᷑ q caſtitate
qᷓ eſt in ſpõſo noſtro vnico tuo Que eſt il
la ſpeciei lux cũ videbimꝰ eũ ſicuti eſt:et

trãſierint lacrime q̃ mihi facte ſũt panis

die ac nocte:dũ dicit᷑ mihi qtidie:vbi eſt
deus tuꝰ: Et ego dico. Deꝰ me? vbi es?

Ecce vbi es: Reſpiro ĩ te paululũ cũ et/

fundo ſuꝑ me aiaʒ meã ĩ voce exultatõiſ

⁊ ↄfeſſionis ſoni feſtiuitatẽ celebꝛãtis:et
adhuc triſtis eſt:qꝛ relabit᷑ et fit abyſſus

vel quin potiꝰ ſentit adhuc ſe eſſe abyſſũ

mea:et quare conturbas me: G

Dicit ei fides mea quã accẽdiſti in nocte

ante pedes meos.Quare triſtꝭ es anima
pera in
dño.Lucerna pedibo tuis verbum eius
Sperg et perſeuera donec tranſeat nox

mater iniquoꝝ: done⸗ trãſeat ira domini
cuiꝰ filij ⁊ nos fuimꝰ aliquãdo tenebꝛe:

E ℳα/ * .êẽ ———————
„„ . „
5 . . *

quaꝝ r̃ſidua trahimꝰ in coꝛꝑe ꝓpter pec
catũ moꝛtuo:donec aſpiret dies:⁊ remo
ueant tenebꝛe. Bpera ĩ dño Mane aſta
bo tibi ⁊ ↄtemplaboꝛ:ſemꝑ cõſiteboꝛ illi
Mane aſtabo ⁊ videbo ſalutare vultus
mei deũ meũ.qui viuificauit ⁊ moꝛtalia
coꝛꝑa noſtra ꝓpter ſpiritũ qui habitat ĩ
nobis:qꝛ ſuꝑ interi noſtꝝ tenebꝛoſuʒ et

fluuidũ mificoꝛditer ſuperferebat᷑. Cn

in hac peregrinatõe pignꝰaccepimꝰ:vt

li ſimus lux dũ adhuc ſpe ſalui facti ſu/

mus:⁊ filij lucis ⁊ filij diei:nõ filij noctii
neq; tenebꝛaꝝ qð tamẽ fuimꝰ:inter qͥs ⁊
nos in iſto adhuc incerto humane noti/
cie tu ſoluſ dinidis qͥ ꝓbas coꝛda noſtra
⁊ vocas lucè die:⁊ tenebꝛas noctẽ.Quiſ
em nos diſcernit niſi tu? Quid aũt habe
mus qð nõ accepimꝰ a te: Ex eadẽ maſ/
ſa vaſa in honoꝛe: ex qua ſũt ⁊ alia facta

in contumelia.Aut qͥs niſi tu deꝰ noſter

feciſti nobis firmamentũ autoꝛitat ſuꝑ
nos ĩ ſcriptura tua diuina:Aelũ em̃ pli/
cabit᷑ vt liber: ⁊ nuc ſicut pellis extendit᷑
ſup nos. SGublimioꝛis em autoritat eſt
tua diuina ſcriptura:cũ iam obierũt iſta
moꝛte illi moꝛtales:ꝑ quos eã diſpẽſaſti

nobis.Et tu ſcis dñe:tu ſcis quęadmo/

duũ pellibo indueris homies:cu peccato
moꝛtales fierẽt. Uñ ſicut pellẽ extẽdiſti

firmamentũ libꝛi tui:cõcoꝛdes vtiq; ſer
mones tuos:quos ꝑ moꝛtaliũ miniſteri
um ſupꝑpoſuiſti nobis. Haq; ipa eoꝛum
moꝛte ſolidamentũ autoꝛitat ĩ eloquijs
tuis ꝑ eos editis ſublimiter extendit᷑ ſu /
per omia que ſubter ſunt.Oõð cũ hic vi /
uerẽt nõ ita ſublimiter extentũ erat. Nõö
dũ ſicut pellẽ celũ extẽderas:nõdũ moꝛ/⸗
tis eoꝝ famã vſq;quaq; dilataueraſ Tli
deamꝰ dñe celos oꝑa digitoꝝ tuoꝝ:diſſe
rena oculis nr̃is nubilũ q̊ ſubtexiſti oos
Ibi eſt teſtimoniũ tuũ:ſapiẽtiã pꝛeſtanſ
paruulis.Perſice deꝰ meꝰ laudẽ tuaʒ ex
oꝛe infantiu ⁊ lactẽtiũ. Neq; em nouimꝰ
alios libꝛos ita deſtruetes ſupbiã:ita de
ſtruentes inimicũ ⁊ detenſoꝛẽ:reſiſtente,z
recõciliatõi tue defendẽdo peccata ſuua.

Hõ noui dñje nõ noui alia tã caſta eloqͥa

q̃ ſic mihi ꝑſuaderẽt ↄfeſſionẽ ⁊ lenirent

ceruicẽ meã iugo tuo.⁊ inuitarẽt colere

.

l

—
4 53äl

hi hec ſubterpoſito:qꝛ ſubterpoſitis ſo/
lidaſti ea. Sutt alie aque que ſuꝑ hoc ſir
mamẽtũ credo ĩmoꝛtales:⁊ a terrena coꝛ
ruptione ſecrete laudẽt nomen tuũ:lau/
ent te ſuperceleſtes populiangeloꝛum
tuoꝝ: qui nõ opꝰ habẽt ſuſcipere firma/
mentũ hoc:⁊ legedo cognoſcere verbuʒ
tuũ Uidet em faciẽ tuã ſemp:⁊ ibilegũt

ſine ſyllabis tempoꝝ.qͥd velit eterna vo

luntas tua.Leguüt eligũt ⁊ diligũt: ſem/
per legũt:⁊ nunq; pᷣterit qð legunt.Eli
gengo em̃ ⁊ diligẽdo legũt ipᷣaʒ incõmu
tabilitatẽ cõſilij tui.nõ claudit᷑ codex eo
rũ:nec plicabit᷑ liber eoꝝ:qꝛ tuipᷣe illis hᷣ
es: es ineternũ:qꝛ ſuꝑ hoc firmamentũ
oꝛdinaſti eos:qð fſirmaſti ſuꝑ infirmita/
tem inferioꝝ populoꝝ:vbiſi bitcrener

cognoſcerẽt miſericoꝛdiã tuã:ten poꝛali

ter enunciantè te qui feciſti tempoꝛa.In

celo em domine miſericoꝛd
tas tua vſq; ad nubes. Tranſeũt nubes:
celũ aute manet.Craſeüt pᷣdicatoꝛes ver
bi tui ex hac vita in aliam vitã:ſcriptura

vero tuꝗ vſq; in finẽ ſeculi ſuꝑ populos

extendit᷑ Sed ⁊ celũ ⁊ terra tra ſibiit. ſer⸗/
mones autẽ tui nõ tranſibũt.Quoniã ⁊
pellis plicabit᷑⁊ fenũ ſuper qð extende/

batur cũ claritate ſua pᷣteriet:verbũ aut

tuũ manet ineternũ:qð nunc in enigma

te nubiũ ⁊ per ſpeculũ celi nõ ſicuti ap/

baret nobis:quia ⁊ nos quuis filio tuo
dilecti ſimꝰ nondũ apparuit qð erimus

Attendit ꝑ retia camnis:⁊ blanditꝰ eſt:et
inflamauit ⁊ currimꝰpoſt odoꝛẽ eiꝰ.Sʒ
cũ apparuerit ſimiles ei erimꝰ:quoniam
videbimꝰ eũ ſicuti eſt. Bicuti eſt dñe vi
dere noſtrũ qð nondũ eſt da nobis. NHaʒ
ſic omino tu es:tu ſcis ſolꝰ qͥ es incõmu
tabiliter:⁊ ſcis incõmutabiliter:⁊ viſ in
cõmutabiliter:⁊ eſſetia tua ſcit ⁊ vult in/
cõmutabiliter:⁊ ſcientia tua eſt ⁊ vulti

cõmutabilit:⁊ volũtas tua ẽ ⁊ ſcit incõ/

mutabilit Nec videt᷑ iuſtũ eſſe coꝛã te:vt
quẽadmoduʒ ſe ſcit lumẽ incõmutabile:
ita ſciat᷑ ab illuminato cõmutabili Jõqq
aĩa mea ſiẽ tra ſine aq̃ tibi.qꝛ ſic ſe illüina
reð ſe ñ pt:ita ſe ſatiare ð ſeñ pᷣt Hicem̃
apud te fons vite.quomodo ĩ lumĩe tuo

videbimꝰ lumẽ. Quis ↄgregauit amari

cantes in ſocietatẽ vnã: Idem nãq; illis

ia tua:⁊ veri

fiscktunisn
gnälri gladd
eaump ful
Diritiftoonn
Min ipynare
nckenmrert
ierirun ueſ
ndo wlnntat
Gtrme Tuen
Munsiin
gbanatch n
Miniſapoi
rites tibi
caunarison
Munndetff
deoſvogonn
Gieſccilien
giiontertſitn
n ſinlliud
Gacimurad
ſclienche
MW
moscow
minnidd
koboreſi
umade
mnpote
lümin
moꝛote
lantner
rluſtian
eneolun
ſenoſtne⸗
dornünoch
cos ſemini
lntemm
erüptt̃
vefur
lio erbi
ranaſcvti
fmmmnen
Mhenrt.
ſubbi

Anine
Nſti
ihiene
Dilitefe
tllehniie⸗
Nürine

P bebrflihnt
oſeger

hariſngtti

agie:dlici
öſtencdlegn

nmunöcantae

nucſphefnnen
WEnnßſor
Npronghiſinenn
guiſnhienne
doee
bes nſittutt
Uiüidonmen
nnlum iſi
niſecn ſaope

ſüſpag,
meſuirmatii
mnlia lanit
invgili n
Fppnnt Henns
mortblnei c
otcinich

Secingnds

1d Goncti
Mickncheß
nlsqonin
õ
Guaier:nut,
utncktul,
gonledſct inch
tücheeninn
luninünunble
meinitbli ſi⸗
i ſelün

Fo.

finis eſt tpalis ⁊ terrene felicitatis: ppter

quã faciũt oĩa:q; uis innumerabili varie
tate curaꝝ fuctuent. Quis dñe niſi tu qͥ

dixiſti vt ↄgregarent᷑ aq̃ in ↄ gregationẽ

vnã:⁊ appareret arida ſitiẽs tibi:qm̃ tu

um eſt ⁊ mare:⁊ tu feciſti illud:⁊ aridam
terrã manꝰ tue foꝛmauerũt: Neq; e᷑ ama

ritudo voluntatũ:ſʒ ↄgregatio aq̃ꝝ vo/
cat᷑mare.Cu em̃ coerces etiã malas cu/⸗
piditates aiaꝝ:⁊ figis limites quouſq;
ꝓgredi ſinant᷑:atq; vtĩ ſe cõminuant᷑ flu/
ctus eaꝝꝑ:atq; ita facis mare oꝛdine im/

perij tui ſuꝑ ola. At aĩas ſitientes tibi⁊
apparẽtes tibi alio fine diſtinctas a ſoci

etate maris.occulto ⁊ dulci fonte irrigai

vt ⁊ terra det fructũ ſuũ:⁊ te iubẽte důõↄo
deo ſuo germinet aia noſtra oꝑa miſicoꝛ

die ſecũdũ genꝰ diligens ꝓrimũ in ſubſt 1
dijs neceſſitatũ carnaliũ:habẽs ĩ ſe ſemẽ

Fm ſimilitudineʒ: qm ex nr̃a infirmitate

cõpatimurad ſubueniendũ indigentib
ſimiliter op ſtulãtes quẽadmodũ nobis
vellemꝰ opẽ ferrũſi eodẽ modo indigere

mus:mõ tantũ ĩ faciliba tanq; in herba ſe

minali:ſʒ etiã in ꝓtectõne adiutoꝛij foꝛti
roboꝛe ſicut lignũ fructifeꝝ id eſt bũfici
um ad eripiendũ eũ qͥ iniuriã patit᷑ ð̊ ma
nn potẽtiſ:⁊ pᷣbendo ptectõis vmbꝛacu
lũ valido roboꝛe iuſti iudicij. I9ta domie
ita oꝛo te oꝛiat᷑ ſicuti ſacis:ſicuti das hi⸗/
laritatẽ ⁊ facultatẽ:oꝛiat᷑ de terra veritas
⁊ iuſticia de celo reſpiciat:⁊ fiãt in firma

mento luminaria. YFrangamꝰeſurieti pa
nẽ noſtꝝ:⁊ egenũ ſine tecto inducamꝰ in

domũ noſtrã. Nudũ veſtiamꝰ:⁊ domeſti
cos ſeminiſ noſtri nõ deſpiciamꝰ.OQnuibo
in terra natis fructibo:vide qꝛ bonũ eſt:⁊
erũpat tẽpoꝛanea lux noſtra:⁊ ð iſta ĩſeri
oꝛe fruge actionis ĩ delicias ↄtemplatio
nis verbũ vite ſuperiꝰ obtinẽtes:appa/
reamꝰ ſicut lumĩaria ĩ mũdo coherẽtes
firmamẽto ſcripture tue. Ibi eĩ nobiſcũ
diſputas vt diuidamꝰ inter intelligibi/
lia ⁊ ſenſibilia tãq; int᷑ diẽ ⁊ noctẽ:vel int

dias alias intelligibilibo aliaſ ſenſibilib⸗

degitas:vt iã nõ tu ſolꝰ ĩ abdito dijudi/
cationis tue:ſic anteq; fieret fimamẽtũ
diuidas int᷑lucẽ ⁊ tenebꝛas:ſʒ etiã ſpiri/⸗
tales tui ĩ eodẽ firmamẽto poſiti atq; di

ſtincti manifeſtata ꝑ oꝛbẽ gra tua luceãt

ſuꝑ terrã:⁊ diuidãt inter diẽ ⁊ noctẽ:⁊ ſi/
gniſficẽt tꝑa:qꝛ vetera tranſierũt:ecce fa⸗/
cta ſunt noua.Et q:/ꝓpioꝛ eſt nra ſalꝰ
cũ credidimꝰ:⁊ qꝛ nox pceſſit dies gũtap
pꝛopinquit:⁊ qꝛ benedices coꝛonã anni
tui: mittẽs oparios ĩ meſſẽ tuã:in q̃ ſemi
nãda alij laboꝛauerũt.mittẽs etiã ĩ aliax
ſementẽ cuiꝰ meſſis ĩ fine eſt. Ita das vo
ta optãti:⁊ bñdices ãnos iuſti:tu aũt idẽ
ipᷣe es.⁊ ĩ annis tuis qͥ ñ deficiũt hoꝛreũ
pparas ãms trãſeũtibo.Eterno q ppe cõ
ſilio ꝓpꝛijs tꝑibo bona celeſtia das ſu-
terra. Quoniã qdẽ alij dat᷑ ꝑ ſpũm ſᷣmo
ſapiẽtie tãq; luminare maiꝰ ꝓpter eos à
Pſpicue veritatis luce delectant᷑ tanq; in
pꝛincipio diei:alij aũt ſermo ſcientie ſm
eundẽ ſpũm tanq; luminare minꝰ:alij fi
des:alij donatio curationũ:alij oꝑatõeſi
virtutũ:alij ꝓphetia:alij dijudicatio ſpi

„

rituũ:alij genera linguaꝝ: ⁊ hec oĩa tãq;

ſtelle Oĩa em hec oꝑat᷑ vnatq; idẽ ſpũs

diuidens ꝓpꝛia vnicuiq; ꝓut vult.⁊ faci

ens apparere ſydera ĩ manifeſtatõnead
vtilitatẽ. Sermo aũt ſciẽtie q̃ ↄtinẽt᷑ oia
ſacramẽta ꝗᷓ variant᷑ tꝑib tãq; luna:⁊ ce
tere noticie donoꝝ qᷓ deĩceps tãq; ſtelle
cõmemoꝛate ſũt:q;tũ differuũt ab illo cæẽ
doꝛe ſapiẽtie q̊ gaudet pᷣdictꝰ dies:tantũ
ĩ pᷣncipio noctis ſũt. His em̃ ſũt neceſſa
ria q bo ille pꝛudẽtiſſimꝰ ſeruꝰ tuꝰ nõ po/
tuit loqͥ qſi ſpũalibe:ſed q̃ſi carnalibo:ille
qͥ ſapietiã loquit᷑ int᷑ ꝑfectos.Aialis aũt
hõ tãq; ꝑuulꝰ in chꝛiſto lactiſq; potatoꝛ
donec roboꝛet᷑ ad ſolidũ cibũ.⁊ aciẽ fir/
met ad ſolis aſpectũ:non habeat deſertã
noctẽ ſuã ſʒ luce lune ſtellarũq; ↄtentꝰſit
Hec nobiſcũ diſputas ſapiẽtiſſime deui
nr.in libꝛo tuo firmamẽto tuo:vt diſcer
namꝰ oĩa ↄtemplatõe mirabili:qᷓ;uis ad
huc ſigniſa ĩ tpib ⁊ ĩ dieb ⁊ ĩ änis. Sʒ
pꝛiꝰ lauamĩ:mũdi eſtote:auferte neqͥciax
ab aĩs veſtr atq; a ↄſpectu oculoꝝ meo/
rũ:vt appareat arida.Diſcite bonũ face/
re:iudicate pupillo:⁊ iuſtificate viduaʒ:
vt germinet terra herbã pabuli ⁊ lignuz
fructifeꝝ:⁊ venite diſputemꝰ dicit dõs
vt fiãt lumiaria ĩ firmamẽto celi ⁊ lnceãt
ſuꝑ terrã.Querebat diueſillea mgro bo
no qq facerʒ vt vitã eternã ↄſeq̃ret Dicat
ei mgr̃ bonus quẽ putabat hoĩeʒ ⁊ nibhil

S
7 ℳ
—— ”?ð —

ampliꝰ. Bonꝰ eſt aũt qꝛ deus eſt. dicat ei
vt ſi vult venire ad vitã ſeruet mandata

Separet a ſe amaritudineʒ malicie atq;
neòcie: nõ occidat:nõ mechet᷑:non furet᷑:
nõ falſum teſtimoniũ dicat:vt appareat

arida: ⁊ germinet honoꝛẽ patris ⁊ matrꝭ
⁊ dilectionẽ ꝓximi. Feci inàt hec omia.

Vlñ ergo tãte ſpine:ſi terra fructifera ẽ:

Vlade extirpa ſiluoſa dumeta auaricie:

vendeꝗᷓ poſſides:⁊ implere frugib dan/
do pauꝑib:⁊ habebis theſaux in celis:
⁊ ſeq̃re dñm ſi vis eſſe ꝑfectꝰ.eis ſociatuſ

inter qͥs loquit᷑ ſapientiã ille q nouit qͥd

diſtribuat diei nocti.vt noꝛiſ ⁊ tu. yt fi
ant ⁊ tibi luminaria ĩ firmamẽto celiqY
nõ fiet niſi fuerit illic coꝛ tuũ.qð itẽ non

ſiet niſi fuerit illic theſaurꝰ tuꝰ:ſicut au/
diſti a mgr̃o bono. Sʒ ↄtriſtata eſt terra

ſterilis:⁊ ſpine ſuffocauerũt abi dlo⸗
aũt genꝰ electũ:infirma mũdi:qͥ dimiſiſtꝭ

fundite ſoꝛtia. Ite poſt eũ ſpecioſi pedeſ
2 lucete in firmamẽto:vt celi enarrẽt glo
riã eiꝰ:diuidẽtes inter lucẽ ꝑfectoꝝ ſʒ nõ
dũ ſicut angeloꝝ:⁊ tenebꝛas paruuloꝝ:
ſʒ nõ deſpectoꝝ:lucete ſuꝑ omnẽ terrã:⁊

dies ſole candẽs eructet diei verbũ ſapi
entie:⁊ nox luna lucẽſ annũciet nocti ver
bũ ſcientie.Luna ⁊ ſtelle nocti lucẽt:ſeld

nox nõ obſcurat eas:qm ille illuminant

eã ꝓ modulo eiꝰ.Ecce em̃ tãq; deo dicẽ⸗

te fiãt lumĩaria ĩ firmamẽto celi.factꝰ eſt

ſubito ð celo ſonꝰ quaſi ferret᷑ flatꝰ vehe

mẽs: viſe ſũt lingue diuiſe q̃ſi ignis:qͥ
⁊ inſedit ſuꝑ vnũquẽq; illoꝝ:⁊ facta ſũt

lumĩaria ĩ firmamẽto celi verbũ vite ha ,/
bentia. Ubiqʒ diſcurrite ignes ſanctiig
nes decoꝛi. Uos em̃ eſtis lumẽ mũdi:n
eſtis ſub modio.Exaltatꝰ eſt cui adheſi

ſtis:⁊ exaltauit vos. P iſcurrite ⁊ innote

ſcite oĩbo gentibo. Cõcipiat ⁊ mare et pa
riat oꝑa veſtra:⁊ ꝓducãt aq̃ reptilia aia/

rũ viuaꝝ.Separãtes em pᷣcioſum a vili

facti eſtis os dei:ꝑ qð diceret: pducãtaqd
nõ aĩiaʒ viuã quã terra ꝓducit:ſʒ reptilia

aĩaꝝ viuaꝝ ⁊ volatilia volãtia ſuꝑ terrã

Repſerũt em̃ ſacramẽta tua deꝰ p oꝑa ſer

unoꝝ ſanctoꝝ tnoꝝ:int᷑ medios fluctꝰ tẽ/

cationũ ſeculi:ad imbuẽdas gẽtes ĩ noĩe

tuoĩ baptiſmo tuo.Et ĩter hec facta ſũt

Tiber XII.

magnalia mirabilia tanq; ceti grãdes:

voceſ nuncioꝝ tuoꝝ volitãtes ſuꝑ terrã

iuxta firmamẽtũ libꝛi tui pᷣpoſito illo ſi/

bi ad autoꝛitatẽ ſub q̊ volitarẽt quocun

qʒ irẽt. Neq; em ſũt loqle neq; ſermones
q̊ͥꝝ nõ audiant᷑ voces eoꝝ:qñ ĩ omnẽ ter
rã exijt ſonꝰeoꝝ ⁊ ĩ fines oꝛbis terre vba
eoꝝ:qm̃ tu dũe benedicẽdo młtiplicaſti
hec.Nundùd mentioꝛ:aut mixtione mi /
ſceo:neq; diſtinguo lucidas cognitõnes
haꝝ reꝝ ĩ firmamẽto celi:⁊ oꝑa coꝛꝑalia

ĩ vndoſo mari ⁊ ſub firmamto celi:Oua

rũ em̃ reꝝ noticie ſunt ſolide ⁊ terminate

ſine incremẽtis generationũ tqcq; lumĩa
ſapiẽtie ⁊ ſciẽtie:earundẽ reꝝ ſũt oꝑatio

nes coꝛꝑales młte ac varie: ⁊ alið ex alio
creſcẽdo młtiplicat᷑ ĩ bñũdictõe tua deꝰ.q

ↄſolatꝰ es faſtidia ſenſuũ moꝛtaliũ:vt in
cognitione animi res vna multis modiſ

ꝑ coꝛꝑis motõnes figuret᷑ atq; dicat᷑:aq
ꝓduxerũt hec.ſʒ ĩ verbo tuo neceſſitates

alienatoꝝ ab eternitate veritat tue po/
puloꝝ ꝓduxerũt hec.ſʒ in euãgelio tuo
qm̃ ipᷣe aq̃ iſta eiecerũt.quaꝝ amarꝰlan/

guoꝛ fuit cauſa vt in tuo v̈bo iſta pcede /
rent.Et pulcra ſũt om̃ia faciẽte te:⁊ ecce
tu inenarrabiliter pulcrioꝛ qͥ feciſti oĩa-:
aq̊ ſi nõ eſſet lapſus adã.nõ diffundere

ex vtero eiꝰ ſalſugo mariſ.genꝰ humanũ
ꝓſunde curioſũ:⁊ ꝓcelloſe tumidũ:⁊ ĩſta
biliter fluidũ:atq; ita non opꝰ eſſet vt in
aqͥs mult coꝛpꝑabiliter ⁊ ſenſibiliter ope

rarent᷑ diſpẽſatoꝛes tui miſtica facta ⁊ di
cta.Sic em̃ mihi nũc occurrerũt repti/

lia ⁊ volatilia:quibo imbuti ⁊ initiati ho
mines coꝛpꝑalibo ſacramẽtis ſubditi:nõ
vltra pficerẽt:miſi ſpũaliter viueſcerʒ aĩa
gradu alio.⁊ poſt initij verbũ ĩ ↄſũmati/
onẽ reſpiceret:ac ꝑ hoc ĩ verbo tuo ñ ma
ris pfunditas:ſʒ ab aquaꝝ amaritudine

terra diſcreta eijcit:non reptilia aiaꝝ vi

uaꝝ ⁊ volatilia:ſʒ aĩlaʒ viuã. Neq; em iã
op? habet baptiſmo q̊ gentib op) eſt. ſ
cut opꝰ habebat cũ aùs tegeret᷑. Nõ em

intrat᷑ aliter in regnũ celoꝝ ex illo q̊ inſti

tuiſti:vt ſic intret᷑. nec magnalia mirabi

lia q̃rit quibo fiat fides. Neq; em̃ niſi ſi /

gna ⁊ ꝓdigia viderit nõ credit:cũ iã di/
ſtincta ſit terra fidelis ab aqs maris infi
delitate amariſ:⁊ lingue in ſigno ſunt nõ

Caivgfnfde
volatlieben
habeltenuan
niticiti
eſtcornanun

Vopermrmnin
vxrnnll
mgureltauſa⸗

fͤinpt wo
Alhütenn
Gaalaarude
ſigſpectue
bccleuat'e
taneniest
ohonri
hormnnkꝛben
dedleidie
Püteroran
Nnctelezbe
AWrons
enoddcn
(Ordis
nmini
annücii
menta?
voꝛuͤtin
cultox /
ſeſhis
ſubhocmu
ſcuriaric
hronn
Clundoadi
iit duoi⸗
Dchortem
maniboicter
mndo rlolen
luae roſtbi
hotipoluor⸗
nneykſint
hinnimne
ſtſanſſiin⸗
Nennolͤ
ſnannn
ſorktofiin
Cſanerite
Monereſec
ütte⸗
d 6

9

1 N

i mcigii⸗
toppalnitgſnne
tippaſtl
biroltrin
gcoregfſoni
ftnes oebisintt⸗

Mgrant migten
Dlncchsaegi
wudcdergrant
udinnuinal
elumhlceemine
Cnmninitirin
vanmeegſirantin
lermeina
Gtiniciiemnde
Cii nornluͦ
punuldo
unt moint
wononaeſints
ryenundwey⸗
hincigdier
riraumn m
oid ür
is ui i inn
rrlublinohe
ninkafennd

cNi

ronmtnindn
Gmnins ihili

hilin iuſeh

zm vchiiNNN
in nhiihin
uimmnniln
unniniil.
varenirtin
ung
4

rod
rrll ſe

enngeliunt

7

= —

X

1

—
Se

7

SS=

☛n
—
= —
— —
☛ —
= —
= =„ =m
=

fidelib ſʒ infidelibo.Nec iſto igit᷑ genere
volatili qdᷣ verbo tuo ꝓduxerũt aq̃:opꝰ
habet terra quã fundaſti ſuꝑ aq̃s. Im/
mitte ĩ eã verbũ tuũ ꝑ nũcios tuoſ.Oꝑa

em̃ eoꝝ narramꝰ: iʒ tu es qui oparis ĩ eiſ
vt operent᷑ animã viuã Terra ꝓducit eã
qꝛ terra cauſa eſt vt hec agãt in ea:ſicut
mare fuit cauſa vt agerẽt reptilia anima

rũ viuaꝝ ⁊ volatilia ſub firmamẽto celi:

gquib ia terra nõ indiget.q;uis piſcẽ mã
ducet leuatũ de ꝓfundoĩ ea mẽſa quã pa
raſti ĩ ↄſpectu credentiũ. Ideo em̃ de p/

ſundo leuat eſt: vt alat aridã:⁊ auis ma
rina ꝓgenies:ſʒ tñ ſuꝑ terrã multiplicat
ꝛimaꝝ em̃ vocũ euãgeliʒantiũ ifideli
tas hominũ cauſa extitit:ſp ⁊ fideles ex/
hoꝛtant᷑ ⁊ benedicunt᷑ ab eis multiplicit᷑
de die ĩ diẽ. At vᷣo aĩa viua de terra ſum
pſit exoꝛdiũ:qꝛ nõ ꝓdeſt iã niſi fidelibuſ
ↄtinere ſe ab amoꝛe huiꝰ ſeculi:vt aĩa eo
rũ tibi viuat q̃ moꝛtua erat ĩ delicijs vi/
uens:delicijs dñe moꝛtitferis.nã tu puri
coꝛdis vitales deliere Wperent g iã ĩ ter
ra miniſtri tui nõ ſicut ĩ aqͥs infidelitatiſ
annũciãdo ⁊ loq̃ndo ꝑ miracula ⁊ ſacra/

menta ⁊ voces miſticas:vbi intẽta ſit ig

noꝛãtia mater admiratõis in timoꝛe oc/
cultoꝝ ſignoꝝ.Talis em̃ eſt introitꝰ ad
fidẽ filijs adã oblitis tui.dũ abſcondũt
ſe a facie tua ⁊ fiũt abyſſus:ſʒ operẽt᷑ etiã
ſicut ĩ arida diſcreta a gurgitibo abyſſi.

⁊ ſint ſoꝛma fidelib viuẽgo coꝛã eiſ:⁊ ex
citando ad imitationẽ. Sic em̃ nõ tĩti
dgd audiẽdũ verbũ:ſʒ etiã ad faciendũ au

diũt.Querite dñm ⁊ viuet aĩa veſtra:vt
ꝓducat terra aĩiaʒ viuentẽ. Nolite cõtoꝛ/
mari huic ſeculo:ↄtinete vos ab eo.Eui
tando viuit aĩa:q̃ appetẽdo moꝛit᷑. Con
tinete voſab ĩmani feritate ſuperbie:ab
inerti voluptate luxurie:⁊ a fallaci noĩe
ſcientie:vt ſint beſtie manſuete:⁊ pecoꝛa
edomita:⁊ innoxij ſerpẽtes. Hotus em̃
aĩe ſunt iſti in allegoꝛia:ſʒ faſtꝰ elatõnis
delecratio libidinis ⁊ venenũ curioſi/
tatis.motus ſunt aĩe moꝛiture:qꝛ nõ ita

moꝛit᷑ vt om̃i motu careat:qm̃ diſceden

do a fonte vite moꝛit᷑:atq; ita ſuſcipit᷑ a
pᷣtereunte ſeculo:⁊ cõfoꝛmat᷑ ei. Uerbuʒ
aut tuũ de; fons vite eterne eſt:⁊ nõ p̃te/
rit:ideoq; in verbo tuo cohibet ille diſ/

Ita homo renouat᷑ in agnitionẽ dei ᷣm

CLI.

eeſſus dũ dicit᷑ nobis.nolite confoꝛmari
huic ſeculo:vt pducat terra in fonte vite

aiaz viuentẽ: in v̈bo tuo ꝑ euãgeliſtaſ tu
os aiqʒz ↄtinẽtẽ:imitãdo imitatoꝛes chꝛi

ſti tui. Hoc eſt em ſecũdüũ genꝰ:qm emu

latio viri ab amico eſt. Eſtote inqt ſicut

ego:qꝛ ⁊ ego ſicut vos. Ita erũt ĩ anima
viua beſtie bone:in mãſuetudine actõis
Mãdaſti em̃ dicẽs. In mãſuetudie oꝑa
tua pfice:⁊ ab omi hoiĩe diligeris.Et pe
coꝛa bona neq; ſi mãducauerint abũdã/
tia:neq; ſi nõ mãducauerint egẽtia:⁊ ſer/
pentes boni nõ pernicioſi ad nocẽduʒ:ſʒ
aſtutiad cauendũ:⁊ tantũ exploꝛãtes tẽ
poꝛalẽ naturã qᷓ; tum ſufficit:vt ꝑ ea q̃ fa
eta ſunt ĩtellecta ↄſpiciat᷑ eternitas Der
uiũt em̃ rationi hec aĩalia cum a ꝓgreſſu
moꝛtifero cohibita viuũt ⁊ bona ſũt Ec
ce em̃ dñe deꝰ noſter creatoꝛ noſter:cũ co
hibite fuerint affectõnes ab amoꝛe ſecu/
li:quiba moꝛiebamur male viuẽdo:⁊ ce/

perit eſſe aia viuẽs bñ viuẽdo:cõpletuzʒ

q; fuerit verbũ tuũ qð ꝑ apłm tuũ dixi/
ſti.nolite ↄfoꝛmari huic ſeculo:oſequit᷑ ⁊
illud qð adiũxiſti ſtatim ⁊ dixiſti:ſʒ ſfoꝛ
mamini ĩ nouitate mẽtiſ veſtre:nõ iã ſᷣm
genꝰ tanq; imitãtes pᷣcedentẽ primum:
nec ex hoĩs melioꝛis autoꝛitate viuẽtes
Heq; em̃ dixiſti fiat hõ ſᷣm genꝰ:ſʒ facia
mus hoĩeʒ ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ nr̃aʒ
vt nos ꝓbemꝰ q̃ ſit volũtas tua.ed hoc
em̃ ille diſpẽſatoꝛ tuꝰ generãs ꝑ euange

liũ filios:ne ſemꝑ ꝑuulos haberet quos
lacte nutriret:⁊ tanq; nutrix foueret:re/

foꝛmamini inqͥt in nouitate mẽtis veſtre
ad ꝓbandũ q̃ ſit volũtas dei:qð bonũ et
beneplacitũ ⁊ ꝑfectũ. Ideoq; nõ dicis fi
at hõ:ſʒ ſaciamꝰ? hoĩeʒ:nec dicis ſᷣm ge/⸗
nus:ſʒ ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ noſtrã
HMẽte qppe renouatꝰ ⁊ ↄſpiciẽs intelle/
ctũ veritatẽ tuã:hoĩe demõſtratoꝛeñ in/

diget vt ſuũ genꝰ imitet᷑:ſʒ demõſtrãte te

ꝓbat ipᷣe q̃ ſit volũtas tua:qð bonũ ⁊ be
neplacitũ ⁊ ꝑfectũ:⁊ facis eũ iã capacem
videre trinitatẽ vnitatꝭ ⁊ vnitatẽ trinita
tis. Jdeoq; pluraliter dicto:faciamꝰ ho
minẽ:ſingulariter tñ infert᷑:⁊ fecit deꝰho
minẽ.⁊ pluraliter dicto ad imagineʒ no/
ſtrã: ſingulariter infert᷑ ad ima gineʒ dei.

5

. 4 *
. „,

imaginẽ eiꝰ qͥ creauit eũ.Et ſpũalis effe

ctus iudicat omia qᷓ vtiq; iudicãda ſunt
ipᷣe autẽ a nemine iudicat᷑.O, autẽ iudi/

cat omia:h̊ eſt qð habʒ ptãteʒ piſciũ ma
ris ⁊ volatiliũ celi:⁊ omniũ pecoꝝ ⁊ fera
rũ: ⁊ oĩs terre:⁊ omniũ repentiũ q repũt
ſuꝑ terrã. Moc em̃ agit ꝑ mẽtis ĩtellectũ
p quẽ percipit q̃ ſũt ſpõs dei.Alioqͥn hõ
ĩ honoꝛe poſitꝰ nõ ĩrellexit:cõparatꝰ eſt

iumẽtis inſenſat ⁊ ſilis factꝰeſt illis.Er
go in ecckia tua de noſter m grãʒ tuam
quã dediſti ei:qm̃ tuũ ſumꝰ figmẽtũ cce
atiĩ opibo bonis.nõ ſolũ qͥ ſpũaliter pᷣſũt

ſ etiã hiòᷣ ſpũaliter ſubdunt᷑ eis qͥ pᷣſũt.

1

Maſculñ em̃ ⁊ feminã feciſti hoĩeʒ Rmo
do in gja tua ſpũali:vbi fᷣm ſexũ coꝛpis
nõ eſt maſculꝰ ⁊ femia:qꝛ neq; iudeꝰneq;
grecꝰ neq; ſeruꝰ neq; liber. Gpuales ů ſi

ue qui pᷣſunt:ſiue qͥ obtemperãt.ſpũalit
iudicãt:nõ de cognitõiba ſpũalibo que lu

cent in firmamẽto. Nõ em̃ opoꝛtet de tä

ſublimi autoꝛitate iudicare:neq; de ipᷣo
libꝛo tuo etiã ſi qͥd ibi non lucet:qm ſub
ſimittimus ei noſtꝝ intellectũ:certũq; ha

bemꝰ etiã qð clauſũ eſt aſpectibe noſtris
recte veraciterq; dictũ eſſe. Dic em hõ li

cet iã ſpũalis ⁊ renonatꝰ ĩ agnitionẽ dei

ſm imaginẽ eiꝰ ꝗ creauit eũ:factoꝛ tñ le/
gis debet eſſe nõ index. Neq; de illa di⸗/

ſtinctione iudicat ſpũaliuz videlicʒ atq;
noti ſunt:⁊ nullis adhuc nobis apparu
erunt oꝑibo:vt ex fructib eoꝝ cognoſca

mus eos:ſp tu dñe iã ſcis eoſ⁊ diniſiſti ⁊

tanq; ſpnñal hõ dijudicat OQuid em̃ ei de
his q̃ foꝛis ſunt iudicare:ignoꝛãti qͥs in
de ventur ſit in dulcedinẽ gre tue.⁊ qs
in ꝑpetua impietatis amaritudine remã
ſurus? Ideoq; hõ quẽ feciſti ad imaginẽ

tuã nõ accepit poteſtatẽ luminariũ celi:
neq; ipſiꝰ occulti celi.neq; diei ⁊ noctis
q̃ anteceli cõſtitutionẽ vocaſti:neq; ↄgre
gationis qquaꝝ qðẽ mare:ſʒ accepit po

teſtatẽ piſciũ marꝭ:⁊ volatiliũ celi:⁊ oim
pecoꝝ: ⁊ om̃is terre:⁊ omniũ repentiũ q̃ᷓ
repũt ſuꝑ terrã. Judicat em̃ ⁊ appꝛobat

qð recteimpꝛobat aũt qð perperã iuene
rit: ſiueĩ ea ſolẽnitate ſacramẽtoꝝ quiba

Confeſſonü Aibe

vocaſti in occulto anteq; fieret ſimamẽ/

ſiteoꝛ credere me dñ

initiant:qs perueſtigat inaqs multmi
ſericoꝛdia tua:ſiue ĩ ea q lle piſcis exhi/

bet᷑: quẽ leuatũ ð ꝓfundo terra pia come
dit:ſiue ĩ verboꝝ ſignis vocibuſq; ſubie
ctis autoꝛitate libꝛi tui tanq; ſub firma/
ndo: exponen /
do:diſſerẽdo:diſputãdo:bñdicẽdo:atq;
inuocãdo teoꝛe erũpentibo atq; ſonãtibꝰ
ſignis:vt rũdeat populꝰamẽ. Quib om
nibo vocibo coꝛpaliter enũciandis: cauſa

mẽto volitantibo interpᷣtan⸗

eſt abyſſus ſeculi:a cecitas carniſ.q̃ cogi

tata nõ poſſũt videri vt opꝰ ſit inſtreꝑei
auribo. Ita q; uis multiplicent᷑ vola tilia

ſupꝑ terra:ex aàùòs tñ oꝛiginẽ ducũt.Ju di

cat etiã ſpũalis appꝛobãdo qð rectũ:im
pꝛobãdo aũt qð pꝑperã ĩuenerit in oꝑibo

moꝛibuſq; fideliũ ⁊ elemoſinis:tanq; teꝛ

ra fructifera ⁊ de aĩa viua mãſuefacij af/
fectionibo:in caſtitate:in ieiunijs:in cogi
tationibo pijs de his q̃ ꝑ enſũ coꝛpis ꝑ/
cipiunt᷑. De his em̃ iudicaꝛe nũc dicit in

quibo ⁊ poteſtatẽ coꝛrigẽdi habet.Sed

qͥd eſt ̊ ⁊ qle miſteriũ eſt: Ecce benediq
hoĩes o dñe vt creſcant ⁊ multiplicent ⁊
impleãt terrã. NHihil ne nobis ex ſ̊ innu
is ⁊ ĩtelligamꝰ aliqͥd? Cur nõ ita benedi
xeris lucẽ quã vocaſti diẽ:nec firmamen
tũ celi:nec luminaria:nec ſidera:nec terra
nec mare: Dicerẽ te deu ſnoſter q; nos ad
imaginẽ tuã creaſti.dicerẽ teſj donũ bñ
dictõis homini ꝓpe voluiſſe largiri:niſi
5Hᷣ̊ modo bñdixiſſes piſces ⁊ cetos.vt cre

ferẽt a multiplicarent᷑ 2⁊ implerẽtaquaſ
manr: ⁊ volatilia młtiplicarent᷑ ſuꝑ terrã.
Ntẽ dicerẽ ad ea reꝝ genera ꝑtinere bene

dictõnẽ hãc ꝗᷓ gignẽdo ex ſemetipᷣis ꝓpa

gantẽ: ſi eã reperirẽ ĩ arbuſtꝭ ⁊ frutectis et
ĩTpecoꝛibo terre. Nũcaũt nec herbis ⁊ li/

gnis dictũ eſt: uec beſtijs ⁊ ſerpẽtibo. cre
ſcite ⁊ multiplicamini:cũ hec quoq; oĩa
ſiẽ piſces ⁊ aues ⁊ hoĩes gignẽdo augeã
tur: genuſq; cuſtodiãt.Quid igit dicam
lumẽ meũ vᷣitas.qꝛ vacat h:qꝛ inanit ita
dictũ eſt: NHequaq; pater pietatꝭ abſit vt
ß dicat ſeruꝰ vᷣbi tui.Et ſi ego nõ intelli
go qd h̊ eloqͥo ſignificet᷑ vtant᷑ eo meliuſ

melioꝛes.i.intelligẽtioꝛes q; eo ũ:vni/

gũt ⁊ ↄfeſſio mea coꝛã ocuł tuis q̃ tibi cõ
ſie non incaſſum te ita

cuiq; q;tũ ſaꝑe dediſti deꝰ meꝰ.

—— —
— DWGGGB——

igeeſpr

octihttalii
ntlbvonuun⸗

ſiononca
et memllat

Pechpenpoſ
Dlorodeitprunn
jbpnonbaplin
gtiunerdd

ultenicut.

tctap Ant
ac vnomo
Peunheap⸗
oerirgicter
bcußronint
Geitmnlde
inntumoipſ
gtenag ol
ehererbü
OBräepwen
Poddo⸗
nonſucdadn
iſti ben
Wultitudin
toal
ſuſtzrinic
ſynchint⸗
Ifimmumijn
hliitiſocl
Nncbiinani
nariopib
özlherdisſe
tiſpügid
ſieinlominn
lioac tenpe
boilyhio ni
tes t ore
tplicyt rn
menäctgtu
fnenin? nici
ſbmntligbi
holigaln
eiſnpen
nnkklebil
mmbingn
Uinnbrizer
Riceie
gleptinnd
hiſe

aeaſis
ndoten piet
nis wcbuſczſi
mutani; ibim
ennnncoon
icabſdlcitntg
nlpargzſonich
bmi Ouldor
öcancisc
Cunscumlqg
mnopelrichr,
Nlrilienzoni
igne Mir N
wbicogönctüin
giinacn nont
demoinstang
niu niſſcn
iniaumsl,N

Polnlicngisn

dinenücdickin
cdibede
AeSccbed
nenobiseſin
ECnnizul
Pioienainte,
urininann
lulriigl
ni uRaniti
leenſg ſecſe
thttfuni⸗
roikſugtni
nen ined
Ponhtuahe,
arNchst
iin

ze ogole
giglnule
Mudigtnan
Sarlnn
pietnt ſblin
ſgotin
etntannal
5 ln
Nr ſu
naſimt⸗

locutũ eſſe.neq; ſilebo qð mihi lectõnis
huiꝰoccaſio ſuggerit. Ueꝝ eſt em nec vi
deo qͥd ĩpediat ita me ſentire dicta figu /
rata libꝛoꝝ tuoꝛũ. Noui em̃ multiplicir
ſignificari ꝑ coꝛpꝰqð vno mò mẽte intel
ligit᷑:⁊ multipliciter mẽte ĩtelligi qd vno
modo ꝑ coꝛpus ſigniſicat᷑. Ecce ſimplex
dilectio dei ⁊ ꝓximiqᷓ; młtiplicib ſacris

⁊ ĩnumerabilibo linguiſ:⁊ ĩ vnaquaq; lin
gua ĩnumerabilib locutionũ modis coꝛ
poꝛalit᷑ enũciat᷑. Ita creſcũt ⁊ młtiplicã/⸗
tur fetꝰ aq̃ꝝ.Attẽde iteꝝ qſqs hec legis
Ecce qð vno mõ ſcriptura offert:⁊ vox

pſonat.in pncipio fecit deꝰ celũ ⁊ terraʒ
noõne młtipliciter ĩtelligit᷑: Nõ erroꝝ fal

lacia ſʒ veraꝝ intelligẽtiarũ generibo ita

creſcũt ⁊ multiplicant᷑ fetꝰ:hoĩm. Itaq;

ſi naturas ipſas reꝝ nõ allegoꝛice ſʒ ꝓbe
cogitemꝰ:ad oĩa q de ſeminibo gignunt

cõuenit verbũ:creſcite ⁊ młtiplicamini.

Di aũt figurate poſita iſta tractemꝰ:qð
potiꝰarbitroꝛ intẽdiſſe ſcripturã:q̃ vtiq;
non ſuꝑuacue ſolis aqtiliũ ⁊ hoĩm fetib⸗
iſtã benedictõeʒ attribuit:inuenimꝰ qͥdẽ
multitudines ⁊ ĩ creaturis ſpũaliba atq;
coꝛꝑalibo tãq; ĩ celo ⁊ ĩ terra ⁊ in animis
iuſtꝭ ⁊ iniqͥs tanq; ĩ luce ⁊ ĩ tenebꝛis:⁊ in

ſanct autoꝛibo ꝑ q̊s lex miſtrata eſt tãq;
I firmamẽto qð ſolidatũ eſt int᷑ aquaʒ et

aquã:⁊ iĩ ſocietate amaricantiũ populoꝝ
tanq; ĩ mari:⁊ ĩ ſtudio aĩlaꝝ piaꝝ tanq; ĩ
arida:⁊ ĩ oꝑib miſcðie ſᷣm pᷣſentẽ vitã tã
q; ĩ herbis ſeminaliba ⁊ lignis fructifer:
⁊ ĩ ſpũalib donis mãifeſtatꝭ ad vtilitatẽ
ſicẽ in luminaribo celi:⁊ ĩ affectibo foꝛma/
tis ad temperantiã tanq; ĩ aia viua.In
hoĩbo his nãciſcimur młtitudies ⁊ vber
tates ⁊ incremẽta BGʒ ꝙꝙ ita creſcat ⁊ mł
tiplicet᷑: vt vna res mulꝭ modis enũciet
⁊ vna enũciatio multꝭ modis ĩtelligat᷑: ñ
inuenimꝰ niſi ĩ ſignis coꝛꝑaliter editiſ ⁊
reb intelligibilit᷑ excogitatis. Bis coꝛ⸗
poꝛaliter edita generatões aquaꝝ ꝓpter
neceſſarias cauſas carnal ꝓfunditat᷑.reſ

aut intelligibilit᷑ excogitatas generatio

nes hũanas ꝓpter rõnis ſecũditatẽ ĩtelli
gimuſ. Et iõ credimꝰ vtriq; hoꝝ generi
dictũ eſſe abs te dñe:creſcite ⁊ młtiplica

mini. In hac em̃ bñdictõe ↄceſſã nobis
a te ptãteʒ ⁊ facultatẽ accipio:⁊ młtꝭ mo

7
2 .. —

crI.

dis enũciare qð vno mõ intellectũ tenu
erimꝰ: ⁊ młtis modis intelligere qð ob/
ſcure vno modo enũciatũ legerimꝰ Sic
umplent᷑ aq̃ᷓ mar q̃ nõ mouent᷑ niſi a va⸗
riijs ſignificatõibo.ſic ⁊ fetib hũanis im
plext᷑ ⁊ terra cuiꝰ griditas apparet in ſtu/
dio ⁊ dnat᷑ ei rõ. Uolo etiã dicere dñe de
us meꝰ qð meↄſequẽs tua ſcriptura cõ/
monet:⁊ dicã nec vereboꝛ. Uera em̃ di/
cã te mihi inſpirãte qð ex eis vᷣbis volu
iſti vt dicerẽ. Heq; em̃ alio pᷣter te inſpi/⸗
rante credo me veꝝ dicere:cũ tu ſis veri

tas:om̃is aũt hõ medar. Et iõ loquit
mendaciũ de ſuo loquit᷑. Ergo vt veruʒ

loqr de tuo loqr. Ecce dediſti nob ĩ eſcã
om̃e fenũ ſatiuũ ſeminãs ſemẽ qꝗð eſt ſuꝑ
oẽm terrã:⁊ ome lignũ qð hʒ ĩ ſe fructũ

ſeminis ſatiui.Nec nobis ſolis:ſʒ ⁊ oĩb⸗
auibo celi ⁊ beſtijs terre atq; ſerpentibuſ
Piſcibo aũt ⁊ cetis magniſnõ dediſti hꝰ
Dicebam?ꝰ em̃ eis fructib terre ſignifica

ri ⁊ ĩ allegoꝛia figurari opa miſcðie:que
hui vite neceſſitatibo exhibent᷑ ex terra

fructifera. Tabł terra erat piꝰoneſiphoꝛꝰ
cuiꝰ domui dediſti miſericoꝛdiã:qͥ freqᷓn
ter paulũ tuũ refrigerauit:⁊ cathenã eiꝰ
nõ erubuit. Hoc fecerũt ⁊ frẽs:⁊ tali fru
ge fructificauerũt:qͥ qd ei deerat ſupple/
uerũt ex macedonia.Qũo aũt dolet qdã
ligna q̃ fructũ ei debitũ nõ dederũt:vbi
ait. in pꝛima mea defenſione nemo mihi

affuit: ſʒ omes me dereliq̃rũt:nõ illis im

putet᷑: Iſta em̃ debent᷑ eis qͥ miniſtrant
doctrinã rõnaleʒ ꝑ ĩtelligẽtias diuinoꝛũ
myſterioꝝ:⁊ ita eis debent᷑ tãq; homibꝰ
Debent aũt eis ſic aĩe viue pᷣbẽtib ſe ad
imitandũ ĩ om̃i ↄtinẽtia. Itẽ debent᷑ eis
tanq; volatilibo ꝓpter bñdictões eoꝝ qᷓ
multiplicant᷑ ſuꝑ oẽm terrã:qm̃ in omnẽ
terrã exijt ſonꝰeoꝝ.Paſcunt᷑ aũt his eſcꝭ
q letant᷑ eis:nec illi letant᷑ eis q̊ꝝ deꝰ ven
ter eſt. Neq; em̃ ⁊ ĩ illis qͥ pᷣbent iſta ea qᷓ
dant fruct? eſt: ſʒ q̊ aio dant. Itaq; illeq;

deo fuiebat nõ ſuo vẽtri video plane vñ

gaudeat:video ⁊ ↄgratuloꝛ ei valde.Ac
ceperat em a philippẽſibo qͥ per ephaſio
gitũ miſerãt. Sʒ tñ vñ gaudeat video.
Vnñ aũt gaudet inde paſcit᷑:qꝛ in verita/
te loqns gauiſus ſũ inͥt magnifice ĩ do
mino:qꝛ tandẽ aliqñ repullulaſtꝭ ſaꝑe ꝓ
3 2

Confeſſonũ Aiber XIII.

me in q̊ ⁊ ſapiebatis:tediũ aũt habuiſtis
Gſti aũt diuturno tedio marcuerãt:⁊ q̃ſi
exaruerãt ab iſto fructu boni oꝑis:⁊ gau

det eis qꝛ repullularũt nõ ſibi:qꝛ eiꝰ indi
gentie ſubuenerũt. Ideo ſecut ait. Nõ
qdð deſit aliqͥd dico.Ego em̃ didiciĩ qͥb⸗

ſü ſufficiẽs eſſe Scio ⁊ minꝰ habere:ſcio
⁊ abũdare:in om̃ibo ⁊ ĩ oibꝰ imbutꝰ ſum
Et ſatiari ⁊ eſurire ⁊ abũdare ⁊ penuriã

pati:omia poſſũ in eo qͥ me cõfoꝛtat.Er/

go in oĩbꝰ gaudes o paule magne:vnde

gaudes: vñ paſcerꝭ hõ renouate ĩ agniti

onẽ dei fm imaginẽ ei qͥ creauit te:⁊ aĩa
viua tanta ↄtinẽtia:⁊ lingua volatiliſ lo

quẽs myſteria: Talibꝰ qppe animanti/

bus eſca iſta debet. Quid ẽ qð te paſcit:

Leticia.Oð ſequit᷑ audiamus. Uerũtñũ

inqͥt bene feciſtis cõicantes tribulationi
mee. Hinc gaudet:hinc paſcit᷑:qꝛ illi bñ
fecerũt:nõ qꝛ eiꝰ anguſtia relaxata eſt:qͥ
dicit tibi:in tribulatõe dilataſti mihi:qꝛ
⁊ abũdare ⁊ penuriã pati nouit ĩ te qͥ cõ/⸗

foꝛtas eũ. Scit em̃ inquit ⁊ vos philiꝰ
penſes:quoniã in pꝛincipio euãgelij cuʒ

ex macedonia ſũ ꝓfectꝰ:nulla mihi eccle/

ſia cõmunicauit in rõne dati ⁊ accepti ni
ſi vos ſoli:qꝛ ⁊ theſſalonicã ⁊ ſemel ⁊ ite

rũ vſibo meis miſiſtis.Ad hec bona oꝑa
eos redijſſe nüũc gaudet ⁊ repullulaſſe le/
tat᷑ tanq; reuireſcẽte fertilitate agri.Nũ
qͥd ꝓpter vſus ſuos:qꝛ dixit:vſibo meis

miſiſtis?nunqͥd ꝓpterea gaudet? NHõ p/
pterea. Et h̊ vñ ſcimꝰ:qm ipᷣe ſequit᷑ di/
cens. Nõ qꝛ quero datũ:ſʒ reͥro fructũ
abundantẽ.Didici a te deꝰ meꝰ inter da
tũ ⁊ fructuʒ diſcernere.Datũ eſt res ipſa
quã dat qͥ impartit᷑ hec neceſſaria:veluti
eſt nũmus:cibo:potꝰ:veſtimẽtũ:tectũ:ad
iutoriũ. Yructꝰ aũt bona ⁊ recta volun/
tas datoꝛis eſt Hõ em̃ ait mgr̃ bonus:qͥ

ſuſceꝑit ꝓphetã tm̃:ſʒ addidit ĩ noĩe pꝛo

phete Heqʒ ait tin:qͥ ſuſceꝑit iuſtũ:ſʒ ad

didit in noĩe iuſti. Ita quippe ille merce
dẽ ꝓphe:iſte mercedẽ iuſti accipiet. Nec

ſolũ ait:qͥ calicẽ aq̃ frigide potuʒ dederit

vni ex minimis meis:ſʒ addidit tm̃ ĩ no

mine diſcipuli. Et ſicadiũxit. Amẽ dico
vobis:nõ ꝑdet mercedẽ ſuã.Datũ eſt ſa

ſcipe ꝓphaʒ:ſuſciꝑe iuſtũ:poꝛrigere cali

cẽ aq̃ figide diſcipulo:fructꝰ aũt in nof'ſe

2 bona val do⸗ .
queq; pulcra coꝛꝑa:qꝛ lõge młto pulcri
us eſt coꝛpꝰ qð ex mẽbꝛis pulcris oĩbuſ
ↄſtat:qᷓ; ipa mẽbꝛa ſingula:quoꝝ ordina
tiſſimo ↄuẽtu cõplet᷑ vniuerſũ.quãuis ⁊
illa etiã ſingulatim pulcra ſint.Etatten

ꝓphete:in noĩe iuſti:in noĩe diſcipulihᷣ

facere. Fructu paſcit᷑ helyas a vidua ſci
ente ꝙ hominẽ dei paſceret:⁊ ꝓpter h̊ pa
ſceret. Per coꝛuũ aũt dato paſcebat᷑.Nè
interioꝛ helyas ſʒ exterioꝛ paſcebat᷑:qui
poſſet etiã talis cibi egeſtate coꝛrumpi.
Ideoqʒ dicã qð veꝝ eſt coꝛã te dñe:cum
hoĩes idiote atq; ĩfideles:quibo initian/
dis atq; lucrãdis neceſſaria ſũt ſacramẽ

ta initioꝝ:⁊ magnalia miraculoꝝ:q̃ noĩe
piſciũ ⁊ cetoꝝ ſignificari credidimus:ſu

ſcipiũt coꝛꝑaliter reficiẽdos:aut ĩ aliq̃ p

ſentis vite vſu adiuuãdos pueros tuos

cũ id q̃re faciendũ ſit ⁊ q̊ ꝑtineãt ignoꝛẽt
nec illi iſtos paſcũt:nec iſti ab illis paſcũ
tur:qꝛ nec illi H̊ ſancta ⁊ recta voluntate
operant᷑:nec iſti eoꝝ datis vbi fructũnõ
dũ vidẽt letant᷑. Inde q pe animꝰ paſci
tur: vnde letat᷑. Et ideo piſces ⁊ ceti non
veſcunt᷑ eſcis:q̃s nõ germinat niſi iã ter
ra ab amaritudine marinoꝝ fluctuũ di/
ſtincta atq; diſcreta. Et vidiſti deꝰom̃ia

q̃ feciſti:⁊ ecee bona valde:qꝛ ⁊ nos vidi

mus ea: ecce oĩa bona valde.In ſingulł

generib opeꝝ tuoꝝ:cũ dixiſſes vt fierẽt

⁊ facta eſſent:illud atq; illð vidiſtiqꝛ bo
nũ eſt. Depties numeraui ſcriptũ eſſe te
vigiſſe qꝛ bonũ eſt qð feciſti.⁊ H octauuʒ
eſt: qꝛ vidiſti omia ꝗ feciſti:⁊ ecce nõ ſolũ

bona ſʒ etiã valde bona tanq; ſiml om̃ia
Nã ſingula tantũ bona erãt:ſimł aũt oĩa
12 valde. Hoc modo dicunt᷑ etiaz

di vt inuenirẽ vtꝝ ſepties vł octies vide

ris qꝛ bona ſũt opa tua cũ tibi placuert:
⁊ ĩ tua viſione nõ inueni tꝑa ꝑ q intellige
rẽ ꝙ totiẽs videris qᷓ feciſti:⁊ dixi. O do
mine:nõne iſta ſcriptura tua vera ẽ᷑:quo

niã tu verax ⁊ veritas edidiſti eã: Kur 8
tu mihi dicis nõ eſſe ĩ tua viſiõe tẽpoꝛa:
ecce ſcriptura tua mihi dicit ꝑ ſinglos

dies ea qᷓ feciſti te vidiſſe qꝛ bona ſũt: Et
cũ ea numerarẽ:inueni quotiẽs ad htu
dicis mihi:qm̃ tu es deꝰ meꝰ:⁊ dicis vo
ce foꝛti ĩ aurẽ interioꝛẽ ſeruo tuo ꝑꝛum/
pens meã ſurditatẽ ⁊ clamãſ.O hõ nẽpe

göſoimane
latoiterden
Puoſoleigl
lecoſit⸗ Gr⸗
deocrin
noiuanochod⸗
ollina ite
coctiano⸗
is oego ten
uinede' me
anreritgte⸗
igidiſpii
dcittetec
Cllhricoce
Theſddemo⸗
Aiundedmo
Niggtergts⸗
ammehig moli
Clicuertuste
Marcone
GRentoenes
S Wrada⸗
hoſtläne
ditätbi
lodiſag
cuntbee
opatua
Pphinut
goci ni
ulntrgu
chplacexr
hbiphocerin
G
Gerödelt
Posgntinch
pindtgtir
NMeodonurn
ldi Cane
ſhüsdei
glendeodong
Urnihignon
tüſtnote
ennerdieni⸗
clites n
hlſcerdiätn
nnchnnin
Elhekn⸗
Phiinrin
Vicenten

iin wwiediſcpnt
helegogricnt
Mernet ppin
tdatoaſccbit,
enepaſchit
egcſtneconnng
ctcoritediſeg
M
Ccſmuſätſcnn
dumimollorino
Remnacdidimsn
Nicitos nini
nicos ng s
tioari gwe
neikinbilisprti
ntnechwoum
Nris tbifucuͤ
ecppeanin/ nl
vlstanN

enminur hilian

ninap finenndd
tridlidf

ArdNoen

Avde I⸗
p if
Otniͦtboen
himnihl
ani inla

ginintitu

vodiant eniz
Ggenlopen
snigvöhl
ranch o
fincſirült⸗
o⸗ it Eunm
lanuil
Gohi uaunt
nunfinli⸗
1dlido

1
„

6guo

qð ſcriptura mea dicit ego dico. Et tñ il
la tꝑaliter dicit:verbo aũt meo eterno tẽ
pus nõ accidit:qꝛ equali mecũ eternita/
te cõſiſtit. Sic ea q̃ vos ꝑ ſpiritũ meũ vi

detis ego video:ſicut ea q̃ vos ꝑ ſpiritũ
meũ dicitis ego dico.Atq; ita cũ vos tẽ
poꝛaliter ea videatis nõ ego tẽpoꝛaliter
video:quẽadmodũ cũ vos tꝑaliter ea di
catis nõ ego tẽpoꝛaliter ea dico.Et au/

diui dũe deꝰ meꝰ ⁊ elinxi ſtillã dulcedis
ex tua veritate:⁊ intellexi quoniã ſunt qͥ
dã quib diſplicẽt oꝑa tua bona:⁊ multa
eoꝝ dicũt te feciſſe neceſſitate cõpulſũ:ſi
cut fabꝛicas celoꝝ ⁊ cõpoſitiones ſiderũ
⁊ hec nõ de tuo ſed iã fuiſſe alibi creata ⁊
aliunde:q̃ tu cõtraheres et cõpaginares
atq; ↄtexeres cũ de hoſtibo victis mũda
na menia molireris:vt ea ↄſtructõe deui
cti aduerſus te iteꝝ rebellare nõ poſſent
Elia vero nec feciſſe te nec om̃ino cõpe/
giſſe:ſic om̃es carnes ⁊ minutiſſima que
q; animãtia:⁊ q cd radicibo trã tenet:ſʒ
hoſtilẽ mentẽ naturãq; aliã nec abs te cõ

ditã tibiq; cõtrariã in inferioꝛibd mundi

loò iſta gignere atq; foꝛmare. Inſani di

cunt hec:quoniã nõ ꝑ ſpiritũ tuũ vident
oꝑa tua:nec te cognoſcũt ĩ eis.Qui aũt

ꝑ ſpiritũ tuũ vidẽt ea:tu vides ĩ eis.Er

go cũ vidẽt qꝛ bona ſũt:tu vides qꝛ bo/⸗

na ſunt:⁊ quecũq; ꝓpter te placẽt:tu ĩ eiſ

cõplaces:⁊ q̃ ꝑ ſpiritũ tuũ placẽt nobis:

tibi placẽt in nobis.Quis em̃ ſcit hoĩm
q̃ ſunt hoĩs:niſi ſpũs hoĩs qui ĩ ipᷣo eſt:
Wie q̃ dei ſunt nemo ſcit niſi ſpũs dei
Nos aũt inùt nõ ſpiritũ huiꝰ mũdi acce

e

pimꝰ:ſed ſpiritũ qͥ ex deo eſt:vt ſciamꝰ q̃

a deo donata ſunt nobis.Et admoneoꝛ
vt dicã. Certe nemo ſcit que dei ſunt ni /

ſi ſpũs dei.Quomodo ergo ſcimꝰ ⁊ nos
quea deo donata ſunt nobis: Reſponde
tur mihi:quoniã que ꝑ eiꝰ ſpũm ſcimus
etiã ſic nemo ſcit niſi ſpirituſ dei. Sicut
em̃ recte dictũ eſt:nõ em̃ vos eſtis quilo
quimini:eis qui in ſpiritu dei loquerent᷑
ſic recte dicit᷑:tnõ vos eſtis qͥ ſcitis:eis qͥ
in dei ſpiritu ſciunt. Nihilominꝰ igit᷑ re

cte dicit᷑:mon vos eſtis qͥ videtis:eis qͥ in

ſpiritu dei vidẽt. Ita quicqͥd in ſpũ dei
vident:qꝛ bonũ eſt.nõ ipᷣi ſʒ deꝰ videt qꝛ

bonũ eſt. Aliud ergo eſt vt putet quiſq;

CTIHI.

malũ eſſe qdð bonũ eſt:quales ſupꝛa dicti
ſunt.Aliud vt qð bonũ eſt videat hõ qꝛ

bonũ eſt. Dicut multis tua creatura pla

cet qꝛ bona eſt:quibo tamẽ nõ tu plac⸗es i

ea:vnde frui mag ipſa q; te volut.Alið

autẽ vt cũ aliquid videt hõ qꝛ bonũ eſt
deus in illo videat quia bonum eſt:vt.ſ.

ille amet᷑ in eo qð ſecit:qͥ nõ amaret᷑ niſi

ſpiritũ quem dedit:quoniã charitas dei

diffuſa eſt in coꝛdibo noſtris ꝑ ſpũmſan //
ctuʒ qui datꝰ eſt nobis:ꝑ quẽ videmꝰ q
bonũ eſt quicqͥd aliq modo eſt.lb illo ei

eſt:qͥ nõ aliq̊ modo eſt: ſʒ qð eſt eſt. Or̃as

tibi dñe:videmꝰcelũ ⁊ terrã ſiue coꝛpoꝛa

lẽ partẽ ſuperioꝛẽ atq; inferioꝛẽ:ſiue ſpi/

ritualẽ coꝛpoꝛalẽq; creaturã atq; in oꝛdi

natu haꝝ partiũ quib cõſtat vł vniuer/
ſa mũdi moleſ vł vniueria o mino creatu
ra. Uidemꝰ lucẽ factã diuiſamq; a tene/
bꝛis:videmꝰ firmamentuʒ celi ſiue inter
ſpũales aq̊s ſuꝑioꝛes ⁊ coꝛꝑales inferio
res pꝛimariũ coꝛpꝰ mũdi ſuꝑ hoc ſpaci/
um aeris:qꝛ ⁊ hoc vocat᷑ celũ ꝑ qd vagã
tur volatilia celi inter aqs que vapoꝛali
ter ei ſuꝑferunt᷑:⁊ ſerenis etiã noctib ro
tant: ⁊ has q in terris graneſ fluitãt. Vli
demꝰ ↄgregataꝝ aquaꝝ ſpeciẽ ꝑ cãpos
maris ⁊ aridã terrã vt nudatã vł foꝛma

tam:vt eſſet viſibilis ⁊ cõpoſita.herbaꝝ

q; atq; arboꝝ materiẽ. VUidemꝰ lumina
ria fulgere deſuꝑ:ſolẽ ſufficere diei:lunã
⁊ ſtellas cõſolari noctẽ:atq; his oĩbo no/
tari ⁊ ſignificari tẽpoꝛa. Uidemꝰ humi/
dam vſq;quaq; naturã piſcib ⁊ beluis ⁊
alitibꝛ fecundatã:qð aeris coꝛpulẽtia qd

volatꝰ quiũ poꝛtat aquaꝝ exalatione cõ

creſcit. Uidemꝰ terrenis animalibo faciẽ
terre decoꝛari:hominẽq; ad imaginẽ ⁊ ſi
militudinẽ tuã cunctis irrationalibo ani
mantib ipa tua imagine ac ſilłitudine:̊ᷣ

eſt rationis ⁊ intelligẽtie virtute pᷣponi.

Et quẽadmodũ in eiꝰaĩa aliud eſt qð cõ
ſulẽdo dominat᷑:aliud qð ſubdit᷑ vt obtẽ
peret:ſic viro ſactã eſſe etiã coꝛpaliter fe
minã q̃ haberet quidẽ in mẽte rõnalis in
telligentie parẽ naturã:ſexu tñ coꝛpoꝛis
ita maſculino ſexui ſubijceꝛet᷑:.quẽadmo
dũ ſubijcit᷑appetitꝰ actionis ad cõcipiẽ
dam de rõne mẽtis recte agẽdi ſolertiam
Videmꝰ hec ⁊ ſingula bona:⁊ oĩa bona

4

valde. Laudẽt teoꝑa tua vt amemus te
amemꝰ te vt laudẽt te oꝑa tua:q̃ habẽt
initiũ ⁊ finẽ ex tꝑe oꝛtũ ⁊ occaſũ:pfectuʒ
⁊ defectũ:ſpeciẽ ⁊ pꝛiuationẽ. Habent ꝭ̊ᷣ
ↄſequẽtia mane ⁊ veſperã.partiʒ latẽter

racula viſibilia:voceſq; verboꝝ ſᷣm fir/
mamentũ libꝛi tui:quibo etiã fideles be/
nedicerent᷑ ex materia coꝛꝑali pduxiſti:
⁊ deinde fideliũ animã viuã ꝑ affectꝰ oꝛ/
dinatos ↄtinẽtie vigoꝛe foꝛmaſti:atq; in
de tibi ſoli mentẽ ſubditã ⁊ nulliꝰ autoꝛi
tatis humane ad imitandũ indigentẽ re
nouaſti ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ tuam

p̃ſtantiq; intellectui rationabilẽ actionẽ
tanq; viro feminã ſubdidiſti:omibuſq;

tuis miniſterijs ad perficiẽdos fideles ĩ

onkeſſonü Aiber xun.

hac vita neceſſarijs ab eiſdeʒ fidelib ad
vſus tꝑales fructuoſa in futurũ oꝑa pꝛe
beri voluiſti. Hec omia videmꝰ ⁊ bona
ſunt valde:quoniã tu ea vides in nobis:
qui per ſpiritũ quo ea videremꝰ ⁊ in eis
teamaremꝰ dediſti nobis. Domine deꝰ

terna. Poſt illa nos reqͥeturos ĩ tua grã/

di ſanctificatõe ſperamꝰ. Tu autẽ bonũ
nullo indigẽs bono ſemꝑ quietꝰ es:qm̃

tua quies tuipſe es.Et h̊ intelligere às

hoĩm dabit homini:qͥs angelꝰ angeloꝛ

qᷣs angelꝰ pomier te petat᷑:in te que/
rat᷑ad te pulſet᷑:ſic ſic
etur:ſic aperiet᷑. imen.

¶ Aurelij Auguſtini Cõfeſſionũ tercꝰ

decim atq; vltim liber explicit.

accipiet᷑:ſic inueni

Allbtore

partim euideter. De nihilo em̃ a te nõ ð .
te facta ſũt. Nõ ð te aliq.nõ de tua vel q pacẽ da nobis. omnia em p̃ſtitiſti nobis:
antea fuerit:ſʒ de cõcreta.i.ſimł a te craa pacẽ quietis:pacem ſabbati:pacem ſine
ta materia.qꝛ eiꝰ informitatẽ ſine vlla tẽ veſpera.Om̃is quippe iſte oꝛdo pulcer/
poris interpoſitõe formaſti. Nam cũ ſit rimus reꝝ valde bonaꝝ modis ſuis per elioch
aliud celi ⁊ terre materia: aliud celi ⁊ ter acctis tranſiturꝰ eſt:⁊ mane quippe in eis ſneälock
re ſpecies:materiã qͥ deʒ ð om̃ino nihilo: factũ eſt ⁊ veſpera.Dies autẽ ſeptimꝰ ſi/ glotſtino
müdi añt ſpeciẽ de infoꝛmi materia:ſim ne veſpena eſt nec babet occaſũ:quia ſan mmiiinin
tñ vtrũq; feciſti:vt mateniã foꝛma nulla ccificaſti eũ ad ꝑmanſionẽ ſempiternaʒ. hntk oni
moꝛe ĩtercapedine ſequeret᷑. Inſpeximꝰ vt iid qð tu poſt oꝑa tua boa valde q; nis Uürnigue
etiã ppter quoꝝ figurationẽ iſta vel tali ea quietꝰ feceris:reqͥeuiſti ſeptimo die:h Dnhnin
oꝛdine fieri: vl tali oꝛdine ſcribi voluiſti: ploquat᷑ nob vox libꝛi tui:qð ⁊ nos poſt lent d
⁊ vidimꝰ qꝛ bona ſũt ſingula:⁊ om̃ia bo opa noſtra:ideo bona valde:qꝛ tu nobis Nbrichſin,
na valde ĩ verbo tuo in vnico tuo celũ et ea donaſtuſabbato vite eterne requieſca elbalgui⸗
terrã caput ⁊ coꝛpꝰ eccłie ĩ pᷣdeſtinatöõne mus in te etiã Tunc em̃ ſicrequieſces in logti
ante omia tꝑa ſine mane ⁊ veſpera. Clbi nobis quẽadmodũ nunc opꝑaris ĩ nobis lſtuhſen
auũt cepiſti pdeſtinata tpaliter exeqͥ: vt oc ⁊ ita erit illa reqes tua ꝑ nos: quẽadmo/ mucre
culta maniſeſtares: ⁊ incõpoſita nr̃a cöõ/ dqũ ſunt iſta opera tua ꝑ nos.Tu ait do hedſ
poneres:qm̃ ſuꝑ nos erãt pcta nr̃a ⁊ ip / mine ſemper operaris ⁊ ſemꝑ requieſcis mrdp
ſundũ tenebꝛoſù abieramꝰabs te:⁊ ſpũs nec vides ad tempus:nec operaris ad tẽ ſamen⸗
tuꝰ bonꝰ ſuꝑferebat᷑ ad ſubueniendũ no pus:mnec moueris ad tempus:mec quie/ ſnennc
bis in tꝑe oppoꝛtuno:⁊ iuſtificaſti impi ſcis ad tempus.⁊ tamen facis ⁊ viſiones mumnie
os:⁊ diſtinxiſti eos ab iniquiſ:⁊ ſolidafti tempoꝛales:⁊ ipſa tempoꝛa:⁊ quieteʒ ex palire
autoꝛitatẽ libꝛi tui inter ſuꝑioꝛes qͥ tibb tempoꝛe. NHos itaq; iſta qᷓ feciſti videmꝰ noͤeſfn
docibiles eſſent: ⁊ inferioꝛes qͥ eis ſubde quia ſũt:tu autẽ quia vides ea ſunt.Et lnan
rent᷑:⁊ ↄgregaſti ſocietatẽ infideliũ ĩ vnã nos foꝛis videmꝰ quia ſũt:⁊ intꝰ qꝛ bo/ cyetnei
ↄſpirationẽ vt apparerẽt ſtudia fideliſ: na ſunt:tu autẽ ibi vidiſti facta:vbi vidi lt nmn
yt tibi opa miſicoꝛdie parerẽt:diſtribu? ſti ſacienda. Et nos alio tẽpoꝛe motiſu/ oſeitin
tes etiã pauperibo terrenas facultatef ad mus ad beneſaciendũ.poſtea q; cõcepit ioſtnede
acqͥrenda celeſtia:⁊ inde accẽdiſti quedã de ſpiritu tuo coꝛ noſtꝝ. Pꝛioꝛe aũt tem cipit O
luminaria ĩ ſinmamẽto:verbũ vite habę poꝛe ad malefaciendũ mouebamur deſe
tes ſanctos tuos:⁊ ſpũaliba donis pᷣlata rentes te:tu vero deꝰ vne bone nunq;; ceſ/ Cini,
ſublimi autoꝛitate fulgeteſ:⁊ inde ad im ſaſti beneſacere.Et ſũt quedã bona opa ſmmmd)
buendas infideles gẽtes ſacrameta ⁊ mi noſtra ex munere quidẽ tuo:ſʒ nõ ſempi/ H

apte

6 daſtafabe

noſainünni

Se=

Lonnnont
aritvinnehe
Nanamntn
iwpos donired⸗
ucföfnikinobt⸗
nthonianſie
eikenkohllcn
N Ndisſise
danmenihprich
desmitgnn,
beanigin
mriniſnaumg,
Amdäörchn
nancichdnode
briigtnaer
uralee
eerneehun
ñſcreqnicſen
uncoarigin
nnoSegni

U

n NdsTn

us:ne NN.
mmnſunn
morut dultht
aznin
nusa i
ſirtir gedo⸗
inrth tii
ihrngiſ
eſnczhc

icem

Grwummnt
nrbar he
mati ni
aßtölent
msimugt,

Tatibori

nich gann
lone
zulk ni
upikſeinm⸗

oni tmn

Exlibꝛo retracrationũ btĩ auguſtini
AJIbꝛos de

doctria chꝛiſtiana cũ
impfectos cõperilſſẽ ꝑ

1— da trãſire. Cõpleui 8
i rrrrciüu à ſcript/ fuerat
vſq; ad eũ locũ vbi cõmemoꝛatũ ẽ ex euã

gelio teſtimoniũ de muliere q̃ abſcondit
ermẽtũ ĩ tribo mẽſuris farine donec fer/
mentaret᷑ totũ.Addidi etiã nouiſſimũ li
bꝛũ:⁊ in qttuoꝛ libꝛis opꝰ illud cõpleui.
Quoꝝ pbmi tres adiuuat:vt ſcripture in
telligant. Quart? aüt quũo q̃ intelligimꝰ
pꝓfereda ſint. In ſecũdo ſane libꝛo de au⸗/
toꝛe libꝛi quẽ plures vocãt ſapiẽtiã ſalo
monis:q etiã ipᷣm ſic eccłiaſticũ ieſus fi/
liꝰ ſirach ſcripſit:nõ ita ↄſtare vta me di
ctũ eſt:poſtea didici:⁊ om̃ino ꝓbabilius
cõperi nõ eſſe hunc eiꝰ libꝛi autoꝛẽ. Ubi
aũt dixi.his q̃dꝛagintaq̃ttuoꝛ libꝛis te/

ſtamẽti veterꝭ terminat᷑ autoꝛitas:ex cõ/
ſuetudine q̃ iã loquit᷑ eccleſia vetus teſta
mentũ appellaui.apłs aũt nõ videt᷑ap/
pellare vetꝰ teſtamentũ niſi qð datũ eſtĩ
moöte ſyna. Et ĩ eo ꝙ dixi ð tẽpoꝝ hiſto/
ria ſanctũ ambꝛoſiũ ſoluiſſe q̃ſtionẽ tãq;
coetanei fuerint plato ⁊ hieremiaſ:me fe
fellit memoꝛia. Nã qͥd ille epᷣs de hac re
ſenſerit:in libꝛo eiꝰ legit᷑quẽ de ſacxamẽ
oc opꝰ ſic in /

tis ſiuę de phia ſcripſit.
cipit. Sunt pᷣcepta queda.

qttuoꝛ ð doctrina chꝛiſtiana Pꝛologus

ftfmũ video nõ incõmode
legẽdo alios:qͥ diuina/
rũ lfay opta aperuerũt:ſʒ etiã ipſia periẽ
do/ꝓficiat. Hec tradere ĩſtitui volẽtibo ⁊

Paletibo diſcere: ſi de' ac dñs nr̃ ea q̊ de
hac re cogitãti ſolet ſ⸗ uggerere:etiã ſcribẽ

ſficere malui:qᷓ; eis ſic
relictꝭ ad alia retractã

¶ Aurelij Auguſtini doctoꝛis in libꝛoſ

Bnt pꝛece
—,. pta q̃dã tractãdaꝝ ſcri

pturaꝝ:q̃ ſtudioſis ea /

poſſe tradi: vt nõ ſoluʒ

CLIIII.

ti mihi ñ deneget. Oð añq; exoꝛdiar:vi/
det᷑ mihi rñũdendũ eſſe his qͥ hec repᷣhẽſu
ri ſũt:aut repᷣhẽſuri eſſent:ſi eos nõ ante
placaremꝰ.Oðõ ſi nõnulli etiã poſt iſta re
pᷣhenderint ſaltẽ alios ñ mouebũt:n ab
vtili ſtudio ad imperitie pigriciã reuoca
bũt qs mouere poſſent niſi pᷣmunitos p/⸗
paratoſq; iuenirẽt.Ouidã em̃ repᷣhẽſuri
ſũt h̊ opꝰ nrjm: cũ ea qᷓ pcepturi ſumꝰ nõ
intellexerint. Quidã vo cũ ĩtellectis vti
noluerint:conatiq; ſuerint ſcripturas di
uinas ſᷣm hec pcepta tractare:neq; valu
erint apꝑire atq; explicare q̃ cupiũt:inani
ter me laboꝛaſſe arbitrant᷑. Et qꝛ ipi non
adiunabunt᷑ hᷣ oꝑe:nullũ adiuuani poſſe
cenſebũt. Cerciũ genꝰ ẽ rephenſoꝝ:q di/
uinas ſcripturaſ:vł reuera bñ tractãt vł
bñ tractare ſibi vident᷑. Qui qm̃ nulł hu
iuſcemodi obfuatõib lect:q̃les nũc tra
dere iſtitui: facultatẽ exponendoꝝ ſctõꝝ
libꝛoꝝ ſe aſſecutos vł vidẽt vł putãt:ne/
mini eſſe iſta pᷣcepta nccaria:ſʒ potiꝰtotũ
qð ð illaꝝ lr̃aꝝ obſcuritate laudabiliter

aꝑit᷑ diuio müere fieri poſſe clamitabũt.

Duibo oibo bꝛeuit᷑ rñũdens:ilłqͥ he q̃ ſcri
bimꝰ nõ ĩtelligũt. h̊ dico:me ñ ita eſſe re/
pᷣhendẽdũ qꝛ hec ñ ĩtelligũt:tãqᷓ; ſi lunã
veterẽ vł nouam ſyduſve aliqð minime
claꝝ vellẽt videre:qð ego intento digito
demõſtrarẽ.illis aũt nec ad ipᷣm digitum
meũ vidẽdũ ſufficiẽs eſſet acies oculoꝛũ
nõ ꝓpterea mihi ſuccẽſere deberẽt. Illi
do q etiã iſtꝭ pᷣcept cognit atq; ꝑceptis
ea ꝗᷓ ĩ diuĩs libꝛis obſcura ſũt itueri neqͥ
uerit:arbitrẽt᷑ ſe digitũ qͥdẽ meũ videre
poſſe.ſydera vᷣo qͥb demòſtrãdis intẽdit᷑
videre ñ poſſe.Et illi &̊ ⁊ iſti me repᷣhẽde
re deſinãt:⁊ lumẽ oculoꝝ diuinitꝰ ſibi p/
beri depᷣcent᷑. Nõ em̃ ſi poſſũ mehe⸗ meũ
ad aliqd demõſtrãdũ mouere:poſſũ etiã
oculos attẽdere:qͥb vł ipᷣa demõſtratio
mea vl etiã illud qdð volo demõſtrare cer
nat᷑. Jã vero eoꝝ qͥ diuino munere exul/
tant:⁊ ſine talibo pᷣceptis q̃lia nunc trade
re inſtitui:ſe ſctõs libꝛos intelligere atq;
tractare głiant᷑:⁊ ppterea ſupꝑflua voluiſ
ſe me ſcribere exiſtimant: ſic eſt lenienda
cõmotio:vt quãuis dei magno munere
iure letent:recoꝛdent᷑ ſe tñ ꝑ homines di
diciſſe vel litteras.nec pꝛopterea ſibi ab

3 4

De doctrina chꝛiſtianag Äiber 1.

anthonio ſancto ⁊ perfecto viro egiptio
monacho inſultari debere:qͥ ſine vlla ſci
entia lr̃aꝝ ſcripturas diuinas ⁊ memoꝛi
ter audiẽdo tenuiſſe:⁊ pꝛudẽter cogitan
do ĩtellexiſſe pᷣdicat᷑aut ab illo ſuo bar/
baro chꝛiſtiano ðᷣ q̊ͥ a grauiſſimis:fideq;

digniſſimis vin nuꝑ accepimꝰ:qͥ lras q̊/

q; iᷣas niło docẽte hoĩe ĩ plenã noticiaʒ
oꝛãdo vt ſibi reuelarent᷑ accepit tridua/⸗

nis pᷣcib impetrãs vt etiã codicẽ oblatũ
ſtupẽtibo qͥ aderant legẽdo ꝑcurreret.At

ſi hquiſq; falſa arbitret᷑ꝛnõ ago pugna
citer. Certe em̃ qm̃ cũ chꝛiſtianis nobis

res eſt:qͥ ſe ſcripturas ſanctas ſine duce
hoĩe gaudẽt noſſe:⁊ ſi ita ẽ: ᷣo non me/
diocri gaudẽt bono:ↄcedãt ncce eſt vynũi
quẽq; nrjm ⁊ ĩ abeunte puericia ↄſuetu./

dine audiẽdi linguã ſu didiciſſe: ⁊ aliaʒ

aliquã vł grecã vł hebꝛeã vl q;libet cete

raꝝ:aut ſilr audiẽdo:aut ꝑ hoĩeʒ pᷣcepto

*

rẽ accepiſſe. Jã &ſi placʒ moneamꝰ ome
frẽs ne paruulos ſuos iſta doceãt:qꝛ mo
mẽto vno tꝑis adueniẽte ſpũſãcto reple

ti apłi oĩm gentiũ linguis locuti ſũt: aut

cui talia nõ ꝓuenerint: nõ ſe arbitret᷑ eſſe
bitet. Immo vᷣà ⁊ qð ꝑ hoĩeʒ diſcẽqũ eſt
ſine ſuꝑbia diſcat:⁊ ꝑ quẽ docet᷑ aliꝰ ſine

ĩuidia tradat qð accepit. Neq; tẽtemus

eũ cui credimꝰ:ne talibo inimici vᷣſucijſꝰ

„

puerſitate decepti:ad ip̃m quoq; euãge/

—

liũ audiẽdũ atq; diſccẽdũ nolimꝰ ire ine
cleſias:aut codicẽ legere:aut legẽtẽ pᷣdi/⸗

ntẽq; hoĩeʒ audire:⁊ expectemus rapi

c
vſq; ĩ terciũ celũ:ſiue in coꝛꝑe:ſiue extra
coꝛpꝰ:ſiẽ dixit apłs:⁊ ibi audireſeffabi/
lia vᷣba q̃ ñ licet homini loq:aut ibi vide
re dñm ieſũ chꝛiſtũ:⁊ ab illo potiꝰ q; ab
hoĩb audire euangeliũ.Caueamꝰ tales
tẽtationes ſuꝑbiſſimas ⁊ piculoſiſſimal
magiſq; cogitemꝰ⁊ ipᷣm aplm paulũ:licʒ
diuĩa ⁊ celeſti voce pſtratũ ⁊ iſtructũad
hoĩeʒ tñ miſſũ eſſe:vt ſacr̃a perciꝑet ⁊ co
pularet᷑ eccłie:⁊ cẽturionẽ coꝛneliũ q;;uii

exauditas oꝛões eiꝰ elemoſinaſq; reſpe/

ctas ei angelꝰ nũciauerit: petro tñ tradi
tũ imbuẽdũ:p quẽnõ ſolũ ſacra pcipet:
ſz etiã d credẽdũ:qᷣd ſ perãdũ:qͥd diligẽ

dũ eſſet audiret. Et poterant vtiq; oĩa ꝑ
angelũ fieri:ſʒ abiecta eſſet hũana ↄditõ

ſi ꝑ hoĩes hoĩb vᷣbũ ſuũ demĩſtrare nol

le videret᷑. Qũo em̃ veꝝ eſſet qð dictũ ẽ:

tẽplũ em̃ dei ſanctũ ẽ:qð eſtꝭ vos:ſi de ꝰ ᷣꝰ

hüano tẽplo rñſa nõ redderet:⁊ totũ qð

diſcẽdũ hoĩby tradi vellet ð celo atq; per
ãgelos ꝑſonaret: Deinde ipᷣa charitas qᷓ
ſibi inuicẽ hoĩes mõ vnitat aſtringit:ñ
hHhaberet aditũ refundẽdoꝝ:⁊ q̃ſi miſcen/
don ſibimet animoꝝ:ſi hoĩes ꝑ hoĩes ni
hil dücerẽt. Et certe ſpadonẽ illũ qͥ eſaiã
pꝓphetã legẽs nõ intelligebat:neq; apls

ad angelũ miſit:nec ꝑ angelũ eiqð nõ in
telligebat expoſitũ:aut diuinitꝰ in mẽte

ſine hoĩs miſterio reuelatũ eſt:ſʒ potius

ſuggeſtione diuĩa miſſꝰ eſt ad eũ.ſeditq;
cũ eo philippꝰ qͥ nouerat eſaiã ꝓphetaʒ:
eiq; hũanis vᷣbis ⁊ lingua qð iĩ ſcriptura

lla tectũ erat apuit. Hone cümoyſe deꝰ
loꝗbat᷑ Et tñ ↄſiliũ regedi atq; admini/
ſtrãdi tã magni ppti a ſocero ſuo alieni/

gena. ſ.hoĩe:⁊ maxime puiduſ ⁊ minime
ſuꝑb accepit. Nouerat em̃ ille vir exꝗ/
cũq; aĩa veꝝ ↄſiliũ ꝓceſſiſſet:nõ ei:ſʒ illi

à eſt veritas incõmutabili deo tribuédu
eſſe. Poſtremo qͥſqͥs ſe nullis beenrig n

ſtructũ diuino munere quecũq; ĩ ſcriptu

ris ſanct obſcura ſüt intelligere gloꝛiat
bñ qͥdẽ credit:⁊ veꝝ eſt nõ eſſe illã ſuã ſa
cultatẽ q̃ſi ex ſeipᷣo exiſtentẽ:ſʒ diuĩo mu

nere tradita. Ita em dei gloꝛiã qrit non
ſuã:ſʒ cũ legit ⁊ nllło ſibi hoĩm exponẽte

ĩtelligit:cur ipſe alijs affectat exponere:
ac nõ potiꝰ eoſ remittit deo:vt ipi quoc;
nõ ꝑ hoĩeʒ:ſʒ illo intꝰ docẽte intelligãt·
Sʒ videlicʒ timet ne audiat a dño. Der
ue nequã dares pecuniã meã nũmularijſ

Siẽ ů̊ᷣ hi ea q ĩtelligũt pꝓdũt ceten vłlo/
quẽdo vł ſcribẽdo:ita ego quoq; ſi nõ ſo

lũ ea q̃ ĩtelligãt:ſʒ etiã ĩtelligẽdo ea q ob
ſeruẽt pdidero:culpari ab eis ꝓfecto nõ

debeo:quãq; nemo debeat aliqd ſic hr̃e:
q̃ſi ſuũ ꝓpꝛiũ:niſi foꝛte mẽdaciũ. Nã om
ne veꝝ ab illo ẽ qͥ ait. Ego ſum veritas.
Quid em̃ habemꝰ qð nõ accepimꝰ?:O/
ſi accepimꝰ qͥd gloꝛiamur:q̃ſi nõ acceꝑi/
mꝰ: Qui legit audientibo lr̃as:vtiq; q̊s
agnoſcit enũciat.Qui aũt ipᷣas lr̃as tra/

dit: ̊ agit vt alij quoq; legere nouerint

vtq; tñ h̊ ĩiſinuat qdð accepit. Sic ec qͥ ea

q̃ĩ ſcriptunĩtelligit expõit audiẽtiby ta⸗

.,ãði
. —
—
—

liesdo
cio⸗Qlabt)
miscttne
ſtlegeclant
lecoeniiuit
zuugir gutd
nncommmur
Nics ooeurt
cunllinsten
mnpcuiſcie
hlſciveſtign
ſiſte lo en
untatep
gcna
nlhu f
ce iandon
phemioddel
Moekeſerii
Gegivolun⸗

ſit deima
NAſenm⸗. P
ſiſtnigid
füiteneni
ſuncenief
ihußopis
hhee küß
edrrede
gnmn
Pödeſatdi
WN
leſftihden

1

—

nieniſn
eſengd
göchrosſde,
ntotüge
daommn
eißn cmibi
Untmnaſhingiei
Cornäſimlcn,⸗
hwiesphaice
tſcaneliͤdtti
ienh

angeüsc

Aur in hnin
chnickkdoens

pckasciſelig

uchüipphe

Sienon

Pne dinprl
gitinng unind
onoſu di
puidot ammn
cerig;
lewron⸗
maiideytien
ſemulloigu
Nrgvecigiont

Piniiceer h.
fnicdedad

kmuiͦsdilvn
Cräcnin
ſvin aponite
ſanahonce
deoſtchico
dwẽr l
dun io

!
QN

q́; lias q̊s agnoſcit pnũciat lectoꝛis offi

7 — — „ „ —

cio.Qui aũt pcipit qũo intelligẽdũ ſit:ſi
milis eſt tradẽti las:̊ᷣ eſt pcipienti qũo
ſit legẽdũ:vt quo ille qͥ legere nouit alio

lectoꝛe nõ indiget:cũ codicẽ inuenerit a

q̃ audiat qͥq ibi ſcriptũ ſit:ſi ic iſte qͥ pꝛece
pta qͥ conamur tradere accepit:cũ ĩ libꝛiſ
aliqd obſcuritatꝭ iuenerit:qſdã regulas

veluti lr̃as tenẽs intellectoꝛẽ aliũ nõ reqͥ
rat:p quẽ ſibi qð opertũ eſt detegat᷑:ſʒ jq
buſdã veſtigijs indagaꝶ ad occultũ ſen

ſü ſine vllo erroꝛe ipᷣe ꝑpueniat aut certe ĩ
obſcuritatẽ pᷣue ſentẽtie nõ ĩicidat.Qua/
ꝓpter quãq; ⁊ in ipᷣo oꝑe ſatis apparere
poſſit:huic officioſo laboꝛi noſtro nõ re/
cte aliquẽ ↄtradicere.tñ ſi huiuſcemodi
ꝓhemio qͥ buſlibet obſiſtentibo ↄuenient᷑
videt᷑ eſſe rũſuʒ.huiꝰ vie quã ĩ ̊ libꝛo in

Erplicit plogus.

de doctrina chꝛiſtiana.

ſcripturaꝝ. Modg? iue/
nmniẽdi q̃ intelligẽda ſũt:⁊
mod'“ pferedi qᷓ ĩtellecta
ſũt. De inueniẽdo pꝛiꝰ: pferẽdo poſtea
diſſeramꝰ. Magnũ onꝰ ⁊ arduuʒ:⁊ ſi ad

ſuſtinẽdũ difficile:vereoꝛ ne ad ſuſcipien
qũ temerariũ. Ita ſane ſi ð nobis ipᷣis pᷣ
ſumeremꝰ. Nũc vᷣo cũ ĩ illo ſit ſpes pagẽ
di huiꝰ opis:a q̊ͥ nobis ĩ cogitatõe młta
ðᷣ hac re iã tradita tenemꝰ:nõ eſt metuen
dũ ne dare deſinat cetera:cũ ea q̃ data ſũt

—

ceperimꝰ impẽdere.Oĩs em̃ res qᷓ dãdo

nõ deficit dũ habet᷑ ⁊ nõ dat᷑:ꝛnõdũ habe

tur qũo habẽda eſt. Ille em̃ ait:qͥ habet
dabit᷑ ei. Dabit ů habetiby.i. cũ benigni
tate vtẽtibo eo qð acceperũt:adimplebit
atq; cumulabit qð dedit IJlli quiq; ⁊ illi
ſeptẽ erãt panes:anteq; incipent dari eſu
rientibo. Oð vbi fieri cepit:cophinos et
ſpoꝛtas ſatiatꝭ tot hoĩm milib impleue/

rũt. Sicut & ille panis dũ fraãgeret᷑ accre
ulciſic ea qᷓad hoc opꝰ aggrediendũ iam

gredi volumꝰ.tale nob occurrit exoꝛdiũ
ncipit liber pꝛimꝰ⸗ beati Auguſtini

quibo nitit᷑ oĩs tractatio

CLV.

dñs pᷣbuit cũ diſpẽſari cepint:eoipᷣo ſug
gerẽte multiplicabunt᷑:vt ĩ ipᷣo h̊ noſtro
miniſterio nõ ſolũ nullã patiamur inopi
am:ſʒ de mirabili etiã abundãtia gaude
amꝰ. Ois doctrina vl reꝝ eſt vel ſignoꝝ
ſʒ res ꝑ ſigna diſcunt᷑. Pꝛopꝛie aũt nunc
res appellaui:q nõ ad ſignificãdũ alidd
adhibent᷑:ſicuti ẽ lignũ:lapis:pecꝰ atq;
hmõi cetera:ſʒ ñ illud lignu qð in aquaſ
amaras moyſen miſiſſe legimꝰ vt amari/
tudine carerẽt:neq; ille lapiſ quẽ iacob ſi
bi ad caput poſuerat:neq; ilð pecꝰ q ꝓ
filio imolauit abꝛaã. He nãq; ita res ſũut

vt aliaꝝ etiã ſigna ſint reꝝ. Sũt aũt alia

ſigna qꝝ omis vſus in ſignificãdo eſt:ſi
cuti ſunt verba. Nemo em vtit᷑ vbis niſi
aliqͥd ſignificandi gr̃a.Ex q̊ intelligit ꝙ
appellẽ ſigna:res eas videlicʒ q̃ ad ſigni
ficandũ aliàd adhibent᷑. Quãobꝛẽ om̃e
ſignũ etiã res aliq eſt. Oð em̃ nlła res eſt
oĩno nihil eſt. Nõ aũt oĩs res etiã ſignũ

ẽ.Et iõ ĩ hac diuiſiõe reꝝ atqʒ ſignoꝛuʒ.

cũ ð reb loqmur:ita loq̃mur:vt etiã ſi ea
rũ aliq̃ adhiberi ad ſignificandũ poſſũt
nõ impediãt partitionẽ q̃ pꝛiꝰde reb po
ſtea ð ſignis diſſerimꝰ:memoꝛiterq; tene
amꝰ.id nũc ĩ rebo ↄſiderãdũ eſſe ꝙ ſũt nõ
ꝙ aliud etiã pᷣter ſeipᷣas ſignificant. Res

ergo alie ſũt qͥb fruẽdũ eſt:alie qͥb vten

dqũ:alie q̃ fruunt᷑ ⁊ vtunt᷑. Ille quiba fruẽ
dũ eſt:beatos nos faciũt. Iſtis qͥbo vten
dũ eſt:tendẽtes ad beatitudinẽ adiuua/
mur:⁊ q̃ſi adminiculamur:vt ad illas q̃ᷓ
nos beatos faciũt ꝑuenire atq; his inhe
rere poſſimꝰ. Nos vero qͥ fruimur ⁊ vti/
mur inter vtraſq; ↄſtituti:ſi eis bo vten
dqũ eſt frui voluerimꝰ impedit᷑ curſus nr
⁊ aliqñ etiã deflectit᷑:vt ab his rebb quib⸗

fruẽdũ ẽ obtinẽdiſ vł retardemur vl etiã

reuocemur:ĩferioꝝ amoꝛe pᷣpediti. FYrui
em̃ eſt amoꝛe alicui rei inherere ppter ſe
ipaʒ. VUti aũt qð in vſũ venerit ad id qð
amas obtinẽdũ referre:ſi tũ amandũ eſt.
NHã vſus illicitꝰ abuſus potiꝰ vł abuſio
nominanda eſt. Quomodo ergo ſi eſſe-
mus peregrini:qͥ beate viuere niſi in pa/
tria nõ poſſemꝰ:eaq; peregrinatõe vtiq;
miſeri:⁊ miſeriã finire cupiẽtes in patriã

redire vellemꝰ:opꝰ eſſet vel terreſtribus

vel marinis vehicolis:quibus vtenduʒ

½

De doctrina chꝛiſtianag Uiber 1.

eſſet vt ad patriã qᷓ̊ fruendũ erat puenire
valeremꝰ:ꝙ ſi amenitates itineris:⁊ ipᷣa
geſtatio vehiculoꝝ nos delectaret. ↄuer
ſi ad fruendũ his quibovti debuimꝰ:nol
lemꝰcito via finire ⁊ ꝑuerſa ſuauitate im
plicati alienaremura patria.cuiꝰ ſuaui/

tas faceret beatos. Sic in hu ĩmoꝛta

litatis vita peregrinãtes a dno ſe redire
in patriã volumꝰ: vbi beati eſſe poſſum⸗

vtendũ eſt h̊ mũdo nõ fruendũ: vt inuiſi
bilia dei per ea qᷓ facta ſunt intellecta cõ/

ſpiciant᷑: hoc eſt vt de coꝛpoꝛibo tẽpoꝛali
buſq; reb eterna ⁊ ſpiritualia capiamuſ
Res igit᷑ quib fruendũ eſt pater ⁊ filius
ſpũſſanctus eſt: eadẽq; trinitas:vna q
dã ſũma res cõmuniſq; omibus fruenti
bus ea:ſi tamẽ res ⁊ nõ omniũ reꝝ cauſa
ſit. ſi tamẽ ⁊ cauſa. Non em facile nomen
qð tante excellẽtie cõueniat poteſt inue/
niri: niſi ꝙ melius ita dicit. Trinitas h“
vnꝰ' deus ex quo omia:per quẽ omia:in
quo omia. Ita pater ⁊ ſiliꝰ ⁊ ſpirituſſan
ctus:⁊ ſingulus quiſq; hoꝝ deꝰ:⁊ ſimul
ofnes vn deus: ſingulꝰ quiſq; hoꝛum
plena ſubſtãtia: ſ. imul om̃s vna ſubſta/
tia. Pater nec filiꝰ eſt nec ſpirituſſanctꝰ:
filiꝰ nec pater eſt nec ſpuũſſanctus eſt.ſpi/
rituſſanctꝰ nec pater eſt nec fil:ſʒ pater
tantũ pater: ⁊ filiꝰ tantũ filius:⁊ ſpũſſan
ctus tantũ ſpũſſanctus.Eadẽ trib eter
nitas:eadẽ incõmutabilitas:eadẽ maie/
ſtas:eades poteſtas. In patre vnitas:in
filio equalitas:in ſpirituſancto vnitatis
equalitatiſq; ↄcoꝛdia.Et trig hec vnum
omia ꝓpter patrẽ.equalia omia pꝛopteꝛ
filiũ:connexa omia ꝓpter ſpiritũſanctũ.
Diximus ne aliquid ⁊ ſonuimꝰ gliquid
dignũ deo? Ymmo vero me nihil aliud
qᷓ; dicere voluiſſe ſentio. Si autem dixi
nõ eſt hoc qð dicere volui:hoc vnde ſcio
niſi deꝰ ineffabilis eſt. qð aũt a me dictũ
eſt:ſi ineffab ilis eſſet dictũ nõ eſſet. Ac ꝑ

hoc nec ineffabilis quideʒ dicendus eſt
deus: qꝛ ⁊ hoc cũ dicit᷑ aliqͥd dicit᷑. Et ſic

neſcio que pugna verboꝝ:quoniã ſi illð
eſt ineffabile qð dici nõ poteſt:nõ eſt in/
effabile qð vel ineffabile dici põt. OQue
pugna verboꝝ ſilentio cauenda potiuſ:
q;; voce pacanda eſt Et tamẽ deꝰ:cũ de il
lo nihil digne dici poſſit:admiſit huma

ne vocis obſequiũ:⁊ verbiſ noſtris ĩ lau

gde ſua gaudere nos voluit. Nã inde eſt
gð dicit᷑ deꝰ. Non em̃ reuera in ſtrepitu

iſtaꝝ duarũ ſillabaꝝ ipſe cognoſcitur:ſʒ

tamẽ omes latine ligue ſocios:cũ aures

eoꝛũ ſonus iſte tetigerit:mouet ad cogi/

tand excellentiſſimã quandã ĩmoꝛtales

qʒ naturã.Ha cũ ille vnꝰ cogitat᷑ deoꝛuʒ

de: ab his etiã qͥ alios ⁊ ſuſpicant᷑ ⁊ vor

cant ⁊ colũt deos ſiue ĩ celo ſiue in terra:
ita cogitat᷑ vt aliqd quo nihil melius ſit

gatq; ſubtiliꝰ:illa cogitatio conet᷑ attinge

re.Gane quoniã diuerſis bonis mouen
tur.partim eis qᷓ ad coꝛꝑis ſenſũ:partim
eis q̃ ad animi intelligentiã ꝑtinent.Illi

q dediti ſunt coꝛpis ſenſibo:aut ipᷣm celũ

aut qð ĩ celo fulgẽtiſſimũ videt:aut ipᷣm

mũdũ deũ deoꝝ eſſe arbitrant᷑.At ſi ex/

tra mundũ ire ↄtendũt.aliqͥd lucidũ ima
ginant᷑:idq; vł infinitũ vł ea foꝛma q̃ op
tima videt᷑ inani ſuſpitõne cõſtituũt:aut
humani corꝑis figurã cogitãt:ſic eã ce/

teris anteponũt.Oð ſi vnũ deũ deoꝝ eſ⸗
ſe nõ putãt:⁊ potiꝰ młtos aut ĩnumera/

biles eq̃lis oꝛdinis deos:etiã eos tñ ꝓut

cuiq; aliqd coꝛꝑis videt᷑ excellere ita fi

guratos aĩo tenẽt. Ali aũt qͥ ꝑ intelligẽ/

tiã pergũt videre qð deꝰ eſt:oibo eũ natu

ris viſibilibo ⁊ coꝛꝑalibo:itelligibilibo ve
ro ⁊ ſpuũalibo om̃ibo mutabilibopᷣferunt.
Oſmes tamẽ ꝓ excellentia dei certatiʒ di
micant. Nec quiſq; inueniri poteſt qͥ nõ

hoc deũ credat eſſe quo meli aliqd non
eſt. Ytaq; H om̃es deũ ↄſentiũt eſſe:qð ce

teris rebo omibo anteponũt.Et qm oẽs
q de deo cogitãt:viuũ aliqͥd cogitãt:illi
ſoli poſſunt nõ abſurda ⁊ indigna exiſti
mare ð deo:qͥ vitã ipᷣaʒ cogitãt:⁊ quecũ
qʒ illis ſoꝛma occurrerit coꝛꝑis:eã vita
viuere vl nõ viuere ſtatuũt:⁊ viuentẽ nõ
viuẽti anteponũt:eãq; ipas viuentẽ coꝛ/
poꝛis foꝛmã q;talibet luceꝑfulgeat:q̃n/
talibet magnitudĩe pᷣmineat:quãtalibet
pulcritudine oꝛnet᷑aliud ipᷣax eſſe:aliud
vitã q̃ vegetat᷑ intelligũt:eãq; illi moliqᷓ
ab illa vegetat᷑ et animat᷑ dignitate incõ
parabili pᷣferunt Deinde ipᷣaʒ vitã ꝑgũt

iſpicere: ⁊ ſi eã ſine ſenſu vegetãtẽ inuene
rint.q̃lis eſt arboꝝ:pᷣponũt ei ſentientez
Ilis eſt pecoꝝ:⁊ huic rurſus intelligẽtẽ:

—— EEE

E—

Zisboin
coguntßpone
looeiplanl
initi Gipt
gtiüantechnd
Uerenipon
Goeetſernil
lonosopee
Ute og
i ug
ie
inr ecvſp
reſavie
Noftiin
bemdsi
(oncövt
lntenog!
Nlunai conn
ſtoet Ethe
ecigip
ece
Ouiang
vmdune
nit ſon
Weut
oſan
goͤcſen
ppterci⸗
utzli⸗
cor tolln
ſiltesſln
hicnellil
Duſugn
1inanig
Mohenurt
hm iß
lariitfiſt
fliͤtinobi
liogfſe
UAmmete
cſenenge
hnmmgdin
deſge,
ſorn ib
quoczped⸗
1pupoi

e!

rolnir giinte⸗

ne animng

neſocſogcin
Numoner bch,

Wnliinorig

ogintdenn
Weſuſdicniren
Nickaſueinmm
gnonihümelnvſt
moconttmni
ugiobenunmnn
cogsligunin
emügim)
nlhantiöncli
Mnüridinmrüin
nbimun!
aliolhatiin
aſumn do,
Gecöſtirnaüran
ritſid̃t
wüdeäder
msmt inm
Nehgetüthiſt
iickaalain
aigpinli
Kuiain
nillcye
bipönt.
danntid
mnncdi,
ned did
ſenürchege⸗
nit. Eqſe
iaidt i
Cgii n
mmndet
iatitn
egilgench⸗

utlinſd

iigtſili
ollinii
fnmnnnenne
inſn
ene ue
ni iſanen

enO

q̃lis eſt hoĩm. Quã cũ adhuc mutabileʒ
viderint:etiã huic aliquã incõmutabilẽ
cogunt᷑ pᷣponere:illã.ſ.vitã q̃ nõ aliquan
do deſipit:aliquãdo ſapit.ſʒ eſt poti ipa
ſapiẽtia. Sapiẽs em̃ mẽs.i.adepta ſapi

entiã:anteq; adipiſceret᷑ nõ erat ſapiens.

At vero ipſa ſapietia nec fuit vnq; inſipi
ens nec eſſe vnq; pᷣt.Quã ſi nõ viderent:
nullo modo plena fiducia vitã incõmuta
biliter ſaopientẽ cõmutabili vite antepo

nerẽt. Jpaz unoch regula veritaris qua
ſe melioꝛẽ incõmutabilẽ vi

lllã clamãt eſſe melie nutabilẽ
dent. Nec vſpiã niſi ſupꝛa ſuã naturã vi
dent:qũ quidẽ ſe vident mutabiles.Ne/

mno eſ eſt ta impꝛudæeter inſulſus qui di
cat:vnde ſcis incõmutabiliter ſapiẽtẽ vi

tam cõmutabili eſſe pᷣferendã: Idipᷣm eĩ

qð interrogat vnde ſciã: om̃iboad ↄtem/
plandũ cõmuniter atq; incõmutabiliter

pᷣſto eſt. Et h qͥ nõ videt:ita eſt qſi cecꝰ in
ſole:cui nihil ꝓdeſt ipᷣis lociſ oculoꝝ eiꝰ

tã clare ac pᷣſentis lucis fulgoꝛ infuſus.

OQui auteʒ videtac refugit:cõſuetudine
vmbꝛaꝝ carnaliũ inualidã aciẽ mẽtis ge

rit. Pꝛauoꝝ igit᷑ moꝝ:q̃ſi cõtrarijs flati
bus ab ipᷣa patria repercutiunt᷑ homies
poſteriora atq; inferioꝛa ſectãteſ:qᷓ; illud

qð eſſe meliꝰ atq; pᷣſtantiꝰ ↄfitent᷑.Qua/
ꝓpter cũ illa veritate ꝑfruẽdũ ſit q̃ incõ/
mutabiliter viuit:⁊ ĩ ea trinitas deꝰ au/
ctoꝛ ⁊ ↄditoꝛ vniuerſitatis rebꝰ quas cõ

didit cõſulat:purgandꝰ eſt animꝰ:vt per
ſpicere illã lucẽ valeat ⁊ inherere pfecte.

Duã purgationẽ qſi ambulationẽ q;dã

⁊ q̃ſi nauigationẽ ad patriã eſſe arbitre/

mur. Nõ em̃ ad eũ qͥ vbiq; pᷣſens eſt:locꝭ

moue nur:ſʒ bono ſtudio boniſq; moꝛi/
bus.Qõð nõ poſſemꝰ niſi ipᷣa ſapiẽtia tã/

te etiã nr̃e ĩſirmitati ↄgruere dignaret᷑:⁊-

viuẽdi nobis pᷣberet exemplũ:nõ alit᷑ qᷓ;

I hoĩe:qm̃ ⁊ nos hoĩes ſumꝰ. Sʒ qꝛ noſ

cũ ad illã venimꝰ ſapiẽter facimꝰ:ipᷣa cuʒ

ad nos venit ab hoĩb ſuꝑbis q̃i ſtulte fe
ciſſe putata eſt.Et qm̃ nos cũ ad illã ve/
nimus cõualeſcimꝰ:ipᷣa ci ad nos venit
q̃ſi infirma exiſtimata eſt. Sʒ qð ſtultũ ẽ
dei ſapietiꝰ eſt hoĩbo:⁊ qð infirmũ eſt dei
foꝛti eſt hoĩbo.Cũ g ipᷣa ſit patria:viã ſe
quoq; nobis fecit ad patriã. Et cũ ſano

puro interioꝛi oculo vbiq ſit pᷣſens:co

rũ qui oculũ illũ infirmũ immũdũq; ha
bent.oculis etiã carneis apparere digna
ta eſt Quia em̃ in ſapiẽtia dei nõ poterat
mundꝰ ꝑ ſapientiã cognoſcere deũ:pla/

cuit deo ꝑ ſtulticiã pᷣdicatõnis ſaluos fa
cere credẽtes. Nõ igit᷑ ꝑ locoꝝ ſpacia ve
niendo:ſʒ in carne moꝛtali moꝛtalib ap/

parendo veniſſe ad nos dicit᷑ Illuc eniz

venit vbi erat:qꝛ ĩ hoc mũdo erat:⁊ mũ/
dus ꝑ eũ factꝰ eſt. Sʒ qm̃ cupiditate ſru
endi ꝓ ipſo creatoꝛe creatura:hoĩes cõſi
gurati huic mũdo:⁊ mũdi noĩe ↄgruen/⸗
tiſſime vocati:nõ aũt cognouerũt.Pꝛo⸗
pterea dixit euãgeliſta.Et mundꝰ eũ nõ
cognonit Itaq; in ſapietia dei:nõ pote/
rat mundꝰ ꝑ ſapietiã cognoſcere deum.
Lur ergo venit cũ hic eſſet:niſi qꝛ placu
it deo ꝑ ſtulticiã pᷣdicationis ſaluos fa/
cere credẽtes: Quomodo veit:niſi ꝙ ver
bũ caro factũ eſt ⁊ habitauit ĩ nobiſ:Si

cuti cũ lomur vt id qð in aio gerimꝰ in
audiẽtes animũ ꝑ aures carneas ſũlabat᷑

fit ſonus verbũ qð coꝛde geſtamus:⁊ lo
cutio vocat᷑:nec tñ in eundẽ ſonũ cogita
tio noſtra ↄuertit᷑:ſʒ apud ſe manẽs inte/
gra:foꝛmaʒ vocis qua ſe inſinuet auribꝰ
ſine aliqua labe ſine mutatione aſſumit:
ita verbũ dei nõ cõmutatũ caro tñ factũ
eſt vt habitaret ĩ nobis. Sicut aũt cura
tio via eſt ad ſanitatẽ:ſic iſta curatio pec/
catoꝛes ſanãdos reficiẽdoſq; ſuſcepit:et
quẽadmodũ medici cũ alligãt vulnera.
nõ incõpoſite:ſʒ apte id faciũt:vt vincu/
li vtilitatẽ quedã pulcritudo etiã ↄſeq/
tur:ſic medicina ſapiẽtie ꝑ hoĩs ſuſcepti

onẽ nf̃is eſt accõmodata vulneribo deqͥ
buſdã ↄtrarijs curãs:⁊ de quibuſdã ſili

bus:ſicut etiã ille qͥ medet᷑ vulneri coꝛpo
ris adhibet quedã contraria:ſicut frigi/

dum calido vel humidũ ſicco:vł qͥd aliõ
hmõi.Adhibet etiã quedaʒ ſimilia ſicut
lintheolũ:vel rotundo vulneri rotundũ
vel oblongũ oblongo:ligaturãq; ipſam
nõ eãdẽ mẽbꝛis oĩbo:ſʒ ſimilẽ ſimilibo co
aptat.ſic ſapiẽtia dei hoĩez curãs ſeipᷣazx

exhibuit ad ſanandũ:ipſa medicus:ipa
medicina. Quia ̊ ꝑ ſuꝑbiam hõ lapſus
eſt:humilitates adhibuit ad ſanandum.
erpẽtis ſapiẽtia ðcepti ſumꝰ:dei ſtul/

cicia liberamur. Quẽadmodũ illa ſapia

—

vocabat᷑ erat aũt ſtulticia ↄptemnẽtibus
deũ:ſic iſta q̃ vocat᷑ ſtulticia ſapiẽtia eſt
vincẽtibo dyabolũ. Nos immoꝛtalitate

vſi ſumus male vt moꝛeremur:chꝛiſtus

moꝛtalitate bñ vſus Evt viueremꝰ. Coꝛ
rupto aio femine ingreſſus ẽ moꝛbo:inte
gro coꝛpe femine ꝓceſſit ſalꝰ.Ad eadẽ cõ

traria ꝑtinet:q; etiã exẽplo virtutũ eius

vicia noſtra curant᷑. Jã vᷣo ſimilia q̃ſi li⸗/
gamẽta mẽbꝛis ⁊ vulneribo noſtrꝭ adhi/
bita üla ſunt:q; ꝑ feminã deceptos:ꝑ fe/
minã natꝰ:homo hoies:moꝛtalis moꝛ/⸗

tales: moꝛte moꝛtuos liberauit. Dulta

quoq; alia diligentiꝰ cõſiderãtibo q̊s in/
ſtituti oꝑis peragẽdi neceſſitas nõ rapit
vla ↄtrarijs vł a ſimilibo medicine chꝛi

ſtiane apparet inſtructio. Jã vᷣo credita

dñii a moꝛtuis reſurrectio:⁊ in celũ aſcẽ/⸗
ſio:magna ſpe fulcit fidẽ noſtrã. Hultũ
em̃ oſtẽdit q; volũtarie ꝓ nobis aĩaʒ po/
ſuit q ſic eã habuit ĩ ptate fſumere.Ouã
ta & fiducia ſe ſpes credentiũ pſolat᷑ cõſi
derãs quantꝰ quãta/ꝓ nondũ credentib-

paſſus ſit: Cũ em iudex viuoꝝ atq; moꝛ

tuoꝝ expectat᷑ a celo:magnũ timoꝛẽ incu
tit negligentibo vt ſe ad indulgentiã cõ/
uertant:eũq; magis bñ agẽdo deſiderẽt

q; male agẽdo foꝛmidẽt.Quibo aũt ver/

bis dici:aut qua cogitatõe capi pᷣt pᷣmiũ
qð ille in fine datur eſt. qũ ad ↄſolatõeʒ
huiꝰ itineris tm̃ dedit de ſpirituſancto:
q̃ in aduerſis vite huiꝰ fiduciã charitatẽ
q; tantã eiꝰ quẽ nõdũ videmꝰ habeamꝰ
⁊ dona vnicuiq; ꝓpꝛia ad inſtructionẽ ec
cleſie ſue:vt id qð oſtẽdit eſſe faciẽdũ nõ

ſolũ ſine murmure:ſʒ etiã cũ delectatõne

faciamꝰ: Eſt em̃ eccleſia coꝛpꝰ eiuſ:ſicut
apoſtolica doctrina cõmendat:q etiã cõ
iunx eiꝰ dicit᷑. Coꝛpꝰ ergo ſuũ mult mẽ
bꝛis diuerſa officia geretibo:nodo vnita
tis ⁊ charitatʒ tanq; ſanitatis aſtringit.
Exercet aũt h̊ͥ tpe ⁊ purgat medicinalib⸗
quibuſdã moleſtijs: vt erutã de G̊ ſeculo
eternũ ſibi copulet ↄiugẽ ecdleſiã nõ ha
bentẽ maculã neq; rugꝗã aut aliqͥd hmõi
Poꝛro qm̃ in via ſumꝰ:nec via iſta loco/
rũ eſt ſʒ affectuũ:quã intercludebãt q̃i ſe
pta qdã ſi pinoſa:pᷣteritoꝝ malicie pctõꝝ.

Nuid liberaliꝰ ⁊ miſericoꝛdiꝰ ſacere po/

tuit qͥ ſeipᷣm nobis rediremꝰ ſubſterne

re voluit:niſi vt oĩa donaret pẽta ↄuerf:
grauiter fixa interdicta reditꝰ noſtri p
nobis crucifixꝰ euelleret: Has igit᷑ cla/
ues dedit ecclłie ſue:vt q̃ ſolueret ĩ terra
ſoluta eſſent ĩ celo:q̃ ligaret ĩ terra ligata
eſſent ⁊ ĩ celo.ſ.vt quiſquis ĩ eccłia eiꝰdi

mitti ſibi peccata nõ crederz:nõ ei dimit

terent: quiſquis aũt crederet ſeq; ab his
coꝛrect auerteret ĩ eiuſdẽ eccłie gremio
ↄſtitutꝰ:eadẽ fide atq; coꝛrectõe ſanaret
Ouliſqͥs em̃ non credit dimitti ſibi poſſe
peccata:fit deterioꝛ deſperãdo:q̃ſi nihil
illi meliꝰq; malũ eſſe remaneat:vbi ð fru
ctu ſue ↄuerſionis inſidꝰ eſt. Jã vᷣo ſicut
animi quedã moꝛs eſt.vite pꝛioꝛis moꝝ
q; reiectio:q̃ fit penitẽdo:ſic etiã coꝛꝑis
moꝛs eſt animatõis pᷣſtine reſolutio.Et
qũo animꝰ poſt penitẽtiã q̃ pꝛioꝛes mo/
res ꝑditos interemit:refoꝛmat᷑ in meliꝰ.

ſic etiã coꝛpꝰ poſt iſtã moꝛtẽ quã vincu/

lo peccati om̃es debemꝰ:credẽdũ ⁊ ſpe/

randũ eſt reſurrectõis tꝑeĩ meliꝰ cõmu/
tari:vt nõ caro ⁊ ſanguis regnũ dei

ol/
ſideat:qð fieri nõ pᷣt.ſʒ coꝛruptibile . in/
duat incoꝛruptionẽ:⁊ moꝛtale ̊ induat
ĩmoꝛtalitatẽ:nullãqʒ faciẽs moleſtiã:qꝛ
nullã patiet᷑ indigentiã a beata pfectaqs
aĩa cũ ſũma quiete vegetet᷑. Cuiꝰ autem
animꝰ nõ moꝛit᷑ huic ſeculo:neq; incipit

ↄfigurari veritatuĩ grauioꝛẽ moꝛtẽ moꝛ
te coꝛpꝑis trahit᷑:neq; ad cõmutationẽ ce

leſtis habitatõiſ:ſʒ ad luẽda ſupplicia re
uiuiſcet. Hoc itaq; fides habet:atq; ita

rem ſe habere credendũ eſt:neq; animuʒ

neq; coꝛpꝰ humanũ om̃ino interitũ pa/

ci:ſʒ impioſ reſurgere ad penas ineſtima

biles:pios aũt ad vitã eternam. In his
igit᷑ oĩbo reb ille tm̃ ſũt quibo fruẽdũ eſt.

s eternales atq; incõmutabiles cõme/
moꝛauimꝰ Ceteris aũt vtendũ eſt:vt ad
illã ꝑpfruitionẽ puenire poſſimꝰ Nos ita
q; qͥͥ fruimur ⁊ vtimur alijs reb res aliq̃ᷓ
ſumus. Magna em̃ quedã res eſt. hõ fa/
cxuſ eſt ad imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ dei:nõ
inq; tũ moꝛtali coꝛpe includit᷑:ſʒ inq;tuzʒ
beſtias rõnalis aĩie honoꝛe pᷣcellit. Itaq;
magna q̃ſtio eſt vtrũ frui ſe debeãt hoſeſ
an vti:an vtrũq;. Pꝛeceptũ eſt em̃ nobiſ
vt diligam? inniLeſac
boõ ab hoie diligẽd ſit:an ꝓpter aliud.

rit᷑ vtꝝ ppter ſe

.

ipeg,
inurco⸗l

3

nc. Oden

init iub

ilescos
ſifſnti
ſocſchfuid
ſimdzppte
ofuancii
aotrtaſe
tirtotda
redllig

(hnouerſn

ertik.
olefruit⸗
nyhingt
inleſaaſe
ptertehn
Valei
ſucelettal⸗
Gs Nee
Naakac.
e
denN
gͤbe
toch
nfep⸗
(d
idn
nut
Oulchs
debzage
Mirtotr
Ngant
llinste
mulüat.
Ngtoone
glctdil
ſocier
licthoöy
dodeion
füipto
liriit
dann Ki
ftnun
Appr
dec⸗
Duci
nerilid

. 1 4 ) 4
guch in

elen Ppig

laytiſolanin

4 lgaretitmnig

Zuiſquisiegdien
oeuerztiii
Morderer ſgu⸗
tieinſceertlehn
Kuchchenthſtinit
Crutdininißi
ne deſriniih
cſemnernift
ief ſon
ckfiegmoen
Wiüteſtnn
mitnioinet
unmiymmjne
nontnivnon
“
Steimdr
Psngiͤde,
Gcoruptbu⸗
mnisbungon
elmlamn ir
uiminurner
Cöutatnd
iktiuphicen
oheberag
Gücknechennn
Gcmhineiin
npenwif
ii amm s
ſinuſin
mnunla e,
rpoſn ſon⸗
ſlurm
imc dih

nceud tdins

i eĩ ꝓpter ſe fruimur eo:ſi ꝓpter aliud
timur eo. Uidet᷑ aũt mihi ꝑ aliud dili/
gendꝰ.QOð enĩ ꝓpter ſe diligendũ eſt ĩ eo
ↄſtituit᷑ vita beata.Cuiꝰ etiã ſi nõdũ res
tũ ſpes eiꝰ nos ̊ tꝑe ↄſolat᷑. Maledictꝰ
aũt q ſpem ſuã ponit in hoĩe. Sʒ nec ſe⸗
ipᷣo qͥſq; frui dʒ ſi liqdo aduertas:qꝛ nec
ſeipᷣm dz ꝓpter ſeipᷣʒʒ diligere: ſʒ ꝓpt illð
quo fruendũ ẽ.Tũc qppe eſt optimꝰ hõ
cũ tota vita ſua ꝑagit᷑ in incõmutabilem
vitã:⁊ toto affectu inheret illi. Si aũt ſe
ꝓpter ſe diligit:nõ ſe refert ad deũ:ſed ad
ieipᷣm ↄpuerſus non ad incõmutabile ali/⸗
qð ↄuertit᷑. Et ꝓpterea iã cũ defectu ali/
quo ſe fruit᷑.qꝛ melioꝛ eſt cũ totus heret
atq; ↄſtringit᷑ incõmutabili bono:q; cũ
inde vł ad ſeipᷣm relaxat᷑. Si ̊ᷣ teipᷣm nõ
ꝓpter teipᷣm debes diligere: ſʒ ppter illð
vbi dilectiõis tue rectiſſimꝰ finis ẽ:non
ſuccẽſeat aliꝰ hõ ſi etiã ipᷣm ꝓpter deũ di
ligis. Hec enĩ regla dilectiõis diuinit⸗
ↄſtituta eſt. Diliges inqt ꝓximũ tuuʒ ſic
teipᷣm.deũ vᷣo ex toto coꝛde.⁊ ex tota aĩa
⁊ ex tota mẽte:vt oẽs cogitatiões tuas⁊
oẽm vitã ⁊ oẽm intellectũ in illũ ↄferas:
a q̊ habes eaipᷣa ꝗᷓ ↄfers.Cũ autẽ ait:to/
to coꝛde:tota ania:tota mẽte:nullã vite
nr̃e ꝑtem reliqͥt q̃ vacare debeat:⁊ q̃ſi lo/
cũ dare vt alia re velit frui:ſed qͥcqͥd ali/
ud diligendũ venerit in animũ. illuc ra/
piat᷑.quo totiꝰ dilectiõis imp et⸗ currit.
Nuilſqs recte ꝓximũ diligit.̊ cum eo

debz agere vt etiam ipᷣe toto coꝛde:tota

anĩa:tota mẽte diligat deũ. Sic eni euʒ
diligens tanq; ſeipᷣm totã dilectionẽ ſui
⁊ illius refert ad illã dilectiõem dei:que
nullũ a ſe riuulũ duci extra patit᷑ cuiꝰ di
riuatione minuat᷑. Nõ autẽ oĩa qb vten
dũ eſt diligẽda ſunt.ſʒ ea ſola q̃ aut nobi
ſcũ ſocietate quadã referunt᷑ in deũ.ſicu/
ti eſt hõ vł angelꝰ. aut ad nos relata bñfi
cio dei ꝑ nos indigent ſicuti eſt coꝛpus.

Nã vtiq; martyres nõ dilexerũt ſcelꝰ ꝑ/

ſequẽtiũ ſe:quo tñ vſi ſunt ad ꝓmerẽdũ
deum. Cũ qttuoꝛ ſint diligẽda: vnum
qð ſupꝛa nos eſt.alteꝝ qð nos ſumꝰ:ter⸗
ciũ qð iuxta nos eſt:qrtũ qð infra nos ẽ.
De ſcdðo ⁊ q̃rto nulla pᷣcepta dãda erant.
Duãtũlibet enĩ hõ excidat a vᷣitate:ma/
net illi dilectio ſui et dilectio coꝛꝑis ſui.

*

Fugax enĩ animꝰ ab incõmutabili lumi

ne oium regnatoꝛe.id agit vt ipe ſibi re/
gnet ⁊ coꝛꝑi ſuo.Et iõ nõ põt.niſi⁊ ſe et
coꝛpꝰ ſuum diligere. Magnuz autẽ ali⸗

qd adeptum ſe putat:ſi etiã ſocijs.i.alijſ
hoĩbus dñari potuerit. Ineſt eni vitio/
ſo anio id mag appetere:⁊ ſibi tanq; de/
bitũü vendicare qð vni ꝓpꝛie debet᷑ deo.

Talis autẽ ſui dilectio meliꝰ odiũ voca

tur. Iniquũ eſt eni qꝛ vult ſibi ſeruire:et
qð infra ſe eſt:cũ ipᷣe ſeruire ſuꝑioꝛi nolit

Rectiſſimeq; dictũ eſt. Qui autem amat
initatẽ odit aiam ſuã:⁊ iõ fit infirmus
animꝰ. ⁊ de moꝛtali coꝛꝑe cruciat᷑. Neceſ

7N 2727

ſe eſt eni vt illud diligat: ⁊ e coꝛruptiõe
pꝛegrauet᷑. Ymmoꝛtalitas eni ⁊ incoꝛru

ptio coꝛꝑis ð ſanitate animi exiſtit. Sa

nitas autẽ animi eſt firmiſlime inherere
potioꝛi:h̊ eſt incõmutabili deo. Cuʒ ve
ro etia eis ꝗͥ ſibi naturalit᷑ pares ſunt:hᷣ
eſt hoĩib dñari affectat.intolerabilł oino
ſupbia eſt. NHemo g&& ſe odit. Et hinc qͥdẽ
cum aliqᷓ ſecta nõnulla q̃ſtio fuit. Sʒ ne

q; coꝛpꝰ ſuũ qͥſqᷓ; odit. Ueruʒ eſt enĩ qð

ait apls. Nemo vnq; camẽ ſuã odio ha
buit. Et qð nõnulli dicũt malle ſe oĩno

eſſe ſine coꝛpe.oĩno fallunt᷑. Nõ eĩ coꝛpꝰ

ſuũ: ſʒ coꝛruptiões eiꝰ⁊ pondus oderũt

rlõ itaq; nullũ coꝛpꝰ:ſʒ incoꝛruptũ ⁊ in
tegerrimũ coꝛpꝰ volunt hr̃e Sʒ putant

nullũ coꝛpꝰeſſe ſi tale fuerit.qꝛ tale aliqͥd

giam eſſe putãt.O, autẽ ↄtinẽtia qdam
⁊ laboꝛibo quaſſi ꝑſeqͥ vident᷑ coꝛpa ſua.
q hoc recte faciũt:nõ id agũt vt nõ habe
ant coꝛpꝰ:ſed vt habeãt ſubiugatũ ⁊ pa
ratũ ad oꝑa neceſſaria. Libidies eĩ ma/
le vtentes coꝛpe.i.ↄſuetudines ⁊ inclina
tiones anie ad fruẽdum inferioꝛibo:ꝑ ipᷣi
us coꝛꝑis laboꝛioſaʒ qᷓndã militiã extin
guere affectãt Nã nõ ſe interimũt:ſed cu
rã ſue valitudinis gerũt. Qui aute ꝑuer
ſe id agũt:q̃ſi naturalr inimico ſuo coꝛꝑi
bellũ ingerũt. In q̊ fallit eos qð legunt.
Caro cõcupiſcit aduerſus ſpũm:⁊ ſpũs

qduerſus carnẽ. Hec enim ſibiüinuicẽ ad

uerſant᷑. Dictũ eſt enĩ h pꝓpt᷑ indomitam

carnalẽ ↄſuetudinẽ: aduerſus quã ſpũs

ↄcupiſcit.nõ vt interimat coꝛpꝰ:ſʒ vt cõ
cupiſcẽtiã eiꝰ.i.oſuetudinẽ male domi/
tã faciat ſpũi ſbiugatã.qð natural orde

deſiderat.Quia eĩ h erit poſt reſurrecti/⸗
onẽ:vt coꝛpꝰ oĩmodo cũ quiete ſumma
ſpiritui ſubditũ immoꝛtalit᷑ vigeat.hoc
etiã in hac vita meditandu eſt:vt ↄſuetu
do carnis mutet᷑ in meliꝰ:nec inoꝛdinatꝭ
motibus reſiſtat ſpiritui. Oð donec fiat
caro ↄcupiſcit aduerſus ſpũm: ⁊ ſpiritꝰ
aguerſus camẽ.nõ ꝑ odiũ reſiſtẽte ſpiri/
tu.ſʒ ꝑ pncipatũ.qꝛ mag qð diligitvult
ſubditum eſſe melioꝛi:nec ꝑ odiũ reſiſten
te carne:ſʒ ꝑ ↄſuetudinis vinculuʒ: qð a
parentũ etiã ꝓgenie inueteratuʒ nature
lege inoleuit. Id & agit ſpũs in doman/

da carne:vt ſoluat male ↄſuetudinis qᷣſi

pacta ꝑuerſa:⁊ fiat pax ↄſuetudinis bo/
ne. Camẽ nec iſti qͥ falla opione depꝛaua
ti:coꝛꝑa ſua deteſtant᷑:parati eſſentvnuʒz
oculũ vł ſine ſenſu doloꝛis amittere.etiã
ſi in altero tantꝰ cernẽdi ſenſus remane/
ret qntus erat in duob:niſi aliq̃ res que
pꝛeponenda eſſet vꝛgeret. Iſtis atq; hu/⸗

iuſmõi documẽtis ſatis oñdit᷑ eis qͥ ſine

ꝓtinacia verũ req runt.q; certa ſit ſenten
tia apłi vbi ait. NHemo eni vnq; carnẽ ſu
am odio habuit.Addidit etiã:ſʒ nutrit⁊
fouet eã:ſicut chꝛiſtꝰ eccłiaʒ. Modus
diligẽdi pᷣcipiendus eſt homini.i.quõ ſe
diligat vt pꝛoſit ſibi. Quin auteʒ ſi dili/
gat ⁊ pꝛodeſſe ſibi velit dubitare demen

tis cẽ. Pꝛecipiẽdũ etiã quõ coꝛpꝰ ſuũ di /

ligat:vt ei oꝛdinate pꝛudẽterq; conſulat
Hã qꝙ diligat etiã coꝛpꝰ ſuuʒ.idq; ſaluũ
habere atq; integruʒz velit.eque manite/⸗
ſtum eſt. Aliqd itaq; ampliꝰ diligere ali/
qͥs põt:qᷓ; ſalutẽ atq; integritatẽ coꝛpo/⸗
fis ſui.Na multi ⁊ doloꝛes⁊ amiſſiones
nõnulloꝝ membꝛoꝝ volũtarias ſuſcepiſ
ſe inueniũt:ſed vt alia qᷓ amplius dilige
bant ſaltẽ ↄſeq̃rent᷑. Nõ ergo ꝓpterea qͥſ
q́; dicẽdus eſt nõ diligere ſalutẽ atq; in/
columitateʒ coꝛꝑis ſui.quia plus aliqͥd
diligit. NHã ⁊ auarus q́;uis pecuniã dili
gat:tamẽ emit ſibi panẽ Oõð cũ facit:dat
pecuniã quã multũ amat:⁊ augere deſi/
derat. Sed qꝛ pluris eſtimat ſalutẽ coꝛ
poꝛis ſui:que illo pane fulcit᷑. ſuꝑuaca/
neum eſt dintiꝰ de re maniteſtiſſima diſ/
putare.Qð tñ plerüq; nos facere cogit
erroꝛ impioꝝ. Ergo quoniã pᷣcepto non
eſt opus vt ſe qͥſq; ⁊ coꝛpꝰ ſuũ diligat.id

¶De doc. chꝛiſtiana T

eſt:quoniã id qd ſumꝰ:⁊ id qʒ infra nos
eſt:ad nos tñ ꝑtinet:incõcuſſa nature le⸗

ge diligimꝰ. qᷓ in beſtias etiaʒ ꝓmulgata

eſt. nã ⁊ beſtie ſe atq; coꝛꝑa ſua diliguut.

reſtabat vt ⁊ de illo qð ſupꝛa nos eſt:⁊ ð
illo qð iuxta nos eſt pᷣcepta ſumeremus.
Diliges inqt dñm deũ tuũ ex toto coꝛde
tuo:⁊ ex tota ania tua:⁊ ex tota mẽte tua
⁊ diliges ꝓximũ tuum tanq; teipᷣm. In
his duobo pceptis vniuerſa lex pendet⁊
ꝓphete. Finis itaq; pcepti eſt dilectio:⁊
ea gemina.i.dei ⁊ ꝓximi.Dð ſi te totum
intelligis.i.anĩam ⁊ coꝛpꝰ tuum:⁊ ꝓxi/
mũ totũ.i.aniam ⁊ coꝛpꝰ eius.homo enĩ

ex anĩa ↄſtat ⁊ coꝛꝑe.nullũ reꝝ diligẽda/
rum gen in his duob pceptis pᷣtermiſ/

ſum eſt. Cũ enĩ pᷣcurrat dilectio dei:eiuſ
qʒ dilectiõis modus pᷣſcriptꝰ appareat:
ita vt cetera in illũ ↄfluant.de dilectione

tua nihil dictũ videt᷑. Sed cũ dictuʒ eſt
diliges ꝓximũ tuũ tanq; teipᷣm.ſimul ?
tui abs te dilectio nõ pᷣtermiſſa eſt. Ille
autẽ iuſte ⁊ ſancte viuit.qui rerũ integer

eſtimatoꝛ eſt. Jpe eſt autẽ qui oꝛdinataʒ
dilectionẽ habz:ne aut diligat qð nõ eſt
diligẽdũ:aut nõ diligat quod eſt diligẽ
dum:aut ampliꝰ diligat quod minꝰ eſt
diligendũ:aut eque diligat qðvł minus
vbamplius diligendũ eſt. aut minus vel

ampli? qð eq̃ diligedũ eſt. Omis pecca

toꝛ inqntũ pctõꝛ eſt:nõ eſt diligendus:⁊
om̃is homo inq̃ntũ hõ eſt diligẽdus eſt

puppter deũ. De vero ꝓpter ſeipum. Etſi

7

deus om̃i hoĩe ãpliꝰ diligendus eſt:am
plius qͥſq; debʒ eũ diligere q; ſeipᷣʒ. Itẽ
ampliꝰ alius hõ diligẽdus eſt qᷓ; coꝛpus
noſtꝝ:qꝛ ꝓpter deũ oĩa iſta diligẽda ſũt:
⁊ põt nobiſcũ aliꝰ hõ deo ꝑfrui:qð nõ pᷣt
coꝛpꝰ.qꝛ coꝛpꝰ ꝑ aiam viuit q̃ ꝑfrnimur
deo. Oẽs autẽ homiĩes eqꝗᷓ diligẽdi ſunt.

Sʒ cũ oĩbeꝓdeſſe nõ poſſis:his potiſſi
mũ ↄſulẽduʒ ẽ:qͥ ꝓ locoꝝ vł tẽpoꝝ vlqq/

rũlibʒ reꝝ oppoꝛtũitatibo cõſtricti tibi
qſi q̃dã ſoꝛte iungunt᷑. Sicut enĩ ſi tibi

abũdaret aliqͥd qð dari opteret ei ͥ non

hret:nec duobo dani potuiſſet: ſi tibi oc/
currerẽt duo:q̊ꝝ neuter aliũvł indigen/
tia vel erga te aliq̃ neceſſitudine ſuꝑaret.
nihil iuſtius faceres q;ᷓ vt ſoꝛte eligeres:

cui dãdũ eẽt qdð darivtriq; ñ poſſʒ. Gic

Uhar
böconepn
achecepel
fmipirden
föiaiunan

Humurpnmn

ncteneu
citnmn⸗
ſobgfentat
ſtrigdligi
Gptcluuar⸗
unilüfi
nnonecie
lucßmagn
fuitoᷣ

opnicreos

Gorerne⸗
toggtab⸗
uret tanto,
ſigiiory
Wtil
Weodi
roc
gö
uit
omes
duigi
ſitcog
yllibi
miz⸗
uofa
nus, i⸗
Cinaus
noetito
loggezde
orm: o
ſeckyrdi
glonon⸗
ſßibenniſn
Etintin
lunykine

rtoea

flirani
Meüdl
onbi
here
neſb
Pallige
Piulen

Al

.
riäc infn⸗
ncöuſtananne,
R
cngrſundiign
3lopennoseſe
Meeptſumannn

ntmüertorocet

mrcrnnürn

„ „

icenn,
lup'eigimug
Nligni it
Nohdaprditon⸗
unrdirnd dac

Biſgid en

Ncunr edlenn

Snajnine

niͦeein innlt
ſemniach N
gni doninter

0

e gidrde

ddigngti
n gnosck
dgr rant
cdigrcenn
Vickurninet
ict Osnd

Gaulcends :

ck l cicleck

rihun i.

lonichen
r iiß N
dusctih ons
nindltrſi
doſfrichiif
nwiriofn
venel
ole
Gpliei
önthi
Iniin, 1
Eliſtbi
S

7

1

ſnaneſent

ſete

GCFo.

.ùMB arn,

in hoĩbꝰ qͥb oĩbꝰ cõſulere neq̃as ꝓ ſoꝛte
hñdum ẽ ꝓut qͥſq; tibi colligatꝰ tꝑaliter
adherere potuerit Oiĩim aũt qͥ nobiſcum
frui pñt deo:partim eos diligamꝰ quos

ipᷣi adiuuamꝰ:partim eos a bus adiu/
uamur:partim q̊ꝝ ⁊ indigemꝰ adiutoꝛio
⁊ indigẽtie ſubuenimꝰ:partim qbus nec
ipᷣi cõferimꝰ aliqͥd cõmodi:nec ab eis vt
nobᷣ ↄferat᷑ attẽdimꝰ. Velle tũ debemus
vt oẽs diligãt nobiſcuʒ deũ:⁊ totũ qð v
eos adiuuamꝰ vł adiuuamur ab eis:ad

vnum illũ finẽ referendũ eſt. Di eĩ in the
atris neqcie qͥ aliquẽ diligit hiſtrioneʒ:⁊

tanq; magno vłl etiã ſummo bonoeiꝰ ar
te ꝑfruit᷑:oẽs diligit qͥ euʒ diligũt ſecuz;

nõ ꝓpter eos:ſʒ ꝓpt᷑ eum quẽ ꝑiter dili/

gunt:⁊ q̃nto ẽ in eiꝰ amoꝛe feruẽtioꝛ:tan

*

CLVII

phetaſq; dixerat.cuz interrogaret eũ di /

cens.⁊ qͥs eſt meꝰ ꝓximꝰ:hoĩem quedaʒ
pꝓpoſuit deſcendẽtẽ ab hirlm in hierico
incidiſſe in latrones:⁊ ab eis guit᷑ vunne
ratum ſauciũ ⁊ ſemiuiuũ eẽ relictũ. Ccui
pꝓrimuz eſſe nõ docuit:niſi qͥ erga illũ re

creandum atq; curãduʒ miſericoꝛs exti /

to agit àbꝰ põt modis:vt a płib diliga,/

tur:⁊ tanto płibo cupit eũ oñdere:⁊ quez

frigidioꝛẽ videt excitat in euʒ q̃ntuʒ põt

laudib⸗ Hõ ↄtrauenientẽ inue

nerit:odit in illo vehemẽter odiũ dilecti

titita vt h qui introgauerat.introgatuui
ißpe fateret᷑. Cui dñs ait. Tlade et tu ſac
ſikr. vt vicʒ eum eẽ ꝓximuʒ intelligam?.
cui vlł exhibẽduʒ eſt officiuʒ mificoꝛdie
ſi indiget:vł exhibẽduʒ eẽt ſi indigeret.
Ex q̊ eſt iã ↄſequẽs vt etiã ille a q̊ nobis
SB viciſſim exhibẽduʒ eſt ꝓximꝰ ſit noſte

Norimi enĩ nomẽ ad aliqͥd eſt:nec q ſqG

elſſe ꝓximꝰ niſi ꝓximo põt. Nulluʒ aut-
exceptum eẽ cui mif̃icoꝛdie deneget᷑ offi
cium:qͥs nõ videat qñ vſq; ad inimicos
etiã poꝛrectuʒ ẽ dño dicẽte. Dlligite ing

micos vros:bñfacite his qͥ oderuntvos

ſui:et qͥbs modis valet inſtat vt auferat.

qð nos in ſocietate dilectionis dei agere
ↄuenit:q̊ pfrui beate viuere eſt.⁊a q̊ hñt

omes qͥ eum diligũt ⁊ qdð ſunt ⁊ qð eum

diligũt:de q̊ nihil metuimꝰ ne cuiq; poſi

ſit cognitꝰ diſplicere:⁊ qͥ ſevult diligi:nõ

vt ſibi aliquid:ſʒ vt eis qͥ diligũt eternũ

pᷣmiuʒ ↄferat᷑.̊ eſt ipᷣe quẽ diligũt: Hinc

ximum tuuzʒ tãq; teipm. Dilectio ꝓximi
maluʒ nõ opat᷑. Quiſqᷣs & arbitrat᷑ nõ

etiã efficit᷑ vt inimicos etiã nr̃os diliga-

mus.Nõ enĩ eos timemꝰ:qꝛ nobᷣ qð dili

gimꝰ auferre nõ pñt.ſʒ miſeramur poti//

us qꝛ tãto mag nos oderunt qnto ab il/

lo queʒ diligimꝰ ſeꝑati ſunt.Ad quem ſi

ↄuerſi fuerint:⁊ illum tãq; beatificuʒ bo

num:⁊ nos tãq; ſocios tanti boni nece /

ſe eſt vt diligãt· Oꝛitur autẽ h̊ loco ð an
gelis nõnulla q̃ſtio. Illo enĩ fruẽtes etiã
ipᷣi beati ſunt.q̊ ⁊ nos frui deſideramus.

Ita q́ʒ apłs paulus docet cuʒ dicit. NHꝭ13
nõ adulterabis:nõ homicidiũ facies:nõ
furaberꝭ:nõ ↄcupiſceſ.⁊ ſi qð ẽ aliud ma

datum:inß̊ mõe recapitulat diliges P/

oĩ hoĩe apłʒ pᷣcepiſſe:coget᷑ fateri qd ab

ſurdiſſimumꝛ ſceleratiſſimuz ẽ viſum fu
iſſe apło nõ er pctmm.ſi qs aut nõ chꝛiſti
ani aut inimici adulterauerit vxoꝛẽ:aut

eum occiderit:aut eiꝰ rẽↄcupierit Oð ſi

demsẽtis eſt dicere: maĩtfeſtũ eſt oẽʒ hoĩe,zZzx
pꝓximuʒ eẽ deputãdũ:qꝛ erga neminẽ o
perãduʒz eſt malũ. Jã vo ſi vł cui pᷣbẽddũn
eſt:vł a qͥ nob pᷣbendũ eſt officiuʒ miſeri/

coꝛdie:recte pximꝰ ðꝛ: manitfeſtuʒ eſt h̊ pᷣ
cepto q̊ iubemur diligere ꝓximũ eẽ ſan/
ctos angłos ↄtineri:a qͥbo nob tãta miſe

ricoꝛdie officia impẽdunt᷑: qnta multꝭ di

Etqᷓnto in hac vita fruimur vł ꝑ ſpecu /

lum vl in enigmate.tanto nr̃am ꝑegrina
tionẽ ⁊ tolerabiliꝰ ſuſtinemꝰ:et ardentiꝰ

pta etiã dilectio ꝑtineat angeloꝝ:non ir
rationab ilit᷑ qri põt.Nã ꝙ nullũ homi/

nũ exceperit qͥ pᷣcepit vt ꝓximuʒ diliga /

mus.⁊ ipᷣe in euangelio dominꝰ oñdit ⁊
paulus apłs. Nanq; ille cui duo pᷣcepta
ꝓtulerat:atq; ĩ eis pendere totaʒ legẽ:p

ninarũ ſcripturaꝝ loq aniaduertere faci
le eſt. Ex ̊ ⁊ ipᷣe deꝰ ⁊ dñs nr̃ ꝓximum ſe

nim dici voluit. Nam ⁊ ſeipᷣm ſignificat

finire cupimꝰ. Sʒ vtꝝ ad illa duo pꝛece

dñs ieſus chꝛiſt' opitulatum eẽ ſemiui/
uo iacẽti in via afflicto ⁊ relicto a latrõi/

bus. Et ꝓpha in oꝛõne ait. Sicut ꝓxi-
muʒz ſicut frẽm nr̃m: ita cõplacebã. hHed
qm excellẽtioꝛ ac ſupᷣ naturã nr̃am eſt di

uina ſuba:pᷣceptuʒ qͥ diligamꝰ deũ q ꝓxi
mi dilectiõe diſtinctu eſt. Ille enĩ nob p⸗
bet mificoꝛdiã ꝓpter ſuã bonimategens

autẽ nob inuicẽ ꝓpter illiꝰ.i.ille nob mi/⸗

ſeret᷑ vt ſe ꝑfruamur:nos vᷣo inuiceʒ no-

ſtri miſeremur vt illo ꝑfruamur. Quap/
pter adhuc ãbiguũ ec viðꝛ.cũ dicimꝰ ea
re nos pfrui quã diligimꝰ ꝓpter ſeibam

⁊ ea re nob fruendum eſſe tm q̃ efficimur

beati.ceter vᷣo vtendũ.Diligit eĩ nos de
us:⁊ multũ nob dilectioneʒ eiꝰerga nos
diluina ſcriptura cõmendat. Quõ g dili/
git: vt nobᷣ vtatur aut fruat᷑: Sʒ ſi fruit᷑
eget bono nr̃o:quod nemo ſanꝰ dixerit.
DOſe enĩ bonũ nr̃m:vl iße vl ab ipſo eſt
Lui aũt obſcuꝝ vł dubium eſt: nõ egere
lucẽ reꝝ harũ nitoꝛe ãs ipᷣa illuſtrauerit:
Dicit etiã aꝑtiſſime ꝓpha.Dixi dño de
us meꝰ es tu:qm̃ bonoꝝ meoꝛũ nõ eges
Hon g̊ fruit᷑ nob:ſed vtit᷑. Nã ſi neq; frui
tur neq; vtit᷑:nõ inueio quẽadmodũ dili
gat.Sed neqʒ ſic vtit᷑ vtnos. Nam noſ
res quibo vtimur ad id referimus:vt dei
bonitate ꝑfruamur Deꝰ vero ad ſuã bo/⸗
nitatem vſuʒ nrm refert. Quia enĩ bonꝰ
eſt. ſumꝰ:⁊ inqntũ ſumꝰ:boni ſumꝰ. Poꝛ
ro aũt qꝛ iuſtꝰ eſt.nõ impune ſumꝰ mali:
Inãqntũ enĩ mali ſumꝰ:intantũ minꝰ eti
am ſumꝰ. Ille eni ſũme ac pᷣmitꝰ eſt. qui

oĩno incõmutabil eſt.⁊ qͥ pleniſſime di/

cere potuit.ego ſum qͥ ſum:⁊ dices eis qͥ
eſt miſit me ad vos.At cetera q̃ ſunt:⁊ ni
ſi ab illo eſſe nõ pñt:⁊ intantũ bona ſunt
inq̃ntũ acceperunt vt ſint. Ille igit᷑ vſus

qui ðꝛ dei q̊ nobis vtitur:nmõ ad eiꝰ:ſʒ ad

nrãm vtilitatem refert᷑:ad eiꝰ aũt tm̃mo/
dao bonitatẽ. Cupꝰ aũt nos miſeremur.⁊
cui ↄſulimꝰ:ad eiꝰ q dẽ vtilitatem id faci
mus.: eãq; intuemur:ſed neſcio quõ etiã
nfa ſit ↄſeq̃ᷓns:cũ eã miſericoꝛdiã qm im
pendimꝰ egenti ſine mercede nõ relinqt
deus. Hec aũt merces ſũma eſtvt eo per
fruamur: ⁊ oẽs qͥ eo fruimur: nobᷣ etiã in

uicem in ipᷣo ꝑfruamur. Naʒ ſi in nob id

facimus remanemꝰ in via:⁊ ſpem btĩtu/
dinis nr̃e in hoĩe vł in angelo collocamꝰ

OD 7 hõ ſuꝑbus ⁊ angelꝰ ſuꝑbus arro/

gant ſibi. atq; in ſe alioꝝ ſpem gaudẽt cõ

ſtitui. Sanctꝰ aũt hõ ⁊ ſctũs angelꝰ eti

am feſſos nos atq; in ſe reqͥeſcere ⁊ rema
nere cupiẽtes reficiũt potiꝰ:aut eo ſum/
ptu quẽ ꝓpter nos:aut illo etiã quẽ ppt
ſe acceperũt:acceperunt tñ.atq; ita refe⸗

De doc. chꝛiſtiana Aiber

ctos in illũ ire cõpellunt ̊ fruentes pari

ter beati ſimꝰ. Nã ⁊ apłs clamat. Nun/
quid paulus ꝓ vob crucifixuſ eſt:aut in
noie pauli baptiʒati eſtis? Et neq; qͥ plã
tat eſt aliqͥd.neq; qͥ rigat:ſʒ qui incremẽ/
tum dat de?. Et angelus hoiem ſeado/
rantẽ monet.vt potiꝰ illuʒ adoꝛet:ſub q̃

ei dño etiã ipe ↄſeruus ẽ. Cũ aũt homi/
ne in deo fruer. deo potiꝰ q; hoĩe frueri⸗

Illo enĩ fruen qᷓ efficieris beatꝰ:⁊ ad euz

te ꝑueniſſe letaber:in q̃ͥ ſpeʒ ponis vt ve

nias. Inde ad philemonem paulus. Ita
frater inòt ego te fruar in dño. Oð ſi nõ

addidiſſet in dño:⁊ te fruar tantũ dixiſſʒ

in eo conſtituiſſet ſpem beatitudiniſ ſue⸗
q;q; ⁊ viciſſitudine dicit᷑ frui cũ delecta/
tione vti.Cũ enĩ adeſt qð diligit᷑:etiã de
lectationẽ ſecũ neceſſe eſt gerat. Per qm

ſi trãſieris:eãq; ad illud vbi ꝑmanendũ

eſt retuleris:vteris ea:⁊ abuſiue nõ pꝛo/
pꝛie diceris frui. Si vero inheſeris atq;
ꝑmanſeris:finẽ in ea ponens leticie tue⸗

tunc ve ⁊ ꝓpꝛie frui dicẽdus eſt. Oð nõ

facienduz eſt: niſi in illa trinitate.i. ſũmo
⁊ incõmutabili bono. Ulide quemadmo
dũ cũ ipᷣa veritas ⁊ ꝰbum ꝑ qð facta ſũt

ofmia: caro factũ eſſet vt habitaret in no/

bis:tñ ait apłs. Et ſi noueramꝰ chꝛiſtũ

ſm carnẽ:ſed iã nõ nouimꝰ. Ille quippe
q̊ nõ ſolũ ꝑuenientib poſſeſſionẽ:ſʒ etiẽ

viã pᷣbere ſe voluit veniẽtib ad ſe pᷣnci/
pium viarum voluit camem aſſumere:
vñ eſt etiã illud.Dñs creauit me in pᷣnci
pio viaꝝ ſuarũ:vt inde incipent qͥ vellẽt
venire. Aplus igit᷑ q;uis adhuc ambu/
laret in via.⁊ ad palmã ſupꝑne vocatiõis
ſeq̃retur vocantẽ dñm:tũ ea q̃ retro ſunt
obliuiſcens: in ea q ante ſunt extentuſ⸗

iã pncipium viarum tranſierat. B eſt:eo

nõ indigebat:a quo tñ aggrediendũ ⁊ ex
oꝛdiendũ iter eſt oĩbus qͥ adveritateʒ ꝑ/
uenire: ⁊ in vita eterna permanere deſide
rant. Sic enĩ ait: Ego ſum via ⁊ vᷣitas⁊
vita. hoc eſt ꝑ me venit:ad me ꝑuenit᷑:in
me ꝑpmanet᷑.Cũ enĩ ad ipᷣm ꝑuenit᷑.etiaz
ad ipᷣm patrẽ ꝑueni lle
eſt equalis agnoſcit᷑ vinciente ⁊ taq; ag

glutinante nos ſpũſctõ: quo in ſũmo at/

q; incõmutabili bono ꝑmanere poſſimꝰ
Exq̊ intelligit ꝙ nulla res in via. tenere

glekruipe

f.qꝛ ꝑ equalẽ ille cui

godebent:
nin ſed
rtzttiſte
ſutenr⸗
fermirerſc
fer vtada
buslibertu
niguefin
nüſhtißi
maherſit
dliupſen
Nlecoreie

ſcan

as facl⸗

teni
itßdſn
lanntöeſ
nnniy rehr
mnentoran
önsfe
WD
Diasd
ſcdüd
iſig⸗
intelt
Perit
hect
ſohli⸗
hom
ſab fili
llmnen
igebſcl
gturſati
alikeo⸗
batime
man
Vllleat
lgiel
locpinen
ſtcuim

Mentiee

Winignn

iö

ulee
ſanß
ſrS
ln⸗
Pkichir
Mept

mnifuanen
Mschmn ſ⸗
anafelſchn
DCrnogti
Gitſzgniinhen
ns hoienlel
Aluz gonit
186. Cüzütbenz
orbͦq hoifin
a bentane,
niſpezpenunn
mmohanpeulg 7,
undin lyſy
efuurii,
Wunminiſne

Mrfucidden

cödiigberäd
leckgent dein
luu bignmaci
Abaſurtinv/
wübecsa
nens lercet
ians d.
1wineiſi
Wleanens
wung in
anbrbiant

.

iurmin

win N

37

niun;
nm Mnar
guit neittla
nageri
8iRNNRD,

ſagrenehe6

adtenn

nrſant Nnme

. Scs
min.
Nincite

M

mmmcrdl

ſorenang

nos debeat:qñ nec ipᷣe dñs inntuʒ via
noſtra eſſe dignatꝰ eſt.tenere nos volue-,/

rit:ſʒ trãſire.ne rebo tꝑalibo qᷓ;uis ab illo
ꝓ ſalute nr̃a ſuſcept ⁊ geſtis hereamꝰ in
firmiter.ſed ꝑ eas potiꝰ curramꝰ alacri/
ter.vt ad eũipᷣm qͥ noſtrã naturaʒ a tꝑali

bus liberauit ⁊ collocauit ad dextrã pa

tris ꝓpuehi atq; ꝑuenire mereamur. Om
niũ igit᷑ qᷓ pᷣdicta ſunt:exq de rebꝰ tracta/
mus: hec ſũma ẽ:vt intelligat᷑ legꝭ ⁊ oĩm

diuinaꝝ ſcripturaꝝ plenitudo ⁊ finis eẽ
dilectio rei q̃ fruendũ ẽ:⁊ rei q̃ nobiſcum

ea re frui põt:qꝛvt ſe qͥſq; diligat pᷣcepto
nõ eſt opꝰ. Hoc & vt noſceremꝰ atq; poſ/
ſemus facta ẽ tota ꝓ ſalute nr̃a ꝑ diuinãa
Pꝓuidentiã diſpenſatio tꝑalis:qᷓ debemꝰ
vti:nõ q̃ſi mãſoꝛia q̃dã dilectiõe atq; de/

lectatiõe: ſed tranſitoꝛia potiꝰ tanq; vie.
tanq; vehiculoꝝ vlł alioꝝ qrülibʒ inſtru

mentoꝝ:aut ſi d ↄgruenti dici põt:vt
ea q bus ferimur: ppter illudad qð feri/

mur diligamuſ. Quiſqs igit᷑ ſcripturas

Dinĩas vl qrũlibet eaꝝ ꝑtem intellexiſſe
ſibi videt᷑:ita vt eo intellectu nõ edificet

iſtã geminã charitatẽ dei ⁊ ꝓximi nõduʒ
intellexit. Quiſqͥs vo talẽ inde ſniam di/
xerit:vt huic edificãde charitati ſit vtil:

nec tñ h̊ dixerit:qð ille quẽ legit eo loco
ſenſiſſe pbabit᷑.nõ ꝑnitioſe fallit᷑: nec oĩ/
no mentit᷑. Ineſt qpge in mentiẽte volũ/

tas falſa dicẽdi.Et iõ multos inuenimꝰ

qui mentirivelint:qͥ aũt falli neminẽ Cũ
igit᷑ ̊ ſciens hõ faciat.illud neſciẽs pati

atur:ſatis in vna eadẽq; re appet illuʒ qͥ

fallit᷑ eo qͥ mentit᷑ eſſe melioꝛẽ:qũquidem
pati meliꝰ eſt iniqͥ tatẽ q; facere. Oĩs aũt
qͥ mentit᷑ iniqtatẽ facit:⁊ ſi cuiq; videtur
vtile aliqñ eẽ mẽdaciũ:.põt videri vtile,zʒ

aliqñ eſſe iniqtatẽ. Nemo enĩ metiens ĩ
eo ꝙ mentit᷑ fuat ſidẽ. Naʒ vtiq; h̊ vult
vt cui mẽtitur fidẽ ſibi habeat:quã tũ ei

mentiẽdo nõ fuat.Om̃is aũt fidei viola
toꝛ iniquus eſt. Aut igit᷑ iniqtas ẽ vtilis
aliqñ qð fieri nõ põt.aut mẽdaciũ ſemꝓ
inutile eſt. Dʒ qͥ ſqͥs in ſcripturis aliud
ſentit q; ille qͥ ſcripſit:illis nõ mentiẽtibb
fallit᷑. Sed tũ vt dicere ceꝑam ſi ea ſnria

fallitur:q edificat charitatẽ: qᷓ finis pce/

pti eſt:ita fallit. ac ſi qſ; erroꝛe deſerens
via:eo tñ ꝑ agrũ pergat:q etiã via illa ꝑ/⸗

ducit. Coꝛrigẽdus ẽ tũ:⁊ q;ᷓ ſit vtiliꝰvia
nõ deſerere demõſtradũ eſt.ne ↄſuetudie
deuiãdi etiã in trãaſuerſum aut ꝑuerſũ ire

cogat᷑. Aſſerẽdo eniĩ temere ꝙ ille nõ ſen/
ſit quẽ legit:plerũq; incurrit in alia q̃ illi

ſnie cõterere nequeat:qᷓ ſi vera ⁊ certa eſ/
ſe ↄſentit:illud nõ poſſit veꝝ eſſe qð ſen/

ſerat. YFitq; in eo neſcio quõ vt amando
ſniam ſuã ſcripture incipiat offenſioꝛ eẽ
magis q; ſibi. Qð malũ ſi ſerpere ſinerit
euertet᷑ ex eo. Per fidẽ eni ambulamꝰ nõ
ꝑ ſpeciẽ.Titubabit aũt fides:ſi diuina/

rũ ſcripturarũ vacillat auctoꝛitas. Poꝛ
ro fide titubãte.charitas etiã ipᷣa lãgue

ſcit. Nã ſi a fide qſq; ceciderit:a cha rita/
te etiã neceſſe eſt cadat.Nõ enĩ põt dili/

gere qð eſſe nõ credit.Poꝛro ſi ⁊ credit ⁊
diligit.bñ agẽdo ⁊ pceptis bonoꝝ moꝝ.
obtemꝑando efficit vt etiam ſperet ſe ad
id qð diligit eſſe vẽturũ. Itaq; tria hec
ſunt qbus ⁊ ſcia om̃is ⁊ ꝓphetia militat
fides:ſpes:charitas.Sed fſidei ſuccedit
ſpes quã videbimꝰ. Et ſpei ſuccedit bea

titudo ipᷣa:ad quã puẽturi ſumꝰ. Chari

tas autẽ iſtis decedẽtibo augebit᷑ potiꝰ.

Si en crededo diligimꝰ qð nõdũ vide/
mus:qnto magꝭ cũ videre cepimꝰ: Et ſi

ſperãdo diligimꝰ qͥ nõdũ ꝑuenimꝰ:qua/

to magis dũ puenerimus: Inter tpalia

q́pppe atq; eterna h̊ intereſt: ꝙ tpale aliqͥd
plus diligit᷑ anq; habeat᷑. vileſcit aũt cũ

aduenerit.Nõ eni ſatiat aiam:cui vera ⁊
certa ſedes eſt eternitas.Eternũ aute ar/

dentiꝰ diligit᷑ adeptũ q; deſideratũ. ul

li enĩ deſiderãti ↄcedit᷑ plus de illo exiſti

mare q; ſe habʒ: vt ei vileſcat cũ minꝰ in
uUenerit:ſed quãtũ qͥ ſq; veniẽs exiſtima/

re potuerit:plus ꝑpueniẽs inuẽturus eſt.

Homo itaq; fide:ſpe ⁊ charitate ſubni/

xus:eaq; incuſſe retinẽs nõ indiget ſcri,-
pturis: niſi ad alios inſtruendos. Itaq;

multi ꝑ hec tria in ſolitudine ſine codici/
bus viuũt. UVñ in illis arbitroꝛ iã cõple
tum eſſe qð dictũ eſt: ſiue pphetie euacu
abüũtur: ſiue lingue ceſſabũt: ſiue ſciẽtia

deſtruet᷑.Quibo tñ q̃ſi machinis tanta fi
dei ⁊ ſpei ⁊ charitat in eis ſurrexit ĩſtru⸗

Cctio: vt ꝑfectũ aliqd tenẽtes.ea q̃ ſunt ex
pte nõ querãt.pfectũ ſane quãtũ ĩ hacvi
la põt. ã in cõꝑatiõe future vite nulliꝰ

3

De doc. chꝛiſtiana Aiber

tuſti ⁊ ſancti eſt vita iſta ꝑfecta. IJdeo ma

nent inqt fides:ſpes: charitas:tria hec:

maioꝛ gqũt hoꝝ eſt charitas.qꝛ ⁊ cuʒ qſq;

ad eterna ꝑuenerit.duob iſtis ð cedẽtib⸗

charitas auctioꝛ et certioꝛ permanebit.

Quapꝛopt cũ qͥſq; cognouerit finẽ pᷣce/

pti eſſe charitatẽ de coꝛde puro ⁊ ↄſcien

tia bona ⁊ fide nõ ficta.oẽm intellectũ di

uinaꝝ ſcripturaꝝ ad iſta tria relaturꝰ.ad

tractationẽ illoꝝ libꝛoꝝ ſecuruſ accedat

Cũ enĩ diceret charitas:addidit de coꝛ/⸗

de puro:vt nihil aliud q;ᷓ id qð diligẽdũ

eſt diligat᷑. Cõſciẽtia vero bona ſubiun/
xit ꝓpter ſpem Ille eni ſe ad id qð credit
1 diligit ꝑuenturũ eſſe deſperat:cui ma/
le ↄſcientie ſcrupulus ineſt. Tercio ⁊ fi/
de inquit nõ ficta. Si enĩ fides nr̃a men

dacio caruerit:tũc ⁊ nõ diligimꝰ qð non

eſt diligendũ: ⁊ recte viuẽdo id ſperamꝰ:
vt nullo modo ſpes nr̃a fallat᷑. Pꝛopte/
rea ⁊ de reb ↄtinẽtibo fidẽ q̃ntũ ꝓ temꝑe

ſatis eſſe arbitratꝰ ſum dicere volui:qꝛ ĩ
aliüs voluminibꝰ ſiue ꝑ alios ſiueꝑ nos
multa iã dicta ſunt Modus itad; ſit iſte

libꝛi huiuſ.Cetera de ſignis qntũ dede/
nint dominus diſſeremus.

Erplclklibe pꝛimus.
Incipit liber ſecundus.

reb cũ ſcriberẽ pᷣmiſi
coõmonẽs:ne qͥs in eis
itttenderet: niſi quod
ſunt: nõ etiam ſi qd ali
ud pᷣter ſe ſignificant:

viciſſim de ſignis diſlerẽs: h dico. ne qs
in eis attẽdat ꝙ ſunt:ſʒ potiꝰ ꝙ ſigna ſũt

id eſt ſignificãt. Signũ eſt eni res pꝛe

ter ſpeciẽ quã ingerit ſenſibs aliud aliqͥd

ex ſe faciens in cogitationẽ venire:ſic ve

ſtigio viſo trãſiſſe anial cuiꝰ veſtigiuz eſt
cogitamꝰ:⁊ fumo viſo ignẽ ſubeſſe ↄgno
ſcimꝰ.⁊ voce animant audita affectiõeʒ
animi eiꝰ anĩaduertimus:et tuba ſonãte
milites vł ꝓgredi vel regredi: ⁊ ſi qͥd ali/

ud pugna poſtulat opoꝛtere nouerunt.
Signoꝝ igit᷑ alia ſũt naturalia:alia da/
ta.aturalia ſunt qᷓ ſine voluntate atq;

vllo appetitu ſignificãdi:pᷣter ſe aliquid

aliud ex ſe cognoſci faciũt:ſicuti ẽ fumꝰ
ſignificãs ignẽ.nõ eniz volẽs ſigniſicare
id facit:ſed reꝝ exꝑtaꝝ aĩaduerſiõe ⁊ no/
tatione cognoſcit᷑ ignẽ ſubeſſe:etiaʒ ſi fu/
mus ſolꝰ apꝑeat. Sʒ ⁊ veſtigiũ trãſeũtꝭ

animãtis ad h̊ genꝰ ꝑtinet. Et vultꝰ ira

ti ſeu triſtis affectionẽ animi ſigniſicat.
etiã nila eiꝰ volũtate:qͥ aut iratꝰ aut tri/

ſtis eſt:aut ſi qs alius motꝰ animi vultu
indice ꝓdit᷑ etiã id nob nõ agentibo vt p/

dat᷑. Pʒ de h toto genere nüc diſſerere ñ
eſt ꝓpoſitũ.Quoniã tñ incidit in parti/
tionẽ nr̃am pᷣteriri oĩno non potuit.atq;
id hactenꝰ notatũ eẽ ſuffecerit. Data ve
ro ſigna ſunt:q̃ ſibi queq; viuẽtia inuicẽ
dant ad demõſtrãdos q̃ntũ pñt motus
animi ſui vł ſenſa aut intellecta quelibet
NHNec vlla cã eſt nobis ſignificãdi.i.ſigni
dandi:niſi ad depꝛomẽdũ ⁊ traijciendũ
in alteriꝰ animũ id qð anio gerit is qͥ ſi/
gnũ dat. Hoꝝ igit᷑ ſignoꝛũ genꝰ qntum
ad hoĩes attinet ↄſiderare atq; tractare
ſtatuimus: qꝛ ⁊ ſigna diuinitꝰ data q in
ſcripturis ſanctꝭ ↄtinent᷑ ꝑ hoĩes nob in
dicata ſunt qͥ ea cõſcripſerũt. Habẽt eti

am beſtie quedã int᷑ ſe ſigna quibꝛ ꝓdũt

appetitũ animi ſui. Nã ⁊ gallus gallina
tius reꝑto cibo dat ſignũ vocis galline
vt accurrat.⁊ columbo gemitu colũbam
vocat:⁊ ab ea viciſſim vocat᷑:⁊ młta hu/
iuſmõi anĩaduerti ſolent. Que vtrum ſi/
cut vultꝰ aut dolẽtis clamoꝛ ſine ſignifi
candi volũtate ſeqᷓnt᷑ motũ animi.an ve/
ro ad ſignificandum dent alia q̃ſtio eſt.⁊
ad rẽ que nũc agit᷑ nõ ꝑtinet. Quã ꝑtem
ab h oꝑe tanq; nõ neceſſariã remouemꝰ.
Signoꝝ igit᷑ qbus int᷑ ſe hoĩes ſua ſen/

ſa cõmunicãt.q̃dã ꝑtinẽt ad oculoꝝ ſen/

ſum:pleraq; ad auriũ: panciſſima ad ce/
teros ſenſus. Nã cũ innuimꝰ nõ damus
ſignũ:niſi oculł eiꝰ quẽvolumꝰ ꝑ h̊ ſignũ
voluntat nr̃e ꝑticipem facere.Et dam
motꝰ manuũ pleraq; ſignificant.Et łv⸗
ſtriones oim mẽbꝛoꝝ motibo dant ſigna
q̃dã ſcientibo:⁊ cũ ocuł eoꝝ qſi fabulant᷑
Et vexilla dꝛaconeſq; militares ꝑ ocu/
los inſinuãt volũtatẽ ducũ.Et ſunt hec
oĩa q̃ſi qdã vᷣba viſibilia. Ad aures aũ̃t
q̃ ꝑtinẽt vt dixi plura ſũt.in vᷣbis maxiĩe

zaubet
ſtüſ
Gaouſ
ſunr Ueni⸗
nuerütpnop⸗
cpint ſe
feſngndnn
giinigoden
ſlßgttron
lriigitof
Ctönibiſi
lirudoſig
ſsboles er
Aalgnaoia
debenu
orͤpon
ſhrinviſc⸗
ſſkimunſun
poceboal
uqaziu
Wcömuni
Walc
MWre
Wwrd
üa
merüt
diuine
latun
oppor
miuum
gelitey
ſute i
cogten
rpe
deufmag
hn
ſuntit
leneele
cnmaur⸗
Pbeniürt
ſwicaug
ſandii
cador
Wnn
PNan
N
chgn
Nh
gaine
lnerg

Siteſenig
rürſian iin
blisſgie

gaindnenſöenn

Eſubeſeniſß
1deſtigänii⸗
Aunet. Etnli
amimi ſini
diautinginn
Enot'ninn
Wörögencn,
engrnüeniri
minadrtz⸗
Efmdnr.
fininnc
Gintigin nann
Eimlengnt
icid i
Wir midaugi
miogent idi
wei ge änran

Nenchnen
diini N e

S

ei Muin
eigugdhn.

gi bglir
gnim aidn
wndtnlub
Armm/
nor ilif
fiannidn e
luifioch
nn. äen
rünwncun
ebeisſuſt/

iithuin
lens Lodh
Etüirbe⸗
uroii
tvismin

Nã ⁊ tuba ⁊ tibia ⁊ cythara dãt plerũ
nõ ſolũ ſuauẽ ſʒ etiã ſignificantẽ ſonum.

HGed oiĩa ſigna vᷣbis cõꝑata pauciſſima

ſunt. Uerba eni pꝛoꝛſus int hoĩes obti -/
nuerũt pncipatũ ſigniſicãdi qcũq; anio

ↄcipiunt᷑.ſi ea ꝓdere qͥſq; velit Nã ⁊ odo

re vnguẽti dñs q̊ ꝑfuſi ſunt pedes eiꝰ ſi/

gnũ aliqð dedit:⁊ ſacr̃o coꝛꝑis ⁊ ſãguĩs

ſui pᷣguſtato ſignificauit qð voluit:⁊ cũ
młxr tãgeẽdo fimbꝛiã veſtmti eiꝰ:ſalua fc6a
eſt:nõ nihil ſignificat. Sʒ innumerabil
młtitudo ſignoꝝ:qͥbus ſuas cogitatio/

nes hoĩes exerũt in vᷣbis ↄſtituta ẽ. Nã
illa ſigna oĩa q̊ꝝ genera bꝛeuit᷑ attigi. po
tui verb enunciare:vba vero illis ſignis
niło mõ poſſum. Sʒ qꝛ verberato aere
ſtatim traſeũt.nec diutiꝰ manẽt q; ſonãt
inſtituta ſunt ꝑ lr̃as ſigna verboꝛũ. Ita
voces ocuł oñdunt᷑.nõ ꝑ ſeipᷣas:ſed ꝑ ſi/
gna q̃daʒ ſua. Iſta igit᷑ ſigna non potue/
rũt cõmunia eſſe oĩbo gentibo pcto q̃daʒx
diſſenſionis hũane:cũ ad ſe quiſq; pnci
patũ rapit.Cuiꝰ ſuꝑbie ſignũ eſt:erecta
illa turris in eelũ.vbi hoĩes impij nõ ſo⸗/
lũ anĩos:ſed etiã voces diſſonas hr̃e me

ruerũt.Ex q̊ factũ eſt:vt etiaʒ ſcriptura

diuina q̃ tantis moꝛbis humanaꝝ volũ
tatum ſubuenit᷑.ab vna lingua ꝓfecta:q̃
oppoꝛtune potuit ꝑ oꝛbem terrarũ diſſe
minari.ꝑ varias interpᷣtum linguas lon
ge lateq; diffuſa innoteſceret gentib ad

ſalutẽ.qua legẽtes nihil aliud appetunt

qᷓ; cogitationẽ voluntatẽq; illoꝝ a qbus
ↄſcripta eſt inuenire:⁊ ꝑ illas volũtatem
dei:fᷣm quã tales homĩes locutos eẽ cre
dimus. Sed multis ⁊ multiplicibo ob/
ſcuritatiba ⁊ ambiguitatiba decipiunt᷑.qͥ
temere legũt aliud ꝓ alio ſentiẽtes:qͥbuſ
dam autẽ locis qͥd vel falſo ſuſpicent᷑ nõ
inueniũt:ita obſcure quedã dicta denſiſ
ſimã caliginẽ obducũt. Oð totum pui/
ſum diuinitꝰ eſſe nõ dubito:ad edoman

daʒ laboꝛe ſuꝑbiã:⁊ intellectũ a faſtidio

renouandũ.cui facile inueſtigata plerũ/

ꝙ; vileſcunt. Quid eniʒ eſt:queſo: ꝙ ſi àaſ
̃; dicat ſanctos eſſe homĩes atq; perfe/

ctos:quoꝝ vita ⁊ moꝛibo chꝛiſti eccleſia
de ꝗbuſſibet ſuꝑſtitionibs pꝛecidit eos:
qui ad ſe veniũt:⁊ imitatiõe bonoꝝ ſibi/
met quodãmodo incoꝛpoꝛat.qͥ bõi fide/

ies ⁊ vere dei ſerui deponẽtes onera ſecu

li ad ſanctũ baptiſmi lauacrũ venerũt.at
qʒ inde aſcendetes ↄceptiõe ſanctiſpiritꝰ
fructũ dant gemine charitatꝭ.i.dei ⁊ ꝓxi

mi.quid eſt & ſi hec quiſq; dicat. minꝰ

delectat audiẽtem q; ſi ad eundẽ ſenlum

locũ illũ exponat de canticis canticoꝛũ.

vbi dictũ eſt eccłie:cũ tanq; pulcra q̃daz
femina laudaret᷑.dẽtes tui.ſicut grex ton
ſarũ aſcendẽs de lauacro.q̃ om̃es gemi/
nos creant:⁊ nõ eſt ſterilis in eis? Num
aliud homo diſcit.qᷓ; cum illud planiſſi/

mis vᷣbis: ſine ſilitudinis hmõi admini/
culo audiret: Et tñ neſcio quõ ſuauiꝰ in

tueoꝛ ſanctos cũ eos q̃i dentes eccłie vi
deo pᷣcidere ab erroꝛibo homines.atq; in
eius coꝛꝑe emollita duricia q̃i demerſos
manſoſq; trãſferre.Oues etiã iocundiſſi

me agnoſco detonſas.oneribꝰ ſecularibꝰ

tanq;ᷓ velleribo poſitis.⁊ aſcẽdentes de la
uacro.i.de baptiſmate creare om̃s gemi
nos.i.duo pᷣcepta dilectiõis: ⁊ nullã eſſe
ab iſto ſancto fructu ſterilẽ video. Sʒ q̃

re ſuauiꝰ videaʒ.q; ſi nulla de diuinis li

bꝛis talis ſiłitudo ꝓmeret᷑:cũ res eandem
ſit eademq; cognitio difficile eſt dicere.⁊
alia q̃ſtio eſt. Nunc tũ nemo ambigit.et

ſiłitudines libentiꝰ queq; cognoſci:et

cũ aliq̃ difficultate queſita multo gratiꝰ
inueniri.Qui enĩ pꝛoꝛſus nõ inueniunt
qð q̃rũt:fame laboꝛãt.Qui autẽ nõ que
rũt:qꝛ ĩ pꝛomptu hũt.ſfaſtidio ſepe mar/
ceſcũt. In vtroq; aũt languoꝛ cauẽdus
eſt. Ma gnitice igit᷑ ⁊ ſalubꝛit᷑ ſpũſſctũs
ita ſcripturas ſctãs modificauit.vt locꝭ
aptioꝛibo fami occurreret: obſcurioꝛibꝰ
aüt faſtigia detergeret. Nihil enĩ fere de
illis obſcuritatibo eruit᷑: qð non planiſſi

me dictũ alibi reꝑiatur. Ante oĩa igit᷑o/
pus eſt dei timoꝛe ↄuerti ad cognoſcen/
dã eius voluntatẽ:qͥd nobis appetẽduʒ
fugiendũq; pᷣcipiat.Cimoꝛ aũt iſte cogi
tationem de nr̃a moꝛtalitate:⁊ de futura
moꝛte neceſſe eſt incutiat:⁊ q̃i clauat car
nibus om̃es ſuꝑbie motꝰ ligno cruc at/
figat. Deinde opus eſt miteſcere pietate.
neq; ↄtradicere diuine ſcripture:ſiue in/

tellecte:ſi aliqua vicia nr̃a ꝑcutit: ſiue ſi
intellecte q̃i nos melius ſaꝑe meliuſq; pᷣ
ciꝑe poſſemꝰ.ſed cogitare potiꝰ: craae

id eſſe melius ⁊verius qð ibi ſcriptũ eſt:

ctiã ſi lateat:q; id qð ꝑ noſmetipᷣos ſape/

repoſſumꝰ. Poſt iſtos duos gradꝰ timo

ris atq; pietatꝭ:ad tercium venit᷑ ſcientie
gradũ:de quo nũc agere ſtatui.Nã in eo

ſe exercet omis diuinarũ ſcripturarũ ſtu
dioſus:nihil aliud in eo inueniẽs q; dili

gendũuũ eſſe deũ ppter deũ.⁊ ꝓximũ pꝛo/
pter deũ:⁊ illũ quidẽ ex toto coꝛde:ex to
ta ania:ex tota mente diligere ꝓximũ ve
ro tanq; ſeipᷣm.id eſt vt tota dilectio ꝓxi
mi:ſicut etiã noſtri referat᷑ in deum. De
qͥbus duobꝰ pceptis cũ de reba ageremꝰ

in libꝛo ſuꝑioꝛe tractauimꝰ. Neceſſe eſt

ergo vt pmo ſe quiſq; in ſcripturis inue
niat amoꝛe huiꝰ ſeculi:hoc eſt tꝑaliuʒ re
rum umplicatũ.longe ſeiunctũ eſſe a tan/
to amoꝛe dei ⁊ tanto amoꝛe ꝓximi:q̃ntũ
ſcriptura ipᷣa pᷣſcribit. Cum vero ille ti/
moꝛ quo cogitat de iudicio dei:⁊ illa pie
tas qua nõ põt niſi credere et cedere au/

ctoꝛitati ſanctoꝝ libꝛoꝝ.cogit euʒ ſeißm

lugere. Nã iſta ſciẽtia bone ſpei hominẽ
ſe ñ iactantẽ:ſed lamentanteʒ facit. Quo
affectu impetrat ſedulis pꝛecibo ↄſolati/
onẽ diuini adiutoꝛij:ne deſperatiõe fran
gantur: ⁊ eſſe incipit in quarto gradu: ̊

eſt foꝛtitudinis quo eſurit᷑ et ſititur iuſti

cia. Hoc enĩ affectu ab om̃i moꝛtifera io

cunditate rerũ tranſeuntiũ ſeſe extrahit:

2 inde ſe auertens ↄuertit ad dilectioneʒ

eternoꝛũ ĩ incõmutabilẽ.ſcʒ vnitatẽ ean

demq; trinitatẽ. Quã vbi aſpexerit quã
tũ põt:in longinqua radiantẽ:ſuiq; alpe

ctus infirmitate ſuſtinere ſe illã lucẽ non

poſſe ꝑſenſerit:in quinto gradu.hoc ẽ in

ↄſilio miſericoꝛdie purgat aniam tumul

tuantem quodãmodo atq; obſtrepenteʒ
ſibi de appetitu inferioꝛũ ↄceptis ſoꝛdi/
bus. Hinc vero ſe in dilectione pꝛoximi
gnauiter exercet.in eaqʒ ꝑficitur:⁊ ſpe iã
plenus atq; interger viribo cuz puenerit

vſq; ad inimici dilectionẽ.aſcẽdit in ſex/

tum gradũ:vbi iã ipᷣum oculũ purgat:q̊̃
videri deus poteſt:qᷓntum poteſt ab his
qui huic ſeculo moꝛiunt᷑ qntum poſſunt
Hã intantũ vidẽt inntũ moꝛiunt᷑ hnic
ſeculo. Inquãtũ aũt huic vinũt.nõ vi/
dent.Et iõ qᷓ;uis iã certioꝛ ⁊ nõ ſolũ to/
lerabilioꝛ:ſʒ etiã iocũdioꝛ ſpecies lucꝭ il/

De doc. cheiſtiana Niber II

lius incipiat apparere.ĩ enigmatetñ ad/
huc ⁊ ꝑ ſpeculũ videri dicit᷑:qꝛ mag ꝑ fi
dem q; ꝑ ſpem ambulat᷑:cum in hac vita

ꝑegriamur.qᷓ;uis ↄuerſationẽ habeamꝰ
in cel. In H aũt gradu ita purgat oculũ
coꝛdis:vt veritati ne ipᷣm qͥdẽ pᷣferat aut
ↄferat ꝓximũ.ergo nec ſeipᷣm qꝛ nec illũ
quẽ diligit ſicut ſeipᷣm.Erit ergo iſte ſan
ctus tam ſimplici coꝛde atq; mũdato:vt
neq; hoĩbus placẽdi ſtudio detoꝛqueat
a vero:nec reſpectu deuitandoꝝ quoꝛũ/
libet incõmodoꝝ ſuoꝝ que aduerſantur
huic vite.Talis filiꝰ aſcendit ad ſapien
tiã q̃ vltima ⁊ ſeptima ẽ qua pacatꝰ tran

quilluſq; ꝑfruitur Initium enĩ ſapie ti/

moꝛ dñi.Ab illo enĩ vſq; ad ipᷣam ꝑ hos

gradus tendit᷑ ⁊ puenit᷑. Bʒ nos ad ter/

ciũ gradũ illũ ↄſiderationeʒ referamꝰ: de
quo diſſerere qdð dñs ſuggeſſerit atqʒ tra

ctare inſtituimꝰ.Erit igit᷑ diuinaꝝ ſcri -

pturarũ ſolertiſſimꝰ indagatoꝝ:qui pꝛi/
mo totaſlegerit notaſq; habuerit:⁊ ſinõ
dum intellectu iã tñ lectiõe dũtaxat eas

que appellant᷑ canonice Hã ceteras ſecu

rius leget fide veritatis inſtructꝰ.ne pꝛe
occupent imbecillẽ animuʒ: ⁊ ꝑiculoſis
mendacijs:atq; fantaſmatibo eludentes
pᷣiudicent aliqͥd ↄtra ſanã intelligentiaʒ.

n canonicis aũt ſcripturis eccłiarũ ca

tholicarũ qᷓ;plurimũ auctoꝛitatẽ ſequa/
tur.inter quas ſane ille ſunt q̃ aplicas ſe
des habere:⁊ epiſtolas acciꝑe meruerũt.
Tenebit igit᷑ hunc modũ in ſcriptur ca
nonicis:vt eas que ab om̃ibo accipiũtur

eccleſijs catholicis pꝛeponat eis ãůs que

dam nõ accipiunt. In eis vero qᷓ nõ acci
piunt᷑ ab om̃ib:pꝛeponat eas quas plu
res granioꝛeſq; accipiũt.eis qs paucio/

res minoꝛiſq; auctoꝛitatis ecclie tenent

i autẽ alias inuenerit a pluribo: alias
a grauioꝛibo haberi:q;q; hoc inueĩre nõ
poſſit:equalis tñ auctoꝛitatis eas habẽ
das puto. Lotꝰ aũt canon ſcripturaruʒ
in quo iſtã ↄſiderationẽverſandam dici/
mus his libꝛis cõtinet᷑. Ouinqʒ moyſe/

os id eſt geneſi:exodo: leuitico: numeri:

deuteronoĩo:et vno libꝛo ieſu naue:vno
iudicum:vno libello qui appellat ruth.
q magis ad regnoꝝ pꝛicipia videt᷑ ꝑtine

re. Deinde quattuoꝛ regnoꝝ ⁊ duobe pa

nlhonenolin

rencilgetis ſi⸗
ſorucſidune⸗

ſi du
eneczu
cunttdaucti

itht nuchl⸗/

loc ulo
llibitolüri
ponmontenni
Cbrodeidvn
foniotres:pu
Uateſaſtes.
gieniannaln
Undeguagiſ
otKanic
Ntallinee

cucloritnere

lioouncri
lbeiquippeie
mppbern
denscſkna
ur Awe
Rd
96. Pon⸗
geus n
cenorp
Eſtigs.
Hoqa
ſeſamin
guituo.
ſumarai
ceinepi
Acorinthio
Dhcſogad
cenſesdunen
theun dub
hebrpo e
Mlugerr
homrg,
hhoofi,
mnenunler,
Wdhareh

märilee
nlüninr
mepne
biint
tiuſchteck

Lichningtetſt
ndiäbgnnggi
Ckamineen
hgſnoneheden⸗

uin ougragi

Mnicizintnn
rſayn genrli
Ertarolſeen
Leng nücgtort
nin damanef
tmtar guori,
Kertüginmn
cikubpien
Negaßen
nidnnaniicn
iöenpdee
Gwwoaenn
onez ebumd
rſntngn
r dinim i⸗
gronllpi,
habuertaſir
ie danraten
rhäcacnoſ
Nnanicinees
nniinlin;
mnsanti
nlatitnu⸗
nitllepf
nayema
jinnrähüͤd
tcsis
serön
cs ni
11csie
ua len
untn lit⸗

e inucſenG

rlohmman
onoumda/
inc;noſe

ico⸗numer.

ſcſunanoro
Pnclͤnun
pi⸗ ctpnne

ſapientia: ⁊ ali

ralipomenon:nõ ↄſequẽtibo: ſʒ q̃i a late

re adiunctis ſimulq; ꝑgentibo. Hec ẽ hi
ſtoꝛia ꝗᷓ ſib imet ãnexa tꝑa ↄtĩet.atq; oꝛdi
nẽ rerũ.HBunt alie tanq; ex diuerſo oꝛdi

ne.q̃ᷓ neq; huic oꝛdini:neq; inter ſe cõne/

ctunt᷑:ſicut eſt iob ⁊ thobias⁊ heſter ⁊ iu

dith ⁊ machabeoꝛuʒ libꝛi duo: ⁊ heſdre
duo.qͥ magis ſubſequi vident᷑ oꝛdinatã

illã hiſtoꝛiã:vſq; ad regnoꝛũ vel parali/
pomenon terminatã. Deinde ꝓphete in
qbus dauid vnus liber pſalmoꝝ:⁊ ſalo/
monis tres:puerbioꝝ:cantica canticoꝝ

⁊ eccleſiaſtes. Nam illi duo libꝛi vnus

7.

tur de quadã ſilitudine ſalomonis eẽ di
cunt᷑. Ham ieſus filiꝰ ſyrac eos ſcripſiſe
ↄſtantiſſime ꝑhibet᷑. Qui tñ quoniam in
auctoꝛitatẽ recipi meruerũt.inter ꝓphe/
ticos nu merãdi ſunt. Reliqui ſunt eoꝛuʒ
libꝛi qui ꝓpꝛie ꝓphete appellati ſũt.duo
decim ꝓphetarũ libꝛi ſinguli.qͥ ↄnexi ſi
bimet qm nũq; ſeiũcti ſunt ꝓ vno habẽ/
tur. Quoꝝ ꝓphetaꝝ noĩa ſunt hec.Oſee
Joel.Amos.Abdias. Jonas. Miche⸗/
as. Naum. Abacuch. Sophonias. ¶g
geus.Zacharias. Malachias. Deinde
q̃ttuoꝛ ꝓphete ſunt maioꝝ voluminum
Eſaias. Hieremias.Daniel. Eʒechiel.
His q̃dra gintaquattuoꝛ libꝛis veteris
teſtameti terminat᷑ auctoꝛitas. Noui au
tẽ quattuoꝛ libꝛis euãgelij ſm mattheũ.
ſim marcũ.ſᷣm lucã.ſᷣm iohannẽ.quattu
oꝛdecim epiſtoł pauli apli.ad romanoſ.
ad coꝛinthios duab.ad galathas.ad e/

pheſios.ad philippenſes.ad theſſaloni/

cenſes duabo.ad coloſſenſes.ad thimo/
theum duabo. ad titũ.ad philemonẽ. ad
hebꝛeos. Petri duab. tribus iohãnis.
vna iude:⁊ vna iacobi.actibo apłoꝛuʒ li/
bꝛo vno:⁊ apocalipſis iohis libꝛo vno.
In his om̃iba libꝛis timẽtes deũ ⁊ pie/
tate manſueti q̃runt voluntatẽ dei.Cu/⸗
ius oꝑis vl labor pma obſeruatio eſtvt
diximꝰ:noſſe iſtos libꝛos.⁊ ſi nõdum ad
intellectũ legẽdo:tñ vł mãdare memoꝛie
vel oĩno incognitos nõ hr̃e. Deinde illa
ꝗ in eis apte poſita ſunt vł pᷣcepta viuẽ/

di vł regule credendi. ſolertius diligen-

tiuſq; inueſtiganda ſunt.Oue qnto qſq;
plura inueit tanto eſt intelligẽtia capaci

qui eccleſiaſticꝰ inſcribi

oꝛ. In his enĩ ã aꝑte in ſcriptura poſita

ſunt inueniunt᷑ illa oĩa qᷓ ↄtinẽt fidẽ mo/
reſq; viuẽdi:ſpem.ſ.atq; charitatẽ.deqͥ/

bus libꝛo ſuꝑioꝛe tractauimꝰ. Cũ vᷣo fa
cta q̃dã familiaritate cũ ipᷣa lingua diui/
narũ ſcripturaꝝ.in ea q̃ obſcura ſũt ape/
rienda ⁊ diſcutiẽda ꝑgẽdũ ẽ:vt ad obicu

rioꝛes locutiões illuſtrãdas:de manife/
ſtioꝛibo ſumant᷑ exẽpla:⁊ q̃dã certaꝝ ſen

tentiaꝝ teſtimonia dubitationẽ de incer
tis auferãt. In q̃ re mẽoꝛia valet płimũ.
Que ſi defuerit:nõ põt his pᷣceptis dari
Duabo aut cauſis non intelligunt᷑ qͥ ſcri

pta ſunt:ſi aut ignotis aut ambiguis ſi/
gnis obtegunt᷑. Sũüt aũt ſigna vl ꝓpꝛia

vł tranſlata Pꝛopꝛia dicunt᷑:cũ his rebꝰ
ſignificãdis adhibent᷑ ppter q̃s ſunt in/
ſtituta:ſicut cũ dicimꝰ bouẽ intelligimꝰ
pecus:qð om̃es nobiſcum latine lingue
homies hoc nomine vo. anſſara
ſunt.cũ ⁊ ipᷣe res quas ꝓpꝛijs vᷣbis ſigni

ficamꝰ ad aliud aliqͥd ſignificandũ vſur

pantur:ſicut cũ dicimꝰ bouẽ:⁊ per has

duas ſyllabas intelligimꝰ pecus qð iſto

nomine appellari ſolet:ſed ꝑ illud pecus
rurſus intelligimꝰ euangeliſtam quẽ ſi/
gnauit ſcriptura interpᷣtante aplo dicẽs
Bouem triturantẽ nõ infrenabis. Con
tra ignota ſigna ppꝛia.magnum remedi

um eſt linguarũ cognitio. Etlatine qui⸗

dem lingue homĩes quos nũc inſtituen
dos ſuſcepimꝰ ⁊ duab alijs ad ſcriptu/
rarũ diuinarũ cognitionẽ habent opus.
hebꝛea ſcilicet ⁊ greca:vt ad exemplaria
pᷣcedentia recurratur.ſi quaʒ dubitatio⸗
nem attulerit latinoꝛũ interpꝛetum infi/
nita varietas:qᷓ;q; ⁊ hebꝛea verba nõ in
terpꝛetata ſepe inueniamus in libꝛis:ſi -
cut amen:alleluia:⁊ racha et oſanna:et ſi
qua ſũt alia.Quoꝝ partim ꝓpter ſancti
oꝛem auctoꝛitatẽ q;uis interpꝛetari po/
tuiſſent ſeruata eſt antiquitas: ſicut amẽ
⁊ alleluia:partim vero in aliam lingnaʒ
tranſferri non potuiſſe dicuntur:ſicut a /
lia duo que poſuimus. Sunt enim que
dam verba certarum linguarum:que in
vſum alteriꝰ lingue ꝑ interpᷣtationẽ trã/
ſire nõ pñt. Et hoc maxime interiectio/
nibo accidit:q vᷣba potius motuʒ animi
ſigniſicant: qᷓ; ſententie concepte m
AW

22

particulã. Nã ⁊ hec duo talia eſſe ꝑpibẽę
tur. Dicũt enĩ racha indignãtis eſſe vo/
cem:oſanna letãtis. Sʒ nõ ꝓpt᷑ hec pau

ca q̃ notare atq; interrogare facillimũ ẽ:

ſed ꝓpt᷑ diuerſitates vt dictũ ẽ intertũ
illaꝝ liguaꝝ ẽ ↄgnitio neceſſaria. Qui ei
ſcripturas ex hebꝛea lingua in grecã ver
terũt linguã numerari pñt.latini autẽ in
terpᷣtes nullo mõ. Ut eĩ cuiq; pᷣmiſ fidei

tꝑibo in manus venit codex grecus:⁊ ali
quãtulũ facultat ſibimet vtriuſq; ligue
hr̃e videbat᷑:auſus eſt interpᷣtari. OQueqͥ

dem res plus adiuuit intelligetiã q; im/
pedit:ſi modo legẽtes nõ ſint negligẽtes

lã nõnullas obſcurioꝛes ſentẽtias plu

rium codicũ ſepe maiĩfeſtauit inſpectio.
ſicut illud eſaie pꝓphete.Unus interpꝛeſ

ait. ⁊ carnẽ tuã ne deſpexeris.alius ⁊ do
meſticos ſeminis tui ne deſpexeris.vter

q; ſibi inuicem atteſtatus eſt. Nanq; al/

ter ex altero exponit᷑:qꝛ ⁊ caro poſſet ac/

cipi ꝓpꝛie vt coꝛpus ſuũ quiſq; ne deſpi

ceret ſe putaret ammonitũ.⁊ domeſticiſe
minis tranſiate chꝛiſtiani poſſent intelli
gi ex eodẽ vᷣbi ſemine nobiſcuʒ ſpũaliter
nati. Nunc aũt collato interpꝛetũ ſenſu.
ꝓbabilioꝛ occurrit ſnĩa ꝓpꝛie de conſan/
guineis nõ deſpiciẽdis eſſe pᷣceptũ.quo
niã domeſticoſ ſeminis cũ ad carnẽ retu

leris conſanguinei potiſſimũ occurrunt

Vnde eſſe arbitroꝛ illud apłi qð ait. Si

quomõ ad emulationẽ adducere potero

carnẽ meã vt ſaluos faciã aliquos ex il/
lis.id eſt vt emulando eos qͥ crediderant
⁊ ipᷣi crederent.Carnẽ enĩ ſuã dixit iude
os ꝓpter ↄſanguinitatẽ Item illud eiuſ
dem eſaie ꝓphete.niſi credideritis nõ in
telligetis.alius interpᷣtatus eſt.niſi credi
deritis nõ ꝑmanebitis. Quis hoꝝ vera
ſecutꝰ ſit.niſi exemplaria linguepᷣceden/
tis legant᷑ incertum eſt. Sʒ tñ ex vtroq;
magnũ aliqͥd inſinuat᷑ ſcienter legentib
Difficile eſt eĩ ita diuerſos a ſe interpᷣtes
fieri:vt nõ ſe aliqua vicinitate cõtingant
ga qm̃ intellectꝰ in ſpecie ſempiterna
eſt:fides vero in reꝝ tꝑaliũ qbuſdã cuna

bulis qſi lacte alit ꝑuulos:nũc autẽ ꝑ fi ,-

dem ambulabamꝰ:nõ ꝑ ſpeciẽ.niſi autezʒ
p fidẽ ambulauerimꝰ ad ſpecieʒ ꝑuenire
nõ poſſumꝰ:que non tranſit:ſed ꝑmanet

ꝑ intellectũ purgatũ nobis coherẽtibove

ritati. Pꝛopterea ille ait.niſi crediderit

nõ ꝑmanebitis:ille vero.niſi crediderit
nõ intelligetis.Et ex ambiguo linguepᷣ
cedentis plerũq; interpꝛes fallit᷑ cui non

bene nota ſnia eſt.⁊ eã ſignificationẽ traſ
fert q̃ a ſenſu ſcriptoꝛis penitꝰ aliena eſt.
ſicut quidã codices hñt.Acuti pedeſeo
rũ ad effundendũ ſanguines.Oxis enim
apud grecos ⁊ acutũ ⁊ velocẽ ſignificat.
Ille ergo vidit ſniam qͥ trãſtulit veloces

pedes eoꝝ ad effundẽdũ ſanguinẽ. Ille
autẽ aliꝰ ancipiti ſigno in aliã partẽ ra/

ptus errauit.Et talia quidẽ nõ obſcura

ſʒ falſa ſunt:quoꝝ alia ↄditio eſt. Nõ enĩ

intelligẽdos:ſʒ emẽdãdos tales codices
potiꝰ pꝛecipiẽdũ eſt. Hinc eſt eĩ eẽ illud
gqm̃ moſchos grece vitulus ðꝛ.moſchen

mata qdã nõ intellexerũt eſſe plãtatões.
⁊ vitulamina interpᷣtati ſunt. Qui erroꝛ

tã multos codices poccupauit.vt vix in

ueniat᷑ alit᷑ ſcriptũ.Et tñ ſnĩa manifeſtiſ
ſima ẽ.qꝛ clareſcit ↄſeqntib vᷣbis. Nãq;
adulterine plãtatiões nõ dabũt radices

altas:ↄuenientiꝰ ðꝛ q; vitulamina:q̃ pe/

dibo ꝑ terrã gradiunt᷑:⁊ nõ herẽt radicib⸗
Hãc tranſſatõeʒ in eo loco etiã cetera cõ
texta cuſtodiũt.Sʒ qm̃ ⁊ q̃ ſit ipᷣa ſentẽ/
tia:quã płes interpᷣtes ꝓ ſua qͥ ſq; facul/
tate atq; iudicio conant᷑ eloqui.nõ appa

ret:niſi ĩ ea lingua inſpiciat᷑ quã interp/
tant᷑.⁊ plerũq; a ſenſu auctoꝛis deuiꝰ ab

errat interpꝛes.ſi nõ ſit doctiſſimꝰ.Igit᷑
aut illaꝝ linguaꝝ ex bo ĩ latinã ſcriptu/
ram ꝑuenit petenda cognitio eſt: aut ha
bende interpᷣtationes eoꝝ qͥ ſe verbis ni
mis obſtrixerunt:nõ qꝛ ſufficiũt:ſed vt

ex eis libertas vel erroꝛ dirigat᷑ alioꝛuʒ:

qui nõ magis vᷣba q; ſnias interpᷣtando
ſequi maluerũt. Nã nõ ſolũ vᷣba ſingula
ſʒ etiã locutiões ſepe tranſferunt᷑:q̃ oĩno
in latine lingue vſum:ſi qͥs ↄſuetudinem
veterũ qͥ latine locuti ſunt tenere volue/

rit trãſire non pñt. Que aliqñ nihil adi/

mũt intellecta ſʒ offendũt tñ eos qͥ plus
delectãt᷑ reb:cũ ec in eaꝝ ſignis ſua q̃dã
fuat᷑ integritas. Nã ſoloeciſmꝰ qͥ dicit᷑.

nihil aliud eſt q; cum vᷣba nõ ea lege ſibi

coaptant᷑:qua coaptauerũt qui pꝛioꝛes
nobis nõ ſine auctoꝛitate aliqua locuti

ſnt. tieni

tadrepböpt

ſovoenicun

oolocutiſunte
pocerepguct

adick
duprtigon
ſcriſorepo⸗
tobantöonnl
ſcutgloqueen
nrGzte
finginkirmi⸗
gooddoctioꝛ
Ccaactiſien
dſfceckci
Nigernici⸗
obefinclenr
linäjikiini
gietqſunran
inite..
lingnänd⸗
ddecm
ſckificano
bit audin
Nnko
inpedite
Nen olae
muhi:d
llüedeiſ
lict deiſor
loutioneßin
Klltiideiſn
müedeiſort
leroninnine
Ufciourne
Eiuligne
Eilttinſing
dirräſbo
henrtſ⸗
örllaſpis
Kocüͤſtſa

ni
inn
hoicde

nobi⸗ coheithe
eank niſi galie
dcro liecign
Fumbigno i

SG

—
☛f

wpeesſlitan.

iſignifeanoniz;
1spenit glint
t Nugelt
Cine; Oric⸗
rcloceſigni
nirüſelitvcee
iiſngii,
Coin Min ,
laguiciti ian
a utpt ſhei
idosticsnlic
ircall
Nniusdsnoſc
nire ginie
iiur Auon,
pauit Nirn
fiſtia waniſch

nrcd ſdis.an

W dbüt
SFrlann⸗
cloeociſmnd
gtiſtini

iuhtaa

niayui ö
Mutguinni,
nansgdendb
atſn⸗ ho
Nllueräſcian
Titockanbh
d ſeenet

N ufcünſtt

vdiigt Mon⸗
in niin
ſlitnin
nlimnito
rmmarrole
ieſinihlac
ttn eos
igni ſutl
eaft l
bunbalct⸗

igri Pin

teliguir

ſunt. Ultrũ enĩ int hoĩes an int hoib di

cat᷑ad reꝝ nõ ꝑtinet cognitoꝛẽ. Itẽ bar

bariſmꝰ qͥd aliud ẽ niſi vᷣbũ nõ eiſdẽ lr̃is
vł ſono enũciatuʒ.qͥ ab eis qͥ latine ante
nos locuti ſunt enũciari ſolet: Utrũ enĩ
ignoſcere ꝓducta tercia ſyllaba vł coꝛre/
pta dicat᷑.nõ multũ curat.qͥ peccatꝭ ſuis
deus vt ignoſcat petit:q̃libʒ modo illud
verbũ ſonare potuerit Quid ẽ g̊ integri/
tas locutiõis:niſi latine ↄſuetudinis cõ
ſeruatio loquẽtiũ veterũ auctoꝛitate fir/
mata:? Sʒ tñ eo magꝭ inde offendũt᷑ ho/
mies q̊ infirmioꝛes ſunt.⁊ eo ſũt infirmi
oꝛes q̊ doctioꝛes videri volũt.nõ reꝝ ſci
entia qͥ edificamur:ſʒ ſignoꝝ:q; nõ inflari

Difficile eſt: cũ ⁊ ipᷣa reꝝ ſcia ſepe ceruicẽ

erigat.niſi dñico repmat᷑ iugo Quid eni
obeſt intellectoꝛi:ꝙ ita ſcriptũ eſt.q̃ ẽ ter
ra in q̃ iſti inſidẽt ſuꝑ eã:ſi bona ẽ aut ne/
quã:⁊ q̃ ſunt ciuitates in qb ipᷣi inhabi/
tant in ipᷣis? Quã locutionẽ mag aliene

lingue eẽ arbitroꝛ q; ſenſuʒ aliquẽ altio/

rẽ. Illud etiã qð iꝗ auferre nõ poſſumui
ð oꝛe cantãtiũ ppłoꝝ.ſuꝑ ipᷣʒʒ aũt floꝛiet

ſctificatio mea:nihil pꝛofecto ſnĩe detra

hit.auditoꝛ tũ peritioꝛ mallet h̊ coꝛrigi:
vt nõ floꝛiet:ſʒ floꝛebit diceret᷑. Nec qcq;
impedit coꝛrectionẽ niſi ↄſuetudo cãtan
tciũ. Iſta &ð facile ↄtemni pñt: ſi qͥs ea ca/
uere noluerit.q̃ ſano intellectui nihil de/
trahũt.At vero illud qð ait apłs: quod
ſtultũ ẽ dei ſapietiꝰ eſt hoĩb: ⁊ qð infir/
mũ eſt dei foꝛtiꝰ eſt hoĩby.ſi qͥs ĩ eo grecã
locutionẽ ſᷣuare voluiſſet:vt diceret.qð
ſtultũ ẽ dei ſapiẽtiꝰ eſt hoĩum: ⁊ qð infir
mũ ẽ dei foꝛtiꝰ ẽ hoĩm.iret qdẽ vigilãtis
lector intẽtio in ſnĩie veritatẽ:ſʒ tñ aliqͥs
tardioꝛ aut nõ intelligeret:aut etiã ꝑuer
ſe intelligeret. Nõ enĩ tm̃ vicioſa locutio
oĩ latina lingua tal:verũ ⁊ in ãbiguitatẽ

cadit:vt q̃i hoĩm ſtultũvł hoĩim infirmu

ſapientiꝰ vł foꝛtiꝰvideat᷑ eẽ q; dei.Quã/
; ⁊ illud ſapiẽtiꝰ ẽ hoĩbo nõ caret ambi/
guo etiã ſi ſoloeciſmo caret. Utꝝ eĩ his
hoĩby ab eo qð eſt huic hoi.an ab hiſ ho
minibo ab eo qð ẽ ab ̊ hoĩe dictũ ſit non
appet.niſi illumiatiõe ſnĩie. Meliꝰ itaq;
ꝛ ita. Sapiẽtiꝰ e q́; hoĩes.⁊ foꝛtiꝰ ẽ qᷓ;

hoĩeſ.De abiguis aũt ſignis pꝰloqmur.
nũc de incognit agimus.qͥꝝ due foꝛme

CXII

ſunt:q̃ntũ ad vᷣba ꝑtinet. Nãq; aut igno
tũ verbũ facit herere lectoꝛe:aut ignota
locutio. Que ſi ex alienis linguis veniũt
aut qrẽda ſũt ab eaꝝ liguaꝝ hoibꝰ:aut
lingue eedẽ:ſi ⁊ ociu eſt ⁊ ĩigeniũ ediſcede
aut płiuʒ ĩterpᷣtũ ↄſulẽda collatõ ẽ. Gi
aüt ipᷣiꝰ lingue nr̃e aliq̃ vᷣba locutiõeſq;
ignoꝛamꝰ:legẽdi cõſuetudine audiẽdiq;
innoteſcũt. Hulla ſane ſunt mag mädan
da mẽoꝛie q; illoꝝ ꝓᷣboꝛũ locutionumqʒ
genera q̃ ignoꝛamꝰ:vt cũ vel peritioꝛ oc
currerit de q̊ queri poſſint:vel tal lectio
que vł pꝛecedẽtibo vł ↄſequẽtibo vł vtriſ
q; oſtendat quã vim habeat qͥd ve ſigni
ficet qdð ignoꝛamus:facile adiuuãte me/
moꝛia poſſimꝰ aniaduertere vel diſcere.
q;q; tanta ẽvis ↄſuetudis etiã ad diſcen
dũ vt qͥ in ſcripturꝭ ſanc quodãmõ nu/
triti educatiq; ſunt:mag alias locutio/
nes mirent᷑:eaſq; minꝰ latinas putẽt q;
illas q̃s in ſcripturꝭ didicerũt: neq; ĩ lati
ne lingue auctoꝛib reꝑiunt᷑.Plurimũ h̊
quoq; iuuat interpᷣtatũ numeroſitaſ col
latis codicibo inſpecta atq; diſcuſſa.tĩ
abſit falſitas. Nã codicibo emẽdãdis pꝛi
us debʒ inuigilare ſolertia eoꝝ:qui ſcri/
pturas diuinas noſſe deſiderat:vt emen
datis nõ emendati cedãt.exvno dũtaxat
interpᷣtatiõis genere veniẽtes. In ipſis
autẽ interpᷣtationibo:italia ceteris pᷣfera
tur. lã ẽ verboꝛũ tenacioꝛ cũ ꝑſpicuita
te ſententie.Et latinis q buſſibet emedã
dis greci adhibeant᷑:in b.lxx. interpᷣtũ
qð ad vet teſtamentũ attinet:excellit au
ctoꝛitas:qui iã ꝑ om̃s ecclłias tanta pᷣſen
tia ſpũſſancti interpᷣtati eſſe dicuntur:vt
os vnũ tot hominũ fuerit. Qui ſicut fer
tur:multiq; nõ indigni fide pᷣdicant:ſin/
gulis cellis etiã ſinguli ſeparati cũ inter
pꝛetati eẽnt.nihil in glicuiꝰ eoꝛum codi
ce inuentũ eſt:qð nõ ijſſdem verbis eodẽ
q; verboꝛum oꝛdine inueniret᷑ in ceteris
Quis huic auctoꝛitati cõferre aliqͥd:ne
dum pᷣferre audeat? Si aũt ↄtulerũt vt
vna oĩum cõi tractatu iudicioq; vox fie
ret:nec ſic qdẽ quẽq; vnũ hoiĩeʒ qlibʒ pe
ritia ad emẽdandũ tot ſenioꝝ doctoꝛũq;
ↄſenſã aſpirare oꝑtʒ aut decʒ.Quãobꝛẽ
eẽ ſi aliqd alit᷑ in hebꝛeis exẽplarib iue/
nit᷑ q;ᷓ iſti poſuerint:cedenduũ eẽ arbitroꝛ

De doc chꝛiſtiana Aiber I

diuine diſpẽſatiõi q̃ ꝑ eos facta eſt:vt li/

bꝛi q̊s gens iudea ceterꝭ ppłis vł religio

ne vl inuidia ꝓdere nolebat.credituriſꝑ

dñm gentib miſtra reg ptholomei po/

teſtate tãto an ꝓderent. Itaq; fieri pᷣt.vt
ſic illi interpᷣtati ſint:quẽadmodũ ↄgrue
re gentibo ille qͥ eos regebat:⁊ qͥ os vnuʒ

oĩbus fecerat ſpũſſctũs indicauit. Sed

tñ vt ſuꝑiꝰ dixi hoꝝ q́ interpᷣtuʒ qͥ vbis

tenaciꝰinheſerũt collatio nõ eſt inutib ad

explanandã ſepe ſniaʒ. Latini ů vt dice/

re ceperã codices veter teſtamẽti ſi neceſ

ſe fuerit grecoꝛuʒ auctoꝛitate emendãdi
ſunt:⁊ eoꝝ potiſſimũ:qͥ cuʒ ſeptuaginta
eſſent oꝛe vno interpᷣtati eſſe ꝑhibent᷑. Li

bꝛos aũt noui teſtamẽti. ſi qͥd in latinis
varietatibo titubat grecis cedere opoꝛte
renõ dubiũ eſt.⁊ maximeqͥ apud eccleſi
as doctioꝛes ⁊ diligẽtioꝛes reꝑiunt᷑. Pn

trãſiatis vero ſignis ſi q̃ foꝛte ignota co/

gunt herere lectoꝛẽ: pꝑtim lingugrũ noti /
cia:ptim reꝝ inueſtigãda ſunt.Aliqd eni
ad ſilitudinẽ valet.⁊ ꝓculdubio ſecretuʒ

aliqð inſinuat ſiloa piſcina vbi lauare fa

ciẽ iuſſus eſt cui ocłos dñs luto de ſpu/
to facto inunxerat. Qð tñ nomẽ lingue

incognite:niſi euãgeliſta interpᷣtatꝰ eſſʒ.

tã magn' intellect? lateret. Sic etiã m/

ta q̃ ab auctoꝛibo eoꝛũdẽ libꝛoꝝ interpᷣta
ta nõ ſunt noĩa hebꝛea nõ ẽ dubitãdum
hfenõ puã
da enigmat

ri ꝑiti nõ ſane ꝑuũ bñficiũ poſterꝭ ↄtule

rũt:ꝗq ſepata de ſcriptu eadẽ vᷣba oĩa in
terpᷣtati ſũt:⁊ qͥd ſit adã.qͥd eua.qͥd abꝛa

gam. qͥq moyſes: ſiue etiaʒ locoꝝ noĩa.qͥd
ſit hirm: vl ſyon vl hierico: vł ſyna:vel
libanꝰ:vł ioꝛdanis:vł q̃cũq; alia ĩ illa lin

gua ſunt incognita nob noia. Ouibaꝑg

tis ⁊ interpᷣtatꝭ multe in ſcriptun figura
te locutiões manifeſtant᷑. Reꝝ aũt igno/

rantia facit obſcuras figuratas locutio
nes: cũ ignoꝛamꝰ vł aniantiũ vł lapidu
vl herbaꝝ naturas aliaꝝ ve reꝑ.q̃ plerũ

qʒ in ſcriptur ſilitudinis alicuiꝰ gra po

nunt᷑.ã ⁊ de ſerpente qð notũ eſt totuzʒ
coꝛhꝰ eũ ꝓ capite obijcere feriẽtib qntũ
illuſtrat ſenſum illũ q dñs iubet aſturos

vim atq; adiutoꝛiũ ad ſolu'éͤé
nigmata ſcripturaruzʒ: ſi qs poſſit ea
interpᷣtari.Oð nonulli eiuſdẽ lingue vi⸗/

qð eſt chꝛiſtꝰ coꝛpꝰ potiꝰ ꝑſeqntibe offe/
ramꝰ.ne fides chꝛiſtiana tanq; caput ne

cetur in nob.ſi ꝑcẽteſ coꝛꝑi negemꝰ deũ:
vel illud qð ꝑ cauerne anguſtias coar/
tatꝰ depoſita veteri tunica vires nouas
acciꝑe ðr:q̃ntũ ↄcinit ad imitãdã ipᷣiꝰ ſer
pentꝭ aſtutiã.exuendũq; ipᷣm veterẽ ho/
minẽ:ſicut ap łs dicit:vt induamur no/

no: exuendi ꝑ anguſtigs dicẽte dño.in
trate ꝑ anguſtã poꝛtã: Ut & noticia na/

ture ſerpent illuſtrat młtas ſilłitudines
I̊s de h̊ aniante ſcriptura dare cõſueuit:

ſic ragti nõnulloꝝ aĩaliũ q̃ nõ minus

ꝑ ſilitudines cõmẽeoꝛat impedit płimũ

lectoꝛẽ. Sic lapidũ ſic herbaꝝ vł q̃cũq;
tenent᷑ radicib. Nã carbunculi noticia

ꝙ lucet in tenebrꝭ.multa illuminat etiaʒ
obſcura libꝛoꝝ vbicũq; ppter ſilitudinẽ
ponit᷑:⁊ ignoꝛãtia berilli vł adamantis

cdaudit plerũq; intelligentie foꝛes.Nec
gliã ob cãm facile ẽ intelligere pacẽ ꝑpe/
tuã ſignificari olee ramuſculo quẽ rediẽi

ad archã colũba ꝑtulit niſi qꝛ nouimꝰ et

olei lenẽ ptactum nõ facile alieno humo
re coꝛrumpi:⁊ arboꝛẽ ipᷣaʒ frondere ꝑen/
niter Multi auũt ppter israntiã iſopi dũ

neſciũt quã vim hẽat:vel ad purgãdum
pulmonẽ.vł vt ðꝛ ad ſaxa radicibo pene/
trãda cũ ſit herba bꝛeuis atq; hũilis oĩ/

no inueire nõ pñt q̃re dictũ ſit. Aſpergei

me iſopo ⁊ mudaboꝛ. Numeroꝝ ecimpe

ritia mlłta facit nõ ĩtelligi.trãſlate acmy
ſtice poſita in ſcriptun. Ingeniuz qppe

vt ita dixerim ingenuũ nõ põt nõ moue

re q; d ſibivelit ⁊ moyſes⁊ helyas ⁊ ipᷣe
diñs quadraginta dieb ieiunauerũt:cu/
ius actiõis figuratꝰqͥdã nodus niſi huiꝰ
numeri cognitiõe ⁊ ↄoſideratiõe nõ ſolui
tur.habʒ enĩ denariũ qter tãq; cognitio
nẽ oĩum reꝝ intextã toib.Quaternario
dôhppe nũero ⁊ diurna et annua curricula

ꝑpagunt᷑.Diurna matutinis meridianis

veſptinis nocturniſq; hoꝛaꝝ ſpacijs.an

nua vernis eſtiuis autũnalibꝰ hyemali⸗

buſq; mẽſib.¶tꝑm aũt delectatiõe dũ
in tpibo viuimꝰ ꝓpt eternitatẽ in q̃ viue/

re volumꝰ abſtinẽdũ ⁊ ieiunãdũ ẽ:q;uis

tꝑm curſibo ipᷣa nobᷣ inſinuetur doctrina

ↄtẽnẽdoꝝ tempoꝝ ⁊ appetẽdoꝝ et᷑noꝛũ

nos eſſe ſic ſerpẽtes:vt.ſꝙ capite noſro Poꝛro aut denariꝰ numer creator atq;

ueneſcgifc
crigeſ ſehtcn⸗

ſlindicnppte,

aſunaffienu

unedle
ſttuo: malſen
lnin er
ſnuutſnrdue
popotannden
cusiounarenno
ſoucti norſe
ſthethißed
ſüihfoerlegen

iWeidiſc

ſonscarvit,

Mmmudeſt
nebocrtin

Pprerpereecl

Mtprailege

ſonepfiotfll
Ninsiha hine
Canegräͤr
ütgpernd
ctioe W
Irammna
däſtiras
mMunk,
Gauſafer
cbtegitn
Nirdep
inuit⸗
ecechoꝛ
ſgedoctooqq
legeadtun
Anfoſinöh⸗

Piädus öen

leg deqiti⸗

gntnegt,

Prſvinoe
lenumeßegl
tolnenigel
inigd
ndſſcicon
fnckogt
ſflliderͤ⸗
ihihn
Plartn
blinin
N
igenin

bern

erd chtde
liuntnian
wauningemt
ntunicrvire D
nt uinttiiif
Wug nrani⸗

Ali diccedi

unlnsſttinde

mundmcſn
Nn ailliini
eat inpak aini

lre ii

zantbuhanlitii
lnn Aumine
ic pptniint
baninaune
mmfu ſr
lar h
mulalocniſti
tniigenouirt
bcletlimwunn
Py fmuctehe
rientäichi
Ndadpangin
mint
nis ngtildin
rnuii

Annvaite.

Ppomizihe
göhöt hon
ſcobelpik
Hieiununene

Perilnenen

S=

Uürocnsntie

=

enmiriiti
iCGNN
,Quranno
Immumniuli
inis timns
unhhubnn
nnihhten,
Naitmnin
miminii

Aunitiuici

ereature ſignificat ſciaʒ. Nã trinitas cre
atoꝛis eſt.ſeptenariꝰ aũt numerꝰ creatu/

ri indicat ꝓpter vitã ⁊ coꝛpꝰ. Nã in illa
tria ſunt:vñ etiã toto coꝛde:tota aia:to- ud tres eſ ter
na ſimulacra muſarũ qꝗᷓ in tẽplo apolli-

ta mete diligẽdus ẽ deꝰ. In coꝛꝑe auteʒ

q̃ttuoꝛ maĩſeſtiſſima apꝑent qb ↄſtat e/

lemẽta. In h̊ ò denario dũ tꝑalr nob in/
ſinuat᷑.i..q̃ter ducit᷑ caſte ⁊ ↄtinent᷑a tem
poꝝ delectatiõe viuere.hᷣ̊ eſt qdragita di

ebus ieiunare monemur.hoc lex cuiꝰ ꝑ/

ſona eſt ĩ moyſe.̊ pphetia cuiꝰ ꝑſonã ge

rit helyas.̊ ipᷣe dñs monet.qͥ tãq; teſtio

niũ hñs ex lege ꝓph̊is medi int illos ĩ
monte trib diſcipuł vidẽtibo atqʒ ſtupẽ
tibus dawit Peinde ita q̃rit᷑.quõ qnq/
genarius de q̃dragenario nũero exiſtat:

nõ mediocrit᷑ in nr̃a religiõe ſacrat eſt
pPpter penthecoſten:⁊ quõ ter ductꝰ ꝓpt

tria tꝑa añ legeʒ ſub lege ſub gra. vl ꝓpt᷑
nomẽ pfr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſctĩ adiuncta emi
nẽtius ipᷣa trinitate ad purgatiſſime ec/
cleſie myſteriũ referat᷑.ꝑueniatq; ad cẽtũ
quinq̃ginta piſces.q̊s retia poſt reſurre/
ctionẽ dñi in dexterã ꝑtẽ miſſa ceperunt

ta mult alijs atq; alijs nũeroꝝ foꝛmii

ꝗdã ſiłitudinũ in libꝛis ſanctꝭ ſecreta p/
munt᷑:qᷓ ppter nũeroꝝ imꝑitiã legentib

clauſa ſunt. Hõ pauca etiaʒ claudit atq;
obtegit nõnullaꝝ reꝝ muſicaꝝ igrantia
Nã ⁊ de pſalterij⁊ cythare differẽtia qui
dã nõ incõcine aliq̃s reꝝ figuras aꝑuit:

⁊ decẽ choꝛdaꝝ pſalteriũ nõ inoppoꝛtũe
int᷑ doctos q̃rit᷑:vtrũ hẽat aliquã muſice
legẽ:q̃ ad tantũ neruoꝝ numeruʒ cogat.

an vo ſi nõ hʒ eoipᷣo mag ſacrate ſit acci
piẽdus ipᷣe numerꝰ: vł ꝓpter decaloguʒ
leg. de q̊ itẽ numero ſi querat᷑.nõ niſi ad
creatoꝛẽ creaturarũq; referẽdus ẽ. vł p/
pter ſuꝑius expoſitũ ipᷣm denariũ.Etil
le numerꝰ ediſicatiõis tẽpli cõmemoꝛa/
tus in euãgelio q̃dragĩta.ſ.⁊ ſex annoꝛũ

neſcio qͥd muſicũ ſonat:⁊ relatꝰ ad fabꝛi
cam dñici coꝛꝑis ppter quã tẽpli mẽtio
facta eſt:cogit nõnullos hereticos ↄfite

ri fuiũ dei nõ falſo ſed vꝰo ⁊ hũano coꝛꝑ e

indutũ. Et numeꝝ qppe ⁊ muſicã pleriſ

q; locis in ſanctꝭ ſeripturꝭ poſita honoꝛa

biliter inuenimꝰ. Nõ eni audiẽdi ſunt er
roꝛes gentiliũ ſuꝑſtitionũ:qͥ nouẽ muſaſ

iouis ⁊ mẽoꝛie filias eſſe finxerũt. Refel⸗

O.
eeen
9 2
.

lit eos varro òͥ neſcio vtrũ apud eos qͥſ⸗

qj)₰ taliũ reꝝ doctioꝛ vł curioſioꝛ eſſe poſ

ſit. Dierr enĩ ciuitatẽ neſcio quã.nõ ei re

colo nomẽ.locaſſe apud tres artificeſ ter

nis dono poneret:vt qͥſquiſ artificũ pul
crioꝛa fſoꝛmaſſet.ab illo potiſſimũ electa
emeret. Itaqʒ cõtigiſſe vt oꝑa ſua q̊ʒ illi
artifices eque pulcra explicarẽt: ⁊ placu
iſſe ciuitati oẽs nouẽ atq; omẽs emptas

eſſe:vt in apollinis tẽplo dedicarentur.

uibs poſtea dicit heſiodũ poetã impo
ſuiſſe vocabula. Nõ gů̊ iupiter noueʒ mu
ſas genuit:ſʒ tres fabꝛi ternas crearunt.
Tres aũt nõ ꝓpterea illa ciuitas locaue

rat:qꝛ ĩ ſomnis eas viderat:aut tot ſe cu

iuſq; illoꝝ oculis demõſtrauerãt:ſʒ qꝛ fa
cile erat aniaduertere oẽm ſonũ:qͥ mate/

ries cantilenaꝝ eſt trifoꝛmẽ eſſe natura.

ut enĩ edit᷑ voce:ſicut eſt eoꝝ qͥ faucib
ine oꝛgano canũt.aut flatu ſicut tubaꝝʒ
⁊ tibiarũ:aut pulſu ſic in cytharis ⁊ tym
panis ⁊ Bul ibet alijs qᷓ ꝑcutiẽdo cano
ra ſunt. Sed ſiue ita ſe habeat qð varro
retulit ſiue nõ ita.nos tñ nõ pꝓpter ſuꝑſti
tionẽ ꝓphanã debemꝰ muſicaʒ fugere:ſi

quid inde vtile ad intelligendas ſanctaſ

ſcripturas raꝑe potuerimꝰ.nec ad illoꝛũ

theatricas nugas conuerti:ſi aliquid de

cxtharis ⁊ oꝛganis qð ad ſpũalia capiẽ/
da valeat diſputemꝰ. eq; enim ⁊ litte/

ras diſcere nõ debuimꝰ:qꝛ eaꝝ reꝑtoꝛeʒ

dicunt eſſe mercuriũ:aut qꝛ iuſticie vᷣtu⸗
tiq; templa dedicarunt:⁊ q̃ coꝛde geſtan/
da ſunt in lapidib adoꝛare maluerunt:
ꝓpterea nobis iuſticia virtuſq; fugiẽda
Rnmno vero quiſquis bonꝰ veruſq;
chꝛiſtianꝰ eſt dñi ſui eſſe intelligat vbicã
q; inuenerit veritates:quã ↄferens ⁊ ag/

noſcẽſ:etiã in lr̃is ſacrꝭ ſuꝑſtitioſa figmẽ

ta repudiet:doleatq; hoĩes atq; caueat
qͥ ↄgnoſcentes deũ:nõ vt deũ gloꝛifica/
uerunt:aut grãs egerũt:ſʒ euanuerũt in
cogitatiõib ſuis:⁊ obſcuratũ eſt coꝛ in/
ſipiẽs eoꝝ.Dicẽtes eĩ ſe eẽ ſapietes ſtul/
ti facti ſũt:⁊ ĩmutauerũt głiaʒ ĩcoꝛrupti
bilis dei in ſilitudinẽ imaginis coꝛrupti
bilis hoĩs ⁊ volucrũ ⁊ quadrupedum ⁊
ſerpentiuʒ. Ged vt totum iſtum locum
nam eſt maxime neceſſariuſ:diligentius

Oe doc. chꝛiſtiana Aiber. I

explicemꝰ.duo ſunt genera doctrinaruz
q̃ in gẽtilibꝰetiã moꝛibo exercent᷑:vnũ ea
rũ reꝝ q̃s inſtituerũt hoĩes.alteꝝ eaꝝ qͥs

aniaduerterũt iã ꝑactas aut diuinitꝰ in

ſtitutas. Illud qð ẽ ſm inſtitutiões ho/
minũ:ꝑtim ſuꝑſtitioſuzʒ ẽ.ptim ſuꝑſtitio

ſum no eſt. Gupſtitioſuz qcqd iſtiturũ
eſt ab hoĩb ad faciẽda ⁊ colenda idola

ptinẽs:vł ad colẽdã ſic deũ creaturã ꝑtẽ

ve vllã creature:vł ad ↄſultatiões et pa/
cta qᷓdã ſignifſicationũ cũ demõibo placi
ta atq; federata:q̃lia ſunt molimina ma /
gicarũ artiũ.q̃ q dẽ cõmẽoꝛare potiuſq;
docere aſſolent poete.Ex q̊ genere ſunt:
ſʒ q̃i licẽtioꝛe vanitate aruſpicũ ⁊ augu/

rũ libꝛi Ad h genꝰ ꝑtinẽt oes etiã ligatu

re atq; remedia:q̃ medicoꝛũ q̊ʒ diſciplia
ↄdẽnat:ſiue in pᷣcantatiõibo ſiue in qbuſ
dã notis q̃s characteres vocãt:ſiue in q
buſdã reby ſuſpendẽdis atq; ligãdis ved
etiã ſaltãdis quodãmõ nõ ad tẽperatio⸗
nẽ coꝛpoꝝ:ſʒ ad q̃ſdã ſigniſicatiões:aut
occultas aut eẽ maĩfeſtas:q̃ mitioꝛe no⸗

mie phiſicã vocãt:vt nõ q̃i ſuꝑſtitioſeĩ/
plicare:ſʒ natura ꝓdeſſe videant᷑:ſiẽ ſunt

inaures in ſũmo auriũ ſingulaꝝ aut de/
ſtructionũ oſſibo.anſule in digiꝭ: aut cůö

tibi ðꝛ ſingultiẽtivt dextera mãu ſiniſtꝝ
pollicẽ teneas. His adiũgunt᷑ milia in/

aniſſimaꝝ obſeruationuʒ:ſi mẽbꝝ aliq

ſalierit:ſi iunctim ãbulantibo amicis:ca
nis aut lapis aut puer mediꝰ interuene/

rit:atq; illud qð lapidẽ calcãt:tanq; dire

ptoꝛẽ amicicie minꝰ moleſtũ ẽ: qᷓ; cũ ĩno

centẽ pueꝝ colapho pꝑcutiũt:ſi ꝑiter am

bulantibo intercurrerit. Sʒ bellum ẽ qð
aliqũ pueri vindicant᷑ a canib. Nã ple/

rũq; tã ſuꝑſtitioſi ſunt qͥdã:vt etiã cane,ʒ
qͥ mediꝰ interuenerit ferire audeãt nõ im
pune. Nãq;ʒ; a vano remedio cito ille in/

terdũ ꝑcuſſoꝛẽ ſuũ adveꝝ medicũ mittit
Hinc ſunt ec illa Cimẽ calcare cũ añ do
mũ ſuã trãſit.redire ad lectũ ſi qͥs duʒ ſe
calciat ſternutauerit.redire domũ ſi ꝓce

dens offederit:cũ veſtꝭ a ſoꝛicibꝰ roditur
plꝰ timere ſuſpitionẽ futuri mali q́; pis

dãnũ dolere UVñ illud elegant᷑ dictũ ẽ ca

tonis:qͥ cũ eẽt ↄſultꝰ a q̃dã:qͥ ſibi a ſoꝛici

bus eroſas caligas diceret.reſpõdit illð

mõſtrũ nõ eẽ:ſʒ vᷣe mõſtꝝ hñdũ fuiſſe:ſi

nat dicẽs.

ſoꝛices acaligis oderent. Hen; illiab
E

genere ꝑnitioſe ſuꝑſtitõis ſegregãdi ſũt:

genethliaci ꝓpr nataliũ dieꝝ ↄſideratt
ones.nũc aũt vulgo mathematici voci,
tur. Nã ⁊ ipᷣi q;uis verã ſtellaꝝ poſitõeʒz·

cũ qͥſqͥs naſcit᷑ oſectent᷑:⁊ aliqñ etiã ꝑue/

ſtigent:tñ q inde conant᷑ vł actiões nrĩ‚eas
vl actionũ euẽtus pᷣdicere:nimis errãt⁊

„ .

vvẽdũt imꝑitꝭ hoĩb miſerabilẽ fuituteʒZ.
MHã qſqᷣs liber cum ad hmõi mathemati
cũ ingreſſus fuerit:dat pecuniã vt fuus
inde exeat:aut mart aut vener: vl potiꝰ

oĩm ſyderũ.qba illi qͥ pmi errauerũt:erro
rẽq; poſterꝭ ꝓpinarũt:vł beſtiaꝝ ppt᷑ſili

tudinẽ:vł hoim ad ipᷣos hoĩes honoꝛan
dos ĩpoſuerũt vocabula.õ eĩ mirädu
eſt cũ ecẽ ppioꝛibo recẽtioꝛibuſq; tꝑibꝰ ſy-
dus qð appellamꝰ lucifeꝝ honoꝛi ⁊ noei
ceſar romani dicare conati ſunt. Et foꝛ
taſſe factũ eẽt atq; iſſet ĩ vetuſtates:niſi a
via eiꝰ venꝰ poccupaſſet h̊ noĩs pᷣdiũ.ne
q; iurevllo ad heredes traijceret qð nun
ᷓᷓ viua poſſederat aut poſſidẽdũ petiue
rat.Hã vbivacabat locꝰ.neq; alicꝰ poꝛi
moꝛtuoꝝ honoꝛe tenebat᷑.factũ ẽ ꝙ in re
bus talib fieri ſolet. Pꝛo qntili eni ⁊ ſex
tili mẽſibo.iuliũ atq; auguſtũ vocamꝰ.de
hHonoꝛibꝰ hoĩm iulij ceſarꝭ ⁊ auguſti ceſa
ris nũcupatos:vt facile qͥ voluerit intel-
ligat etiã illa ſydera pꝛius ſine his noĩb
celo vagata eẽ WPorruis aũt illis qᷓʒ ho
noꝛare mẽoꝛiã vł coacti ſunt hoĩes regia
ptãte.vl placuit hũana vanitate:nomĩa
eoꝝ ĩponẽtes ſyderibo:eoſipᷣos ſibi moꝛ
tuos in celũ leuare videbant᷑. Sʒ quoli
bet vocent᷑ ab hoĩbꝰ:ſunt tñ ſydera q̃ de
us inſtituit ⁊ oꝛdiauitvt voluit:⁊ ẽ certꝰ
motus illoꝝ q̊ͥ tꝑa diſtinguũtur atq; va

riant᷑. Ouẽ motũ notare cũ qͥ ſqͥs naſcit᷑.

quõ ſe habeat facileẽ.ꝑ eoꝝ inuẽtas cõ/
ſcriptaſq; reglas qð ſctã ſcriptura ↄ dẽe2-
Si enĩ tãtũ potuerũt ſcire vt
poſſent eſtimare ſeckm:quõ eiꝰ dñũm non
faciliꝰ inuenerũt: Sʒ ex ea notatiõe vel
le naſcẽtiũ moꝛes actꝰ euẽta pᷣdicerema
gnꝰ erroꝛ ⁊ mañ demẽtia ẽ.Et apud eos

qdẽ qͥ talia dediſcẽdo didicerũt:ſinevlla
dubitatiõe refellit᷑ hec ſuꝑſtitio.Cõſtel/

latiões eĩ q̃s vocãt notatio ẽ ſydeꝝ.quõ

ſe habebãt cuz ille naſceretur de quo iſti

potctngenn
er Nteo inren

lunpoſtdeßß

Wpero mnotgr,
geninpgeie
fiteyeſ uns
Ano ubeitſen

io talſin'

ſonciutucob
olartincob
Mlllrricedet
enr Hopcert
Dhelenotarin
Fnoeſſern
Uo uoruznn
ſuccchtsſcihe
Gcnnüomngn
Nocitiönn
Cltiſtmutos
Wutmulri
Gäch⸗
te⸗hci
tanmeia
Venirini
ccrepfiten
Woninuen
ſinedeie
eipꝛogeſt
rys inſimn
ſuſtl
opihiones
ſunptionein
undenoni

fnt Hinee

ciodiginoa
clunt lugen
lunmmiſunt
chellyßanie

omiiin

Nleumdii
hügton

ban⸗

Knng l
Niss ge
Urrlüſdie i
omatbemntan
waiſtelap ef
tmirtgligfigiin
tunkykacnugt⸗
dicnoninisgi
mienbileftige
ubröinuthe
Ndupeamiüäne
mn mzaneii
Habnienmnim
monkhrk ceſi
Vipzaishen
Cl ödmiil
unancricnb
lvaſer honni
Yadtuniiun
lrinaulanzi
lſaß wisdiͦ
Gmmticeragen
doſiäü
Nod Nec
chittnnizt

—
= —
—

SS„

=

—
S=

. Peochrie

Gatc,tagti
nugminniin
niulrhro
nbtütllisien
niſuntdoian

muvonitꝛe.
weoſihosn
ichunt Gdd
ſnttiſnn

introlirtitt

hiitimnae

ri ylii
Nupſithce⸗
iſnngnd

crsc dinmnan
Et holſie
ainßcicenn
zue Etigni⸗

miſeri a miſerioꝛibo ↄſulunt᷑. Feri auteʒ⸗
pot vt aliqͥ gemini tam ſeqᷣciter fundant᷑
ex vtero vt interuallũ tꝑis inter eos nul
lum poſſit depᷣhendi:⁊ ↄſtellationuʒ nu/
meris annotari. Uñ neceſſe eſt nõnulloſ

geminos eaſdẽ habereoſtellatões:cũ pa

ria reꝝ:vł quas agũtvł q̃s patiũtur euẽ
ta nõ habeãt:ſed plerũq; ita diſparia vt
alius feliciſſimꝰ aliꝰ infeliciſſimꝰ viuat:
ſicut eſau ⁊ iacob geminos accepimꝰ na
tos:ita vt iacob qͥ poſterioꝛ naſcebat᷑ ma

nu plantã pᷣcedẽtis fratris tenẽs inueni/
retur. Hoꝝ certe dies atq; hoꝛa naſcẽti
um alit᷑ notari nõ poſſet:niſivt amboꝛuzʒ

ↄſtellatio eſſet vna.Quãtũ autẽ interſit
inter amboꝛuʒ moꝛes facta laboꝛes atq;
ſucceſſus.ſcriptura teſt eſt:iã oꝛe omniũ
gentiũ ꝑuagata. Neq; enĩ ad rem ꝑtinet
qð dicũt iᷣm momentũ minimũ atq; an
guſtiſſimũ tꝑis qð geminoꝝ partũ diſ/
terininat multũ valere in reꝝ natura at/
q; celeſtiũ coꝛpoꝝ rapidiſſima velocita/

te.Et ſi enĩ concedã vt plurimuʒ valeat:.

tamẽ in ↄſtellationibo a mathematico in
uneniri nõ põt:qbus inſpectis ſe fata di/

cere ꝓfitetur.O. ergo in cõſtellationibꝰ

non inuenit q̃s neceſſe eſt vnas inſpiciat
ſiue de iacob ſiue de eiꝰ fratre cõſulat᷑.qͥd
ei pꝛodeſt ſi diſcat in celo qð temere ſecu
rus infamat.⁊ nõ diſcat in tabula:quaʒ

fruſtra ſollicitꝰ intuet᷑. Quareiſte quoqʒ

opiniones qbuſqã reꝝ ſignis hũana p/
ſumptione inſtitut ad eadẽ illa q̃ſi qdaʒ
cum demonibo pacta ⁊ cõuenta referẽde

ſunt. Hinc enĩ fit vt occulto quodã iudi
cio diuino cupidi malaꝝ rerũ hoiĩes tra/⸗

dant᷑ illudendi ⁊ decipiendi ꝓ meritꝭ vo/

luntatũ ſuarũ.illudẽtibo eos atq; decipi
entibo pᷣuaricatoꝛibo angelis: qbus iſta
pars mũdi infima ſᷣm pulcerrimũ oꝛdi/
nẽ rerum diuĩe ꝓuidẽtie lege ſubiecta eſt
QDuiby illuſionibo ⁊ deceptionib euenit

vt iſtis ſuꝑſtitioſis ⁊ ꝑnitioſis diuinati/

onũ generib multa pᷣterita ⁊ futura dicã

tur: nec aliter accidãt qᷓ; dicunt᷑.multaq;
obſeruãtibs ſᷣm obſeruatões ſuas eueni
ant:qbus implicati curioſioꝛes fiãt:⁊ ſe
ſe magis magiſq; inſerãt multiplicibo la
queis ꝑnitioſiſſimi erroꝛis. Hoc genus
foꝛnicatiõis anime ſalubꝛiter diuiĩa ſcri/

cIxII

ptura nõ tacuit:nec ab ea ſic deterruit a2

nimas:vt pꝓpterea talia negaret eẽ ſectan
da:qꝛ falſa dicunt᷑ a pfeſſoꝛibo eoꝝ:ſʒ eti/
am ſi dixerint vobᷣ inqͥt:⁊ ita euenerit ne
credatis eis. Hõ enĩ qꝛ imago ſlamuelis
moꝛtui ſauli regivera ꝓnũciauit:pꝛopte

rea talia ſacrilegia qbus imago illa pᷣſen
tata eſt minꝰ execrãda ſunt:aut qꝛ ĩ acti/

bus aploꝝ ventriloqua femia veꝝ teſti⸗/
moniũ ꝑhibuit aptis dñi.iõ paulus pe/
percit illi ſpũiac nõ potiꝰ feminã illiꝰ de
monij coꝛreptiõe atq; excluſiöemunda/
uit. Om̃es igit᷑ artes hmõi vel nugato/
rie vł noxie ſuꝑſtitiõis ex quadã peſtife
ra ſocietate hoĩm ⁊ demonũ:q̃ſi pacta in
fidelis ⁊ doloſe amicicie cõſtituta penitꝰ
ſunt repudiãda ⁊ fugiẽda chꝛiſtiano:nõ

ꝙ idolũ ſit aliqͥd vt ait apłs.ſed qꝛ q̃ in

molaht: demonijs immolãt ⁊ nõ deo.no
lo vos ſocios fieri demonioꝝ Q, aũt de

idolis ⁊ de ĩmolatiõibo qᷓ honoꝛi eoꝝ ex

hibent dixit apłs.h̊ de oibo imaginarijs
ſignis ſentiẽdũ eſt:q vel ad cultũ idoloꝝꝛ

vkl ad creaturã eiuſq; ꝑtes tanq; deũ co/

lendas trahũt:vł ad remedioꝝ aliarũq;
obſeruationũ curã ꝑtinẽt.quenõ ſũt di/
uinit ad dilectionẽ dei ⁊ pꝛoximi tanq;
publice ↄſtituta:ſʒ ꝑ pꝛiuatas appetitio
nes reꝝ coꝛꝑaliũ:coꝛda diſſipãt miſeroꝝ

In oiĩbo ůᷣ iſtis doctrinis ſocietas demoꝝ
nũ foꝛmidãda eſt atq; cauẽda.qui nihil

cum pꝛincipe ſuo diabolo:niſi reditũ no
ſtrum claudere atq; obſerare conantur.
Dicut autẽ de ſtellis quas ↄdidit et oꝛ/
dinauit deꝰ:hũane ⁊ deceptoꝛie cõiectu
re ab hoĩbꝰ inſtitute ſunt:ſic eẽ de qͥbuſ⸗
dã naſcẽtibo:vlł quõ diuine puidẽtie ad/
miniſtratiõe exiſtẽtibo rebb:multi multa
hũanis ſuſpitionibo:quaſi regularit᷑ con
iectata litteris mandauerũt.ſi foꝛte inſo
lite acciderint tãq; ſi mula pariat:aut ful
mine aliquid percutiat᷑. Queom̃ia tãtũ
valent qntũ pᷣſumptiõe anĩoꝝ qſi cmu
ni quadã lingua cũ ömonibus federata
ſunt. Que tñ plẽa ſunt om̃ia peſtifere caʒ
rioſitatꝭ:cruciantꝭ ſollicitudinis:moꝛti/
fere ſuitus. Nõ enĩ qꝛ valebãt aniaduer
ſa ſũt:ſʒ aiaduertẽdo atq; ſignãdo factũ
eſt vt valerent. Et iõ diuerſis diuerſa p/
ueniũt ſm cogitatiões et pꝛeſumptiões

ðð

õ .
.ẽ —

ſuas. Illi enĩ ſpũs qͥ deciꝑe volũt. talia
ꝓcurãt cuiq; alib eũ irretitũ ꝑ ſuſpitio/
nes ⁊ ↄſenſiões eius vidẽt. Sicut eĩ vᷣ⸗
bi gra vna figura lr̃e q̃ᷓ decurtatim nota

tur:aliud apud grecos aliud apud latioſ

valet:nõ natura:ſʒ placito ⁊ ↄſenſione ſi⸗
gnificãdi:⁊ iõ qͥ vtranq; linguã nouit:ſi
homini greco velit aliqd ſignificare ſcri/
bendo.nõ in ea ſignificatiõe ponit hanc

lr̃am in q̊ eã ponit cũ homini ſcribit lati

no.Et beta vno eodẽq; ſono:apud gre/
cos lr̃e apud latinos oleris nomẽ eſt.Et
cũ dico lege in his duab ſyllabis:aliud
grecus aliud latinꝰ intelligit. Sicut er/
go om̃s he ſignificationes ꝓ ſuecuiuſq;

ſocietatꝭ ↄſenſione anios mouet:⁊ quia

diuerſa ↄſenſio eſt diuerſe mouẽt:nec iõ
conſenſerunt in eas homĩes:qꝛ iamvale
bant ad ſignificationẽ:ſed iõ valẽt:qꝛ cõ
ſenſerũt in eas. Sic etiã illa ſigna qbo ꝑ
nitioſa demonũ ſocietas cõpatur.ꝓ cu/
iuſq; obſeruatiõe valent.Oð manifeſtiſ
ſime oſtẽdit ritus augurũ:qͥ⁊ anteq; ob

ſeruẽt ⁊ poſt eaqᷓ; obſeruata ſijᷓ tenuerit:

id agunt ne videãt volatꝰ.aut audiãtvo
ces auiũ:qꝛ nulla iſta ſigna ſunt niſi con
ſenſus obieruãtis accedat Quib ampu
tatis atq; eradicatis ab anio chriſtiano.
deinceps vidẽde ſunt inſtitutiões hoĩm
nõ ſuꝑſtitioſe.i.nõ cũ demonibo: ſed cuʒ
ipis hoĩby inſtitute. Haqʒ oĩa qꝗᷓ iõ valẽt
inter holes.qꝛ placuit int᷑ eos vt valeãt:

inſtituta hoim ſunt: quoꝝ ꝑtim ſuꝑflua

luxurioſaq; inſtituta ſunt:ptim cõmoda

⁊ neceſſaria.Illa eni ſigna qͥ ſaltãdo faci

unt hiſtriones:ſi natura non inſtituto ⁊
ↄſenſione hoĩm valeret nõ pᷣmis tꝑibuſ
ſaltante pantominio pᷣco ꝓnũciaret po/
pulo carthaginis:qͥd ſaltatoꝛ vellet ĩtel
ligi. Oð adhuc multi meminerũt ſenes:
quoꝝ relatu hec ſolemꝰ audire. Dõ ideo
credendũ eſt.qꝛ nũc quoq; ſiqͥs theatrũ
taliũ nugarũ imperitꝰ intrauerit.niſi ei
dicat᷑ ab altero qᷣd illi motꝰ ſignificẽt fru
ſtra totꝰ? intẽtus eſt Appetũt tñ oẽs q̊n/
dam ſiłitudinẽ in ſignificãdo.vt ipſa ſi/
gna qntum pñt reba q̃ ſignificant᷑ ſimilia
ſi int. Bed qꝛ multꝭ modis ſile aliqͥd ali/
cui põt eſſe.nõ ↄſtant talia ſigna int ho/

mines niſi ↄſenſus accedat.In picturis

tarij appellant̃.

õs 2————

ſtiana Aiber. Ii

vero ⁊ ſtatuis ceriſq; hmõi ſimulatꝭ opi/

bus maxime peritoꝝ artificum nemo er

rat cuʒz ſilia viderit:vt agnoſcat qͥbi ſint
rebo ſilia.Et h totũ genus inter ſuꝑflua
hoĩm inſtituta numerãdũ eſt:niſi cũ in/
tereſſet qͥd eoꝝ q̃ de cauſa.⁊vbi ⁊ qñ ⁊ cu

ius auctoꝛitate fiat. Milia deniq; ficta/

rũ fabulaꝝ ⁊ falſaꝝ quaꝝ mendacijs ho
mines ðelectant᷑ humana inſtituta ſunt.
Et nulla magꝭ hoĩm ꝓpꝛia q̃ a ſeipᷣis ha
bent eſtimãda ſunt qᷓ; falſa atq; mẽda/
cia. Cõmoda vero ⁊ neceſſaria hominuʒ
cũ hominibe inſtituta ſunt qcunq; in ha
bitu vl cultu coꝛꝑis ad ſexus vel hono/

res diſcernẽdos differẽtia placuit vt in/

numerabilia genera ſignificationuʒ ſine
quibo humana ſocietas:aut nõ oĩno aut

minus cõmode gerit᷑:queq; in ponderi/

bus atq; mẽſuris ⁊ nũmoꝝ impꝛeſſioni

bus vl eſtimationibo ſua cuiq; ciuitati ⁊
populo ſunt ꝓpꝛia.⁊ cetera huiuſmodi.
Due niſi hominũ inſtituta eẽnt.nõ ꝑ di
uerſos pplos varia eſſent.nec in ipᷣis po

pulis ſinguł ꝓ arbitrio ſuoꝝ pꝛincipum

mutarent᷑. Sed hec tota ꝑs humanoꝛũ

inſtitutoꝛũ ꝗᷓ ad vſum vite neceſſariũ p/
ficiunt:nequaq; eſt ſugienda chꝛiſtiano:

ĩmo etiã q̃ntũ ſatis ẽ intuẽda memoꝛia/

q; retinẽda.Adumbꝛata enĩ quedã ⁊ na
turalibo vtcũq; ſimilia hominuz inſtitu/
ta ſunt.quoꝝ ea q̃ ad ſocietatẽ vt dictuʒ
eſt demonũ ptinent.penitꝰ repudianda
ſunt ⁊ deteſtãda.Ea vero q̃ homies cuʒz
luxurioſa atq; ſuꝑflua:⁊ maxime littera
rũ figure.ſine qͥb legere nõ poſſumꝰ:lin
guarũq; varietas qntũ ſatis eſt.de qᷓ ſu/
perius diſputauimꝰ. Ex eo genere ſunt
etiã note.quas oigleefn phele iã no/
Utilia ſũt iſta. nec diſcũ
tur illicite.nec ſuꝑſtitioſe implicant.nec
luxũ generãt ſi tantũ occupent vt rebus

homibo habẽt aſſumẽda:inqntuʒ nõ ſũt

maioꝛibaad quas adipiſcedas fuire de/
bent nõ ſint impedimẽto. Jam vero illa

quenõ inſtituẽdo.ſed aut trãſacta tẽpo/

riba aut diuinitus inſtituta inueſtigado
homies ꝓdiderũt vbicunq; diſcant noõ
ſunt hominũ inſtituta exiſtimãda. Quo

rũ alia ſunt ad ſenſus coꝛꝑis: alia vo ad

rationẽ animi ꝑtinẽtia.Sed illa qᷓ ſenſu

ccllge,
lemafiroi

cnſllſo
nobis4 ighoꝛ
ctoror quo

Grennre.f
ſoietatee⸗

oselificacn
ocdimagi

neniiquus
ſetettenan
Poſtendrem
termulöota
Ginegliun
debiltoꝛng
Wcnscort
Wrcſ
WsW
GRerre
ſecreud
feſernt
wose
nieD
greoe
ſoluta
oleon
loſniel
gonecog
gieſſegue
nentädii
Pornenm
fogenniä
phae
pbinnei
hfaitpppl
nliſtenti
cbreane
nignah
mtere
ſonie
Mtnen
ſtite
6li
buſfei
Plumnd

nnpüqaſaß⸗
wcöflancni
ornackunnbonn
un urimngzin
Ng ſengtano⸗

fninugmitrti

ſgiitnamt
ensnſoi
nigncgner
mmünor innſt
ihlwnizilan
tcnnm buiginos
Mimm eentſ
mioſuokfi
Cwahshun
amrinmni
kfiginni
tst imiuncne-
inmmai gun
niu oninzin
Aunr mnnũ
ani, hdinet
moiͤborieg⸗
uramabinen
Acrſoheſß
inüſnslinir
Etn on

nimmwi,
anige
riln ola
inglontd

cpornttbu⸗
gilt hten
in n r
ur riſnenti⸗
funtn nnuckti

2—

coꝛpoꝛis attingunt᷑.vł narrata credimꝰ.
vyel demonſtrata ſentimꝰ:vł exꝑta cõijci
mus.Quicqͥd igit᷑ de oꝛdine tempoꝛum
trãſactoꝛũ indicat ea q̃ appellant᷑ hyſto/
ria plurimũ nos adiuuat ad ſctõs libꝛoſ
intelligendos:etiã ſi pᷣter eccłliam pueri/
li eruditiõe diſcat᷑. Naʒ ⁊ ꝑ olympiadas
2 conſulũ nomĩa multa ſepe q̃runtura
nobis.⁊ ignoꝛãtia conſulatꝰ quo natus
eſt dñs:vł quo paſſus eſt nõnullos coe/

git errare.vt putarẽt quadragitaſex an/

noꝛũ etate paſſum eſſe dñũm:qꝛ ꝑ totan/
nos edificatũ eſſe templũ dictũ eſt a iude
is:qð imaginẽ dñici coꝛꝑiſ habebat. Et
annoꝛũ quidẽ fere triginta baptiʒatũ eſ/
ſeretinemꝰ auctoꝛitate euãgelica. Sed

—

poſtea q̊t annos in hac vita egerit.qᷓ;q;
textu ipᷣo actionũ eiꝰ animaduerti poſſit
tñ ne aliunde caligo dubitationis oꝛiat᷑.
de hiſtoꝛia gentiũ collata cũ euãgelio li/
quidius certiuſq; colligit᷑. Tũc enĩ vide

bitur nõ fruſtra dictũ eſſe ꝙ q̃dragĩtaſex
annis templũ edificatũ ſit: vt cuʒ referri

iſte numerꝰ ad etatẽ dñi nõ potuerit.ad
ſecretioꝛẽ inſtructionẽ humani coꝛpoꝛiſ

referat᷑ quo indui ppter nos nõ dedigna

tus ẽ vnicꝰ dei filiꝰ ꝑ quẽ facta ſunt om/
nia. De vtilitate autẽ hiſtoꝛie vt omittaʒ
grecos quantã noſter Ambꝛoſiꝰ q̃ſtionẽ

ſoluit calũniantibo platonis lectoꝛibus
⁊ dilectoꝛibo:qͥ dicere auſi ſunt.om̃s dñi
noſtri ieſu chꝛiſti ſnias quas mirari ⁊ /

dicare cogunt᷑ de platonis libꝛis eũ di/

diciſſe:quoniã longe ante humanumad

uentũ dñi platonẽ fuiſſe negari nõ põt.
Nonne memoꝛatꝰ epᷣus ↄſiderata hiſto
ria gentiũ.cũ platonẽ repꝑiſſet hieremie
ꝓphete tꝑibus ꝓfectũ fuiſſe in egyptuʒ.
vbi tunc ille ppheta erat ꝓbabilius eſſe
oñdit:ꝙ plato potiꝰ noſtris lr̃is ꝑ hiere
miã fuerit imbutꝰ:vt illa poſſet docere ł
ſcribere que iure laudant᷑? Ante litteras
enĩ gentis hebꝛeoꝝ in qua vniꝰ dei cultꝰ
emicuit:ex qua ſᷣm carnẽ venit dñs no/⸗
ſter.ne ipᷣe quidẽ pitagoꝛas fuit:a cuius
poſteris platonẽ theologiã didiciſſe iſti
aſſerũt. Ita ↄſideratis tꝑibo ſit młto cre

dibilius iſtos potius delr̃is noſtris ha/

buiſſe qᷓcunq; bona ⁊ vera dixerũt:qᷓ; de

platonis dñm nr̃m ieſum chꝛiſtũ qð de /

mentiſſimũ eſt credere. Narratiõe autes
hiſtoꝛica cũ pᷣterita etiãẽ hominũ inſtitu/
ta narrant᷑:nõ inter hũana inſtituta ipſa
hiſtoꝛia numerãda eſt:qꝛ iã que tranſie/
runt: nec infecta fieri pñt:in oꝛdie tẽpoꝝ
hyñda ſunt.quoꝝ eſt ↄditoꝛ ⁊ adminiſtra
toꝛ deꝰ. Aliud eſt eni facta narrare:aliud
docere faciẽda. Hiſtoꝛia facta narrat fi/
deliter atq; vtiliter. libꝛi aũt aruſpicuʒ ⁊

queq; ſimiles lr̃e faciẽda vł obſeruanda

intendũt docere monitoꝛis audacia non
iudicis fide. Eſt etiã narratio demõſtra

tioni ſilis:qua nõ pᷣterita ſed pñtia indi/
cant᷑ ignaris. In q̊ͥ genere ſunt q̃cunq; ð
locoꝛũ ſitu:naturiſq; anĩaliũ:lignoꝛum:

lapidũ:herbarũ:alioꝛũ ve coꝛꝑa ſcripta
ſunt. De quo genere ſuꝑiꝰ egimꝰ.eandẽ/
q; ↄgnitionẽ valere ad enigmata ſcriptu
rarũ ſoluẽda docuimꝰ:nõ vt ꝓ aͤbulllaz
ſignis adhibeant᷑: tanq; ad remedia vel

ad machinamẽta ſuꝑſtitiõis alicuiꝰ Nã
⁊ illud genus iã diſtinctũ ab hoc licito ⁊
libero ſeꝑauimꝰ.Aliud eſt enĩ dicere:tri
tam iſtã herbã ſi biberis venternõ dole /
bit. ⁊ aliud eſt dicere:iſtã herbaʒ collo ſi
ſuſpenderis venter nõ dolebit. Ibi enim
ꝓbat᷑ ↄtemꝑatio ſalubꝛis: hic ſignifica/
tio ſuꝑſtitioſa dãĩnatur. Quãq; vbi pꝛe/

cantatões ⁊ inuocatões ⁊ caracteres nõ

ſunt.plerũq; dubiũ eſt vtrũ res q̃ alligat
aut quõ adiungit᷑ ſanãdo coꝛpoꝛi vi na/
ture valeat qð libere adhibendũ eſt:an ſi
gnificatiua quadaʒ obligatiõe ꝑueniat.
Oð tanto pꝛudentiꝰ opoꝛtʒ cauere chꝛi
ſtianũ.quãto efficaciꝰ ꝓdeſſe videbitur.
Sed vbi latet:qua cauſa qͥdvaleat:quo
anio qͥſq; vtat᷑ intereſt dũtaxat in ſanan
dis vł tꝑandis coꝛꝑibo.ſiue in medicina
ſiue in agricultura. Sydeꝝ autẽ cogno
ſcẽdoꝝ ñ narratio: ſed demõſtratio ẽ:q̃ſ
rũ ꝑpauca ſcriptura cõmemoꝛat. Sicut
aũt płimis notꝰ eſt lune curſus:qͥ etiã ad
paſſionẽ dñi anniuerſarie celebꝛandã ſo/
lẽniter adhibet᷑:ſic pauciſſimis ceteroꝛũ
quoq; ſyderũ:vł oꝛtus vł occaſus:vła/
lia qlibet momẽta ſine vllo erroꝛe ſũt no
tidina Ruen ſeipam cognitio q;q; ſu/
perſtitioſe nõ alliget᷑: nõ multũ tñ ac pꝛo
pe nihil adiuuat tractationẽ diuinarum
ſcripturaꝝ:et infructuoſa intẽtiõe pius

impedit. Et qꝛ familiaris eſt ꝑnitioſiſſi/

mo erroꝛi fatua fata cantantiũ:cõmodi/
us honeſtiuſq; ↄtẽnit᷑. Habet autẽ pᷣter
demonſtrationẽ pñtiũ etiã pᷣteritoꝝ nar
rationi ſile aliqd: qð a pñti poſitiõe mo/

tuq; ſyderũ⁊ in pᷣterita eoꝝ veſtigia regu

lariter licʒ recurrere. Habʒ etiã futuroꝝ

regłares ↄiecturas nõ ſuſpitioſas ⁊ ab/
ominoſas: ſed ratas ⁊ certas.nõvt ex eiſ/
aliqͥd trahere in nr̃a fata ⁊ euẽtus tẽpte⸗/

mus qlia genethliacoꝝ deliramẽta ſunt

ſed qᷓntũ ad ipᷣa ꝑtinet ſidera. Nam ſicut

is qͥ cõputat lunã cum hodie inſpexerit
quota ſit ⁊ an quoſſibʒ annos quota ſue
rit: ⁊ poſt quoſſibʒ ãnoſ quota futura ſit
põt dicere.ſic ð vnoquoq; ſideꝝ qͥ ea ꝑi⸗
te cõputant rñdere ↄſueuerũt.De q̃ tota

cognitiõe qntũ ad eiꝰ vſum attinet quid
mihi videret᷑ aperui. Rrriñ etiã ceteraꝝ
qͥbus aliqͥd fabꝛicat᷑:vł qdð remaneat pꝰ
opationẽ artificis ab illo effectũ:ſic do/

mus ⁊ ſcamnũ:⁊ vas aliqð atq; alia hu/

iuſcemodi:vł que miniſteriũ quoddã ex
hibent oꝑanti deo:ſicut medicina ⁊ agri
cultura ⁊ gubernatio:vł quaꝝ oĩs effe

ctus eſt actio:ſicut ſaltationũ ⁊ curſuũ ⁊
luctaminũ.haꝝ &̊ cũctaꝝ artiũ de pᷣteritꝭ

experimẽta faciũt etiã futura cõijci. NHãa

nullus eaꝝ artifex mẽbꝛa mouet ĩ oꝑan

do.niſi pᷣteritoꝝ mẽoꝛiã cũ futuroꝝ expe

ctatiõe ↄtexat. Haꝝ aũt cognitio tenuit᷑
in ipa humana vicia curſimq; vſurpan/
da eſt:nõ ad oꝑandũ niſi foꝛte officiũ ali
qð cogat deq̊ nüc agimꝰ:ſed ad indican
duʒ: ne oĩno neſciamꝰ qͥd ſcriptura velit
inſinuare cum de his artib aliq̃s figura

tas locutiões inſerit. Reſtant ea q̃ nõ ad

coꝛꝑis ſenſus:ſʒ ad rõnem animi pꝑtinẽt.
vbi diſciplina regnat diſputatiõis ⁊ nu/
meri. Sʒ diſputatiõis diſciplina ad oĩa
genera queſtionũ:q in lr̃is ſanci ſunt pe
netrãda ⁊ diſſoluẽda plurimũ valet:tm̃
tibi cauẽda eſt libido rixãdi: ⁊ puerił q/
dam oſtentatio decipiẽdi aduerſarium.
Guůt eni multe qᷓ appellãtur ſophiſma/

ta falſe ↄdluſiones rõnũ:⁊ plerũq; ita ve

ras imitantes:vt nõ ſolũ tardos:ſʒ inge
nioſos etiã minꝰ diligent attẽtos decipi

ant. Pꝛopoſuit enĩ q dã dicẽs ei cuʒ quo

loquebat᷑.Oð ego ſum tu non es.At ille

De doc. chꝛiſtiana Aiber II

ↄſenſit. Verũ enĩ erat ex pte. vleoipo
iſte inſidioſus:ille ſimplex erat. Tüc iſte

addidit.Ego aũt hõ ſum. Hoc q̊ʒ cũ ab
illo accepiſſet:ↄcluſit dicẽs. Tu igit᷑ nõ

es hõ. Oð gen? captioſaꝝ concluſionuz
ſcriptura q̃ntũ exiſtimo deteſtat᷑ illo lo/
co:vbi dictuz eſt. Oui ſophiſtice loatur
odibilis eſt.Quãq; etiã ſmo nõ captio/
ſus:ſʒ tñ abũdantiꝰ qᷓ; grauitateʒ decet
vᷣboꝝ oꝛnamẽta ↄſectãs ſophiſticꝰ dicit᷑

unt etia vere ↄnexiões ratiocinatiõis

alſas hũtes ſnias:q̃ ↄſequunt᷑ erroꝛẽ il
lius cũ q̊ agit᷑. Que tũ ad h̊ inferuntura

bono ⁊ docto hoĩe:vt in his erubeſcens

ille cuiꝰ erroꝛẽ ↄſequunt᷑:eũdẽ relinquat

erroꝛẽ.Quia ſi in eo manere voluerit:ne

ceſſe eſt vt etiã illa qͥ danãt tenere cogat᷑.

Hõ eni vera inferebat aplus cũ diceret:
neq; chꝛiſtꝰ reſurrexit:⁊ illa alia inanis
eſt pᷣdicatio nr̃a.inanis eſt⁊ fides noſtra:

⁊ deinceps alia q̃ oĩno falſa ſunt: quia et
chꝛiſtꝰ reſurrexit:⁊ nõ erat inanis pᷣdica /
tio eoꝝ qͥ hoc annũciabãt:nec fides coꝝ
qͥ hoc crediderãt: ſed iſta falſa veriſſime
cõnectebant᷑ illi ſnĩe qua dicebat᷑ nõ eſſe
reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ. Iſtis aũt falſis
repudiatis qm̃ vera erant ſi moꝛtui non
reſurgũt:ↄſequẽs erit reſurrectio moꝛtu
oꝛũ. Lũ ergo ſint vere cõnexiões nõ ſo/
lũ verarũ:ſed etiã falſaꝝ ſniarũ. facile eſt
veritatẽ cõnexionũ etiã in ſcolis illis diſ
cere:q̃ pter eccłiam ſunt. Sentẽtiaꝝ aũt
veritas in ſanct libꝛis eccleſiaſtic inue/⸗
ſtiganda eſt. Jpa tñ veritas ↄnexionum

nõ inſtituta ſʒ aniaduerſa eſt ab homibꝰ

⁊ notata.vt eã poſſint vł diſcere vł doce
re. Nã eſt in rerũ rõne ꝑpetua ⁊ diuinitꝰ
inſtituta. Sicut enĩ qͥ narrat oꝛdinẽ tẽ/
poꝛũ:nõ eum ipᷣe cõponit:⁊ locoꝛũ ſitus
aut naturas anialiũ vel ſerpentiũ vel la⸗/

pidũ qͥ oſtendit:nõ res oſtendit ab hoi/
bus inſtitutas:⁊ ille qͥ demõſtrat ſidera

ecoꝛũq; motus:nõ a ſe vel ab homie aliqᷓᷣ

rem inſtitutã demonſtrat.ſic etiã qui di/
cit cũ falſum eſt qðᷣ cõſeq tur neceſſeẽ vt
falſum ſit qð pᷣcedit.veriſſime dicit:neq;

ipe facitvt ita ſit:ſed tamẽ ita eſſe demon
ſtrat. Ex hac regula illud eſt qd de apo/

ſtolo paulo cõmemoꝛauimus. Pꝛecedit
enĩ nõ eſſe reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ:quod

iunrlii
nnhe.

eccſanoſeg

ruirc
intiF
Percltaun
taen
albreuuc⸗
conotuo

(lſcus a

ſaunor
ſeketin
nthoiet
radve
kian
unorra
fickrli
ſo uteſen
Comoso.
Cüdd
orc
cdn
leam.
ſalo
itach
heri
loce
ANu
yteun
nitent
avid
ligere⸗
as:ſi
heseſſ
Giiu
Dana
ſteceſ
bonus.
finyen
llnoci
htine
gron
Dane
ſlſin
Men
N
cfien

erſt uf,
mherem Ti
dſum Mhi
rdicis Tuigin
noſar oncllſen
mnodeteſtgt ſiee
uiſophitcrlon
ifno nöcan
6 Craltatez de
mis ſopbiſtc'd
Westocinati
odbunt mnoi
eiih inimnnmn,
ertinbooont
nemge murnn
idünittoceage⸗
unplocidieen
metla ons
cht ku uffr.
ala nncviac
Catinanis dcicn
dinne ficeben
a Wavoit
On dcchllit
nemrſinonn
innmone
Ctrüs i
Hiulsllodl
Omtina
Allieſic ine
ins orpopn
actibhonid
Ndlarnlde
pena dunt
um auiii,/
elrmũi⸗
ERAKA,
immni a
ſmndt hhbo⸗

dicebant nõ eſſe reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ:
neceſſario ſequit᷑:neq; chꝛiſt reſi nsrn.
Hoc aũt qð ſequit᷑ falſum eſt.chꝛiſtꝰ e

bat apłs. Poꝛro illã ſniam pᷣcedenteʒ:q

reſurrexit. YFalſum eſt ergo ⁊ qð pcedit.
Pꝛecedit aũt nõ eſſe reſurrectionẽ moꝛ/⸗

tuoꝝ. Eſt ergo reſurrectõ moꝛtuoꝝ Qð
totũ bꝛeuiter ita dicit᷑. Si nõ eſt reſurre

ctio moꝛtuoꝛum.neq; chꝛiſtꝰ reſurrexit:
chꝛiſtus autẽ reſurrexit.eſt ̊ reſurrectio
moꝛtuoꝝ.Hoc g&̊ vt ↄſequẽti ablato au⸗
ferat᷑ etiã neceſſario qð pᷣcedit.nõ inſtitu
erunt hoĩes ſed onñderũt.Et hec regula
ꝑptinet ad veritatẽ cõnexionũ.nõ ad veri
tatẽ ſententiarũ. Sed in h̊ loco de reſur/
rectione cũ ageret᷑:⁊ regta cõnexiõis ve/
ra eſt:⁊ ipᷣa in ↄcluſione ſentẽtia. In fal/
ſis autẽ ſententis conexiõis veritas eſt
iſto modo. Yaciamꝰ aliquem ↄceſſiſſe:ſi
anial eſt cochlea vocẽ habet. Hoc ↄceſ/
ſo cũ pꝛobatũ fuerit vocẽ cochleã nõ ha

bere:quoniã ↄſequẽti ablato illud qð p/
cedit aufertur.cõcludit᷑ nõ eſſe aial coch
leam. Que ſentẽtia falſa eſt:ſed ex ↄceſſo

falſo vera cõcluſionis cõnexio. Ueritas
itaq; ſnie ꝑ ſeipam valet:veritas autẽ cõ
nexionis ex eiꝰ cũ quo agit᷑ opinione vel
cõceſſione ↄſiſtit. Ideo aũt vt ſupꝛa di/

ximus infert᷑vera cõnexione qð falſuʒ ẽ.

vt eum cuiꝰ erroꝛẽ coꝛrigere volumꝰ pe
niteat cõceſſiſſe pᷣcedentia quoꝝ ↄſequẽ/
tia videt eſſe reſpuenda.Jam hinc intel/
ligere facile eſt:ſicut in falſis ſentẽtijs ve
ras:ſic in veris ſententijs falſas ↄcluſio
nes eſſe poſſe. Fac enĩ aliquẽ ꝓpoſuiſſe.
Di iuſt eſt ille bonꝰ eſt.⁊ eſſe conceſſum
Deindeaſſumpſiſſe.nõ ẽ aũt iuſtꝰ. Quo
itẽ ↄceſſo.intuliſſe cõcluſionẽ.Nõ ẽ igit
bonus. Que tam etſi vera ſunt oĩa:non
tñ in vera reglła cõcluſiõis.Nõ enĩ ſicut
ablato cõſequẽti:aufert᷑ neceſſario qð p⸗/
cedit:ita etiã ablato pᷣcedenti auferet᷑ ne
ceſſario qð ſeqͥ tur.qꝛ verũ eſt cũ dicimꝰ.

Si oꝛatoꝛ eſt:hõ eſt. Ex qua ꝓpoſitiõe

ſi aſſumamꝰ:nõ eſt auteʒ oꝛatoꝛ.non erit
ↄſequens cũ intuleris:nõ eſt igit᷑ homo.
Quapꝛopter aliudeſt noſſe reglas cõne
xionũ:aliud ſnĩarum veritateʒ. In uũlis
diſcitur qͥd ſit ↄſequens:qͥd nõ cõſequẽſ

dicebant illi: quoꝝ erroꝛẽ deſtruere vole qͥd repugnans. Conſeques eſt.ð ſi oꝛatoꝛ
eſt. homo eſt. Incõſequẽs: ſi ho eſt. oꝛa/
toꝛ eſt. Repugnãs.ſi hõ eſt.q̃drupes eſt.

HPic ergo de lpa connexione iudicat᷑. In
veritate aũt ſniarũ.ipᷣeꝑ ſe ſentẽtie nõ ea

rũ cõnexio cõſiderãda eſt. Sed ven cer/

tiſq; ſentetijs.cũ incerte vera cõnexione
iunguntur. etiã ipe certe fiant neceſſe eſt.
Quidaã au ſic ſe iactant cũ veritatẽ con/

nexionũ didicerint: qſi ſniap ipa ſit veri

tas.Et rurſus. Quidã plerũq; retinen/
tes verã ſinam: male ſe cõtemnunt:qꝛ le/
ges ↄcluſionis ignoꝛat. Cu melioꝛ ſit qᷣ
nouit eſſe reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ.q;ᷓ ille

qͥ nõ nonit cõſequẽs eſſe: vt ſi reiurrectõ
moꝛtuoꝝ nõ eſt. neq; chꝛiſtus reſurrexit

Itẽ ſcieẽtia diffiniẽdi:diuidedi atq; par/
tiendi q; q; rebo falſis pleruq; adhibeat᷑.
ipᷣa tñ falla nõ eſt:neq; ab homibu ſſinſti
tuta: ſed in reꝝ rõne cõperta. Hõ eni qꝛ
⁊ fabulis ſuis eĩ poete:et opinionibo er⸗
roꝛis ſui vlł falſi philoſophi vl etiaʒ he/

retici:hoc eſt falſi chꝛiſtiani adhibere cõ

ſueuerunt: ppterea falſum e: nech in dit/

finiendo neq; in diuidedo aut partiẽdo
aliqd cõplectenduũ eſie qð ad rem ipᷣaʒ ñ
otinet. aut aliqͥd qð ptinet pᷣtereundum

oc verũ eſt etiam ſi ea ꝗᷓ diffiniunt᷑ uut

diſtribuunt verano ſint. Nã ⁊ ipum fal⸗

ſum diffinit᷑ cũ dicimꝰ: falſum elſe ſigniñ

cationeʒ rei nõ ita ſe hñtis vt ſigniſicat.
ſiue aliq alio modo. Oue diffinitio vera
eſt uis falſum ver elle no polſit. Dol
ſumꝰ etiã diuidere dicentes: duo eſſe ge

poſſunt. Alterũ eoꝝ que non ſunt q;uis
eſſe poſſint. Hlã qui dicit ſeptẽ⁊ tria vn /
gecim eſſe.id dicit qð oĩno eſſe non põt.

Qui vero dicit lalendis vᷣbi gra pluiſſe
tam ⁊ ſi factũ nõ ſit:id tamẽ dicit qð fie/
ri potuit.Diffinitio igit᷑ ⁊ diuiſio falſo/
rum poteſt eſſe veriſſima.q;nis falia ipᷣa
vtiq; vera nõ ſint. Sunt etiã quedã pꝛe
cepta vberioꝛis diſputatiõis que iã elo/
quetia nomiatur.que nihilominus vera
ſunt q;uis eis poſſint etiã falſa ꝑſuaderi
SDed quia ⁊ vera poſſunt.non eſt facul/
tas ipᷣa culpabilis:ſed ea male vtentiuʒ
puerſitas.Nam neq; hocab homib? in/
ſtitutuʒ eſt.vt veritatis expᷣſſio cone ſiet
2

De doc. chꝛiſtiana I

ad temariũ numeꝝ tripla ſint. ad ſenari/
um ſecupla.ad nullũ dupla. qꝛ intelligi/
biles numeri ſemiſſem nõ habẽt. Siue
ergo in ſeipᷣis ↄſiderent᷑. ſiue ad figuraꝝ
aut ſonoꝝ aliaꝝ ve monitionũ leges nu
meri adhibeant.incõmutabiles regulaſ

auditoꝛem. ant vt facile qd intendit inſi

nuet bꝛeuis ⁊ aꝑta narratio: et varietas
eius ſine faſtidio teneat intentos.⁊ cete/⸗
re huiuſmõi obſeruationes.ꝗᷓ ſiue in fal/
ſis ſiue in veris cauſis vere ſunt: tñ inn

tũ vel ſciri del credi aliqͥd faciũt aut ad

expetendũ fugiendũ ve anios mouẽt:et
inuente potiꝰ ꝙ ita ſe habeãt c; vt ita ſe
haberẽet inſtitute. Ded hec ꝑs cũ diſcit᷑
magis vt ꝓferamꝰ ea que intellecta ſunt
; vt intelligam adhibenga eſt. Illa ve
ro ↄcluſionũ ⁊ diffinitionũ ⁊ diſtributi/

onũ plurimũ intellectoꝛẽ adiuuat:tin ab

ſit erroꝛ quo vident᷑ homies ſibi ipᷣaʒ be
ate vite veritatẽ didiciſſe.cũ iſta didice/
rint.q;; plerũq; accidat: vt faciliꝰ hoĩeſ
res eas aſlequant᷑ ꝓpter s aſſequendaſ
iſta diſcunt᷑: q; talin pꝛeceptoꝝ nodoſiſſi
mas ⁊ ſpinoſiſſimas diſciplinas Canq;
ſi quiſpiã darevolens pᷣcepta ambulãdi.
moneat nõ elle leuandu pedẽ poſterioꝛeʒ
niſi cũ poſu erit pꝛioꝛem. deinde minuta
tim quẽadmodu articuloꝝ ⁊ poplitũ car
gines opoꝛteat mouere deſcribat. Uera

eni dicit.nec aliter ambulari põt:ſʒ facili

us homies h̊ faciẽdo ambulant:q; anim

aduertũt cũ faciunt.aut intelligunt cuʒ

audiũt. Qui aũt ambulare nõ pnt.mul/
tominꝰ ea curant q nec experiẽdo pñt at
tendere. Itaq; plerũq; cit ingenioſus
vigdet nõ eſſe ratã ↄcluſionẽ q; pcepta eiꝰ
capit.tardus aũt nõ eã videt: ſed multo
min? qð de illa pcipitur. Magiſch ĩ his
ofmibo ipa ſpectaculaveritatis ſepe dele/
ctant:q; ex eis in diſputãdo aut iudican
do adiuuamur: niſi foꝛte ꝙ exercitatio/
ra reddũt ingenia.ſi etiã malignioꝛa aut
inflatioꝛa nõ reddant:boc eſt: vt aut de/
cipere veriſimili ßmone atq; interrogati
onibo ament:aut aliqͥd magnum:q̃ ſe bo
nis atq; innocentibꝰ anteponãt ſe aſſecu
tos putent qᷣ iſta didicerũt. Jam vᷣo nu
meri diſciplina cuilibet tardiſſimo claꝝ
eſt ꝙ nõ ſit ab homĩb inſtituta.ſed poti
us indagata atq; inuẽta. Nõ enĩ ſicut pᷣ
mã ſyllabã italie quã bꝛeuẽ ꝓpnunciaue/
runt veteres:voluit virgiliꝰ ⁊ longa fa/
cta eſt:ita quiſq; facere poterit cũ volue
rit:vt ter tria aut non ſint nouẽ.aut non
poſſint efficere quadratã figurã:aut non

habent. neq; vllo mõ ab homibo inſtitn⸗/

tgꝗs: ſed ingenioſoꝝ ſagacitate cõpertas.
ONue tñ omia qſqs ita dilexerit. vt iacta
re ſe inter imꝑitos velit:⁊ nõ potiꝰ que/
rere vnde ſint vera qᷓ tmmodo vera eẽ ꝑ/
ſenſerit:æ vnde q dam nõ ſolũ vera:ſʒ etiã
incõmutabilia:q incomutabilia eẽ com/
pꝛehẽderit. ac ſic ab ſpecie coꝛpoꝛũ vxſqʒ
ꝗad humanã mentẽ pueniẽs.cum ⁊ ipam

mutabilẽ inuenerit: ꝙ nunc docta nunc
indocta ſit. ↄſtituta ti inter incomutabi
lem ſupꝛa ſe veritatẽ ⁊ mutabilia infra ſe

cetera ad vniꝰ dei laude atq; dilectionez

doctus videri põt:ſapies aũt nullo mo.

uãobꝛem videt᷑ mihi ſtudioſis ⁊ inge/

nioſis adoleſcentibo ⁊ timẽtib deü bea/

tamq; vitã qrentibo ſalubꝛiter pꝛecipi.vt
nullas doctrinas qꝗᷓ pᷣter eccleſiaʒ chꝛiſti
exercentur: tanq; ad btãm vitã capeſſen
dã ſecure ſequi audeãt:ſed eas ſobꝛie di/
ligenterq; dijudicẽt:⁊ ſi qs inuenerit ab
hoiĩb inſtitutas vanias ꝓpter diuerſam
voluntatẽ inſtituentiũ:et ignotas ꝓpter

ſuſpitiones errantiũ:maxie ſi habeãt etri

am cũ demoõib vnita ſocietatẽ ꝑ quarũ/
dam ſignificationũ q̃ſi quedã pacta atq;

cõmenta:repudiet penitꝰ ⁊ deteſtent᷑:ali

enent etiã ſtudiũ a ſuꝑfluis ⁊ luxurioſis

hoĩm inſtitutis. Illa vero inſtituta ho/

minũ q̃ ad ſocietatẽ cõuiuentiũ valẽt ꝓ
iſa huius vite neceſſitate nõ negligant.
In ceteris aũt doctrinis q̃ apud gentes
inueniunt᷑ pᷣter hiſtoꝛiã reꝝ vl pᷣteriti te/
poꝛis vł pñtis ad ſenſus coꝛꝑis ꝑtinẽti
um. qͥbus etiã vtiliũ artiũ coꝛꝑaliuʒ ex/
perimẽta ⁊ iectare annumerankt. et pter
rationẽ diſputatiõis ⁊ numeri nihil vti
le eſſe arbitroꝛ. In qͥbo omibo tenẽdũ eſt

ne qͥd nimiſ⁊ maxime in his q̃ ad coꝛꝑis

ſenſus ꝑtinentia voluunt᷑ tempibo ⁊ cõti

nentur locis. Sicut aũt quidã de vᷣbis

omibo ⁊ noĩbo hebꝛeis⁊ ſyris ⁊ egyptis
vel ſi qua alia lingua in ſcriptur ſanctis

ſrninſe
rraden
ſoruppterd

cuned fugt

heereb vno⸗
noppeer u
ſoltiarecor
nnfueney
rengvoſcig
nlavaben
1oftmmetnl
prisſoi
ndigeren
eru⸗
fnohonun
Hyturgne
Qox ald
ſutmnian
Auboramaan
ncune
Glepd
W
Poi
ſegpt
nernor
ſolne
murle
Mdee
M
jr ſoa,/
meplaton
ſdabese
buginyſn
iegrpt
agranin
geretſed
ſorarge
de gypte
benan
pprinſeg;
Mercomo
Gde
nlant
lningin
culgn
Ganlimn
nſce
itzſenn
niln

I

—

gimt gſan
intcig
kſuengfnn
Mntonülegednn
nuudllogral
Phonihinin
lnrcipent
Armne wign
nüot gue⸗
maureneep,
ſnßen
nngblain,
le copoiſ
i CGntiö
c decneie

Gedincöntre .

Donabiigiufne

Eus aiunin,

uünnelono.
nininmdäm,
rierpdh
aleſiz
miti cet
ſecgsſohit
ſig immmi
pnn un
lumt M.
rittae
mmigcunn
in Mund
Padachntdl

1st n?

vinſtmatd
ventiün
terongen⸗
S
ini,
albiin
ſcllvzec⸗
citihün
tcſecic
gagant
nici ſbi
ſ! Clpat⸗

——TN —

inueniri poteſt:q in eis ſine interpᷣtatiõe
ſunt poſita fecerũt:vt ea ſepatim interp/
tarent᷑.⁊ qð euſebi ſecit de tempoꝝ hv/⸗
ſtoꝛia ꝓpter diuinoꝝ libꝛoꝛũ q̃ſtiones q̃

vſum eiꝰ flagitant.qð ergo hi fecerũt de

his reb vt nõ ſit neceſſe chꝛiſtiano ĩ mł
tis ꝓpter pauca laboꝛare.ſicvideo poſſe
fieri ſi quẽ eoꝝ qͥ pñt benignã ſane ope/
ram fraterne vtilitati delectet impende/
re.vt quoſcũq; terraꝝ locos.que ve ani⸗/
malia vel herbas atq; arboꝛes ſiue lapi/

des vlł metalla incognita: ſpecieſq; quai

libet qͥs ſcriptura cõmemoꝛat.ea genera
tim digerens ſola expoſita litterꝭ mãdet
Poteſt etiã de numeris fieri.vt eoꝝ tan/

tũmodo numeroꝝ expoſita ratio cõſcri/

batur.quos diuina ſcriptura meminit.
Quoʒꝝ aliqͥd aut om̃ia foꝛte iã facta ſũt:
ſicut młta q̃ a bonis doctiſq; chꝛiſtianiſ
elaboꝛata atq; ↄſcripta non arbitramur
inuenimꝰ:ſed ſiue ꝓpter turbas negligẽ
tiũ.ſiue ꝓpter inuidoꝝ occultationes la
tent. Oð vtrum de rõne diſputãdi fieri
poſſit ignoꝛo.Et videt᷑ mihi fieri nõ poſ
ſe:qꝛ ꝑ totũ textũ ſcripturaꝝ colligata ẽ
neruoꝝ vice.Et ideo mag ad ambigua
ſoluẽda ⁊ explicãda deqbus poſt loque
mur legẽtes adiuuat.q; ad incognita ſi/
gna de qͥbus nunc agimus cognoſcẽda.
Philoſophi aũt qͥ vocant᷑ ſi qua foꝛteve
ra ⁊ fidei noſtre accõmoda dixerũt.maxi
me platonici.nõ ſolũ foꝛmidãda nõ ſunt
ſed ab eis etiã tanq; iniuſtis poſſeſſoꝛi/
bus in vſum noſtrũ vendicãda. Sicut
enĩ egyptij nõ ſolũ idola habebãt ⁊ one/
ra grauia que ppls iſrael deteſtaret᷑ ⁊ fu/
geret:ſed etiã vaſa atq; oꝛnamẽta de au⸗
ro ⁊ argento ⁊ veſtẽ.q̃ ille pplłus exiens
de egypto ſibi potiꝰ tanq; ad vſuʒ meli/
oꝛem clanculo vẽdicanit:nõ auctoꝛitate
ꝓpꝛia:ſed pᷣcepto dei ipᷣis egyptijs neſci
enter cõmodãtibo ea ꝗbus nõ bñ vteban
tur. Sic doctrine omes gentiliũ nõ ſolũ

ſimulata ⁊ ſuꝑſtitioſa figmẽta:graueſq;ʒ

ſarcinas ſuꝑuacanei laboꝛis hñt.q̃ vnuſ
quiſq; noſtruʒ duce chꝛiſto de ſocietate
gentiliũ exiens dʒ abominari atq; deui/
tare:ſed etiã liberales diſciplias vſui ve

ritatis aptioꝛes.⁊ quedã moꝛuʒ pᷣcepta

vtiliſſima ↄtinẽt:deq; ipo vno deo colẽ/⸗

Fo. CLxyI

————————R ðõðõð

⁊ inuenietis requiẽ anĩaba yris. Juguz

do nõnulla vera inueniunt᷑ apud eos:qðᷣ

eoꝝ tanq; aurũ ⁊ argentũ.quod non ipi
inſtituerũt:ſed de qbuſdã q̃ii metallis di
uiue ꝓuidentie qvbiq; infuſa eſt eruerũt
⁊ quo ꝑuerle atq; iniurioſe ad obſequia
demonũ abutunt.cũ ab eoꝝ miſera ſocie

tate ſeſe anio ſeparat.debet ab eis aufer/

rechꝛiſtianꝰ ad vſum iuſtũ pᷣdicandi euã
gelij. Ueſtẽ quoq; illoꝝ.i.hominũ qͥdeʒ

inſtituta:ſed tũ accõmodata hũane ſoci/

etati: qua in hac vita carere non poſſu/
mus:acciꝑe atq; hr̃e licebit in vſum con
uertẽda chꝛiſtianũ. Nã qͥd aliud ſecerũt
multi bonio fideles noſtri: Nõne aſpici
mus qnto auro ⁊ argẽto ⁊ veſte ſuffarci/

natuſ exierit de egypto cypꝛianꝰ doctoꝛ

ſuauiſſimꝰ ⁊ martyr beatiſſimꝰ:qnto la/

ctantiꝰ: Quãto victoꝛinꝰ:? Optatꝰ hyla

rius:vt de viuis taceã:q̃nto innumera/
biles greci?QOð pꝛioꝛ ipᷣe fideliſſimꝰ dei
famulus moyſes fecerat. de q̊ ſcriptũ eſt
q eruditꝰ fuerit om̃i ſapiẽtia egyptioꝛũ.
Quibo om̃ibꝰ viris ſuꝑſtitioſa gentium
ↄſuetudo ⁊ maxime illis tꝑibo cũ chꝛiſti

iugũ decutiẽs chꝛiſtianos ꝑſequebat᷑.di

ſciplinas quas vtiles habebat:nũq; cõ/
modaret:ſi eas in vſum vniꝰ dei colẽdi:

quo vanꝰ idoloꝝ cultus extingueretur:

ↄuerſum iri ſuſpicaret᷑. Sʒ dederut au⸗
rũ ⁊ argentũ ⁊veſtẽ ſuã exeunti pplo dei
de egypto neſciẽtel quẽadmodu illa que
dabant in chꝛiſti obſequiũ redderentur.

Illud eni in exodo factum ſine dubio fi

guratũ eſt. vt hoc pᷣſignaret qð ſine pᷣin/
dicio alteriꝰ aut paris aut melior intel/
ligentie dixerim Bʒ H̊ modo inſtructus
diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſtudioſus.cũ ad eas
ſcrutãdas accedere ceperit.illud apoſto
licũ cogitare non ceſſet. Scientia inflat:
charitas edificat. Ita eni ſentit q́;uis de
egypto diues exeat.tñ niſi paſca egerit:
ſaluũ ſe eſſe nõ poſſe.Paſca aũt noſtruʒ
ĩmolatus eſt chꝛiſtꝰ. Nihilq; mag imo/
latio chꝛiſti nos docet q;ᷓ illud qð ipᷣe cla
mat tanq; ad eos q̊s in egypto ſub pha/
raone videt laboꝛaret.Uenite ad meom
nes qͥ laboꝛatꝭ ⁊ onerati eſtis ⁊ ego refici
am vos. Tollite iugũ meũ ſuꝑvos:⁊ diſ
cite a me:qꝛ mitis ſum ⁊ humilis coꝛde:

5

De doc. chꝛiſtiana Aiber In

vni meũ ſuaue eſt:⁊ ſarcina mea leuis eſt.
Quib niſi mitibo ⁊ humilibo coꝛde quoſ
nõ ĩflat ſciẽtia:ſʒ charitas edificat: De
minerint ergo eoꝛũ qͥ paſca illo tempoꝛe
ꝑ vmbꝛã imaginariã celebꝛabãt: cum ſi/
gnari poſtes ſlanguine agni iuberet᷑: iſo⸗
po fuiſſe ſignatoſ. Mec herba mitis⁊ hu
milis eſt:nihil foꝛtiꝰ ⁊ penetrabiliꝰ eius
radicibo: vt in charitate radicati ⁊ funda
ti poſſunꝰ cõpꝛehendere cũ omibo ſanctꝭ
que ſit latitudo ⁊ longitudo ⁊ altitudo ⁊
ꝓfundũ:id eſt crucẽ dñi.cuiꝰ latitudo di
citur in trãſuerſo ligno quo extendũtur
manus.longitudo a terra vſq; ad ipſam
latitudinẽ quo a manibo ⁊ infra totũ coꝛ

ꝓus affigit᷑.altitudo a latitudine ſurſuʒ

vſq; ad ſummum q̊ adheret caput/ ꝓfu
dum vero qð terre infixum abſconditur
ODuo ſigno crucis omiſ actio chꝛiſtiana
deſcribit᷑.bene oꝑari in chꝛiſto:⁊ ei perſe
ueranter inherere:ſperare celeſtia.ſacra⸗
mẽta nõ pꝛophanare. Per hanc actionẽ
purgati valebim? cognoſcere etiã ſupe/
minentẽ ſcientiã charitatis chꝛiſti.qꝛ eq̃
lis eſt patri.ꝑ quẽ facta ſunt omia:vt im
pleamur in oẽm plenitudinẽ dei Eſt eti/
am ĩ iſopo vis purgatoꝛia.ne infiãte ſci
egtia de diuitijs ab egypto ablatis:ſuꝑ/
bie aliqͥd pulmo tumidꝰ anhelet.Elſper/
ges me inqͥ t iſopo ⁊ mũdaboꝛ:⁊ lauabis
me:⁊ ſuꝑ niuẽ dealbaboꝛ. Auditui meo

dabis exultationẽ ⁊ leticiã. Deinde an/

nectit ↄſequẽter vt oñdat purgationeʒ a
ſuꝑbia ſignificari iſopo:⁊ exultabũt oſſa
humiliata. Quãtũ aut minoꝛ eſt auri ar/
genti veſtiſq; copia. quã de egypto ſecũ
ille ppłus abſtulit.in cõꝑatiõe diuitiarũ
gquas poſtea hieroſolyme ↄſecutus eſt.q̃
maxime in ſalomone rege ondunt᷑.tanta
ſit cũcta ſciẽtia que quidẽ eſt vtilis colle
cta de libꝛis gentiũ ſi diuinaꝝ ſcriptura
rnũ ſcientie cõparet᷑. Nã q cqͥd hõ extra di
dicerit. ſi noxiũ eſt ibi dãnat᷑:ſi vtile ẽ ibi
inuenit᷑. Et cũ ibi quiſq; inuenerit oia ꝗ
vtiliter alibi didicerit.multo abũdantiꝰ
ibi inueniet ea q̃ nuſq; oĩno alibi:ſʒ in il/
larũ tantũmodo ſcripturarũ mirabili al
titudine ⁊ mirabili humilitate diſcũtur.
NHac igit᷑ inſtructiõe pꝛeditũ cũ ſigna in
cognita lectoꝛẽ nõ impedierĩt mitẽ ⁊ bu

milem coꝛde ſubiugatũ leniter chꝛiſtoxx

oneratũ ſarcina leni.fundatũ ⁊ radicatũ
⁊ edificatũ in charitate quẽ ſciẽtia infla/
re nõ poſſit:accedat ad ambigua ſignai
ſcripturis ↄſideranda ⁊ diſcutiẽda: de qͥ

bus iam tercio volumine dicere aggredi
ar:qð dñs donare dignabik.

¶E Xplicitliber ſecädus8s.

Incipit tercius.

deũ voluntatẽ eius ĩ ſcri⸗
pturis ſanci diligent᷑ in /

mina pietate manſuetuſ.

pᷣmunitus eriã

ceſſariarũ:ne vim naturã veearũ que ꝓ/

pter ſimilitudinẽ adhibent᷑ ignoꝛet.adiu
uãte etiã codicũ veritate quã ſolers emẽ

dationis diligentia ꝓcurauit.veniat ita

inſtructꝰ ad ambigua ſcripturaꝝ diſcu⸗/
tienda atq; ſoluẽda. Ut aũt ſignis am/
biguis nõ decipiat᷑ qntum ꝑ nos inſtrui
poteſt:fieri aũt põt.vt iſtas vias q̃s oſtẽ
dere volumꝰ tanq; pueriles vł magnitu

dine ingenij vl maion illuminatiõis cla

iitate derideat:ſed tñ vt dicere ceperam
qᷓntum ꝑ nos inſtrui põt ꝗ eo loco animi

eſt vt ꝑ nos inſtrui valeat:ſciat ambigui
tatẽ ſcripture aut in vbis ppꝛijs eſſe:aut

in tranſſatis:q̃ genera ĩ ſcðᷣo libꝛo demꝰᷣ/
ſtrauimꝰ. Sʒ cũ verba ꝓpꝛia faciũt am
biguam ſcripturã.pmo ꝓuidendũ eſt ne
male diſtinxerimꝰ aut ꝓnunciauerimus

Cũ ergo adhibita intentio incertuʒ eſſe

ꝑu iderit quõ diſtinguendũ aut quõ pꝛo

nunciandum ſit.conſulat regulam fidei
quã de ſcripturaꝝ planioꝛib locis et ec/
cleſie auctoꝛitate ꝑcepit.dequa ſatꝭ egi/
mus cũ de rebo in pᷣmo libꝛo loq̃remur.

Oõð ſi ambe vł etiã omnes ſi plures fue/

rint ꝑtes ambiguitatis ⁊ ſm fidẽ ſonue/
rint.textꝰ ipᷣe ſermonis a pᷣcedentibo ⁊ cõ
ſequẽtibo ꝑtibus q̃ ambiguitatẽ illam in
medio poſuerũt:reſtat ↄſulẽdus:vt vide

amꝰ cui nã ſentẽtie de pluriba q̃ ſe oſten /

quirit. Et ne amet certa⸗
Pn. 8 etid ſciẽtia linguarũ:ne in v/
bis locutionibuſq; ignotis hereat.pᷣmu
nitus etiã cognitiöe quarundã rerũ ne/

Auntſeticfe
Putat Zunn

eretildiſin

pumarubun
ent. talus
inpncpoue
coniten. Oe
gickenobis

ſbiunntdi

deinelubiung

golpugdeie

biguins neute
guſöoſermne
ltnglas. Etg
Oomnteerd
doedlguite
Mngisopind
Un proparro

Alobuo lli
Mlerduoßn
(lergrazh

icn Da
Peanas
opttiden
Vclerd
dabertco
Nemcor
ſto⸗hecel
diguitns
UMturho⸗
lnnob
Eeentigout
lcenriivis
(gunet Ete

Rnnntecrdn

torconcupis
Lounchiite
huiß reipoti
ltoeninne
Gecduobyci
Mulſinoeni
Maggeſeni
hſſeigonf
(beffzngti
lnctinſi
fihntinh
kchrſin
higtie

filenter chin

undenit nngig

leqguiſckeaie
danbign ſn
nedinigg
bit,

fſeüdes,
.

Nhmnn
fomn nicpinn
Gngoleetin
1 Knemacen
piane nenſuen
lngumiwrinf
nonsharam
tamui ie⸗
iwaarücbepe
tigho:act
aſes
rrwir dctin
ſoihrur
Drnitſonr
GBmneon
rikwnii
i; liin
Uniruubd
unénonn
4o oonin
linunbigt
Miscſen

Zolnodente

Mra inſtin
Micaniͤcht
mmumamnn
nio iu 4
immmni
unnun an
uhinäna/
M
lefonnn⸗
ſplurs i⸗
nfeſonne⸗

dunt ferat ſuffragiũ.eamq; ſibi contexi

patiat᷑ Jam nunc exempla ↄſidera Illa

heretica diſtinctio. In pncipio erat ver

bum. ⁊ verbum erat apud deum.⁊ deus

erat. vt alius ſenſus ſit.verbũ hoc erat
in pncipio apud deũ.nõ vult verbũ deũ

confiteri. Sed hoc regula fidei refellen/
dũ eſt:que nobis de trinitat equalitate

pſcribitur: vt dicamꝰ: ⁊ deus eratverbũ.
deinde ſubiungamus:hoc erat in puci/

pio apud deũ. Illa vero diſtinctõis am

biguitas.neutra parte reſiſtit fidei: ⁊ iðo
textu ipᷣo ſermonis dijudicanda eſt: vbi

ait apłus.Et quid eligam ignoꝛo.Com

pelloꝛ autẽ ex duobo concupiſcentiã ha/
bens diſſolui ⁊ eſſe cũ chꝛiſto:multo eniʒ
magis optimũ manere in carne neceſſari
um pꝛopter vos. Incertũ enim vtruʒ ex
duobus cõcupiſcentiã habens:an com/
pelloꝛ ex duobo:vt illud adiungatur.cõ/

. ℳ77

cupiſcentiaʒ habens diſſolui et eſle cum
chꝛiſto. Ged quoniã ita ſequitur: mul/
to eni magis optimũ.apparet eum eius
optimi dicere ſe habere ↄcupiſcentiam.
vt cũ ex duobo cõpellatur.alterius tamẽ

habeat concupiſcentiã: alterius neceſſi/

tatem. concupiſcentiã ſcilicet eſſe cũ chꝛi
ſto:neceſſitatẽ manere in carne. Que am
diguitas vno conſequenti verbo dijudi
catur:quod poſitũ eſt eni. Quam parti/
cuilam qͥ abſtulerũt interpᷣtes illa potius
ſententia ducti ſunt.vt nõ ſolũ compelli
ex duobo:ſed etiã duoꝛum habere concu
piſcentiã videretur. Sic ergo diſtinguẽ
dum eſt. Et quid eligã ignoꝛo. Compel
oꝛ autẽ ex duob. Quã diſtinctionẽ ſeqͥ/
tur:concupiſcentiã habens diſſolui et eſ
ſecum chꝛiſto. Et tanq; quereret᷑ quare
huiꝰ rei potiꝰ habeat concupiſcentiam:
multo enĩ magis optimuʒ inqͥt. Cur er/⸗
go ex duob cõpellit᷑. Quia eſt manendi
neceſſitas:quã ita ſubiecit. Danere in
carne neceſſariũ ꝓpter vos.

Queam

os. Ubi autem
neq; pᷣſcripto fidei.neq; ipᷣius ſermonis

textu ambiguitas exrplicari poteſt. nihil
obeſt 'm qualibet earũ que oſtenduntur
ſententiã diſtinguere:veluti eſt illa ad co
rinthios. Has ergo ꝓmiſſiones haben/
es chariſſimi mundemꝰ nos ab om̃i co
inquinatioe camnis ⁊ ſpiritus ꝑficientes

“
,

ſanctificationẽ in timoꝛe dñi capite noz

neminẽ nocuimꝰ. Dubiũ eſt quippe vtꝝ
mundemus nos ab om̃i coinquinatiõe

carnis ⁊ ſpũs ᷣm illã ſententiã:vt ſit ſan

cta ⁊ coꝛꝑe ⁊ ſpiritu.an mundemus nos
ab omi coinquinatiõe carnis: vt aliꝰ ſit
ſenſus:⁊ ſpũs ꝑficientes ſanctiſicationẽ

in timoꝛe dui:capite hos.Tales igit᷑ di/

ſtinctionũ ambiguitates in ptaãtelegent
ſunt. Quecũq; autẽ de ambiguis diſtin

ctionibo diximꝰ:eadẽ obſeruanda ſunt -

in ambiguis pꝛonũciationibꝰ. Nã ⁊ ipᷣe

niſi nimia lectoꝛis vicientur incuria aut
regulis fidei coꝛriguntur.aut pᷣcedentis

vel cõſequẽtis contexione ſermonis:aut
ſi neutrũ hoꝛum adhibetur ad coꝛrectio
nem.nihilominꝰ dubie remanebũt:vt q̊
libet modo pꝛonũciauerit lectoꝛ non ſit

in culpa. Niſi enim fides reuocet q̃ cre/

dimus deum nõ accuſaturum aduerſus

electos ſuos:⁊ chꝛiſtũ ↄdemnaturũ ele/
ctos ſuos:pt illud ſic pꝛenunciari. Quiſ

accuſabit aduerſus electos dei? vt hanc

interrogationẽ quaſi reſpõſio ſubſequa
tur. Deus qͥ iuſtificat. Et iterũ interro/
getur. Ouis eſt à condemnet: Et reſpõ
deatur. Jeſus chꝛiſtꝰ qͥ moꝛtuꝰ eſt. QO Z
credere qꝛ demẽtiſſimũ eſt:ita ꝓnũciabi᷑
vt pᷣcedat ꝑcunctatio:ſequat᷑ interroga-
do. Ine Leictationaic rinter ogati
onẽ B
cunctationẽ multa rñũderi pñt.ad inter/

veteres intereſſe dixerunt.ꝙ ad ꝑ

rogationẽ vero:aut nõ aut etiã. Pꝛoni „

ciabitur ergo ita:vt poſt ꝑcũctationeʒ qᷓ
dicimus:qͥs accuſabit aduerſus electos

dei. illud qð ſequit᷑ ſono interrogãtꝭ enũ
cietur:deꝰ qͥ iuſtificat? vt tacite rñdeat᷑.

non. Et item ꝑcunctemur. Quis eſt qui

ↄdemnet:rurſuſq; interrogemuſ. Jeſus

chꝛiſtꝰ qͥ moꝛtuꝰ eſt:magꝭ aũt ꝗ reſurre/
xit:q eſt ĩ dextera dei:qͥ ⁊ interpellat pꝛo

nob: vt vbiq; tacite rñdeat᷑.nõ.At vᷣo in
illo loco vbi ait.quid ergo dicemꝰ.qꝛ gẽ

tes que nõ ſectabant᷑ iuſticiã:apphende/
rũt iuſticiã.niſi pmo ꝑcũctatõnẽ q̃ dicit᷑
qͥd ergo dicemꝰ.rñſio ſubijciat᷑:qꝛ gẽtes

q̃ nõ ſectabant᷑ iuſticiã appᷣhẽederũt iuſti

ciã.textꝰ' ↄſequẽs nõ coherebit Qualibʒ

ãt voce pnũciet᷑ illð qð nathanael dixit.

a naʒareth pᷣt aliqͥd bõi eẽ.ſiue affirmãc

4
.

De doc. chꝛiſtiana Aiber. Iin

vt illud ſolũ ad interrogationeʒ ꝑtineat
ꝓꝙ ait a naʒareth.ſiue totũ cũ dubitatiõe
interrogantis.nõ video quomõ diſcer/
natur.vterq; autẽ ſenſus fidẽ non impe/⸗
dit.Eſt etiã ambiguitas in ſono dubio
ſyllabarũ.⁊ hec vtiq; ad ꝓnunciationeʒ
ptinens.ã qð ſcriptũ eſt:nõ eſt abſcon
ditũ os meũ a te qð feciſti ĩ abſcondito.
nõ elucet legenti:vtrũ coꝛrepta lr̃a os p/⸗
nunciet an ꝓducta. Si eni coꝛripiat ab
eo ꝙ ſunt oſſa.ſi autẽ ꝓducat ab eo ꝙ ſũt
oꝛa intelligit᷑ numerꝰ ſingularis. Sʒ ta/
lia lingue pcedẽtis inſpectiõe dijudican
tur. Hã in greco nõ ſtoma ſed oſteon po
ſitũ eſt. Unde plerũq; loquendi ↄſuetu/⸗
do vulgaris vtilioꝛ eſt ſignificãdis reb
q; integritas litterata. Mallem quippe
cũ barbariſmo dici.nõ eſt abſcondituʒ a
te oſſum meũ:qᷓ; vt ideo eſſet minꝰ aꝑtũ:
qꝛ magis latinũ eſt. Sed aliqñ dubius
ſyllabe ſonꝰ etiã vicino vᷣbo ad eandẽ ſen
tentiã ꝑtinẽte dijudicat᷑:ſicut eſt illud a⸗/
poſtoli.Que pᷣdico vobᷣ ſicut pᷣdixi.quo
niã qui talia agunt regnũ dei nõ poſiide
bunt. Si tmmodo dixiſſet.que pꝛedico
vyobis: nec ſubiunxiſſet ſicut pᷣdixi:nõ ni
ſi ad codicẽ pᷣcedẽtis lingue recurrendũ
eſſet: vt cognoſceremꝰ vtrũ in eo ꝙ dixit
pᷣdico:pducenda an coꝛripiẽda eſiet me/

dia ſyllaba. Nũc aũt manitfeſtũ eſt ꝓdu//

ndaeſe eni ait:ſicut pᷣdicaui:ſʒ ſi/
cut pᷣdixi. Hõ ſolũ autẽ iſte: ſed etiaʒ ille
ambiguitates q̃ nõ ad diſtinctionẽvł ad
ꝓnunciationẽ ꝑtinẽt.ſilłr ↄſiderãde ſunt
qlis illa ẽ ad theſſalonicẽſes. Pꝛopterea
cõſolati ſumꝰ fratres in vob. Dubiuz eſt
enĩ vtrũ o fratres an hos frẽs. Neutruʒ
aũt hoꝝ eſt ↄtra fidẽ. Sed greca lingua
hos caſus pares nõ habʒ. Et iõ illa iſpe
cta renunciat᷑ vocatiuꝰ id eſt o fres. Qð
ſi voluiſſet interpꝛes dicere ꝓpterea oſo
lationẽ habuimꝰ frẽs in vobis.minꝰ ſer
uituʒ eſſet vᷣbis:ſed minꝰ de ſnia dubita
retur:aut certe ſiadderet᷑.noſtri:nemove
re ambigeret vocatinũ eſſe caſum cũ au/
diret.ppterea ↄſolati ſumꝰ fratres nr̃i in
vobis.Sed etiã h̊ ꝑiculoſiꝰ ꝑmittitur.
Itga factũ eſt in illa ad coꝛinthios cũ ait
apłs. Quotidie moꝛioꝛ ꝑ veſtrã gloꝛiam

fatres quã habeo in chꝛiſto ieſu. Ait ei

ℳ

——
—

quidã interpꝛes. Quotidie moꝛioꝛ ꝑ ve/

ſtrã iuro gloꝛiã.qꝛ in greco vox iurantii
manikfeſta eſt ſine ambiguo ſono. Rariſſi
me igit᷑ ⁊ difficillime inueniri põt ambi
gnitas in/ ꝓpꝛijs vᷣbis:q̃ntũ ad libꝛos di

uinaꝝ ſcripturaꝑ ſpectat.quã nõ aut cir

cũſtantia ipa ſermõis qua cognoſcit᷑ ſcri
ptoꝛis intẽtio.aut interpᷣtũ collatio.aut
pᷣcedẽtis lingue ſoluat inſpectio. Sʒ v⸗
boꝝ tranſlatoꝝ ambiguitates:de q bus
deinceps loquẽdũ eſt:nõ mediocrem cu
ram induſtriãq; deſiderãt. Nã in pꝛinci/

pio cauẽdũ eſt ne figuratã locutionẽ ad

litterã accipias.Et ad h̊ enim ꝑtinet qð
ait apłs. Littera occidit:ſpũs aũt viui/
ficat.Cũ enĩ figurate dictũ ſicaccipitur
tanq; ꝓpꝛie dictũ ſit carnalit᷑ ſapit᷑. Ne/

q vlla moꝛs anieↄgruentiꝰ appellatur.
̃ cũ id etiã qð in ea beſtias antecellit:ᷣ

inialigeni carni ſubijcit᷑ ſeq̃ndo lit/
ſen llud qð ꝓpꝛio vᷣ
ſicut ꝓpꝛia tenet.neq; illud qð ꝓpꝛio vᷣ/
bo ſignificat᷑ refert ad aliã ſignificatõeʒ:

ſed ſi ſabbatũ audierit:vᷣbi gratia.nõ in

telligit niſi vnũ diẽ de ſeptẽ.qui ↄtinuo
volumine repetunt᷑.Et cũ audierit ſacri
ficiũ:nõ excedit cogitatiõe illud qð fieri
de victimis pecoꝝ terreniſq; fructibo ſo/
let. Ea demũ eſt miſerabilis anĩe ſemuitꝰ
ſigna ꝓ reba acciꝑe:⁊ ſupꝛa creaturã coꝛ⸗/
poꝛeã oculũ ment ad hauriendũ etemũ
lumẽ leuare nõ poſſe. Que tamẽ ſeruitꝰ
in iudeo ppło longea ceteraꝝ gẽtiũ mo/
re diſtabat:qñquidẽ reb tꝑalibo ita ſub/
iugati erant:vt vnꝰ eis in omibo cõmen/
daretur deus.Et qq; ſigna rerũ ſpũali/
um pꝛo ipᷣis rebus obſeruaret neſcienteſ
quo referrent᷑:id tamẽ inſitum habebãt
ꝙ tali ſeruitute vni oĩm quẽ nõ videbãt
placerẽt deo. Quã cuſtodiã tãq;ᷓ ſub pe/
dagogo puuloꝝ fuiſſe ſcribit apoſtolus
Et ideo qͥ talibo ſignis ꝑtinaciter inheſe

runt.cõtemnentẽ iſta dñũõm cum iam tem

pus reuelatiõis eoꝛũ veniſſet: ferre non
potuerunt:atq; inde calũnias ꝙ ſabba/
to curaret moliti ſunt pꝛincipes eoꝛum.
populuſq; ſignis illis tanq; rebus aſtri
ctus non credebat deum eſſe vel a deo
veniſſe:qui ea nenta les obſeruaban
tur nollet attendere. Sed qui credide/

ienĩ ſequit᷑ litteraʒ trãſlata ba

crrg gboſt
bictoolenitan.
tlltfuerireot
ſodinNſign
runtleriennhyen

ttcli ttni
lannn ,irll
ruyritizanfan

tiodt bshu

itlienungend
nne nenatete
cginithuͤſane
Wenuqz peecu
(AMtnpoſol
UdeNManerde

chingtcnagnug
lorſenichi ü

gaitciſe
Peiluenienuntil
ddlhchit b

ebwre
WN
Qudehmd
tiaheuunn
gificanivn
gquas ceter⸗
poen guoc
oita dicee
ouaqunar
anpe
lanus fumn
guulntn dulce
laanoethoin
ddicnnzzen

hipdeſtenep

iſicationere
colan. Tane
hiuerſim.no
erſoo e ſe
Nßchik aſen
mkurztenen
Iliiinti

.

dädemai
ngerororign
dbign⸗ ſoho.
enuann imn
Grgnriggl
cnr i oenn
gna gnoltt
nöticollanoan
Ninheno⸗ G
Clrres:dechn
negiogena
ti fingini
ſgntibanalin
Cuinſigiitdii
vedicnüſccchin
tamalthpit
nuqnn' ppaln.
eſtus AMerul
bitliſcl⸗
menztridara or
ludes ppio,
M ſchufenc
Rieralin,
deſchte gin
. Etcäuunt
itnöelug.
maſgfu
intiiniin-

4

=,

Sz =☛nm s

8

pzannrin

Mannmniinnl
Oranili
ann Cund
Gtmipinſh
ginofticone⸗
innniſin
irunitſgaent
ninn bebti

õ

tulici i /
ſbirwolols
gituin ihſ
moum lamtan
cnliezfofenen
lütius gin
giuhezbon
tmß ſtteſ
ne Annn
izchſeun
Sauic

vtiliter inſtitutũ ꝓ ipᷣa re ſequi cui ſi igni/

runt ex quibus facta eſt pꝛima eccleſia

hieroſolymitana.ſatis onderunt quãta

vtilitas fuerit eo mõ ſub pedagogo cu/
ſtodiri.vt ſigna q̃ temꝑaliter impoſita e/
rant ſeruientibo ad vnius dei cultũ:qͥ fe/
cit celũ ⁊ terrã.opinionẽ obſeruantiũ re/
ligarent. Nãq; illi qꝛ ꝓximi ſpũalibꝰ fue
runt in ipᷣis eni temꝑalib ⁊ carnalibo vo
tis atq; lignis q́;uis quõ ſpũaliter eſſent
intelligenda neſcirẽt:qꝛ vnuʒ tamẽ didi/
cerant venerari eternũ deũ.tam capaces
extiterũt ſpũſſancti. vt om̃ia ſua vende/
rent.eoꝛũq; pꝛeciũ indigentib diſtribu
endũ ante apoſtoloꝝ pedes ponerẽt:ſeqd;
totos dedicarẽt deo tanq; tẽplũ nouuʒ:

cuius terrene imagini:hoc eſt templo ve
teri ſeruiebãt. Nõ eni hoc vllas eccleſi/

as gentiü feciſſe ſcriptũ ẽ: qꝛ nõ tam pꝛo
pe inuenti erant qͥ ſimulacra manuſacta

deos habebãt. Et ſi q aliqui eoꝛuʒ illa

tanq; ſigna interpᷣtari conabanł:ad crea/
turã colendã venerandamq; relerebant.
Quid enĩ mihi ꝓdeſt ſimulacrũ:vᷣbi gra

tia neptunni nõ ipᷣm bñdo deũ: ſed eo ſi/
gnificari vniuerſum marevl etiã omnes

aquas ceteras q̃ ſontibo pꝛoruũt.ſicuta

poeta quodã illoꝝ deſcribit᷑:ſi bene reco
o ita dicẽte. Cu neptunne pater. cui tẽ/
poꝛa cana crepanti.Tincta ſalo reſonãt:

magn' cui perpete mento. Pꝛofluit oc/
ceanus.⁊ flumia crinib errant. Hec ſili /

qua intra dulce tectoꝛum ſonãtes capil/
los:nõ eſt hoĩm ſed poꝛcoꝛũ cibj. Nouit
qͥd dicam qͥ euangeliũ nouit.Quid âmi
hi ꝓdeſt ꝙ neptunni ſimulacrũ ad illã ſi/
gnificationẽ refert᷑.niſi foꝛte vt neutrum
colam? Tam enim ſtatua q̃libet:q; mare

vniuerſum:nõ eſt deꝰ. YFateoꝛ tñ alciꝰ di

merſos eſſe qͥ oꝑa hoĩm deos putãt q; ꝗͥ

—

opa dei. Sʒ nob vn diligẽdus colba⸗
des ſcipit᷑ à fecit hec omia quoꝝ illi ſi/

mulacra venerant᷑.vł tanq;; deos vł tan
; ſigna ⁊ imagines deoꝝ. Sis ſignum
ficande inſtitutũ eſt carnal eſt ſeruit. q̃n
to magis inutiliũ reruzʒ ſigna inſtituta

reb accipe? Que ſi retuleris ad eaipᷣa q
his ſignificant᷑.eiſq; colẽdis animũ ob/⸗
ligaueris:nihilominus ſeruili camaliq;
onere atq; velamine nõ carebis.Quãob

J?

rèẽ chꝛiſtiana lib ertaſeos q̊s inuenit ſub
ſignis vtilib tanq; ꝓpe inuẽtos.interb/
tatis ſignis bus ſubditi erãt. eleuatos
dqd eas res quaꝝ illa ſigna ſüt liberauit.
Ec his ſacte ſunt eccłie ſanctoꝝ iſraeli
tarũ. Quos aũt inuenit ſub ſignis inuti
libus.nõ ſolũ ſeruilẽ oꝑationẽ ſub talibb
ſignis.ſed etiã ipᷣa ſigna fruſtrauit. remo
ultq; omia. vt a coꝛruptiõe multitudis
ſimulatoꝝ deoꝝ.quã ſepe ac ꝓpꝛie ſcri/
ptura fornicationẽ vocat.ad vniꝰ dei cul
tum gentes ↄuerterent᷑.nec ſub ipis iim

ſignis vtilibo ſeruiture: ſed exercitature

poti? animũ in eoꝝ intelligentia ſpuali.
Vub ſigno eni ſeruit qͥ oꝑatur autvene
ratur aliquã rẽ ſignificantẽ neſciẽs quid

ſignificet. Qui vero aut oꝑatur aut ve/
nerat᷑ vtile ſignũ diuinitꝰ inſtitutũ cuiꝰ
vim ſignificationẽq; intelligit:nõ h̊ ve/
neratur qð videt᷑ ⁊ trãſit: ſed iliud potiꝰ

gquo talia cũcta referẽda ſunt. Calis aüt

homo ſpũalis ⁊ liber eſt etiã temꝑe ſerui
tutis:quo carnalibo animis nõdũ opoꝛ⸗
tet ſigna illa reuelari:quoꝝ iugo edomã
di ſunt.Cales aũt ſpuales erãt patriar/
che ⁊ ꝓphete.omeſq; in ppło iſrael ꝑ q̊s

nobis ſpũſſanctꝰ ipᷣa ſcripturaꝝ ⁊ auxi -
lia ⁊ ſolacia miniſtrauit. Hoc vero tem/

poꝛe poſteaq; reſurrectiõe dñi noſtri ma

nifeſtiſſimũ indiciũ nr̃e libertatis illuxit

ne eoꝛũ quidẽ ſignoꝝ q̃ iam intelligimuſ

oꝑatione graui onerati ſumꝰ:ſed quedsa

pauca ꝓ multis eadẽq; factu facillima ⁊

intellectu anguſtiſſima:⁊ obſeruatiõe ca

ſtiſſima.ipᷣe dñs ⁊ apłica tradidit diſci/

plina.ſicuti eſt baptiſmi ſacramẽtũ:⁊ ceꝝx

lebꝛatio coꝛꝑis ⁊ ſanguis domini. Oue

vnuſquiſq; cũ ꝑcipit q̊ referat᷑ inbutus

agnoſcit.vt ea nõ carnali ſeruitute:ſʒ ſpi

rituali potius libertate veneret᷑. Ut aũt
litterã ſequi et ſigna pꝛo reb que his ſi/

gnificantur acciꝑe ſeruilis infirmitat ẽ.
ita inutiliter ſigna interpꝛetari male va/
gantis erroꝛis eſt. Qui autẽ non intelli/
git qͥd ſignificet ſignũ.⁊ tamẽ eſſe ſignuʒ
intelligit.nec ipᷣe pꝛemit᷑ fuitute. Meliꝰ

eſt aüt vł pꝛemi incognitj ſz vtilibus ſ /
gnis.q; inutiliter ea interᷣtando a iugo

ſeruitutis ſeductam ceruiceʒ laqueis er/

roꝛis inſerere. Huic autẽ obſeruatiõiq

Ge doc. chꝛiſtiana

cauemus figuratã locutionæ:id eſt trani
latã quaſi ꝓpꝛiã ſequi:adiũgenda ẽ etiaʒ
illa ne ꝓpꝛiam quaſi figuratã velinꝰ ac/
cipere Demonſtrãdus eſt igit᷑ pꝛimꝰ mo
dus inueniede locutiõis ꝓpꝛia ne an fi/
gurata ſit. Et iſte oĩno modus eſt vt àc/
quid in ſermone diuino.neq; ad moꝛum
honeſtatẽ neq; ad fidei veritatẽ ppꝛie re

ferri põt figuratũ eſſe cognoſcas. ODoꝝ·

honeſtas ad diligendũ deũ ⁊ pꝛoximuʒ.
fidei veritas ad cognoſcendũ deũ ⁊ pꝛo/
ximũ ꝑtinet. Spes autẽ ſua cuiq; eſt in
oↄſcientia ꝓpꝛia:quẽadmoduʒ ſe ſentit in
dilectionẽ dei ⁊ pꝛoximi cognitionẽq; ꝓ
ficere.De quibus om̃ibo pꝛimo libꝛo di
ctũ eſt. Sed qm̃ pꝛocliuũ eſt humanum
genꝰ nõ ex momẽtis ipᷣius libidinis:ſed
potiꝰ ſueↄſuetudinis eſtimare peccata.
fit plerũq; vt quiſq; hoĩm ea tm̃ culpan/
da arbitret᷑ que ſue regiõis ⁊ temꝑis ho
mines vituꝑareatq; dãnare ↄſueuerũt.
⁊ ea tm̃ ꝓbanda atq; laudãda:que cõſue
tudo eoꝝ cuʒ q bus viuit admittit.eoq;
ↄtingit:vt ſi quid ſcriptura vł pꝛecepe/
rit qdð abhoꝛret a ↄſuetudine audientiũ:
vl qð nõ ab hoꝛret culpauerit:ſi animuʒ
eoꝛũ iam vᷣbivinxit auctoꝛitas.figuratã
locutionẽ putent. Nõ aũt pᷣcipit ſcriptu
ra niſi charitatẽ.nec culpat niſi cupidita
teʒz: ⁊ eo modo infoꝛmat moꝛes hominũ
Item ſi animũ pᷣoccupauit alicuiꝰ erro/
ris opinio.quicqͥd aliter aſſeruerit ſcri/
ptura figuratũ hoĩes arbitrant᷑. Nõ aũt
aſſerit niſi catholicã fidem reb pᷣterit et
futuris ⁊ pñtibo.pꝛeteritoꝝ narratio fu/
turoꝛũ pꝛenũciatio ⁊ pᷣſentiũ demonſtra

tio. Sed hec omia ad eandẽ charitatem

nutriendã atq; roboꝛandã ⁊ cupiditatẽ
vincendã atq; extinguendã valent.Cha
ritatẽ voco motũ animi ad fruendũ deo

ꝓpter ipᷣm:⁊ ſe atq; ꝓximo ꝓpterdeum.,.

Cupiditatẽ aũt motũ animi ad fruendũ
ſe ⁊ ꝓximo ⁊ q̃libet coꝛꝑe nõ ꝓpter deuz.
Dõð aüt agit indomita cupiditas ad coꝛ
rumpendũ animũ ⁊ coꝛpus ſuũ flagitiũ

vocatur.Oõð aũt agit vt alteri noceat. fa

niũ pctõꝛũ:ſed flagitia pꝛioꝛa ſunt.Oue
cuũ exinaniuerint animũ: ⁊ ad qndaʒ ege/
ſtatẽ ꝑduxerint in ſacinoꝛa pꝛoſilit᷑ bui

cinus dicit᷑. Et hec ſunt duo genera om

remoneant᷑ impedimẽta flagitioꝛum aut
nnrzarintui Meem dsagi chari
tas q́ ſibi poſſit vtilita
agit vt pꝛoſit ꝓximo beneficẽtia nomia/

8 vocat᷑.Oð autẽ

tur. Et hie pᷣ cedit vtilitas:qꝛ nemo põt
ex eo qð nõ habet ꝓdeſſe alteri.Quanto
aũt magꝭ regnũ cupiditat deſtruit᷑.tan/
to charitatis auget᷑. Quicqͥd ergo aſpeꝝ
⁊ q̃ſi ſeuũ factu dictuq; in ſanct ſcriptu
ris legit᷑ ex pſona dei vł ſanctoꝝ eius.ad
cupiditatꝭ regnũ deſtruendũ valet. Oð
ſi ꝑſpicue ſonat.nõ eſt ad aliud referẽdũ
quaſi ſigurate dictuʒ ſit:ſicut eſt illud a/
poſtoli.Cheſauriʒas tibi irã in die ire ⁊
reuelationis iuſti iudicij dei.qui reddet
vnicuiq; ſᷣm oꝑa ſua:his quideʒ qui fm
ſuſtinentiã boni oꝑis gloꝛiã ⁊ honoꝛeʒ ⁊

incoꝛruptionẽ querẽtib vitã eternã. his
autẽ qui ex ↄtentione ſunt ⁊ diffidũt ve

ritati:credũt autẽ iniqtati:ita ⁊ indigna
tio:tribulatio ⁊ anguſtia.in oẽm animaʒ
Beaobants malũ iudei pᷣmũ ⁊ greci
SGed hoc ad eos cũ qbus euertit᷑ ipᷣa cu
piditas·q eã vincere noluerũt.Cum aũt
in homie cui dñabant᷑ regna cupiditatii

ſubuertunt᷑ illa eſt apꝑta locutio. Qui au

tẽ ieſu chꝛiſti ſunt.carnẽ ſuã crucifixerũt
cũ vitijs ⁊ ↄcupiſcẽtijs. Niſi qꝛ ⁊ hic q̃
dam vᷣba trãſſata tracrant᷑.ſicuti ẽ ira dei
⁊ crucifixerũt. Sʒ nõ tam mlta ſunt vel
ita poſita vt obtegant ſenſum ⁊ allegoꝛi
am vl enigma faciãt.quã ppꝛie figuratã
locutionẽ voco. Oð aũt hieremie dicit.
Ecceↄſtitui te hodie ſupᷣ gẽtes ⁊ reã.vt
euellas ⁊ deſtruas ⁊ diſperdas⁊ diſſipeſ.
nõ dubiũ qͥn figurata locutio tota ſit ad
eũ finẽ referẽda quẽ diximꝰ. Oue aũt q̃ſi
flagitioſa imperitis vident᷑:ſiue tm̃ dicta
ſiue etiã facta ſunt.vł ex dei ꝑſona vel ex
hominũ quoꝛũ ſanctitas nob cõmendat᷑
tota figurata ſũt.quoꝝ ad charitatis pa
ſtum enucleanda ſecreta ſunt.Quiſquis
autẽ reb pᷣtereuntiby reſtrictiꝰ vtitur q;ᷓ
ſe hũt moꝛes eoꝛuʒz cum q bus viuit aut
intemperãs aut ſuperſtitioſus eſt. Ouiſ
quis vero eis ſic vtit᷑ vtmetas ↄſuetudi
nis bonoꝝ inter q̊s verſatur excedat:aut

aliquid ſignificat.aut flagitioſus eſt In

hominibus enim talibus nõ vſus reruʒ
ſed libido vtentis in culpa eſt.fleq; vllo

gohoctßſe
es ta ngtent
ſoorrtlipnno

Untglipli

Gorcnibonus⸗
bonenircginl
chnikilaueii
ocoreptnlt
Nongesfaoi
cioſoumane
Dgupeckti
Geeppbee vati
ſns Kecſin
ilarorüi rlaſ
Pahonn inbal
aAglo
Cehtardlgu
ſeſagitunbe
Itſcecliguort
Cuntopcolin
ciensuteſe
(Gookrwaar
wümeorR
recannerd
iummemor
res nobſar
Munture
reduonoe
urſauer
Gurai oh
hain⸗ K
ſefegnuina
Puffcinge
Pluriumfntr
Pobllssoſu
ntosbabere
lonenieo
femncia pori

Ulberooy

Anori
Pelbiatnote⸗
nuhungen
nballu
leumtni
ttüfihnne
puernlictr
ſiuneſun
Lonczitie

öͤcktgiiiffi
; ſeſeanilun

ghlitiſcdine

neydan uinl,
disnigezin
l
nitbümnit
cheſun fidirt
Micuntwhcnn
Ulin thoenunn
iiudei önutg
iabasenenißt
nendnet enin
dantegnnin
Tupnbenoin
taniticnehnin
läns Nigthih
in,Ranii
itnmaleriurn
rſnintlegel
gnippreigonti,
Hithigeniede
ſidgetcl
Dlpecordi
nloante wutl
iun, Oruͤ
NdnAmN

—

pon ree

oobeinehoet
alchninoh
ſnt Oniſbt
chiad tun
nsoosritn
ſroſue; in
eneno)in
rinraal
noſnot
noſoͦ rſo

ſact 4

5

modo quiſq; ſobꝛius crediderit dñi pe/
des ita vnguento pᷣcioſo a muliere ꝑfu/

ſos:vt luxurioſoꝝ ⁊ nequã hominuʒ ſo/

lent:quoꝝ talia cõuiuia deteſtamur.O/

doꝛ eni bonus fama bona eſt.Quã qſs
bone vite oꝑibo habuerit dum veſtigia

chꝛiſti ſequit᷑:q̃ſi pedes eius pᷣcioſiſſimo

odoꝛe ꝑfundit. Ita quod in alijs ꝑſonis

plerunq; flagitiũ eſt.in diuinavel ꝓphe/
tica ꝑſona magne cuiuſdã rei ſignum eſt.
Alia quippe eſt in ꝑditis moꝛibo.alia in
oſee ꝓphete vaticinatiõe cõiunctio me/

retricis. Nec ſi flagitioſe in cõuiuijs te/

mulentoꝛũ ⁊ laſciuoꝛũ nudant᷑ coꝛpoꝛa:
pꝛopterea in balneis nudũ eſſe flagitiuʒ
eſt. Quid igit᷑ locis temꝑibo ⁊ ꝑſonis cõ/

ueniat. diligẽter attendendũ eſt:ne teme/

re ſlagitia rehendamꝰ. Fieri enĩ poteſt
vt ſine aliquo vicio cupiditatis vł voꝛa
citatis pᷣcioſiſſimo cibo ſapiens vtatur.
inſipiens autẽ fediſſima gule Rãma in vi

liſſimuʒ ardeſcat:⁊ ſanius quiſq; malue/

rit moꝛe dñi piſce veſci.q; lenticula mo/
re eſau nepotis abꝛaam.aut oꝛdeo moꝛe
iumentoꝝ. Nõ enĩ pꝛopterea ↄtinentio/
res noſ ſunt plereq; beſtie.qꝛvilioꝛibus
aluntur eſcis Hã in om̃ibo huiuſcemodi
rebus nõ ex earũ reruʒ natura quib vti/
mur:ſed ex cauſa vtendi ⁊ modo appetẽ
di.vel pꝛobandũ eſt vł impꝛobandũ qð
facimꝰ. Regno terreno veteres iuſti cele
ſte regnũ imaginabant᷑ ⁊ pꝛenunciabant

Fuſficienge pꝛolis cauſa erat vxoꝛum
P

urium ſimul vniviro habendaꝝ incul
pabilis ↄſuetudo.et ideo vnã feminã ma
ritos habere płimos honeſtum nõ erat.
Non enĩ eo mulier eſt fecundioꝛ: ſed me
retricia potiꝰ turpitudo eſt vel queſtuʒ
vel liberos vulgo q̃rere. In huiuſcemo/

di moꝛiba quicqͥd illoꝝ tempoꝛuʒ ſancti

nõ libidinoſe faciebãt:q;uis ea facerent
que h̊ temꝑe niſi ꝑ libidinẽ fieri non poſ
ſunt nõ culpat ſcriptura. Et quicqͥd ibi
tale narrat᷑:nõ ſolũ hiſtoꝛice ac ꝓpꝛie ſed
etiã figurate ac ꝓphetice acceptũ inter/
pꝛetandũ eſt:vſq; in finẽ illũ charitatis.

ſiue dei ſiue ꝓximi:ſiue vtriuſq;. Sicut
enĩ talares ac manicatas tunicas habe/

reapud romanos veteres flagitiu: at.

nunc aũt honeſto loco natis cũ tu ci

—

CQF –R] Iyxx

ſunt nõ eas habere fla gitiũ eſt. ſicaniad,
uertendũ eſt in cetero quoq; vſu reꝝ ablb

eſſe opoꝛtere libidinẽ.que nõ ſolum ipſa

eoꝛũ inter quos viuit ↄſuetudine nequin
ter abutit᷑:ſʒ etiã ſepe fines eius egreſla:

feditatem ſuã que inter clauſtra moꝛũ ſio
lenniũ latitabat flagitioſiſſima eruptio⸗

ne manitfeſtat. Quicqͥd autẽ congruit cõ

ſuetudini eoꝛũ cũ quibo vita iſta degen/
da vel neceſſitate imponit᷑ vel officio ſu⸗/
ſcipitur a bonis ⁊ magnis hoibꝰ ad vti⸗/
litatem ⁊ beneficentiã referendũ eſt:vł p
pꝛie ſicut ⁊ nos debemꝰ.vel etiam figu
rate ſicut pphetis licet. In que legenda
cũ incurrut indocti alteriꝰ ↄſuetudinis:
niſi auctoꝛitate repꝛimantur flagitia pu

tant:nec poſſunt animaduertere totã cõ/

uerſationẽ ſuã:vel in cõiugijs:vł in cõui
uijs:vł in veſtitu:ceteroq; hũano victu
atq; cultu alijs gentibo ⁊ alis tempoꝛi
bus flagitioſuʒ videri.Qua varietate in
numerabiliũ ↄſuetudinũ cõmoti.quidã

doꝛmitãtes: vt ita dicaʒ q neq; alto ſom

no ſtulcicie ſopiebant᷑:nec in ſapiẽtie lu/⸗
cẽ poterãt euigilare:putauerũt nullaʒ eẽ

iuſticiã ꝑ ſeipam:ſed vnicuiq;ʒ genti con

ſuetudinẽ ſuã iuſtã videri.que cũ ſit di/
uerſa om̃ib gentib. debeat autẽ incom /
mutabilis manere iuſticia:fieri manife/
ſtum nullã vſq; eſſe iuſticiã: nõ intellexe
runt ne multa cõmemoꝛẽ.qð tibi fieri nõ
vis:alij ne feceris.nullo modo poſſevlla
eoꝛũ gentili diuerſitate variari. Que ſen
tentia cũ refertur ad dilectionẽ del:omia
flagitia moꝛiunt᷑.cum ad pꝛoximi om̃ia
facinoꝛa. Nemo enĩ vult coꝛrumpi ha/
bitaculũ ſuum.non ergo debet coꝛrũpe
re habitaculum dei.ſeipᷣm ſcilicet.Et ne
mo vult ſibia quoõ; noceri:nec ipſe igi⸗
cuiq; nocuerit.Sic euerſa tyrannide cu
piditatis.charitas regnat iuſtiſſimis le
gib dilectionis dei ꝓꝑter deum.ſui ⁊ p/
ximi pꝛopter deum. Berusbirnr ergo ĩ
locutionibus figuratis regla huiuſmo
di:vt tam diu verſetur diligenti conſide
ratione quod legitur: donec ad regnum
charitatis interpꝛetando perducat᷑. Si
autẽ hoc iam ꝓpꝛie ſonat.nulla putetur
figurata locutõ. Si pᷣceptiua locutio ẽ.
aut flagitiũ aut facinꝰvetãſ:aut vtilitatẽ

ð 2è 4

—

aut beneficentiã iubens.nõ eſt figurata.
Bi aüt flagitiũ aut ſacinꝰ. videt᷑ iubere:
gut vtilitatẽ aut beneficentiã velare.figu
rata eſt. NHiſi mãducaueritis inqͥt cameʒ
filij homis ⁊ ſanguinẽ biberitꝭ nõ habe/
bitis vitã in vobis. facinꝰ vłl flagitiũ vi
getur iubere. Figura eſt ergo.pcipiens
paſſioni dñice eſſe cõmunicãdũ:⁊ ſuaui/
ter atq; vtilit᷑ recondenduʒ in mẽoꝛia qð
ꝓ nobis caro eiꝰ crucifixa ⁊vulnerata ſit
Alit ſcriptura. Si eſurierit inimicꝰ tuꝰ.

—

ciba illũ.Si ſitit potũ da illi. Hic nlło
dubitante beneficentiã pᷣcipit. Sʒ ꝙ ſe⸗
quit᷑.hoc enĩ faciens carbones ignis cõ
geres ſuꝑ caput eiꝰ. maliuolentie facinꝰ
putas iuberi. NHe igitur dubitaueris fi/
gurate dictũ:⁊ cũ poſſit duplicit᷑interp/
tari:vno modo ad nocendũ.altero ad pᷣ/
ſtandũ.ad beneſicentiã te potiꝰ charitas
reuocet:vt intelligas carbones ignis eẽ
vꝛentes pñiie gemitꝰ.qͥbus ſuꝑbia ſanat᷑
eius.qꝗ dolet ſe inimicũ fuiſſe hoĩs a quo
eiꝰ miſerie ſubuenit᷑. Iteʒ cũ ait dñs:qui
amat aniam ſuã ꝑdet eã.nõ vtilitatẽ ve/
tare putãdus eſt.q̃ debʒ qͥſq; ↄfuare ani
mã ſuã:ſed figurate dictuʒ ꝑdat aĩam:id
eſt perimat atq; amittat vſum eiꝰ quem
nũc habz puerſum ſcʒ atq; pᷣpoſteꝝ q̃ in/
clinat᷑ tꝑalibo vt eterna ñ q̃rat. Scriptũ
eſt: da miſericoꝛdiã:⁊ ne ſuſcipias pctõ/
rem. Poſterioꝛ ꝑs ſnie huiꝰ videt᷑ vetare
beneficentiã Hit enĩ.ne ſuſcipias pctõꝛẽ
Intelligas enĩ figurate poſitũ ꝓ pecca/
to pctõꝛem:vt pctm̃ eius non ſuſcipias.
epe aũt accidit vt qſqͥs in melioꝛi gra
du ſpũalis vitevł eſt vl eſſe ſe putat figu
rate dicta eſſe arbitretur. que inferioꝛi/
bus gradibo pꝛecipiunt᷑. Ut vᷣbi gratia.
Di celibẽ amplexus eſt vitã ⁊ ſe caſtra/
uit ppt᷑ regnũ celoꝝ.quicqͥd ð vxoꝛe di/
ligenda ⁊ regẽda ſancti libꝛi pꝛecipiunt:
nõ ꝓpꝛie ſed tranſſate accipi opoꝛtere cõ
tendat.Et quiſquis ſtatuit ſeruare innu

ptam virginẽ ſuã.tanq; figuratã locutio

nẽ conetur interpᷣtari:qua dictũ eſt.Tra
de filiã ⁊ grande opus pꝑfeceris. Erit igi
tur etiã h̊ in obſeruationibo intelligẽdaꝝ
ſcripturarũ.vt ſciamꝰ alia om̃ibo cõmu/
niter pꝛecipi.alia ſingulis qbuſq; gene/
ribo ꝑſonarũ.vt nõ ſolũ ad vniuerſuʒ ſta

De doc chꝛiſtiana Aiber. Iij

tum valitudinis: ſed etiã ad ſuã cuiuſq;
membꝛi ꝓpꝛiã infirmitatẽ medicina ꝑti/
neat. In ſuo quippe genere curãduʒ eſt:
qʒð ad meliꝰ gen nõ põt erigi.Otẽ cauẽ/
dũ eſt ne foꝛte qð in ſcripturꝭ veterib p
illoꝝ tempoꝝ ↄditione etiã ſi nõ figura/
te ſed ꝓpꝛie intelligat᷑.nõ eſt flagitiuʒ ne

q; facinꝰ:ad iſta etiã tꝑa qͥs putet ĩ vſum
vite poſſe trãſferri: niſi dñante cupidi
tate ⁊ ipᷣaꝝ quoq; ſcripturaꝝ qͥbus euer
tenda eſt ſatelliciũ q̃rente non faciet.nec

intelliget miſer ad hanc vtilitateʒ illa ſic
elſſe poſita vt ſpei bene homĩes ſalubꝛit᷑

videant.⁊ ↄſuetudinẽ quã aſpernant᷑ poſ

ſe hr̃evſum bonũ:⁊ eã quã amplexantur

eſſe poſſe dãnabilẽ:ſi ⁊ ibi charitas vten
tiũ:⁊ hic cupiditas attendat᷑. Nã ſi mul
tis vxoꝛibo caſte vti quiſqᷓ; ꝓ tꝑe potuit:
poteſt aliꝰ vna libidinoſe. Hagis enim
pꝛobo multaꝝ fecunditate vtentẽ ꝓpter
aliud:qᷓ; vniꝰ carne fruente ꝓpter ipᷣam.
Ibi enĩ q̃ritur vtilitas tempoꝝ oppoꝛ/
tunitatibo ↄgrua.hic ſatiat᷑ cupiditas tẽ
poꝛalibo voluptatibo implicata. Inferi/
oꝛiſq; gradus ad deũ ſunt qbus ſᷣm veni
am ↄcedit apłs camalẽ cũ ſingulis cõiu
gibus ↄſuetudinẽ ꝓpter intemꝑantiam
coꝝ.quã illi qͥ plures ſinguli cũ haberẽt
Sicut ſapiens in cibo ⁊ potu nõ niſi ſa/
lutẽ coꝛꝑis:ſic in cõcubitu nõ niſi ꝓcrea
tionem filioꝛũ intuebantur.Itaq; ſi eos
in hac vita inueniſſet domini aduentus
cũ iam non immittendi ſed colligẽdi la/

pides eſſet tempꝰ.ſtatim ſeipos caſtrarẽt

pꝛopter regnũ celoꝛum. Non enim eſt in
carendo difficultas.niſi cum eſt in habẽ
do cupiditas. Nouerant quippe illi ho
mines etiam in ipᷣis cõiugibus lnxuriã
eſſe abutendi intemperantiã quod tobie
teſtatur oꝛatio:quãdo eſt copulatꝰ vxo/⸗
ri. Ait enim. Benedictus es domine de/
us patrum noſtroꝛũ.⁊ benedictũ nomẽ
tuum in omnia ſecula ſeculoꝛũ. Benediä/
cant te celi ⁊ omnis creatura tua.Tu fe/
ciſti adam ⁊ dediſti illi adiutoꝛium euã.
Et nunc domine tu ſcis quoniã non lu/
xurie cauſa accipio ſoꝛoꝛem meam: ſed
ipᷣa veritate vt miſerearis noſtri domine
Sed qui effrenata libidine vel ꝑ multa
ſtupꝛa diffluentes euagantur:vel in ipſa

em zugens

centonepenn
maniorezte
gaoßoliee
tioncuuman
Vtupennuern
nfinchiſeui
ioitpggnn
pcolbidins
ertllomo
bennt Geich
ſlcena lan
lbetos:ri
iumeſcit
linegtie
vohranden
leofüigt
ſpente⸗
lehatrong
ciäſrace
tarcd
N
ſehicsw
hoſros
tos fuiſt
naui⸗
gege
tüml
, tipon⸗
pebnni/
l tipoꝛi
libantei⸗
bionr geiu
plomoco
oriodiog
ſugogtann
Ghoſcerin
Craſtde
moniflop⸗
llenuirß.
annulzb⸗
tfineſi
füiaſr
amt
fopentn⸗
imlcan
Philen
mmſien
ust8

e gitnnnt o
eicignimgicnm
itbichinsn
–—
ngugteet
Dee
An mun
ener ppter nn
8 temo oe
ſatiat oupidits
diwüica
fantbuuſnn
mci ſei
ppterirmnen
wigtahdt
Cvt waninin
hin inir
umn ſtig i
Opninizcuantus
iſa ollcecihn
nleicscſtrt

neſoncime.

ſicum übe
mtcripelit
cöingbuslhruin
mnign,nn
ceml /

manmirde,
tuininonn⸗
aini Doel-
unma Tuß
biupiun
koniiton
venman
Ploſtidonn
ſierdpr,
Iunnriii

=☛äͤ

4

vna ↄiuge nõ ſolũ excedũt ad liberoꝝ p/⸗

creationẽ pertinentẽ modũ:ſʒ etiã inhu/
manioꝛes intẽperantie ſoꝛdes inuerecũ/
da omino licẽtia ſeruilis cuiuſdã lib erta
tis accumulant:nõ credũt fieri potuiſſe:
vt tẽperanter młtis femĩs antiq vterent᷑
viri:nihil ſeruãtes ĩ vſu illo niſi ↄgruuʒ
tẽpoꝛi ꝓpagande ꝓlis officiũ:⁊ qð ipᷣi la
queis libidinis obſtricti vł in vna nõ fa/
ciunt:niło modo ĩ multis fieri poſſe ar/
bitrant᷑. Sʒ iſti poſſũt dicere ne honoꝛa
ri qͥ dẽ atq; laudari opoꝛtere viroſ bonoſ
⁊ ſanctos:qꝛ ipᷣi cũ honoꝛant᷑ atq; laudã
tur ĩitumeſcũt ſuꝑbia:tãto auidioꝛes in/
aniſſime głie:qᷓ;to eos frequẽtiꝰ atq; lati
us lingua blandioꝛ ventilauerit.qua ita
leues fiũt:vt eos rumoꝛis aura:ſiue q̃ ꝓ
ſpera:ſiue q̃ aduerſa exiſtimat᷑:in q̃libʒ in
uehat voꝛagines flagitioꝝ:aut ĩ facino/
rũ etiã ſaxa collidat. Uideãt ů̊ q;ᷓ ſibi ar/

duũ ſit atq; difficile:nec laudis eſca illici

necↄtumeliaꝝ aculeis penetrari:⁊ nõ ex
ſe alios mentiant᷑. Credant potiꝰ apłos
noſtros:nec cũ ſuſciperent᷑ ab hoĩb ĩfla⸗/
tos fuiſſe:nec cũ deſpicerent᷑ eliſos. Neu
tra quippe tẽtatio deſuit illis viris. Hã
⁊ credentiũ celebꝛabant᷑ pᷣconio:⁊ ꝑſeq̃n/
tiũ maledictis inramabant᷑. Sicut gů̊ iſti

pꝓ tẽpoꝛe vtebant᷑ his om̃iba ⁊ nõ coꝛrũ/

pebant᷑:ſic veteres illi vſum feminaꝝ ad

ſui tẽpoꝛis cõuenientiã referẽtes nõ pa/

tiebant᷑ eãẽ dominationẽ libidinis:cui ſer
uiunt qui iſta nõ credũt.Et ideo iſti ſeſe

nullo modo cohiberẽt ab inexpiabili fili
oꝛũ odio a quibs vel vxoꝛes vł ↄcubinaſ

ſuas attaminataſ aut attractatas eſſe co
gnoſcerẽt:ſi eis foꝛte tale aliqd accidiſſet
Rex aũt dauid cũ hoc ab impio atq; im

mani filio paſſus eſſet:nõ ſolũ ferocientẽ

tolerauit:ſʒ etiã planxit extinctũ. Nõ eĩ
camali ʒelo irretitꝰ tenebat᷑:quẽ nlło mo
do iniurie ſue:ſʒ peccata filij cõmouebãt
Nã ideo ſi vinceret᷑ eũ occidi ꝓhibuerat
vt edomito ſeruaret᷑ penitẽdi locꝰ.Et qꝛ
nõ potuit.nõ oꝛbitatẽ doluit in eiꝰ inte/
ritu:ſed qꝛ nouerat in quas penas tã im/
pij adultera ⁊ parricidalis anima rapere
tur Nãq; alio pꝛiꝰ filio qui innocẽs erat
ꝓ quo egrotante affligebat᷑ moꝛiẽte leta/
tus eſt. Ex hoc maxime apparet qᷓ mode

õ

CLXXI.

ratione ac temperãtia illi viri ſemĩs vte
bant᷑: cũ in vnã illicite irruiſſet rex idẽ
eſtu quodã etatis ⁊ tempoꝛaliũ reꝝ pſpe
ritatibo arreptꝰ.cuiꝰ etiã maritũ occidẽ/
dũ pᷣceperat:accuſatꝰ eſt ꝑ ꝓphetã.Qui
cũ ad eũ veniſſet cõuincendũ de peccato
ꝓpoſuit ei ſimilitudinẽ ð pauꝑe qui ha
bebat ouem vnã:cuiꝰ vicinꝰ cũ haberet

multas ad aduentũ hoſpitis ſui vnicaʒ

potiꝰ vicini pauperis ouiculã exhibuit
epulandã. In quẽ cõmotꝰ dauid occidi
eũ iuſſit:⁊ qdruplicari ouẽ pauperi:vt ſe
neſciẽs ↄdẽnaret qͥ peccauerat ſciẽſ.Oð
cũ ei manifeſtatũ eſſet:⁊ diuinitꝰ denũci
ata vidicta diluit penitẽdo peccatũ. Sʒ
tamẽ in hac ſimilitudine ſtupꝝ tantũmo

do deſignatũ ẽ de oue vicini pauꝑis.De

marito aũt mulieris interempto h̊ eſt ð

ipᷣo pauꝑe qͥ vnã ouẽ habebat occiſo:nõ

eſt ꝑ ſimilitudinẽ interrogatꝰ dauid:vt ĩ
ſolo adulterio diſceret ſententiã damna/
tionis ſue.Ex q̃ intelligit᷑ quãta tẽperã/
tia młtas mulieres habuerit:qñũ de vna

in qᷓ exceſſit modũ a ſeipᷣo puniri coactuſ

eſt. Sʒ in iſto viro ĩimoderate huiꝰ libi/
dinis nõ ꝑmanſio ſʒ trãſitꝰ fuit. Pꝛopte
rea ergo ab arguẽte etiã ꝓpheta ille illici
tus appetit hoſpes vocatꝰ eſt.Hon em̃
dixit eũ r̃ti ſuo ſʒ hoſpiti ſuo:vicini pau
peris ouẽ ad epulãdũ exhibuiſſe.At vo
in eiꝰ filiũ ſalomonẽ nõ q̃ſi hoſpes tranſi
tũ habuit:ſʒ regnuʒ iſta libido poſſedit.
De quo ſcriptura nõ tacuit:culpãs eum
fuiſſe amatoꝛẽ mulieꝝ.Cuiꝰ tñ initia de
ſiderio ſapiẽtie flagrauerãt Quã cũ amo
re ſpũali adeptꝰ eſſet:amoꝛe carnali ami
ſit. Ergo quãq; omia vł pene om̃ia q̃ in
veteris teſtamẽti libꝛis geſta ↄtinent᷑:nõ
ſolũ ꝓpꝛie:ſʒ etiã figurateaccipiẽda ſint:
tñ etiã illa qᷓ ppꝛie lectoꝛ acceꝑit:ſi lauda
ti ſũt illi qui ea fecerũt:ſʒ tamẽ ea abhoꝛ
rent a cõſuetudine bonoꝝ qͥ poſt aduen/
tũ domini diuina pᷣcepta cuſtodiũt:fſigu
rã ad intelligentiã referat.ſactũ vᷣo ipᷣm
ad moꝛes nõ trãſferat. Multa em̃ ſunt
q̃ illo tẽpoꝛe officioſe facta ſunt:q̃ modo
niſi libidinoſe fieri nõ poſſũt.Si q̃ vero
peccata magnoꝝ viroꝝ legerit:tã ⁊ ſi ali
quã in eis figurã reꝝ futuraꝝ aĩaduerte
re atq; indagare potuerit:rei tamẽ gelte

We doctria chꝛiſtiana Ai. II.

in quã partẽ accipi debeãt: ſicut calix in
manu dñi vini meri plenꝰ mixto. Incer
tũ eſt em̃ vtꝝ irã dei ſignificet nõ vſq; ad

ꝓpꝛietatẽ ad hũc vſum aſſumat vt ſe neqᷓ

qᷓ; recte ſuis faci iactare audeat:⁊ pᷣ ſua

iuſticia ceteros tanq; pctõꝛes cõtemnat:
cũ videat tantoꝝ viroꝝ ⁊ caueẽdas tẽpe/

ſtates ⁊ flenda naufragia.Ad h̊ em̃ etiaʒ

peccata illoꝝ hoĩm ſcripta ſũt:vt apłica
illa ſentẽtia vbiq; tremẽda ſit q̃ ait.Qua

ꝓpter qͥ videt᷑ ſtare videat ne cadat. Nul
la em fere pagina eſt ſctõꝝ libꝛoꝝ in q̃ nõ
ſonet ꝙ de; ſupbis reſiſtit:humilibo aũt
dat grazʒ. Maxie itaq; iueſtigãdũ ẽ vtrũ
ꝓpꝛia ſit an figurata locutio quã ĩtellige

re conamur. laʒ cõperto ꝙ; figurata ſit

adhibitis regulis reꝝ q̃s ĩ pᷣmo libꝛo di

geſſimꝰ:facile eſt eã verſare oibo modis:

—

donec pueniam ad ſentẽtiã veritatis:pᷣ
ſertim cũ vſus acceſſerit pietat exercita
tione roboꝛatꝰ. Inuenimꝰ autẽ vtꝝ ꝓpa

ſit an figurata locutio illa intuẽtes qᷓ ſu/
pꝛadicta ſũt.Qð cũ apparuerit verba qͥ
bus ↄtinet᷑ aut a ſimilibo rebo ducta ĩue/
nient᷑:aut ab aliq̃ vicinitate attingentibꝰ
Sʒ qm̃ multmodis res ſiles rebo appa
rent:nõ putemꝰ eſſe pᷣſcriptũ:vt qð ĩ aliq̊
loco res aliq̃ ꝑ ſiłlitudinẽ ſignificauerit:

B eã ſemꝑ ſignificare credamꝰ.Nã ⁊ ĩ vi
tuperatõe fermẽtũ poſuit dñs cũ dicerz:
cauete a fermẽto phariſeoꝝ:⁊ ĩ laude c
ile eſt regnũ celoꝝ młieri que
abſcõdit fermẽtum ĩ triba mẽſuris farine
donec fermẽtaret᷑ totũ. Huiꝰ igit᷑ varie/

diceret.

tatꝭ obſeruatio duas habz foꝛmas. Sic
em̃ aliud atq; aliud res queq;ʒ ſignificãt:
vt aut ↄtraria aut tantũmodo diuerſa ſi
gniticẽt. Cõtraria.ſ.cũ aliaſi bono aliaſ
ĩ malo res eadẽ ꝑ ſimilitudines ponit᷑:ſi

cuth̊ eſt qdᷣ de fermẽto ſupᷣ diximꝰ.Ta/

le eſt etiã ꝙ leo ſignificat chꝛiſtũ vbi di⸗/
cit᷑. Ulicit leo de tribu iuda. Significat
⁊ dyabolũ vbi ſcriptũ eſt.Aduerſariꝰ ve
ſter dyabol' tãq; leo rugiẽs circũit q̃rẽs
quẽ deuoꝛet Ita ſerpẽs ĩ bono eſt:aſtuti
vt ſerpẽtes. In malo aũt ſerpẽs euã de/
duxit aſtutia ſua. In bono panis.Ego

ſũ panis viuꝰ qꝗ de celo deſcẽdi. In malo

daniſ. Panes occktos libẽter edite. Sic
⁊ alia plurima.Et hec quidẽ q̃ cõmemo
raui minime dubiã ſignificatõeʒ gerunt
qꝛ exẽpli gr̃a cõmemoꝛani nõ niſimanife
ſtifſima debuerũt. Büt aũt q incertũ ſit

nouiſſimã penã id eſt vſq; ad fecẽ:an po

tius ſcripturaꝝ graʒ a iudeis ad gentes

trãſeuntẽ:qꝛ iclinauit ex ̊ in h̊ͥ remanẽti

bus apud iundeos obſeruatõnibo q̃ᷓs car/

naliter ſapiũt:qꝛ fex eiꝰ nõ eſt exinanita.
Cũ vᷣo res eadẽ᷑ nõ ĩ ↄtraria:ſʒ tm̃ in di/
uerſa ſignificatõe ponit᷑:illð eſt ĩ exeplo

ꝙ aq̃ ⁊ populũ ſignificat:ſic in apocalipſi

legimꝰ: ſpũmſanctũ:ſicut ⁊ illud:flumi
na aq̃ viue fluẽt de vẽtre eiꝰ:⁊ ſi d aliud
atq; aliud ꝓ lo in qb ponit᷑ aq̃ ſignifi/

care intelligit᷑. Sic ⁊ alie res nõ ſingule·

ſʒ vnaqueq; eaꝝ nõ ſolũ duo aliq̃ diuer/
ſa:ſʒ etiã nõnunq; młta ſignificat ꝓ loco
ſentẽtie ſicut poſita reꝑit᷑. Ubi aũtaper
tius ponunt᷑:ibi diſcendũ eſt qũo in lodʒ
intelligant᷑ obſcuris. Neq; em̃ meliꝰpõt
intelligi ꝙ deo dictũ eſt. appᷣhende arma

⁊ ſcutũ:⁊ exurge in adiutoꝛiũ mihuq; ex

illo loco vbi legit᷑. Dũe vt ſcuto bone vo
luntatis tue coꝛonaſti nos Nec tñ ita vt
iã vbicũq; ſcutũ ꝓ aliq̊ munimẽto legen

mus poſitũ nõ accipiamꝰniſi bonã volũ

tatẽ dei.Dictũ eſt em̃.Et ſcutũ fidei in

q̊ poſſitis inqt om̃es ſagittaſ maligni ig
nitas extinguere. NHec rurſum ideo debe

mus ĩ armis huiuſcemodi ſpũalibo ſcu/
to tantũmodo fidẽ tribuere:cũ alio loco
etiã loꝛica dicta ſit fidei. Induti inqᷣt lo/
ricã fidei ⁊ charitatis. Quãdo aũt ex eii/
dẽ ſcripture vᷣbis nõ vnũ aliqͥd:ſed duo
vl plura ſentiunt᷑ etiã ſi latet qͥd ſenſerit
ille qͥ ſcripſerit:nihil ꝑiculi eſt:ſi qdᷣlibet
eoꝝ ↄgruere veritatiũ:ex alijs locis ſãcta
rũ ſcripturaꝝ doceri pᷣt.id tñ eo conante
qͥ diuina ſcrutat᷑ eloquia:vt ad volũtatẽ
ꝑueniat᷑ autoꝛis:ꝑ quẽ ſcripturã illã ſan
ctus opatꝰ eſt ſpũs:ſiue hoc aſſequat᷑:ſi/
ue aliã ſententiã de illis verbis qᷓ fidei re
cte nõ refragat᷑ exculpat teſtimoniũ ha/
bens a quocũq; alio loco diuinoꝝ eloò/
oꝛum. Ille quippe autoꝛ in eiſdẽ verbis

que intelligere volumꝰ ipam ſententiaz

foꝛſitan vidit.⁊ certe dei ſpũs qͥ ꝑ eũ hec
opatus eſt etiã ip̃aʒ occurſurã lĩectoꝛi vł
auditoꝛi ſine dubitatione pᷣuidit:ĩmo vt
occurreret qꝛ ⁊ ipſa eſt veritate ſubnixa

ns voen voln

rrengeſtuhln

zs glanonn
pnrtnn li
cutyineni nt
finonis höon
ntnconemame
cut? vobe ucli
ſnſt Gbecc
oſotptutzs
bulatihs de⸗
alanturvotn
Clͤhabeat⸗
decihtora,
bbinschichi
ffun motisc
Greconoiero
ſſoftllernt
üteriti
Gsr
Wdudn
füchſca⸗
NGinunnt
decennea
mur Exm.
qyrio ſuper
cnncolbꝛo⸗
itordiſſer
omecc
itſignny
lq voceqj loq⸗
noponfͤſol
cäcüünoini
Gorhenignn
ploſfeol
enagleopfen
licos angien

nltiſit

duinopen
dotpllcini⸗
Mbonom
fenctiſon
toſcimne
tngnizf⸗
lunmnigk
Catheinie

Chmhenin

1.

beitſnt alee
la nino e
Dſcerrörſgn
gac ennn
luceigadgonn
rbinbnmni
arönltpsn
Nöckerinnnitn
mirſßtinde
tlbckicrißi
Mnapocalpl

Bannludfum

echaſdilod

Pponitſin

Uenoſoͤſngle
tü duo dlidinn
ſcnifantr
Nt Dbiaun
Hictgioinl
eñ nel hot
Mhöbendeamme
ndrrche
Nſonodoen
s Reefin
ium niibi
.Etiiin
genmg
Ernrinitrd
G
unin
Quitoiidd
nüialiget
lurr id
lkti
lis loa⸗ R
Niicw
i nini
zpnmiliſn
celſchntſi
wdfieite

5

—;TA

ꝓpuidit. Nã qͥd in diuinis eloquijs largi

us ⁊ vberiꝰ potuit diuinitus ꝓuideri:qᷓ

vt eadẽ vᷣba pluribo intelligant᷑ modis:
q̊s alia nõ minꝰ diuina ↄteſtantia faciẽt

appꝛobari? Ubi autẽ talis ſenſus eruit᷑
cuiꝰ incertũ certis ſanctaꝝ ſcripturaꝝ te

ſtimonijs nõ poſſit aꝑiri reſtat vt reddi/
ta ratione manifeſtꝰ appareat:etiã ſi ille
cuiꝰ verba intelligere querimꝰ cũ ſoꝛteñnr
ſenſit. Sʒz hec cõſuetudo periculoſa eſt.
Per ſcripturas em̃ diuinas młto tutiuſ

ambulat᷑:q verbis trãſlatis occupatas

cũ ſcrutari volumuſ:vt aut h̊ inde exeat

qð nõ habeat ↄtrouerſiã.aut ſi habetex
eadẽ ſcriptura vbicũq; inuẽtis atq; ad/

hibitis eiꝰ teſtibo terminet᷑. Bciãt auteʒ

lr̃ati modis oĩb locutõis qs grãmatici
greco noĩe tropos vocãt:autoꝛeſ noſtroſ

vſos fuiſſe:⁊ młtiplicatiꝰ atq; copioſius

qᷓ; poſſũt exiſtimare vł credere q neſciũt

eos ⁊ ĩ alijs iſta didicerũt.Ouos tñ tro/

pos qͥ nouerũt agnoſcũt ĩ lr̃is ſanct:eo/

rũq; ſciẽtia ad eas ĩtelligẽdas aliquãtuʒ

adiuuant᷑. Sʒ h̊ eos ignaris tradere nõ
decet:ne artẽ grãmaticam docere videa/
mur.Extra ſane vt diſcantur admoneo:

qᷓ;uis ſuperiꝰ id ii admonuerim.i.in ſe-
cundo libꝛo.vbi ð linguaꝝ neceſſaria co

gnitõe diſſerui.Nã lr̃ea bo ipᷣa grãmati
ca nomẽ accepit.grãmata em greci lr̃as
vocãt:ſigna vtiq; ſonoꝝ ſũt ad articula
tã vocẽ q̃ lomur ꝑtinentiũ.Iſtoꝝ autẽ
tropoꝝ nõ ſolũ exẽpla ſicut olm:ſi qrun
dã etiã noĩa ĩ diuĩs libꝛis legunt᷑:ſic alle

goꝛia enigma parabola.Quãuis hi tro-/

pi om̃es ꝗͥ liberali dicunt᷑ arte cognoſci

etiã ĩ eoꝝ repiant᷑ loqlis qͥ nlłos gräma /
ticos audierũt:⁊ eo q̊ vtit᷑ vulgꝰ ſermõe

ↄtenti ſũt.Quis em̃ nõ dicit ſic floꝛeas?

Dui tropꝰ metaphoꝛa vocat᷑. Quis nõ

dicit piſcinã etiã q̃ nõ habet piſces:et tñ

a piſcibo nomẽ accepit:qͥ tropꝰ cathacre
ſis dicit᷑. ongũ eſt iſto modo ceteros ꝑꝓ
ſeqͥ. Nã vſq; ad illos pꝑuenit vulgi locu⸗/
tio.Qui ꝓpterea mirabilioꝛes ſũt:qꝛ cõ
tra quã dicit᷑ ſignificãt:ſicuti eſt qᷓ appel
lat᷑ ironia vł antifraſis. Sʒ ironiaꝓpnun

ciatõe indicat qͥd velit intelligi:vt cũ di

cimꝰ homini mala faciẽti: res bonas fa
Antifraſis vero vtↄtraria ſignificet nõ

CLXXII.

voce pꝓnunciantꝭ efficit:ſzʒ aut vba habz
ſua quoꝝ oꝛigo ↄtraria eſt: ſicut appellæa

tur lucꝰ ꝙ minime luceat:aut ↄſueuit ali

qd dici ita q;uis dicat᷑ etiã nõ ecõtrario.
veluti cũ querimꝰ acciꝑe qð ibi nõ eſt?:·

rñdet᷑ nobis abũdat:aut adiũctis verbiſ

facimꝰ vt ecõtrario intelligat᷑ àd loqui /
mur. veluti ſi dicamꝰ: caue illũ:qꝛ bonuſ
hõ eſt. Et qͥs talia non dicit indoctꝰ?: ncae

omino ſciẽs qui ſint vł àd vocent᷑ hi tro

pi: Quoꝝ cognitio ꝓpterea ſcripturaru
ambiguitatibe diſſoluẽdis eſt neceſſaria
qꝛ cũ ſenſus ad ꝓpꝛietatẽ verboꝝ ſi acci
piat᷑ abſurdꝰ eſt.querẽdũ eſt vtiq; ne foꝛ
te illo vel illo tropo dictũ ſit:qð nõ intel
ligimꝰ: ⁊ ſic pleraq; inuẽta ſũt q latebãt.

Zhiconiꝰ quidã ꝗ ↄtra donatiſtas inue
ctiſſime ſcripſit:cũ fuerit donatiſta il/
lic fuerit abſurdiſſimi coꝛdiſ:vbi eos nõ

orfſi erx parte relinqre voluit:fecit libꝛuzʒ

quẽ regulaꝝ vocauit:qꝛ in eo quaſdã ſe/
ptem regulas execut eſt:quib q̃ſi daui
bus diuinaꝝ ſcripturaꝝ aperirent᷑ occul
ta.Quaꝝ pꝛimã ponit de dño ⁊ eiꝰ coꝛ⸗
poꝛe.Secundã de dñi coꝛꝑe bipartito.
Terciã de ꝓmiſſis ⁊ lege.Quartã ð ſpe/
cie ⁊ genere.QOuintã de tẽpoꝛibo. Sextã
de recapitulatõe.Septimã de dyabolo
⁊ eiꝰcoꝛpe Que quidẽ ↄſiderata ſicut ab
illo aperiunt᷑ nõ parũ adiuuant ad pene

tranda q̃ tecta ſũt diuinoꝝ eloquioꝛum.

MNec tũ omia q̃ ita ſcripta ſunt vt nõ faci
le intelligant᷑:poſſũt his regulis inueni /
ri. Sʒ alijs modis plurimis s H̊ nume
ro ſeptenario vſq; adeo nõ eſt iſte cõple/
xus:vt idẽ ipᷣe młta exponat obſcura:in
quibs haꝝ regulaꝝ adhibet nullam:qmm
nec opꝰ eſt. Neq; em aliqd illic tale verſſa
tur aut querit᷑:ſicut in apocalipſi iohan/
nis querit:quẽadmodũ intelligẽdi ſunt

angeli eccleſiaꝝ ſeptẽ quibs ſcribere iube
tur:⁊ ratiocinat᷑ młtipliciter:⁊ ad q̊ pue

nit vt ipᷣos angelos intelligamꝰeccłlias.
In qua copioſiſſima diſputatõne nihi
iſtaꝝ eſt regulaꝝ:⁊ vtiq; res illic obſcu
riſſima querit᷑:qͥd exẽpli gr̃a ſatis dictũ
ſit. Nã colligere om̃ia nimis longũ ⁊ ni/
mis operoſũ eſt.que ita obſcura ſunt in
ſcripturis canonicis:vt nihil iſtaꝝ ſeptẽ
ibi requirendũ ſit.Iſte aũt cũ has Vue D
treie C z2⸗

vegulas cõmendaret:tantũ eis tribuit

ſi om̃ia ꝗᷓ in lege id eſt ĩ diuinis libꝛis ob
ſcure poſita inueniremꝰ. his bñ cognitiſ
atq; adhibitꝭ ĩtelligere valeamꝰ. Ita p
pe exoꝛſus eſt eundẽ libꝝ cũ diceret. Ne
ceſſariũ duxi ante omia ꝗᷓ mihi vident᷑ li
bellũ regulax ſe criberen ſecretoꝝ leg ve
luti claues ⁊ luminaria fabꝛicare. Sunt
em̃ quedã regule myſtice q̃ vniuerſe leg⸗
receſſus obtinẽt:⁊ veritatis theſauros

aliquib inuiſibiles faciũt.Quaꝝ ſi ratö

regulaꝝ ſine inuidia vt cõmunicamꝰ ac/
cepta fuerit: clauſa queq; patefiẽt: et ob/⸗

ſcura dilucidabũt᷑:vt quiſq; ꝓphetie im

mẽſam ſiluã pambulãs:his regulis qð

ammodo ãſi lucis tramitib deductꝰ ab
erroꝛe defendat᷑. Hic ſi dixiſſet Hũt em̃

quedã regule myſtice q̃ nõnullos leg re
ceſſus obtinẽt:aut certe q̃ legis magnos
receſſus obtinẽt: nõ aũt ꝙ ait vniuerſele
gis receſſus.neq; dixiſſet: clauſa queq;
pateliẽt:ſʒ cdlauſa multa patefiẽt. veꝝ di
xiſſet:nec tam elaboꝛato atq; vtili operi
ſuo plus q; res ipᷣa poſtulat dando ĩ ſpẽ
falſã lectoꝛẽ eiꝰ cognitoꝛẽq; miſiſſet.Qð

ideo dicẽdũ putaui: vt liber ipe ⁊ legat᷑ a
ſtudioſiſ:qꝛ plurimũ adiuuat ad ſcriptai

iĩtelligẽdas: nõ de illo ſperet᷑ tantũ q;tũ
nõ habet. Caute ſane legend eſt:’nõ ſolũ

— „

ꝓpter quedã in quibs vt homo errauit.ſʒ
maxime ꝓpter illa qᷓ ſicut donatiſta here

ticꝰ loquit᷑.Quid aüut doceãt vel admo/
neant iſte ſeptẽ regule bꝛeuiter oſtendaʒ

¶ Pꝛima de dño ⁊ ei coꝛpe eſt:in q ſcien
tes aliqñ capit ⁊ coꝛꝑis.i.chꝛiſti ⁊ eccle

ſie vnã pſonã nobis intimari:neq; eĩ fru
ſtra dictũ eſt fidelibo:ergo abꝛae ſemẽ eſtꝭ
cũ ſit ſemẽ vnuzʒ abꝛae qð eſt chꝛiſtꝰ:non

heſitemꝰ qñ a capite ad coꝛpꝰ: vła coꝛpe

tranſit᷑ ad caput: ⁊ tñ non recedit᷑ ab vna
eadẽq; pſona. Una em̃ ꝑſona loquit᷑ di/

cens. Sicut ſpõſo impoſuit mihi mitrã
⁊ ſicut ſpõſam oꝛnauit me oꝛnamento:⁊

tamẽ qͥd hoꝝ duoꝝ capiti:d coꝛpi.i.qd
geiſte = ↄueniat:vtiq; intelligẽ
ũ eſt. ¶

Secũda eſt de dñi coꝛpe bipar
tito:qð quidem nõ ita debuit appellare.
Põ em̃ reuera coꝛp dñi eſt qð cũ illo nõ
erit in eteꝛnũ. Sʒ dicẽdũ fuit de dñi coꝛ
poꝛe vero atq; ꝑmixto:aut vero atq; ſi/

De doctria chꝛiſtiana Ai. II.

mulato: vel d aliud:q: no ſolũ inetemũ

veꝝ etiã nũc hipocrite nõ cũ illo eſſe dicẽ

di ſunt quis ĩ eiꝰeſſe videant ecckia. Vñ

poterat regula iſta ſic a pellari: vt dice/

*„

ret᷑ de permixta eccłia. OQue regula lecto

rẽ vigilantẽ requirit:qñ ſcriptura cuũ ach

lios iã loquat᷑:tãq; ad eoſipᷣos ad quos
loquebat᷑ videt᷑ loꝗͥ: vel de ipis cũ ð alis

iã loquat᷑ tanq; vnũ ſit vtroꝛũq; coꝛpus

ꝓpter tꝑalem cõmixtionẽ ⁊ cõ munione,z
ſacramentoꝝ Ad h̊ ꝑtinet in cantico can
ticoꝝ. Eul ca ſũ ⁊ ſpecioſa vt tabernacua//
la cedar: vt pelles ſalomonis. Nõ en alt

fuſca fui vt tabernacula cedar: ⁊ ſi pecio

ſũ vt pelles ſalomonis: ſed vtrũq; ſe eſſe
dixit. ꝓpter tempoꝛalẽ vnitatẽ intra vna

retia piſciũ bonoꝝ ⁊ maloꝝ.Tabernacu

la em̃ cedar ad iſmaelẽ pertinẽt:qͥ nõ erat

heres cũ ſilio libere. Itaq; cum de bona
parte dicat de: ducã cecos in via qua n

nou erũt ⁊ ſemitas q̃s nõ nouerũt calca/
bunt: ⁊ faciã illis tenebꝛas ĩ lucẽ ⁊ pꝛaua

indirectum. hec verba faciã:⁊ nõ derelin
quã eos:mox de alia parteꝗ male permi

xta eſt dicit. cõuerſi ſũt retroꝛſũ:quauis

alij ſignificent his verbis. Sʒ qin nunc
in vno ſunt tanq; de ip̃is loquit᷑ ð quib

loquebat᷑:non tñ ſemꝑ in vno erũt. Ipſe

eſt quippe ille ſeru⸗ꝰ cõmemoꝛatꝰ in euan

partẽ eiꝰ cũ hipocritis ponet. ¶ Terci 4

regula eſt de ꝓmiſſis ⁊ lege:qꝗᷓ alio modo
dici pᷣt de ſpiritu littera:ſicut nos eam
appellauimus cũ de hac re libꝝ ſcribere

mus. Poteſt etiã ſic dici de gratia ⁊ mãa/⸗

dato. Hec autẽ mihimag viget magna
q̃ſtio q; regula:q̃ ſoluendis qᷓſtionibo ad

hibẽda eſt. Hec aũt eſt quã nõ intelligen
tes pelagiani vel ↄdiderũt ſuã hereſiz vl

auxerũt. Laboꝛauit ĩ ea thiconi diſſerẽ
do bñ: ſz nõ plene. Diſputãs em̃ ð fide⁊
oꝑib⸗ opa nobis dixit dari a deo merito
fidei: ipaz vero fidẽ ſic eſſe a nobis vtno
bis nõ ſit a deo. Nec attẽdit aplim dicẽtẽ
Pax fratribo ⁊ charitas cũ fide a deo pa
tre ⁊ dño noſtro ieſu chꝛiſto. Sʒ nõ erat

expertus hãc hereſim:q noſtro tempoꝛe

exoꝛta multũ nos vt gratiã dei q p dñm
noſty ieſum chꝛiſtũ eſt aduerſus eã deſe/

derem exercuit. fm id qð ait apoſtolꝰ.

opottber⸗
antittois⸗
tineſftic
ptunoſnan
tuznniuis
inz /ido
auhant
cict Vobis
liince
nini Uns
lifcliter
Gdonati
boioſtens
tcqz alibi
mweothioo
Nereſcchei
cienpaneg
guinunap⸗
nins guwel
heclle woent
Kordcas
Noderd
Krhece⸗
tanm.
qcit
tevlreg
cloguns
nulgle ve
ſo ſieb
lioitn
hntoen
ctiideluge
cunchaliag
tesnöͤtſit
triſencdn
ſocupher
geneicn⸗

(ai pulgiy

leintelign

ln uocqg

ſienißde

onkereen

Ctrci
lti

Uniinote
pckenn

loninfe

(otige

gchaeſen

II.

—

nöͤſcliinetni
alloeſedic
deankectig U
ppellarivtdic⸗
Dne ngulglen

iſcnopturn caad

ſosgaͤg
deißis cöi
morüq coron⸗
Mtcömunior
innincantcon
iuvnbenn⸗

ons k
amdntſican

gumigſecſe
fritateda

Aor. Tabenga

gan rbonn
onrüäoäi
noncin
siwcrt
adärdn
nennlimus
hainfc
Gaaroli⸗
nveſit.
nont lan
diuicean⸗
n n
ei no nwn
ſiantnoseſc⸗
ibr

—.——ꝗỹM

opoꝛtet hereſeſ eſſe vt pbati manifeſti ſfi
ant in nobis.multo vigilãtioꝛes diligẽ/

tioꝛeſq; reddidit:vt aduerteremꝰ in ſcri/
pturis ſanctis ꝙ iſtũ thiconiũ minꝰ attẽ
tuʒ minuſq; ſine hoſte ſollicitũ fugit etiã
ipᷣaʒ.ſ.fidẽ donũ illiꝰ eſſe q̊ menſurã vni/
cuiq; partit᷑. Ex q̃ ſentẽtia quibuſdã di/

ccũ eſt. Uobis donatũ eſt ꝓ chriſto ñ ſo⸗
lũ vt in eũ credatis:veꝝ etiã vt ꝓ eo pati
amini. Uñ qs dubitet vtrũq; eſſe dei do

nũ.qͥ fideliter atq; intelligẽter audit vtꝝ

q; donatũ: Olura ſũt ⁊ alia teſtimonia qͥ
bus id oſtendit᷑ ̃m q̊ nũc nõ agimꝰ:alibi
gũt atq; alibi ſepiſſime egimꝰ iſtal. Quar
ta vero thiconij regula eſt de ſpecie ⁊ ge⸗/

nere:ſic em̃ eã vocat.volẽs intelligi ſpe/

ciem partẽ:genꝰ aũt totũ:cuiꝰ ea pars ẽ

quã nuncupat ſpeciẽ:ſicut vnaqueq; ci/

nitas pars eſt vtiq; vniuerſitat gentiũ:
hãc ille vocat ſpeciẽ:genꝰ aũt oẽs genteſ

Neq; hic ea diſcernẽdi ſubtilitas adhi/

benda eſt q̃ a dialecticis tradit᷑:qͥ int᷑ par
tẽ ⁊ ſpeciẽ quid interſit acutiſſime diſpu
tant.Eadẽ vero ratio eſt:ſi nõ ð vnaqua
q; ciuitate:ſʒ de vnaquaq; ꝓuincia vl gẽ
te vl regno talealiqͥd in diuinis reperiat

eloquijs. Nõ ſolũ em̃:verbi gra:de ihe/⸗

ruſalẽ vel de aliq̃ gentiũ ciuitate:ſiue ty/

ro:ſiue babilonia:ſiue alia q̃libet:dicit

aliqͥd ĩ ſcriptur ſanct: qð modũ eiꝰ exce
dat:⁊ ↄueniat potiꝰ omib gentib:verũ
etiã de iudea de egipto de aſſyria:⁊ qua/⸗
cunq; alia gente in qᷓ ſunt plurimeciuita
tes:nõ tñ totꝰ oꝛbis ſʒ pars ei:dicit᷑ qd
trãſeat eiꝰ modũ ⁊ cõgruat potiꝰ vniuer
ſo cuiꝰ hec pars eſt:vł ſicut iſte appellat
generi cuiꝰ hec ſpecies eſt. Uñ ⁊ in noti/
ciã vulgi verba iſta venerũt:vt etiã idio
te intelligant qd ſpecialiter qd generalit᷑
in quocũq; pᷣcepto ünꝑiali ſit conſtitutũ
Fit etiã h̊ de hoĩbo:ſicutea qᷓ de ſalomõe
dicunt᷑ excedũt eiꝰ modũ:⁊ potiꝰ ad chꝛi
ſtũ vel eccleſiã cniꝰ ille pars eſt relata cla
reſcũt. Nec ſpecieſ ſemꝑ excedit᷑:ſepe em̃
talia dicunt᷑ ꝗᷓ vel ei quoq; vel ei foꝛtaſſe
tantũmodo aptiſſime ↄgruãt. Sʒ cuʒ a

ſpecie tranſit᷑ ad genꝰ q̃ſi adhuc ð ſpecie
loquẽte ſcriptura:ibi vigilare debet le/

cctoꝛis intentio ne querat in ſpecie ꝗð in
generepᷣt mel⁊ certius inueniri.Facile

intelli

dabo in vos: ⁊ faciaʒ vt i

quippe eſt illud qð ait ꝓpheta eʒechiet.
Domꝰ' iſrael habitauit ĩ terra:⁊⸗ polluert

illã in via ſua ⁊ ĩ idolis ſuis:⁊ peccat ſu

is: m immũdiciã mẽſtruate:facta eſt via
eoꝝ ante faciẽ meã:⁊ effudi irã meã ſuper
eos ⁊ diſperſi illos inter nationes:⁊ ven
tilaui eos ĩ regiones ſᷣm vias eoꝝ et ſᷣm
pẽta eoꝝ iudicaui eos. Yacile eſt inq; H
igere de illa domo iſrael. de qᷓ dicit
apłs. Clidete iſrael ſm carneʒ:qꝛ hec oĩa
carnalis populꝰ iſrael ⁊ fecit ⁊ paſſus eſt

Allia etiã qᷓ ſequunt᷑ eidẽ intelligunt᷑ po/
pulo ↄuenire. Sʒ cñ ceperit dicere:⁊ ſa/
ctificabo nomẽ meũ ſanctũ.illud magnũ

qð pollutũ eſt inter nationes qð pollui/

ſtis i medio eaꝝ:⁊ ſciẽt gẽtes qꝛ ego dñs
iã intentꝰ debet eſſe qͥ legit:queadmodũ
ſpecies excedat᷑ ⁊ adiungat᷑ genꝰ. Seqͥt
em ⁊ dicit.Et dũ ſanctificaboꝛ ĩ vobis
gInte oculos eoꝝ:⁊ accipiã vos de genti⸗/

bus: ⁊ ↄgregabo vos ex oĩbo terris:et in

ducã vos in terrã veſtrã:⁊ aſpergã vos

qqua mũda:⁊ mũdabimini ab ommibo ſi⸗/

mulacris veſtriſ:⁊ mũdabo vos:⁊ dabo
vobis coꝛ nouũ:⁊ ſpiritũ nouũ dabo in
vos: ⁊ auſerã coꝛ lapideũ de carne veſtra
⁊ dabo vobis coꝛ carneũ:⁊ ſpiritũ meuʒ

vos: ⁊ faciaʒ vt in iuſticijs meis
ambuletis: ⁊ iudicia mea cuſtodiatꝭ ⁊ fa/
ciatis ⁊ habitabitis in terra quã dedi pa

tribo veſtri:⁊ eritis mihi ĩ populũ:⁊ ego
ero vobis in deñ:⁊ mũdabo vos ex oib
immũdicijs veſtris. Hoc de nouo teſta

mento eſſe ꝓphetatũ ad qð ꝑtinet nõ ſo/

lum üla vna gens in reliquijs ſuis:de qͥ/
bus alibi ſcriptũ eſt.ſi fuerit numer? fili
oꝛũ iſrael: ſicut arena maris reliquie ſal/
ne fient. ven etiã cetere gentes qᷓ ꝓmiſſe
ſunt patribo eoꝝ qui etia noſtri ſunt:non
ambigit quiſquis intuet᷑ ⁊ lauacꝝ rege/
nerationis hic eſſe pmiſſum:qð nunc vi

demꝰ omib gentib redditũ Aeilud qð

ait apoſtolꝰ: cũ noni teſtamẽeti gratiã cõ/
mendaret:vt in cõparatõne veteris emi
neret. epiſtola noſtra vos eſtis ſcripta nõ
atramẽto:ſʒ ſpiritu dei viui:nõ ĩ tabulis

lapideis: ſed in tabulis coꝛdis carnalib-
hinc eſſe rſpicit ⁊ perſpicit dictũ vbi iſte

Ppheta dicit: dabo vobis coꝛ nouuʒ:⁊
ſpiritũ nouũ dabo in vos.⁊ auferam coꝛ

3

carneu. Coꝛ quippe carneũ. Uñ ait apo
ſtolꝰ:tabulis coꝛdis carnalibo:a coꝛdela
pideo voluit vitã ſentientẽ diſcernuet ꝑ
viltã ſentientẽ ſignificauit intelligentem
Pic fit iſrael ſpalis nõ vniꝰ gentis:ſed
omniũ q̃ ꝓmiſſe ſunt patrib eoꝝ in ſemi
ne q eſt chꝛiſtꝰ. Hic ergo iſrael ſpũalis
ab uülo iſrael carnali:qui eſt vniꝰ gentꝭ:no
uitate gratie nõ nobilitate patrie:⁊ men
te nõ gente diſtinguit᷑. Gʒ altitudo pꝛo/
phetica dũ de illo vel ad illũ loquit᷑ latẽ
ter tranſit ad hũc.⁊ cũ iam de iſto velad
iſtũ loquit᷑:adhuc de illo vel ad illuʒ loqͥ
videt᷑.nõ intellectũ ſcripturaꝝ nobis q̃ſi
hoſtiliter inuidẽs:ſʒ exercẽs medicinali
ter coꝛ noſtꝝ. Uñ ⁊ illud qð ait:⁊ indu/⸗
cam vos in terrã veſtrã:⁊ paulo poſt tan
q; idipᷣm repetẽs:⁊ habitabitis in terra
veſtra quã dedi patrib veſtris.nõ carna
liter ſicut carnalis iſrael:ſed ſpũaliter ſic
ſpũalis debemꝰ acciꝑe.Eccleſia quippe
ſine macula ⁊ ruga ex omibo gentibo cõ/⸗
gregata:atq; in eternũ regnatura cũ chꝛi
ſto ipᷣa eſt beatoꝝ terra viuentiũ:ipᷣa eſt
intelligẽda patribo data:quãdo eis certa
ĩmutabili dei volũtate ꝓmiſſa eſt:quo
niã ipſa ꝓmiſſionis vł pᷣdeſtinatõnis fir
mitate iã data eſt que danda ſuo tempo/
rea patrib credita eſt.ſicut ð ipſa gratia
q̃ ſanctis dat᷑.ſcribẽs ad thimoteũ apts
ait. Nõ ſ̃ᷣm opa noſtra:ſed fᷣm ſuũ ꝓpoſi
tum ⁊ gratiã qᷓ data eſt nobis in chꝛiſto
ieſu añ ſecula eterna:manifeſtata aũt nũc
ꝓ aduentũ ſaluatoꝛis noſtri.Datã dixit
gratiã:quãdo nec erãt adhuc quibꝰ da/
ret᷑:quoniã in diſpoſitõe ac pᷣdeſtinatõe
Dei iã factũ erat qdᷣ ſuo tempoꝛe futuruzʒ

lapideũ de care veſtra: æ dabo vob coꝛꝛ

erat quo eſſe dicit manifeſtatã. Quãuis

hec poſſint intelligi ⁊ de terra futuri ſe/
culi quãdo erit celũ nouũ ⁊ terra noua ĩi
gqua iniuſti habitare nõ poterũt Et ideo
recte dicit᷑ pijs ꝙ ipſa ſit terra eoꝝ:q̃ vl/
la ex parte nõ erit impioꝝ:qꝛ ⁊ ipſa ſimi/
liter data eſt quando danda firmata eſt.
ODuintã thiconi regulã ponit quã de
tempoꝛibo appellat:qua regula plerũq;
inueniri vel cõijci poſſit latens ĩ ſcriptu
ris ſanctis quãtitas tempoꝝ.Duob an
tem modis vigere dicit hanc regulã:aut

tropo ſynecdoche:aut legitimis numerꝭ
Tropus ſynecdoche:aut a ꝑte totũ:aut
a toto partẽ facit intelligi:ſicut vnꝰ euan
geliſta poſt dies octo factũ dicit:qð aliꝰ
poſt dies ſex:quãdo in monte diſcipulis

tantũ trib pᷣſentibo facies domini vt ſol

totos:ſed ſolos medios cõputaſſe. Hoc

reſpleduit ⁊ veſtimẽta eiꝰ ſicut nix. Utꝝ
q; em̃ veꝝ eſſe non poſſet qð de numero
dieꝝ dictũ eſt:niſi ille qui Piri poſt dies
octo intelligat᷑ partẽ nouiſſi
id chꝛiſtꝰ pᷣdixit futuꝝ:⁊ partẽ pꝛimam
diei quo id oſtẽdit impletũ:p totis die/
bus duobo atq; integris poſuiſſe.is vᷣo
qui dixit poſt dies ſex integros omes et

mogdo locutionis vł quo ſignificat᷑ a par
te totũ etiã illa de reſurrectõne chꝛiſti ſol
uit᷑ qᷓſtio. Pars em̃ nouiſſima diei quo
die paſſus eſt niſi ꝓ toto die accipiat᷑ id ẽ
agiuncta etiã nocte pᷣterita:⁊ nox in cuiꝰ
parte vltima reſurrexit niſi totꝰ dies ac/
cipiat᷑adiuncto.ſ.die illuceſcẽte domico
nõ poſſunt eſſe tres dies ⁊ tres noctes qͥᷣ
bus ſe in coꝛde terre pᷣdixit futuꝝ. Legi

timos autẽ numeros dicit quos eminen

tius diuina ſcriptura cõmendat:ſicut ſe
ptennariũ vel denariũ vel duodenarium
⁊ quicũq; alij ſint quos legendo ſtudioſi
libenter agnoſcunt. Plerüũq; em̃ numeri
huiuſmodi ꝓ vniuerſo tempoꝛe ponunt᷑
ſicut ſepties in die laudeʒ dixi tibi:nihil
eſt aliud q; ſemꝑ laus eiꝰ ĩ oꝛe meo.Tan
tundem valent ⁊ cũ multiplicant᷑ ſiue xꝑ
denariũ ſicut ſeptuaginta ⁊ ſeptingenti
vnge poſſunt ⁊ ſeptua ginta anni hiere/
mie ꝓ vniuerſo tempoꝛe ſpũaliter accipi
quo eſt apud alienos eccleſia:ſiue ꝑ ſeip
ſos ſicut decẽ per decẽ centũ ſunt:⁊ duo
decim per duodecim centũ quadraginta
quattuoꝛ quo numero ſignificat᷑ vniuer
ſitas ſanctoꝝ in apocalipſi. Unde appa
ret nõ ſolas tempoꝝ queſtiones iſtis nu
meris eſſe ſoluẽdas:ſed latius patere ſi/
gnificatõnes eoꝝ ⁊ in multa pꝛoſerpere.
NHeq; em numerus iſte in iĩ ad
tempoꝛa pertinet:ſʒ ad hoĩes. Bextã
regulã thiconiꝰ recapitulationẽ vocat ĩ
obſcuritate ſcripturaꝝ ſatis vigilanteꝛ
inuentã. Dic em dicunt quedã quaſi ſe/
quantur in oꝛdine tempoꝛis:vel rerum

mã diei ex q̊ᷓ

6öäingtonen
enniſſtei
Ponlerpee
cutingene 16
bonineueſer
ſucdetenuon⸗
citt nieet
otenchfuctu,
nelii breuun
ikgplanan
Cbibominec
redent dic
lolparagiſun
kachuc⸗
WN
Zit Etignur
üſitebo
nmeldeni
nincpuſtun
onpeinetaal
Nitamiraun
Ntrreverdd
Nrdode
Ge
ad
Hedend⸗
tüfactaſ
poteſtni
ltelicnt
ernii.
noꝛarnt
bitllich
ſus integi
Bnument
biſtliſent
asinfegeo
nnectitde
1gherat
diſperle ſin
Muuli. kt
or maof
heſtrere
Nlctan
heſtüte,
Cchtüas
aholind
bigfine
Glgs gs

tlegtimofne
dumetetotſel
Aigrſcntrppgn
ſidietttn
mnnonredſgl
ip donlnitf
1cbſurnir
ſetgödenunm
niditt poſtois
wulſnidicer;
megmi pinan
npcignts die⸗
Gr lleis ſo
r eg ech
os cöpunle ⸗
knoſignifntayn
vniſinn g gin

wortputte

minthorincus
nilitor dies
lnccenedoi
Wes hos
sdictgbon
cöneeit
nii udreunn
Moslennipnin
isenun
rram
GſrmaTi
ligtonkſued
unetſchengen
gutn un don
Gt hülin
Satcinſnehil
tamintd
mmiguno

ſcnar u.

. Duepp
* ſtoru
grusplutſt
ulapoer

ngeſ

—

.
hoies.
mltone
ſrs viln

cõtinuatione narrent᷑:cũ ad pꝛiora quepᷣ
termiſſa fuerãt latẽter narratio reuocet᷑
Dõð niſi ex hac regula intelligat᷑ errat᷑:ſi/
cut in geneſi.Et plantauit inqᷣt dñs deꝰ
paradiſũ in eden ad oꝛientẽ:⁊ poſuit ibi
hominẽ quẽ foꝛmauit:⁊ ꝓduxit de ad/
huc de terra om̃e lignũ ſpecioſũ ⁊ bonũ

in eſcã:ita videt᷑ dictũ tanq; id factuʒ ſit

poſtea q; factũ poſuit deꝰ hominẽ in pa

radiſũ:cũ bꝛeuiter vtroq; cõmemoꝛato
id eſt ꝙ plantauit deꝰ paradiſum ⁊ poſu

it ibi hominẽ quẽ foꝛmauit recapitulan
do redeat ⁊ dicat qð pᷣtermiſerat.quomo
do.ſ.paradiſuſ fuerit plantatꝰ:qꝛ produ
xit deꝰ adhuc de terra om̃e lignũ ſpecio/
ſum ⁊ bonũ in eſcã.Deniq; ſecutꝰ adiun
xit.Et lignũ vite in medio paradiſi:⁊ li/
gnũ ſciẽtie boni ⁊ mali.Deinde flumẽ qͥ
paradiſus irrigaret᷑ diuiſũ in quattuoꝛ
pꝛincipia flunioꝝ q̃ttuoꝛ explicat᷑:qð to
tum ptinet ad inſtitutionẽ paradiſi.QOðᷣ
vbi terminauit rpetiuit illud qð iã dixe/

rati⁊ reuera hoc ſequebat᷑ atq; ait.Et ſũ

pſit dominꝰ deꝰ hominẽ quẽ fecit:⁊ po/
ſuit eũ in paradiſo ⁊ cetera. Poſt iſta em̃

facta ibi eſt poſitꝰ homo:ſicut nũc ordo
ipᷣe demonſtrat:nõ poſt hominẽ ibi poſi

tũ facta ſunt iſta.ſicut pꝛiꝰ dictũ putari
poteſt:niſi recapitulatio illic vigilanter

intelligat᷑ qua reditũ eſt ad ea que fuerat
pᷣtermiſſa. Itẽq; in eodẽ libꝛo cũ cõme/
moꝛarent᷑ generatõnes filioꝝ noe dictũ
eſt:hi filij cham ĩ tribub ſuis ſᷣm liguas
ſuas in regionib ſuis ⁊ in gentib ſuis.

Enumeratis quoq; filijs ſem dictũ eſt:
hi filij ſem in tribub ſuis ſᷣm linguas ſu

as in regionibo ſuis ⁊ in gentib ſuiſ. Et

annectit᷑ de omibo. He tribo filioꝛuʒ noe:
ſim generatões ⁊ ſᷣm gentes eoꝝ.Ab hiſ

diſperſe ſunt inſule gentiũ ſuꝑ terrã poſt
diluuiũ. Et erat om̃is terra labiũ vnum

⁊ vox vna om̃ibus.Hoc itaq; qð adiun
ctum eſt:⁊ erat omis terra labiũ vnum ⁊

ſperſi iã fuerãt ſuper terrã.etiã ſm ĩſulaſ
gentiũ vna fuerit omibo lingua cõmuniſ

qð ꝓculdubio repugnat ſuperioꝛibo ver
bis: vbi dictũ eſt in tribub⸗ ſuis em lin /
guas ſuas.ſFleq; em̃ dicerent᷑ habuiſſe

demq; po

manikteſtiſſime ſoꝛis ſunt:ſed in eis 4

(Go. CrxxXIIII.

iã linguas ſuas ſingule trib que gentes
ſingulaſ fecerãt:quãdo erat omibus vna
cõmunis:ac per hoc recapitulando ad/

iunctũ eſt:⁊ erat om̃is terra labiũ vnum

⁊ vox vna omibus latẽter narratione re
deunte:vt diceret᷑ quomodo factũ ſit:vt

ex vna omniũ lingua fuerint diuiſi per
multas.Et cõtinuo de illa turris edifi/
catione narrat᷑ vbi hec eis iudicio diui/
no ingeſta eſt pena ſupbie:poſt qðᷣ factũ
diſperſi ſũt ſuper terrã fm linguas ſuas

Fit iſta recapitulatio etiã obſcuriꝰ ſicut
in euãgelio dicit dũs Die quo exijt loth
a ſodomis pluit de celo igneʒ ⁊ perdidit
om̃es:ſᷣm hec erit dies filij hominis q̃n/

do reuelabit᷑. Ylla hora qui erit in tecto
2 vaſa eiꝰ in agro nõ deſcẽdat tollere illa
Et quiĩ agro ſimiliter nõ fuertat᷑ retro:
meminerit vxoꝛis loth. Nunqͥd cuʒ do/

minus fu erit reuelatꝰ tũc ſunt iſta ſeruã//
da ne quiſq; retro reſpiciat.i.vitã pᷣteri

tam cui renũciauit inqrat:⁊ nõ potiꝰiſto
tempoꝛe:vt cũ dominꝰ fuerit reuelat re
tributionẽ ꝓ eis que quiſq; ſeruauit vel
cõtempſit inueniat.Camẽ quia dictum

eſt illa hoꝛa tunc putant᷑ iſta ſeruanda cũ
fuerit dominꝰreuelatꝰ:niſi ad intelligen
dam recapitulationẽ ſenſus legentis in/

uigilet:adiuuãte alia ſcriptura que ipſo

rum apoſtoloꝝ adhuc tẽpoꝛe clamauit.
Eni nouiſſima hoꝛa eſt. CTempꝰ ergo ip

um quo euangeliũ pᷣdicat᷑:quouſq; do/

minus reuelet᷑:hoꝛa eſt ĩ qua opoꝛtʒ iſlta
ſeruari:qꝛ ⁊ ipᷣa reuelatio domini ad ean

bitur eptima thiconij regula eſt ea
rema de dyabolo ⁊ eiꝰ coꝛꝑe.
Eſt em̃ ⁊ ipe caput impioꝝ qui eiꝰ ſund-
qdðãmodo coꝛpꝰ:ituri cũ illo in ſupplici
um eterni ignis:ſicut chꝛiſtꝰ caput eſt ec
cleſie que eſt coꝛpus eiꝰ futurũ cũ illo in
regno ⁊ gloꝛia ſempiterna. Bicut ergo ĩ

dem hoꝛã pertinet q̃ die iudicij termina
4 ſt

ar0 numæ pꝛima regula quã vocat de domino ⁊ eiꝰ
vox vna omibo id eſt lingua vna:ita di /
ctũ videt᷑ tanq; eo iam tempoꝛe quo di/

coꝛpoꝛe vigilandũ eſt:vt intelligat᷑ cum
de vna eadẽq; perſona ſcriptura loqui:.
quid cõueniat capiti:quid coꝛporũita ?
in iſta nouiſſima aliquãdo in dyabolum

dicit᷑:qðᷣ nõ in ipſo ſʒ potiꝰ in e? coꝛpoꝛe

poſſit agnoſci.qð habet nõ ſolũ in eis qͥ

.

cũ ad ipᷣm pertineãt tamẽ ad tempꝰmiſcẽ

tur eccleſie donec vnuſquiſq; de hac vi/

ta exeat:vel a frumẽto palea ventilabꝛo
vhltimo ſeparet᷑. Oð em̃ ſcriptũ eſt apud
eſaiã:quomodo cecidit ðᷣ celo lucifer ma
ne oꝛiens ⁊ cetera:q̃ ſub figura regis ba
bilonie de eadẽ ꝑſona vel ad eandẽ per/ſo
nã dicta ſunt in ipſa cõtexione ſermonis
de dyabolo vtiq; intelligunt᷑:⁊ tamen q;
ibi dictũ eſt cõtritus eſt in terra qui mit /
Lit ad omes gentes:nõ totũ ipᷣi capiti cõ

gruit. HNã ⁊ ſi mittit ad om̃es gẽtes dya

bolus angelos ſuos:tamẽ in terra coꝛpꝰ
eiꝰ nõ ipᷣe conterit᷑:niſi qꝛ ipᷣe eſt in coꝛpꝑe
ſuo qð cõtritum ſit vt puluis quẽ pij cit
vent a facie terre¶ He aũt om̃es regu/

le excepta vna que vocat᷑ de pꝛomiſſis ⁊
lege:aliud ex alio faciunt intelligi.qð eſt
pꝛopꝛiũ tropice locutõnis:que latiꝰ pa/

tet q; vt poſſit vt mihi videt᷑ ab aliq̃ vni
uerſa comp̃ hẽdi. Hã vbicũq; velut alið
dicit᷑ vt aliud intelligat᷑:⁊ ſi nomẽ ipſiuſ
tropi in loquẽdi arte nõ inuenit᷑ tropica
locutio eſt. Oue cũ fit vbi fieri ſolet ſine
laboꝛe ſequit᷑ intellectꝰ:cũ vero vbi non
ſolet laboꝛat᷑ vt intelligat᷑ ab alis magis
ab alijs minꝰ:ſicut magiſ minuſve dona
dei ſunt i ingenijs hominũ vł adiutoꝛia
tribuunt᷑. Pꝛoinde ſicutĩ verbis ꝓpꝛijs
de quib ſuperiꝰ diſputauimꝰ vbi res vt
dicunkt᷑ intelligẽde ſunt:ſic in trãſlatis q̃
faciunt tropicas locutõnes vbi aliud ex
glio intelligendum eſt:de quibo hucuſq;

q; tũ viſũ eſt ſatis egimꝰ:nõ ſolũ admonẽ

di ſunt ſtudioſi venerabiliũ litteraꝝ:vt
in ſcripturis ſanctis genera locutionum

ſciãt:⁊ quomodo apud eas aliqͥd dici ſo

leat vigilanter aduertãt memoꝛiterq; re
cineant:veꝝ etiã qð eſt pᷣcipuũ ⁊ maxime

neceſſariũ:oꝛẽt vt intelligat In eis quip
pe litteris quaꝝ ſtudioſi ſunt qui legunt
dominꝰ dat ſapientiã:⁊ a facie eiꝰ ſciẽtia
⁊ intellectꝰ:a quo ⁊ ipᷣm ſtudiũ ſi pietate
pꝛeditum eſt acceperunt. Sed hec ſatis

etiã de ſignis quantũ ad vᷣba pertinent

dicta ſint. Reſtat vt de ꝓferẽdis eis que
ſentimꝰ ſequẽti volumine que dominus
donauerit diſſeram.

FErplicit liber terceius

De doctria chꝛiſtiana Ai. Im.

= neipit liber quartus.

=ðð

Oc opus no

ſis bono viro etiã hoc vacat diſcere:non

autẽ a me vel in hoc opere:vel in aliquo
glio requirendũ. Nã cũ per artẽ rhetoꝛi
cam ⁊ vera ſuadeant᷑ ⁊ falſa:quis audeat
dicere aduerſus mẽdaciũ in defenſoꝛibꝰ
ſuis inermẽ debere cõſiſtere veritatẽ:vt

videlicet illi qui res falſas perſuadere co

nant᷑ nouerint auditoꝛẽ vel beniuolũ vel
intentũ vel docilem pꝛohemio facere:iſti
gũt nõ nouerint: Illi falſa bꝛeuiter aper

te veriſimiliter: ⁊ iſti vera ſic narrent:vt
audire tedeat:intelligere nõ pateat:cre/

dere poſtremo nõ libeat: Illi fallacib ar

gumentis veritatẽ oppugnẽt:aſſerãt fal

ſitatẽ:iſti nec vera defendere nec falſa va

leant refutare. Illi animos audientium

in erroꝛem mouentes impellenteſq; dicẽ
do terreant cõtriſtent exhilarent exhoꝛ/

tentur ardenter.iſti pꝛo veritate lenti fri
gidiq; doꝛmitent.Quis ita deſipiat vt

hoc dicat. Cum ergo ſit in medio poſita

facultas eloquij que ad perſuadẽda ſeu
pꝛaua ſeu recta valet plurimũ:cur nõ bo
noꝛum ſtudio comparat᷑:vt militet veri/

ſtrum qð inſcribi᷑ de do
ctrina chꝛiſtiana in duo qᷓ
dam fueram pꝛima diſtri/
itus. Hã poſt phemiũ quo
reſpondi eis qui hoc opus fuerãt repꝛe/
henſuri:due ſunt res inquã ĩ quibo niti
oyfis tractatio ſcripturaꝝ.modꝰ inueni
engi q̃ intelligenda ſunt:æ modꝰ ꝓferẽdi
ꝗqᷓ intellecta ſunt.De inueniendo pꝛiꝰ:de
Pꝓferendo poſtea diſſeremꝰ. Quia ergo ð
inueniendo multa iã diximus:⁊ tria de
hac vna volumina abſoluimꝰ:dño adiu
uante de ꝓferendo pauca dicemꝰ: vt ſi fi⸗
eri potuerit vno libꝛo cuncta claudamꝰ:
totũq; hoc opus quattuoꝛ voluminibꝰ
terminet᷑. Pꝛimo itaq; expectationẽ legẽ
tium qui me foꝛte putant rhetoꝛica da⸗/
turum eſſe pᷣcepta:que in ſcholis ſecula/
ribo ⁊ didici ⁊ docui iſta pᷣlocutione cohi
beo atq; vt a me nõ expectent᷑ admoneo:
nõ vt nihil habeãt vtilitatis:ſed ſiquid
habent ſeoꝛſum diſcendũ eſt:ſi cui foꝛtaſ

Aciſcitmnlind
csnlis

ſo turpant:

reobſeruatione

acocttin den
Gdodoperer
ſnachhendo⸗
glantanominm
nolcpoſtone
conpenrconus
ioglibocccle
nunepꝛinch
Ngeqy hacg
holltoſnin.
ſachgopuse
ſcſerder
4operlcine
Diſcndls ün
Hutüentesn
Gtagrleſcenn
WNüce
Munacnd
N!
GatecRen
tomaterr
oqnet⸗
tesil
deſunren
ehanr.
gins
Wrhmnt
luoſitenie
Wlnrint
crotgtioeſin
pocrenoeni
fceinglun
vgenünelll
Mmtunnecſim⸗
ulhonmer

irgin

mticopoſe
fnihadicn
Noneſton:
WN
nllerz
RN
danke
cinen,

Cposnn

Diſtum indu
am prinadih
voſppeniün
Pns ieritſin,
uduäiqoibeni
mw nocinne
umna noc pſri
nugiagonr
idnimugtande
olnin!dionin

nadicenetia
Dauncacaucg:

worrolumiub
anmmnimele⸗
Vrtbewric
nſcholis ſece⸗
Plocadionecon

cCtentacbeter

mdsſed ſ
üchſai
ArA
orralplic⸗
dormni t
Algignnt
ain atuh
merontirt
Gpeſinleet
beningibrd
cnioſucgeſt
Uubwunrenr
mſemmant
neno unc
Giln
niſni
entiin
irun
lenre dic⸗
glarent hhr
Cinnelont
in deſpit
nnelooſt
vefinnich e
nigtſin
tnlite

tati:’ſi eã maliad obtinẽdas puerſas vo/
naſq; cauſas in vſus iniquitatis ⁊ erro/
ris vſurpant: Sed quecũq; ſunt de hac
re obſeruationes atq; pꝛecepta:quibus
cũ accedit in verbis plurimis oꝛnamẽti/½
q; verboꝝ exercitationis lingue ſolertiſ/
ſima cõſuetudo fit illa qᷓ facũdia vel elo/

quentia nominat᷑ extra iſtas litteras no/

ſtras ſepoſito ad hoc ↄgruo tẽpoꝛis ſpa

cio apta ⁊ conueniẽti etate diſcẽda ſunt

eis qui hoc celeriter poſſunt. Nã ipſos
romane pꝛincipes eloquẽtie non piguit

dicere: hãc artẽ niſi quis cito poſſit nũ
q; poſſit om̃ino perdiſcere. Oð vtꝝ ven
ſit quid opus eſt querere? Nõ enim etiã
ſi poſſint hec a tardioꝛibo tandẽ aliquan

do perdiſci: nos ea tanti pendimꝰ vt eis

diſcendis iã maturas vł etiã graues ho

minũ etates velimus impendi. Sac eſt
vt aduleſcentuloꝛũ iſta ſit cura:nec ipſo
rum omniũ quos vtilitati ecclłiaſtice cu
pumus erudiri:ſed eoꝝ quos nondũ ma/
gis vꝛgens ⁊ huic rei ſine dubio pᷣponẽ/
da neceſſitas occupauit.Quoniã ſi acu/

tum ⁊ feruẽs aſſit ingeniũ:faciliꝰ adherʒ

eloquẽtia legentibo ⁊ audientib eloquẽ/
tes:q́; eloquẽtie pᷣcepta ſectantib. Nec

deſunt eccleſiaſtice littere etiã pᷣter cano/
nẽ in arce autoꝛitatis ſalubꝛiter colloca/
tum:quas legẽdo homo capax:⁊ ſi ñ id

agat ſ̊ tantũmodo rebaq̃ ibi dicunt᷑ intẽ

tus ſit:etiã eloquio quo dicunt᷑ dũ ĩ his

ver ſatur imbuit᷑ accedẽte vel maxime ex
ercitatione ſine ſcribendi ſiue dictandi:

poſtremo etiã dicendi que ᷣm pietat ac

ſidei regulam ſentit. Bi auteʒ tale deſit
ingeniũ:nec illa rhetoꝛica pꝛecepta capi

untur:nec ſi magno laboꝛe inculcata q̃n/

tulacunq; ex parte capiant᷑ aliquid pꝛo/

ſunt.quãdoquidẽ etiã ipſi qui ea didice/
runt ⁊ copioſe oꝛnateq; dicũt.non om̃es
vt fm ipſa dicant poſſunt ea cogitare cũ
dicunt:ſi non de his diſputant.ĩmo ve/
ro yvix vllos eſſe exiſtimo qui vtrunq;
poſſint:et dicere bene.et ad hoc facien/⸗
dum pꝛecepta illa dicendi cogitare duz
dicunt. Cauendum eſt enim ne fugiant
ex ainmo que dicenda ſunt:dum atten/

*„

ditur vt arte dicantur Et tamẽ in ſermo

nibus atq; dictõnibus eloquentium im

cIxxVvyv.

pleta reperiuntur pꝛecepta eloquẽtie:de

quibus illi vt eloquerentur vel cum elo

querentur non cogitauerunt:ſiue illa di
diciſſent ſiue ne attigiſſent quidem. Im/
plent quippe illa quia eloquentes ſunt:
non adhibent vt ſint eloquentes. Oua/
pꝛopter cum ex infantibus loquẽtes nõ
fiant niſi locutiones diſcendo loquenti/
um:cur eloquentes fieri non poſſunt nul
la eloquendi arte tradita:ſed elocutõnes
eloquentiũ legendo ⁊ audiendo:⁊ q́;tum

alſſequi concedit᷑ imitando: Quid qð ita
fieri ipſis quoq; experimur exẽplis: Nã

ſine pꝛeceptis rhetoꝛicis nouimus plu/⸗
res eloquentioꝛes plurimis qui illa di/

dicerunt:ſine lectis vero ⁊ auditis elo/

quentium diſputationibus vel dictioni
bus neminem. Nam neq; ipſa arte gram

matica qua diſcitur locutionũ itegritas

indigerent pueri:ſi eis inter homines qͥ

integre loquerent᷑ creſcere daretur ⁊ viue
re. Neſcientes quippe vlla nomina vici/
oꝛum quicquid vicioſum cuiuſq́; oꝛe lo

quentis audirent ſana ſua ↄſuetudine re

pꝛehenderent ⁊ cauerent.ſicut ruſticos

vꝛbani repꝛehendũt etiã qui litteras ne/
ſciunt.Debet igitur diuinarum ſcriptu
rarum tractatoꝛ ⁊ doctoꝛ:defenſoꝛ recte
fidei ac debellatoꝛ erroꝛis:⁊ bona doce/

ræe:⁊ mala dedocere:atq; in hoc opere ſer

monis conciliare auerſos:remiſſos eri/
gere neſcientibo quid agat᷑ quid expecta
re debeãt intimare. Ubi autẽ beniuolos
intentos:dociles:aut inuenerit:aut ipſe
fecerit:cetera peragẽda ſunt ſicut poſtu
lat cauſa. Bi docendi ſunt qui audiunt
narratione faciendũ eſt.ſi tamẽ indigeat
vt res de qua agitur innoteſcat. Ut au/
tem que dubia ſunt certa fiant:documẽ/
tis adhibitis ratiocinandũ eſt. Si vero
qui audiunt monendi ſunt potius q; do
cendi vt in eo qð iam ſciunt agendo non
toꝛpeant:et rebus aſſenſum quas veras
eſſe fatentur accõmodent:maioꝛibus di
cendi viribus opus eſt. Ybi obſecratio/
nes ⁊ increpationes:concitationes ⁊ co
ercitationes:⁊ quecũq; alia valent ad cõ
monendos animos neceſſaria.Et hecqͥ
dem cuncta qᷓ dixi om̃es fere hoĩes ĩ his
que loquẽdo agunt facere non quietedͤt

De doctrina chꝛiſtiana Tiber ImII.

SDʒ cũ alij faciãt obtuſe defoꝛmiter frigi
de:alij acute oꝛnate vehemẽeter: illũad h̊

opꝰ vnde agimꝰ iã opoꝛtet accedere:q pt
diſputare ⁊ dicere ſapieter etiã ſi non pᷣt

eloquẽter vt ꝓſit audientibo⁊ ſi minꝰ q;

ꝓdeſſet ſi ⁊ eloquẽter poſſet dicere. Qui

vero afſiuit inſipiẽti eloquẽtia:tanto ma
ſalubꝛitate qͥd meliꝰ? Quãto enim magg
illic appetit᷑ ſuauitas:tãto faciliꝰ ſalubꝛi

gis cauend eſt quãto magis ab eo ĩ his
̊ audire inutile eſt delectat᷑ auditoꝛ:⁊ eũ

*

quẽ diſerte dicere audit etiaʒ vere dicere

exiſtimat. Hec aũt ſentẽtia nec illos refu
git qui artẽ rhetoꝛicã docendã putarũt.

Falſi ſunt em̃ ſapientiã ſine eloquentia

paꝝ pdeſſe ciuitatib eloquentiã vero ſi
ne ſapietia nimiũ obeſſe plerunq;: pdeſſe
nune;. Di ergo illi qui pcepta eloquen/

tie tradiderũt: in eiſdẽ libꝛis in quib id

*

egerunt veritate inſtigante coacti ſüt cõ

fiteri verã hoc eſt ſupernã que a patre lu
minũ deſceẽdi neie
magis nos nõ aliud ſentire debemꝰ:qui
hui ſapiẽtie filij ⁊ miniſtri ſumꝰ. Dapi
enter aũt dicit hõ tanto magis vel minꝰ
quãto in ſcripturis ſanct magis minuſ
ve pfecit. Nõ dico in eis multũ legendũ

memoꝛieq; mandandũ:ſʒ bñ intelligen/

dũ: diligeẽter eaꝝ ſenſib indagandum.
SGũt em̃ qui eas legũt⁊ negligũt: legũt

vt teneãt:negligũt ne intelligant. QOuib⸗

longe ſine dubio pᷣferedi ſunt ͥ verba ea

rum min tenẽt: ⁊ coꝛ eaꝝ ſui coꝛdis ocu
lis vident. Sed vtriſq; ille melioꝛ:qui ⁊

cũ volet eas dicit:⁊ ſicut opoꝛtet intelli/⸗

git. Huic ergo qui ſapiẽter debet dicere
etiã qðᷣ ñ poteſt eloquẽter: verba ſcriptu
rarũ tenere maxime neceſſariũ eſt. Ouãè/

to em ſe pauperioꝛẽ cernit in ſuis:tanto

eũ opoꝛtet in iſtis eſſe ditioꝛẽ:vt qð dixe

rit ſuis verbis ꝓbet ex illis.Et q ꝓpꝛijs
verbis minoꝛ erat: magnoꝝ teſtimonio
Zãmodo creſcat. Pꝛobãdo em̃ delectat
nõ ſolũ ſapiẽter: veꝝ etiã eloquẽter vult
dicere.quoniã ꝓfecto plus ꝓderit:ſi vtꝝ
qʒ potuerit:ad legẽdos vel audiẽdos et
exercitatione imitãdo eloquentes mitto
eũ libentiuſ q; magiſtris artis rhetoꝛice
vacare pꝛecipiã.ſi tñ hi q legunt᷑ ⁊ audi/
unt᷑ nõ ſolũ eloquẽter ſʒ etiã ſapiẽter di/⸗

xiſſe vel dicere veraci pᷣdicatione laudãt

t ſapientiã neiciẽtes:quãto

min? poteſt delectare dicẽdo. Poꝛro q

Oui em̃ eloquẽter dicũt ſuauiter:qͥ ſapi

enter ſalubꝛiter audiunt᷑. Pꝛopter qð ñ
ait ſcriptura:multirudo eloquentiũ:ſed

młtitudo ſapietiũ ſanitas eſt oꝛbis tera
rũ. Sicut auũt ſepe ſumẽda ſunt ⁊ amara
ſalu bꝛia:ita ſemꝑ vitãda eſt dulcedo per

nicioſa. Sʒ ſalubꝛi ſuauitate vel ſuaui

tas pꝛodeſt. Sunt ergo eccleſiaſtici viri

q̃ diuia eloqͥa nõ ſolũ ſapiẽter ſʒ eloquen

ter etiã tractauerũt Quibo legẽdis magꝭ
non ſufficit tps qᷓ deeſſe ipi ſtudentibo⁊
vacantibo poſſũt. NHic aliqͥs ſoꝛſitã q̃rit

vtꝝ autoꝛes noſtri:quoꝝ ſeripta diuini

tus inſpirata canonẽ nobis ſaluberrima
autoꝛitate fecerũt:ſapiẽtes tantũmodo

an eloquẽtes etiã nuncupandi ſint. Oue

qͥdẽ q̃ſtio apud meipᷣm ⁊ apnd eos q me

cũ qð dico ſentiũt:facillime ſoluit᷑. NHam

vbi eos ĩtelligo:nõ ſolũ nihil eſſe eis ſa/
pientiꝰ:venꝝ etiã nihil eſſe eeloquẽtiꝰmihi
videri pᷣt.Et audeo dicere ⁊ oẽs qͥ recte
intelligũt qð illi loquunt᷑ ſimł intellige/
re non eos aliter lo debuiſſe. Sicut eſt
em̃ q̃dã eloq̃ntia q̃ magꝭ etatẽ inuenilem
decet:eſt q̃ ſenilẽ:nec iã dicẽda eſt eloquẽ

tia ſi ꝑſone nõ ↄgruat eloq̃ntis:ita eſt q/

dã q̃ viros ſũma autoꝛitate digniſſimos

planeq; diuios decet. Hac illi locuti ſũt

nec ipᷣos decet alia:nec alios ipᷣa:ipᷣis em̃
ↄgruit:alios aũt q;to videt᷑ hũilioꝛ:tan/
to altiꝰ nõ vẽtoſitate ſʒ ſoliditate trãſcẽ/

dit. Ubi vo nõ eos ĩtelligo:minꝰ quidẽ

mihi apparet eoꝝ eloqntia:ſʒ eĩ nõ dubi
to eſſe talẽ q̃lis ẽ vbi ĩtelligo. Ipᷣa quoq;
obſcuritas diuinoꝝ ſalubꝛiũq; dictoꝛũ
tali eloquẽtie miſcẽda fuerat:in q ꝓficere
noſter intellectus:nõ ſolũ inuentõe:veꝝ
etiã exercitatione deberet. Poſſem qui/
dem ſi vacaret om̃es virtutes ⁊ oꝛnamẽ
ta eloquẽtie:de quibo inflant᷑ iſti qui lin/
guam ſuã noſtroꝛum autoꝛuʒ lingue: nõ
magnitudine ſed tumoꝛe pꝛeponũt. oſtẽ

dere in iſtoꝛũ litteris ſacris:quos nobis
erudiendis et ab hoc ſeculo pꝛauo in be
atum ſeculum tranſferendis pꝛouiden /
tia diuina pꝛouidit. Sed non ipſa me
plus q; dici poteſt in illa eloquentia dele

crant:que ſunt his viꝛis cum oꝛatoꝛibꝰ

cadniwerltup.
ccſontberaltt
tneceis deee
fecinprobaris
bot gvoxalte
gunn poſc i

uipſcreloce

esdianert
oreadhidi
eſcbiecta vid
foſtai eſtp
cligas 1t

ctovociti
ata
Idian
oßibercietes
luturpunete
foſponnſpes
Edeidiftuc
Dtäſancin
Gsd
QAonodd
cliſchni
queckin
eſtappe
fenoluen
lalier
Hohepon.
binone /
Cturt glin
uuncigton
ſtrimbege
avocznt.
qgueperio
ſpengunk⸗
uont. i
brum ua
hutinizo
nrbnute
tnibeiſe
Pndken

ge Rend

(üßzef

Dieiſßi
uhön

en

irſimnimin

mi ohenci
do cogumnit
inngetotbiomn

nichſünttann

anckdulagen
auitateyelſun
Duitdeninn
tiͤtohcliſce
ecceſiſtiini
bpiitrßctonen
Mhlrenenng
ſeißffninche
ics iticfi
op ſcnpeadinini
Obisläudennnn
ients mmtinot⸗
Mnpeniiſinr
ntNAwNe
Uneobik- Fum

inbüele esſa.

docebetni
e Rsefn
Wſminele
dchalſe Link
gemtiimn
rüditintt
Nchinninti
nintoigiſing
Vxillunſi.
o önſjen
Gethüllonm
ſlcinnetiſci
lgonin gnic
raſztifönn
lics Fgn
Andrignn⸗
ſnonentn
zſobiuntenn

gentiliũ poetiſve cõmunia. Illud magii/
agdmiroꝛ ⁊ ſtupeo ꝙ noſtra eloquẽtia ita
vlſi ſunt per alterã quandã eloquẽtiã ſuu E
vt nec eis deeſſet nec emineret i eis:quia
nec impꝛobari ab illis:nec oſtẽtari opoꝛ
tebat.quoꝝ alteꝝ fieret ſi vitaret᷑:alterũ
putari poſſet ſi facile agnoſceret᷑. Et in
gquib foꝛte locis agnoſcit᷑ a doctis tales
res dicunt᷑:vt verba quibo dicunt᷑ nona
dicente adhibita:ſed ipᷣis rebb velut ſpõ
te ſubiecta videant᷑:quaſi ſapientiã ð do
mo ſua id eſt pectoꝛe ſapiẽtis pꝛocedere
intelligas ⁊ tanq; inſeparabilẽ famulaʒ
etiã nõ vocatã ſequi eloquẽtiã Quis em̃
nõ videat qͥd voluerit dicere:⁊ qᷓ; ſapien

ter dixerit apłs. Gloꝛiamur in tribulati

onibo:ſciẽtes ꝙ tribulatio patientiã ope
ratur:patiẽtia autẽ ꝓbationẽ:pbatio ve
ro ſpem:ſpes autẽ nõ cõfundit:qꝛ chari/
tas dei diffuſa eſt in coꝛdibo noſtris:per
ſpiritũſanctũ qui dat eſt nobis. Hic ſi
quis:vt ita dixerim:imperite peritꝰ artꝭ
eloquentie pᷣcepta apoſtolũ ſecutũ fuiſſe
ↄtendat:nõne a chꝛiſtia nis doctis indo
ctiſq; ridebit᷑: Et tñ agnoſcit᷑ hic figura
que climax grece latine vero a quibuſdã
eſt appellata gradatio:quoniã ſcalã dice
re noluerũt:cũ verba vel ſenſus cõnecte/

rent᷑ alterũ ex altero:ſi icut hic er tribula/
tione patientiã:ex patiẽtia ꝓbationẽ:ex

pꝓbatione ſpem cõnexam videmꝰ.Agno
ſcitur⁊ aliud decꝰ: quoniã poſt aliqua p

nunciationis voce finita ſingula que no
ſtri mẽbꝛa ⁊ ceſa: greci autẽ cola ⁊ coma/
ta vocant.ſequit᷑ ambitꝰ ſiue circũitus:

quẽ periodon illi appellãt:cuiꝰmẽbꝛa ſu

ſpendunt᷑ voce dicentis donec vltima fi/
niant᷑. Hã eoꝝ que pᷣcedunt circũitũ mẽ/

bꝛum illud eſt pꝛimũ:quoniã tribulatio
patientiã operat᷑.ſecundũ:patietia aũt ꝓ

bationẽ.terciũ:pbatio vero ſpem. Dein
de ſubiungit᷑ ipᷣe circũitus:qui tribo per

agit᷑ mẽbꝛiſ:quoꝝ pꝛimũ eſt.ſpes aũt nõ

ↄfundit.ſecundũ:qꝛ charitas dei diffu⸗

ſa eſt in coꝛdibo noſtris.terciũ ꝑ ſpũmſã/⸗
cctũ ͥ dat? eſt nobis.et hec atq; huiuſce
modi ĩ elocutõis arte tradunt᷑. Sicut er

go aplm pcepta eloquẽtie ſecutũ fuiſſe ñ

Dicimꝰ:ita qꝙ eiꝰ ſapiẽtiã ſecuta ſit eloq̃n
tia nõ negamꝰ.Gcribẽs ad coꝛinthios

cLX.

tqm̃ ſeipᷣm pᷣdicare cõpellit᷑:hanc ſibi

velut inſipiẽtiã tribuẽs q; ſapieter dicit
B6;q; eloquẽéter. Gʒz comes ſapiẽtie:dux
eloũntie illã ſequẽs:iſtã pᷣcedẽs ſequentẽ
nõ reſpuẽs:iteꝝ dico inqt ne ꝗs me putʒ
inſipietẽ eſſe.alioquin velut ĩſipientẽ ſu/
ſcipite me:vt ⁊ ego modicuʒ qͥ glorier.
ODõð loq́: nõ ſ̃ᷣm deũ loqͥꝛ:ſed q̃ſi in ſtulti
cia ĩ hac ſubſtãtia gloꝛie.Quoniã qͥ dem
mhtti gloꝛiant᷑ ſᷣm carnẽ ⁊ ego gloꝛiaboꝛ.

LCibẽter em ſuffertis inſipiẽtes:cũ ſitis

iðpi ſapiẽteſ. Toleratis em ſi às vos ĩ ſer
uitutẽ redigit. Si qs deuoꝛat.ſi qͥs acci
pit: ſi s extollit. Si qs in faciẽ vos ce/
dit.ſm ignobilitatẽ dico:quaſi nos infir
mati ſimꝰ. In q̃ qs audet in inſipiẽtia di
co:aqudeo ⁊ ego. Hebꝛei ſũt:⁊ ego. Iſrae
lite ſunt?⁊ ego. Gemẽ abꝛae ſunt:⁊ ego.
Niniſtri chꝛiſti ſũt: vt inſipiẽs dico ſu⸗
per ego. In laboꝛibo plurimũ:ĩ carcerib⸗
abũdanti:ĩ plag ſup modũ.in moꝛtib
ſepi. iudeis quinqͥes q̃draginta vna
minꝰ accepi. Ter virgis ceſus ſũ:ſemel
lapidatꝰ ſum:ter naufragiũ feci:nocte ⁊
die in ꝓfundo mar fui. In itineribo ſepe
piculis fluminũ:ꝑiculis latronũ:piculiſ
ex genere:piculis ex gentibo:piculis ĩ ci/
uitate:piculis ĩ defto:ꝑiculis in mari:ꝑi
culis ĩ falſis fratrib. In laboꝛe ⁊ erũna:ĩ
vigilijs ſepiꝰ:ĩ fame ⁊ ſiti:ĩ ieiunijs ſepiꝰ
i frigoꝛe ⁊ nuditate.Pꝛeter illa qᷓ extrinſe
cus ſüũt icurſus ĩ me qtidiani:ſollicitudo
oim eccleſiaꝝ Quis infirmat᷑ ⁊ ego nõ in
firmoꝛ:?

Ouis ſcãdalizat᷑ ⁊ ego nõ vroꝛ?

. = głiari optet ĩ his q̃ ĩfirmitatis mee
ſũt gloꝛiaboꝛ.Quãta ſapiẽtia iſta ſint di
cta vigilãtes vidẽt. Quãta vᷣo eloq̃ntie
flumia cucurrerint ⁊ qui ſtertit aduertit.
Poꝛro autẽ q nouit agnoſcit ꝙ ea ceſa q̃
comata greci vocãt:⁊ mẽbꝛa ⁊ circũitus
ð quib paulo ante diſſerui:cũ decẽtiſſi/
ma varietate interponerent᷑.totã iſtã ſpe
ciẽ dictõnis:⁊ q̃ſi eiꝰ vultũ q̊ etiã indocti
delectant᷑ mouent᷑q; fecerũt. Nã vnde ce
pimꝰ hunc locũ inſerere:circũitꝰ ſũt:pꝛi
mus minimꝰ h̊ eſt bimẽbꝛis:minus eniʒ
ᷓ; dno mẽbꝛa circũitꝰ habere nõ poſſũt:
plura vᷣo poſſũt.Ergo ille pꝛimꝰ ẽ Iteꝝ

„ S .
4
— 4. 4

De doctrina chꝛiſtiana Aiber Imu.

dico:ne quis meexiſtimet inſipientẽ eſſe
Dequit᷑ aliꝰ trimebꝛis.Alioquin velut
inſipiẽtẽ ſuſcipite me vt ⁊ ego modicuʒ
qͥd gloꝛier. Terci qͥ ſequit᷑ mẽbꝛa habʒ
quattuoꝛ. Dð loòͥꝛ nõ loq̊ꝛ ſm deũ:ſed
lĩ ſtulticia ĩ hac ſubſtãtia glie. Ouart
duo habet. Qm̃ quidẽ młti gloꝛiant᷑ ᷣm
carnẽ ⁊ ego głiaboꝛ Et quintꝰ habʒ duo
Libẽter em̃ ſuſtinet iſipiẽtes:cũ ſitꝭ ipᷣi

ſapiẽtes.Et ſextꝰ bimẽbris ẽ.Toleratiſ

em ſi qͥs vos ĩ fuitutẽ redigit. Sequũt᷑
tria cea. Dide denoran qͥs accipit:ſi
q̃s extollit᷑. Deinde tria mẽbꝛa.Si qͥs ĩ

faciẽ vos cedit:ſᷣm ignobilitatẽ dico:q̃ſi

nos ĩfirmati ſimꝰ.Addit᷑ trimẽbꝛis cir/
cũitus. In q̊ aũt qͥs audet:ĩ inſipiẽtia di
co:audeo ⁊ ego. Hinc⁊ ſingul qbuſq; ce
ſis interrogãdo poſit.ſingula itidẽ ceſa
rmñſione reddunt᷑:tria tribꝛ. Hebꝛei ſunt?
Et ego.IJſrgelite ſunt:Et ego.Semen
abꝛae ſunt: Et ego. Quarto aũt ceſo ſili
interrogatõe poſito:nõ alteriꝰ ceſi:ſʒ mẽ
bꝛi oppoſitõe rñdet Miniſtri chꝛiſti ſũt

Vlt minꝰ ſapiẽs dico:ſuꝑ ego. Jã ceſa q̃t

tuoꝛ ſequẽtia remota decẽtiſſime inter/
rogatoe fundũt᷑. In laboꝛib plurimũ.ĩ
carceribo abũdanti:in plagꝭ ſupꝛa mo/

dũ: in moꝛtibo freq nerer⸗ Oeinde ſequit

bꝛeuis circũitꝰ:qm ſuſpẽſa ꝓnunciatõne
diſtinguẽdũ eſt.Al iudeis quinqes:vt HG̊
ſit vnũ mẽbꝝ cui ↄnectit᷑ alteꝝ:q̃dragin
ta vna min accepi. Inde redit᷑ ad ceſa:⁊
ponunt᷑ tria. Ter vᷣgis ceſus ſũ. Semel
iapidatꝰ ſũ.Ter naufragiũ feci. Sequit᷑
mẽbꝝ. Nocte ac die ĩ ꝓpfundo maris fui.
Deingde q̃ttuoꝛdeciz ceſa decẽtiſſimo im
petu ꝓfluũt. In itinerib ſepe:periculis
fuminũ:periculis latronũ:ꝑiculis ex ge
nere: piculis ex gentib:pericuł in ciuita
te:periculł in deſerto:pericuł in marũ:pe
riculis ĩ falſis fratribo:ĩ laboꝛe ⁊ erũna:ĩ
vigilijs ſepiꝰ:in ſame? ſiti: ieiunijs ſe/
pł: in frigoꝛe ⁊ nuditate. Poſt hec inter
ponit trimẽbꝛẽ circũitũ.Preter illa q̃ ex
trinſecꝰ ſunt:incurſus mei q̃tidiani:ſol/
licitudo oĩm eccleſiaꝝ. Et hinc duo mẽ
bꝛa percontatõe ſubiũgit OQuis ĩſirmat
⁊ ego non infirmoꝛ:Ouis ſcandaliʒat᷑ ⁊
ego nõ vꝛoꝛ: Poſtremo tot iſte q̃ſi anbe
lanſlocꝰ:trimebꝛi circũitu terminat᷑.Si

— õäl

———

gloꝛiari optet in his ifirmitat mee ſͦt

gliabo:. Da do poſt hüc impetũ ĩterpo
ſita narratiũcula qdãmodo reqᷣeſcit:⁊ re
qeſcere facit auditoꝛẽ:qͥd decoꝛis:qͥd de/
lectatõis habeat ſat dici nõ pᷣt. Sequit᷑
em̃ dices. De⁊ pf dñi noſtri ieſu chꝛiſti
ſcit:q eſt bñdictꝰ ĩ ſecula: ñ metioꝛ ie
deinde qũo piclitatꝰ fuerit:⁊ qũo euaſe/
rit:bꝛeuiſſime narrat. Longũ ẽ ceteraꝑ

ſeqͥ: vel ĩ alijs ſctãꝝ ſcripturaꝝ locis iſta

moſtrare. Oð ſi ⁊ i figuras locutõnis qᷓ
illa arte tradunt᷑:in his ſaltẽ q̃ de apli elo
quio cõmemoꝛaui oñdere voluiſſem.nõ
ne faciliꝰgraues hoĩes me nimiũ q;ᷓ qſq;
ſtudioſoꝝ ſibi ſufficientẽ putarent: Hec
oia ꝗñ a magiſtris docent᷑ p magno ha/
bent᷑:magno emunt᷑:magna iactatõe vẽ/
dunt᷑. Quã iactationẽ ego redolere ⁊ iaʒ
vereoꝛ: dũ iſta ſic diſſero. Dʒ male doct
hoĩb rñdendum fuit:quinoſtros auto/
res ↄtemnẽdos putãt:nõ qꝛ nõ habẽt:ſʒ
qꝛ nõ oſtentãt:q; nimiſſiſti diligũt eloq̃n
tiã. Sʒ foꝛte quis putat tanq; eloquẽtẽ
noſtꝝ elegiſſe me pauluʒ. Videt᷑ em vbi

git: ⁊ ſi imperitꝰ ſermone ſʒ nõ ſciẽtia:q̃ſi

ↄcedendo obtrectatoꝛibo ſit locutus:nõ
tanq; id veꝝ agnoſcere ↄfitẽdũ. Si aũt

dicxiſſet imperitꝰ quidẽ ſermone ſed non

ſcietia:nullo modo aliud poſſet intelligi
Scientiã plane nõ cunctat eſt pfiteri ſi
ne q̃ eſſe doctoꝛ gentiũ nõ valeret. Certe
ſi qd eiꝰ pferimꝰ ad exemplũ eloquentie
ex illis epiſtolis vtiq; pferimꝰ:qͥs etiã ip
ſi obtrectatoꝛes eiꝰ:qͥ ſermonẽ pᷣſent᷑ cõ

temptibilẽ putari volebãt graues ⁊ foꝛ/

tes eſſe ↄfeſſi ſunt. Dicẽdũ ergo mihi ali
qͥd eſſe video ⁊ de eloquẽtia ꝓphetaruz:

vbiꝑ tropologiã multa obtegunt᷑. Oue
quãto magis trãſlatis verbis videntur

operiri:tãto mag cũ fuerint aperta dul/
ceſcunt. Ged hoc loco tale aliquid com

memoꝛare debeo. vt que dicta ſunt non

cogar exponere: ſed cõmendẽ tantũ quo
modo dicta ſint. Et ex illius ꝓphete li/

bꝛo potiſſimũ hoc faciã:qͥ ſe paſtoꝛẽ velł
armẽtariũ fuiſſe dicit:atq; inde diuinitꝰ
ablatũ atq; miſſũ:vt dei populo ꝓpheta
ret. Nõ autem ſᷣm ſeptuaginta interpꝛe
tes qͥ etiã ipᷣi dinĩo ſpiritu interpᷣtati ob
hoc aliter vident᷑ nonnulla dixiſſe:vt ad

ruattntig

etlatoisine
tmnöalntropi

ſdlſanerh

ſoleobicnn

ſoineftileni

gerinpio he

caicoo tegeni

aoiſepphetgee
bodennenicke
nofehmanieo⸗
Poingeedietes
Tiſteinchan
cnaddnagni
woruichein
tortemo
ſeparautictiid
loininn
neoalnuute
achiisngnu⸗
Vonend
WBonde
Iacnpcd
mo waer
ſupercott⸗
ppbetasr.
cutionis
ötemnnut
Nmultuit⸗
ſamö⸗ i
mltocogui
fennpelmna ti.
buort enigia
ſeyobiogot
iti lane
lapopllovin
ſeiden
dulcuegn
goyli cſgeb

hidolgcole

Nrſicererite
Mülrigerb
unnbo⸗
lernhhecho⸗
dianftgn
cdlnntann
ri Dinher⸗
Miſieiee

dinoch fehcen
Eidaceget

ipffiicſc

akinaet
1 ngi ean
inrwploas⸗
amaldontdti⸗
dsiden
nicſcoeſpllini,
inniff
umhr
Smionagoh
unugriantͤet⸗
Nnio ogorti
n Gmleng
guwſrsaw⸗
hoöhanng
litidligütc

Unttanc; doee.

1.Uockentb
neſhoſcini
i
miciionett
oAintoſtin
Hnaut chini
nmünond
eronplaun
gglent zai⸗
jöſemiſai⸗
vocbirgnenn
danchen
ginu ſprom
uten
Gmii
npmo)
Nleuiqnigconn
edicnſunt
andenntugho
lusppper
ſeſtoen
c inedinli
inniohln
Rũ ſenf
lsilſens

ſpiritualẽ fenſũ ꝑſcrutandũ mag admo/
neret᷑ lectoꝛis intẽtio.vnde etiã obſcurio
ra nõnulla:tropica magis tropica ſũt eo

mnũ:ſed ſicut ex hebꝛeo in latinũ eloqui’n
p̃ſbitero hieronimo vtriuſq; lingue peri

to interpᷣtante trãſlata ſũt.Cũ igit᷑ argu
eret impios:ſuꝑbos:luxurioſoſ:⁊ frater
ne ideo negligẽtiſſimos charitat:ruſti/

cus iſte ppheta exclamauit dicẽſ Ue vo

bis qͥ opulenti eſtis in ſyon:⁊ ↄfiditis in

monte ſamarie:optimates capita popui

loꝛũ ingrediẽtes pompatice domũ iſraet

Trãſite in calamne ⁊ videte:⁊ ite indein

emath magnã:⁊ deſcẽdite ĩ geth paleſti⸗
noꝝ:⁊ ad optima queq; regna hoꝝ:ſi la⸗
tioꝛ termin eoꝝ termino veſtro eſt. Qui
ſeparati eſtis ĩ diẽ malũ:⁊ appꝛopinq̃tis

ſolio iniqtat. Oui doꝛmitis ĩ leci ebur/
neis: ⁊ laſciuitis in ſtratis veſtrꝭ Qui co
meditis agnũ de grege:⁊ vitulos de me

dio armẽti.Qui canitis ad vocẽ pſalte/

rij. Bicut dauid putauer̃t ſe habere va

ſa cantici:bibẽtes ĩ phialis vinũ:⁊ opti/
mo vnguẽto delibuti:⁊ nihil patiebant᷑

ſuper cõtritione ioſeph Nunqd nã iſti

ꝓphetas noſtros tanq; ineruditos ⁊ elo
cutionis ignaros veluti docti diſertiq;
ↄtemnũt:ſi aliquid eis tale vł in tales di

cendũ fuiſſet:aliter ſe voluiſſent dicereq
tamẽ eoꝝ inſanire noluiſſent.Quid em̃ ẽ

qð iſto eioquio aures ſobꝛie plus deſide
rent:pꝛima ipᷣa inuectio:q̃ſi ſopitis ſenſi
bus vt euigilarẽt:quo fremitu illiſa eſt?-
Ve vobis q̊ opulenti eſtis in ſyon ⁊ cõſi
ditis in monte ſamarie optimates capi
ta populoꝝ ingrediẽtes põpatice domũ
iſrael. Deinde vt beneficijs dei:qͥ eis am

pla ſpacia regni dedit oſtẽdat ingratos:

quoniã cõfidebant in mõte ſamarie:vbi
vtiq; idola colebant᷑.trãſite inàt in calã/⸗
ne ⁊ videte:⁊ ite inde in emath magnaʒ ⁊
Deſcẽdite ĩ geth paleſtinoꝝ:⁊ ad optima
queq; regna hoꝝ:ſi latioꝛ terminꝰ eoꝛuʒ
termino veſtro eſt. Gimul etiã cum iſta
dicunt᷑ locoꝝ nominibo tanq; luminibuſ
oꝛnat᷑ eloquiuʒ:que ſũt in ſyon.ſamaria:
calamne:emath magna:⁊ geth paleſtino
rũ.Deinde verba q his adiungunt᷑ locis

Decẽtiſſime variant᷑.opulẽti eſtis ↄfidit:.

trãſite:ite:deſcẽdite.Conſeqnter denun

CLXXVII.

ciatur futura ſub iniquo rege captiuital

cum dicitur. Qui ſeparati eſtis in diem
malũ:⁊ appꝛopinq̃tis ſolio iniquitatis.
Zũc ſubijciunt᷑ merita luxurie Oui doꝛ
mit in lectis eburneis:⁊ laſciuit in ſtra/
tis veſtris. Qui comeditis agnũ de gre⸗
ge:⁊ vitulos de medio armenti. Iſta ſex
mẽbꝛa tres bimẽbꝛes circũitꝰ ediderüt.
Võ em̃ ait. Qui ſeparati eſtis in diẽ ma
lũ:qui appꝛopinq̃tis ſolio iniq tatis:qui

doꝛmitis ĩ lectis eburneis:qui laſciuiti

in ſtratis veſtris:qui comeditis agnũ de
grege:qui vitulos de medio armẽti Oð
ſi ita diceret᷑ eſſet quidẽ ⁊ hoc pulcruʒ vt
ab vno ꝓnomine repetito om̃ia ſex mem
bꝛa decurrerẽt: ⁊ ꝓnunciãtis voce ſingu
la finirent. Sʒ pulcriꝰ factũ eſt vt eidem

pPnomini eſſent bina ſubnexa qᷓ tres ſen/

tentias explicarẽt:vnã ad captiuitat p/
nunciationẽ:qͥ ſeparati eſtis in diẽ malũ
⁊ appꝛopinq̃tis ſolio iniqᷣtatis:alterã ad
libidinẽ᷑.qui doꝛmitis in lectis eburneiſ
⁊ laſciuitis in ſtratis veſtriſ:ad voꝛacita
tẽ vero terciã pertinentẽ:qͥ comedit ag/⸗
num de grege:⁊ vitulos de medio armẽ
ti:vt ĩ poteſtate ſit ꝓnunciãtis:vtrũ ſin /
gula finiat ⁊ mẽbꝛa ſint ſex.an pꝛimuʒ et
terciũ ⁊ quintũ voce ſuſpẽdat:⁊ ſecũduʒ
pꝛimo:quartũ tercio:ſextũ quinto cõne/⸗
ctendo:tres bimẽbꝛes circũitus decẽtiſ/
ſime faciat:vnũ q̊ calamitas imminẽs:al
teꝝ quo lectꝰ impurus.terciũ quo pꝛodi

ga mẽſa monſtret᷑. Deinde luxurioſaʒ re

moꝛdet auriũ voluptatẽ. Ubi cũ dixiſſ,—k
qui canitis ad vocẽ pſalterij:qm̃ poteſt
exerceri ſapiẽter a ſapiẽtib muſica mira
bili decoꝛe dicẽdi:inuectõnis impetu re
laxato ⁊ nõ ad illos ſʒ de illis iã loquens
vt nos muſicã ſapiẽtis a muſica luxuriã
tis diſtinguere cõmoneret:nõ ait.qui ca
nitis ad vocẽ pſalterij:⁊ ſicut dauid pu/

tatis vos habere vaſa cantici:ſʒ cũ illud

ad illos dixiſſet qdðᷣ luxurioſi audire de/
berẽt:qͥ canitis ad vocẽ pſalterij imperi/
tiã quoq; illoꝝ alijs indicauit:adiũgẽs
ſicut dauid putauerũt ſe habere vaſa cã/
tici:bibẽtes ĩ phialis vinũ:⁊ optimo vn
guento delibuti. Tria hec meliꝰ ꝓnunci
antur ſi duobo pꝛioꝛiba membꝛis ſuſpen
ſis circũitus tercio finiatur. Jam vero

qð his om̃ibo adiungit᷑:⁊ nibil patiebã/

tur ſuper cõtritione ioſeph:ſiue cõtinua

tum dicat᷑ vt vnũ ſit membꝝ:ſiue decen /

tius ſuſpendat᷑:⁊ nihil patiebant᷑:⁊ poſt

hanc diſtinctionẽ inferat᷑:ſuper cõtritio

ne ioſeph:atq; ſit bimẽbꝛis circũitꝰ:mi/
ro decoꝛe non dictum eſt:nihil patieban
tur ſuper contritione fratris:ſed poſitus

eſt pꝛo fratre ioſeph:vt quicũq; frater pꝓ

pitius ſignificaret᷑ eius nomine: cuiꝰ ex
fratribo fama pclara eſt: vel in malis que

pendit:vel in bonis que repẽdit Yͤſte cer
te tropus vbi ioſeph quẽcunq; fratrẽ fa

cit intelligi neſcio vtꝝ illa quã didicimꝰ

2 docuim arte tradat᷑. Quã ſit tamẽ pul
cer:⁊ quẽadmodũ afficiat legẽtes atq; in

telligẽtes nõ opus eſt cuiq; dici ſi ie nõ
ſentit. Et plura quidẽ que pertineant ad

pᷣcepta eloquẽtie in hoc loco quẽ pꝛo ex
emplo poſuimꝰ poſſunt reperiri:ſed bo/

num auditoꝛẽ nõ tã ſi diligẽter inſtruit:

q; ſi ardenter ꝓnunciet᷑ accẽdit Heq; em̃
hec humana induſtria cõpoſita:ſʒ diunia
mente ſũt fuſa ⁊ ſapiẽter ⁊ eloquẽter non
intẽta in eloquẽtiã ſʒ a ſapiẽtia non rece

dẽte eloquẽtia. Si em̃ ſicut quidã diſer

tiſſimi atq; acutiſſimi viri videre ac dice
re potuerunt ea qᷓ velut oꝛatoꝛia arte di/

ſcunt᷑ nõ obſeruarent᷑ ⁊ notarent᷑:⁊ ĩ hãc
doctrinã redigerent᷑:niſi pꝛiꝰ ĩ oꝛatoꝝ in

uenirent᷑ ingenijs: qd miꝝ ſi ⁊ ĩ iſtis iue
niunt᷑qͥs ille miſit qͥ facit ingeniũ.Qua
ꝓpter ⁊ eloq̃ntes qdẽ nõ ſolũ ſapicẽtes ca

7

nonicos autoꝛeſ doctoꝛeſq; fatemmurta
li dloqnenia ſos qlis ꝑſonis eiiſmodi
33 nos ⁊ ſi de l̃is eoꝝ q̃ᷓ ſie
difficultate intelligunt᷑ nõnulla ſumim2
elocutõis exẽpla:nequaq;ᷓ tñũ putare de/⸗

ↄgruebat.

„

bemꝰ imitandos eos nobis eſſe in his qᷓ

ad exercẽdaſ ⁊ eliminãdas qdᷣamodo mẽ

tes legentiũ:⁊ ad rumpẽda faſtidia atq;
acuẽda ſtudia diſcere volentiũ ad ʒelan

dos quoq; ſiue vt ad pietatẽ ↄuertãt᷑:ſi/

ue vt a miſterijs ſecludant᷑ aios impioꝝ
vtili ac ſalubꝛi obſcuritate dixerũt Dic
Oppe illi locuti ſũt vt poſterioꝛes q eos

recte intelligerẽt ⁊ exponerẽt: alterã graz
diſparẽ àdẽ. verũtñ ſubſequẽtẽ ĩ dei ec/
dieſia reperirẽt. Hõ g expoſitoꝛeſ eo ira

loqᷣ debẽt tãc; ſeipᷣi exponẽdos ſili auto

De doctrina chꝛiſtiana

ritate pponãt:ſed in oĩbo ſermonib⸗ ſnuis
pꝛimit ac maxie vt intelligant᷑ elaboꝛret
ea q;tũ poſſũt ꝑſpicuitate dicẽdi:vt aut
multũ tardꝰ ſit qͥ nõ ĩtelligit:aut ĩ rex dda
explicare atq; oñdere volumꝰ difficulia
te ac ſubtilitate nõ ĩ nra locutõe ſit cauſa
q̃ minꝰ tardiuſve qð dicimꝰ poſſit inte
ligi. Süut em q̃dã qᷓ ſua vi nõ intelligunt᷑
aut vix ĩtelligunt᷑: q; tolibet ⁊ q;ꝛtumlibz
GqBuis planiſſime dicẽtis verſent᷑ eloqo:
ꝗ in ppli audiẽtiã: vł raro ſi aliqͥd vꝛget:
vb nũq́; omino mitteda ſũt. In libꝛis ͤt
q̃ ita ſcribunt᷑ vt ipᷣi ſibi qd ãmodo lecto
rẽ teneãt cũ itelligunt᷑ moleſti ñ ſint vol?
tibo legere:cũ aũt ñ itelligunt᷑ moleſti nõ
ſint nolẽtibo legere. Et ĩ aliqꝝ collocuti /
onibo nõ ẽ h̊ officiũ deſerẽdũ:vt vᷣa q;uiſ
Ddifficillima ad intelligẽdũ q̃ ipᷣi iã ꝑcepi/
mus cũ q; tocũq; laboꝛe diſputatõis ad
alioꝝ ĩtelligẽtiã ꝑducamꝰ:ſi tenet audi/

toꝛẽ vł collocutoꝛẽ diſcẽdi cupiditas:nꝰ
mẽtis capacitas deticit q̃ q modo inti/

mata poſſit acciꝑe. nõ curate illo qᷣ doczʒ
qᷓ;ta eloquẽtia doceat:ſʒ qᷓ;ta euidentia.

Cuiꝰ euidẽtie diligẽs appetitꝰ aliqñ ne/

gligit vᷣba cultioꝛa:nec curat àd bene ſo
net:ſʒ àd bñ indicet atq; itimet qð oñde
re intẽdit. Uñ ait q dã cũ ð tali generelo
cutõis ageret:eſſe ĩ ea quãdã diligẽtẽ ne
gligentia. Hec tñ ſic detrahit oꝛnatũ vt
ſoꝛdes ñ ↄtrabat.Ouãuis ĩ boniſ docto

ribo tãta docẽdi cura ſit vl eſſe debeat vt

bi qð niſiobſcup ſitambiguũ latinn
eſſe ñ p̃t. Uulgi auũt moꝛe ſic ðꝛ:vt ambi
guitas obſcuritaſq; vitet᷑:nõ ſic dicat᷑ vxt

a doci ſʒ potiꝰvt ab ĩdoct dici ſolet Pi

*

gregabo ↄuẽticula eoꝝ deſ aguiniboqm
ſenſerũt ad rẽ ꝑtinere vt eo loco plaliter

nüciaret᷑ ̊ nomẽ qd ĩ latina ligua tantũ
modo ſingularit᷑ dicit᷑:cur pietat docto
rẽ pigeat imperit loqntẽ oſſũ potiꝰ q; of
dicere ne iſta ſyllaba nõ ab eo ꝙ ſunt oſſa
ſʒ ab eo ꝙ ſũt oꝛa ĩtelligat᷑:vbi vafre gqu /
res ð coꝛreptõe vocaliũ vł ꝓductõe ñ in
dicãt. Ouid em̃ pdeſt locutõnis integri
tas:quã nõ ſequit᷑ ĩtellectꝰ audiẽtis.cuʒ
loqndi om̃ino nilła ſit cauſa:ſi qdð loq tur
nõ ĩtelligũt: ppter q̊s vt intelligant loꝗ/
mur: Qui ergo docet:vitabit oĩa vᷣ̈ba qᷓ

iber III.

em̃ ñ piguit dicere interpᷣtes nros:nõ cõ

hhh

godocitktl

gantßtdicge.
tſiegſi

lt.ttetii

es ißldoeht
gnigenoinn
Nic molech
nugoipooole⸗
lgenorinttune
taicinreno
iert audia
Uenicibivtr
ſenous eſtn
Pbencetiſu
aſignotuſ
tudocoſnic

.ꝰ Necſiovldcer

noch anier
hartgöpent
Auch
Niwiwent
ſcncn
dgchodhe
Creis di⸗
ſolueae
bat. i
wbinoi⸗
ſirißeü̃
Henenuhiꝑ
miſts
mn itno/
leſeit oc̃iꝑ
honnſienen
Uitoblinion
ſbfmiglde
oblockci
delaidni⸗
ſtgditere
tnimiftn
a ſcli
nonibil ti⸗
nimei,
nnche

ibſenonia

mnclignkache

niene S

iclicnuntinz

nohndiſinn

mloatöeſtant
l
unöinrtlig
ubarömmni⸗

lmitienger

ſbigänule

Enolekiäfnae
Aiguntnoleffi.
tianiän dlo

ſredirxtſtin
Cdq iöiien
Me diuntie
ncn entnd-

tiatfäürotina.⸗

Nöarnlte,
Carhönaltan

Gigetͤ li⸗

Enconriin⸗
ug iningti
Aiäsglinntn
nitiglici
vuonumi t

usibontſodson
ekckedeben

nbigönrnm,
weſehectmnt
ichrocdicn,

octdicſta

tg ningtin

Miqns.
ito
niit duf

onörisichn

—

nõ docẽt. Et ſi p eis alia integra q ĩtelli/

gant᷑ pᷣt dicere:id magꝭ eliget.Si aũt nõ
pt:ſiueqꝛ nõ ſũt:ſiue qꝛ pᷣſentia ñ occur/
runt.vtet᷑ etiã vᷣbis minꝰ integris:dũ tñ
res ipᷣa doceat᷑ atq; diſcat᷑ integre.Et G̊
quidẽ nõ ſolũ in collocutõibo ſiue fiãt cũ
aliqͥ̊ vno:ſiue cũ pluribo.veꝝ etiã multo
magis ĩ populis qñ ſermo ꝓmit᷑ vt intel

ligamur inſtandũ eſt:qꝛ ⁊ ĩ collocutõib⸗

eſt cuiq; interrogãdi ptãs. Ulbi aũt oẽs
tacẽt:vt audiat᷑ vnꝰ:⁊ ĩ eũ intẽta oꝛa con
uertũt:ibi vt reqͥꝛat qͥſq;ʒ qð nõ intelligit
nec moꝛis eſt nec decoꝛiſ:ac ꝑ ̊ debʒ ma
xime tacẽti ſubuenire cura dicẽtis.So/⸗
let aũt motu ſuo ſignificare auida multi
tudo cognoſcẽdi vtꝝ ĩtellexerit.Qð do
nec ſignificet:verſandũ eſt qð agit᷑ multi
moda varietate dicẽdi Oð ĩ ptãte nõ ha
bent q pᷣparata ⁊ ad verbũ memoꝛit᷑ retẽ
ta nnnciat. Wor aũt vt intellectũ eſſe

oſtiterit:aut ſmo finiẽdus:aut ĩ alia trã

ſeundũ eſt. Sic em̃ gratꝰeſt qͥ cognoſcen
da enubilat.ſic oneroſuſ ẽ qͥ cognita ĩcul
cat eis dũtaxat q̊ꝝ tota expectatio indiſ
ſoluẽda eoꝝ q̃ padunt᷑ difficultate pende
bat. Nã delectãdi gra etiã nota dicunt᷑:
vbinõ ipᷣa ſʒ modꝰ qͥ dicunt᷑ attẽdit᷑.Oð
ſi ⁊ ipᷣe iã notꝰ eſt:atq; auditoꝛibo placet:
pene nihil itereſt vtꝝ iſ qͥ dicit dictoꝛ an
lectoꝛ ſit. Solent em̃ ⁊ ea q̃ cõmode ſcri/
pta ſũt:nõ ſolũ ab his qb pꝛimitꝰ inno/
teſcũt iocũde legi.veꝝ etiã ab his qb iã
nota ſũt:neq; adhuc illa ð memoꝛia dele

uit obliuio:nõ ſine iocũditate relegi:vel

ab vtriſq; libẽter audiri Que aũt qͥſq; iã

oblit' eſt cũ cõmonet᷑ docet. Sʒ de mõ

delectãdi nũc nõ ago:ð modo aũt q̊ docẽ

di ſũt qͥ diſcere deſiderãt loq̊ꝛ. JIs aũt eſt

optimꝰ q̊ fit vt qui audiat veꝝ audiat:⁊
qð audit ĩtelligat.Ad quẽ finẽ cũ ventũ
fuerit:nihil tũc ampliꝰ erit ð ipᷣa re tãqᷓ;
diuti docẽda laboꝛãdũ:ſʒ foꝛte ð cõmẽ
danda vt ĩ coꝛde figat᷑. Oð ſi faciẽdũ vi/
debit᷑:ita modeſte faciẽdũ eſt:vt nõ ꝑue/⸗
niat᷑ ad tediũ. Pꝛoꝛſus hec eſt ĩ docendo
eloquẽtia:q̃ fit dicẽdo ñ vt libeat qð hoꝛ

rebat:aut vt fiat qd pigebat:ſʒ vtappa/

reat qð latebat.Oð tñ ſi fiat inſuauit:ad
paucos qͥdẽ ſtudioſiſſimos ſuꝰ peruenit
ſmctꝰ:qͥ ea q̃ diſcẽda ſũt:qᷓ;uis abiecte in

,„7

CLXXVIII.

culteq; dicant᷑ſcire deſiderãt. Oð cũ ade
pti fuerint:ipᷣa delectabilit᷑ vitate paſcũt᷑
Bonoꝛũq; ingenioꝝ iſignis ẽ indoles:ĩ
vᷣbis veꝝ amare nõ vᷣba Quid em̃ ꝓdeſt

clauis aurea:ſi aꝑire qð volumꝰ nonp̃t.

Aut qͥd obeſt lignea:ſi h̊ pᷣt qñ nihil qri/
mꝰ niſi patere qð clauſũ eſt. SDʒ qm̃ iter
ſe habẽt nõnullã ſilitudinẽ veſcẽteſ atq;
dicẽtes:ppter faſtidia plurimoꝝ etiã ipa
ſine qbo viui nõ pᷣt alimẽta cõdienda ſũt.
Dixit ů qdã eloquẽs:⁊ veꝝ dixit:ita di/
cere debere eloquẽtẽ:vt doceat:vt dele/⸗
ctet:vt flectat. Deinde addidit:docere ne

ceſſitat ẽ: delectare ſuauitatꝭ: flectere vi/

ctoꝛie. Moꝝ triũ qð bᷣmo loco poſitũ eſt
h eſt docẽdi neceſſitas ĩ reb eſt cõſtituta
q̃s dicimꝰ:reliq̃ duo ĩ modo q̊ dicimꝰ do
cendo.Qui &̊ dicit cũ docere vult:q;diu
nõ intelligit᷑ nõdũ ſe exiſtimet dixiſſe qð
vult ei quẽ vult docere.Oꝛ⁊ ſi dixit qðᷣ
ipe nõ ĩtelligit:nõdũ ille dixiſſe putãduſ
eſt:a q̊ intellectꝰ nõ eſt. Di vo intellectuſ
eſt quocũq; modo dixerit dixit.O ſi eti
am delectare vult eũ cui dicit aut flecte/
re:nõ quocũq; modo dixerit faciet:ſʒ in
tereſt qũo dicat vt faciat. Sicut eſt autẽ
vt teneat᷑ ad audiendũ delectãdꝰauditoꝛ
ita flectẽdꝰ vt moueat᷑ ad agendũ.Et ſi᷑
delectat᷑ ſi ſuauiter loqris:ita flectitur ſi
amet qð pollicer::timeat qð minarꝭ:ode
rit qd arguis:qð cõmendas amplectat᷑:
qð dolẽdũ exaggeras doleat:cũ quid le
tandũ pᷣdicas gaudeat.miſereat᷑ eoꝝ q̊s
ante miſerãdos oculos dicẽdo cõſtituiſ.
fugiat eos q̊s cauẽdos terrẽdo ꝓponis.

⁊ quicqͥd aliud grãdi eloquẽtia fieri po/

teſt ad cõmonẽdos animos auditoꝝ nõ
quid agẽdũ ſit vt ſciãt:ſʒ vt agãt qð agẽ
dũ eſſe iã ſciũt. Si autẽ adhuc neſciunt:
pꝛius vtiq; docẽdi ſũt qᷓ; monẽdi Et foꝛ
taſſe rebo ipſis cognitis ita mouebuntur
vt eos nõ opꝰ ſit maioꝛibo eloquẽtie viri
bus iã moneri.Oð tamẽ cũ opus eſt:fa/
ciendũ eſt. Tunc autẽ opꝰ eſt:quãdo cuʒ
ſcierint quid agendum ſit non agunt:ac
per hoc dicere neceſſitatis eſt. Poſſunt
enim agere ⁊ non agere qð ſciunt.Ouis
autem dixerit eos agere debere quod ne
ſciunt: Et ideo flectere neceſſitatis non
eſt:quia ſemper opus non eſt:ſi tautum

De doctrina chꝛiſtiana Aiber II.

docẽti vel etiã delectãti ↄſentit auditoꝛ.
Igeo autẽ victoꝛie eſt flectere:qꝛ fieri pᷣt
vt ⁊ doceat᷑ ⁊ delectet᷑ ⁊ ñ aſſetiat᷑. Quid
aũt illa duo ꝓderũt:ſi deſit hoc terciuʒ?
Se neq; delectare neceſſitatis eſt:quan
doquidẽ cũ dicendo vera monſtrant᷑.qð
ad officiũ docẽdi ꝑtinet:nõ eloquio agit
neq; hoc attendit᷑:vt vł ipᷣa vł ipᷣm dele/
ctet eloquiũ:ſʒ ꝑ ſeipᷣa qmi vera ſunt ma/
nifeſtata delectat. Uñ plerũq; etiã falſa
patefacta atq; ↄuicta delectãt Neq; em
delectãt qꝛ falſa ſũt:ſʒ qꝛ falſa eſſe veꝝ eſt
Delectat ⁊ dictio q̃ ̊ veꝝ eſſe mõſtratũ
eſt. Pꝛopter eos autẽ quib faſtidientib⸗
nõ placet veritas:ſi alio quocũq; modo
ſʒ ſi eo modo dicat᷑ vt placeat ⁊ ſermo di
centis dat eſt ĩ eloquẽtia nõ paruꝰ etiã
delectatõi locꝰ. Que tñ addita nõ ſuffi/
cit duris q̊s necĩtellexiſſe n? docẽtis elo
quio delectatos eſſe ꝓfuerit.Quid enim
hec duo ↄferũt homini:qͥ ⁊ ↄfitet᷑ veꝝ:et
collaudat eloquiũ:nec inclinat aſſenſum
ꝓpter quẽ ſolũ cũ aliqᷣd ſi baderſeh qᷓ di/
cunt᷑ inuigilat dicẽtis intẽtio. Si em̃ ta
lia docent᷑ qᷓ credere vł noſſe ſufficiat:ni/
hil eſt aliud eis ↄſentire niſi ↄfiteri vera
eſſe. Cum vero id docet᷑ qdð agendũ eſt:⁊
ideo docet᷑ vt agat᷑.fruſtra ꝑſuadet᷑ verũ
eſſe qd dicit᷑.fruſtra placet modus ipſe q̊
diſcitur:ſi nõ ita diſcit᷑ vt agat᷑ Opoꝛtet
igit᷑ eloquentẽ eccleſiaſticũ qñ ſuadet ali
qͥd qð agendũ eſt:nõ ſolũ docere vt ĩſtru
at: ⁊ delectare vt teneat: veꝝ etiã flectere
vt vincat. Ille quippe iã remanet ad cõ
ſenſionẽ flectendꝰ eloquẽtie grãditate:in
gq̊ id nõ egit vſq; ad ↄfeſſionẽ eiꝰ demon
ſtrata veritas:adiũcta etiã ſuauitate di/
ctionis.Cui ſuanitati tm̃ oꝑe impẽſum
eſt ab hoĩbo vt nõ ſolũ faciẽda:veꝝ etiaʒ
fugiẽda ac deteſtãda tot mala ⁊ tanta at/
q; turpia:q̃ malis ⁊ turpib diſertiſſime
pſuaſa ſũt:nõ vt ↄſentiat᷑ eis:ſʒ ſola dele/
ctationis gra lectitent᷑. Auertat aũt deꝰ
ab eccleſia ſua qð de ſynagoga iudeoꝛuʒ
hieremias ꝓpheta cõmemoꝛat dicens.
Pauoꝛ ⁊ hoꝛrẽda facta ſunt ſuꝑ terrã:p
phete ꝓphetabãt iniq̃: ⁊ ſacerdoteſ plau
ſũ dederũt manibo ſuis:⁊ plebs mea di/
lexit ſic. Et qͥd facietis ĩ futuꝝ:O eloq̃n
tia tãto terribilioꝛ q; to purioꝛ:⁊ qᷓ;to ſo/⸗

lidioꝛ tanto vehemẽtioꝛ.O vere ſecuris
cõcidens petras. Huic em̃ rei ſimile eſſe
verbũ ſuũ qð ꝑ ſanctos ꝓphetas fecit:⁊
ꝑ huc ipᷣm ꝓphetam de ipe dixit. Abſit
itaq; abſit a nob vt ſacerdotes plaudant

manibo iniqᷓ dicẽtib:⁊ plebs dei diligat

ſic. Abſit a nobis inquã tanta dementia
HNã qd faciemꝰ in futuꝝ? Et certe minui
intelligant᷑:minꝰ placeãt:minꝰ moueant
q̃ dicunt᷑:vera tñ dicant᷑ ⁊ iuſta:non iniq̃

libẽter audiant᷑. Oð vtiq; non ſieret niſi

☛

ſuauiter dicerent᷑. In populo aũt graui
ð q̊ dictũ eſt deo.in populo graui lauda
bo te:nec illa ſuauitas delectabilis eſt:q̃
nõ quidẽ iniqᷓ dicunt᷑:ſed exigua ⁊ fragi
lia bona ſpumeo verboꝝ ambitu oꝛnant

quali nec magna atq; ſtabilia decenter ?

grauiter oꝛnarent᷑.Et tale aliqͥd in epi/

ſtola beatiſſimi cypꝛiani.Oð ideo puto
vbaccidiſſe vł cõſulto factũ eſſe:vt ſciret̃

a poſteris quã linguã doctrine chꝛiſtia/
ne ſanitas ab iſta redundãtia reuocaue/
rit:⁊ ad eloquentiã grauioꝛẽ modeſtioꝛẽ
q; reſtrinxerit:q̃ vel in eiꝰↄſequẽtibolr̃is
ſecure amat᷑:religioſ. eappericgh difficilli
me unpler⸗ F it ergo quodã loco. Peta/
mus hãc ſedẽ.dant ſeceſſũ vicina ſecreta

vbi duz erratici palmitũ lapſus penduli

nexibo ꝑ harũdines baiulas repũt viteã
poꝛticũ frondea tecta fecerũt.Hõ dicun
tur iſta niſi mirabiliter afduẽtiſſima fecũ
ditate facũdie ſʒ ꝓfuſione nimia grauita
ti diſplicẽt. Qui vero h̊ amãt ꝓfecto eos
q nõ ita dicũt ſʒ caſtigatiꝰ eloquunt᷑:non
poſſe ita eloqui exiſtimãt:nõ iudicio iſta
vitare.Quapꝛopter iſte vir ſanctꝰ ⁊ poſ

ſe ſe oſtendit ſic dicere.qꝛ dixit alicubi:⁊

nolle qm̃ poſtmodũ nuſq; agit Itaq; no
ſter iſte eloquens cũ ⁊ iuſta ⁊ ſancta ⁊ bo
na dicit:neq; enim alia debet dicere:agit
qᷓ; tũ pᷣt cũ iſta dicit vt ĩtelligẽter vt libẽ/

ter vt obediẽter audiat᷑:⁊ ̊ ſe poſſe ſi po

tuerit ⁊ inq; tuʒ potuerit pietate magis
oꝛationũ q; oꝛatoꝝ facultate nõ dubitet
vt oꝛãdo ꝓ ſe ⁊ ꝓ illis q̊s eſt allocuturus

ſit oꝛatoꝛ anteqᷓ; dictoꝛ. Ipſa hoꝛa iã vt
dicat accedẽs pꝛiuſq; exerat ꝓferentẽ lin

guã ad deũ:leuet animã ſitientẽ:vt eru/
ctet qð biberit:vel qð impleuerit fundat

Cü em̃ de vnaquaq; re que fᷣm ſidemet

daleinkt
cantenolain
Pſciüras ton
nobisdichen
niſiqcncton
opontalit.
bis niſihaa
notniftobos
jſrit no
litnelivd
Pner Sd hon
Pryboneme
ſt ſolltecog
Wten vobi
ochdoseſs
veſnidſoovit
ntuſſancee
chſſto yrns
chriti⸗Onic
Whiecuq
NWcRſahe
N
RiWad
petarsd
1ttono
modüßc
eplagan
ecckidon
pumat
ee ye⸗
n vtpane:
mman hober
Pöneibiet
leoperun
te yerbii ve
llo ſea
vormunenf⸗
Ginimitzte.
ſuennteel
Culmare
cüdiat,

guinnndanen
rKranenit
in nin noten
Mrükrnonin
Anmwntcrerni
minitg
npolagen uca
Ansdlnhis d
meſcgenignnc,
wbopandimon
ig ſtabllader
Et alealiſd
uni. Qoides
oſiaicſſantt
idooninecht
dundära reun
Gawiore nodtt
Ainch ſnitß
ſeyengii
gonociid
rininden
Aniilpienii
Milp i
nleni: i
ritfuniſin i
vrninuguinn
mirpiecdes
Pncognien
mirtöicot⸗
ſeri ſncyen
nls, n
utt nnte
terdinngi
ilſin ite
eßſepoſeſih⸗
thiane nle
luetdinii
3 ocunn

ahunt,

delectation tractãda ſunt młta ſint q̃ di
cant᷑ ⁊ multi modi quib dicant᷑ ab his qͥ
H̊ ſciũt:qͥs nouit qͥd ad pᷣſens tempꝰ:vel

nobis dicere:vel ꝑ nos expediat audiri:
niſi q coꝛda oĩm videt: Et ùs facit vt qð
opoꝛtet ⁊ quẽadmodũ opoꝛtʒ dicatbano
bis niſi in cuiꝰmanu ſũt ⁊ nos ⁊ ſmones

noſtri Ac ꝑ hoc diſcat quidẽ om̃ia q̃ do

cenda ſũt qͥ ⁊ noſſe vult ⁊ docere:ſaculta
tẽq; dicẽdi vt decet virũ eccleſiaſticũ cõ

paret. Ad hoꝛã vero ipſiꝰ dictõis illud

potiꝰ bone mẽti cogitet ↄuenire qdð dũs

ait. Nolite cogitare qũo aut qͥd loq̃mini
dabit em vobis in illa hoꝛa qd loq̃mini:
nõ em̃ vos eſtis qͥ lomini:ſʒ ſpũs patriſ
veſtri qͥ loquit᷑ in vobis. izloquikſpt
rituſſanctꝰ ĩ eis à ꝑſequentibo tradunt᷑ ꝓ
chꝛiſto.cur nõ ⁊ in his qͥ tradũt diſcẽtib⸗
chꝛiſtũ?: Quiſqͥs autẽ dicit nõ eſſe hoĩb⸗
pꝛecipiẽdũ qͥd vel quẽadmodũ doceãt ſi
doctoꝛes ſanctꝰ efficit ſpũs.poteſt dice/
re nec oꝛandũ nobis eſſe:qꝛ dñs ait.ſcit
pr̃ veſter qͥd vobis neceſſariũ ſit pꝛiuſq;
petatis ab eo:aut apłm paulũ thimoteo

⁊ tyto nõ debniſſe pᷣcipere:qͥd vł quẽad/
modũ pciperẽt alijs. Quas tres apłicaſ
eplas ante oculos habere debet:cui eſtĩ

eccłia doctoꝛis ꝑſona impoſita Hõne in
pꝛima ad thimoteũ legit᷑. Annũcia hec ⁊
doce. Que aũt ſint ſupꝛa dictũ eſt. Nõne
ibi eſt. Genioꝛẽ ne increpaueris:ſʒ obſe

cra vt patre: Nõne ĩ ſecũda ei dicit᷑. Foꝛ
mam habe verboꝝ ſanoꝝ q̃ a me audiſti

Mõne ibi ei dicit. Satis age teipᷣm ꝓba

bilẽ operariũ exhibẽs deo:nõ erubeſcẽ/

tẽ verbũ veritatꝭ recte tractantẽ. Ibi eſt
⁊ illð.Pꝛedica verbũ inſta opoꝛtune:im
poꝛtune:argue:hoꝛtare:increpa ĩ omilõ
ganimitate ⁊ doctria. Itẽq; ad tytũ Nõ
ne dicit epᷣm iuxta doctrinã fideliſ derbi
pſeuerantẽ eſſe debere:vt potẽs ſit ĩ do⸗/
ctrina ſana ⁊ contradicẽtes redarguere:
Ibi etiã dicit. Tu vero loqre q̃ decet ſe a/

nã doctrinã:ſenes ſobꝛios eſſe:⁊ qᷓ ſequũ

tur. bi ⁊ illud. Hec loq̃re ⁊ exhoꝛtare⁊
increpa cũ omi imperio. Nemo te ↄtem
nat.vemmone illos pꝛincipib ⁊ ptãtib
ſubditos eſſe:⁊ cetera.Quid ergo puta/
mus. Nunqͥd ↄtra ſeip[ʒ ſentit apoſtolꝰ:
Qui cũ dicat doctoꝛes oꝑatõe fieri ſpũi

CLXXIX.

ſancti:ipᷣe illis pᷣcipit qͥd ⁊ quęadmoduʒ
doceãt. An intelligendũ eſt ⁊ hoĩm offi⸗/
cia ipᷣo ſancto ſpiritu largiete in docẽdo
etiã ipᷣis doctoꝛibo nõ debere ceſſare.Et
tñ neq; qͥ plantat eſſe aliqͥd:neq; qͥ rigat
ſz q incremẽtũ dat deus. Uñ ipᷣis quoq;
miniſtris ſanc hoĩbo vl etiã ſanct ange
lis operãtiba nemo recte diſcit q̃ ꝑtinent
ad viuendũ cũ deo:niſi fiat a deo docilii
cui dicit᷑ in pſalmo. Doce me vt faciã vo
luntatẽ tuã:qm̃ tu es deꝰ meꝰ. Vñ ⁊ ipſi
thimoteo idẽ apłs dicit.loquẽſ vtiq; ad
diſcipulũ doctoꝛ.Cu aũt ꝑſeuera in his
q̃ didiciſti ⁊ credita ſũt tibi:ſciẽs a q̊ di/
diceris. Sicut em̃ coꝛꝑis medicamenta
q̃ hoĩb ab hoĩb adhibent᷑:nõ niſi eis ꝓ/
ſunt:quibo deꝰ oꝑat᷑ ſalutẽ:qͥ ⁊ ſine il bme
deri pᷣt:cũ ſine ipᷣo illa nõ poſſint.⁊ tamẽ

adhibent᷑:⁊ ſi ̊ officioſe fiat:inter opera

miſericoꝛdie vł beneficentie deputat᷑:ita
⁊ adiumẽta doctrine tũc ꝓſunt aĩie adhi/
bita ꝑ hoĩeʒ:cũ deꝰ opat᷑ vt ꝓſint qͥ potu
it euãgeliũ dare homini etiã ñ ab hoĩbd
neq; ꝑ hoĩeʒ. Qui&̊ dicẽdo nitit᷑ ꝑſuade
re qð bonũ eſt:nihil hoꝝ triũ ſpernẽs vt
ſcilicʒ doceat vt dᷣlectet vt flectat:oꝛet at
q; agat vt quẽadmodũ ſupꝛa diximꝰ in
telligẽter libẽter obediẽterq;ʒ audiat᷑ Oð
cũ aꝑte ⁊ ↄuenieter facit.nõ ĩmerito elo⸗
quẽs dici pᷣt:⁊ ſi nõ eũ ſequat᷑ auditoꝛis
aſſenſus.Ad h̊ em̃ tria.i.vt doceat:vt de
lectet:vt flectat.etiã illa tria videt᷑ ꝑtine/
re voluiſſe.idẽ ipᷣe romani autoꝛ eloquij
cũ itidẽ dixit.Is igit᷑ erit eloquẽs qͥ po/
terit pꝑua ſũmiſſe:modica tꝑate:magna
grauiter dicere.tanq; ſi adderet etiã illa
tria:⁊ ſic explicaret vnã eandẽq; ſentẽtiã
dicẽs. Is igit᷑ erit eloquens qͥ vt doceat
poterit parua ſũmiſſe:vt delectet modi/
ca tẽperate:vt flectat magna grãditer di
cere. Hec auteʒ tria ille ſicut ab eo dicta
ſunt in cauſis foꝛenſibo poſſet oſtendere.
Nõ aũt hic h̊ eſt in eccłiaſticis q̃ſtionib⸗
in quiba hmõi quẽ volumꝰinfoꝛmare ſer
mo verſat᷑. In illis em ea parua dicunt᷑
vbi de reb pecuniarijs iudicandum eſt.
Ea magna vbi de ſalute ac capite hoĩm
Ea vero vbi nihil hoꝝ indicandũ eſt ni
hilq; agit᷑ vt agat ſiue decernat:ſʒ tantũ
modo vt delectet᷑ auditoꝛ int᷑ vtrunq;

(WODe doctria chꝛiſtiana Ai. II.

media:⁊ ob h̊ modica ̊ eſt moderata di/
xerũt. Modicis em̃ modꝰ nomẽ impo/
ſuit. Nã modica ꝓ paruis abuſiue nõ/p
pꝛie dicimꝰ. In iſtis aũt noſtris qñqui/
gez oĩa maxle q̃ de loco ſuꝑioꝛe populis
dicimꝰ ad hoĩm ſalutẽ nec tempoꝛariaʒ
ſʒ eternã referre debemꝰ:vbi etiã cauen/
dus eſt etern interitꝰ.om̃ia ſunt magna
q̃ dicimꝰ vſq; adeo vt nec de ipᷣis pecuni
garijs reb vl acqrendis vł amittẽdiſ par
ua videri debeãt:q̃ doctoꝛ eccłiaſticꝰ di/
cit:ſiue ſit illa magna:ſiue parua pecũia.
Neq; em̃ parua ẽ iuſticia quã ꝓfecto ⁊ ĩ
parua pecunia cuſtodire debemꝰ:dicẽte
dño. Qui ĩ minimo ſidel eſt:⁊ ĩ magno fi
delis ẽ. Oð ů̊ minimũ eſt:minimũ eſt:ſʒ ĩ
minimo fidelẽ eſſe magnũ eſt. Hã ſic ra/
tio rotũditatis.i.vt a pũcto medio om̃s
linee pares ĩ extrema ducant᷑:cadẽ eſt in
magno diſco q̃ ĩ nũmulo paruo:ita vbi
parua iuſte gerũt᷑:nõ minuit᷑ iuſticie ma
gnitudo De iudicijs deniq; ſecularibo qͥ
buſ vtiq; niſi pecuniarijs cũ loq̃ret apłs
audet qͥ ſq; veſtꝝ inͥt aduerſus alteꝝ ne
gociũ habẽs iudicari ab iniàs ⁊ nõ apð
ſanctos. An neſcitis qꝛ ſancti mundũ iu
dicabũt. Et ſiĩ vobis iudicat᷑ mundꝰ:in
digni eſtis qͥ de minimis iudicetꝭ Neſci
tis qꝛ angelos iudicabimus nedũ ſecula
ria. SGecularia igit᷑ iudicia ſi habuerit:
eos qͥ ↄtẽptibiles ſũt ĩ eccłia hos ↄſtitui
te ad iudicãdũ.Ad reuerentiã vobis di
co. Sic nõ eſt inter vos qſq; ſapiẽs qui
poſſit int᷑ fratrẽ ſuũ iudicare:ſʒ frater cũ
fratre iudicat᷑.⁊ q̊ apud ĩſideles.Jã qͥdẽ
om̃ino delictũ eſt:qꝛ iudicia habetis vo
biſcũ. Quare ñ mag iniqͥtatẽ patimini:
Nuare nõ potiꝰ fraudamir i:ſʒ vos iniqͥ
tatẽ facitꝭ ⁊ fraudatꝭ.Et H̊ frẽs. An neſci
tis qꝛ iniuſti regnũ dei nõ hereditabũt:
Quidẽ ꝙ ſic apłs indignat᷑:ſic coꝛripit:
ſic expꝛobat:ſic ĩcrepat:ſic minat᷑.Quid
eſt ꝙ ſui animi affectũ tã crebꝛa ⁊ tã aſpe
ra voq mutatõne teſtat᷑: Onid eſt poſtre
mo ꝙ de reb minimis tã grãditer dicit.
Cantũ ne ð illo iudicia ſecularia merue/
rũt:Abſit. Sʒ h̊ facit ppter iuſticiã cha
ritatẽ pietatẽ:q̃ nlla ſobꝛia mẽte dubitã/⸗
te etiã in reb q;libet ꝑuulis magna ſũt.
Sane ſi moneremꝰ hoĩes quẽadmoduʒ

ipᷣa negocia ſecularia vł ꝓ ſe vel pꝛo ſuis

apud eccłiaſticos iudices agered eberẽt
recte admoneremꝰ vt agerẽt taq; parua

ſũumiſie. Cũ v̈ de illiꝰ viri diſſeram elo
quio:quẽ volumꝰ eaꝝ reꝝ eſſe doctoꝛẽ qͥ
bus liberamur ab etemis malis:atq; ad
etera puenim bona: vbicũq; agant he
ſiue apud populũ: ſiue pꝛiuatim: ſine ad
vnũ:ſiue ad plures:ſiue ad amicos:ſiue

ad inimicos:ſiue ĩ ꝑpetua dictione:ſiue ĩ

collocutõe:ſiue ĩ tractatibo:ſiue ĩ libꝛis:
ſiue ĩ epiſtolis vł lõ giſſimis vel bꝛeuiſſi/
mis magna ſũt: niſi foꝛte qm calix aqᷓ fri/
gige res minima atq;ʒ viliſſima ẽ: ideo mi
nimũ aliqͥd atq; viliſſimũ dðñs ait.q euz
65 degerit diſcipulo eiꝰ nõ perget merce⸗
dæé ſ Kut do qñ iſte doctoꝛ in eccłia ſa
cit inde ſermonẽ:paruũ aliqòᷣd debet exi/
ſtimare ſe dicere:⁊ ideo nõ tẽperate:mon
graãditer:ſʒ ſũmiſſe ſibi eſſe dicendũ. Fõ
ne qñ accidit vt de hac re loqᷓremurad
populũ:⁊ de affuit vt nõ incõgrue diee

remuſ:tanẽe; de illa aꝗᷓ frigida qdã fläama

ſurrexit:qᷓ etiã frigida hoĩm pectoꝛa ad

miſicoꝛdie opꝑa faciẽda ſpe celeſ merce/

dis accẽderet: Et tñ cũ doctoꝛ iſte debe/
at reꝝ dictoꝛ eſſe magnaꝝ:non ſemp eas

debet grãditer dicere:ſʒ ſũmiſſe cũ alid

docet?᷑: tꝑate cũ aliqd vitupat᷑ vel laudat᷑.
CLui vero aliqͥd agendũ eſti? ad eos loq/

mur qͥ agere debẽt: nec tñ volũt. tũc ea

J magna ſũt: dicẽda ſũt grãditer ⁊ ad fle
ctendos aĩos ↄgruẽter. Et aliqũ de vng
eadẽq; re magna ⁊ ſümiſſe dicit᷑ ſi doc
⁊ tẽperate ſi pᷣdicat᷑:⁊ grãditer ſi auerſus

inde animꝰ vt ↄuertat᷑ im ellit. Ouid eĩz

ipſo deo mai eſt: Nunqͥd ideo nõ dicit?

Nut òͥ docet vnitatẽ trinitatiſ debet niſi

ſũmiſſa diſputatione agere: vt res ad di/

noſcendũ difficilis quantũ dat᷑ poſſit in
telligi: Nunqͥd hicoꝛnamenta ⁊ non do
cumẽta querunt᷑: Nunqòᷣd vt aliqd agat
eſt flectendꝰ anditoꝛ: ⁊ nõ potiꝰ vt diſcat
inſtruendꝰ:? Poꝛro cũ laudat᷑ de ſiue de
ſeipo ſiue de operib⸗ ſuis:quãta fax pul/
creac ſplendide dictionis oboꝛit᷑ ei:qui
poteſt quantũ poteſt laudare quẽ nemo
cõnenienter laudat: nemo quomodocun
q; nõ laudat. At ſi nõ colat᷑ aut cũ illo vl

etiaʒ pꝛe illo colant᷑ idola:ſiue demonia:

ſneqnecig
ſtanßftubl
dr
olus eeni
D
nibi ſublegea
gie Senotüe
ſoobuboityn
Gillequu
ſpck Ouia
ſeiſuntinan
cknmeta. D
ciure gen
woseſtian
fücckiherus
Oletötſorl
Mharerpotr
Hoturt dit
hoisofmmn⸗
GCantiaor⸗
Wnes
dosinſcdn
mdade
Mmento
tos tri
mat age
cxlegeh
Abrregi
eom
rcgemo.
fulitope
lt inrenog
ſchocit T⸗
doherniret
oſtipeng
Oelinoe gi
1t Ethecoce
Arogo

ſpntüͤbſi
Dieſdden el

„

luvcrlege

hernofni
nniife
ſoſtie
oſſigti
ſanſsn
Peohizlin
mnentiter

Lin

ulpſercpeſ
udiccsaggedht⸗
Vtagerertichy⸗
—
wrepeſedoni
remiomalisangn
urbiciqg agntß
epeinatimeſiuen
ne ad amicosi
Wenndictioneſt
mneſineitbs
ögilinisvabeid⸗
Niereqſntalnif⸗
; Wiſmäsoni

Unmnäois en

ochöͦpeca morn
Kedoctorinadut
üalidc be er⸗
o notenieℳN
bicſedicnci
eloärerutn
tndincddedi
facdſin

daMnde

ucnartor N
Cariſünſeäil
nngr gludt⸗
Sl
“
ſtgidintn
. Etuigidemn

inied ldocc

n id

igſinense

ſiue quecũq; creatura quantũ hoc malũ
ſit:atq; vt ab hoc malo auertant᷑ homieſ
debet vtiq; grãditer dicl. Hmiſt⸗ e dicti

onis exemplũ eſt apud aplm pauluʒz. vt

planius aliqͥd cõmemoꝛẽ:vbi ait.Dicite
mihi qͥ ſub lege vultis eſſe legẽ nõ audi/
ſtis: Scriptũ eſt em̃ ꝙ abꝛaam duos fi⸗
lios habuit.vnũ de ancilla:⁊ vnũ de libe
ra. Sſʒ ille quidẽ qͥ de ancilla ſᷣm carneʒ
natꝰ eſt. Qui aũt delibera ꝑ repꝛomiſſio
nẽ:q̃ ſunt in allegoꝛia. Hec em̃ ſunt duo
teſtamẽta. Unũ quidẽ in monte ſyna in
ſeruitutẽ generãs q̃ eſt agar. Syna eniz
mons eſt ĩ arabia qͥ ↄiunctꝰ eſt huic que

nũc eſt iheruſalem:⁊ ſeruit cũ filijs ſuis.

Que aũt ſurſũ eſt iheruſalẽ libera eſt:q̃ ẽ
mater noſtra ⁊ cetera. Vrech vbi ratioci/
natur ⁊ dicit. Fratres:ſᷣm hoĩeʒ dico:tñ
hoĩs ↄſirmatũ teſtamẽtũ nemo irritũ fa
cit:aut ſuꝑoꝛdinat.Abꝛae dicte ſũt pꝛo/

miſſiones ⁊ ſemini eiꝰ. Nõ dicit ⁊ ſemini

bus tanq; ĩ mult:ſʒ tanq; in vno ⁊ ſemi/

ni tuo qð eſt chꝛiſtꝰ. Hoc aũt dico teſta

mentũ ↄfirmatũ a deo q̃ poſt quadringẽ
tos ⁊ triginta annos facta eſt lex nõ infir
mat ad euacuãdas ꝓmiſſiones.Si eniʒ
ex lege hereditas:iam non ex ꝓmiſſione.
Abꝛae aũt ex ꝓmiſſione donauit deꝰ Et
qꝛ occurrere poterat audiẽtis cogitatõi
vt qͥd ergo data eſt lex:ſi ex illa nõ eſt he/
reditas:ipſe ſibi hoc obiecit atqʒ ait ve/

lut interrogãs.Quid ergo lex: Deinde
reſpõdit.Lrãſgreſſionis gratia ꝓpoſita
donec veniret ſemẽ cui repꝛomiſſũ eſt di
ſpoſitũ ꝑ angelos in manu mediatoꝛis.

Mediatoꝛ aũt vniꝰ nõ eſt:deꝰ vo vnus
eſt. Et hic occurrebat qð ſibipe ꝓpoſu/⸗
it. Lex ergo aduerſus ꝓmiſſa dei:Et re

ſpondit.Abſit. Redditq; rationẽ dicẽs.
SDi em̃ data eſſet lex qᷓ poſſet viuificare
om̃ino ex lege eſſet iuſticia. BGʒ cõcluſit

ſcriptura omia ſub pẽto vt ꝓmiſſio ex fi
de ieſu chꝛiſti daret᷑ credẽtibo ⁊c̃.vel ſi qͥd
hmõi eſt. Pertinet ergo ad docẽdi curaʒ
nõ ſolũ aperire clauſa ⁊ nodos ſoluere q̃
ſtionũ: ſʒ etiã dũ hoc agit᷑ alijs q̃ſtionib⸗
q̃ foꝛtaſſis inciderint ne id qð dicimꝰ im

pꝛobet᷑ ꝑ illas aut refellat᷑ occurrere.ſi ta
men ⁊ ipᷣa eaꝝ ſolutio pariter occurrerit:
ne moueam qð auferre nõ poſſumꝰ. Fit

eñm̃ vt cũ incidẽtes queſtioni alie queſtio

nes:⁊ alie rurſũ incidẽtibo incidẽtes per
tractant᷑ atq; ſoluunt᷑:in e longitudines⸗
ratiocinationis extendat᷑ intẽtio vt niſi
memoꝛia plurimũ valeat atq; vigeat ad
caput vnde agebat᷑ diſputatoꝛ redire nõ
poſſit. Ualde alt bonũ eſt vt quicqͥd cõ
tradici poteſt ſi occurrerit refutet᷑:ne ibi
occurrat vbi nõ erit qͥ reſpõdeat:aut pꝛe
ſenti quidẽ ſʒ tacenti occurrat:⁊ minꝰ ſa
natꝰ abſcedat. In illis aũt apłicis vᷣbis
dictio tẽperata eſt. Senioꝛẽ ne increpa/
ueris ſʒ obſecra vt patrẽ.iunioꝛes vt fra
tres:anus vt matres:adoleſcentulas vt
ſoꝛoꝛes.Et ĩ illis obſecro aũt vos ꝑ mi/
ſericoꝛdiã dei:vt exhibeatꝭ coꝛꝑa veſtra
hoſtiã viuã ſanctã deo placetẽ.Et totꝰ
fere ipſiꝰ exhoꝛtatõnis locꝰ temperatuʒ
habet locutõnis genꝰ:vbi illa pulcrioꝛa
ſunt in quibo ꝓpꝛia ꝓpꝛijs tanq; debita
reddita decẽter excurrũt:ſicuti eſt:habẽ
tes dona diuerſa ſᷣm gratiã q̃ data eſt vo

bis:ſiue ꝓphetiã ſᷣm regulam fidei:ſiue

miniſteriũ ĩ miniſtrãdo:ſiue qͥ docet ĩ do
ctrina:ſiue qui exhoꝛtat᷑ in exhoꝛtatõne
Oui tribuit in ſimplicitate.Oui peſt in
ſollicitudine.Qui miſeret᷑ in hilaritate.
Dilectio ſine ſimulatõe.Odientes malũ
adherẽtes bono. Charitatẽ fraternitatꝭ
inuicẽ diligẽtes:honoꝛe mutuo pᷣuenien
tes:ſtudio nõ pigri:ſpiritu feruẽtes:do/
mino ſeruiẽtes:ſpe gaudẽtes:in tribula
tione patiẽtes:oꝛationi inſtantes. Neceſ
ſitatibo ſanctoꝝ cõmunicãtes. Hoſ pita/
litatẽ ſectantes. Benedicite pſequẽtib⸗
vos:benedicite ⁊ nolite maledicere.Gau
gete cũ gaudentibe:flete cũ flentibo. Id/
ipm inuicem ſentietes. Et qᷓ; pulcre iſta
oĩa ſic effuſa:bimẽbꝛi circũitu terminã/
tur. Nõ alta ſapiẽtes:ſʒ humilibo cõſen/
tientes.Et aliquãto poſt. In hoc ipᷣo in
quit perſeuerãtes. Reddite omibo debi/
ta:cui tributũ tributũ:cui vectigat vecti
gal:cui timoꝛẽ timoꝛẽ:cui honoꝛẽ hono

rem. Que mẽbratim fuſa claudunt᷑ etiaʒ

ipſo circũitu quẽ duo mẽbꝛa cõnectunt.
Nemini quicq; debeatis:niſi vt inuiceʒ
Diligatis.Et poſt paululũ. Nox pᷣceſſit
inqͥt:dies aũt appꝛopinq̃uit.Abijciamꝰ
ergo oꝑa tenebꝛaꝝ: ⁊ iduamur anm hi⸗

.
=

De doctria chꝛiſtiana Ai. II.

ſic vt in die honeſte ambulemꝰ. Nõ ĩ eõ
meſationibo ⁊ ebꝛietatibo:nõ in cublib⸗
⁊ impudicicijs:nõ in ↄtentõe ⁊ emulatõ
ne:ſz induimini dũm ieſũ chꝛiſtũ:⁊ car/⸗
nis ꝓuidentiã ne feceritis in cõcupiſcen
tijs. O, ſiquiſq; ita diceret: carnis ꝓui
dentiã ne i ↄcupiſcẽtijs feceritis ſine du
bio aures clauſula numeroſioꝛe mulcerʒ
Dzʒ grauioꝛ inrergz etiã oꝛdinẽ malu
it tenere verboꝝ.Quo aũt h̊ in greco elo
quio ſonet qͥ eſt locutꝰ apłs.viderint eiꝰ
eloquij vſq; ad iſta doctioꝛes. Dihi tñ
qð nobis eodẽ verboꝝ oꝛdine interpᷣta/⸗
tum eſt:nec ibi videt᷑ currere numeroſe.
Bane hũc elocutõis oꝛnatũ qͥ numero/⸗
ſis fit clauſulis deeſſe fatendũ eſt autoꝛi
bus noſtr. Oð vtꝝ pꝑ interpᷣtes factũ ſit

an qdð magꝭ arbitror ↄſulto:illi hec plau

ſibilia deuitauerint affirmare nõ audeo:

qm me fateoꝛ ignoꝛare Alud tñ ſcio ꝙ ſi

quiſq; huiꝰ numeroſitatis peritꝰ illoꝛuʒ
clauſulas eoꝛundẽ numeroꝝ lege cõpo/
nat ꝙ facillime fit mutatis quibuſdã ver
bis q̃ tantundẽ ſigniſicatõe valẽt vł mu
tato eoꝝ qͥ inuenerit oꝛdine:nihil eoꝛũ q̃

velut magna in ſcholis grãmaticoꝝ rhe

toꝝ didicit illis diuiniſ viris defuiſſe co
gnoſcet. Et młta reperiet locutõis gene
ra tanti decoꝛis:q̃ quidẽ ⁊ ĩ noſtra:ſʒ ma
xime in ſua lingua decoꝛa ſũt.quoꝝ nul
lũ in eis quiba iſti inflant᷑ litteris inuenit
SGed cauendũ eſt ne diuinis grauibuſq;

ſentẽetijs dũ addit᷑ numerꝰ pondꝰ detra,/

hat᷑. Nã illa muſica diſciplina vbi nume
rus iſte pleniſſime diſcit᷑:vſq; adeo nõ de
fuit ꝓphetis noſtrꝭ:vt vir doctiſſimꝰ ihe
ronimꝰ quoꝛũdã etiã metra cõmemoꝛet
Iĩ hebꝛea dũtaxat lingua.Cuiꝰ veritateʒ
vt ſeruaret ĩ verbis hec inde nõ trãſtulit
Ego aũt vt de ſenſu meo loq̃r:qͥ mihi qᷓ;
alijs ⁊ qᷓ alioꝛuʒ eſt vtiq; notioꝛ:ſicut in
meo eloquio quantũ modeſte fieri arbi/
troꝛ nõ pᷣtermitto iſtos numeros clauſu
laꝝ:ita in autorib noſtr H̊ mihi plꝰ pla/⸗
cet ꝙ eos rariſſime inuenio. Gꝛade autẽ
dicẽdi genꝰ h̊ maxime diſtat ab iſto tẽpe

rato genere:qð nõ tã verboꝝ oꝛnatibꝛac

ceptu eſt q;ᷓ violẽtis animi affectibo. Nã
capit eti illa oꝛnamẽta pene om̃ia:ſʒ ea
ſi nõ habuerit reqͥrit Yert᷑ quippe ĩpetu

ſuo telocutõis pulcritudinẽ ſi occurre/

rit vi reꝝ rapit nõ cura decoꝛis aſſumit.
BGatis eſt em ei ꝓpter qꝗð agit᷑:vt vᷣba cõ
gruẽtia nõ oꝛis eligant᷑ induſtria:ſed pe/
ctoꝛis ſequant᷑ ardoꝛc. lã ſi aurato ge/
matoq; ferro vir foꝛtis armet᷑: intentiſſi/
mus pugne agit quidẽ illis armis quod

agit:nõ qꝛ ſpecioſa:ſʒ qꝛ arma ſũt:idẽ ie

eſt tñ:ꝛ valet plurimũ etiã cũ rimanti te
lũ ira facit.lgit apls vtꝓ euãgelico mi
niſterio patienter mala huiꝰ tꝑis ſolatio

donoꝝ dei oĩa tolerent. Dagna res eſt
⁊ grãditer agit᷑:nec deſũt oꝛnamẽta dicẽ/

di.Ecce nũc inqᷣt tempꝰ acceptabile:ec/

ce nũc dies ſalutis: nullã in quoq; dates
offenſionẽ vt nõ repᷣhendat᷑ miniſterium

noſtꝝ:ſʒ in oĩb cõmendantes noſmetip
ſos vt dei miſtros in młta patiẽtia:in tri

bulationibo:ĩ neceſſitatibo:in anguſtijs:

ĩ plagis:in carceribo:in ſe editionibo: in la/
boꝛibo:in vigilijs:in ieiunijs:in caſtitate
ĩ ſciẽtia:in lõganimitate:in benignitate:
in ſpũſſancto:in charitate nõ ficta:ĩ ver/

bo veritat:in virtute dei:per anma iuſti
cie dextera ⁊ ſiniſtra ꝑ gloꝛiã ⁊ ignobili/

tatẽ:ꝑ infamiã ⁊ bonã famã:vt ſeducto/
res ⁊ veraces:vt qͥ ignoꝛamur⁊ cogno/⸗
ſcimur:qᷓſi moꝛiẽtes:⁊ ecce viuimꝰ:vt co
erciti ⁊ nõ moꝛtificati:vt triſteſſemꝑ aũt
gaudęẽtes:ſicut egeni:młtos aũt ditãteſ.

tanẽ; nihil habẽtes ⁊ oĩa poſſidẽteſ Ui

de adhuc ardentẽ. Os noſtrum patet ad

vos o coꝛinthij:cor noſtꝝ dilatatũ eſt:et

cetera qᷓ pſequi longũ eſt. Itaq; ad roma
nos agit vt pſecutòes huiꝰ mũdi chari/

7„

tate vincant ſpe certa in adiutoꝛio dei.

Egit aũt grãditer ⁊ oꝛnate.Scimꝰ inqt
qm̃ diligẽtibo deũ oĩa coopant᷑ in bonuʒ
his qͥ ſᷣm ꝓpoſitũ vocati ſunt ſanctiqin
q̃s ante pᷣſciuit ⁊ pᷣdeſtinauit ↄfoꝛmes fie

ri imaginis filij ſui:vt ſit ipᷣe pꝛimogeni

tus ĩ młtis fratrib. Ouos aũt pᷣdeſtina //

uit:illos ⁊ vocauit.Et q̊s vocauit:ipᷣos

2 iuſtificauit. Quos aũt iuſtificauit illoſ

⁊ głificauit. Quid ̊ dicemuſ ad hec:Si
des ꝓ nobis qͥs cõtra nos?: Qui ꝓpꝛio fi/
lio nõ peꝑcit:ſʒ ꝓ nobis oĩb tradidit eũ
Sao nõ etiã cũ illo nobis oĩa donauit:
uis accuſabit aduerſꝰ electos dei:De

us qͥ iuſtificat. Quis ẽ q odẽnet:chꝛiſtꝰ

iensänot
aetidetten
bis: s
ſinbulit
Infunctann
gius:iatic
mnornfonu
oucsceaſon
geigalet
mmgne; v
r hegßſſe
ſog altitn
Ahlapoter
ichꝛiſte
miichliote
Genogetcrip
wicktéoan
nitqpegalo
lioquige ta
mocopol⸗
Wdee
W
Meecmay
t
(oꝛ vos
firmita
biſeten
uiſtisn
ccpito
Hrunma
hubcl
(uiſſetio⸗
(ho faccdſ
tur voon
ſteos emn
eulari
vos Klia
ſunet eh
leſenpn
Mmgor i
nchrrurie
ludeiͤb
wig
nte
mndnnn
eüic
Ueprer

Woimäne ſionn
Dunderdig iſin
PPlergagörrf
iomkialffult
rugni Füſinnni
rirnsmmmineni⸗
tncellsamnise
Nhgamn ſiniti⸗

rnigic nmmin
1Nenpenigclion

—= =

müdsſolto

e di N
nrdcitvmmadcc⸗
Grtenp'mnhen
nannliincnccdn
öbencni nnin
ömanduntes no
innntmnpntiin
ſiunkvin ong
nrin ſcitionbye
nieiunds:incn
nimneinbenign
darinenöfn,
nte dagr an
mimnli
toi/oli
mwfunm
Nolr olatniid
galſe⸗
abab nidich⸗
mnin ahotnhin
nm Ctr i
giuangn in
ir
voci wenfe

—=—

S

*

ieſus qͥ moꝛtuꝰeſt:magꝭ aũt qͥ reſurrexit:

q eſt ĩ dextera dei:qͥ etiã interpellat ꝓ no
bis? Quis nos ſeꝑabit a charitate chꝛi⸗/
ſti?: Tribulatio an anguſtia:an ꝑſecutio:
an fameſ:an nuditas:an periculũ:an gla

dius:ſicut ſcriptuʒ eſt. Quoniã ppter te

moꝛtificamur tota die:eſtimati ſumꝰ vt

oues occiſionis. Sʒ ĩ his oĩba ſuꝑamuſ

E eũ qͥ dilexit nos.Certꝰ ſum em̃ qꝛ neq;
moꝛs:neq; vita:neq; angeli:neq; pꝛinci/
patꝰ:neq; pᷣſentia:neq; futura:neq; virtꝰ

neq; altitudo:neq; ꝓſundũ:neq; creatu/
ra alia poterit nos ſeꝑare a charitate dei
q̃ eſt i chꝛiſto ieſu dño nr̃o.ed galathas
autẽ q;uis tota illa epła ſũmiſſo dicendi

genere ſcripta ſit:niſi ĩ extremis partib⸗
vbi eſt eloquiũ tẽperatũ:tamẽ interpo/
nit quẽdã locũ eo motu animi vt ſine vl/

lis quidẽ talibo oꝛnamẽtis q̃lia ſũt ĩ his
q̃ modo poſuimꝰ nõ poſſet tñ niſi grãdi
ter dici. Dies inquit obſeruatis ⁊ annoſ
⁊ mẽſes ⁊ tẽpoꝛa.Timeo vos ne foꝛte ſi
ne cauſa laboꝛauerim ĩ vobis.Eſtote ſi
cut ⁊ ego:qꝛ ⁊ ego ſicut vos. Fratres pᷣ
coꝛ vos:nihil meleſiſtis. Scitis qꝛ ꝑ in

firmitatẽ carnis iãpꝛidẽ euãgelizaui vO
biſ⁊ tentationẽ veſtrã ĩ carne mea ñ ſpꝛe

uiſtis neq; reſpuiſtis:ſʒ ſic gngelũ dei ex
cepiſtis me ſicut chꝛiſtũ ieſũ.Oue & fuit
beatitudo veſtra. Teſtimoniũ vobis pꝑ/
hibeo qm̃ ſi ſieri poſſet oculos veſtros
eruiſſetis ⁊ dediſſetis mihi.Ergo inimi
cus factꝰſũ vobis veꝝ pᷣdicans? Emulã
tur vos nõ bene:ſʒ excludere vos volũt:
vt eos emulemini. Bonũ eſt aũt in bono
emulari ſemꝑ.⁊ nõ ſolũ cũ pᷣſens ſũ apð
vos Filioli mei q̊s iteꝝn parturio donec
foꝛmet᷑ chꝛiſtꝰ in vobis. lellẽ aũt nunc
ageſſe apud vos ⁊ mutare vocẽ meaʒ:qꝛ
ſfundoꝛ in vobis. Nunad hic aut ↄptra
ria cõtrarijs verba ſunt reddita:aut aliq̃ᷓ
gradatõe ſibi ſubnexa ſũt:aut ceſa ⁊ mẽ/
bꝛa circũitus ve ſonuerũt Et tñ nõ ideo
tepuit grãdis affect? q̊ eloquiuz feruere
ſentimꝰ. Dz apoſtolica iſta ſic clara ſunt
vt ⁊ ꝓfunda atqʒ ita ↄſcripta memoꝛieq;
mãdata. vt nõ ſolũ lectoꝛe vel auditoꝛe:

veꝝ etiã expoſitoꝛe opꝰ habeãt:ſi quis ĩ

nõ ſuꝑficie ↄtentus altitudinẽ qrat.

uapꝛopter videam iſta genera dicedi

in eis qͥ iſtoꝝ lectione ad reꝝ diuinaꝝ at/

qq; ſalubꝛiũ ſciẽtiã pfecerũt eãq; eccleſie

miniſtrarüũt Beat cypꝛianꝰ ſumiſſo di
cendi genere vtit᷑ in eo libꝛo vbi de ſacra

mento calicis diſputat. Soluit᷑ quippe

ibi qſtio in q̃ querit᷑.vtꝝ calix dominicꝰ

aquã ſoluʒ an cã etiã vino mixtã debeat
habere. Szʒ exẽpli gra aliqͥd inde ponẽ/

duũ eſt. Poſt pꝛincipiũ ergo epiſtole iam
ſoluere incipiẽs ꝓpoſitã q̃ſtionẽ:ãmoni/
tos aũt vos ſciatis inqᷣt vt ĩ calice offerẽ
do dñiica traditio ſeruet᷑:neq; aliud fiat a
nobis q; ꝓ nobiſ dñs pꝛioꝛ fecit:vt calix
q̃ in cmemoꝛationẽ eius offer᷑ vino mi

xtꝰ offerat᷑. Nã cũ dicat chꝛiſtꝰ:ego ſum

vitis vera.ſanguis chꝛiſti non aqᷓ eſt vti
q; ſʒ vinũ:nec pᷣt videri ſanguis eiꝰ quo
redẽpti ⁊ viuificati ſumꝰ eſſe ĩ calice qũ
vinũ deſit calici q̊ chꝛiſti ſanguis oñdit᷑.
q̃ ſcripturaꝝ oĩm ſacramẽto ac teſtimo/
nio pᷣdicat᷑. nuenimꝰ em̃ in geneſi circa
ſacramentũ noe h̊ idẽ pᷣcurriſſe:⁊ ſignuʒ
dũuice paſſionis illic extitiſſe: vinũ bi/
bit:ꝙ inebꝛiatꝰ eſt:q ĩ domo ſua nudatꝰ

eſt: fuit recũbens nudis ⁊ patentibo fe/

moꝛibo:ꝙ nuditaſ illa patrꝭ a medio filio
denudata eſt:a maioꝛe vero ⁊ minoꝛe cõ
tecta:⁊ cetera:q neceſſe nõ eſt exeqòᷣ:cũ ſa/
tis ſit h̊ ſolũ cõplecti qð noe typũ ſuture
veritatis oſtẽdens:nõ aquã ſʒ vinũ bibe

rit.⁊ ſic imaginẽ dñice paſſionis expᷣſſe/
rit. Itẽ in ſacerdote melchiſedech dñici
ſacramẽti pᷣfiguratũ videmꝰ miſterium:

ſm ꝙ ſcriptura diuina teſtat᷑ dicens.Et
melchiſedech rex ſalẽ ptulit panẽ ⁊ vinũ
Fuit em̃ ſacerdos dei ſũmi:⁊ benedixit
abꝛaã. Oð autẽ melchiſedech typũ chꝛi
ſti poꝛtaret:declarat ĩ pſalmis ſpũſſãctꝰ
ex ꝑſona patris ad filiũ dicẽs.Ante luci

feꝝ genui te. Tu es ſacerdos ĩeternũ m
oꝛdinẽ melchiſedech Hec ⁊ alia ꝗᷓ ſequũ
tur huiꝰ epłe:ſũmiſſe dictõis modũ ſer/
uant: q facile eſt exploꝛare legẽtib. Sã
ctus quoq; ambꝛoſiꝰ cũ agat rẽ magnaʒ
de ſpũſancto vt eũ patri ⁊ filio demõſtret
equalẽ:ſũmiſſo tñ dicẽdi genere vtit᷑:qm̃
rel ſuſcepta nõ oꝛnamẽta verboꝝ:qut ad
ectẽdos animos cõmotionis affectuʒ:
cſ reꝝ documẽta deſiderat. Ergo inter te
tera in pꝛincipio huiꝰ oꝑis ait.Cõmotꝰ

D 3

*

oꝛaculo gedeon cũ audiſſet ꝙ deficiẽtibꝰ
licet ppłoꝝ milibo ĩ vno viro dñs plebẽᷣ
ſuã ab hoſtibo liberaret:obtulit eqdũ ca /

ꝛaꝝ. Cuiꝰ carnẽ ſᷣm pᷣcepta angeli ⁊ aʒi

ma ſupꝛa petraʒ poſuit:⁊ ea iure ꝑfudit.
NOueſiml vt virge cacumie quã gerebat
angelꝰdei ↄtigit:ð petra ignis erupit:at

qʒ ita ſacrificiũ qð offerebat᷑ abſũptũ eſt

Quo indicio declaratũ videt᷑: ꝙ petra il⸗
la typum habuerit coꝛꝑis chꝛiſti:qꝛ ſcri

ptũ ẽ:bibebãt ð ↄſeq̃nti petra:petra aũt

erat chꝛiſtꝰ Qð vtiq; ñ ad diuinitatẽ eiꝰ
ſʒ ad carnẽ relatũ ẽq ſitiẽtiũ coꝛda pplo
rũ perenni riuo ſui ſanguĩs inundauit.
ã tũc ò̊ myſterio declaratũ ẽ:qꝛ dñs ie/
ſus ĩ carne ſua totiꝰ mũdi pẽta crucifixꝰ*

aboleret:n?ſolũ delicta factoꝝ:ſʒ etiã cu
piditates aioꝝ. Caro em̃ edi ad culpã fa

cci refert᷑.ins ad illecebꝛaſ cupiditatũ:ſic
ſcriptũ ẽ. Oꝛ ↄcupinit ppłs cupiditate,ʒ

peſſimã: ⁊ dixerũr Quis nos cibabit car
ne:Oð igit᷑ extdit angelꝰvirgã ⁊ tetigit

petrã ð qͥ igniſ exijt:oñdit ꝙ caro dñi ſpi
ritu repleta diuio pẽta oĩa hũane ↄditio
nis exureret.VUñ ⁊ dñs ait. Igneʒ veni
mittere ĩ terrã ⁊c̃. In bo rei docẽde ac ꝓ
De genere tꝑato ẽE
apud cypꝛianũ vᷣginitatis illa laudatio.

bãde maxie incũbit.

Nuũc nobᷣ ad vᷣgines fmo eſt:qꝝ qͥ ſubli/
mioꝛ glłia eſt:maioꝛ ⁊ cura. Nos ẽ ille ec/⸗
cleſiaſtici germinis decꝰatq; oꝛnamẽtuzʒ
gre ſpũalis:leta indoles laudis ⁊ hono/
ris:opꝰ itegꝝ atq; ĩcoꝛruptũ:imago dei

rñdens ad ſactimoniã dũi illuſtrioꝛ poꝛ’/
tio greg chꝛiſti. Gaudet ꝑ ipᷣas atq; ĩi ip

ſis:largiter floꝛet ſãcte matrꝭ eccłie glio/⸗

ſa fecũditas: q;toq; plł? głioſa virginitaſ
numero ſuo addit:tãto plꝰ gaudiũ mr̃is

augeſcit. Et alio loco in fine epłe.Oũo

oꝛtauimꝰ inqͥt ima ginẽ eiꝰ qͥ ð limo eſt
ic poꝛtemꝰ imaginẽ eiꝰ qͥ ð celo ẽ. Manc
imaginẽ vᷣginitas poꝛtat:poꝛtat integri
tas:ſãctitas poꝛtat ⁊ vᷣitas:poꝛtãt diſci/
pline dei memoꝛes iuſticiã cũ rligione re
tinẽteſ:ſtabiles ĩ fide:hũiles ĩ timoꝛe:ad
oẽm tolerãtiã foꝛtes:ad ſuſtinẽdas iniu/
rias mites:ad faciẽdã mif̃icordiã facileſ

Due vos ſingula o bone vᷣgines obſua
re:diligere: ĩplere debet: deo ꝛ chꝛiſto

acãtes ad dñm cui vos dicaſtis maioꝛe

2 melioꝛe ꝑte pᷣcedit ꝓuecte annis iunio
ribo facite magiſteriũ. ODinoꝛes natu p/⸗

bete cõparibo ĩcitamẽtũ:hoꝛtamẽtꝭ vos
mutuis excitate: emulis ð virtute docu
mẽtis ad głiaʒ puocate:durate foꝛtitp/
gite ſpualiter:puenite felicit᷑:tin memen
tote tũc nr̃i cũ ĩcipiet ĩ vob vᷣginitas ho
noꝛari.Ambꝛoſiꝰetiã genere dicẽdi tꝑa/
ro ⁊ oꝛnato ꝓfeſſis vᷣginiboꝓponit tanq;
ſub exẽpli forma qð moꝛibo imitent ⁊ di
cit. Uirgo erat nõ ſolũ coꝛꝑe:ſʒ etiã men
te:q̃ nlło doli ãbitu ſinceꝝ adulterarʒ af/
fectũ:coꝛde hũilis:vᷣbis quis:animipꝛu
dẽs:loꝗndi partioꝛ:legẽdi ſtudioſioꝛ:nõ

Tincerto diuitiaꝝ:qʒ ĩ pce pauꝑis ſpẽ re/
onẽs:intẽta oꝑi:verecũda ̃ᷣmoniboꝛar/

itrũ mẽetis ſolita nõ hoĩez ſʒ deũ qrere:

nullũ ledere: bñ velle oĩbo:aſſurgere maio
rib natu:eqlibo ñ ĩuidere:fu gere iactan/
tiã: rõeʒ ſeqͥ:amare vᷣturẽ Oñ iſta N vul
tu leſit parẽteſeqñ diſſenſit a ppind 8: qũ

faſtidiuit hũilẽ:qñ irriſit debilẽ: qñ vita
uit inopẽ. Eos ſolos ſollicita cetꝰ viroꝝ
inuiſere q̊s miſcðia ñ erubeſceret:neq; pᷣ
teriret verecũdia. Nihil toꝛuũ ĩ ocul:ni/

hilĩ vᷣbis pꝓcax:nihil ĩ actu ĩiuerecundũ:

ñ geſtꝰ fractioꝛ:ñ ĩceſſus ſolutioꝛnõ vox
petulãtioꝛ:vt ipᷣa coꝛꝑis ſpecies ſimula/
crũ fuerit mẽtis ⁊ figura ꝓbitatj. Bona
qppe domꝰ ĩ ipo veſtibulo debzʒ agnoſci
ac bᷣmo pᷣtendat ĩgreſſu nihil int? latere
tenebꝛaꝝ tanq; lucerne lux intus poſite

foꝛis lIuceat. Quid ̊ ꝓſeqr ciboꝝ parſi/
moniã: officioꝝ redu dãtiã: alten ſuꝑ na/
turã ſupfuiſſe:alteꝝ ipi nature pene deſn
iſſe. Illic niła ĩtermiſſa tꝑa:h 2ↄ geminati

ieiunio dies.⁊ ſi qũ reficiẽdi ſucceſſiſſet

volũtas cib plerũq; obuiꝰ qͥ mortẽ arce

ret ñ deliciaſ miſtraret ⁊c. Heauũt ppt

Texẽplo huiꝰ tati gener poſui.qꝛ nõ H

agit vti vᷣginitatẽ voueãt qͥ nodũ voue⸗
runt:ſʒ qles eſſe debeãt q ia vote ſũt. Hã

—

vt aggrediat᷑ animꝰ tm̃ ac tale ꝓpoſitü:

grãdi vtiq; dicẽdi genere debet excitari
⁊ accẽdi.

vginũ:nõ ð ſuſcipiẽdo vᷣginita tis ꝓpoſi
to ſcripſit. Ille vo eps etiã ad hͥ eas ma/
gno incẽdit eloqͥo. Uleꝝ ex eo ꝙ abo ege/
mũt dictõis grãdis exempla memoꝛabo.

martir cypꝛian de habitu

ſtoippeinne
nuleiin
lecibagere

nmmngonis
ilſginggano
inpurehmritd
Cideiartifi
hoisiondica
ſisconupt
lhondetine
Mnsconnt
Cpooprancne
yor eben
Nona aſperto⸗
folrinolgt⸗
hen? noltem
Wicernee⸗
Neld ⸗Ka
SRabcde
kigiswede
mmuranted
capillaiv
da diitn
cicoſuni
oo no⸗
iinbifin
mroinil
ſinloodicenm
rins niao⸗
Pingitdüvin
0lteiorult
Curiihen
lpprii od
Nrqcupt inin
lucerphhone
Ulcenler
nnir
Ahſöces
micenen,
engſhennte
tgänichn
ſghun
Nenage
Cetplen

vos dicſſtisnge
Dnecteannigine
. 2 norenun
etübornmin
lisö vinune d
oduneſani
e ſclicietmnn
ipobfginien
accheredicetign
Cnpponitr;
Sncthinittn
ſüeſcnin
ſinca dimgn
eliiſdcſorde
ideednes en⸗
täüdrfN
ohoiez ſdaifr
entfigenn
mierdedlef
8ſOlicinc
S
fihünnin
blinmiam
ini
rs /E
Bunin un
Mbat,
Unibi in nen
ur inspit
in cerpiß⸗
iuaunſin
iummtſcen,
ioil iuni
in
wrſid n
i enntin
higreße
euet⸗
zbor
1 1
mgumene

mbo qppe inuecti ſũt ĩ eas q̃ foꝛmã pi

mẽtis coloꝛãt:vl potius decoloꝛãt:qᷓꝝ
poꝛ ille cũ h ageret ait int cetera. Di qs
pingẽdi artifex vultũ alicuiꝰ ⁊ ſpecieʒ et

coꝛꝑis q̃litatẽ emulo coloꝛe ſignaſſet:⁊ ſi
gnato iã ↄſũmatoq; ſimulacro manꝰaliꝰ
lferret vt iã foꝛmata iã picta ĩperitioꝛ

refoꝛmaret:duis boꝛis artiſfi iniuria et
iuſta indignatio videret᷑. Tute exiſtimaſ
impune laturã tã impꝛobe temerita au

daciã:dei artificꝭ offenſam? Ut em̃ circa

hoĩes ĩpudica ⁊ inceſta fuò lenocinãtib⸗

nõ ſis.coꝛrupt violatiſq; q̃ dei ſũt peioꝛ
adultera detineris.Oð oꝛnari te putas:
ꝙꝙ putas comi:impugnatio ẽ iſta diuini

opꝑis:pᷣuaricatio ẽ vᷣitat. Monẽtis aplłi
vox ẽ. Expurgate vetꝰ fermẽtũ vt ſitis
noua ↄſperſio:ſic eſ aʒimi.Etem̃ paſca
noſtꝝ imolatꝰ eſt chꝛiſtꝰ. Itaqß feſta cele
bꝛemꝰ nõ ĩ fermẽto veteri neq; ĩ ſermẽto
malicie ⁊ necie:ſʒ ĩ aʒimis ſinceritat et
veritat. Nũ ſinceritas ꝑſeuerat ⁊ vᷣitas:
qũñ q̃ ſincera ſũt polluunt᷑ ⁊ coloꝝ adulte
rinis:medicaminũ fuc:in mendaciũ vᷣa
mutant᷑: Dũs tuꝰ dicit:mon potes facere
capillũ vnũ albũ aut nigꝝ:⁊ tu ad vincẽ
dã dũi tui vocẽ vis te eſſe potioꝛẽ auda/

ci conatu ⁊ ſacrilego ↄtẽptu? Crines tu /

os inficiſ:malo pᷣſagio futuroꝝ capillos

iã tibi flimeos auſpicarꝭ. Longũ eſt inſe

rere oĩa qᷓ ſequunt᷑ Ille vero poſterioꝛ vt
tales diceret. Hinc illa inqͥt naſcunt᷑ in/

centiua vicioꝝ:aut q̃ſi coloꝛibo oꝛa de/

pingãt dũ virꝭ diſplicere ſoꝛmidãt:et de
adłterio vultꝰmedicãt᷑ adłteriũ caſtitatꝭ
Quãta hamẽtia effigiẽ mutare nat᷑e pi
cturã q̃rere: Et dũ verent᷑ maritale iudi
ciũ ꝓpꝛiũ ꝑdidere.Pꝛioꝛ em̃ ð ſe pnũci/
at q̃ cupit mutare qð nata eſt.ita dũ alij
ſtudet placere:pꝛiꝰ ipᷣa ſibi diſplicʒ.Ouẽ
iudicẽ młier defoꝛmitat tue reàrimꝰ qᷓ;

teipᷣaʒ. Quid videri times: Si pulcra eſ
qàd abſcõderis: Si defoꝛmis:cur te foꝛ⸗
moſã eſſe mẽtiris:nec tue ↄſciẽtie:nec ali

eni graʒ erroꝛis habitura?:? Ille em̃ adul/

terã diligit:tu adultero vis placere:⁊ ira
ſceris ſi amet aliã qͥ adulterare ĩ te docet᷑
Male magiſtra es iniurie tue.Lenoci/
nari refugit etiã q̃ paſſa eſt lenonẽ.Acli/
cet vilis mulier:nõ alteri tamẽ ſʒ ſibi pec

C(LXNXII.

. cant. Tolerabilioꝛa ꝓpe modũ in adulte

rio crimina ſunt. Ibi em pudicitia.H̊ na
tura adulterat᷑. Satis vt exiſtimo appa
ret:feminas ne ſuã ſucis adulterẽt ſoꝛmã
⁊ ad pudoꝛẽ ⁊ ad timoꝛẽ hac facũdia ve/
hemẽter impelli Pꝛoinde neq; ſũmiſſu,z
neq; tẽperatũ: ſʒ grãde omino genꝰ B̊ elo
cutõis agnoſcimꝰ.Et ĩ his aũt q̊s duoſ
ex oĩb pponere volui:⁊ ĩ alijs eccłiaſtic
viris ⁊ bona ⁊ bũ.i.ſicẽ res poſtulat:acu/⸗
te:oꝛnate:ardẽterq; dicẽtibo ꝑ młta eoꝛũ
ſcripta vł dicta poſſũt hec tria genera re
periri ⁊ aſſidua lectõe vł auditõe admix

ta exercitatõe ſtudentiba inoleſcere. Nec

quiſqᷓ; pᷣter diſciplinã eſſe eſtimet iſta mi
ſcere:ĩmo quantũ ↄgrue fieri pᷣt om̃ibus
generibo dictio variãda eſt. Nã qñ ꝓlixa
eſt in vno genere:minꝰ detinet auditoꝛẽ.
n vero fit in aliud ab alio trãſitus etiã
ſi longiꝰ eat decentiꝰ ꝓcedit oꝛatio:q;uiſ
habeãt ⁊ ſingula genera varietates ſuas
ĩ ſermone eloquentiũ quibo nõ ſinunt᷑ in
eoꝝ qui audiunt frigeſcere vel tepeſcere
ſenſibo. Uerũtũñ faciliꝰ ſũmiſſum ſolũ q;
ſolũ grãde tolerari pᷣt Cõmotõ qùppe ani
mi q́;to mag excitãda ẽ vt nobᷣ aſſentiat
auditoꝛ:tãto minꝰ ĩ ea teneri pᷣt cũ fuerit
q;tũ ſatꝭ ẽ excitata.Et iõ auẽdũ ẽ nedu
volumꝰ altiꝰerigere qdð erectũ eſt:etiã in
de decidat quo fu erat excitatione perdu
ctum. Interpoſitꝭ vero que ſunt dicẽda
ſũmiſſius bene redit᷑ ad ea q̃ opꝰeſt grãdi
ter dici:vt dictionis impetꝰ ſicut maris
eſtꝰ alternet.Ex quo fit vt grande dicẽ/
di genꝰ ſi diutiꝰ eſt dicẽdũ:nõ debeat eſſe
ſolũ ſʒ alioꝝ geneꝝ interpoſitõe variet᷑.
ei tamẽ generi dictio tota tribuat᷑ cuiꝰco

pia pᷣualuerit. Intereſt em qð genuſ cui
generi apponat᷑ vel adhibeat᷑ certis ⁊ ne

ceſſarijs locis. Nã ⁊ ĩ grãdi genere ſemꝑ
aut pene ſemꝑ tẽperata decet eſſe pꝛinci/⸗
pia.Et ĩ ptãte ẽ eloq̃ntis vt dicãt᷑ nõnul

la ſümiſſe etiã q̃ poſſent grãditer dici:vt
ea qᷓ dicũt᷑ grãditer ex illoꝝ fiãt cõparati
one grãdioꝛa ⁊ eoꝝ tãq; vmbꝛis lumino
ſiora reddant᷑. In q̊cunq;ʒ aũt genere aliqᷓ

qſtionũ vĩcula ſoluẽda ſũt acumĩe opꝰ ẽ
qð ſibi ſũmiſſũ gen ppe vẽdicat.cꝑ h̊

eo genere vtẽdũ ẽ ⁊ ĩ aliſſ duob generibꝰ

aſ eis iſſ icidut ſielaudandu alid vet

M l

vituperãdũ vbi nec dãnatio cuiuſq; nec
liberatio nec ad actioneʒ q;libet aſſenſio
reqrit᷑ in quocũq; alio genere occurrerit
genꝰ adhibẽdũ ⁊ interponẽdũ eſt tẽpera
tuũ. In grãdi & genere iueniũt ſuos locoſ
duo cetera:⁊ ĩ ſumiſſo ſił᷑r Cẽperatũ aũt
genꝰ nõ quidẽ ſemꝑ ſʒ tñ aliqñ fũmiſſo ĩ
diget.ſi vt dixi q̃ſtio cuiꝰ nodꝰ ẽ ſoluẽdꝰ

ĩcurrat:vel qñ nõnulla q̃ oꝛnari poſſent:

iõ nõ oꝛnant᷑:ſʒ ſũmiſio fᷣmone dicũt᷑.vt
qbuſdã q̃ſi thoꝛis oꝛnamẽtoꝝ pᷣbeãt emi
nentioꝛẽ locũ. Grãde aũt genꝰ tꝑata di/
ctio nõ reqͥrit.Ad delectãdos qͥppe ani/
mos nõ ad mouęedos ipᷣa ſuſcipit᷑.Hõ ſa
ne ſi dicẽti crebꝛiꝰ ⁊ vehemẽtiꝰ acclamet᷑
iõ grãditer putãdũ eſt dicere.̊ em ⁊ acn

mina ſũmiſii generꝭ ⁊ oꝛnamẽta faciũt tẽ

perati. Brãde aũt gen? plerũq; pondere

ſuo voces pᷣmit:ſʒ lacrimaſexpꝛimit De

niq; cũ apud ceſareã mauritanie diſſua/
derẽ populo pugnã ciuilẽ vł potiꝰpluſ/
q; ciuilẽ q; cateruã vocabãt.neq; em̃ ci/
ueſ tantũmodo ſʒ etiã ꝓpinqͥ frẽs.poſtre
mo paretes ac filij lapidibo int᷑ ſe ĩ duas
ptes diuiſi ꝑ aliq̃t dies cõtinuos ⁊ eerto

tꝑpe anni ſolẽniter dimicabãt.⁊ quiſq; vt

quẽq; poterat occidebat.Egi qͥdẽ grãdi
ter quantũ valui:vt tã crudele ⁊ inuete/
ratũ malũ de coꝛdibs ⁊ moꝛib eoꝝ auel/
lerẽ pellerẽq; dicendo.nõ tñ egiſſe me ali
qd putaui cũ eos audirẽ acclamãtes:ſed
cñ ſlentes videre⸗Mcrlamatoiapbe ſe
doceri ⁊ delectari:flecti aũt lacrimis in/
dicabãt.Quas vbi aſpexi immanẽ illaʒ
ↄſuetudinẽ a patribo ⁊ auis lõgeq; a ma
ioꝛibo traditã:q̃ pectoꝛa eoꝝ hoſtilit᷑ ob/
ſidebat:vl poti poſſidebat victã anteq;
re ipᷣa id onderent credidi. Moxq; ſᷣmo
ne finito ad agẽdas deo gr̃as coꝛda atqʒ;
oꝛa ↄuerti. Et ecce iã ferme octo vel am/
plius anni ſũt ꝓpicio chꝛiſto exq̊ ilic ni
hil tale tentatũ eſt. Süũt ⁊ alia experimẽ
ta multa quibo didicimꝰ hoĩes:qͥd ĩ eis
fecerit ſapiẽtis grãditas dictõis.nõ cla/
moꝛe potiꝰq; gemitu.aliqũ eẽ lacrimis.
poſtremo vite mutatõemõſtraſſe SGum
miſſo etiã dicẽdi genere ſũt pleriq; muta
ti:ſʒ vt qdᷣ neſciebãt ſcirẽt:aut qð eis vi/
debat᷑ icredibile crederẽt:nõ aũt vt age/
rent qð agendũ iã nouerũt ⁊ agere nole/

De doctrina chꝛiſtiana Tiber

bant.Ad hmõi nanq;ʒ duritiã flectendaʒ
debet grãditer dici. a ⁊ laudes ⁊ vitu/
peratões qñ eloquẽter dicunt᷑:cũ ſint in
genere tẽperato ſic afficiũt quoſdã vt ñ
ſolũ in laudibo ⁊ vituperatõibo eloquen
tia delectent: veꝝ etiam ipſi laudabiliter
appetãt fugiantq; vituperabiliter viue/
re.Hʒ nunqd omes qͥ delectant᷑ mutant᷑
ſicut ĩ graãdi genere oms qͥ flectunt᷑ agũt
⁊ ĩ ſũmiſſo genere om̃es qͥ docent᷑ ſciunt:
aut credũt veꝝ eſſe qð neſciũt. Uñ colli

glt᷑ illa duo genera qð efficere intendũt:

B eis eſſe maxime neceſſariũ qͥ ſapiẽtenet
eloquẽter volũt dicere. Nlud vᷣo qð agi
tur genere tẽperato.i.vt eloq̃ntia ipᷣa de
lectet:nõ eſt ꝓpter ſeipᷣm vſurpãdũ:ſʒ vt
reb q̃ vtiliter honeſteq; dicunt᷑:ſi nec do

cente indigẽt eloquio nec mouente:qꝛ ?

ſciẽtes ⁊ fauẽtes auditoꝛes habẽt aliq̃n
to ꝓmptiꝰ ex ipᷣa delectatõe elocutioniſ.
accedat vel tenacius adhereat aſſenſus.
Nã cũ eloquẽtie ſit vniuerſale officiũ in
quocũq; iſtoꝝ triũ geneꝝ dicereapte ad

pſuaſionẽ.ſinis aũt id qð intẽdiſꝑſuade

re dicẽdo.in qcũq; iſtoꝝ triũ geneꝝ dic
qͥdẽ eloq̃ns apte ad ꝑſuaſionæ:ſp niſi per
ſuadeat ad finẽ nõ puenit eloq̃ntie.Per/
ſuadet aũtĩ ſũmiſſo genere vᷣa eſſe q diẽ.
Perſuadetiĩ grãdi vtagant᷑ q̃ agẽda iam
eẽ ſciunt᷑:nec tũ agunt᷑. Perſuadet ĩ gene
re tꝑato pulcre oꝛnateqʒ dicere. CQna fi/
ne nobᷣ qͥd opꝰ eſt:Appetãt eũ qͥ lingua
gloꝛiant᷑:⁊ ſe in panegyricis talibuſq; di
ctionib iactãt:vbi nec docendus:necad
gliqd agendũ mouẽdus:ſʒ tantũmodo ẽ
delectandꝰ auditoꝛ. Nos vero iſtũ fine⸗
referamꝰ ad alteꝝ finem:vt.ſ.qð efficere
volumꝰ cũ grãditer dicimus:̊ etiã iſto
velimꝰ id eſt vt bona moꝝ diligant᷑ vel

deulitent᷑ mala:ſi ab hac actione non ſic
galieni ſunt homines:vt ad eã grandi ge/
nere dictionis vꝛgedi videant᷑aut ſi iam
id agunt vt agant ſtudioſiꝰ atq; in eo fir
miter ꝑſeuerent. Yta fit vt etiam tempe/
rati generis oꝛnatu non iactanter:ſʒ pꝛiu
denter vtamur. nõ eius fine cõtenti quo
tantũmodo delectat᷑ auditoꝛ:ſed h̊ poti
us agentes vt etiam ipſo ad bonum qð
perſuadere volumus adiuuetur. Il/

la itaq; tria que ſupꝛa poſuimꝰ einn qui

IIII.

— ——

nnerſic.
ſlientre
nrrrobeleter:
ſtanßinglln
lolatnbiunt
Cetenns nhe
iercheltcte⸗
ecciaſononmte
güͤcinnlopſir
Undenfiſtiir
Nephrölold
gilbeterand
ſsteſtimonge
dedienter.
Nhillielloc
mmawhluf
Chpitnſiota
guio diſcinby
Ckteniiauant
Ninente hiſ
Nooe
Pecn
dchchre⸗
ſoeſtardede
mnas dene
ſpernbat
ninciten
dia nock
gonmor
ſutalet ſ
cceſunnn
umnumeroſit
ationes era
nliſa⸗ſoͤen⸗

MIcnn

naſntünennn
ſmniſenit.
nioſlitate.
ſellrak irg d
Nhoͦſrutnſic
mbrinbie
hcor de
Kimlceit⸗
onicee
nufne
noemmnnte
kſellrt
Cim N
nein

affcütlir
Npennitan
Aunigllauchbli
Unperbilitrrin
Adcerunknn
Mnsfenmtg
nesq docchkſain
ncci. V
cent igent
Nerrſmmüdſi
Nen Putſpede
fſönſinitizn
Eteydanigch,
nioneeman

4

S. =

☛x-.

S.

nciweesiei

adherentlai
mer dicmngtl
i dintnge
Sgſunſorzeſg
bneridih
mrlanriinin
miaunicn
aan (o
gatitci lngrn
nastliduſch
docendnsnern
ehtntintet
Porod ſüift
anſtiöfin
Dicinnonan
mz N
ennrſnſe
agntie
ertmntſian
arg ggeoft
tcianten
ſacantenizfl
ine cGemn,

ſapiẽter dicit:ſi etiã eloquẽter vult dice/

re id agere debere vt intelligẽter: vt libẽ/
ter: vt obediẽter audiat᷑:nõ ſic accipiẽda
ſũt tanq; ſingula illis tribo dicẽdi generi
bus ita tribuant᷑:vt ad ſũmiſſum intelli

genter:ad temperatũ libẽter:ad grande
ꝑtineat obediẽter audiri:ſʒ ſic potius vt
hec tria ſemꝑ intẽdat ⁊ quantũ pᷣt agat:
etiã cũ in illoꝝ ſingulo quoq; verſat᷑ Ho
lumꝰ em̃ faſtidiri etiã cũ ſũmiſſe dicimꝰ.
ac ꝑ ̊ nõ ſolũ volumꝰ intelligẽter veruʒ

etiã libẽter audiri.Quid em̃ agimꝰ diui
nis teſtimonijs docẽdo qð dicimus niſi

vt obedienter audiamur.i.vt credat᷑ eis

opitulãte illo cui dictuʒ eſt. Teſtimonia
tua credibilia facta ſũt valde. Quid etiã
cupit niſi credi qͥ aliqͥd licet ſũmiſſo elo/⸗

quio diſcẽtibo narrat: Et qͥs velit eũ au⸗/

dire:niſi auditoꝛẽ nõnulla etiã ſuauitate
detineat: Hã ſi non intelligat᷑ ùs neſciat
nec libẽter eũ poſſe nec obediẽter audiri
Plerũq;ʒ aũt dictio ipᷣa ſũmiſſa dũ ſoluit
difficillimas q̃ſtiones:⁊ inopinata mani
feſtatõe demõſtrat:dũ ſentẽtias acutiſſi/

mas de neſcio quibꝰ q̃ſicauernis vñ non
ſperabat eruit ⁊ oſtẽdit:dũ aduerſarij cõ

nincit erroꝛẽ:⁊ docet falſi ũ eſſe:qʒ ab illo
dici videbat᷑ inuictũ:maxime qñ adeſt ei

qdᷣdam decꝰnõ appetitũ:ſʒ qdamodona
turale:⁊ nõnulla nõ iactaciuncula ſʒ q̃ſi

neceſſaria:atq; vt ita dicã ipſis reb exoꝛ
ta numeroſitas clauſulaꝝ:tantas accla/
mationes excitat vt vix intelligat᷑ eſſe ſũ

miſſa. Nõ em̃ qꝛ neq; icedit oꝛnata neq;
armata:ſʒ tanq; nuda ↄgredit᷑.ideo ñ ad
unerſariũ neruis lacertiſq; collidit:⁊ obſi
ſtentẽ ſubꝛuit:ac deſtruit mẽbꝛis foꝛtiſſi
mis falſitatẽ. Uñ autẽ crebꝛo ⁊ multum
acclamat᷑ ita dicentibo:niſi qꝛ veritas ſic
demõſtrata:ſic deſenſa:ſic inuicta dele/
ctat: Et in ̊ igit᷑ genere ſũmiſſo iſte no/
ſter doctoꝛ ⁊ dictoꝛ id agere debet: vt nõ
ſolũ intelligẽter: veꝝ etiã libẽter ⁊ obedi

enter audiat᷑. Illa quoqʒ eloquẽtia gene
ris tẽperati apud eloquentẽ eccleſiaſticũ

nec inoꝛnata relinquit᷑:nec indecẽter oꝛ⸗/

nat᷑:nec ſoluʒ hoc appetit vt delectet:qð

ſolũ apud alios pꝛofitet᷑:veꝝ etiã in his

que laudat ſiue vituperat:iſtis appeten

dis vel finnius tenendis,illis autẽ vitã

. 3 * .

CLXXXIHI.

dis vel reſpuendis:vult vtiq; obedien /
ter audiri. Si autẽ nõ audit᷑ intelligẽter
nec libẽter poteſt. Pꝛoinde illa tria vt in
telligant qui audiũt:vt delectent᷑:vt obe
diant:etiã in hoc genere agendũ eſt vbi

tenet delectatio pꝛincipatũ. Jã vero vbi
mouere ⁊ flectere grãdi genere opꝰ eſt au

ditoꝛẽ:qð tunc eſt opꝰquãdo ⁊ veraciter
dici ⁊ ſuauiter cõfitet᷑: ⁊ tamẽ nõ vult fa/

cere qð dicit᷑: dicendũ eſt ꝓculdubio grã

diter. Sed qͥs mouet᷑ ſi neſcit qð dicit:⸗
Aut quis tenet᷑ vt audiat ſi nõ delectat᷑⸗
Vngde ⁊ in iſto genere vbi ad obedientiã
coꝛ duꝝ dictõnis grãditate flectendũ eſt
niſi ⁊ intelligẽter ⁊ libẽter qui dicit audi
atur: nõ poteſt obediẽter audiri. Habet
autẽ vt obediẽter audiat᷑ quãtacũq; grã
ditate dictõis maꝰ pondꝰ vita dicentis
Hã qͥ ſapiẽter ⁊ eloquẽter dicit viuit au
tem nequiter:erudit quidẽ młtos dicẽdi
ſtudio:qᷓ;uis anime ſue ſit inutilis:ſicut
ſcriptũ eſt. Scribe ⁊ phariſeiĩ cathedꝛa
moiſi ſederũt.q̃ dicũt facite:q̃ aut faciũt
facere nolite. Dicut em̃ ⁊ nõ faciũt. Un/
de ait ⁊ apłs. Siue occaſiõe ſiue vᷣitate
chꝛiſtꝰ annũciet᷑.chꝛiſtꝰaũt veritas eſt:⁊
tñ etiã nõ veritate annũciari veritas pᷣt.
id eſt vt pꝛauo ⁊ ſallaci coꝛde q̃ recta ⁊ ve
ra ſunt pᷣdicent᷑. Sic quippe annunciat
ieſus chriſt? ab eis qͥ ſua querũt nõ q̃ ie/
ſu chꝛiſti. Bʒ qm̃ boni fideles nõ quẽli⸗/
bet hominũ ſʒ ipᷣm dñm obediẽter audi
unt.qui ait:que dicũt facite:que autẽ fa⸗
ciunt facere nolite:dicunt em̃ ⁊ nõ faciũt
ideo audiunt᷑ vtiliter etiã qui inutiliter
agüt. Sua em̃ querere ſtudẽt:ſʒ ſua do/
cere nõ audent.de loco ſcilicet ſuperioꝛe
ſedis eccleſiaſtice:quã ſana doctrina cõ/
ſtituit. Pꝛopter qð ipſe domin pꝛiuſq;
de talib:qð cõmemoꝛaui diceret:pᷣmiſit
cathedra moyſi ſederũt. Illa ergo cathe
dra nõ eoꝝ ſed movſi cogebat eos bona
dicere etiã nõ bona faciẽtes.Agebant er
go ſua in vita ſua:docere aũt ſua cathe/
dra illos nõ permittebat aliena. Dultil
itaq; pſunt dicẽdo que nõ ſaciunt.ſʒ lon
ge plurib pꝛodeſſent faciẽdo que dicũt.
Zbundanken qui male vite ſue deſen
ionem ex ipᷣis ſuis pᷣpoſitis ⁊ doctoꝛibo
querũt.reſpondẽtes coꝛde ſuo:aut etiaʒ

De doctrina chꝛiſtiana TAiber

ſi ad hoc erumpũt oꝛe ſuo atq; dicentes
Dõð ipſe mihi pcipis:cur ipſe non facis:
Ita fit vt eũ obediẽter nõ audiãt q ſe ip
ſe nõ audit:⁊ verbũ dei qð eis pᷣdicat᷑:ſi/⸗
mul cũ ipſo pᷣdicatoꝛe cõtemnãt.Deniq;
apoſtolꝰ ſcribẽſ ad thimoteũ cũ dixiſſet.
nemo adoleſcẽtiã tuã cõtemnat.ſubiecit
vnde nõ cõtemneret᷑:atq; ait. Sʒ foꝛma
eſto fideliũ in ſermone:in cõuerſatõe:in

Ddilectõne:in fide:in caſtitate.Talis do/⸗

ctoꝛ vt obediẽter audiat᷑ nõ impudẽter
nõ ſolũ ſũmiſſe ac tẽperate.veꝝ etiã grã/

giter dicit: qꝛ nõ cõtemptibiliter viuit.

Sic naq; elegit bonã vitã:vt etiã bonã
nõ negligat famã:ſʒ ꝓuideat bona coꝛaʒ
deo ⁊ hoĩb quantũ poteſt illũ timendo:
his cõſulendo. In ipᷣo etiã ſermone ma/
lit reb placere q; verbiſ:nec exiſtimet di
ci meliꝰ niſi qð dicit᷑ veriꝰ. Nec doctoꝛ
verbis ſeruiat:ſʒ verba doctoꝛi. Hoc eſt

em̃ qð apls ait.nõ ĩ ſapiẽtia vᷣbi ne eua/

cuet᷑ crux chꝛiſti.Ad h̊ valet etiaʒ qð ait
ad thimoteũ. Noli vᷣbis ↄtendere.ad ni
hil em̃ vtile eſt:niſi ad ſubuerſionẽ audiẽ
tiũ Neq; em̃ hoc ideo dictũ eſt:vt aduer
ſarijs oppugnãtibo veritatẽ nihil nos/ꝓ

veritate dicamꝰ.Et vbi erit qð cũ oñde

ret qlis eſſe epᷣs debeat:ait ĩter cetera.vt
potens ſit in doctrina ſana:⁊ cõtradicen

tes poſſit redarguere. Uerbis em̃ cõten
dere eſt nõ curare qũo erroꝛ veritate vin

cat᷑:ſʒ quo tua dictio dictõi pᷣferat᷑ alteri
ug: aer qͥ nõ verbis ↄtẽdit:ſiue ſũmiſ
ſe:ſiue tpate:ſiue granditer dicat.id agit
vᷣbis vt veritas patefiat:vitas placeat:

veritas moueat: qm nec ipſa q pcepti fi/

nis ⁊ plenitudo leg eſt charitaſ vllo mo

do recta eſſe pᷣt:ſi ea q̃ diligunt᷑ nõ vᷣa ſed

falſa ſunt. Sicut aũt cuiꝰ pulcrũ coꝛpꝰ
⁊ defoꝛmis eſt animꝰ mag dolendũ ẽ:qᷓ;
ſi defoꝛme hr̃et coꝛpꝰ:ita qui eloquenter
q̃ falſa ſunt dicũt magis miſerãdi ſũt q;
ſi talia defoꝛmiter dicerẽt. QOuid eſt ergo
nõ ſolũ eloqnter veꝝ etiã ſapiẽter dicere

niſi vᷣba ĩ ſũmiſſo genere ſufficiẽtia:in tẽ
perato ſplẽdẽtia:ĩ grãdi vehemẽtia:verꝭ

tñ rebo qs qaudiri opꝑteat adhibere. Sed
q̃ vtrũq; nõ pᷣt dicat ſapiẽterqð nõ dicit

eloquenter potiꝰ:q; dicat eloquenter qð
dicit inſipieter. Si aut ne hoc quidẽ pᷣt⸗

ita ↄuerſet᷑:vt nõ ſolũ pᷣmiũ ſibi cõparet
ſed etiã pᷣbeat alijſ exemplũ:⁊ ſit ei quaſi
copia dicẽdi foꝛma viuẽdi.Sũt ſane qͥ
dã qͥ bñ ꝓnüciare poſſut:qͥd aũt pnũciẽt

excogitare nõ poſſũt.Oð ſi ab alijs ſu/

mãt eloqnter ſapiẽterq; ↄſcriptũ:memo
rieq; cõmẽdẽt atq; ad ppłm ꝓferãt:ſi eã
pſonã gerũt nõ impꝛobe faciũt.Sic em̃
(qð ꝓfecto vtile eſt młti pᷣdicatoꝛes ve
ritatꝭ fiũt:in?młtimgtri:ſi vniꝰ veri mgr̃i
idipᷣm dicãt om̃es ⁊ nõ ſint in eis ſciſma
ta.Hec deterrẽdi ſunt iſti voce iheremie
pꝓphete ꝑ quẽ de arguit eos q̊ furãt᷑ ver
ba eiꝰ vnuſqͥſq; a ꝓximo ſuo.Oui em̃ fu
rant᷑:alienũ quferũt.verbũ aũt dei nõ eſt
alienũ ab eis q obtẽperãt ei:potiuſq; ille
dicit aliena qͥ cuʒ dicat bene viuit male.
Quecũq; ei bona dicit eius excogitari
vident᷑ ĩigenio:ſʒ ab eiꝰ moꝛibo aliena ſũt.
Eos itaq; dicit deꝰ furari vᷣba ſua:qͥ bo
ni volũt videri loqndo q̃ dei ſũt:cũ mali

ſint faciedo q̃ ſua ſũt. Nec ſane ipᷣi dicũt
bona qᷓ dicũt ſi diligent attẽdas.Qũo eĩ
dicũt vᷣbis qð negãt factꝭ.Mõ eĩzʒ fruſtra

ð talibo ait apłls Cõſitent᷑ ſe noſſe deũ:ſa
c aũt negãt. Hõ q̊dã &̊ ipᷣi dicũt:⁊ rur

ſus alio mõ nõ ipᷣi dicũt:qm̃ vtrũq; veꝝ

Eqð ait vitas.De talibo em̃ loquẽs:q̃ di
cunt inqͥt facite:q̃ aũt faciũt facere nolite
hH ẽ qð ex oꝛe illoꝝ auditꝭ:facite:qð ĩ oꝑe
videt facere nolite.dicũt em̃ inàͥt ⁊ ñ fa/

ciũt.Ergoq;uis nõ faciãt tñ dicũt. Sʒ

alio loco tales arguens. Hipocrite int
qũo poteſtꝭ bona loqͥ cũ ſiꝭᷣ mali.Ac ꝑ h̊

⁊ ea q̃ dicũt qñ bõa dicũt ñ ipᷣi dicũt:vo/

lũtate.ſ.atq; oꝑe negãdo qð dicunt. UVñ
ↄtingit vt hõ diſert' malus ſermonẽ q̊
vᷣitas pᷣdicet᷑ dicẽdũ ab alio ñ difto ſʒ bo

no ipe cõponat.Oð cũ fit:ipᷣe a ſeio tra
dit alienũ:ille ab alio accipit ſuũ.Cũ ve

ro boni ſideles bonis ſidelib hãc operã
cõmendãt vtriq; ſua dicunt:qꝛ ⁊ deꝰ ip/

ſoꝝ eſt cuiꝰ ſũt illa ꝗqᷓ dicũt:⁊ ea ſua faeiũt

q̃ nõ ipᷣi cõponere potuerunt:qui ſᷣm illa
cõpoſite viuũt.Siue autẽ apud popu/
lum vel apud quoſſlibet iã iãq; dicturuſ:
ſiue qð apud populuʒ dicendum vel ab
eis qui voluerint aut potuerint legẽduʒ
eſt dictatinus oꝛet vt deus ſermoneʒ bo
num det in os ei. Siem̃ regina oꝛauit

IIII.

heterpſtegen
gpudfee tin
nedarerihton

mnun elſhlitt
erbot doctnn

oun lit dob⸗
Necpit orent
esdet gör ose
Perigtottft be
ispfeitſumat
olegiagag
Dlbiigvtö
nn ſüt nos
chlclder hic
Geftirae
Noc Wts
Gerq bebeen
nirosnop
tur Egomde⸗
lnoꝛlibꝛis noq
ſuprſelaſss
Miodſar
doredwd⸗
tatedicon

(Vanii
doenime
muolbꝛo

(Diuan

Gbeloene

Weo fhill.

oytnul
ſmnhgeßliu
eſanſiner
ſcho

Cnhped
haſtleg
boſorein

Alutiiti.
bdainnn

bber
W

iiniiſbi⸗
Bitt
tiͤn
ſcbint
nnprüin
pinpſeiti

S=

S= —
Se
=

=

ddelait Gti
Nliödtehtonee

Kimbpging
möſminesſci
mtſkiwdeihen
nguitepifritr
Nnmnoſollieifn
rntititden
henädedaig
Mantbaeriint

ditcubagaen

n poribini⸗
mm zbrln
bijdei ſitinl
Per ſnetßini
Nkanidas D
taod Pößfi
fitenkſenmninn
äsiötnin
Nürgiinie
Atran ,onidi
oisharl
nidaieie
itchiuttiſe
cürfidit G
Dihooieini
iſenai Len
itßhhidichen
grant
Imaluoſemn.
tioſ ninßſn
ker in
mwiriliſe
iurli in

Graſufii
mmranifnl

inen

heſter ꝓ ſue gentis tꝑali ſalute locutura

apud e in os eiꝰ deꝰ cõgruũ ſermo

nẽ daret:qᷓ́;to magis oꝛare debet vt tale

munꝰ accipiat qͥ ꝓ eterna hoĩm ſalute in

verbo ⁊ doctrina laboꝛat: Illi vo qui ea

dicturi ſũt q̃ ab alijs acceperũt:⁊ anteq;ᷓ

accipiãt oꝛent ꝓ eis a quibo accipiũt:vt
eis det᷑ qð ꝑ eos acciꝑe volunt:⁊ cũ acce
erche oꝛẽt vt bene ⁊ ipᷣi ꝓferant:⁊ illi ad

Is ꝓferũt ſumãt:⁊ de ꝓſpero exitu dictö
nis eidẽ gr̃as agãt:a qͥ ſe id accepiſſe non

dubitãt: vt qͥ gloꝛiat᷑ in illo gloꝛiet᷑ ĩ cui
manu ſũt ⁊ nos ⁊ fmones nr̃i. Longioꝛ

euaſit liber hic qᷓ; volebã q;q; putauerã.

Szʒ legeti vel audiẽti cui gratꝰ eſt longꝰ

nõ eſt. Cui autẽ longꝰ eſt ꝑ partes eũ le/
gat:qͥ habere vult cognitũ.Quẽ vᷣo eiuſ
fide inſtrui:vt vnã quãlibet hereſim de/
ſignares ↄtra quã ſpẽaliter noſtre diſpu
tatõis vigilaret intẽtio. Sʒ cũ indefini/

cognitõis nõ piget de lõgitudine nõ q̃ra
tur. Ego tñ deo nr̃o gras ago ꝙ his q̃t

tuoꝛ libꝛis nõ ꝗlis ego eſſem cui młta de
ſunt:ſed q̃lis eſſe debeat qͥ in doctrina ſa

na.i.chꝛiſtiana nõ ſolũ ſibi:ſʒ alijs etiã la
boꝛare ſtudet:quãtulacũq; potui facul/

tate diſſerui. Amen.

¶ Aurelij auguſtini egregij doctoꝛis 68 . et ĩ 1:
lumina ð ;ᷓ qð a nobis expetis facere va

doctrina chꝛiſtiana liber qrtus qͥ eſt vlti
mus libꝛoꝝ iſtoꝝ feliciter expletꝰ.

¶ Dini anrelij auguſtini Hipponenſis

cpi de ſide ad petꝝ diaconẽ liber incipit.

Piſtolã fili
petre tue charitatis ac

cepi. In qua te ſignifi/
caſti velle ih eroſolimã

tenere:vt nullꝰtibi poſſit ſenſus heretice

ſurripere falſitatiſ. Baudeo quidẽ ꝙ pꝛo

fide vera ſine vllo ꝑfidie vicio cuſtodien
da ſollicitudinẽ geris:ſine qua nulla po

teſt ꝓdeſſe:ĩmo nec eſſe puerſio.Apoſtoli
ca quippe dicit autoꝛitas:ꝛ ſine fide im
poſſibile eſt placere deo. Fides nãq; eſt
bonoꝝ oĩm fundamẽtũ. Yideſ eſt hũane
ſalut initiũ. Sine hac ſide nemo ad fili/
oꝛũ dei numen pᷣt ꝑtinere. Quia ſine ip̃a

pꝓgere:⁊ poſtulaſti te lit /
), teris noſtr inſtrui:quã
debeas in illis partibo vere fidei regulaʒ

Jo. CLXXXIIII.

nec in ſeculo quiſq;ᷓ iuſtificatõis gẽam

ↄſequit᷑:nec ĩ futuro vitã poſſidebit eter
nã. Et ſi qͥs hic nõ ambulauerit ꝑ fideʒ:

noõ pueniet ad ſpeciẽ. Sine fide omis la/

boꝛ hoĩs vacuꝰ eſt.Tale quippe eſt:vt
ſine vera ſide q ſq; velit deo ꝑ ↄtemptum
ſeculi placere:q̃le ſi quiſq; tendẽs ad pa/

triã:in q̃ ſe ſcit beate eſſe victurũ:relinq̃t

itinerꝭ rectitudinẽ ⁊ impꝛouidꝰ ſectet᷑ er/

roꝛẽ:q̊ nõ ad beatã ciuitatẽ ꝑueniat:ſʒ in

p̃cipitiũ cadat:vbi nõ gaudiũ puenienti
datr: ſʒ cadẽti interitꝰ inferat᷑. Uerũtñ vt
de fide ſufficiẽs ſermo ꝓmat᷑:nec tẽpoꝛiſ

ſuffragat᷑ ſpaciũ:qꝛ celeriter noſtꝝ cupis
habere rũſum. Et tã magnũ eſt huiꝰ di⸗/
ſputatõis opꝰ:vt a magniſ vix poſſit im

pleri. Neq; em̃ popoſciſti ſic te debere ð

te diffinitõeʒ fidei petis:eãq; cupis etiã

ſub bꝛeuitate cõcludi.vides ꝓculdubio

qᷓ; ſit nobis impoſſibile:vt rẽ tantã ĩ bꝛe

niplenec ꝛehendamꝰ. Cui ſufficienteſ
eſſe

ſenõ poſſumꝰ:etiã ſi tantũ ſpaciũ tẽpo
ris ⁊ tale nobis eſſet ingeniũ:vt młta vo

leremꝰ. Sʒ qꝛ deꝰ ꝓpe eſt oĩb inuocãti/

bus cecũ in veritate:qͥ verbum ↄſũmans ⁊

bꝛeuiãs fecit ſuꝑ terrã:ſpero qꝛ ſicut tibi

dedit huiꝰ fidei ſanctã ſollicitudineʒ.ſic
ętiã mihi vt tuo taʒ bono tãq; laudabili
ſeruiã deſiderio: ſufficientẽ tribuet facul
tatẽ:vt ⁊ ſi nõ potuero cũcta dicere:ex q

bus oĩs erroꝛ hereticꝰ poſſit agnoſci:et

agnitꝰ vel ↄuinci valeat vel vitari:tñ in

noĩe atq; adiutorio ſãcte trinitatiſ:q̃ vnꝰ
ſolus verus ⁊ bonꝰ eſt deus:ea dicam in
quibo ſaltẽ magna ex parte ratõem fidei
catholice cõſtet ſine aliqua erroꝛis cali/
gine cõtineꝛi.Quibus retentis poterꝭ et
illa depꝛehẽdere atq; fugere:q̃ ⁊ ſi in hoc
opere vident᷑ ſpeciali diſputatõe cõuin/
ci:tamen ex his que hic generaliter atq;
abſolute ponẽtur.appareant illa que in/
fideles hoĩes auribovolũt ſuſurrare fide
liũ:nõ regula diuine veritatꝭ tradita:ſed
nequicia humani erroꝛis inuenta.

.
—

Explicit pꝛologus.

lij ⁊ ſp

De trinitate ꝑſonaꝝ ⁊ vnitate eſſetie.

Bocũq;ʒ igi
tur loco fueris ↄſtitutus

qꝛ ſm regulã noſtri ſalua
toꝛis imperio ꝓmulgatã

ſſſancti noĩe baptizatũ:pꝛincipa/
liteꝛ atq; indubitanter toto coꝛde retine
patrẽ deũ:filiũ deũ:⁊ ſpũmſanctũ deum
id eſt ſanctã atq; ineffabilẽ trinitatẽ vnũ
eſſe naturaliter deuzʒ.de q̊ in deuterono/
mio dicit᷑. Audi iſrael.dñs deꝰ tuꝰ deus

vnꝰ eſt:⁊ dñm deũ tuũ adoꝛabis ⁊ illi ſo

li ſeruies. Uerũtamen qꝛ iſtũ vnũ deũ:qͥ

ſolꝰeſt verꝰ naturaliter deꝰ:nõ patrẽ ſolũ

neq; filiũ ſolũ:neq; ſolũ ſpũmſanctũ:ſed

ſimul patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpũmſanctũ diximꝰ
eſſe.cauẽdũ eſt ne ſicut patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpi/
ritũſanctũ vnũ deũ eſſe q;tũ ad naturalæ
attinet vnitatẽ veraciter dicimꝰ.ſic eũ qͥ
pater eſt: eundẽ vel filiũ vł ſpũmſanctũ:
aut eũ qͥ filiꝰ eſt ſiue patrẽ ſiue ſpũmſan/
ctũ:aut eũ qͥ ſpũſſanctꝰ ꝓpꝛie in ↄfeſſiõe
hui trinitat dicit᷑:vel patrẽ vel fuliũ ꝑ/

ſonaliter dicere ſiue credere qð omnino

nefas eſt audeamꝰ. Fides em̃ quã ſancti
patriarche atq; ꝓphete ante incarnatio/

nẽ filij dei diuinitꝰ acceperũt.quã etiam

ſancti apłi ab ipᷣo dño ĩ carne poſito au/
dierũt:⁊ ſpũſſancti ma giſterio inſtructi:

nõ ſolũ ſermone pᷣdicauerũt:veꝝ etiã ad

inſtructionẽ ſaluberrimã poſteroꝝ ſcri/
ptis ſuis inditã reliquerũt:vnũ deũ pᷣdi
cat trinitatẽ.i.patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpũumſanctũ

SEʒ trinitas vera nõ eſſet:ſi vna eadẽq;
ſona diceret᷑ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſanctus
iem̃ ſicut eſt patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti

vna ſubſtãtia.ſic eſſet vna perſona:nihil

om̃ino eſſet in q̊ veraciter trinitas dicere

tur. Rurſus quideʒ trinitas vera eſt: ſec
vnꝰ deꝰ trinitas ipᷣa nõ eſſet.ſi quẽadmo

dũ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſonctꝰ ꝑſonaꝝ ſunt
ab inuicẽ ꝓpꝛietate diſtincti:ſic fuiſſent
naturaꝝ quoq; diuerſitate diſcreti. Bʒ

qꝛ in illo vno vero deo trinitate nõ ſoluʒ

p vnꝰ de eſt: ſʒ etiã ꝙ trinitas eſt natura
liter veꝝ eſt: ppterea ipᷣe verꝰ deꝰ in ꝑſo/

nis trinitas eſt:⁊ ĩ vna natura vnus eſt.

noſti te ĩ vno patris ⁊ fi⸗

(De fide ad petrũ

er hãc vnitatẽ naturalẽ totꝰpater in ſi

lio ⁊ ſpũſancto eſt:totꝰ filiꝰ in patre ⁊ ſii

rituſancto eſt.totꝰ qq; ſpũſſanctꝰ ĩ patre
⁊ filio eſt. Nullꝰ hoꝝ extra quẽlibet ipo
rũ eſt:qꝛ nemo aliũ aut pᷣcedit eternitate

aut excedit magnitudĩe:aut ſuꝑat ptäte

qꝛ nec filio nec ſpirituſancto q;tũ ad na⸗
ture diuine vnitateʒ ꝑtinet:aut anterioꝛ
aut maioꝛ pater eſt:nec filij eternitaſ atq;

immẽſitas:velut anterioꝛ aut maioꝛ ſpi
rituſſancti immenſitatẽ eternitatẽq; aut

pᷣcedere aut excedere naturaliter pᷣt. Si

cut & nec filiꝰ poſterioꝛ aut minoꝛ eſt pr̃e
ita nec ſpũſſanctꝰ poſterioꝛ aut minoꝛ eſt
filio.Eternũ qppe ⁊ ſine initio eſt.ꝙ filiꝰ
de patris natura natꝰ extitit ⁊ eternũ.ac

ſine initio eſt ꝙ ſpuſſanct? de natura pa⸗/
tris filijq; ꝓcedit. Ob h tres vnũ recte
credimꝰ ⁊ dicimꝰ deũ:qꝛ vna ꝓꝛſus eter

nitas:vna immẽſitas:vna naturaliter ẽ?
triũ ꝑſonaꝝ diuinitas.Ceneamꝰ igit᷑ pa
trẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpũmſanctũ vnũ eſſe naturali
ter deũ:neq; tñ ipᷣm patrẽ eſie qͥ filius eſt
neq;ʒ filiũ ipᷣm eſſe qͥ pr eſt:nec ſpũmſãctũ

ipᷣm eſſe qͥ pater aut filiꝰ eſt. Una em̃ eſt
patr ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti eſſentia:quã gre/

ci vſian vocãt: in qᷓ nõ ẽ aliud paten aliꝰ
filiꝰ:ꝗliud ſpũſſanctꝰ:qᷓ;uiſ ꝑſonaliter ſit

aliꝰ pr:aliꝰ filiꝰ:aliꝰ ſpuſſanctꝰ. Qð nob

maxie in ipſo ſanctaꝝ ſcriptumꝝ initio
demõſtrat᷑:vbi deꝰdicit. Faciamꝰ hoĩeʒ

ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ noſtrã.Cũ em̃ ĩ
ſingulari numero dicit imaginẽ:oſtẽdit
vna naturã eſſe:ad cuiꝰ imaginẽ hõ fierʒ
Cũ vo dicit pluraliter noſtrã:oſtẽdit eũ

dẽ deũ ad cuiꝰimaginẽ hõ fiebat:nõ vnã

eſſe oga: Bi em̃ ĩ illa vna natura pr̃is
⁊ filij ⁊ ſpũſſancti vna eſſʒ ꝑſona:nõ dice
ret᷑ ad imaginẽ noſtrã:ſʒ ad imaginẽ meã
Nec dixiſſet faciamꝰ ſʒ faciã. Di vᷣo ĩ il/

lis tribo ꝑſonis tres eſſent intelligẽde vł

credẽde ſubſtãtie:nõ diceretad imaginẽ
noſtrã:ſʒ ad imagines nr̃as. Una eĩ ima
go triũ naturaꝝ ineq̃liũ eſſeñ poſſet VPʒ
dũ ad vnã imaginẽ vniꝰ dei hõ factꝰ di⸗/

cit᷑.vna ſãcte trinitatꝭ eſſentialiter diuini

taſ intimat᷑ Deinde ⁊ paulo poſt/ꝓ eo qʒ

ſuperiꝰ dixerat.faciamꝰ hoĩeʒ ad imagi
nẽ ⁊ ſilitudinẽ noſtrã: ſic hoĩez factũ ſcri
ptura narrauit vt diceret.Et fecit deus

Ineodin⸗
unhinn
ls eu⸗
datſenppi⸗
gisſcnisd
ſasineog
trinitatamin
deiſtbnonnt
rhicri l
anobfepern
ucusinnor⸗
ſcnulter der
flias d
ſternat'nn
WGor depfe
ſnpona⸗
1teicedeſe⸗
Alndekgen
pauuariyge
ſictnal
ſcſcris T.
wseſiet
Mad

ſden
koint

oeſenn
Eternat⸗
Mneflo
ideppf
ſaßchen
l iati
ſender
hisſſlin
flindie
unt

uen n
flondnn
13 Hüͤſancy
vamquäht⸗
Aur Peeulteten
dientſapt
nſund i
Sunetautann
efliſaemint
mnrgut main
mnßaenitati,
rmnnlini
nnr utnutſi
Dokrirzunnnd
etſnreimnnockgi
Nernintnueni⸗
Hane deunng

4

1
— ☛ —

☛ ☛. . =

☛

—

——
Se

Pbémomüte

i molhsen

BPanaturaliter.

„Canemmdigt
füri Genunn
Nawi Aeflie
Ni cbner hinii
aicſentihn
zwöiliti⸗
Z
Piſhur⸗C
CvnrͦM
1 Munn ig

1

timngtocſicit

imagnihoſe⸗
n nofridills

thoſchnn

avraraw
CRoeti
6nuengend
ſtciil
(ſer intliitſ
len ,in
nit, lnan
ſeivoſet

mtialiterdun
agt
hvis da inn
cholezſci/
Etſeann

pꝓcedere q́; genuiſſe vł natũ eſſe: manife/

—

ſic etiã Im carnẽ ſolũ fili
a fides ⁊ credit ⁊ pᷣdicat.

S
õ

hominẽ.ad imaginẽ dei fecit eũ. Hãc tri

nitatẽ ꝑſonarũ atq; vnitatẽ nature ꝓphe
ta eſaias reuelatã eẽ ſibi nõ tacuit:cuʒ ſe
dicit ſeraphin vidiſſe clamãtia. ſanctus Q

ſctũs ſctũs dñs deꝰ ſabaoth. Ulbi pꝛoꝛ/

ſus in eo qð dicit᷑ tercio ſanctꝰ ꝑſonaruz

trinitatem:in eovero qð dicit᷑ ſemel dñs
de ſabaoth:diuĩe nature cognoſcimus
vnitatẽ. In illa igit᷑ ſancta trinitate q̃ iõ
a nobis repetit᷑ totiens:vt nr̃o coꝛdi te/

natius infigat᷑.vnꝰ eſt deꝰ pr:qͥ ſolus eſ/

ſentialiter de ſeipo vnũ fulium genuit:et
vnꝰ filius qͥ de vno patre ſolus ẽ eſſenti

aliter natꝰ:⁊ vnꝰ ſpũſſctũs qͥ ſolus eſſen

tialiter de pr̃e filioq; ꝓcedit. Hoc aũt to
tũ vna ꝑſona nõ poſſet:id eſt ⁊ gignere ſe

⁊ naſci de ſe:⁊ pꝛocedere de ſe.Ouia igit

aliud eſt genuiſſe:qᷓ; natũ eſſe.aliudq; eſt

ſtũ eſt:qm aliꝰ eſt pater.aliꝰ filiꝰ.aliꝰ ſpi/

rituſſctuũs. Crinitas itaq; ad ꝑſonas pa

tris et ſilij et ſpũſſancti refert᷑. vnitas ad
natuuam.

ém illã diuinitate: qua
vnũ ſunt pater ⁊ filius
2? ſpũſſctũs:neq; patræ
natũ credimꝰ: neq; ſpi

la trinitate ꝓpꝛiũ eet ſoliꝰ pr̃is:qꝛ nõ eſt
natꝰ ipᷣe:ſʒ vnũ filiũ genuit:neq; ꝓpꝛiuʒ
ſoliꝰ filij:qꝛ nõ genuit ipe:ſʒ ſolus de pa
tris eſſentia nat eſt:neq; ꝓpꝛiũ ſpũſſcti:
qꝛ nec natꝰ eſt ipᷣe nec genuit: ſʒ ſolus de
patre filioq; ꝓcedit ſi fm diuinã qͥdẽ na/
turã deꝰ pr de nullo naſceret᷑ deo:ſm car
nẽ tñ iße naſceret᷑ ex vᷣgine. Di enĩ pater

naſceret de virgie vna pſona eẽt pr ⁊ fili/
us.ipᷣa aũt vna ꝑſona ꝓ eo qꝛ nõ de deo:

ſʒ tm̃ de vᷣgine naſceret:nõ dei filiꝰ:ſʒ tm̃
hoĩs filius veracit᷑ diceret᷑. Ipᷣe autẽ dei
filius dicit: quia ſic dilexit deus mun/

dum: vt fitium ſuum vnigenitum da⸗/

o

Heaſſumptiõe humanenature a ſolo
ſolũ filiũ natũ catholi/⸗

deus: km

7

ret. Et iteꝝ. Hõ enĩ miſit deꝰ filiũ ſuũ in
mundũ:vt iudicet mundũ:ſʒ vt ſaluetur

mũdus ꝑ ipᷣm. Nec btũs dixiſſet ioßes.
ui diligit genitoꝛẽ:diligit ⁊ eũ qͥ natꝰẽ
ex eo. Nec ipe filiꝰ dixiſſet. Pr meꝰ vſq;ʒ
mõ oꝑat᷑ ⁊ ego operoꝛ.pe eni qͥ filiꝰ ðꝛ
ſi idẽ eſſet ⁊ pr.nõ veracit᷑ dei filiꝰ dicere
tur:qꝛ nõ de deo:ſʒ de ſola virgie naſce/
retur. Ad extremuʒ nec ipᷣe pr̃ de celo te-

ſtaret᷑:⁊ ſuũ coꝛꝑali voce filiũ demõſtrai

ſet dicẽs. Hic eſt filiꝰme dilectus ĩ quo

mihi bñ cõplacui. Apls qz nõ dixiſſet ö

deo pr̃e.qͥ ꝓpꝛio filio ſuo nõ peꝑcit ſed
nob oĩbo tradidit illũ. Sʒ Im olaiſtaer
diuitus ad nram doctrinã dicta ſũt:⁊ qꝛ
diuia dicta ſunt:vtiqʒ vera ſunt. Ueꝝ ẽ
qð fides catholica pᷣdicat:⁊ ᷣm dinitatẽ
de pfe natũ eſſe ſolũ filiũ eternũ cuʒ pfe:

imoꝛtale: impaſſibilẽ atq; incõmutabilẽ

deũ: ⁊ ſm carnẽ nõ pꝛẽm:ſʒ vnigenitum
eiz flii::ſalua eternitate ina tpalir natü⸗
ſalua impaſſibilitate ſua paſiuʒ: ſalua i⸗

moꝛtalitate ſua moꝛtuuʒ:ſalua incomu

tabilitate ſua q̃ deus verꝰ ⁊ vita eterna ẽ

veracit ſuſcitatũ. Qui totũ hʒ cõmũe cũ

it ⁊ nihil hʒ cõe cũ pre eoꝝ qͥ in ſuã ꝑſo⸗
nã cpalit atq; humilit ille eterm' atc; ex⸗/
celſus accepit. Rurſus ſi nõ illeqͥ ppꝛiꝰ
atq; vnigeit dei pfis filiꝰ e:ſʒ ſpuſſctůõ⸗

preqꝙ eternus naturalit ſine initio habu

naſceret ex vᷣgine.nõ ipᷣm q̊ factus eſte-
mliere. ſactus ſub lege:natũ de ſpũſctdõ
ex maria vingie in ſymbolo acceptü ? coꝛ
de ad iuſticiã crederet: ⁊ oꝛe ad ſalutẽ ſan

cta ecclia ſiteret. Sʒ et ſi ipe ſpũſictũs

q parriæ ſilij ſpuͦſeſt: oꝛmã ſerui accipet⸗

in colũbe ſpecie celitꝰ adueiret. Pater F
deus de nllo genit? deo ſel de ſua natu/

ra ſine initio genuit fuiũ deũ ſibi eq̃tem:
T⁊ eadẽ q̃ ipſe naturałr eternꝰ eſt diuĩtate
oeternu. Sz idẽ ds filius cũ ſit eternꝰ
verus:⁊ cũ pf̃e ſᷣm diuĩtatẽ natuꝛalrvnꝰ
deus: m ꝙ dieit. ego ⁊ pater vnũ ſumꝰ.
ide p nob eſt hõ ſactus ver plenꝰ:iĩ eo
verus: qꝛ verã hʒ de ille hũanã naturã:
in eo vero plenꝰ:qꝛ ⁊ carnẽ humanam ſu
ſcepit ⁊ aiam rõnalẽ. Idẽ tñ vnigenitus

des natus eſt ſel ex pre:ſel ex matre.Ma/

tus eſt eni de patre deꝰ vᷣbũ.natus eſt

—

matreverbũ caro factũ. Unus eſt atq;
idẽ deus dei filiꝰ nat ante ſecła:⁊ natus
in ſeculo:⁊ vtraq; natiuitas vniꝰ eſt filij
dei.diuina ſᷣm quã creditur in foꝛma dei

coeternꝰ patri deo ſᷣm quaã ſemetipᷣm ex/

inaniens ⁊ foꝛmã ſerui accipiẽs.nõ ſolũ
in ↄceptu materni vteri ſemetipᷣm dum
hõò fieret eadẽ ſeruilis foꝛme ſuſceptioneę
foꝛmauit:veꝝ etiã de eodem matr vtero
igdẽ deꝰ hõ factus exiuit: ⁊ in cruce idem
dej) h fact, pependit: t in ſepulcro ideʒ
deꝰ homo fact? iacuit:⁊ ab inferis idẽ de
us hõ ſact tercio die reſurrexit: ſed in ſe
pulcro m ſolã catnẽ idẽ deus iacuit:⁊ j.
infernũ ſᷣm ſolã aniam delceẽdit. Qua de
inferis ad carnẽ die tercia reuertente:idẽ
deus m carnẽ qͥ in ſepulcro iacuit. de ſe
pulcro reſurrexit:⁊ qdrageſimo pꝰ reſur
rect onẽ die ideʒ deꝰ homo factꝰ: in celũ
aſcen dens in dextera dei ſedit. inde in ſi
ne ſecłi ad indicãados viuos ⁊ moꝛtuoſq;
venturus. Clerbũ ergo caro factũ vnus

eſt filiꝰ dei dũs ieſus chꝛiſtus.mediatoꝛ

dei ⁊ hoim. Idcirco aut mediatoꝛ: quia

idem de atq; hõ verus habes cũ patre
vnã diuinitatꝭ natura:⁊ humanitat vnꝗ

cũ matre ſubſtantiã:habes ex nobis vſ/

qʒ ad moꝛtẽ iniqᷣtatꝭ noſtre penã. habeni
incõmutabilẽ de deo patre iuſticiã.pꝛo/

pter iniàtatẽ noſtrã tempalicer moꝛtuꝰ.

ꝓpter iuſticiã ſuã ⁊ ipe viuus ſemꝑ ⁊ im
moꝛtalitatẽ moꝛtalibo largiturꝰ. Quiꝑ/

fectam quidẽ hũanitatẽ ſuã in ipᷣa diui/

nitatis ſue ꝑfectiõe ſeruauit.veritatẽ ve
ro moꝛtalitat noſtre ꝑ ſuſceptionẽ moꝛ⸗/

tis.veritate atq; incõmutabilitate ſueĩ/
moꝛtalitat? abſoꝛbuit. Moc eſt qð teſtafß
beat petrꝰ:qꝛ chꝛiſtꝰ deglutiuit moꝛtẽ:
vt vite eterne heredes efficeremur. PBea
tus quoq; paul docet: qꝛ chꝛiſtꝰ moꝛtẽ
deglutierit.illumĩauerit autẽ vitaʒ ⁊ in/

coꝛruptionẽ.Chꝛiſtꝰ ergo moꝛtẽ guſta⸗

nit:qꝛ verus hõ eſt.idemq; moꝛtẽ deglu

tiuit:qꝛ verus deꝰ eſt. Idẽ quippe ſic di

cit aplus:moꝛtuꝰ eſt ex infirmitate: ſʒ vy

uit ex virtute dei. vnus atq; idẽ q em p/
phetiã beati dauid ⁊ hõ factꝰ eſt in ſyon

⁊ ipᷣe ſundauit eã altiſſimꝰ. Itaq; nec di/
uinitas chꝛiſti aliena eſt a natura patriſ:·
Fm id.qꝛ in pꝛincipio erat verbũ:⁊ vᷣbuʒ

De fide ad perum

erat apud deũ: ⁊ deꝰ erat verbũ. Hoce‚/

rat in pncipio apud deũ.Omia ꝑ ipᷣm ſa
cta ſũt:⁊ ſine ipᷣo factũ eſt nibil. Nec hu

manitas ei? aliena eſt a natura matrꝭ fm

id qð verbũ caro factũ eſt:⁊ habitauit in
nobis. Illa enĩ natura q̃ ſemꝑ genita ma
net ex patre.noſtrã naturaʒ ſine pẽto ſu/
ſcepit vt naſceret᷑ ex virgine. feq; enim

natura eterna atq; diuia temꝑaliter con

cipi ⁊ temꝑaliter naſci ex natura huma/
na vllatenus poſſet:niſi ſᷣm ſuſc eptionez

veritatis humane.verã temꝑaliter coce
ptionẽ atq; natiuitatẽ ineffabilis in ſe di

uinitas accepiſſet. Sic eſt deus eternuſ
ac verꝰ:veracit ſm tempꝰ et cõceptus ⁊
natus ex vᷣgine. Dum eni venit plenitu/
do temꝑis miſit deus filiũ ſuũ factuʒ ex

erant redimeret:vt adoptionẽ filioꝝ reci

peremꝰ.illo ſcʒ ðo naturaliter facto filio

homis qui vnus eſt naturalit᷑ filius dei
patris vnigenitus. Hoc vtiq; iohanes
euãgeliſta ↄfirmans poſtq; dixit:⁊ ᷣbuʒ

caro factũ eſt:et habitauit in nob:ſubſe/
quẽter ait.⁊ vidimꝰ gloꝛiã eius gloꝛiã q̃
ſi vnigeniti a patre:plenũ gratie ⁊ verita
tis. Dic ille omniũ ſpirituum:omniũq;
coꝛpoꝛũ:id eſt omniũ naturarũ creatoꝛ⁊
dominꝰ.creauit virginẽ creandus ex vir
gine: ⁊ cui ipᷣe ſactoꝛ eſt matrẽ ſibi fecit.
quãdo de eius carneↄcipiedus atq; pa/
niendus:verã materiã carn

tatem foꝛme ſeruilis deus hõ miſericoꝛ/
diter fieret:et m foꝛmã dei naturali veri
tate idẽ deus homo ꝑmanens non care/

ret. Sic igit chꝛiſtũ dei filium:id ẽ vnaʒ
diuinitatẽ eius de natura patris natam

elſie nõ dubites. Et ſic eum verũ hoiem

cuius eſt omniũ hominũ caro:id eſt quã
ipe deus homini pꝛimo de terra plaſma

uit: ⁊ ceteris homibo plaſmat. quos per
ꝓpagationẽ ex homibe creat.·

77

caro chꝛiſti ⁊ omniũ hominũ vniꝰ eiuſ/

demq; nature ſit:hec tamẽ quã deꝰ ver/

bum ex maria virgine ſibivnite dignatꝰ
eſt ſine peccato ſuſcepta ſine pcto nataẽ:

. . .

carnis deus imẽ/
ſus ac ſempitemus accepit. vt ? ſm veri

ed licet

Ccpereenqn
Uluim
ninogieci
boerpli⸗
ſnglansan
orepoon
lanannſc

Maneſci⸗

Püennode⸗
Nenobuma
Niolanipar
chparen⸗
Wiercm
Mene
NNRC
Ctoeſec
loonotin
lo. fleche⸗
ſines ci e
iscah⸗
era
eN
anocz
tis oup
ratinne
catüt
no oliB
deiiſeo
chnut⸗
olaut⸗
lernen
ſoueno⸗
ſtnineine
migent
honisani
oatqh an
Ktdens ve
jtalterde⸗
neice hon
ſooncubit
Mugnaci
unarde
ſefnrin
ügrie⸗
lbidtr⸗
hisyrern
Poenen
lien

nrrcbi
i Dfif,
Krücknidi. ſn
Amnmmm⸗
üchehedinnt
unäſengann

inumrginedine

Enipir ere
auti mgien
Wertunmn gln,
mnifniilggtan
itmgglicrce
ninhioi
Outhummn
nmpndenn
Mnaimigennn
vsfliüſtüftan
Gentwsd ſibt
hprmefln
mmiin hinin
Mumniet füodel
ſiß dirin ſon
Mit innobiti
zwütins guif
Nonügenen,
ſpinmune
—
Finioumgnc!
rpitem
Erre
Nedodleic,
onunokinn
ccun ti i
atft i,
1 4 uunte
iani i
nc
wriſtſate
Gin. dnosſe
en S
nti nn
nignie e
ietntu

vtpote ſᷣm quã deus eternus ⁊ iuſtꝰ mi/⸗
ſericoꝛditer ⁊ cõceptus ⁊ natus eſt:⁊ do/

minus glie crucifixus eſt Quibus autẽ
verbis explicabit᷑ carnis illiꝰ excellentia
ſingularis.cuiꝰ diuina eſt ex ipᷣa ſui con/

ceptione ꝑſona:cuiꝰ oꝛigo natiuitatis in
ſolita:qua ſic verbũ caro factũ eſt:vtvna
ꝑſona eſſet cũ carne ſua vnigenitꝰ ac ſem
piternus deꝰ.ipᷣa ſue carnis conceptiõe

conceptꝰ. Iſtã vero ceteroꝝ hominũ car

nem:ꝑ humanũ certũ eſt naſci ↄcubitũ:

viro ſeminante:femina vero concipiente
atq; pariente.Et qꝛ dum ſibi inuicẽ vir
mulierq; miſcent᷑ vt filios generent:ſine
libidine nõ eſt parentuʒ concubitꝰ:ob H̊

ex eoꝛũ carne naſcẽtiũ:nõ poteſt ſine pec

cato eſſe conceptꝰ.vbi peccatũ in paruu

los nõ tranſmittit pꝛopagatio:ſed libi/

do. Nec fecũditas hũane nature fac ho

mines cũ peccato naſci:ſed feditas libi/

dinis quã homĩes habent ex illꝰ pꝛimi

iuſtiſſima condẽnatiõe peccati. Odeo be

atus dauid q;uis de legitimo naſceretur
iuſtoq; cõiugio.in quo ſcʒ nec infidelita

tis culpa:nec foꝛnicatiõis macula pote/

rat inueniri:pꝛopter oꝛiginale tamẽ pec
catũ quo naturalit obſtricti ſunt fuij ire:
nõ ſolũ impioꝛum filij:ſed om̃es etiã qui

de iuſtoꝛũ ſanctificata carne naſcunt᷑.ex/

clamat ⁊ dicit.Ecce enĩ in iniquitatibui

conceptꝰ ſum:⁊ in peccatꝭ ↄcepit me ma
ter mea. Sanctꝰ etiã iob dicit:munduʒ

a ſoꝛde nõ eſſe hominẽ:nec ſi vnius diei
ſit vita eius ſuꝑ terram. Dei ergo filius
vnigenitꝰ.qui eſt in ſinu patrꝭ: vt carnez
homĩs animãq; mũdaret ſuſceptiõe car
nis atq; anĩe rõnalis incarnat eſt:⁊ qui
eſt deus verus homo verꝰ factus eſt:nõöõ

vt alter de eſſet alter homo. ſed idem de
us idẽ homo.Qui vt illud peccatuʒ qdð

in concubitu moꝛtalis camis generatio
hbumana cõtraxit auferret:ↄceptus ẽno
uo moꝛe deus incamnat in matre virgi /

ne:ſine coitu viri:ſine libidine ↄcipiẽtis

virginis:vt ꝑ deum hominẽ queʒ abſ;
libidine ↄceptum inuiolatꝰ edidit virgi
nis vterus:ablueret᷑ peccatũ:qð naſcen⸗/
tes trahunt om̃es homines:quibĩ coꝛ
poꝛe moꝛtis huiꝰ:talis eſt naſcendi con /
ditio:vt matres eoꝛuʒ fecunditatis opuſ

implere nõ poſſint:niſi pꝛius virginita,⸗
tem caris amiſerint. Solus igit᷑ abſtu
lit peccatuʒ ↄceptionis atq; natiuitatis
humane deus vnigenitus. qui dũ cõci/
peretur:veritatẽ carnis accepit ex virgi
ne:⁊ cũ naſceretur:integritatẽ virginita/
tis ſeruauit in matre. Iſta cauſa eſt qᷓ de
us factus eſt fuiꝰ virginis ⁊ maria virgo
facta eſt mater vnigeniti dei.vt queʒ pa/
ter genuit ex eternitate:ipᷣm virgo conce
ptum ꝓferret in temꝑe. Illa vtiq; eſt vir
go quã deus q de ea fuerat naſciturus:
ita ſingulari gratia pᷣuenit atq; repleuit:
vt ipᷣm haberet ventris ſui fructũ:quem
ex initio habuit vniuerſitas dominũ:et
ipᷣm ſibi videret naſcendi ſolẽnitate ſub/

ditum:quẽ in vnitate paterne ſubſtäatie

non ſolũ humana:ſed etiã angelica cre.,
tura ↄgnoſcit ⁊ adoꝛat altiſſimũ. Sic er

go peccatũ ⁊ pena pẽti que ꝑ:ſcelus coꝛ

rupte mulieris intrauit in mundũ:ꝑ in/

uiolate virginis partũ aufertura mũdo.

mulierem que de ſolo viro facta eſt:cõti-

git vt moꝛtis vinculo teneremur obſtri ,-
cti.hoc in redemptiõe humani generis
diuina bonitas egit:vt ꝑ virum qͥ de ſo
la muliere natus eſt vita homibo redde-
retur. Illic humanã naturã nequiſſima
deceptione ſibi diabolus in pẽti ſimili,-
tudine ſociauit.hic deus humanã natu
ram in vnitate ꝑſone ſuſcepit. vbi femi/
na decepta eſt vt fieret filia diaboli:h xRk/

go gratia repleta eſt. vt fieret mater ſum

Ibi angelus deiectus ꝑ ſupbiã ſeducte

mulieris animũ obtinuit:hic deꝰ humi⸗

lians ſeꝑ miſericoꝛdiã incoꝛrupte virgi

nis vterũ ex ea naſciturus impleuit.Dei
enim filius ieſus chꝛiſtꝰ qui ĩ foꝛma dei
erat.quia niſi ex natura patris natus ei
ſet:eſſe nõ poſſet.ipᷣe fm apoſtolicam do
ctrinã ſemetipᷣm exinaniuit: foꝛmã ſerui
accipiens. Yoꝛmã igit᷑ ſerui:id eſt natu/
ram ſerui in ſuã accepit ille deus pſonãõ.
atq; ita hominũ factoꝛ in ſimilitudinem
hoĩm factus ⁊ habitu inuẽtuſ vt homo.
ipᷣe humiliauit ſemetipᷣm: factꝰ obedis
atri vſq; ad moꝛtẽ:moꝛtẽ auteʒ crucis.
ntente igit hanc apłi ſniam cogienet

tudinẽ hominũ factꝰ:⁊ habitu inuẽtus
vävt homo.⁊ qꝛ humiliauit ſemetipᷣm fa/

ctus obediẽs patri vſq; ad moꝛtẽ:moꝛtẽ

autẽ crucis. Omia hec de illo deo vnige

re cui eſt etiã dñs pater In foꝛma dicũ
patre ⁊ ſpũſanctovnus eſt ſolꝰ foꝛmatoꝛ

omniũ deꝰ:ſim foꝛmã ſerui ſolus ipᷣe ſua

⁊ patris et ſpũſſancti oꝑatione foꝛmatꝰ.

De fide ad petrum
“M ”èòM onetatkerl
ea ↄgnoſces quõ dñm ieſum chꝛiſtũ eů· gmitteret:qð de ea nobis daret:vtiq; nõ glirininett
dem deũ atq; hominẽ credas. Nec tñ in haberet. Eodẽ autẽ nõ habẽte nos pꝛo/ poinobit
eo veritatẽ vtriuſq; nature in vna ꝑſona culdubio nihil poſſemꝰ acciꝑe:de pleni/ iictbuir
auit ↄfundas aut diuidas. Cũ ergo pꝛi / tudine autẽ eius nos om̃ſ accepimꝰ.Ex iinstoſte
mo audis de dno ieſu chꝛiſto: qꝛ in foꝛ eo aũt ꝙ nobis de plenitudie ſua dedit. tbtſici
ma dei erat.opoꝛtet te agnoſcere firmiſſi oñ dit etiã cũ ſe exinaniuit plenitudinẽ ũ Sentosbt
meq; tenere in illo foꝛme noie naturalem amilſiſſe quã habuit.qꝛ ſi plenitudinẽ ſu ſcüͤchote
plenitudinẽ debere itelligi. In foꝛma igi am amitteret dare de illa nullaten? pol/ cinnauin
tur dei oñs ieſus chꝛiſtus erat:qꝛ in na ſet. YYoꝛmã ergo ſerui accepit. Neq; eniʒ ſccdzlagi
tura dei patris ſemꝑ erat:de quo natꝰ e agliud fuit illa ſummi dei exinanitio.niſi Nfnfomäta
rat. Uni ergo nature cũ patre eſt: equa,/ fſoꝛme fᷣuilis.i.hũane nature ſuſceptio. ghectcün
literq; cũ eo ſempiternꝰ atq; immenſus. Utraq; igit᷑ eſt in chꝛiſto foꝛma:qꝛ vtra de⸗gecöclie
eqliter immoꝛtal ⁊ incõmuta bilis.eq̃ti / q; ⁊ vera ⁊ plena eſt in chꝛiſto ſuba. dðo fnanneſeh
ter inuiſibilis et inenarrabilis.eq̃tit bo/ ſanctꝰ? euãgeliſta plenũ eũ gratie ⁊ verita Tiitaseni
nus ⁊ iuſtus.eqliter miſeratoꝛ et miſeri · tãtis pᷣdicat:qꝛ in diuina natura in qua de hreda
coꝛs.patiẽs ⁊ multũ miſericoꝛs ⁊ verax. us veritas eſt plenꝰ eſt.⁊ in huana natu/ anolcre
eęæqliter foꝛtis ⁊ ſuauis:equalit᷑ ſapiẽs at ra in q homo verꝰ gratia factꝰ eſt plenuſ Pupunedi
qʒ omipotens. Pꝛoinde hec omia q̃ di eſt. In illa plenitudie de⸗ eſt: i foꝛma di: gerckedi
ximus de filio dei firmiſſ ima fide retine: equalis deo. In iſta plenitudie ſeruus ĩ putabuebt
q hec vtiq; omia in vnitate nature his foꝛma ſerui:qꝛ in ſilitudine hoĩm factus utibilss it
cũ patre ſine dubio equal eſt patri. Po habitu eſt inuẽt? vt hõ. Exinaniens gſe Wüdaran
pter qð ⁊ aplus ↄtinuo adiũgẽs ait H metipᷣm foꝛmã ſerui accepit vt fieret ſer/ daein
rapina arbitrat eſt eẽ ſe equalẽ deo. lõ uus:ſed foꝛme dei plenitudinẽ non ami/ Ancperd
eni rapine fuit illa filij cũ patre diuĩtatiſ ſit. in qua ſempꝑ eſt eternꝰ atq; incõmuta 1ſernon
eqlitas ſed nature.etiã illa que ↄſequen bilis dñs. fact ſᷣm foꝛmã ſerui hõ verꝰ turaq
ter ſubiũgit apłus dicens.qꝛ ſemetißm eiuſdẽ nature cuiꝰ eſt ancilla mater:⁊ ma bens in
exinaniuit foꝛmã ſerui accipiens.in ſiłi / nens in foꝛma dei deꝰ verus eiuſdẽ natu

ꝗqꝛ creatoꝛ eſt: cõmũe hñs naturalit cum
patre ⁊ ſpũſancto.qꝛ aũt creatus eſt foꝛ⸗/
mã ſerui fm quã creat eſt ſolus habens
pſonaliter in ſeipo:cuiꝰ ⁊ natiuitateʒ fu/

nito dei filio. de illo xbo deo de quo di/
cit euãgeliſta. In pncipio erat verbuʒ.⁊
verbũ erat apud deũ.⁊ ðs eratverbũ.de
illa dei vᷣtute deiq; ſapiẽtia: deqᷓ deo di/

citur. Omia in ſapiẽtia feciſti. de illo pᷣn
cipio cũ quo vnũ eſt pater ipᷣe pncipiuʒ:
2 in quo ſibi coeterno fecit celũ ⁊ terraʒ:
id eſt oẽm ſpũalem coꝛpalẽq; naturã:de
deo vnigenito:q eſt in ſinu patris vt di/
xũiom̃ia hec ꝑſonaliter accipe: ſalua tñ e/

turã ſᷣm carnẽ.⁊ moꝛtẽ ⁊ reſurrectioneʒ:

atq; in celo aſcenſionẽ:lex ⁊ ꝓphete pᷣnũ
ciare nunq; deſtiterũt:put ipe pᷣcipiebat
vᷣbis ⁊ factis. Nã ⁊ in ſacrificijs carna
liũ victimarũ que ipᷣa ſibi ſctã trinitas q̃
vnus eſt de? noui ⁊ veten teſtamẽti a pa

ternitate:immẽſitate: immoꝛtalitate:in/⸗ tribo noſtris pᷣcipiebat offerri. illiꝰ ſacri/ ſaror d,
cõmutabilitate:inuiſibilitate deitat eiꝰ ficij ſignificabat᷑ gratiſſimũ munꝰ:qð ꝓ dhümn
Oue ita naturaliter atq; eliter cõmũia nobis ſeipᷣm ſolus dei fili? fm carnẽ eet ſüſt
cũ deo patre habz dei filiꝰ: vt licʒ ꝓp nob miſericoꝛditer oblaturꝰ Jpᷣe eni Em apo ennchne
luerit hõ veraciter factꝰ:pmanſerit tñ e/ ſtolicã doctrinã obtulit ſemetipᷣm ꝓ nobᷣ sſen
qualis vero ðᷣo patri:de quo natꝰ eſt ve oblationẽ ⁊ hoſtiã deo in odoꝛẽ ſuauita Anumgein
rus 7 veritas ðs. Demet ipᷣm igit᷑ exina tis. Jpᷣe verus ðs ⁊ pontifex:qͥ ꝓ nobis over
niuit:ſed de plenitudie eiꝰ nos omes ac/ nõ in ſanguine tauroꝝ ⁊ hyrcoꝝ: ſʒ ĩ ſan ofnigE
cepimꝰ. Quã plenitudineʒ ſi exinanitus . buoſgn

*

guine ſuo ſemel introiuit in ſancta. QOO

O.

—— .

õ

. .s „

bis mretptg tunc pontitferx ille ſignificabat:qͥ cuʒ ſan/⸗
nöbabeonn guine in ſancta ſanctoꝛũ ꝑ annos ſingu/
en acbgedeng, los introibat Iſte igit eſt q in ſe vno to/
Soßfſacehinit tũ exhibuit.qd eſſe neceſſariũ ad redem/
Cmincieſundi, ptionis noſtre ſciebat effectũ.ideʒ ſcʒ ſa⸗
niuitplenindiij cerdos ⁊ ſacrificiũ:idẽ deus templum.
ſiglenincii⸗ Sacerdos ꝑ quẽ ſumꝰ recõciliati.ſacri/
ellu nulanapi ficiũ quo recõciliati.templũ in quo recõ
iacttpit Hege ciliati:deꝰ cui recõciliati. Solus tamen
ide Künninon, ſacerdos ſacriſiciũ ⁊ templũ:⁊ hec om̃ia
nmnſlſen dey m foꝛmã ſerui. Nõ autẽ ſolus deuſ.
Diinfunnen qꝛ hoceſt cũ patre ⁊ ſpũſancto ſᷣm ſoꝛmã
tirchipliin dei. Recõciliati igit᷑ ſumus ꝑ ſolũ filium
lmii nnni ſim carne:ſed nõ ſoli filio m diuinitatẽ.
tiummnünud Trinitas enĩ nos ſibi recõciliauit.ꝑ hoc
ſckcübümnen ꝙſoluʒ verbum carnẽ ipᷣa trinitas fecit.
* In quo ſic veritas incõmutabił manet
nuſin hlll bumane diuineq; nature:vt ſicut da ſem
Lne li umd per eſt eiꝰ diuinitas quã de patre incom
enmnti luui mutabilẽ habet:ita vera ſemꝑ atq; incõ/
lnetnnme mutabilis ſit eiꝰ humanitas.quam ſibi
Kuinnge vnitã ſumma diuinitas gerit. Hec pau/
chefigaſe ca de fide ſancte trinitat.q̃ ſolus ⁊ veruſ
mindeNone eſt naturalit᷑ deus q̃ntũ bꝛeuitas temꝑis
nn ⁊ ſermonis ꝑmiſit inſerui. Nũc de crea/
wrnä ſaidir “ tura quid abſqʒ dubitatione credere de/
– beas intimabo. ;ð
Ne'sdlaunun ẽ
ur umdi ¶ Duid decreatura credere opoꝛteat.
nuck m ,
71 sdili . . 92 Ił-—
Rincipaliter
fo unitanm itaq; tene omnẽ naturaʒ qᷓ
itacamsctſd non eſt trinitas de ab ipſa
rsdoens ſancta trinitate: q̃ ſolus de
banmtienoſſt nus etern verus eſt:crea/
er cuntgen tam er nihilo. Ac ſic vniuerſa in celis et
elert pprorhe in terra viſibilia ⁊ inuiſibilia: ſiue thꝛo/
irontſhefehtn nos:ſiue dñationes:ſiue pꝛincipatꝰ:ſiue
in ſnidsn poteſtates:opus atq; creaturaz eſſe ſan/
Cltitine cte trinitatis.q eſt vnꝰ deus reꝝ omniũ
ngh creatoꝛ ⁊ dñs.eternꝰ. omipotẽs bonꝰ?.
in lri/ habẽs naturalit᷑ vt ſemꝑ ſit ⁊ mutari ali

ſni nun a ñ nõ poſſit. Et hic deus qui ſine initio
ſ n ntli ſemp eſt: qꝛ ſumme eſt: dedit rebaa ſe crea
Fegifn, tis vt ſint:nõ tamẽ ſine initio:qꝛ nlła cre

fönone atura eiuſdeʒ nature eſt.cuiꝰ eſt trinitas
ene vnus verꝰ ⁊ bonus de:a quo creata ſũt
nobhe hote⸗ om̃ia.Et qꝛ ſumme bonꝰ eſt:dedit om̃i⸗
S giin bus naturis q̃s fecit vt bone ſint.non tñ

1benor
D

. *
———

tantũ bone quantũ creatoꝛ omniũ bono

rũ.Quinõ ſolũ ſumme bonꝰ:ſʒ etiã ſum
mũ atq; incõmutabile bonuʒ eſt:qꝛ eter/
nũ bonũ eſt:nullũ habẽs defectuzʒ:qꝛ nõ
eſt ex nihilo factũ.nullũ habẽs pꝛofectũ
qꝛ nullũ habet initiũ. Ideo quippe na/
ture a deo facte ꝓficere poſſunt.qꝛ eſſe ce
perunt.iõ deficere:qꝛ ex nihilo facte ſũt.
Ad defectuʒ eas cõditio ducit oꝛiginis:
ad pꝛofectũ vero ꝓuehit oꝑatio creaton
In eo igit᷑ pꝛimũ trinitatꝭ que deꝰ verui
eſt:eternitas ſine initio naturał agnoſci/
tur.qꝛ quedã ita fecit:vt cũ eſſe quidẽ ce⸗
perint:tamẽ nõ eſſe aliqñ nõ poſſint.iĩ eo
vero eiꝰ om̃ipotẽtia intelligit᷑: qꝛ omneʒ
creaturã viſibilẽ atq; inuiſibilẽ.i.coꝛpo
ralẽ atq; ſpũalem de nihilo ſfecit: in qbus

ipa rerũ diuerſitas.multo magis cõmen
dat bonitatẽ atq; om̃ipotentiã creaton.

Niſi enĩ om̃ipotens eſſet nõ vna eadeq;ʒ
facilitate ſumma atq; ima feciſſʒ Et niſi
ſumme bonꝰ eſſet:nõ ſe gubernãdis reb

quoq; infimis pᷣſtitiſſet. Igit᷑ tam inma

gnis q; in paruis qbuſq; rebo conditis.
magna eſt bonitas atq; om̃ipotetia con
ditoꝛis.Om̃ia enĩ ſapiẽteꝛ fecit ſũma ve
raq; ſapiẽtia: cui naturałr hoc eſt eẽ ðᷣq
ſapientẽ eſſe:hoc facere qð ſapiẽter face/
re. Simplicitas itaq; multiplig ſapien
tie dei magnitudinẽ celſitudis ſue:nõ ſo
lum in magnitudine ſublimiũ creatura/
rũ:verũ etiã in infimarũ paruitate cõmẽ
dat:dũ bona om̃ia que creauit:nõ ſoluʒ
multo inferiuſ diſſimiliuſq; ſuo creatoꝛe
ſunt:vtpote nõ pꝛolata de ſeipᷣo:ſʒ facta
pꝛoꝛſus ex nihilo:verũ etiaʒ inter ſe non
equaliter ſunt.ſed vnaqueq; res ita per/

manet. ſicut a deo cũ nõ eẽt accepit:alia

quidẽ ſic:alia autẽ ſic. Neq; enĩ ſic datũ
eſt coꝛꝑibus vt ſint:ſicut ſpirituſ accepe
runt:cũ ipᷣa quoq; coꝛꝑa nõ eq̃liter ſint.
7 in ipᷣis celeſtibo atq; terreſtribb inuenia
tur nõnulla diuerſitas:cũ tam celeſtia qᷓ;
terreſtria nõ ſolũ impari diſtent q̃ntitate
molis:verũ etiã diſſimili ſplendeãt clari
tate.Alia nanq; eſt ſicut dicit apłus cla/
ritas celeſtiũ coꝛpoꝝ.alia terreſtriuʒ. Jn
ipᷣis quoq; celeſtib alia claritas ſoliſ.a/
lia claritas lune.alia claritas ſtellarum.
Stella enim differt a ſtella in aar⸗ te.
3

.
. „ V

oꝛpoꝛaliũ igit᷑ naturarũ diuerſitas o/
ſtendit vnãquãq; earũ nõ hoc eſſe quod
ex ſe ſemꝑ habere potuerit.ſed qð ex diſ
poſitione atq; oꝑe omipotentiſſimi at/
ꝙᷓ; incõmutabilis ⁊ ſapietiſſimi creatorꝭ
accepit.Oð ſivniꝰeiuſdẽq; nature eẽt q
libet creatura coꝛꝑalis:cuius eſt ſancta
trinitas:que vnꝰ eſt deus: nec localiter ĩ
loco eſſet:nec temꝑis mutationẽ aliquã/
do ſentiret:nec de loco ad locũ tranſiret:
nec circũſcriberet᷑ quantitate molis ſue.
Que om̃ia oſtendũt huiuſmõi naturaꝝ
illũ eẽ opificẽ: cui nulłꝰ latꝰ aut anguſtꝰ
eſt locus:qꝛ nõ minus in anguſtis q; ĩ la
tis totus eſt. Nec mutat᷑ temꝑe qui ſolꝰ
poteſt volumina tempoꝝ nõ temꝑali vo
lubilitate ſed eterna ſtabilitate mirabili

ter oꝛdinare. Neq; eniʒz in temꝑe cogitat

quẽadmodũ tempoꝝ ſeries rerũ deceſſi
one aut ſucceſſiõe trãſcurrat:nec aliqua
molis quantitate terminat᷑.qꝛ nullo fine
cõcludit᷑. Neq; ꝑ mundi ꝑtes partib ſu
is maioꝛibo eſt ipſe diffuſus:vt maioꝛes

mũdi ꝑtes ſuis maioꝛibo impleat:et mi/
noꝛes minoꝛibo implendo.nuſqᷓ; tamẽ to

tus ſe infundat. Jpe eni eſt deus qui ait.
Celũ ⁊ terrã ego impleo.mia igit que
fecit:id eſt ſpũs ⁊ coꝛꝑa:ſumma ⁊ ima:ce

leſtia atq; terreſtria:viuẽtia ⁊ quibo viuẽ

di facultatẽ nõ dedit.ineffabilit᷑ vbiq; to

tus dũs deus ⁊ implet ⁊ ↄtinet. Nec in

his qᷓ diuidunt᷑ ipᷣe diuidit᷑. nec in his q̃
mutant᷑ vlla mutatiõevariat᷑. Niſi enim
naturalit᷑ incõmutabilis ipᷣe eſſet: nunq;

in reb mutabiliba oꝛdo quideʒ cõſilij ac

diſpoſitiõis eiꝰ incõmutabił ꝑmaneret.

De igit᷑ rerũ coꝛpoꝛearũ atq; incoꝛpo/

rearũ creatoꝛ immẽſus: eo pꝛimũ ſe nul/

lum eſſe coꝛpꝰ oſtẽdit:qꝛ quibuſdã coꝛ/⸗

poꝛibo vitã nõ dedit:cuʒ coꝛpoꝛa omnia

ipᷣe creauerit. Ipᷣe aũt naturalit᷑ vita eſt:

qꝛ ſi vita nõ eſſet:nõ viuẽtia coꝛpoꝛa nõ
feciſſet. Neq; eni facit rem nõ viuentẽ ni
ſi res viuens.Nõ igit᷑ vniꝰ nature ſũt cũ
deo coꝛꝑa que viuere oĩno nõ pñt Ac ſic

neqʒ illa coꝛpa vniꝰ nature cuʒ deo ſunt:

qͥbus ſingulis ſingulos bꝛutos atqʒ ir/

rationales ſpiritꝰ:quibo eadẽ on viui

ficarent᷑ ac ſenſificarent᷑ inſeruit. Sʒ nec
ipi bꝛuti ſpiritꝰ vnius nature cũ deo ſũt:

De fide ad petrum

zlicʒz viniſicãdis ſenſificidiſqp gnoſcatᷣ

inſeruiſſe coꝛꝑibo.ipᷣis tñ ſpiritibo nulluʒ
intelligendi largitꝰ eſt lumen:quo ſuum

poſſent aut cognoſcere aut diligere crea

toꝛẽ. Jpos quoq; ſpiritꝰ:quos rõnales
atq; intellectuales eſſe nõ dubiũ eſt:quii
audet blaſphemo ſpũ ⁊ ceco coꝛde eiuſ/
dem naturecuiꝰ eſt deꝰ: vel putare vl di
cere:cũ deus vtiq; naturalit᷑ incõmuta/
bilis oĩno ſit ⁊ immẽſus.Qui cũ in ſe di

uerſitatẽ vllã habere nõ poſſit:in eiſdem
tñ ſpiritibo quos rõnales atq; intellectu
ales fecit:diuerſitatẽ ſue oꝑatiõis oſten/
dit. In buſdã eni:id eſt qui terrenis ac

moꝛtalib ſunt inſerti coꝛꝑibus:⁊ ſi nul/

lus eſt eis localis motꝰ: qꝛ ꝑ locoꝛũ coꝛ⸗/

poꝛaliũ ꝑtes cũ ipᷣi in coꝛpibus ſint:non

particulatim ſunt:ſed ſicut in totꝶ coꝛpo
ribo toti:ſic in eoꝛundẽ coꝛpoꝝ partibus
toti ſunt.tñ cogitationũvarietas diuer/
ſitatẽ in eis cuiuſdã temꝑalis motionis
ac mutatiõis oñdit:dũ modo aliqͥd neſci
unt:modo ſciũt.modo volũt.modo no/
lunt.modo ſapiũt.modo deſipiunt.mo/
do iniqui ex iuſtiſ.modo iuſti ſunt ex ini
quis.modo pietatꝭ illuſtrant᷑ lumĩe.mo/
do depꝛauant᷑ tenebꝛoſo impieta erro/

re. Ilos quoq; quos terrenoꝝ coꝛpoꝛũ

grauat nulla lutulenta materies.i.ange/

licos ſpiritꝰ:quis nõ videat nõ vniꝰ na/

ture eſſe cũ deo:ſed factos ex nihilo:qrũ

naturalis mutabilitas in eo ↄgnoſcit᷑:qꝛ
eiuſdẽ nature pars eſt in deterꝰ ꝑmuta/
ta Deinde ꝙ hi qͥ depꝛauati nõ ſunt:licʒ
illius dono:a quo cũ nõ eſſent facti ſunt
inde feſſa ⁊ inq̃ntũ creature angelice gra

tis datũ eſt:pfecta dilectione: vtemplati
one atq; exultatiõe multitudinẽ dulcedi

nis dñi inceſſabiliter ſumãt.nec ab eong
turali ↄditione deficiãt:⁊ ſi inherentibꝰ
deo nihil ineſt de varietate temꝑis:quia

collato ſibi eterne incoꝛruptiõis atq; in

cõmutabilitatꝭ munere nih il in ſe ſenti/

ant mutatiõis.ineſt tamẽ ſingul natura
lis terminꝰ:quo a ſe inuicẽ diſcernũtur.

qꝛ nullus eoꝝ in alio eſt. Et cũ vni eoꝛũ
opus quodlibʒ iniungit᷑aliꝰ quoq; alte

rni operi implẽdo:diuine poteſtat depu/
tatur arbitrio Hec om̃ia oñdũt etiã ſan

ctos angelos oꝑa eſſe ſancte trinitatis:

npiſenul
Prißis in
ope cogt
aanollane
Wpuobiert
latacnze
opoltbie
lnroniſn
ſelagai
nisſeneni
Gwon
ſend
Rdod
deda
minüͦ
gengie
hoibe
bitril
ſcalic
rilac⸗
yoluntnt
hfepoſer
Nderevlue
ſetopae
initagen
hocids⸗
hißoge
busmeni
niopori
bliterora
Cgeröna
ſtdinis:
Wedii
Genms
rchni
ditno
toeſkfe
bene
alnen

licäitgyer
dothſpintyn
tenm lignn

=

N

8

—
E

8

—
—

E

eſer Abiücke

Mta olgeal

Ntl unean

mmnltincönnn
iis ſuiciiſen
tmi ltigaſcen
Mang ihretcen
Miungnösoſten
tiackgumnet
micpgbrotſind
egegloicen
Ncorpibusſinrton
uſarinncop
Eceper wntne
nürunensdinen,
npnus morionis
inodoindec
5Vöt Wo
dNd dhiunt
dot ſunt
Uakunttuni⸗
rolinpient⸗
otmn
Sninniͦn
noalitil
um li⸗
omm nunz
mnitiſfunſi
chorhneiſun
re nahit
Knine Aniin
Alatwned
ſununmmebinn
ini mani
Gumilu
nmpro c n
ntiinſeſcnc/
ſthulnmun
:dlcanuͤn,
Etc min
b gro
dt
Koßcitciiin
Gueniniun

Eo.

f —

cuiꝰ ꝑ ſingulas res quas vtiq; ſicut vo⸗
luit fecit:apꝑet mirabił ⁊ ſapiẽtia in di/

ſpoſitione:⁊ virtus in oꝑe. Quoſdã igit

ſpũs ſic deꝰ creauit: vt ſemꝑ eſſent:q̃ſdã

vero vt eſſe ſpũs qñq; deſinerent. IJllos

itaq; deſituros q̃ſdã ex aqua: q̃ſdã qꝛ ſic
voluit ompᷣs ꝓduxit ex terra Guꝑioꝛes
vero ſpũs nullũ cũ coꝛpoꝛeis elemẽtꝭ ha
bere fecit naturale ↄſoꝛtium.q̊s eternos

creauit: ⁊ eis facultatẽ atq; intelligentiã
cogitãde:cognoſcẽde diligẽdeq; diuini/
tatis inſeruit. Quos tñ ita creauit: vt ec
pꝛe ſeipᷣis illũ diligerẽt.cuiꝰ ſe tales crea
tos oꝑe cognouiſſent.cũ eoꝝ vt tales fie
rent nulla merita pᷣceſſiſſent. Ut aũt hec
dilectio hr̃et iuſtã ⁊ ↄgruã laudẽ.volun

tatis quoq; eis tribuit libertatẽ:vt eſſet

eis poſſibileſiue ad eũ qͥ ſupꝛa eos eſt:in

tentionẽ ſancte dilectõis erigere:ſiue ad

ſe vlł ad ea qᷓ infra eos ſunt:pꝛaue cupidi

tatis ſemetipᷣos pondere declinare. Nõ
eſt igit᷑ natura q̃ in eternũ poſſit ſiue mi/
ſere ſiue bñ viuẽdo ſubſiſtere: niſi q̃ põt
de deo ipᷣius dei munere cogitare. Hec
autẽ natura intellectualł in anĩab eſt ho
minũ ⁊ ſpiritibo angeloꝝ. De qppe dili
gendi ac ↄgnoſcẽedi ſe non niſi angelis et
hoĩbus indidit facultatẽ. Quibo ꝓpt᷑ ar

bitrij libertatẽ:q̃ maxime debuit intelle/

ctuali creature:creatorꝭ benignitate ↄfer

ri:ita cognoſcẽdi ⁊ diligẽdi ſe facul tateʒ

voluntatẽq; donauit.vt eaʒ vnuſqſq; et
hr̃e poſſet ⁊ ꝑdere.Si qͥs tñ ſponte eam
ꝑderet:ſuo eã deinceps arbitrio reſume
re nõ valeret:vt illiꝰ eẽt ſctẽ cogitationiſ
initia gratuite dono bonitat denuo re/

uocãdis qbus vellet infundere:cuiꝰ fuit

in ipo creatiõis exoꝛdio nullis pᷣcedenti
bus meritꝭ:ſpũs ⁊ coꝛꝑa loc atq; affectio
nibo ꝓut ipᷣe ſapiẽs voluit ↄgrue ⁊ mira

bilit er oꝛdinare. Angłi gatq; hoĩes pꝛo

eo qꝛ rõnales ſunt facti.eternitatʒ ac bea
titudinis donũ in ſea nature ſpũalis cre
atoꝛe diuĩtꝰ acceper᷑̃t.ita.ſ.vt ſi dilectiõi
creatoꝛis ſui iugit᷑ inheſiſſent.ſil etni be
atiq; mãſiſſent. Si vo ꝓpꝛie libertatꝭ ar
bitrio ↄtra ſũmi creator imꝑiũ:ſuam ni

terent᷑ facere volũtatẽ: ptinꝰ a ↄtumacibꝰ
beatitudo diſcederet:⁊ ad ſuppliciuʒ eis
relinqret᷑ eternitas miſera:erroꝛibo dein /

CLXXXVIII

ceps doloꝛibuſqʒ; cruciãda.Et de angel
qdẽ h̊ diſpoſuit⁊ ipleuit:vt ſi qs eoꝝ bo
nitatẽ volũtatꝭ ꝑderʒ:nũq; eã diuio mũe
re reꝑaret Pars itaqʒ angłoꝝ q̃ a ſuo ce
atoꝛe deo q̊ ſolo bono beata fuit:volũta

ria pꝛoꝛſus auerſiõe diſceſſit. eqtatis ſu

perne iudicio:initiũ ſue danatiõis ĩ ipſa
auerſione volũtatꝭ inuenit. vt non aliud

ei eſſet inciꝑe iã puniri:q; illiuſ beatifici

boni dilectiõe deſtitui:quã deꝰ in eterno

ſic totã pᷣcepit remanere ſupplicio:vt eti

am ignẽ ei eternũ pꝛ eꝑaret:in qͥ om̃s illi
pᷣuaricatoꝛes angeli nec mala poſſint vn

q; volũtate carere nec pena:ſʒ ꝑmanente

in eis iniuſte auerſiõis malo:pmaneat eẽ

iuſte retributiõis eterna dãnatio. Hoꝛũ

maloꝝ pnceps diabolus pᷣmos homies
qꝛ ad pcti pᷣncipiũ inuidus duxit:nõ eis

tm:ſed ⁊ vniuerſe ꝓpagini eoꝝ cuʒ vitio
pẽti meritũ moꝛtis inſeruit.Deꝰ aũt mi/

ſericoꝛs ⁊ iuſtꝰ ſicut diabolo atq; angeł
eius ꝓpꝛia volũtate cadẽtibs ceteros an
gelos in ſue dilectiõis eternitate firma⸗
uit.ſic etiã hũani generꝭ maſſaʒ nõ totaz
in ſempiternũ ꝑire ꝑmiſit: ſed q̊s volutt
eius gratuita bonitas repulſis tenebꝛis
in qbus oĩs hũana natiuitas pẽti oꝛigi/
nalis ↄdẽnatiõeverſat᷑:reducẽdos pꝛede

ſtinauit ad lucẽ.in eo pᷣcipue demõſtris
ꝓꝙꝓiſtos oꝛiginalis pẽti vincul in debita

gr̃a liberatoꝛis abſolueret.cũ alios ⁊ q;

maxime ꝑuulos:qͥbus nulla pñt vel bo/
na vl mala ineſſe ꝓpꝛia merita volũtatꝭ

inſolubili nexu eterna dãnatio retineret.

Bone q̊ʒ volũtatis ⁊ cogitatõis initiun,
nõ homini ex ſeipᷣo naſci.ſʒ diuinitus t

pꝛeꝑari ⁊ tribui. In eo de euidẽter oſtẽ
dit.qꝛ neq; diabolus neq; aliqͥs angelo/
rũ eiꝰ exquo ruine illiꝰ merito:in hãc in
ferioꝛẽ ſunt detruſi caliginẽ:bonã potu/

it aut poterit reſumere volũtatẽ. Quia ſi
poſſibile eẽt vt humana natura poſtq; a

deo auerſa bonitatẽ ꝑdidit volũtatis ex

ſeipa rurſus eã hr̃e potuiſſet:młto poſſi

biliꝰ h̊ natura hr̃et angelica:q̃ quãto mi /
nus grauat᷑ terreni coꝛꝑis pondere:tan-/
to mag hac eſſet pᷣdicta facultate GSʒ o/
ſtendit deꝰ vñ bona volũtas hoĩbo dek:
quã ſic amiſerũt anglłi cũ hr̃ent:vt amiſ-
ſam deinceps hr̃e non poſſent. Om̃ igl .
4†

digna eſt eadem volũtas bona ꝑ dei gra

tiam eterne beatitudinis pꝛemio:⁊ iniq;/
tas angelica atq; humana non debet eſſe
impunita.pꝛopter ſcõðᷣʒ catholice fidei re
gulam venturũ eſſe filium dei ad puniẽ/
dos om̃es peccatoꝛes angelos:⁊ ad iudi
candos homines viuos ⁊ moꝛtuos fide
liter expectamus.Ceſtatur eni beatꝰ pe
trus:qꝛ deus angelis peccantiba non pe
percit:ſed carceribo caliginiſ inferi detru
dens tradidit in iudicio puniẽdos reſer/
uari.De homib quoq; viuis ac moꝛtu
is iudicandis hec ait beatꝰ paulus.Te/
ſtificoꝛ coꝛã deo ⁊ chꝛiſto ieſu: qui iudi/
caturus eſt viuos ⁊ moꝛtuos ⁊ aduentũ
ipᷣius ⁊ regnũ eius. In cuiꝰ aduentu ab
illo pꝛimi hominis coꝛꝑe qð deꝰ de ter⸗/
ra plaſmauit vſq; ad omniũ hominũ coꝛ
poꝛa que animata quandoq; viuere ce/
pPerunt ab illo reſuſcitabũtur:a quo ope
rante creata ſunt. GDingula vero coꝛpo/
ra illis ſingulis ſuis aniabus in reſurre
ctione reddent᷑.quas in maternis vt vi/
uere inciperent ventribo habere ceperũt:
vt ſcʒ anĩe in illo examine iuſti iudiciſ.in
eiſdem ſingulis coꝛpibus ſuiſ accipiant
retributionẽ ſiue regni ſiue ſupplicij.in
quibo ſiue bonaʒ ſiue malam qualitatem
vite pᷣſentis habuerint. Qualitas auteʒ
male vite ab infidelitate incipit:q̃ ab oꝛi
ginalis peccati reatu initium ſumit. In
quo quiſquis viuere ita incipit:vt ante

finiat vitam: qᷓ; ab eius obligatione ſol/
uatur:ſi vnius diei vel vnius hoꝛe ſpa-

cio anĩa illavixit in coꝛpoꝛe:neceſſe ẽ eaʒ

ne ſuſtinere ſupplicia: vbi diabolus cuz

angelis ſuis in eternũ arſurus eſt:qui et
pꝛimus peccauit: ⁊ peccatũ pᷣmis homi
nibus pſuaſit. Ubi cum eo etiã foꝛnica/
rij.idolis ſeruiẽtes.adulteri.molles ma
ſculoꝛũ cõcubitoꝛes.fures.auari.ebꝛio/
ſi. maledici. rapaces:⁊ omes qui oꝑa car
nis agunt. de àbus beatꝰ dicit apkus. qꝛ
regnũ dei nõ ↄſequẽtur:ſi ante huius vi
te terminũ a vijs ſuis malis cõuerſi non
fuerint:eternis ignibo exurent᷑. Om̃is eĩ

homo qͥ in hoc ſeculo vſq; ad finẽ in ini /

one ꝑmanſerit: ſicut hic eũ noxia crimi/

De fide ad petrim

nuʒ delectatio tenuit:ſic eũ ſine fine ſem
piterna cruciatio retinebit.Erit eni etiã
iniquoꝛũ reſurrectio:ſed ſine immutatio
ne quã ſolis fideliba ⁊ ex fide iuſte viuen
tibus daturꝰ? eſt deus. Moc eſt eni quod
ait apłus paulus. Of̃es quidẽ reſurge
mus:ſed nõ om̃es immutabimur.Oſtẽ/⸗
dens aũt iuſtos diuino munere cõmutã
dos ait: ⁊ nos immutabimur. Habebũt
ergo iniqui cũ iuſtis reſurrectioneʒ car/
nis cõmunẽ:immutatiõis tũ gratiã non
habebũut:que dabit᷑ iuſtis Quoniã a coꝛ
poꝛib impioꝛũ non auferet᷑ coꝛruptio et
ignobilitas⁊ infirmitas in qbus ſeminã
tur. Oue ob hoc moꝛte nõ extinguẽtur:
vt illud iuge toꝛmentũ coꝛpoꝛi atq; anĩe
ſit moꝛtis eterne ſuppliciũ. Juſte vo ani
me quas hic redẽptoꝛ de gratis ex fide
iuſtificauit:⁊ iuſtiſicatis beneviuẽdi vſ/
cq; in finẽ ꝑſeuerantiã tribuit: in ipᷣis coꝛ
poꝛibo in bus hic iuſtificatiõis gratiaʒ
diuinitꝰ acceperũt:et in qbus iuſtificate
ꝑ fidem:in charitate dei pꝛoximiq; vixe
runt:regni celeſtis eterna beatitudie po
tientur.gloꝛificatis etiã coꝛꝑibo ſuis q̃ ſi
ne dubio carnis natura quã de creauit
veraciter ꝑmanente:nõ ſic vt hic anialia
ſed ſpũalia tunc habebũt. Sanctoꝝ enĩ

ſeminat᷑ coꝛpus aniale.ſurget ſpirituale

Pn his ꝑ illam immutationeʒ que ſolis
dabit iuſtis implebit᷑:qð opoꝛtere dicit
apoſtolus:vt coꝛruptibile hoc induat in
coꝛruptionẽ:⁊ moꝛtale hoc induat ĩmoꝛ
talitatem. In quib ſexus maſculinꝰ vel
femininus ſicut eadeʒ coꝛꝑa creata ſunt:
remanebit.Quoꝛũ gloꝛia erit ꝓ factoꝛũ

bonoꝛũ diuerſitate diuerſa. Omia tamẽæ

coꝛpoꝛa ſiue maſculoꝛũ ſiue feminarũ qᷓ
cunq; in regno illo erunt:gloꝛioſa erunt.
Ille autẽ iudex nouit quantaʒ vnicuiq;
ſit daturus gloꝛiã:qui in hac vita ꝑ mi/
ſericoꝛdiã gratis iuſtificando pᷣuenit.q̃s

illic ꝑ iuſticiã gloꝛificare diſponit. Tem

pus vero acqͥrendi vitã eternã:in iſta tm̃
vita deus homibo dedit: vbi voluit eſſe

etiã penitentiã fructuoſaʒ. Ideo aũt hic
penitẽtia fructuoſa eſt: qꝛ poteſt hic ho/
mo depoſita malicia beneviuere:⁊ muta

ta voluntate merita ſimul operaq; mu/

tare.⁊ in timoꝛe dei ea gerere qua place/

nden
bitavicepel
mnigluisſ
nitucihns
lpntans Ans
pubiunrt iu
ligi nlocſa⸗
coritaligerit:
itniolueſun
Poltbontati
clnchriſtore
luntatis re
auntin ſupp
cus ange
olababebux
unphcee
neugaenig
ſſcumnuiri
Gerenori⸗
Whidarin
ohceon
Gewdis
hondege
annolus
tis pꝛet
ſoͤſoüe
ſubenite
nioopend⸗
ovih
glin hobis
goggio dice
henneris
1depeetet
Pmunn pun
lucnen
ſtarholeae

ieſcei ſein
4 . ⸗
rhebit Entef⸗
doſctſininnn

drerfieilſer

1
8

S.

=

Prcknic
Vncöqnicenin
mmmungbimurg
Uno monerecin
unbinur. Datti
Ertſunecnionee
Endsfignttin
Nündsugnii
nmind an
misindbunis
Monthöaniend
nncinctti
gici Mrſen
n Negnog
tanobenennidit
imbuir i,iiben

Uſiſcnnds gatg

tüncbosiuſkinn
da popinichfin
na denmat
Gä binſuf
mröͤſcttul

Nbehi Cinnni.

tinn ehyn
mwuniti lrll⸗
Niunlt
Phuetorinuri
lebocunguntio
msnialit
monnſ
Zuacipfuc
ducſiPfum,
rüſne inn
mungtibſi
n he riuhſir
anto fonis
diponic
iumiinlnn
erdi volnle
/ YMwii i

”ù 1

(Fo. (LxxXIX

ant deo. Oð qͥ in hac vita fecerit. habe

bit quidẽ penitentiã in futuro ſeculo de
malis ſuis.ſed indulgentiam in ↄſpectu
dei nõ inueniet:qꝛ ⁊ ſi erit ibi ſtunulꝰ pe

nitudinis.nulla tñ ibi erit coꝛrectio vo-

luntatis.A talibo enĩ iniqͥtas ſua ita cul
pabitur:vt nullatenus poſſit ab eis vel
Diligi vl deſiderari iuſticia. Tolũtas eĩ
coꝛũ talis erit:vt habeat in ſe ſemꝑ mali
gnitatis ſue ſuppliciũ: nunq; tñ ꝑcipere
poſſit bonitatis affectũ. Quia ſicut uliq
cum chꝛiſto regnabũt: nullas in ſe male
voluntatis reliquias habebũt. ita illiꝗ
erunt in ſupplicio ignis eterni cũ diabo
lo ⁊ eius angelis deputati:ſicut nullã vl

terius habebũt requiẽ:ſic nullatenꝰ bo/⸗

nam habere poterũt voluntatẽ. Et ſicut

coheredibo chꝛiſti dabitur ꝑfectio gra/

tie ad eternã gloꝛiã:ſic conſoꝛtibo diabo
li cumulabit ipᷣa malignitas penã:quan

do exterioꝛibo deputati tenebꝛiſ:nullo il

luſtrabũtur interioꝛe lumine veritatis.
Mꝛoinde omi homini in hac vita poteſt
eſſe vtilis penitẽtia.quã quocũq; temꝑe
Homo egerit quãlibet iniquus:quãlibʒ

annoſus:ſi toto coꝛde renuciauerit pec/

catis pꝛeteritis.⁊ pꝛo eis in ↄſpectu dei.
nõ ſolũ coꝛꝑis:ſʒ etiã coꝛdis lachꝛymas

nis operibo diluere curauerit:omniũ pec

catoꝝ indulgentiaʒ mox habebit. Hoc
cnim nobis dominꝰ ꝓphetico pꝛomutit
eloquio dicens. Si conuerſus fueris et

ingemueris ſaluus eris.Et alio loco di/

citur. Fili peccaſti:ne adijcias iterũ:ſed
⁊ de pꝛeteritis depꝛecare:vt tibi dimit/⸗
tantur. Nunq; peccanti eſſet indicta pꝛo

J Peceatis depꝛecatio:ſi deprecanti nõ eſ/

et remiſſio cõcedenda. Ded etiã penitẽ/
cia peccatoꝛi tũc pꝛodeſt:ſi eam in eccle/

ſia catholica gerat. Cui deus in perſona

beati petri ligandi ſoluẽdiq; tribuit po/
teſtatem dicens. Que alligaueris ſuper
terrã erunt ligata ⁊ in celis:⁊ que ſoluerꝭ

ſuꝑ terrã erũt ſoluta ⁊ in celis. In q̃cũq;
igit᷑ homo etate verã peccatoꝝ ſuoꝝ pe⸗/
Nitentiã egerit:⁊ vitã ſuam deo illuminã
te coꝛrexerit:nõ pꝛiuabitur indulgentie

munere:qꝛ deꝰ ſicut ꝑ ꝓphetã dicit:non

yult moꝛtẽ moꝛiẽtis:ſed vt reuertatura

fuderit: ⁊ maloꝛum operuʒ maculas bo/

via ſua mala ⁊ viuat ania eiꝰ. Verunta/
men nullus hoĩm debet ſub ſpe mileri⸗
coꝛdie dei in ſuis diutius remanere pec/
catis. cũ ec in ipᷣo coꝛꝑe nemo velit ſub
ſpe future ſalut diutiꝰ egrotare. Tales
enĩ qͥ ab iniquitatibo ſuis recedere negli
gut:⁊ ſibi de deo indulgentiã repꝛomit/
tũt.nõnunq; ita pueniunt᷑ repentino dei
furoꝛe:vt nec ↄuerſionis tempꝰ:nec bñfi
ciũ remiſſionis inueniãt. Ideo vnũquẽ/
qʒ noſtrũ ſancta ſcriptura benigne pᷣmo
net dicens. Ne tardaueris cõuerti ad de
um:⁊ ne differas de die in diẽ. ſubito enñ
veniet ira eius:⁊ in tꝑe vindicte diſpdet
te.Dicit etiã beatus dauid. Hodie ſivo
cem eiꝰ audieritꝭ:nolite obdurare coꝛda
veſtra.Cui heatus quoq; paulus cõcoꝛ
dat his verbis. Uidete fratres: ne foꝛte
ſit in aliquo veſtrũ coꝛ malũ incredulita
tis diſcedendi a deoviuo:ſed adhoꝛtami
ni voſmetipſos ꝑ ſingulos dies:donec
hodie cognominat᷑:vt nõ obduretur.qꝛ
ex vobis fallacia peccati. Obdurat igi
tur viuit:ſiue qui non cõuertitur deſpe/
rans de indulgẽtia ſuoꝝ peccatoꝛũ.ſiue
qͥ ſic miſericoꝛdiã dei ſperat: vt vſq; in fi
nem vite pᷣſentis in ſuoꝝ criminũ ꝑuerſi
tate ꝑmaneat. Pꝛoinde diligẽtes miſeri
coꝛdiã dei:metuẽteſq; iuſticiã:nec dere/
miſſione peccatoꝛũ deſperemus: nec re/
maneamus in peccat:ſciẽtes qꝛ illa om/
niũ hoĩm debita ſit exactura equitas iu
ſtiſſimi iudiq.que non dimiſerit miſeri⸗/
coꝛdia clementiſſimi redẽptoꝛis. Sicut

enĩ miſericoꝛdia ſuſcipit abſoluitq; con

uerſos.ita iuſticia repellit punietq; ob/
duratos. NHi ſunt qͥ peccantes in ſpũm/
ſanctũ:neq; in h̊ ſeculo neq; in futuro re/
miſſionẽ accipiẽt pctõꝝ. Ideo aũt om̃iſ
ania intellectual ſpũs eſt: vt q̃rat agno/
ſcat atq; diſcernat: ⁊ tempꝰ opeꝝ ſuoꝛũ
ꝓ b receptura eſt in iudicio qᷓ oꝛdĩauit
diuina iuſticia:⁊ eiuſdeʒ retributiõis tẽ
pus quo nõ etiã licebit aut oꝑa mutare:
aut remiſſionẽ peccatoꝝ ſuoꝛum de diui
na miſericoꝛdia vtiliter poſtulare. Cete/
ri vero ſpũs omniũ anialiũ quibus non
eſt intellectuſ:qꝛ quidã eoꝝ de terra:qui

dam de aquis oꝛiginẽ ducunt. deaquis

enĩ ſunt reptilia⁊ volatilia.de terra Erro

—

S
1

De fide ad petrum

quedam que reptant:quedam vero que
gradiuntur exoꝛta ſunt.tamdiu ſpiritus
ſunt.qᷓ;diu in coꝛpoꝛibus viuũt.Anima
quippe que rationis capax diuinit fa/
cta nõ eſt.cum carne ſua ⁊ incipit ⁊ deſi/
nit viuere:quia quando coꝛpoꝛi vitã nõ
tribuit:⁊ ipᷣa nõ viuit.Atq; ita miro mo
do cũ om̃i carni ania ſit cauſaviuẽdi:ſpi
ritus tamen irrationał tamdiu viuit:q;
diu in carne manere potuerit:⁊ dũ a car/
ne ſua ſeꝑat᷑ extinguitur. Ita fit vt cum
ipe vita carnis ſue ſit:viuere ipᷣe nequeat
qñ vitã carni ſubmiſtrare deſtiterit. Et
ſi nõ ſit caro cui vitã dare valeat:ipſe qʒ
eã pꝛotinꝰ nõ habebit. Jõ nec eternitas
irrationalibe ſpiritibo data eſt: nec aliq
eis iudiciũ pꝛeꝑatur:in q̊ eis vł beatitu/
do ꝓ bonis:vł dãnatio ꝓ maliſ reddatur
oꝑibus. Jõ aũt in eis nulla opeꝝ diſcre

tio reqretur: qꝛ nullã intelligedi faculta/
tẽ diuinitꝰ acceperũt. Pꝛopterea eoꝛzũ

coꝛꝑa reſurrectura non ſunt: qꝛ nec ipᷣis
aĩab eoꝝ aut equitas aut iniqtas fuit.
ꝓ qua eis eterna vł beatitudo ſit tribuẽ
da vł pena. Illa igit᷑ anĩalia pᷣſentis ſecu
li curſum atq; oꝛnatũ ſᷣm creator incõpᷣ
henſibilẽ pagũt volũtatẽ:q̃ de ſuis factꝭ
nullã rõnem redditura ſunt: qꝛ rationa/
lia nõ ſunt. Nunqͥd enĩ de bobus cura ẽ

deo? Hoĩes vero qꝛ rõnales facti ſunt:-
de ſeꝛ de oĩb rebus qs in vſuʒ vite pſen
tis acceperũt:rationẽ reddituri ſunt ðo:

⁊p ſuoꝝ actuũ qlitate recipiẽt aut penã

aut gliam. Om̃es enĩ nos maniteſtari o/
poꝛtet ante tribunal chꝛiſti: vt recipiat

vnuſquiſq; ꝓpꝛia coꝛꝑis ꝓut geſſit:ſiue

bonũ ſiue malũ.Tũc ſcʒ cũ ſᷣm ipᷣius no
ſtri creatoꝛis ac redẽptoꝛis eloquiũ oẽs
qi in monumẽtis ſunt audiẽt vocẽ eius⁊
ꝓcedent q̊ bona fecerũt in reſurrectionẽ
vite:qͥ vero mala egerũt in reſurrectõem
iudicij.vt ſcʒ qͥ mala egerũt eant in cõbu
ſtionẽ eternã cũ diabolo pncipe oĩm ma
loꝛũ ſemꝑ arſuri:qͥ vero bõa fecerũt eant
in vitã eternã regnaturi ſine fine cũ chꝛi/
ſto rege omniũ ſeculoꝝ. Illi aũt cũ chꝛi⸗
ſto regnabũt q̊s deus gratuita bõitate

ſua pᷣdeſtinauit ad regnũ. Quia enĩ taleſ
pᷣdeſtinãdo pꝛeꝑauit:vt regno digni e /
ſent.pꝛeꝑauit vtiq; fᷣm ꝓpoſitũ vocãdoſi

vt obediãt.pꝛeꝑauit iuſtificãdos:vt ac/
cepta gra recte credãt:⁊ bene viuãt:ppa
rauit etiã gloꝛifſicãdos:vt chꝛiſti cohere

des effecti regnũ celoꝝ ſine fine poſſide/

gant. Ad qð regnũ diuerſis temꝑib ꝑ ſa/
cramenta que ad fidem incarnatiõis ſue
chꝛiſtus inſtituit:illi puenerunt quoſ de
us gratis nullo bone volũtatis vel boni
operis merito pᷣcedente ſaluauit: quẽad

modũ ex illo temꝑe q̊ ſaluatoꝛ noſter di/
xit.ſi quis nõ renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpi

rituſancto nõ põt introire in regnuʒ dei

abſq; ſacramẽto baptiſmatis:pᷣter eos qͥ
in eccia catholica ſine baptiſmate ꝓ chꝛi

teſt quiſq; acciꝑe:nec vitã eternã.

ſto ſanguinẽ fundũt:nec regnũ Ans

mentũ accipit: ſed ſalutem que virtꝰ eſt
ſacramenti nõ habebit:ſi extra catholicã
eccleſiam ipum ſacramentum habuerit.

Ergo ideo debet ad eccleſiam redire:nõ
vt ſacramentũ baptiſmatis iterũ accipi -
at:quod nemo debet in quolibet homĩe

baptiʒato repetere:ſedvt in catholicaſo
cietate vitam eternã accipiat. Adquam
obtinendã nunq; põt eſſe idoneus.q cuʒ
ſacramẽto baptiſmatis ab eccłia catho /
lica remanſerit alienus. Qui ſi elemoſy/
nas largas faciat:⁊ ꝓ nomie chꝛiſti etiaʒ

ſanguinẽ fundat.ꝓ eo ꝙ in hac vita non
tenuit eccłie catholice vnitatẽ nõ habe/
bit eternã ſalutẽ. Ubi enĩ cuiq; pꝛodeſſe

põt baptiſmus. .ibi pꝛodeſſe ⁊ elemoſyna

põöt. Baptiſmꝰ autẽ extra eccłiam qdes
eſſe põt:ſed nõ niſi in eccłia pꝛodeſſe põt

In ecckia igit᷑ tãtũmõ catholica põt vni
cuiq; pꝛodeſſe ⁊ ꝑceptio baptiſmat ⁊ o/

pera miſericoꝛdie:⁊ noĩſ chꝛiſti gloꝛioſa
oſeſſio:ſi tñ in ecclia catholica bñ viuat.

Siẽeĩ ſine eccie catholice ſocietate: nec

baptiſm alicui pᷣt ꝓdeſſe.nec oꝑa mifi/

coꝛdie.niſi foꝛte vt mitiꝰ toꝛqat᷑nõ tñ vt
inter filios reputetur: ſic intra eccłiam ca
tholicã ꝑ ſolũ baptiſmũ vita eterna non
acqͥritur: ſi poſt baptiſmũ male viuatur.
WMã ⁊ illi qui bene viuũt debẽt oꝑibomi

ſericoꝛdie indeſinenter inſiſtere: ſcientes

„

ſe licet leuia nõnulla tamẽ quotidie con/

uia
ſi in hereſi quacũq; vł ſciſmate:quiſq; in
nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti baptii
mi ſacramentũ acceperit: integrũ ſacra-

ndbeeherett
Kiinbartin
mnatenobisde
mittünusdeb
naqnidointth
ſeqoinrhon
goſoniulyal
ſalibvocorbon
inpliatunof
mnoeralgtecont
lelnichiſtie
galntuto a
eeruire con
aruit vino⸗
e Mitudop
autchangenb⸗
Pciere fabe⸗

(ratumdeibo

guog cigncin
ſalkeniernen
äagosint
Weir
Powwedle⸗
uuracharn
carniee
immücas
ſtitutalect
habet no
ſinannla⸗
ro melo
nmeineten
hoct aer⸗
ctungniſenn
Rone vir⸗
niſenocta
umootige
fitſerichor
lun deillis
ſuguenini⸗
tartrmn
Uenlpeet
mnikn
dubrſinit
untneigt

lſfiücicrgne⸗
rdgenilite
ſtchiſtich
Eliefte il
taſomngh
m Mamatöets
Lucheruntqut
1

=

polütgniopahe
keſaluguiti
ſluuornoſr,
ntg igletß
mmoren
Prüinatgitg
bedthiſtit
rNicd
iii
lalmueguſc
ſt ſpüſunenbepri
it:inegian
vum geri
tiermadoldi
nmnundidort.
Nccam hiri
imuisiwin
ancnoen
nitgin
örſeinnul
Cusppantnan
s Auſan
wniednifaig
gubrenton
fniut⸗ ſine
cicich
le nſ
nn ccandt⸗
galun i

hec üũlloꝛum ſunt:qui nullã vouerũt
tinentiã deo. Ceterũ quiſquis ſeipᷣm ca/

☚1
§ „ —
R 7 .
5* —
— 2 —
4 .

trahere peccata:p quibo etiaʒ ſancti ⁊ iu/

ſti in hac vita ſemꝑ ðo dicere debẽt. Di/

mitte nobis debita noſtra:ſicut ⁊ nos di
mittimus debitoꝛibo noſtr. Que pecca/
ta quãto in rebo licitis et a deo conceſſis
ſrequẽter homibo ſubꝛepunt.⁊ q̃nto ma
gis foꝛtioꝛibo cibis coꝛpus implet᷑:⁊ car
nalibus coꝛ homĩs actibuſ affectibuſq;

implicat᷑tanto frequentioꝛ culpa in hbac

moꝛtalitate contrahit᷑. Pꝛopterea humi
les ſerui chꝛiſti qͥ cupiũt dño ſuo ſine im
pedimẽto:⁊ abſq; animi noxia occupati
one ſeruire:cõiugia oĩno nõ appetũt ⁊ a
carnib ⁊ vino abſtinent:inqntum coꝛpo
ris valitudo ꝑmittit.nõ qꝛ peccatum eſt

aut cõiugem habere.aut vinũ carnes ve

ꝑcipere.Nã beatꝰ apłus dicit: qꝛ omniſ

creatuna dei bona eſt: ⁊ nihil reijcienduʒ

quod cũ gratiarũactiõe ꝑcipitur.ſancti/
ſicat᷑ enĩ per verbũ dei:⁊ oꝛationẽ. Con/
iugiũ quoq; in pꝛimis homib deꝰ inſti/
tuit:⁊ benedixit. Pꝛopter qð apłus ait.
Honoꝛabile cõnubiu in omibi: et thoꝛꝰ
immaculatuſ. Igit᷑ ſerui dei in eo quia a
carnib ⁊ a vino abſtinent.non tanq; res
immũdas refugiũt:ſed mũdioꝛis vite in
ſtituta ſectantur. Et in eo ꝙ cõiugia nõ
habẽt:nõ nuptiarũ bonũ crimẽ eſſe exi/
ſtimant:ſed cõtinentiã iugem bonis nu
ptijs melioꝛẽ eſſe non dubitant. Iſto q;
maxime temꝑe:qũ dicit᷑ de cõtinentia:qͥ
poteſt capere capiat.De nuptijs vero di
citur:qui ſe nõ ↄtinet nubat. In vna enĩ
ratione virtꝰ exoꝛitur:in altera infirmi/

tas remedio ſubleuat᷑ Unde qꝛ egritudi

ni ſemꝑ eſt conſulenduʒ. pꝛopterea ſi cui
ꝛimo ↄtigerit pꝛiuari cõiugio:ſi volue
rit ſecũdas vel tercias inire nuptias.nul
lum de illis peccatũ habebit: ſi eas caſte

feruauerit:id eſt ſi vnus et vna legitime

dũtaxat coniuncti fidem ſeruẽt.vt nec il
le mulieri pꝛeter vxoꝛẽ.nec illa viro pꝛe/
ter maritũ vllatenus miſceatur. In tali
bus ⁊ ſi fuerit aliquis ↄiugalis exceſſuſ
qui tamẽ legitimũ nõ violat thoꝛuʒ.ha/
bebit nõnulluʒ ſed veniale peccatũ. Sʒ

ſtrauerit ppter regnũ celoꝛuʒ: ⁊ in coꝛde
ſuo continentiã deo vouerit: nõ ſolum ſi

“

moꝛtifero foꝛnicatiõis crimine maculet᷑
verũ etiã ſi aut vir vxoꝛem accipere:aut
mulier nubere voluerit ſᷣm apoſtoli ſen/
tentiã damnationẽ habebit:quia pꝛimã
fidem irritã fecit. Sicut ergo m apoſto
li ſententiã:dignũ eſt vt vxoꝛivir debitũ
reddat:ſimiliter vxoꝛ viro:quia ſi qͥs ac/
ceperit vxoꝛẽ non peccat.⁊ ſi nupſerit ꝰ
go non peccat:ita ſᷣm eiuſdẽ apoſtoli di/
ctum q ſtatuit in coꝛde ſuo firmꝰ nõ ha/
bens neceſſitatẽ:poteſtatẽ autẽ habens
ſue voluntatꝭ: ⁊ vouerit cõtinentiã deo:
debet eaim vſqʒ in finẽ tota mẽtis ſollici⸗/
tudine cuſtodire.ne dãnationeʒ babeat:
ſi pꝛimã ſidem irritã fecerit. Bimiliter?
coniu gati viri et coniugate mulieres ſi
ex conſenſu perennẽ vouerint continenti
am.nouerint ſe ſui voti obnoxios deti/
neri:nec iam ſibi debere cõmixtionẽ car
nis:quã pꝛimitus licitã habuerunt:ſed
deo ſe debere continentiã quã vouerunt
Cunc enĩ vnuſquiſq; regnum celoꝛũ q
ſanctis pꝛomittitur poſſidebit: ſi obliui
ſcens que retro ſunt.⁊ in anterioꝛa extẽ/
dens ſeipᷣm.ſᷣm ꝙ in pſalmis dicit᷑. voue
te ⁊ reddite dño deo veſtro.qð ſcit eſſe li

citum ⁊ ad pꝛofectũ melioꝛis vite ꝑtine/

re cognoſcit:⁊ libẽter voueat:⁊ celeriter
reddat:⁊ in hoc quia votũ reddit melio/
re ſemꝑ conatu ꝓficiat.Omni enĩ vouen
ti deo ⁊ reddenti quod vouit.ipᷣe quoq;
deus reddet celeſtis regni pꝛemia que p/
¶ Capitulum pꝛime regule fidei recte.

Irmiſſime
R itaq; tene et nullatenus
dubites: patrem ⁊ filiuʒ
atenignrrauamn
DL ſe naturaliter deũ.in cu

·Bfüülls nomie baptizati ſu
us.Cum eni aliud nomẽ ſit patenali/

ud filius:aliud ſpũſſanctꝰ: hoc eſt vtiq;

nũ nature nomẽ hoꝛũ triuʒ quod dicit
deuſ. Qui dicit in deuteronomio. Nide
te quoniꝗ ego ſum deus: ⁊ nõ eſt aliꝰ pie
ter me.Et de quo dicit. Audi iſrael:dñs
deus tuus de vnus eſt. Et dominũ de⸗
um tuũ adoꝛabis.⁊ illi ſoli ſeruies.

De fide ad petrum

—

Eapitulũ.III.

Ebites: patrẽ ⁊ filiuʒ ⁊ ſpiritũſan/

rmiſſime tene et nullatenꝰ du/

locutus eſt pater deus:⁊ illã cameʒ qua
ſolus homo factus eſt vnigenitus deuſ.

Capitulũ ſecunde regule. tu autẽ idem iß=e₰es. Gitiüenteſ
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du / ⸗ Capitulũ.WV. fpiritͤaptusd
bites patrẽ ⁊ filiuʒ ⁊ ſpiritũſan/ Irmilſſime tene et nullatenꝰ du (cttis inaunneſe
ctuʒ:id eſt ſanctã trinitatem: eſſe brites ſctãm trinitatẽ ſolũ eſſe ve iug dei blbitlt
ſſolũ naturaliter verũ deũ. Quia cũ tres Aum deũ rerü omniũ viſibiliũ atq; inui⸗/ uis auliſpini
deos nobis colere ñ liceat:niſi vnũ ſolũ¶ſibilium creatoꝛẽ.De quo in pſalmo di/ tcs,
veꝝ deũ:tñ ſiẽ pr̃ verꝰ ðs ðꝛ teſtãte aplo citur. Beatus cuiꝰ deus iacob adiutoꝛ .— Lot
q̃ ait. Cõuerſi eſtis ad deũ a ſimulacris: eius:ſpes eius in dño deo ipᷣius qui fe⸗ fnili
ſeruire deo viuo ⁊ vero:⁊ expectare filiiũ cit celum ⁊ terrã:mare ⁊ om̃ia que in eis liseut
eius de celis quẽ ſuſcitauit a moꝛtuis ie ſunt.De quo etiã apoſtolꝰ dicit. Quoni ſceorfld
ſum:ita quoq; filiũ verũ deuʒ iohannes am ex ipᷣo ⁊ ꝑ ipᷣm ⁊ in ipᷣo ſunt om̃ia:ipᷣi (Aulſlopcedere
cõmendat aplus dicens. Scimus qꝛ fi gloꝛia in ſelllaa. Wthitus ve
lius dei venit:⁊ dedit nobis intellectum apitulũ. VII. AAilud ſpiriti
vt cognoſcamꝰ verũ deũ:⁊ ſimus invero Inmiſſime tene et nullatenꝰ du / ſes De flioq
filio eiꝰ ieſu chꝛiſto. Hic eſt verꝰ deus ⁊ hbites patris et filij et ſpũſſancti cighheragar
vita eterna.Qui vtiq; quoniã verus de vnam quidẽ eſſe naturã:tres ve/ öncan.S
us eſt:etiã veritas eſt:ſicut ipe nos edo / Fro eſſe ꝑſonas.patrẽq; ſoluʒ eſſe dixit. tiektnirug
cet dicẽs. Ego ſum via ⁊ veritas ⁊ vita. Hic eſt filius meus dilectus in quo mi,/ ſwri inteniet
De ſpiritu quoq; ſancto iohãnes apluſ hi bñ cõpla cui.⁊ filiuz ſolũ etiã ſup quẽ gzinnfcie
ait. Quia ſpuũͦs eſt veritas. Et vtiq; non vox illa ſoliꝰ patris ſonuit: quãdo ĩ ioꝛ/ lcginie
põt naturaliter deꝰ verus nõ eſſe.qꝛ ve / gdane fᷣm camẽ baptizatꝰ eſt vnigenitus ſenickeſgi
ritas eſt. QOuẽ etiã deũ paulus apłs con deꝰ qui camẽ ſolus accepit.⁊ ſpuũmſctĩ „Wacſacans
ſitetur dicẽs. Oembꝛa vr̃a templũ ſunt patris ⁊ filij ſolũ eſſe qͥ in ſpecie columbe Pnrſbͤhan
ſpũſſancti qͥ in vobis eſt:queʒ habetis a ſuꝑ chꝛiſtũ baptizatũ ⁊ aſcendentem ab Tüſdidgdni
deo ⁊ nõ eſtis veſtri.Empti enĩ eſtis pe aqua deſcendit: ⁊ quinqgeſimo die poſt gacdun
cio magno. gloꝛificate ⁊ poꝛtate deuʒ in reſurrectionẽ chꝛiſti fideles in vno loco Veroſpirtt
coꝛpoꝛe veſto. peoſitos in linguarũ ignearũ viſionead/ deoneius
L ueniens repleuit. Illam vocẽ quã ſolus deeeing

cctũ:id eſt ſanctã trinitatẽ vnũ ve ⁊ illam columbam in cui ſpecie ſpirituſ 4
rum deüũ ſine initio ſempiternũ eſſe. Pꝛo ſanctꝰ ſuꝑ chꝛiſtũ deſcẽdit:illaſq; liguas nc lin
pter qð ſcriptũ eſt. In pꝛincipio erat ver ignesas in qrũ viſione fideles apoſtolos n ean
buym: ⁊ verbũ erat apud deũ:⁊ deus erat invno loco ↄſtitutos repleuit:opera eſſe lherl
vyerbũ. Hoc erat in pꝛincipio apud deũ. totius ſancte trinitatis: id eſt vniꝰ dei qͥ De behhün
Hec denuo ſempiternitas intimat᷑. vbi fecit omnia in celo ⁊ in terra viſibilia ⁊ in H
dicit᷑ in pſalmo. Deus aũt rex noſter an / uiſibilia. demn
te ſecula. Et alio loco. Sempiterna q̊ʒ CLapitulũ. VII. eſpintugn
eius virtus ⁊ diuinitas. L Irmiſſime tene et nullaten?ꝰ du/ . annlale
Capitulũu. IIII. IB bites ſolum deum filium: id eſt ſerndch .
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/ vnã ex trinitate ꝑſonã ſolius pa eluuſgi
K ites ſanctã trinitatẽ ſolũ veruz Vkris eſſe filium.ſpiritũ vero ſanctũ ißum ſideſce
deji.ſicut eternũ ita ſolũ natura quoq; vnam ex trinitate ꝑſonam non ſo Nn
liter incõmutabilẽ eſſe. Hoc enĩ ſignifi luus patris:ſed ſimul patris ⁊ filij eẽ ſpi emnlſt
Iat, cũ dicit fuo ſuo moyſi.Ego ſũ qͥ ſuʒ ritum. Oſtendens enim dei filius ſe ſo / Uirsn
Hinc ⁊ pſalmus dicit. In pꝛincipio do lum eſſe de patre genitum.ait. Sic eniʒ ,Ade

mine terrã fundaſti:⁊ oꝑa manuũ tuarũ
ſunt celi. Ipi peribũt tu autẽ ꝑmanes:et
om̃es ſicut veſtimentuʒ veteraſcent. Et
ſicut opertoꝛiũ mutabis eos ⁊ mutabũ

deus dilexit mundum: vt filium ſuum

vnigenitum daret. Et paulo poſt. Qui
autem non credit:iam iudicatus eſt: qa

non credit in nomine vnigeniti filij dei.

V.
meethulltgen
nnnkiſhutſe
niſbiiüntgin
WN
ng iccb iin

ode öilsgit⸗

eromnigqueines
tolediet On
holunr oßziuf⸗

iN
nmenundo⸗
Barfliaßiſnei
Ecſenumticnthte
lolizeſedii
Dülcansinqgort

jieniſo

onuit uchit
ticſtrnigenidns
chit. dſuſci
Nialdeciecdun
emdcmns
nirageinay,
riigenininn
An wgiis
etlli mnu
Cnningu,
n ſnni
irlislons

Cacs kHoſcies

choirdhencſe
ck d⸗
anwüblil

Spiritũ autẽ ſanctũ ⁊ patris et filij eſſe
ſpiritũ aplłus docet qͥ ait. Uos autẽ non

eſtis in carne:ſed in ſpiritu:ſi tamẽ ſpiri/
tus dei habitat in vobis.Et ſequit᷑. Di

qquis autẽ ſpirituʒ chꝛiſti nõ habet:h nõ

eſt eius.

rmiſſime tene et nullatenꝰ du/

ritas.De filio quoq; ꝓcedere ſpũmſan/

cctũ.pꝓphetica atq; apłica doctrina nobiſ

cõmendat.Eſaias eĩ dicit de filio. Per/

cutiet terrã virga oꝛis ſui.⁊ ſpũ labioꝛuzʒ

ſuoꝛũ interſiciet impiũ.De q̊ aplus ait.
NQuez interſiciet dñs ieſus ſpũ oꝛis ſui.

Ouẽ etiam ipe vnicus dei filiꝰ ſpiritum
oꝛis ſui eſſe ſignificans:poſt reſurrectio

—

nẽ ſuã inſuſflans in diſcipulos ait. Alcci/
pPite ſpiritũſanctũ. De oꝛe vero ipᷣius do

mini ieſu ait iohãnes in apocalipſi.quia

gladiꝰ vtraq; parte acutꝰ ꝓcedebat Ipᷣe
vero ſpiritus oꝛis eius:ipᷣe eſt gladius qͥ

de oꝛe eius

ꝛocedit.
Capitulũ. IN.

Vbites trinitatẽ deũ immẽſaz eſſe
⸗ vtutem nõ mole.⁊ omnẽ creatu⸗
am ſpũalẽ atq; coꝛꝑalem vᷣtute eiꝰ etp/

IAJIIentia ↄtineri.Dicit enĩ deR pater. Celũ
1 terrã ego impleo. Dicit᷑ etiã de ſapiẽtia

4.

dei que filiꝰ eſt eiꝰ:qꝛ attingit a fine vſq;

ad finẽ foꝛtiter:⁊ diſponit omia ſuauit᷑.
De ſpiritu quoq; ſctõ legimꝰ: qꝛ ſpiritꝰ
dei repleuit oꝛbem terrarũ. Et dauid ꝓp/
pheta dicit. Quo ibo a ſpiritu tuo:⁊ q̊ͥ a

facie tua fugiã:ſi aſcendero in celuʒ tu il
deſcendero ad infernũ ades.

4

ic es:⁊ ſi

Capitulũ. R.
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/
ſe bites:vnã ex trinitate ꝑſonã:id
eelt dei filiũ:qui ð natura dei pa
is ſolus natꝰ eſt:⁊ vniꝰ eiuſdẽq; natu/
re cũ patre eſt.ipᷣm in plenitudie tempo/
ris ſm ſuſceptionẽ foꝛme ſeruilis volun
tarie in ᷣgine ↄceptum:⁊ de vᷣgine natũ:

verbũ camnẽ factũ:ipᷣm quoq; eſſe q eſſen

bites eundẽ ſpiritũſanctũ qͥ pa/
tris ⁊ filij vnus eſt ſpiritꝰ de pa/
tre⁊ filio ꝓcedere.Dicit enĩ filiuſ. Cũ ve
Merit ſpiritus veritatis q a patre ꝓcedit.
AUbi luũ ſpiritũ eſſe docuit:qꝛ ipe eſt ve

5 rmiſſime tene et nullatenꝰ du/

tialiter natꝰ eſt de patre: ⁊ eſſentialit con

ceptus eſt natuſq; de vᷣgine:ipᷣmq; vnuʒ

eſſe ⁊ vnius nature cũ virgine qui ait de
deo patre.ente ſecula fundauit me.⁊ an

te ofnes colles generauit me. De ã etiaʒ
dixit apłus. Quia cũ venit plenitudo tẽ

poꝛis miſit deus filiũ ſuum factũ ex ma
liere factũ ſub lege. l
apitulũ.XI. HM
BFIrnmiſſime tene et nullatenꝰ du /
+☛ bites chꝛiſtũ filium dei ſicut de
Ddeo patre plenuʒ ꝑfectũq; deuʒ.
ita de virgine matre:verum ꝑfectũq; ho
mianẽ genitũ:id eſt verbũ deũ habentẽ. ſ.
ſine pẽto verã noſtri generis carnẽ ⁊ ani

maã rationalẽ. Oõð ipᷣe dei filiꝰ euidenter

oñdit dicẽs de carne ſua. Palpate et vi/

dete:qꝛ ſpũs carnẽ ⁊ oſſa nõ habet:ſicut
me videt habere.Animã quoq; ſe habe
re his v̈bis oſtendit dicens. Pꝛopterea
me pater diligit:qꝛ ego pono animã me/
am:⁊ iteꝝ ſumo eam. Intellectuʒ quoq;
gnie ſe habere oñdit in eo qð ait Diſcite
a me.qꝛ mitis ſum et humilis coꝛde. Et

de ipo deus ꝑ ꝓphetam dicit. Ecce ĩtel/

liget puer meus:⁊ exaltabũ᷑ et ſublimis

erit valde. Nam ⁊ beatꝰ petrus ſᷣm ſan/
cti dauid ꝓphetiã in chꝛiſto carnẽ ⁊ ani/
mã ↄfitetur.De ipᷣo enĩ beato dauid lo/

quens ait. Pꝛopheta igit᷑ cũ eſſet ⁊ ſcire

qꝛ iureiurãdo iuraſſet illi deꝰ de fructu

lumbi eius ſedere ſuꝑ ſedẽ eius ꝓuides

locutꝰ eſt de reſurrectione chꝛiſti:qꝛ ne

q; derelicta eſt ania eius in inferno:neq;
caro eius v

idit coꝛruptionẽ.
(Kapitulũ. XAII.
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/
ites vnum filium atch ipm eſſe
deum verũ:qui cum patre ⁊ deo

A ſpirituſancto deo fecit om̃ia temꝑa:et

in monte ſynai legem moyſi dedit oꝛdi/
natam per angelos.⁊ ipum deum vᷣbuʒ
carnem factum:qui veniente plenitudi/
ne tempoꝛis:miſſus a patre factus eſt ex

muliere quam fecit: ſolus factus eſt ſub
lege qua D

m dedit.
Lapitulũ. XIII.
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/
bites:dei verbum qð caro factũ
eſt duas naturas incõfuſibiliter

ꝑmanere.Unam verã diuinã:quã habʒ
cũ patre cõmunẽ.ſm quaʒ dicit. Ego ⁊
pater vnũ ſumus:⁊ qͥ me videt: videt et
patrẽ:⁊ ego ĩ patre:⁊ pater in me eſt:fĩᷣm
quã eũ dicit apłus ſplendoꝛẽ gloꝛie ⁊ fi⸗/
guram ſubſtãtie dei · Alterã verã huma
nam:ſᷣm quã ipᷣe deus incarnatus dicit.
pater maio meeff.
Immiſſime tene ⁊ nullatenꝰ du/
bites deum verbũ carnẽ factuʒ.
/7 vnã habere diuinita ſue carniſ
q; perſonã. Deus enĩ verbũ plenã natu/
ram humanã ita ſibiveracit᷑ vnire digna
tus eſt.⁊ ꝑmanente diuinitate ſua ita ver
bum caro factũ eſt:vt q́;uis naturaliter
nõ hoc ſit verbũ qð caro.qꝛ duarũ natu
rarũ veritas manet in chꝛiſto.ſ̃ m vnaz
tamẽ ꝑſonã idem verbũ caro ab ipſo fie/
ret materne cõceptionis initio. Deꝰ enĩ
verbũ non accepit ꝑſonam hominis ſed
naturã:⁊ in eternã perſonã diuinitatꝭ ac
cepit temꝑalem ſubſtantiã carnis. Unꝰ
eſt ergo chꝛiſtus verbũ caro factũ:qui ?
ex patribo ̃m carnẽ.⁊ ſuꝑ om̃ia deus be

nedictus in ſecłla. Unus ieſus: cui et ps

ter dicit. Ex vtero ante luciferũ genui te
Vbi ſignificat᷑ ante om̃e tempꝰ ſine ini/
tio eterna natiuitaſ. Unus ieſus.de quo

⁊ euãgeliſta dicit. Quia vocatuʒ eſt no

men eius ieſus:qð vocatũ eſt ab angelo

KXapitulũ.XV.

Brmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ du/ 5

bites non carnẽ chꝛiſti ſine diui
nitate cõceptam in vtero virgi⸗/
nis pꝛiuſq; ſuſciperet᷑ a verbo: ſed ipum
vvrerbum deum ſue carnis acceptiõe con/
cCcceptum.ipſamq; carnem verbi incarna/
tione conceptam.
rmiſſime tene et nullatenꝰ du /

brum carnẽ factũ:ſe pꝛo nobiſ ob
tuliſſe ſacrificiũ ⁊ hoſtiã deo in odoꝛem

re veteris teſtamẽti anĩalia ſacrificaban/
tur:⁊ cui nũc:id eſt temꝑe noui teſtamen

ti:cũ patre ⁊ ſpũſancto.cum quib illi eſt

a vtero concipetur. 4

bites ipᷣm vnigenitũ deum ver⸗

ſuauitatis: cui cũ patre⁊ ſpũſancto a pa
triarchis:pꝓphetis ⁊ ſacerdotibo tempo/ 1 mn
tabile bonum:et ab ipſo creatas eſſe om

vna diuinitas ſacrificiũ panis ⁊ viniĩ ſ

de et charitate.ſancta eccłia catholica ꝑ
vniuerſam oꝛbem terre offerre nõ ceſſat.
In illis enĩ carnalibus victimis ſigniſi
catio fuit carnis chꝛiſti.quã ꝓ peccatis

noſtris ipᷣe ſine peccato fuerat oblaturꝰ:

⁊ ſanguinis quẽ erat effuſurus in remiſ/

ſionẽ peccatoꝛũ noſtroꝛũ. In iſto autem
ſacrificio gratiaꝝactio atq; cõmemoꝛa/

tio eſt carnis chꝛiſti quã ꝓ nobis obtu/

lit: æ ſanguis quẽ pꝛo nobisjidẽ deus ef,.

fudit.De quo beatꝰ paulus dicit in acti
bus apoſtoloꝝ.Attẽdite vobiſ⁊ vniuer

ſo gregi in quo vos ſpũſſanctus poſuit
epiſcopos regere eccleſiaʒ dei:quam ac⸗
quiſiuit ſanguine ſuo. In illis ergo ſacri
ficijs quid nobis eſſet donandũ figura-
te ſignifſicabatur. In hoc autẽ ſacrificio
quid nobis iam donatũ ſit.euidẽter oſtẽ
ditur. In ulis ſacrificijs pꝛenũciabatur
filius dei pꝛo impijs occidẽdus:in h̊ au

tem pꝛo impijs annunciatur occiſus:te

ſtante apoſtolo.quia chꝛiſtus cũ adöauc
infirmi eſſemus ᷣm tempus pꝛo impis
moꝛtuus eſt.⁊ quia cum inimici eſſemuſi
recõciliati ſumus deo per moꝛtem fili,j/

eius. .
apitulũ. XVII.

– bites verbum carnẽ factum:ean
dem humanam carnẽ ſemper ve

us natus eſt.qua crucifixus ⁊ moꝛtuus
eſt:qua reſurrexit ⁊ in celum aſcendit:et
in dextera dei ſedet.qua etiã venturꝰ eſt

iudicare viuos et moꝛtuos: pꝛopter qdð
s anat cye⸗/
niet quẽadmodũ vidiſtis eum euntemi

apoſtoli ab angelis audierunt.

celum. Et beatus iohannes ait.Ecceyxe
niet cum nubibus:⁊ videbit eum omnii

oculus:⁊ qui eum confixerunt: et vide/

but eum om̃es trib terre talem.
¶ apitulũ. X VIII.
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du /
bites trinitatem deum:id eſt pa
trrem ⁊ filium ⁊ ſpiritumſanctuʒ
eſſe naturaliter ſummum atq; incommu

nes naturas:bonas quidem:quia a ſum
mo bono facte ſunt:ſed mutabiles qꝛ de

iblobeſun
turammdpig on
naturckbon
nuunminuiete
mila dotinin
Paliainhl⸗

gisnullmd
Ctalumnobon
nuinpaneturi
lludpularniuct
fetqneoꝛdime
ſttuiois.

Mllius t hpi
Uturecſſe⸗

Irmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ du/

am habere. qua de virgine verbum de /

ffuunßrte

ngo cbil

ſurnunnti
ctaonan
tihurguned⸗
mangeinatar
nunnunchdee

iusangei

lhnc ſt
nr
onſeien oſ
bgradat
egubdinin
ideoeniggde
ureſſeſen
elah

tiogtgh önne.

ignipnobisc
ponddislidedan,
Wulusdintnen

Aniäirtttinig

o ſpüſtneſit

teſtz nigin

o. Allscgoſ
ſerdoruncüfin
ybocauriſicnin

ns niciben
occididnsinb⸗

Wciavar OCſne

a Kns cinch

Nnenpns ren

iW.

Enettulenxn

Wran Hnn
mranilncn.
rherabonde/
cinstmornts
cdun del
ncinan/4

vemos:tetd
lienm Soe

Gitisan unl
ohnmnmst,A

nihilo facte ſunt:nullamq; eſſe malã no/
turam: quia omnis natura inquantum

natura eſt bona eſt. Sed quia in ea bo/
num ⁊ minui et augeri poteſt. intantum

mala dicit᷑:inqntum bonũ eius minuit᷑.

Maluũ eni nihil aliud eſt niſi boni pꝛiua
tio. Uñ geminũ oſtat eſſe creature ratio
nalis malũ.vnũ quo volũtarie ipᷣa defi/
cit a ſummo bono creatoꝛe ſuo.alteruʒ q̊
inuita punietur ignis eterni ſupplicio.
illud paſſura iuſte: qꝛ hoc admiſit iniu/
ſte.⁊ que oꝛdinẽ in ſe nõ ſeruauit diuine
inſtitutiõ diuine nõ effugiet vl
i.

tionis. ¶. Caplm. XIXNX.

uis eſt m naturalẽ oiuinitatẽ ſuaʒ ſum

oterüt ille qͥ fecit ⁊ ea qᷓ fecit.

nature eſſe

bites oem creaturaz naturaliter
mutabilẽ a deo incõmutabili fa
tam 01 et lane an
geloꝛũ in deteriꝰ mutari.qꝛ ſic acceperũt

eternã beatitudinẽ:qua deo ſtabiliter ꝑ//

fruunt᷑:vt ea carere nõ poſſint. Sed hoc
ipᷣm qð ab illo ſtatu beatitudinis in quo
ſunt mutart ĩ deteriꝰ nullatenꝰ poſſunt.
nõ eſt eis nateiralit᷑ inſitũ.ſed poſtq; crea
ti ſunt gratie diuielargitate collatũ. Di
enĩ angeli natua liter incõmutabiles fie

Lapitulũ. X NI.

ius angeli c

Ceteros vero ſpũs bꝛutoꝝ anialiũ rati
onalẽ intelligentiam nõ accepiſſe. Pꝛo/

pter qð dicit᷑ homĩb. Nolite fieri ſicut

equus ⁊ mulus:qͥbo nõ eſt intellectꝰ. Et

ideo anias hoĩm ⁊ anias pecoꝝvniꝰ na/

ture nõ eſſe:nec anĩias pecoꝝ in homĩes
nec aias hoĩm in pec

Imrmilſime tene ⁊ nullatenꝰ du
bites neq; angłos neq; aliã qui
liobet creaturã eiuſdẽ nature eſſe:

ma trinitas ꝗ eſt vnꝰ naturaliter deꝰ pa/

ter ⁊ filius ⁊ ſpũſſctũs. Neq; eniʒ vnius
fmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ du /

m. nec tũ poſſe quẽlibet ſanctoꝛuʒ an

rent:nunq; de eoꝝ. ſoꝛtio diabolus ⁊ e/

Irmiſſime tene er nullatenꝰ? du/
bues in omi creatuiꝗq:quã ſpia
lem atq; coꝛpoꝛeã ſunmuma trini-
las fecit.ſolos ſpũs anglłicos æ= hũanos
iintelligendi facultatẽ diuinitꝰ accepiſſe.

in pecoꝛa poſſe trãſire.

AIrmilſime tene et nullatenꝰ du/
bites pꝛimos homies:id eſt adã
⁊ mulierẽ eius.bonos ⁊ rectos:⁊
eccato creatos cũ libero arbitrio q̊
ꝓpoſſent humili ⁊ bona voluntate ſeruire
atq; obedire:quo arbitrio etia poſſent ſi
vellent ꝓpꝛia volũtate peccare.eoſq; nõ
neceſſitate ſed ꝓpꝛia volũtate peccaſſe:il
loq; peccato ſic ĩ deteriꝰ mutatã huma/
nã naturã: vt nõ ſolũ in ipis pᷣmis homi
nibo ꝑ peccatũ moꝛs obtineret regnuz:ſʒ
etiã in omes homies tranſiret pẽti moꝛ
tiſq; dominii. =

Binet
pol

Kapitulũ. X III.

AIfmilſime tene ⁊2 nullatenꝰ du⸗
biltes omnẽ hoiem q bocubitü
virli⁊ mulieris ocipit᷑ cũ pecca/
ooꝛigiali naſci.impietati ſubditu: moꝛ/

1.
*

tiq; ſubiectũ.⁊ ob hoc natura ire filiũ na
ſci.de qua dicit apłls. Eramꝰ ⁊ nos natu
ra filij ire.ſicut et ceteri. A qua ira nullꝰ
liberabit᷑ niſi ꝑ fidẽ mediatoꝛis dei ⁊ ho
minũ homis ieſu chꝛiſti:qui ſine pẽto cõ
ceptus:ſine pẽto natus:ſine pẽto moꝛtu
us.peccatũ ꝓ nob ſactus eſt:id eſt ſacrifi
cium factꝰ eſt ꝓ peccatꝭ noſtris. Invete-
Vi quippe teſtamẽto pẽta dicebant᷑ ſacri
ficia.que ꝓ pecca offerebant᷑: in b oi ,⸗
us fuit ſignificatio chꝛiſti: qꝛ ipᷣe eſt a2nſl
gnus dei qui tollit pẽta mundi.
NAKapifuln. X XIIII.
Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/
Vbites nõ ſolũ homĩes iã ratione
vrtentes: verũ etiã puulos qui ſi
e in vteris matruʒ viuere incipiũt ⁊ ibi
moꝛiunt᷑ſiue cuʒ de matribo nati ſine ſa⸗/
cramẽto ſancti baptiſmat qðᷣ dat᷑ in no/
mine patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti.de hoc ſe
chlo trãſeunt.ignis eterni ſupplicio pu/
niendos:qꝛ ⁊ ſi pꝓpꝛie actõis peccatũ nul
lum habuerũt oꝛiginalis tamen peccati

X

oãnationẽ carnali conceptiõe natiuita
te traxerüt. KCapkm. XNXNVN.
VIrmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ du/
fbitel.iõ chꝛiſtũ filiũði ad iudicã
Aaers viuos ⁊ moꝛtuos vẽtuꝝ.vt
oĩes q̊s h̊ dono ſue gfr̃e gratis ꝑ fidẽ iu
ſtificat.eiſdẽq; iuſtificatꝭ ĩ fide ⁊ caritate
ſctẽ mr̃is eccie vſq; ĩ finẽ ꝑſeuerãtiaʒ do/⸗
nat.ĩ ſuo aduẽtu reſuſcitʒ ⁊ glłificæt:ꝛ bunm

tur autẽ eũ qͥ ſunt ex ꝑte illiꝰ.ꝓ eo qꝛ eu,

coꝛ:pibo ſiet qðᷣ ipe apłs ait. Seminatur

„

—

ꝓmiſſionẽ ſuã eles ſanctꝭ angelł faciat.
⁊ ad eũ ſtatũ ꝑducat in q̊ͥ ꝑfecte quãtum
vnicuiq; donat deꝰ boni ſint:⁊ ab ipᷣa ꝑ⸗/

We fide ad petrum

cipere:paruulis vero qͥ nec ppꝛia volun

tate credere:nec pniam ꝓ peccato qð oꝛi
ginalit᷑ trahunt agere pñt: ſacrametuʒ fi

dvũñũi futurã eſſe cõem. retributionẽ vo iu
ſſticie dei eſſe bonis maliſq; diſſimile:ᷣm

Seminat in ignobilitate: ſurget in glia
Geminat in infirmitate: ſurget in virtu

bit. Sic autẽ tunc ðꝛ ſpũale coꝛpꝰcũ nõ

8ðꝛ cu tñ inue

nullum hoĩem acceptuꝝ vitã eternaʒ.qᷓ
noõ hic a mal ſuis fuerit ꝑ pniaʒ fidemq;
uerſus:⁊ ꝑ ſacramẽtum fidei ⁊ peniten

fectione deincepſ mutari nõ poſſint.vbi
diuerſa erit ſctõꝝ glia:ſʒ vna erit oĩm vi
ta eterna.Diabolũ vero ⁊ angłos eius i
ignẽ eternũ a chꝛiſto eẽ mittẽdos vbi nũ
q; carebũt pena:quã eis pꝛeꝑauit diuĩa
iuſticia.Cuʒ ipᷣo etiã diabolo impios ⁊
iniq̊s hoĩes de qͥb ſcriptura dicit.imitã

etas eoꝛuʒ capaxę
Ate IX
Irmiſſime

aplm. XXVIII.

in mal oꝑiba imitati ſunt: ⁊ añ finẽ pñtii
vite ↄgruã pñiam nõ egerunt.reſumpti
coꝛꝑibo ſupplicig eterne cõbuſtiõis arſu
. Eapitulũ. X VI.
Irmiſſime tene ⁊ nullatenꝰ dubi
tes:oĩbus hoĩb ⁊ bonis⁊ malii
reſurrectionẽ carnis in aduentu/

eſipiſcant a diaboli laqueis.
rmiſt

tem. ?

cie dei elle bon cuiuſqᷓ; p̃dicatoꝛis audire:ſed diuĩs mã
ꝙ apls ait.qꝛ oẽs reſurgemus:ſʒ nõ oẽs
cens. Et moꝛtui reſurgent incoꝛrupti ?
nos iĩmutabimur.Et oñdens q̃ erit ibſa

gratia ſua pᷣuenerit.vt qð audit coꝛpoꝛe

tale H̊ induere ĩmoꝛtalitatẽ. In iuſtoꝛuz a voluntte.

„

cere pꝛo bo

in coꝛruptione.ſurget in incoꝛruptione. AIrmillimen laten? du/
1bites deo incõmutabilino ſolũ
Pterita ⁊ pᷣſentia:ſed etiaʒ futura

nia incõmutabiliter eſſe notiſſima.cui

te. Seminat᷑ coꝛpꝰ animale. ſurget coꝛ ppym̃ia incõmntabiliter eſſe notiſſima.cui
dicit. Deus q occultoꝝ es cognitoꝛ: qui

pus ſpuale. Oð ꝓpterea ſpũale dixit: nõ5⸗

qꝛ ipᷣm coꝛpus ſpus erit: iʒ qꝛ viuificĩẽte ſcis omia anteq; ſfiuint.
ſpũ imoꝛtale atq; incoꝛruptibile ymane apitulam. X XKK.

Immilſime tene ⁊ nullaten? du/
bites:trinitatẽ deũ incõmutabi

ſpũs ſit:ſʒ maneat coꝛpꝰ.ſicẽ nunc anĩale bitee nco
üg lez. eꝝ omniũ atq; opeꝝ tam ſu

eniat nõ ania eſſe ſz coꝛpus.
Irmiſſime tener nullatenus du

ante om̃ia ſecula ſcire quib eſſet ꝑ fidem
gratiã largiturus:ſine qua nemo põt ex
initio mundi vſq; in finẽ a reatu peccati

chꝛiſti ſuo ſanguine baptizãtur:

laginis filij ſui.
(KCapkm. XXXIII.
Imiſſime tene ⁊ nullaten? du /
bites om̃s quos vaſa miſericoꝛ
die gratuita bonitate deus fecit.

II817 8& actame mes ſieri
tie:id eſt ꝑ baptiſmũ liberatꝰ:⁊ maioꝛib rH
quidẽ neceſſariũ eſſe ⁊ pniam de mal ſu/
is agere:⁊ fidẽ catholicã f̃ᷣm regulã veri
tatis tenere:⁊ ſacramẽtuʒ baptiſmat ac

dei qð eſt ſanctũ baptiſmna q; diu ratiõis
enõ poteſt: ſufficere

tene ⁊ nullatenꝰ du /
dbites neminẽ hic poſſe hoĩm pe
nitentiã agere:niſi queʒ deus il
luminauerit ⁊ gratuita ſua miſeratiõe cõ
uerterit.Aplłus enĩ dicit. Ne foꝛte deti
lis deus pñiam ad cognoſcendã verita/

niſſime tene ⁊ nullatenꝰ du-
ites:poſſe quidẽ hoĩem quem
nec ignoꝛãtia l̃aꝝ:nec aliq̃ phi/
betimbecillitas vł aduerſitas vᷣba ſan /
ctelegis ⁊ euãgelij:ſiue legere ſiue ex oꝛe

mallſi

datis obedire neminẽ poſſe.niſi quẽ deꝰ

coꝛde etiã ꝑcipiat:⁊ accepta diuinitꝰ bo
na voluntate atq; vᷣtute.mãdata facere⁊
velit ⁊ poſſit.Neq; en q plantat eſt ali /
immutatio adiecit. Opoꝛtet enim coꝛu. quidneq; q nigat: ſed incremetum dat
ptibile h̊ induere incoꝛruptionẽ.⁊ moꝛ;è ddeus.qui etiã oꝑatur in nob ⁊ velle⁊ xfi

Aoꝛuz ; humanox certiſſimũ cognitoꝛẽ.

tam oꝛiginalis q; actual abſolui.Quos
enĩ deus pꝛeſciuit:⁊ pꝛedeſtinauit cõfoꝛ

no in
onüdae
ſegliquecc⸗
adregnu,
tinnutad,
Peecdetian
nockppnn
Caſtnatob i
ſunchigu

(ehnmoke
tibuspſacn
lutaſcern.
celino nul
Chmnllaripen
Wedd
Wro
NMRWN
bapdde
ſdadit
Etcen
hocba⸗
gb henn
ſuiſie
Uroby⸗
latoꝛeni

Krenliqnezdan
unſun nienti
ldict etoerede
Ndahvilnes
InNN

—
£
=
S-

inen lned
egncehämer

nininn en

Nl uanins d
iluelegen hen
Auclre ini⸗
in poſe niſini⸗
ntcandnce
eceen diue
Nrnd müdmmtn
Gei plnr
ledqinoane
gmnrunhnf

eniültfin
lun vunlihegl
ðG

74

iunte oſtitutionẽ mũdi in adoptionẽ fili/
oꝛũ dei pᷣdeſtinatos a deo.neq; ꝑire poſ/
ſe aliquẽ eoꝛum quos deus pdeſtinauit
ad regnũ celoꝛũ:nec quẽq; quos nõ pᷣde

ſtinauit ad vitaʒ: vlla poſſe rõne ſaluari.
Pꝛedeſtinatio enĩ illa gratuite donatio

nis eſt pꝛeꝑatio:qua nos apłus ait pꝛe/

dNEEapitulũ. X XXIII.

Innilſſime tene et nullaten? du/
bites ſacramentuʒ baptiſmatis

ſed etiã apud hereticos qͥ in nomĩe pfis

⁊ filij ⁊ ſpũſſancti baptiʒant eſſe poſſe.ſʒ
extra eccleſiã catholicã pꝛodeſſe non poſ

ſe. Immo ſicut intra eccłiam recte credẽ
tibus ꝑ ſacmamentũ baptiſmi cõferri ſa/
lutẽ: ſic extra eccleſiã baptiʒatis:ſi ad ec·
cleſiã nõ redierint: eodem baptiſmo ac/

cumulari perniciẽ. Tantũ eĩ valet eccle/
ſiaſtice ſocietatis vnitas ad ſalutẽ:vt be

ptiſmo nõ ſaluetur. cui nõ ibi datur. vbi
opoꝛtet vt detur. Ineſſe tamen homini

baptiſmũ etiã extra eccłiam baptiʒato:

ſed ad iudiciuʒ ineſſe ab eccłia ſeparato.
Et qꝛ maniteſtũ eſt vbicũq; datũ fuerit
poc baptiſma ſemel eſſe dandũ: ideo ⁊ ſi

ab hereticis in nomĩe patris⁊ filij ⁊ ſpũſ

ſancti fuerit datũ:venerabiliter agnoſcẽ
dũ:⁊ ob hoc nullatenꝰ iterandum. Sal
uatoꝛ enĩ dicit.Qui ſemel lotus eſt: non
1ingdiget niſi vt pedes lauet.

Irmiſſime tene et nullatenꝰ du/
Xbites: omnẽ extra eccłiaʒ catho
licam baptiʒatũ ꝑticipẽ fieri nõ

Ppoſſ. e vite eterne. ſi ante ſinẽ vite huiꝰ ca
tholice nõ fuerit redditus atq; incoꝛpo
ratus eccłie.Quia ſi habeã inquit apls:

omnẽ ſideʒ: ⁊ nouerim om̃ia ſacramẽta:
charitatẽ aũt nõ habeã:nihil ſum. Naʒ

ꝛin diebo diluuij neminẽ legimus extra

archam potuiſſe ſaluari.
¶Lapitulũ. XXXV.
Ifmiſſime tene et nullatenꝰ du⸗/
bites: nõ ſolũ om̃s paganos: ſʒ
etiã om̃es iudeos.hereticos at/
aticos qͥ extra eccleſiã catholicã

ſciſm

deſtinatos in adoptionẽ filioꝛũ dei ꝑ ie/

rnoõ ſolũ intra eccłliam catholicã:

pſentẽ finiũt vitã, in ignẽ eternũ ituroꝛ:

CXCII

parat, at diabolo angelis eius.
K,apitulũ. X XXVI.
InInmmiſſime tene et nullatenꝰ du/
bites.quęelibet hereticũ ſiue ſeiſ
maticuũ in noiĩe patris ⁊ filij ⁊ ſpi
rituſſancti baptiʒatuʒ.ſi eccłlie catholice
nõ ſuerit aggregatꝰ:q̃ntaſcũq; elemoſy/
nas fecerit:⁊ ſi pꝛo chꝛiſti noĩe etiaʒ ſan/
guinẽ fuderit: nullatenus poſſe ſaluari.
Omi eĩ hoĩ qͥ ecclie catholice ñ tenetvni
tatez. neq; baptiſmꝰ neq; elemoſyna m
libet copioſa.neq; moꝛs ꝓ nomie chꝛiſti
ſuſcepta ꝓficere poterit ad ſaluteʒ:qñ in
eo heretica vł ſciſmatica pꝛauitas pſeue

tad moꝛte.
NNXzapitulũ. X X KVII.
mInmilſime tene et nullaten? du⸗
bites nõ omes q; intra eccliaʒ ca
tholica baptiʒant᷑ accepturoſeſ
ſe vitã etemni: ſed eos qͥ pcepto baptiſma
te recte viuũt:id eſt qͥ abſtinuerũt ſea vi
tijs ⁊ ↄcupiſcentijs camis.Regnũ enim
ceæloꝝ ſicut infideles heretici atq; ſciſinx.
tici nõ habebunt: ſic catholici criminoſi

* .

BIrmiſſime teneet nullaten? du⸗

bites: etiã iuſtos atq; ſctõs ho/
mmMines erceptis his qͥ baptiʒzati
paruuli ſunt ſine pẽto hic nemineʒ viue
re poſſe:ſemꝑq; om̃i homini eſſe neceſſa
riũ:⁊ pcta ſua vſq; in finẽvite pᷣſentis ele
moſynis diluere: ⁊ remiſſionẽ a deo hu⸗
militer ac veraciter poſtularer.
Irmilſime tene et nullaten?ꝰ du⸗
bites omnẽ creaturã dei bonam
ele nihil reijciendũ qð cũ gra/
iarũactiõe ꝑcipitur.et dei ſeruos qͥ car/
nibo aut vino abſtinẽt:nõ tanq; immun⸗
da q a deo facta ſunt reſpuere: ſed a foꝛti
oꝛecibo ⁊ potu ꝓ ſola caſtigatiõe coꝛpis
abſtinere. Nuptias quoq; diuinitꝰ inſti
tutas ⁊ benedictas.⁊ meliꝰ quidẽ ſi quiſ
q; ſine ↄiugio ſit.vt liberiꝰ atq; plenius
cogitet q̃ ſunt dei.quõ placeat deo:tñ il⸗
lis qui ↄtinentiã nõ vouerũt nulluʒ eſſe
peccatũ.ſi vel mulier nubat: vł vir vxo/
rem ducat. Nec ſolas pꝛimas nuptias a
deo inſtitutas:ſed etiã ſcðᷣas et ſercins

.
*. ℳ *
4

eoꝛũ qui ſe ↄtinere nõ pñt infirmitate cõ

ceſſas.Eis vero qͥ ſiue ↄiugati ſiue a cõ/
iugio liberi ↄtinentiã deo vouerunt.ad/

modũ eẽ dãnabile: ſi vel illi ↄiugaleopꝰ
voluerint appetere q̊ ſe nõ acceſſuros. v

illi repetere a qͥ ſe receſſuros: illi libera: il

li communi ꝓfeſſi ſunt voluntate
((((LCapitulu. XI.

bites areã dei eſſe ecckiaʒ catho/
licã.⁊ intra eã vſq; in fineʒ ſeculi

nis malos

„ „ . —

los. nec ꝓ malis bonos deſerẽdos:ſed ꝓ
bonis malos inqntũ exigit fidei ⁊ chari/⸗
tatis ratio tolerãdos.i.ſi vł in eccłia nul
lius ꝑfidie ſemina ſpargũt:vł ſrẽs ad ali
qð malũ opꝰ moꝛtifera imitatiõe nõ du/

ciut. nec poſſe aliquẽ intra eccłiaʒ catbo/

licam recte credentẽ beneq; viuentẽ alie/
no vnq; maculari pcto.ſi cuiq; peccanti
nec ↄſenſionẽ pꝛebeat nec fauoꝛem.vtili
terq; malos a bonis intra eccliam tole/
rari. ſi hoc cũ eis bñ viuẽdo ⁊ bñ monen

do agat᷑:vt ⁊ vidẽtes ⁊ audiẽtes q̃ bona

ſunt:mala ſua reſpuãt:iudicãdos ſea ðo

ꝓ ſuis malis oꝑibaↄtremiſcãt: atq; ita p

ueniente dono gfe de ſuis iniquitatibuſ

ↄfundant᷑:⁊ ad bonã vitam ꝑ dei miſeri/
coꝛdiã ↄuertant᷑ Bonos vero a malis in
tra eccłiam dũtaxat catholicaʒ ↄſtitutis

nnunc debere operuʒz diſſiłitudine ſeꝑari:
yäyt cũ qͥb diuĩa cõicant ſacramẽta:nõ ha
beãt mala oꝑa:qᷣbo illi ſunt criminoſi:cõ
munia. In fine vero ſecłi bonos a malis
etiã coꝛpe ſepãdos:qñ veniet chꝛiſtꝰ ha
bens ventilabꝛũ in manu ſua:⁊ ꝑmũda/

bit areã ſuã:⁊ ↄgregabit triticũ in hoꝛre
um ſuum:paleas autẽ cõburet igni inex

tinguibili:qũ ꝑ iudiciũ iuſtũ ſegregabit
iuſtos ab iniuſtis.bonos a mal:rectos a
puerſis:bonos ↄſtituet a dextris: maloſ
a ſiniſtris:⁊ ex eius oꝛe iuſti eterniq; iu/

dicij ſempiterna atq; ĩcõmutabili ꝓlata

ſnia:iniqui om̃s ibunt in cõbuſtioneʒ e/
ternã:iuſti autẽ in vitã eternã.iniqͥ ſemꝑ
arſuri cũ diabolo.iuſti autẽ regnaturi ſi
he fine cum chꝛiſto.

zare cognoueriſ tanq; peſtẽ fuge:⁊ tanqᷓ;

Irmilſime tene et nullaten? du/

frumẽto mirtae paleas ↄtineri.ð eſt boꝝ-
acramẽtoꝝ cõmuniõe miſce /
ri:⁊ in omi ꝓfeſſiõe ſiue clericoꝝ ſiue mo
nachoꝝ:ſiue laicoꝝ:bonos eſſe ſit et ma

Ec interim ãdraginta capita

hIQla ad regulã vere fidei firmiſſi

me ptinẽtia fideliter crede:foꝛ
titer tene:veracit pa tienterq;
St ſi quẽ ↄtraria his dogmati/

hereticũ abijce. Ita eni iſta qᷓ poſuim ſi
dei catholice ↄgruũt.vt ſi qͥs nõ ſolũ oĩ⸗

bus: ſed etiã ſingul voluerit ↄtraire:ĩ co
ꝓſingulis hoꝝ cõtumaciter repugnat:

⁊ his cõtraria docerenõ dubitat. hereti
cus ⁊ chꝛiſtiane fidei ĩimicꝰ: atq; ex hoc
oĩbus catholiq anathematiʒãdus appa
reat.Quãuis igit᷑ ⁊ anguſtia tꝑis ⁊ feſti
natio poꝛtitoꝛis cõpulerit nos aliq: qᷓp

Diuerlis hereſiba agnoſcẽdis atq; vitan/
dis fuerũt inſerẽda. pᷣterire ſilentio:tñ ſi
oñmia qᷓ in opuſculo cõtinent᷑ recenſere

⁊ notiſſima pꝛoꝛſus habere nõ negligaſ.

ex his poteris cauta diſcretiõe:etiã ð ce
teris ſpũaliter iudicare.Aplus enĩ dicit

qꝛ ſpiritualł iudicat om̃ia:qͥ donec vnuſ/

quiſq; noſty ꝑueniat in eo d certũ reci/
pit fidelit᷑ ꝑſeueret. ſi da
qWuoq illi deus reuelabit.

Ere firmũ fidei eſt fundamẽ/
tum pꝛincipalit᷑ credere patrẽ
⁊ filiũ ⁊ ſpũmſctm̃ vnũ eſſena
turalit᷑ deuz. ita vt de natura
patris vere natũ vnigenitũ filiũ.⁊ ſil de
patre ⁊ filio vere atq; naturalit᷑ ꝓceden/
tem credamꝰ ſpũmſctm̃.ipᷣamq; ſanctaʒ
trinitatẽ eſſe vnũ ſolum veꝝ eternũ atq;
incõmutabilẽ deũ. Credere etiaʒ ↄgruit
ad ſalutẽ vnã ex trinitate pſonã.i.vnige/
nitum deũ ꝓ nr̃a ſalute ſolũ hoĩeʒ factũ.
eundẽq; vnũ eſſe deuz veꝝ ⁊ hoĩem veꝝ.

☛

SIm diuinitatẽ vnã naturã hñtem cũ pfe
2 ſpũ̃ſctõ.ſm humanitatẽ vᷣo alam chꝛi⸗

ſti rõnalẽ eiuſdẽ nature eſſe cuiꝰ ſunt aĩe
oĩm hoĩm:⁊ carnẽ chꝛiſti illiꝰ eſſe natu/⸗
re cuiꝰ eſt vniuerſoꝝ qͥ de pᷣmo hoie oꝛi/
ginẽ ducũt Ergo nec aĩaʒ chꝛiſti nec car
nẽ vniꝰ cũ diuinitate eiuſdẽq; eſſe natu/
re:qꝛ ſm hũanitatẽ vere ipſe creat eſt. ſʒ
cut diuinitati eiꝰ cũ pr̃e ⁊ ſpũſctõ eſt di

uina natura cõis. ſic ale eiꝰ æ coꝛpi natu/⸗

ralis eſt cõmunio cũ aĩabo ⁊ coꝛꝑiba nr̃is
Oui diuinitate ſua carnẽ atq; aniam cre
dentiũ in ſe.⁊ a pẽti dominio:⁊ ab eteme

it ſapit:hoc

mottaſthde
Gopan hn
obliuiſcens

llczfple
ommhidgeben
hub ſcin
Alrigalio
ſedeßannie
itoti iautp

miroinne
lugcncetitmenn

cetn ſalue

nigd oſnes

Merdet.

coqſeco

oſomi

Dhhiaure
reindßo ſe
flichariſin
ſceꝛcharien
Whheregi
Noce
iccan
Gneſos

uer
here
diligere
menuiſſ
nerpoi
ul penin
AMusded
disgopperer
ſevitſeten
henfzina
Mrüſinen
cſbunkdei
EGtpaupea
lmnusgai
heritregn
(sſeni
nopdi
Mhoſgle
ſonczie
yatne

üngnneg,
Ahere ſcafini
ſiccltergnten
enatpanmnnn
n bi dognan
peſefigettni
iſkri poſnini
tſicsnoͤſolic/
luent mnirein
Waler fepugnr
d dbitgtberen
erdor
tbmmzicnenn
ngotun got⸗
Plerwvii
Cngtin
zenn Uononi
vchtinat uate
abarenoeglig⸗
näemnid
saididt
acdonerzrul
eogöceturec-

Arit ſe.

du.
Rdeick funer⸗
inaitade
iniañ nid
N NeNNMR
iiſfli
uunitnun
iſimg ind
NANN
ütigii
clhoien ſc.

i bünmdd⸗S.

eainti
uuni
eun
no oieon/
chꝛiſine
diz Aeſan,
biſton
Ahii,
rconhii⸗
ngninn

moꝛtis ſupplicio gratis eripuit auferen

do pcrmm. Hac eni credulitate munit nõ

obliuiſceris diuinã miſericoꝛdiã die no/
ctuq; ſupplicare. obſecrans beatã ſpem
omniũ credentiũ in ſe qͥ eſt chꝛiſtus dñſ.
vt huiꝰ fidei veritatẽ firmit᷑ teneas.inui
olatãq; cuſtodias: qꝛ ſpũſſctũs fidelibꝰ
ſe depcantibo copioſuʒ ſumminiſtrat ad/
iutoꝛiũ.ſicut ꝓpheta dicit.Pꝛope eſt do

min? oib inuocatibo eũ in veritate. Uo
luntatẽ timentiũ ſe faciet:⁊ pᷣces eoꝝ ex/

gudiet:⁊ ſaluos faciet eos. Cuſtodit do
minꝰ om̃es diligẽtes ſe:⁊ om̃es pctõꝛes
diſperdet. Et iterum ipᷣi deo dicit. Ecce
oſes qͥ ſe elongant a te ꝑibunt. ꝑdidiſti
ommes qͥ foꝛnicant᷑ abs te. Deſe autẽ ait.

Mihi autẽ adherere deo bonũ eſt:pone

re in dñno ſpem meam. Adhere igit᷑ deo
fili chariſſime:⁊ ĩ ipᷣo ſpeʒ tuã toto coꝛde

fide ⁊ charitate ↄſtitue. In militia ſecu/

li exhibe regi terreno ſidele ſeruitiũ:qꝛ H
diligit de. hoc mãdat apłs. In cauſa ve

ro ſidei:qua chꝛiſtus nos redemit in ſan
guine ſuo:om̃is ð coꝛde nr̃o timoꝛ abſce

dat. Illi aias nr̃as debemꝰ.cuiꝰ ſangui-
ne redempti ſumꝰ Illũ debemꝰ pᷣ oĩbus
diligere:quẽ nouimꝰ noſtraꝝ aniaꝝ cle⸗/
mentiſſimũ redemptoꝛẽ.Illiꝰ debemꝰ ti

mere pᷣ oĩbus eternã et verã poteſtatem.
quẽ venturũ ſperamꝰ equiſſimũ iudiceʒ

Illius debem pꝓmiſſa toto affectu coꝛ/
dis appetere: qui põt ⁊ aĩe ⁊ coꝛꝑi dona

re vitã eternã. Illiꝰ debemus timere ira

cundiã:qui põt aiam ⁊ coꝛpꝰ mittere ĩ ge

——

in cuiꝰ iudicio ſine acceptiõe ꝑſo

Hpenl ceptiõe pſe
narũ:ſine ambitu poteſtatũ. eq̃liter iudi
cabunt᷑ dni ⁊ ſeruireges ⁊ milites:diui
tes ⁊ pauꝑes:humiles ⁊ ſublimes. Ubi
ſeruus quiſqͥs hic fidẽ dei in veritate te/
nuerit regno potiet᷑ eterno.dñs aũt infi/
gelis ſempiterno exuret᷑ incendio. Ubi

ſeruoꝝ dñoꝝqʒ fideliũ.nec vita termina

bitur nec leticia finiet᷑. Infideliũ vᷣo ſiue
ſeruoꝝ ſiue dñoꝝ.ſᷣm ſermonis ꝓpheti/

ci veritatẽ.ignis eoꝝ nõ extinguet᷑:⁊ ver

mis eoꝝ nõ moꝛiet᷑. Ibunt enim iniqͥ in

ignẽ eternũ:qͥ paratꝰ eſt diab olo ⁊ angeł
eius. Attendamꝰaũt quos illuc ſaluatoꝛ

ituros eſſe pᷣdixerit. Nempe illos quibo
dicturꝰ eſt. eſt uriuix nõ dediſtis mibi mã

ducare. ſitiui ⁊ nõ dediſtis mihi bibere.
nudus fui ⁊ nõ veſtiſtis me.hoſpes ⁊ nõ

ſuſcepiſtis me.infirmꝰ ⁊ in carcere et nõ

veniſtis ad me.O ſi in ignẽ eternum di

gne mittetur qͥ chꝛiſto in ſuis minimis

elſurienti panẽ nõ dederit.qͥd paſſurꝰ eſt
qui ipᷣm panem q de celo deſcẽdit:ſibi ꝑ

infidelitatis vitiũ adimit: Et ſi in flam/

mis ꝑennibe exuretur.qui chꝛiſto ĩ ſuis
minimis ſitienti calicẽ aque frigide non
tibuit.qͥd ille patiet᷑ qui renat ex aqua
⁊ ſpũſancto:ſanctũ baptiſma in ſe itera-
re ꝑmittit:qð ad ſalutẽ ſemel ⁊ ad ſacra/

mentũ ſancte regeneratiõis accepit: Et
ſi illũ credimꝰ ꝑennibo ſubdendũ eſſe toꝛ
mentis. q chꝛiſtũ in ſuis minimis pegri
nuʒz hoſpitio negligit charitate ſuſciꝑe.
quid paſſuꝝ ſe putauerit qͥ dũm chꝛiſtũ

de domo ſui coꝛdis excludens.⁊ diabo/

lum in ſe ceca pꝛoꝛſus infidelitate recipi
ens. de ſancta eccłia q̃ eſt colũna ⁊ firma/
mentũ veritatꝭ.heretica circũuẽtus falſi
tate diſceſſerit:? Et ſi ille qͥ infirmos atq;
in carcere poſitos famulos chꝛiſti nõ vi
ſitat:igni deputat᷑ ſempiterno.qͥd illis re

tribuendũ dicimꝰ qui dei famulos in qͥ;
bus ſolã ꝑſequũtur ſidei veritatem. aut
ſqualoꝛe carcerũ.aut exilioꝝ depoꝛtatio

ne violenter affligunt: Sed in his om̃i/
bus licet infideles ſeuiant:deꝰ tamen ſu
is auxiliũ ſũminiſtrat.Et dũ inimici fi/
dei aut callida quẽq; ſeductione aut vio

lenta cõpulſione cupiũt depꝛauare.chꝛi
ſtus qui eſt virtꝰ ⁊ ſapiẽtia dei.vt moꝛti/

fere ſuaſionis ꝓmiſſa deſpiciant:⁊ virtu
tem tribuit.vt terroꝛibus humanis ro/
boꝛe diuini timoꝛis obſiſtant. tantuʒ eſt

vt volütas nõ auertat᷑ a deo: ⁊ fidei pꝛe/
mio potiat᷑. Jpᷣa eſt eni cui aut ꝓ infideli

tate infligit eterna pena. aut ſeruate fidei
merces erit ſempiterna leticdia.

¶ Erxrplicit liber ſancti Auguſtini dere
gula vere fidei ad petrum dyaconum.

¶ncipiunt ſermones duo aurelij Eu

guſtini de vita ⁊ moꝛibus clencozü.

Fopter qð

5„ volui rogani heſterno

Dile: vt hodie frequẽtius
Coueniretis: 8 eſt. q di/
cctur ſum. Clobiſcum h
Vviuimꝰ?: ppter vos vi/
nimus:⁊ intentio votũ/

ne fine viuamꝰ. Credo autẽ ante oculos
veſtros eſſe ↄuerſationeʒ nr̃am: vt ⁊ nos
dicere foꝛtaſſis audeamꝰ.qᷓ;uis multum
ad id impares.qð dixit apłus. Imitato
res mei eſtote ſicut ⁊ ego chꝛiſti.Et ideo

nolo vt aliqs de nobᷣ inueniat male viuẽ

di occaſionẽ. Pꝛouidemus enĩ bona ait

idem apls:nõ ſolũ coꝛã deo:ſed etiã coꝛã

hoibus. Pꝛopter nos ↄſciẽtia nr̃a ſuffi/
cit nobis ꝓpter vos ſama noſtra nõ pol

lui:ſed pollere debʒ in vobis. Tenete qd

Ddirxi:atq; diſtinguite. Due res ſunt oſci
entia ⁊ fama. Cõſcientia tib

mo tuo. Qui fidẽ ↄſciẽtie ſue negligit:et

famã ſuã:crudelł eſt. maxime in loco iſto
poſitꝰ de ̊ dicit apłus:ſcribẽs ad diſci / ne n pꝛemt
de. Perueni ad epiſcopatũ:vidi neceſſle
habere epᷣm exhibere humanitatẽ aſſidu
am qbuſq; veniẽtib ſiue tranſeuntibus

pulũ ſuũ. Circa oms teipᷣm bonoꝝ ope
rũ pꝛebeexempluʒ. Ut ergo vos nõ diu
teneã: pᷣſertim:qꝛ ego ſedẽs loquoꝛ: vos
ſtando laboꝛatꝭ. Noſtis enim om̃es aut
pene omes ſic nos viuere ĩ ea domo q di
citur dom epᷣi:vt qntũ poſſumus imite
mur eos ſctõs ð àbus loqͥtur liber actu/
um aplłoꝝ. Nemo dicebat aliqͥd ꝓpꝛiuʒ:
ſed erãt
qui veſtrũ nõ ſunt tã diligentes vite nr̃e
ſcrutatoꝛes:vt h̊ ſic nouerint: quõ volo
vos noſſe. dico qͥd ſit qdð bꝛeuiter dixi.
Ego quẽ deo ꝓpicio videtis epᷣm veſtrũ
inuenis veni ad iſtã ciuitatẽ: multi vrjm
nonunerũt. Querebã vbi ↄſtituereʒ mona
ſteriũ. ⁊ viuerẽ cuʒ fratrib meis. Spem
quippe omnẽ ſecłi reliquerã:⁊ qð eẽ po/

tui eẽ nolui.nec tamen q̃ſiui eſſe qð ſum

Elegi in domo dei abiect? eſſe:magis qᷓ;
habitare in tabernaculis peccatoꝝ. Ab
eis ͥ diligũt ſeculũ ſegregaui me:ſed eis
qͥ pꝛeſunt pplis nõ me coequaui:nec ĩ cõ

uiuio dñi mei ſuꝑioꝛẽ locũ elegi: ſed inre

rioꝛẽ ⁊ abiectũ. Et Pean it illi dicere mi
hiaſcende ſurſum. Uſq;adeo aũt time/

De vita ⁊ moꝛibus cleri. ſer..

noſtrũ eſtevt apud chꝛiſtũ vobiſeuz ſi

:fama Pxi/

is oĩia cõmunia. Ouia foꝛte ali

—. —

bam epiſcopatũ:vt quonſã eeꝑat eſle iã
glicui momẽti int dei ſeruos fama mea:
inn quo loco ſciebã ñ eſſe epᷣm nõ illo acce
derem. Cauebã aut h̊ et agebam qntum

poterazʒ:vt in loco humili ſaluarer: nonĩ
alto periclitarer. Sʒ vt dixi.dño ſeruuſ

ↄtradicere nõ debzʒ.veni ad iſtã ciuitatẽ

ꝓpter videndũ amicũ:quẽ putabam me

lucraripoſſe deo:vt nobiſcũ eſſet in mo/
naſterio q̃ſi ſecurꝰ:qꝛ locꝰ habebat epᷣm.
Appꝛehẽſus pᷣſ byter factꝰ ſum:⁊ ꝑ hũc
gradũ ad epiſcopatũ ꝑueni. Non attuli
aliqd:nõ veni ad hanc eccłiaʒ niſi cũ hiſ

indumentis:qbus illo tꝑe veſtiebar.Et

qꝛ hic diſponebã eſſe in monaſterio cum
fratribo.ↄgnito inſtituto ⁊ volũtate mea:-
beate mẽoꝛie ſenex valeriꝰ dedit mihi oꝛ
cũ illum:in q eſt nüc monaſterium. Cepi
boni ꝓpoſiti frẽs colligere cõpares me/
os:nihil hũtes:ſicut nihil habebaʒ. Et
imitãtes me:vt quõ ego tenuem pauꝑta
tulã meã vendidi: ⁊ pauꝑibo meis eroga
ui:ſic facerẽt ⁊ illi à mecũ eſſevoluiſſent:
vt de cõmuni viueremꝰ. Cõmune aute,

nob eſſet magnũ ⁊ vberrimũ pꝛemiũ ipᷣe

J Dol nõ feciſſem epᷣs inbumanꝰ dicerer
Si aũt iſta ↄſuetudo in mõaſteriũ miſſa
eſſet indecẽs eſſet. Et volui habere ĩ do /
mo iſta ep̃i mecũ mõaſteriũ clericoꝝ. Ec
ceæ quõ viuimꝰ. Nulli licet ĩ ſocietate no
ſtra habere aliqͥd ꝓpꝛiũ:ſed foꝛte aliqͥ ha

bat᷑. Nou erã eni ⁊ noui oẽs qͥ mecuʒ vi/
uerent. noſſe ꝓpoſitũ nr̃m.noſſe legẽ vite

nfe. Uenit ad nos etiã pꝛeſ byter ianua/
rius:qd videbat᷑ habere honeſte erogan
do q̃ſi ↄſumpſit:⁊ nõ ↄſumpſit.Remãſit
illi quedã pecũia:id eſt argentũ qð dice/

ret eſſe filie ſue. Filia ipiuſ deo ꝓpicio in

moaſterio feminaꝝ eſt bone ſpei. Buber

net illã dñs:vt impleat qð de illa ſpera/
mus.in illiꝰ miſericoꝛdia.nõ in eiꝰ meri
tis. Et qꝛ infra annos erat:⁊ de ſua pecu

—*

nia nihil facere poterat: q;uis ei vider*

bent nulli licet.⁊ ſiqͥ habẽt faciũt qð nõ
licet. Bene aũt ſentio de friba meis:et ſpx-
bñ eredẽs.ab hac inqᷣſitiõe diſſimulaui.
qꝛ ⁊ iſta q̃rere q̃ſi male ſentire mihi vide/

lghenpſe
musetans.
ioualeſnnn
hos —
ſiderentn
hogpenitau
idiu tanc;
ſoflietetama
glitctßſblte
munens:de
giinoreſam
4Odolorl
ſodegrvoꝛee
üſcripſitl

onnoamant

dotgcthiſo

tenorethenca
ſumenin⸗
ſenoſtti/oaiet
Baor nbin
Ghrientiren
oäderher
Ner Kar
ſacgutsd
ſieiſulch⸗
cet qoͤdo
luinohyen
inmonuſen
onuſteno
lliaunl
l ipanon
Nnoacalvenr
Mineraechen
nazdocnen⸗
ſg Dendeit
qualgocno⸗
guunß dicch
ir Arut
lna potuit.
ſt Geaſiy⸗
meinterii
hnena ſo⸗
Wlſtinfe
Cönmnic
hemm,
ſofnlne
itſnio
theins
eſ ſen
oecnin

ſerr.

Wenggfinin

icſechn fen

uhli Ctvurnng

Enrdinidfoln

miad ſtiaiie

Eᷓ
S.

mgneptgban e.

ubiliͦeſerinmn
hebebircin
.
ric im tohi⸗
ni Poneen
mealcnücibi
lomenfen
Unnonufeiocnn
uwtrolümdemer
Aenb decitnibis
nonuſfmninn
lgr cirwne,
nbi bebez. Et
Plamnenpaupn
otwesdo
idodden
. Vrnren
cNairige
bürmmdnin
vihlun nn
binilininll
iul acat
ierlift
bafcincli
definntb
ſrienſiin.
nn

4

„»
*. . . . 4 . V
S
.ꝭãð⁊,

ſulgoꝛem pfeſſiõis:tũ lubꝛicum timeba

mus etatis. Factũ eſt vt iᷣm argentũ q̃
ſi puelle ſeruaret᷑:vt cũ ad legitimos an/

nos veniret: faceret inde qð vᷣgine chꝛi⸗
ſti deceret: qũ optime iã facere poſſʒ. Dü
hoc expectat᷑ cepit ille moꝛti ꝓpinquare

Qui diu tanq; de ſuo:iurãs qꝛ ipᷣi erat

nõ filie: teſtamentũ fecit. Teſtamẽtũ in/
quã fecit pᷣſbyter ſociꝰ noſter nobiſcum
manens:de eccłia viuens.cõmunẽ vitaz
ꝓfitens:teſtamentũ fecit:heredes inſtitu

it. O doloꝛ illiꝰ ſocietatꝭ: o fructus natꝰ
nõ de arboꝛe quã plantauit dñs.Dʒ ec⸗

cleſiã ſcripſit heredẽ. Nolo munera iſta:

nõ amo amaritudinis fructũ.Ego illuʒ

deo querebã.ſocietatẽ ꝓfeſſus erat.hãc

teneret.hanc exhiberet.nihil haberet:te
ſtamentũ nõ faceret:habebat aliqͥd:non
ſe noſtrũ ſociũ q̃ſi dei pauꝑem fingeret.
Magn' mihi inde doloꝛ eſt fratres. Di

co charitati veſtre. ppter hunc doloꝛem
ſtatui hereditatẽ ipam in eccłia nõ ſuſci/

pere. Flioꝝ ipᷣius ſit qꝗð reliqᷣt:ipſi inde
ſaciant d voluerint Uidet᷑ eni mibi qꝛ
ſi eã ſuſcepero ĩ iſto facto:qð mihi diſpli
cet:⁊ qð doleo eius ꝑticeps ero. Hocvo

lui nõ latere charitatẽ veſtrã. Filia ipiui

in monaſterio feminaꝝ eſt. Filiꝰ ipſiꝰ in
monaſterio viroꝝ eſt. Ambos exhereda
uit. illã cum laude.iſtuzʒ cum elogio:idẽ
cũ vituꝑatione. Cõmendauit aũt eccłie

vt nõ accipent ipſas poꝛtiunculas:que

Ptinẽt ad exheredatoſ:niſi cũ ad legitiaʒ

etateʒz puenerint. Hoc eis reſeruet eccle/
ſia.Deinde litẽ dimiſit int᷑ ſilios ſuos:in

qua laboꝛo.Puella dicit.meũ eſt. Noſtꝭ
quia h̊ dicebat ſemꝑ pater meꝰ Puer di
cit.Credat᷑ patri meo:qꝛ moꝛiens menti

ri nõ potuit.Et iſta ↄtentio quale mali
eſt: Sed ſi pueri ipſi ſerui dei ſunt:litem
hanc inter illos cito finimꝰ. Audio illos
yt pater: ⁊ foꝛte meliꝰ qᷓ; pr ißoꝝ Tideo

quid ſit in re:ſicut dñs voluerit cũ pau/

cis fratribo fidelibo honoꝛat deo ꝓpicio
de numero veſtro:id eſt de plebe iſta- Au
dio int᷑ illos cauſaʒ:⁊ ſicut dũs donaue/⸗
rit finio. Tñ rogo vos nemo me rephen
dat:qꝛ eius hereditatẽ nolo ſuſcipiat ecc
cleſia. Pꝛimo:qꝛ factũ illiꝰ deteſtoꝛ. De
indeqꝛ inſtitutũ meũ eſt. Oulti laudãt

bens:

qð dicturus ſum:ſed aliqᷣ : rephendunt
Utriſq; ſatiſfacere valde difficile ẽ. Au⸗

diſtis modo cũ euangeliũ legeret᷑. Can/

tauimꝰ vobis ⁊ nõ ſaltaſtis:planximꝰ et
nõ luxiſtis Uenit iohes baptiſta nõ mã

ducans ⁊ nõ bibens:⁊ dicũt demonium

ha bz. Wnit filiꝰ homĩs mãducans⁊ bi
icut. ecce homo voꝛax:potatoꝛ
vini:⁊ amicꝰ publicanoꝝ.Quid ergo fa
cio int᷑ illos qàͥ parant me repᷣhendere:et

dentes in me ducere.ſi ſuſcepero heredi/
tates eoꝛũ qͥ filios ſuos irati exheredãt:

Iterũ qͥd facturꝰ ſum eis qͥbus canto et
nolũt ſaltare: Qui dicunt:ecce q̃re nemo
donat eccłie hypponẽſi aliqͥd. Ecce qua
re nõ eam faciũt qͥ moꝛiunt᷑ herede:quia
epᷣus auguſtinꝰ de boĩtate ſua donat to

tum:laudando enĩ moꝛdent: labijs mul

cent:⁊ dentẽ figunt:donat totũ:nõ ſuſci
pit. Plane ſuſcipio:pfiteoꝛ me ſuſcipere
oblationes bonas:oblatiões ſctãs. Si
quis autẽ iraſcit᷑ filio ſuo:⁊ moꝛiens ex/⸗
heredat eũ:ſi viueret ũ eũ placaret:ũñ ei fi
lium recõciliare deberẽ?: Quõ ergo cũ fi
lio ſuo volo vt habeat pacẽ:cuiꝰ appeto

pe hoꝛtatus ſum:vnũ filium habet:pu⸗/

tet chꝛiſtũ alternm. Duos filios habet:

putet chꝛiſtũ terciũ.Decẽ habʒ:chꝛiſtuʒ

vndecimũ faciat⁊ ſuſcipio Quia ergo fe
ci h̊ in qbuſdã rebo:iã volũt bonitatẽ me
am:vł cõmendationeʒ fame mee in aliud
vertere:vt in alio mõ me repᷣhendant:qꝛ
oblatiões deuotoꝛũ hominũ nolo ſuſci/
pere. Conſiderẽt q; multas ſuſceperim:
qd opus eſt numerare.Ecce vnam dico.

Flilij iuliani hereditatẽ ſuſcepi. Quare:

Ouia ſine filijs defunctꝰ eſt. Bonifacij
hereditatẽ ſuicipe nolui:nõ miſicoꝛdia:
ſed timoꝛe. Nauiculariã nolui eſſe eccle⸗
ſiam chꝛiſti. Oulci ſunt qͥdem qͥ etiã de
nauibo acquirũt:tũ vna temptatio ſi eẽt:

*

ſi iret nauis ⁊ naufragaret:hoĩes ad toꝛ/

menta daturi eramꝰ: vt de ſubmerſione
nauis ſᷣm ↄſuetudinẽ qrerent᷑ ⁊ toꝛqren

a iudice:qͥ eſſent de fluctibo liberati: ſed

nõ eos daremꝰ. Nullo pacto enĩ ̊ face
re deceret eccłliam. Onus ergo fiſcale ꝑ⸗
ſolueret:ſed vnde ꝑſolueret? Enthecam
nobis habere nõ licet. Nõ eſt eĩ cpilcghi
5

De vita ⁊ moꝛibus cleri.ſer. ..

ſemare aurũ: ⁊ venocarea ſemendicãtis
manũ Quotidie tam multi petũt:tã mul

ti gemũt:tã multi nos inopes interpel/
lant:vt plures triſteſ relinquamꝰ. Quia
qð poſſimꝰ dare omibo nõ habemꝰ. Nõ
habemꝰ ergo enthecazʒ. Pꝛopter naufra
giũ ̊ h̊ vitado feci:ñ donãdo. Nemo ibi
me laudet:ſed nemo ⁊ vituꝑet. Plane qñ
donaui filio qð iratꝰ pater moꝛiẽs abſtu
lit: bene Kci. Laugenkd volũt: parcẽt qͥ

——

laudare nolunt.Quid plurib frẽs mei:

Quicũq; vult exheredato filio heredem

facere eccłiam:q̃rat alterum q ſuſcipiat:
nõ auguſtinũmo deo ꝓpicio neminẽ ĩ/
ueniat. Quã laudabile factũ ſancti ⁊ ve/

nerandi epiſcopi aurelij carthaginenſiſ.
quõ impleuit oĩbus q ſciunt os laudibb
dei Ouidã cũ filios nõ haberet:neq; ſpe

raret.res ſuas om̃es retento ſibi vſuſru/
ciu donauit eccleſie. Nati ſunt illi filij:et
reddidit epᷣſ nec opinati illi qᷓ donauerat
In ptãte habebat epᷣs nõ reddere:ſed iu

fe foꝛi:nõ iure celi. Sane etiã h nouerit

charitas veſtra:dixiſſe me fratribo meis:
qui mecũ manẽet:vt q cunq; habet aliqd.
aut vendat ⁊ eroget:aut donet ⁊ cõmũe

illud faciat Eccleſia habeat ꝑ quã deus
hos paſcit.Et dedi dilationẽ vſq; ad e/
piphaniã ꝓpter eos:iqͥ vł cũ fratribo ſuis

hõ diuiſerũt.⁊ dimiſerunt qð hñt apud

fratres ſuos:vl nondũ de re ſua aliag e/
gerunt:qꝛ expectabat᷑ etas legitia. YFaci

ant inde qð volunt.dũ tñ pauꝑes mecũ

ſimul expectemꝰ miſericoꝛdiam dei. Di
aũt nolũt:qͥ foꝛte nolũt:certe ego ſuʒ qui
ſta tuerã ſicut noſtis nullũ oꝛdinare cleri
cum:niſi qͥ mecũ vellet manere:vt ſi vel/

let diſcedere a ꝓpoſito:recte illi tollerem
clericatũ:qꝛ deſereret ſancte ſocietatis ꝓ
miſſum:ceptũq; ↄſoꝛtiũ.Ecce in conſpe
ctu dei ⁊ veſtro muto ↄſiliũ.QOuivolunt

habere aliqd ꝓpꝛiũ.quibo nõ ſufficit de

us ⁊ eccłia eius:maneant vbi volunt:et
vbi pñt.nõ eis aufero clericatum. Nolo

habere hypocritas. Malũ eſt. Ouis ne
ſciat: Malũ eſt cadere a ppoſito:ſʒ peiuſ

eſt ſimulare ꝓpoſituʒ.Ecc dico audite.
ui ſocietatẽ cõmunis vite iã ſuſceptã:
que laudat᷑ in apłoꝝ actibs deſerit:a vo/
to ſuo cadit:a ꝓfeſſione ſancta cadit:ob/

aufero clericatũ. Quantũ ſit periculum

ante ocłos eius poſui:faciat quod vult.
MNoui enĩ qꝛ ſi aliquẽ hoc facientẽ degra

dare voluero:nõ ei deerũt patroni:nõ eß⸗
deerunt ſuffragatoꝛes:⁊ hic ⁊ apud epi/

ſcopos.qᷣ dicant. Quid mali fecit: on
põt tecũ tolerare iſtã vitã.Extra epiſco/⸗

piuz vult manere. de ꝓpꝛio viuere:iõ nö
debet ꝑdere clericatũ. Ego ſcio qnti ma
li ſit ꝓfiteri ſanctuʒ aliquid: nec implere.

Vouete inquit ⁊ reddite dño deo veſtro
t meli? eſt nõ vouere:qᷓ; vouere et non

reddere. lirgo eſt ſinunq; fuit in mona

ſterio. Et virgo ſacra eſt:nubere illi non

licet. Eſie in monaſterio nõ cõpellit. Si

autẽ cepit eſſe in monaſterio: ⁊ delſeruit:
⁊ tñ virgo eſt:dimidia ruit. Sic ⁊ cleri/

cus duas res ꝓfeſſus eſt:ꝛ ſanctitatem
clericatũ. Interiꝰ ſanctitatẽ:nã clericatũ
ꝓpter ppłm ſuuʒ deꝰ impoſuit ceruicibꝰ
ipᷣius:mag onus eſtq; honoꝛ. Si quis
ſapiẽs eſt intelliget hec? Ergo ꝓfeſſus
ſanctitatẽ:ꝓſeſſus eſt cõmũiter viuendi
ſocietatẽ ꝓſeſſus ẽ qᷓ; bonũ ⁊ qᷓ; iocũduʒ
habitare frẽs in vnuʒ. Si ab h̊ ꝓpoſito

ceciderit.⁊ extra manẽs clericꝰ fuerit:di

midius ⁊ ipᷣe cecidit. Quid adme? Non

eũ iudico. Si ſoꝛis ſeruat ſanctitatẽ.di

midiꝰ cecidit. Si intꝰ habuerit ſimulati

onẽ:totꝰ cecidit. Nolo habeat neceſſita/

tẽ ſimulãdi. Scio quõ hoĩes ament cle⸗

ricatũ.nemini eũ tollo:nolentes mecũ cõ

muniter viuere:habeãt deũ. Qui mecũ
manere vult. ſi paratꝰ eſt paſci a deo ꝑx ec

cdleſiam ipᷣiꝰ:nõ habere aliqͥd ꝓpꝛiuʒ:ſed

aut erogare pauꝑiboꝛaut in comune mit
tere maneat mecũ. Qui h̊ nõ vult:habe⸗

at libertatẽ. Bed videat vtrũ hĩ̃e poſſit
felicitatis eternitatẽ. Sufficiãt hec nũc
interim charitati vr̃e.Oð egero cum fra
tribo meis annũciabovobis. Spero enĩ

bona qom̃es mihi libent᷑ obediant. nec

inuenturus ſum aliq̊ͥs habere aliqͥd:niſi
aliqua neceſſitate religiõiſ:nõ occaſione
cupiditat. Dõð ergo egero poſt epipha/
niã charitati veſtre in dñi volũtate nun/
ciabo.Et quõ litẽ finiero interduos fra
tres filios pᷣſ byteri iqnuarij: nõ vob ta/
cebo. Oulta locutꝰ ſum. Date veniã lo

gnuaſerent

Egoſicotmoc
intinnictezc
menſideopi
vireoo wode
umincenitin
ſuppeunuſpo

n moſe
Riaend

.

Ponitygnine
unobio⸗gauütn
bio Nooautein
Nagdianitedio⸗
TwNkſi
WeheCd
Ordtgve
fiͦviunnd d
noueritis c
bꝛogctaü
videatis v
ſiderandi⸗
lUunrentiſimn
ſohuo in

lnoni yfe

e Ciouſe
Gegici aimp
Aloeanten

Bltiud

Vmtcorvna
dccchatdlihd
comniig Eti⸗
lckinonii eſ

öne Ecge⸗
mniſn⸗
uſgcutned
horfennteng
nnt amgliit
Sethictgpneg
iamgiſett ße
ti Ermepin
PMo viuere
denſiint
Ugnincinpen
ir dio doſn
eri; worerun

ſinnni utinen

Nauborlipon
moröciddli
oſteno: deend
1uir. Grtcn
Arnmnmn
menicgianti
Npoſuitcewicch
bode Dice
Srg Pieſi
Giter u
düti⸗
1 Ditbͤſt
is
Qd/N
mr iunnn
vbumtſinl
rrnauſiu⸗
ipinarclt,
Aonesach
dundi
tcadeon
leͤizi
Nrincnurn
ibenmeti,.
emii oſi
iihann
egeroanti
Semei
obegiapt ee
hetelihei
ooicn
poſtenn
volünemnt/
nterduos
in
dere ſen⸗

ä

*

00

quaci ſenectuti: ſed timide infirmitati.
Ego ſicut modo videꝶq ꝑ etatẽ ſenui.per

infirmitateʒ coꝛꝑis olim ſum ſenex. Ta

men ſi deo placet:qð dixi modo:ipe dat
vires:nõ vos deſero.Oꝛate ꝓ me.vt qn /

tum ineſt anĩa in h̊ coꝛꝑe ⁊ qleſcũq; vireſ

ſuppetũt:in vbo dei ſeruiã vob. Elmen.

¶ Item ſermo ſecundus de vita ⁊ moꝛi

bus clericoꝛum. .
BHaritati ve
ſFItie hodie ð nobiſipᷣis ſer
mo reddẽdus eſt.Oð eni
ait apłus.ſpectaculuʒ fa⸗
cxti ſumꝰ mũdo ⁊ angel et

homĩb:qui nos amant qrũt qð laudent
in nobis:qͥ aũt nos oderut detrahũt no/

bis. Nos autẽ in vtroꝛũqʒ medio ↄſtitu

tiadiuuãte dño deo noſtro:⁊ vitã nr̃am

⁊ famã noſtrã ſic cuſtodire debemus:vt

nõ erubeſcãt detractoꝛibus laudatoꝛes
Quõ aũt viuere velimꝰ.quõ deo ꝓpicio

iã viuamꝰ.qᷓ;uis de ſcriptura ſctã młta

noueritis.tñ ad cõmemoꝛanda ipᷣa deli/
bꝛo actuũ apłoꝝ vobᷣ lectio recitabit᷑vt
videatis vbi deſcripta ſit foꝛma quã de/

ſideramꝰ implere.Duʒ ergo recitat᷑:vos
intentiſſimos eſſe volo:vt poſt eiꝰ recita
tionẽ:qð inſtitui loquar dñno donãte in/
tentioni vr̃e. Cunq; diaconꝰ laʒarꝰ lege
ret. Cũ oꝛaſſet motꝰ eſt locꝰ in qͥ erãt cõ⸗/
gregati.⁊ impleti ſunt om̃es ſpũſancto:
⁊ loqꝗbant᷑ verbũ dei cũ fiducia om̃i volẽ

ti. Multitudinis aũt credentiũ erat aia

vna ⁊ coꝛ vnũ:⁊ nemo eoꝛũ q̃ poſſidebat

dicebat aliqͥd ſuum eſſe:ſʒ erant illis oĩa
cõmũia. Et vᷣtute magna reddebãt apłi

teſtimoniũ reſurrectiõis dñi ieſu chꝛiſti.
graq; magna erat ſuꝑ oẽs illos:neq; enĩ

egens qͥſq; fuit int᷑ ilos.Quotq̃t enĩ poſ
ſeſſoꝛes pᷣdioꝝ vł domoꝝ erant:venden

tes afferebãt pᷣcia illoꝝ:⁊ ponebant ante
pedes apłoꝝ.Diſtribuebant᷑ aũt vnicui

qʒ; ꝓut cuiq; opꝰ erat. Cunq; laʒarꝰ dia/
conus recitaſſet:⁊ epᷣo codicẽ tradidiſſʒ:

auguſtin? eps dixit. Etiã ego legere vo/

„

lo.plus enĩ me delectat hui verbi eſſe le
ctoꝛem:q; verbi mei diſputatoꝛeʒ.Cum
oꝛaſſent motꝰ eſt locꝰ in q̊ erãt cõgrega/

CXCVII

ti. ⁊ impleti ſunt omes ſpũſctõ:⁊ loq̃ban
tur vᷣbum dei cum fiducia omi volenti.
Multitudinis aũt credentiuʒ erat ania
vna ⁊ coꝛ vnũ:⁊ nemo eoꝛũ que poſſide/

bat dicebat aliqd ſuũ eſſe:ſed erãt ůbom

nia cõmunia. Et vᷣtute magna reddebãt

apłi teſtimonium reſurrectiõis dñi ieſu

chꝛiſti.graq; magna erat ſuꝑ om̃s illos:

neq; eĩ egens quiſq; fuit int᷑ illos. Quot
quot enĩ poſſeſſoꝛes pᷣdioꝝ vł domoꝛuʒ
erant:vendẽtes afferebãt pᷣcia illoꝝ:⁊ po
nebãt ante pedes apłoꝝ.Diſtribuebant᷑
autẽ vnicuiq; ꝓut cuiq; opus erat.Cun

qꝙ ; epᷣus legiſſet dixit. Audiſtis qͥd veli/

mus:oꝛate vt poſſimꝰ.Cõtigit aũt que/
dam neceſſitas:vt hec diligentius agere
mus.Quoniã ſicut iã noſtis: ppᷣr in nra
ſocietate ↄſtitutus.quali ſocietati ꝑhi-
bet teſtimoniũ lectio quã modo cũ reci/
taremꝰ audiſtis.moꝛiẽs teſtamẽtũ fecit.
qꝛ habuitvñ faceret Erat qs dicerʒ ſuũ:
cũ in ea ſocietate viueret:vbi nemini lice
bat dicere aliqͥd ſuũ:ſed eẽnt ilł oĩa cõia.
Si qͥs dilectoꝛ ⁊ laudatoꝛ nr̃ apð detra
ctoꝛẽ nr̃jm pᷣdicarʒ iſta ſocietatẽ ⁊ dicerʒ.
cũ epᷣo auguſtio ſic viuũt oẽs cohitato⸗/
res eiꝰ.quõ ſcriptũ ẽ in actib apłoꝝ.ↄti
nuo ille detractoꝛ caput mouẽs dentẽ p/
mouẽs diceret. Ita vo ſic ibi viuit: quö⸗
dig. Quare mẽtirꝭ:q̃re falſa laude hbono
ras ĩdignos? Nonne ibi mõ in eoꝝ ſocie
tate poſitꝰ pbᷣr teſtam̃tũ fecit:⁊ qð habu
it quõ voluit ⁊ diſpoſuit ⁊ reliqͥt: Certe
ola ibi ſũt cõia.certe nẽo dicit aliqͥd ſuũ
Bub his vᷣbis qd ageret laudatoꝛ meꝰ?
Nõne os eiꝰ q̃i plũbo opilaret ille detra
ctoꝛ: Nõne illũ laudaſſe peniterʒ: Nõne
reuerẽtia ꝑfuſus:⁊ illiꝰ mõe ↄfuſus:vł
nob vl teſtatoꝛi illi malediceret: Hec fu 2/
it neceſſitas vt ad iſtã diligentiã venire/
mus. Nũcio ̊ vob vñ gaudead.qꝛ om̃oa
frẽs ⁊ cłicos meos qͥ mecũ hitãt ppᷣros.
diaconos.ſubdiaconos:⁊ patricium ne⸗/
potem meũ tales inueni q̃les deſideraui
Ded ſunt qͥ de ſua q̃licũqʒ pauptate q8
ſtatuerãt nondũ fecerũt. Hi duo ſũt. vo
lens ſubdiaconꝰ:et paulo añ dictus ne/
pos meꝰ ſubdiaconꝰ. Et mir̃is vita im/
pediebat.qꝛ inde viuebat.Expectabat᷑ ĩ
illo etiã legitime etat acceſſus: vt 33 fa⸗

De vita et moꝛibus cle. ſer. I.

ceret firmiſſime faceret. Nõdũ aũt fecit.
qꝛ ipᷣos agellos hʒ cũ ſuo fratre cõmũes

⁊ ſub indiuiſo poſſident Sic aũt eos cu
pit eccłie ↄferre:vt inde alant᷑ ſui qͥ ſũtĩ

ꝓpoſito ſanctitatꝭ.qͥuſq; in hac vita de/
gunt. Scriptũ eſt eni:⁊ q̊ͥ apłus loqͥtur.
Quiſqͥs aũt ſuis:⁊ maxĩe domeſticis nõ

ꝓuidet.ſidẽ denegat: ⁊ ẽ infideli deterioꝛ

ecaũt mãcipia ſunt ei ſilr cũ fratre cõ
munia.nõdũ diuiſa.diſponit ea manu/⸗
mittere.nõ põt anteq; diuidant᷑ Puic
eĩ ad quẽ ꝑtinet:adhuc ignoꝛat.vd ipᷣm

ſane:qꝛ maioꝛ eſt ꝑtinet diuiſio: ⁊ ad fra

trẽ eius electio.Et ipᷣe frater eiꝰ deo ſer/
uit.ſubdiaconꝰ eſt cum ſctõ fratre meo:⁊

coepᷣo ſeuero in eccłlia mileuitana. Hoc

agit. H ſine dilatiõe pagẽdũ eſt: vt illi ſer
uuli diuidant᷑:maũmittant᷑.⁊ ſic de eccle

ſie vtero accipiãt alimentũ.Nepos autẽ
meꝰ exquo ↄuerſus eſt ⁊ mecũ eſſe cepit.
impediebat᷑ ⁊ ipᷣe aliqͥd de agellis ſuis a,
gere inuita vſufructuaria mr̃e ſua.q̃ hoc
anno defuncta eſt. Inter ipᷣm et ſoꝛoꝛes
eius ſunt q̃dam cauſe in chꝛiſti adiuto-/
rio cito vt ⁊ ipᷣe ſaciat qð dei ſeruũ decʒ3z.
qð ipᷣa ꝓfeſſio:⁊ iſta exigit lectio. Diaco
nus fauſtinꝰ:ſicut pene omẽs noſtis:de

militia ſeculi ad monaſteriũ cõuerſus ẽ.

hic baptiʒatꝰ:inde diaconus oꝛdinatus
Sed qꝛ exiguũ eſt qdð videt᷑ poſſidere.ſi
cut iuriſperiti loquunt᷑.iure nõ coꝛꝑe re/
liquerat illud.⁊ ab eiꝰ fratriba tenebatur
Plunq; inde cogitauit exq̊ͥ ↄuerſuſ ẽ.nec
ſe aliq; d queſiuit a fratribo ſuis. nec ab
illo aliqd eſt qſitũ. Dodo qꝛ ventũ ẽ gad
hũc articulũ tꝑis cũ cõſilio meo diuiſit:
ipᷣam rẽ.⁊ dimidiã donauit frib ſuis:et
dDinmidiã eccie pauꝑi in eodẽ loco ↄſtitu-
te.Diacon ſeuerꝰ ſub qᷓ dei diſciplina x
flagello ſit noſtis:lumẽ tñ nõ ꝑdidit mẽé/
tis. Unã domũ hic emerat pꝓptermatrẽ
1 ſoꝛoꝛẽ ſuã:q de ſua patria huc deſide
rabat adducere Emerat aũt nõ ſua pecu
nia quã nõ hẽbat:ſed ex collatiõe religio

ſoꝝ viroꝝ:qͥs mihi qrenti etiãẽ nomians

indicauit. De ipᷣo nõ poſſuʒ dicere d fe
cerit. aut qͥd diſponat:niſi qꝛ totũ et ipſe
in mea poſuit volũtate:vt qcqͥd ipᷣevellẽ
h inge fieret. Dʒ habz qſdã cauſas cum
mr̃e ſua:qrũ cauſaꝝ me iudicẽ poſuit:vt

cũ ille cauſe fuerint termĩate. fiat de ipſa

domo qð ego voluero.Quid auteʒ velle
potero deo regẽte: niſi qð iuſticia iubet.
⁊ pietas poſtulat: Habʒ eẽ in patria ſua
aliq̊s agellos:diſponit eos ſic diſtribue

re: vt etiꝗ illic in ipo loco poſite pauperi
largiant᷑ ecclłie.Diaconꝰ hipponẽſis hõö

paupꝑ eſt.qͥd alicui ↄferat nõ habʒ:tñ de

laboꝛibo ſuis anteq; eẽt clericꝰ emerat ali

qs ſeruulos. Hodie illos in ↄſpectu ve⸗

ſtro manumiſſurꝰ eſt epalibo geſtis. Dia
conus eraclius añ oculos veſtros vᷣſat:
opa eĩꝰ lucẽt coꝛã ocuł nr̃is. De oꝑe eius

expẽſa pecũia mẽoꝛiã ſancti martyn ha/
bemꝰ.
nẽ ex⸗
bat ꝑ manꝰ meas erogari:ſicut mihi pla
neceſſitates ipas meas quas ꝓ pauꝑibꝰ
habeo in hac cauſa plus curarẽ.pecuni/
am accipeʒ. Quare dicit aliqͥs. qꝛ poſſeſ

ſio illa que ab illo empta ⁊ eccłie donata
eſt. adhuc nihil pꝛeſtat eccłie. Dinꝰ eni

habebat ad pꝛeciũ:⁊ qðᷣ mutuatus fue/

rat.hoc de eiuſadhuc fructibo redditur.
n ſum ſenex:q̃ntꝰ mihi de illa poſ/
eſſione poteſt fructꝰ accedere: Nũquid
pꝓpmitto mihi tot annos eſſe victurũ:do⸗/
nec ſuum pꝛeciuʒ illa ꝑſoluat:.Qð ergo
vix diu partibo reddet.ð pꝛoximo habe

rem totũ.ſi ſic acciꝑe voluiſſem. Non fe/

ci:aliud attendi. YVateoꝛ enĩ vobis ⁊ ipi.

ſuſpecta mihi adhuc eiꝰ etas fuit:⁊ vere

bar ne foꝛte vt ſunt hoĩes matri eiꝰ h̊ di /
ſpliceret:⁊ diceret inductum a me fuiſſe
agoleſcentem.vt bona eiꝰ paterna cõſu⸗/

merem:⁊ eũ egentẽ relinquerẽ. Jõ volui

eiꝰ pecuniã in illa poſſeſſione ſeruari:vt
ſit aliqd:qð deꝰ auertat:alitq; volumus
eueniſſet. redderet᷑ villa:ne culparet᷑ epi/
ſcopi fama. Scio eni quãtũ vobis ſitne
ceſſaria ſfama mea. Nam mihi ſufficit cõö

ſcientia mea.Emit etiã ſpaciũ ab ipᷣa po
ſtera eccłlie.notum vobis.⁊ ſua pecunia
edificauit domũ.⁊ hoc noſtis. Añ pau/
cos dies pꝛius q; ſermonẽ de hac re ha/
berem vobiſcũ:eam donauit ecclie.Ex/
pectabat enĩ vt eã ꝑficeret:⁊ ꝑfectam do

naret. Vabꝛicandi aũt domũ neceſſitas

illi nulla erat:niſi quia cogitauit matreʒ

Pe pecinia ſua emit etiã poſſeſſio⸗
ilio meo. Nã ipᷣam pecuniã vole

ceret.Ego ſi pecunie auidus eſſem. aut

—
—

nbut

inteſluſuibn

mopeſtoſuih
Phlbenpi,
poßſeſioehnuͤn
uifueitiund

: vop tineh

nillunockoc

ſnenoenitine

A Runiänul
an reſtit
Iss aupes
li dei expen
lvot. Mulos
tnncdicugie
Mocernecön

Abeio aligat
muopeeponiſh
uans. Ketinr
Wrimalcicen
Paodedec
DosNMen
(rinscdadn
Hatos fuller
Noamnedlin⸗
Ernonepun

itencns
ſyteniopor-

irupua uos

tnen iie ee

ſicnot hoper a

Llatgrüͤfgeen

Pötcigtenn

Culuchitie

fegtopusben
lcennd n

ltſeniſt⸗

unt Neors
lrigtön Ete
lsodbicknn
⸗ Aßteno

uinoei
aiegen
rGre
arhhe
4 triſginft
uicaſiciot

rn

ttemninte find
nn Aidng

niſiqs ultcit⸗

oloco doſitepen
oſtenn⸗
on hippoi
ernno hahei
zehtceicenn
tlogigoſpen

dlipeeta

igal is digie
mäſnaiuntd
lumnitoiihoſchn
üöm annürt
aoganiſirnii
netuicls ſenan
ug
usane pecuti⸗
ttiis. nd
tnn eciedonn
Mcdie. Diye
1iad wutant⸗
wacfuatd.
rin ncbi
nutmn ſi
mwseſenoninn
Ugolur. M
ud manplete
emiſn Nnt-
mai obis ⸗
ns fiird er
tsmanicdb
lunmaneii
muc; annct
in noi Ful
Nſin
meutßins
rlonthl/
üͤti hiſne
nmihiiſfctc
ſaaicbhnh⸗
6.1ſapenn

alas efmi

ZM S

ſuam huc eſſe venturã. Si ante veniſſet
in re filij ſui habitaſſet. Oodo ſivenerit

in oge filij ſui habitabit.Ceſtimoniuʒ ei
phibeo:pauꝑ remanſit:ſed in charitatis
poſſeſſiõe ꝑmanſit.Aliqui ſeruuli ei reli
qui fuerãt:iam quidẽ in mõaſterio viuẽ/
tes:quos tamẽ geſtiſ eccleſiaſtiq manu/
miſſurus eſt hbodie. Nemo ꝶ dicat.diues

eſt.nemo exiſtimet:nemo loq̃tur male:ne
mo ſeipᷣm ⁊ aniam ſuã ſuis dentibo lani/

et. Pecuniã nullã habet ſeruatã. vtinam

qua debet reſtituat.Ceteri id eſt ſubdia

cones paupꝑes ſunt deo pꝛopicio.miſeri
coꝛdiã dei expectant.vnde ipᷣi ſatiãt non

habent. Nullas hñtes facultates.finie/

rũt mundi cupiditates. Uliuũt nobᷣ cuʒ
in ſocietate cmuni nemo eos diſtiguit
ab eis qͥ aliqͥd attulerũt.Charitatis vni
tas pꝛeponẽda eſt terrene cõmodo here⸗
ditatis. Reſtant pᷣſ byteri. Sic eĩ ad os
gradatim aſcẽdere volui.Cito dixerin.
SPaupes dei ſunt Nihil ad domũ ſocie,/
tatis noſtre attulerũt:niſi ipam:qͥ nihil ẽ
carius charitatẽ. Ueruntñũ quoniã ſcio
natos ſuiſſe rumoꝛes de diuitijs ipᷣoꝛũ:
nõ a me aliqͥd cõpellendi:ſed vobis meo
ſermone purgãdi ſunt. Uobis dico qui
foꝛte neſcitis. Nã veſtri plurimi ſciũt pᷣ/
ſbyterũ lepoꝛiũ:qᷓ;uis ſeculi natalib cla
rũ:⁊ apud ſuos honeſtiſſimo loco natũ:
tamen iã deo ſeruientẽ cũctis q̃ habebat

relictis.inopeʒ ſuſcepi.nõ qꝛ nihil habu

it.ſed qꝛ iã fecerat qð lectio iſta ꝑſuadet.
Mic nõ ſecit:’ſed nos ſcimus ⁊ vbi fecit.
¶Unitas chꝛiſti eſt:eccłia vna eſt.⁊ vbicũ
qꝙʒ, fecit opus bonũ ꝑtinet ad nos.ſi con/
gaudeamꝰ. Oꝛtus ẽ vnꝰ vbi noſtis:vbi
monaſteriũ ſuis ↄſtituit:qꝛ ⁊ ipᷣi deo ſer/⸗
uliunt. Ille oꝛtꝰ ad eccłiam nõ ꝑtinet:ſed
nec ad ipᷣm. Et ad quẽ dixerit alis? Ad
illud qð ibi eſt monaſteriũ.
elt vſq; ad h̊ tempꝰ curã ꝓ illis ita gere/
bat:vt ſumpticulos qͥb ſuſtẽtant᷑ apud
ſe haberet.⁊ eis ipᷣe vt videbat᷑ impende
ret. Szʒ ne ppter h̊ daret᷑ locꝰ homĩba ſu

Sʒ qð veruʒ

ſpitiones ſuas rodentibo ⁊ ventrẽ nõ im

plentibo. ̊ placuit ⁊ mihi ⁊ ipᷣi:vt ſic ſe il

li trãſigãt: qſi iſte iã de ſeculo exierit.ũ
quid enĩ cũ obierit.ipᷣe illis diſpenſatu/

rus ẽ aliqͥd: Meliꝰ eſt vt videat illos be lis.non nobis credẽtibus pꝛepoſitꝭ ſuiſ.

ß
Sð
.

. . 2 ₰
2* 7 7
. . J. ..ẽ 4 — .
.

ne verſantes regẽte deo in diſciplia chꝛi

ſti ſicviuẽtes.vt de illis tiimõ gaudeat:
nõ eoꝝ neceſſitatibo occupet᷑ Ergo ⁊ ipe
nullã pecuniã habʒ quã luaʒ dicere pol/
ſit. Tenodochiuũ ediſicandũ qð mõ vide/
tis edificatũ.ego illi iniunxi:ego iuſſi.il/
le ob temꝑauit mihi libẽtiſſime: ⁊ ſic vi/
detis oꝑatus ẽ:quõ meo iuſſu etiã haſili
cam ad octo martyres fabꝛicauit:de his
queꝑ vos de donat.Cepit eni de pecu/⸗
nia qͥ data erat eccłie ppter xenodochiũ
⁊ cũ cepiſſʒ edificare:vt ſunt religioſi de
ſiderantes oꝑa ſua in celo ſcribi:adiune/

runt ꝓut quiſq; voluit:⁊ fabꝛicauit.opꝰ

ante oculos habemꝰ:om̃is hõ qͥd factũ
ſit videt:de pecũia qꝛ nõ habet mihi ere
dant.dentẽ cõpeſcant:ne frangãt.Eme/
rat de ipᷣa pecunia xenodochij:qndã do/
mũ in carraria:quã ſibi exiſtimabat pꝛo
pter lapides ꝓfuturã.ſed lapides ei do

mus fabꝛice neceſſarij nõ fuerũt:quoniã

aliunge puiſi ſunt. Dom? ergo ipa ſic re
manſit.penſionẽ pꝛeſtat:ſed eccłie.nõ pᷣ/

ſbytero. Nemo ampliꝰ dicat in domup̃ᷣ

ſbyteri.ad domũ pᷣſ byteri.añ domũ pꝛe
ſbyteri.Ecce vbi eſt domus pꝛel byteri.
UVbi eſt domꝰ mea.ibi eſt dom? pᷣſ byte/

ri. Alibi nõ habʒ domũ.ſed vbicũq; ha

bet deũ. Quid ampliꝰ querit: niſi qꝛ me
illud memini etia ꝓmiſille.vtad vos per

ferrem quid egiſſem inter duos: fratrem

ſcʒ ⁊ ſoꝛoꝛẽ:filios ianuarij pꝛeſ byteruqꝛ
oꝛta inter illos fuerat cõtrouerſia pecu/⸗
niaria. Sed tamẽ ſicut inter fratres:ſal

ua deo pꝛopicio charitate:pmiſeraʒ ego

audire inter illos:⁊ quicqͥd eſſet iudican
do finire.paraueram me iudicẽ:ſed ante/
qᷓ; iudicarem:ipᷣi vnde iudicaturus fue⸗
ram finierũt. Non inueni vnde iudica/
rem:ſed vnde letarer. Acquieuerũt oĩno
ↄcoꝛditer voluntati mee:⁊ conſilio meo.
vt pares eſſent in pecunia quaʒ reliquit
pater eoꝛum:eccleſia renunciante. Poſt
ſermonem meũ locuturi ſunt homines.
Sed ⁊ quodlibet hoĩes loquant᷑.quali/⸗

cũq; aura flante. pducet᷑ inde aliquid ad
aures meaſ.Et ſi fuerit talevt ſit nos ite

rũ neceſſe purgare:reſpõdebo maledic.
rñdebo detractoꝛibusirũdebo incredu/

reſpondebo vt potero qð dũs dederit.
Interim modo nõ eſt neceſſe: quia nihil
gaudeant.qͥ nos oderũt tacite dolebunt
Cams ſi linguas exacuerint: audiẽt deo
ꝓpicio vobiſcũ rñſionẽ meã:nõ litẽ meã
Hon eni homiĩes noĩaturꝰ ſum.⁊ dictu⸗
rus ſuʒ.ille hoc dixit.ille ſic detraxit:cũ
foꝛtaſſe etiã ad me falſa: qꝛ ⁊ hoc pt fieri
ꝑferant᷑. Ueruntamẽ quecũq; ꝑlata fue/
rint:ſi opoꝛtere videbit᷑:loquar inde cha

ritati veſtre.ante ocłos veſtros volo ſit

male faciendi querũt ſibi exempla male/
niuentiũ:⁊ multos infamãat:vt ſocios in

ueniſſe videant᷑. Ideo qð noſtrũ eſt feci/
mus plus qͥd faciamꝰ nõ habemꝰ:añ ve
ſtros oculos ſumꝰ:nullius aliqͥd deſide
ramus:niſi bona oꝑa veſtra.Et vos ex/
hoꝛtoꝛ fratres mei.ſi aliqͥd vultis cleric
dare.ſciatis qꝛ nõ debetis q̃ſi vitia eoꝛũ
fouere ↄtra me.Omib offerte qð vultis
offerre ð volũtate veſtra.qð cõmũe erit.
diſtribuet᷑ vnicuiq;:ſicut cuiq; opꝰ erit.
Baʒzophilaciũ attendite:⁊ om̃es habebi
mus. Ualde me delectat ſi ipᷣm fuerit p/
ſepe noſtrũ:vt nos ſimꝰ iumẽta dei.vos
ager dei. Nemo det birrhũ lineã tunicaʒ
niſi in cmune.De cõmuni accepi ⁊ mi/
hijpᷣi:cũ ſciam cõmune me velle habere:
quicqͥd habeo. Nolo talia offerat ſancti

vtar. Offerat᷑ mihi:vᷣbi gra.birrhũ pꝛe/
cioſum.foꝛte decet epiſcopuzʒ:qᷓ;uis non
deceat auguſtinũ.i. hominẽ pauꝑem:de
paupꝑibus natũ. Modo dicturi ſunt ho
mines qꝛ inueni pᷣcioſam veſtẽ: quã non
poſſem hf̃e.vł in domo patris mei:vł in
illa ſeculari ꝓfeſſiõe mea. Nõ decet.CTa/
lem debeo hre:qualẽ poſſum.ſi nõ habu
erit:fratri meo dare. Qualẽ põt hr̃epꝛe/
ſbyter:quales põt habere decent᷑ diaco/
nus ⁊ ſubdiaconꝰ:talẽ volo acciꝑe:quia
in cõmune accipio.Si qͥs melioꝛẽ dede
rit.vendo:qð ⁊ facere ſoleo:vt qñ nõ po
teſt veſtis eſſe cõmunis: pꝛeciũ veſtꝭ poſ
ſit eſſe cõmune. Uendo ⁊ erogo pauꝑib
Si h eum delectat: vt ego habeã. talem
det de qua nõ erubeſcã. Yateoꝛ enĩ vob
de pꝛecioſa veſte erubeſco:quia nõ decet

De vita et moꝛibus cle. ſer. I.

hanc pfeſſionẽ. nõ decet hanc ãmonitio/
nẽ.nõ decet hec mẽbꝛa.nõ decet hos ca.
nos.Etiã illud dico:ſi foꝛte in noſtra do
mo:in noſtra ſocietate eger eſt aliqͥs.vel
poſt egritudinẽ vt neceſſe ſit eũ ante ho/

ram pꝛandij reficere.nõ ꝓhibeo religio/
ſos vl religioſas mittere eis qð eis vide

tur vt mittant. Pꝛandiũ tñ ⁊ cenã extra
nemo habebit. Ecce dico.auditis.audi
unt. Qui habere voluerit ppꝛiũ:⁊ dep/
pꝛio viuere:⁊ ↄtra iſta pᷣcepta noſtra face
re.paratũ eſt vt dicã.nõ mecuʒ manebit:
ſed clericꝰ nõ erit. Dixeram eni ⁊ ſcio me
dixiſſe: vt ſi nollent ſuſciꝑe ſocialẽ vitaʒ

mecũ:nõ illis tollerẽ clericatuʒ.ſeoꝛſum
manerent:ſeoꝛſum viuerẽt.quõ noſcent

deo viuerẽt. Et tñ ante ocłos poſui.q̃n/
tũ mali ſit a ppoſito cadere.
habere vł claudos:qᷓ; plangere moꝛtuoſ

Qui enĩ hypocrita eſt:moꝛtuꝰ eſt. Quõ
8 qcunq; voluiſſet extra manere ⁊ de ſuo
viuere:nõ ei tollerẽ clericatuʒ.ita modo
qꝛ placuit illis deo ꝓpicio ſocial hec vi⸗/

ta.quiſqͥs cũ hypocriſi vixerit: qͥſqͥs iuẽ

tus fuerit habẽs ꝓpꝛiũ:nõ illi ꝑmitrovt
inde faciat teſtamentũ:ſed delebo euʒ de
tabula clericoꝛũ. Interpellet contra me
mille concilia:nauiget cõtra me quo vo/
luerit.ſit certe ꝰbi potuerit.adiuuabit
me dñs:vt vbi ego epiſcopꝰ ſum:ille cle

d habeo. Nole offerat ſancti ricus eſſe nõ poſſit.Audiſtis.Audierũt
tas veſtra:quibo ego ſolus q̃ſi decentiuns S

5 ſpero in deũ nr̃jm: ⁊ mif̃icoꝛdiã eiꝰ

qꝛ ſicut diſpoſitionẽ meã iſtã hilaritac/
ceperũt:ſic eã pure fideliterq; ſeruebunt
Dixi aliqd ſuũ nõ hr̃e pbᷣros cohabita/

7„

toꝛes meos:inter qs eſt ⁊ pᷣſ byter barna

bas:ſed ⁊ de illo audiui quedaʒ fuiſſe ia/
ctata. ante oĩa qꝛ emit villam a dilecto ⁊

honoꝛabili filio meo eleuſino.̊ ſalſum ẽ
NMonaſterio donauit ille:non vendidit.

Ego ſum teſtꝭ.Quid amplius queratis

ignoꝛo:Ego ſum teſtis.donauit ille:nõ

vẽdidit Sʒ dũ ñ credit᷑ donare potuiſſe

creditꝰ ẽ vẽdidiſſe. Otũs hõ qͥ tã bonuʒ
opꝰ fec: vt ñ crederet᷑. Cñ ł mõ credite:⁊

detractoꝛes audire libent᷑ deſinite.Nã di

xi.Ego ſuʒ teſtis.Dictũ eſt de illo anno
ppoſiture ſue ꝑ induſtriã debita fecerit:
vt dũ volo ego reddi debita:darẽ illi po/
ſcenti fundu victoꝛianẽſem:tanq; dixiſſʒ

alui eniz

phintnkie
en inofndi

ct debitn il
uurrin üpone⸗

hoͤdebebakcin

nlogfere nebt
luctonetpius un

ognenſlics

(t fntiun

Aaßliite
(Cxeihnoductiot
fmesſcd d

Cimpntarete
itac
neaunfuror⸗
foſtitscub
radwon
ſrob wlng
ſoreßbenumnern⸗

tſtiEriös

Mohlaharpo

echeſasdade

ſerfach adde

aumaplbeteng

ſteriüoſtirutd

Pllifllio meoe

Vubedoatel

lnin oloco⸗

une rnonie

nzuitinre

jpolioent de⸗

pegohoroꝛ

Apeſtſgesga⸗

0yhtuvt ito de

unellcs iue
ſiiiteilluent
nrfenola

Mlitlaceräͤtibr

uſſſo detacr
ic en

Nurppbdie⸗

ſern.

—

—

darberint
edea nderthen
coſi Drreinpoen
recgereſt iin
neeſeſtt ienn
ven phibeont
utgeeis gen,
ndiüfſt ni
dic audith
uppriürin
hienunottt
Ngonecnzut
Dimmnaſtpn.
nrſuſcgeſnirſ
luinam denin
nnuget, atöͤneſe
nreocloooſich
vaagar Malian
Srn
tnona Du
mmangerdeſu,
teicanu; innen
NNcd lben
hrirri e
Mrüroien
ni:cd st
Ducpcem

,=☛ = =

S
ſ==

E
—

☛ = =

üggtinnen

bigonei An
Cochicglni
jnmn:nüni
Nenei intt
ſcclinzeie
bfrphnohtl
zckruſbirin
ngtiie
tin,/Mn,
niainli

Aliũ:iã iſte illuc nõ accedit.

ampliꝰ: Nemo laceret ſeruos dei.qꝛ non

6 .
*
.

mihi: vt reddã debita mea da mihi in de
cem ãnos fundũ victoꝛianẽſeʒ.Et G̊ fal
ſum eſt. Sʒ fuit vñ rumoꝛ naſceret᷑. Fe⸗

cit debita reddenda.a nobᷣ reddita ſunt

partim vñ potuerũt. Remãſit aliqd qod
nõ debebat etiã monaſterio illi.quod ꝑ
ipm de inſtituit. Cũ remanſiſſet:cepi/
maus qrere:vñ debitũ redderemꝰ.Eld cõ

ductionẽ ipᷣius fundi nulluſ acceſſit:niſi

q̃draginta ſolidos offerẽs penſion?. D
vidimꝰ fundũ ampliꝰ poſſe dare. Et vt

celeriꝰ debitũ redderet᷑.cõmiſi ſidei eius
vt de ipa ↄductione lucra non reqrerent

fratres:ſed qcqͥd daret fundꝰ de ipᷣis fru

ctibo:imputarẽt ad debitũ. YFide agitur.
SKarge, eſt pſ byter vt aliũ cõſtituã: qͥ de
fructibo fratribo reddat. Ex numero ve/

ſtro ſit aliqs cui hoc cõmittã.ex numero

ipoꝝ qͥ ad nos talia ꝑtulerũt. Sũt enim

in vob hoĩes religioſi:qui eũ rumoꝛe fſal
ſo rephenſum eẽ doluerũt: et tñ credide
runt ſactũ.Ex ipᷣis ergo aliqͥs veniat ad
pnos.: ſuſcipiat poſſeſſionẽ.omes fructus
peecijs ſuis fidelit᷑ vendat: vt reddi poſ/
ſit faciliꝰ qdð debet᷑:et hodie recedit inde

cura pᷣſbyteri.Locus etiã ipᷣe vbimona

ſteriũ ↄſtitutũ eſt:a memoꝛato honoꝛa /
ili filio meo eleuſino ipᷣi pᷣſ bytero bar/
nabe donat eſt. Anteq; oꝛdinaret᷑ pſby

ter: in ipo loco monaſteriũ inſtituit. Sʒ
tamẽ qꝛ nomie ipᷣius donatꝰ erat locus:

mutauit inſtrumẽta. vt nomĩe monaſte/
rij poſſideat᷑ de fundo victoꝛianẽſi.Ego
rogo.ego hoꝛtoꝛ.ego peto:vt ſi qͥs religi
oſus eſt:fide agat:⁊ exhibeat eccłie iſtam

oꝑam:vt cito debitũ reddat᷑. Quod ſi ne
mo de laicis fuerit inuẽtꝰ:ego pꝛepono
uid vultis

expedit lacerãtib. Seruis dei dẽ mer

ces falſis detractiõibo creſcit: ſed creſcit
ectiã pena detrahentibo. Nã nõ ſine cau/
ſa dictũ eſt. Gaudete ⁊ exultate qũ detra
hunt de vob:dicẽtes falſa:qꝛ merces ve

ſtra magna eſt in ceł. Nolumus cũ detri

mẽto vro magnã habere mercedeʒ. Hi
nus ibi habeamꝰ: ⁊ tamen vobiſcum ibi

regnemus. Amen.

¶ Expliciüt duo ſermones aurelij Au/

R 8 ”ð 8 * 4
SUs 47
*
.
— „– H . . .

Buſtini de vita moꝛib clericoꝛũ.

¶ Erxlibꝛo retractationũ beati auguſti
li in libꝛü de vera religione eiuſdem.

E Vera re
AUulligione libꝛũ ſcripſi.in
q; multiplicit᷑ ⁊ copio/
ſiſſime diſputat᷑: vnuʒ
vexꝝ deũ.i.trinitatẽ pa
trrẽé ⁊ filiũ ⁊ ſpumſctm:
religiõe vera colendũ:⁊ qᷓnta mificoꝛdia
eiꝰ ꝑ tꝑalẽ diſpẽſationeʒ ↄceſſa ſit hoĩbꝰ
chꝛiſtiana religio.q vᷣa religio ẽ ⁊ ad eun
dẽ cultũ dei quẽadmodũ ſit hõ q̃dã ſua
vita coaptãduſ. Maxie tũ ↄtra duaſna
turas manich eor liber hicloatur. In H
libꝛo q̃dã loco. Sit inq; tibi manifeſtuʒ

atq; ꝑceptũ nullũ erroꝛẽ in religiõe eẽ po

tuiſſe:ſi aĩa p deo ſuo nõ coleret aiaʒ aut
coꝛpꝰ aut fantaſmata ſua. Hic aĩam pꝛo

vniuerſa creatura incoꝛꝑali poſui:nõ lo/

quẽs moꝛe ſcripturaꝝ.ꝗ̃ aĩaʒ qñ nõ trãſ

lato vᷣbo vtunt neſcio vtꝝ velint ĩitelligi
niſi eã q̃ͥ viuũt aĩalia moꝛtalia.in Abu
aulo

hoĩes ſunt:q;diu moꝛtales ſunt. Pe
poſt aũt eũdẽ ſenſuʒ meliꝰ ſum bꝛeuiꝰq;
cõplexus. Ubi dixi. Nõ creature poti
us q; creatoꝛi fuiamꝰ.nec euaneſcamꝰ i
cogitatiõibonr̃is.⁊ ꝑfecta religio ẽ. Cre
aturã q ppe vno noĩe vtrãq;.i.ſpũalẽ coꝛꝛ
poꝛalẽq; ſignificaui. Reſtat qð ibi dixi.

aut fantaſmata ſua ppr qð hic dixi: nec

euaneſcãꝰ in cogitatiõibo nr̃is. Itẽ ꝙ di

xi:eca ẽ nr̃is tꝑibꝰ chꝛiſtiana religio.qua

*

cognoſcere ac ſequi ſecuriſſima ⁊ certiſſi
ma ſalꝰ eſt:ᷣm h̊ nomẽ dictũ ẽ: ñ ſᷣm ipa,ʒ
rẽ cuiꝰ h nomẽ ẽ. Nã res ipᷣa q̃ nũcchꝛi/
ſtiana religio nũcupat᷑:erat ⁊ apð ãtiäs.
nec defuit ab initio generis hũani.qᷓuſqʒ
ipe chꝛiſt veiret ĩ came: vñ vᷣa religio ꝗᷓ
lã erat cepit appellari chꝛiſtiana.Cũ eni
eum poſt reſurrectionẽ aſcenſionẽq; ĩ ce/
luʒ cepiſſent apłi pꝛedicare:⁊ plurimi cre
derent pꝛimum apud antiochiam:ſicut
ſcriptum eſt appellati ſunt diſcipłi chꝛi/
ſtiãi. Pꝛoptea dixit.hec ẽ nr̃is tꝑibo chꝛi
ſtiana religio.ñ qꝛ boꝛib cꝑibo ñ fuit:ſʒ
qꝛ poſterioꝛibo hoc nomen accepit.lio

e vera religione

loco intendeigit᷑ inq; ĩ hecq̃ ſequunt᷑ di⸗/
ligent᷑ ⁊ pie qᷓntũ potes.tales ei adiuuat
deꝰ. Oð nõ ita intelligẽdũ eſt: q̃ſi tm̃mõ
tales adiuuet.cũ adiuuet etiã nõ taleſ vt
ſint tales.i.vt diligent᷑ ⁊ pie q̃rãt. Tales
aũt adiuuat vt inueniãt. Itẽq; alibi.De
inde inquã iã erit ↄſeq̃ns:vt poſt moꝛtẽ
coꝛꝑalẽ quaʒ debemꝰ pmo pẽto:tꝑe ſuo
atq; oꝛdine ſuo h̊ coꝛpꝰ reſtituat᷑ pꝛiſtine
ſtabilitati. Qð ſic accipiẽdũ eſt:qꝛ eẽ pꝛi
ſtina ſtabilitas coꝛꝑis quã peccãdo ami/
ſimꝰ hẽbat tantã felicitatẽ vt in defectuʒ
nõ vergeret ſenectut. Huic g pᷣſtine ſta⸗/
bilitati reſtituet᷑ ͥ coꝛpꝰ in reſurrectiõeʒ
moꝛtuoꝝ. Sʒ hẽbit ampliꝰvt nec alimẽ
tis coꝛꝑalibo ſuſtẽtet᷑:ſʒ ad ſufficiẽtiã vi/
uificet᷑ ſolo ſpũ:cũ reſurrexerit ĩ ſpũm vi
uificantẽ.Qua cã etiã ſpũale erit. Jllud
auũt qð pᷣmũ fuit:q;uis nõ moꝛituꝝ:niſi
hõ peccaſſet:tũ anĩale factũ eſt.̊ ẽ in ani
mã viuentẽ.Et alibi. Uſq;adeo inquazʒ
pctm̃ volũtariũ malũ eſt:vt nullo mõ ſit
pctm̃:ſi nõ ſit volũtariũ.Põt videri fal/
ſa hec diffinitio:ſed ſi diligent᷑ diſcutiat᷑
inueniet᷑ eẽ veriſſima. Pctm̃ qpppe illud
cogitandũ eſt:qð timmõ petm̃ eſt:nõ qð
eſt etiã pena pẽti:ſicut ſuꝑiꝰoñdi:cũ q̃dã
cõmemoꝛarẽ ex libꝛo tercio delibero ar/
bitrio.Quãuis ⁊ illa:q̃ nõ ĩmerito nõ vo
luntaria pẽta dicunt᷑:.qꝛvła neſciẽtibꝛvł
a coactis ꝑpetrant᷑.nõ oĩno pñt ſine vo/
luntate cõmitti:qm̃ ⁊ illeqͥ peccat igno/
rans:volũtate vtiq; facit qð cũ faciendũ
nõ ſit:putat et faciendũ.Et ille qͥ ↄcupi/
ſcente aduerſus ſpũʒ came:nõ ea q̃ vult
facit: ↄcupiſcit dẽ noleſ: ⁊ in eo nõ facit
qð vult.SDʒ ſi vincit᷑ ↄcupiſcẽtie ↄſentit
volens:⁊ in eo nõ facit niſi qð vult liber
ſcʒ iuſticie:fuuſq; pẽti.⁊ illud qð ĩ ꝑuu/
lis ðꝛ oꝛiginale pẽtm cũ adhuc nõ vtant᷑
arbitrio volũtatꝭ:nõ abſurde vocat᷑ etiã
volũtariũ.qꝛ ex pᷣmi hoĩs malavolũtate
tractũ:ſactũ eſt quodãmõ hereditariũ.
SDi ita falſum eſt qð dixi. Uſq;adeo
pẽtm voluntariũ malũ eſt:vt niło mõ ſit
pẽtm.ſi nõ ſit volũtariũ.Jõ gr̃a dei non
ſolũ reat oĩum pᷣteritoꝝ ſoluit᷑ in oĩbo qͥ
baptiʒzant᷑ in chꝛiſto qð fit ſpũ regenera/

tionis.verũ etiã in grãdib volũtas ipa

ſanaturet pꝛeꝑatura dño:qð fit ſpiritu

—

fidei ⁊ charitatis. Alio loco in eo qd di⸗
xi de dño ieſu chꝛiſto:nihil egit vi: ſʒ ola
ſuadendo vel monẽdo:nõ mihi occune/

rat:qð vendentes ⁊ emẽtes flagello eiecit

de templo. Sed qͥd hoc aut quantũ eſt.
Ouãuis ⁊ demones nolentes ab homi⸗
nibo:nõ ſermone ſuaſionis:ſedvi poteſta

tis eiecerit. Itẽ loco alio. Pꝛius inquaʒ
iſti ſequẽdi ſunt qͥ vnũ ⁊ ſummũ et ſoluzʒ
⁊ veru deum colenduʒ eſſe dicũt:ſi apud

hos veritas nõ eluxerit tunc demuʒ mi
gꝛandũ eſt. Quod ita poteſt videri dictũ
quaſi de huiꝰ religionis veritate dubi⸗
taueri Dixi autẽ ſic ei cõgruebatad què
ſcribebam. Sicenĩ dixi. Si apud bos
veritas nõ eluxerit:nihil dubitãs quod
apud eos eluceſceret.quẽadmodumait
apoſtolus:ſi chꝛiſtus nõ reſurrexit:non
vtiq; dubitans q; reſurrexit. Iteʒ quod

dixi. Nec miracula ülla in noſtia tempo/
ra duraſſe ꝑmiſſa ſunt:ne ania ſemꝑ viſi
bilia quereret:⁊ eoꝛũ conſuetudine frige

ſceret genus humanũ:quoꝛum nouitate
flagrauit. Uerũ eſt quidẽ Non eni nune
vſq;: cũ manus imponit᷑ baptiʒ atj.ſicac
cipiũt ſpũmſanctuʒ vt loquant᷑linguis

oim gentinz. atq; nunc vſq; ag vmbꝛam

tranſeuntiũ pᷣdicatoꝛũ chꝛiſti ſanant᷑ in⸗

firmi: ⁊ ſi qua talia tũc facta ſũt q̃ poſtea

ceſſaſſe manifeſtũ eſt. Sed nõ ſic accipi/

enduʒ eſt qð dixi.vt nũc in chꝛiſti nomie

fieri nlla miracla credant᷑ ã egoipᷣe qñ

iſtũ libꝛũ ſcripſi ad mediolanenſiũ coꝛpa
martyrũ:in eadẽ ciuitate cecũ illumina/
tum fuiſſeiã noueram: ⁊ alia nõnulla qᷓ⸗

lia tam multa etiã iſtis temꝑibo fiunt:vt

nec om̃ia ↄgnoſcere:nec ea que cognoſci
mus enumerare poſſimus. Et alio loco
illud quod dixi. Sicut ait apoſtolꝰ:om
nis oꝛdo a deo eſt:nõ eiſdez vᷣbis h̊ dixit
apls:q;uis eadẽ videat᷑ eſſe ſnia. Ait q p
pe ille. Que aũt ſũt a ðᷣo oꝛdiata ſũt. Et

alibi. Pꝛoꝛſus inq; neo nos fallat Quic
qd recte vituꝑat᷑ in melioꝛis cõꝑatiõe re

ſpuitur. Hoc de ſubſtãtijs atq; naturis
dictü eſt. inde eniĩ diſputabat᷑: nõ de bo/
nis actiõibo atq; pctis. Itẽq; alibi. Sʒ

ne ſic qͥdẽ inq; ab hoĩe hõ diligendꝰ ẽ: vt

diligũt᷑ camales frẽs vl filij:”vel ↄiuges.

vł qcunq; ↄgnati:aut affines.aut ciues

4

ßlbe

Ptifndiet
tglesneeſſine

1mnoꝛieſo,n

ptotinnle⸗

toeto elge

chogeiit il

todencſon⸗
Dactrtarehun

Imnliheſdst

ötaeſefuerit
ſdeycnbitum
gicllen dide

üfnide nöm

lo ragno n

unhnddch

undinstctie

tiſitcopbun

crnt ,uni
nonitiy⸗jl
ſar ctiilteco
le Nirare
oladnd
iwircicer
dichncrdi
I bisver
ungeſitdie
Müinnet
polile⸗
lleltoppal⸗
bicolinie
ltini vdenen

Dber ſe

bohencbegte.

oen

Kuapackticat
natn
leichgu
caidin Cgth
tennablontistt
cnen guncnoen
rono ünnit
mnmnt I
Gibiukntn
nrnennig ſeng
züconſueudine
mmü.guoramror:

Kanide Poncin

myonik dꝛptzett⸗
cuuzt logunie
Gnunerſcsntn
Mweichriatit
Nu tie ie
ics Gilendn
lmmiin talt ni⸗
umt Milieci

ſrtilnentea

õ
m dia onlu,
ſistonpiofinen
nca rectge
oſinus Ltlo
Slntii mi n
öclsttufat
Coid nu Nucp
icheunuſtt

tinalllatit

nimnocöarbe
itis atc num

Hutibekidi N

igiit ,
ſeno dllnttn
flund⸗

turaꝝ omniũ: a?

Miã ꝛ iſta dilect tyalis eſt. Hõ em vllaſ

tales neceſſitudies haberemꝰ:q̃ naſcẽdo
2 moꝛiẽdo ↄtingũt:ſi natura nra in pᷣce/

ptis ⁊ imagine dei manens in iſtã coꝛru/⸗
ptionẽ nõ religarer Hüc ſenſũ ꝓpꝛſus im
pꝓbo:quẽ ia ⁊ ſuperi

qu ipꝛobaui in bmo li
bꝛo ð geneſi ↄtra manicheos.Ad h̊ eniʒ

ducit vt credant᷑ illi ↄiuges pᷣmi nõ gene

raturi poſteros hoĩes niſi peccaſſent:tã/⸗
q; neceſſe fuerit vt moꝛituri gignerẽtur.
ſi deocubitu maris ⁊ femine gignerent᷑.
MNõdũ em̃ viderã fieri potuiſſe vt ũ mo/⸗
rituri de nõ moꝛituris naſcerent᷑.ſi pcto
illo magno nõ mutaret᷑ ĩ deteriꝰ huma/
na natura.ac ꝑ ̊ ſi in parẽtib ⁊ ĩ filijs fe
cunditas felicitaſq; mãſiſſet:vſq; ad cer/
tũ ſanctoꝝ numeꝝ quẽ pᷣdeſtinauit deus
naſcerent᷑ homiĩes nõ parẽtibo ſucceſſuri
moꝛiẽtibo:ſʒ cũ viuentib regnaturi.Eſ/
ſent g̊ etiã iſte cognatões ⁊ affinitates:ſi
nullꝰ delinqret:nulluſq; moꝛeret᷑. Item

alio loco.d vnũ deũ tendẽtes inquã:et

ei vni religantes aĩas noſtras.vñ religio
dicta credit᷑.om̃i ſuꝑſtitione careamus.
In his verbis meis ratio q̃ reddita eſt:
vnge ſit dicta religio plus mihi placuit

Ajã nõ me fugit aliã noĩs huiꝰ oꝛigineʒ⸗

expoſuiſſe latini ſermonis autoꝛes: in

de ſit appellata religio ꝙ rlegat᷑.Oð ver

bũ cõpoſitũ eſt a legẽdo.i.eligẽdo:vt ita

latinũ videat᷑ religio ſicut eligo.

¶ Hic liber ſic incipit. Cum om̃is vite
bone ac beate.

¶ MIncipit liber Auguſtini de vera reli/

—

gione ad romini nü.

vite bone ac beate via ĩ
yera religione ſit cõſti⸗
Rtuta qua vn de colit:
tꝛ⁊ purgatiſſima pietate
cognoſcit᷑:pꝛincipiũ na
gvnmuerſitas ⁊ ichoat᷑ et
perficit᷑ ⁊ ↄtinet᷑. Hinc euidentius erroꝛ

dephendit᷑ eoꝝ populoꝝ:qͥ multos deoſ

colere q; vnũ veꝝ deũ ⁊ dñũm omniũ ma

luerũt.O, eoꝝ ſapiẽtes quos philoſo/⸗
phos vocãt ſcolas habebãt diilentiẽteſ

CxCIX.

⁊ templa cõmunia:nõ em̃ vl populos vł
ſacerdotes latebat:de ipſoꝝ deoꝝ natu/
ra q; diuerſa ſentirẽt:cũ ſuã quiſq; opini
onẽ publice ꝓfiteri non ſoꝛmidaret:atq;ʒ
omib ſi poſſet perſuadere moliret᷑.om̃eſ

tamẽ cũ ſectatoꝛibo ſuis diuerſa ⁊ aduer

ſa ſentientib ad ſacra cõia nullo ꝓhibẽ/

te veniebãt. Hõ nuncagitqͥs eoꝝ veri⸗
ſenſerit. ſʒ certe illud ſatis quantũ mihi

videt᷑ apparet.aliud eos in religione ſu/⸗
ſcepiſſe cũ populo.⁊ aliud eodem ipᷣo po
pulo audiete defendiſſe pꝛiuatim. Bo/

crateſ aũt audatioꝛ ceterꝭ fuiſſe perhibet᷑

iurãdo ꝑ canẽ quelibet ⁊ lapidẽ quęlibet

⁊qcqͥd iuraturo eſſet i pꝛomptu:⁊ qſi ad

manũ occurriſſet. Credo intelligebat qꝗ/
liacũq; oꝑa nature:q̃ͥ adminiſtrãte diuia

puidẽtia gignerent᷑:młto q; hoĩm ⁊ quo

rũlibet opificũ eſſe melioꝛa:⁊ iõ diuinis
honoꝛibo dignioꝛa q; ea q̃ in tẽplis cole/

bant. Hõ ꝙ verelapis ⁊ canis eſſent co/

lenda ſapiẽtibo:ſʒ vt modo intelligerẽt
qͥ poſſent:tãta ſuꝑſtitõe demerſos eẽ ho
mines:vt emergẽtibo h eſſet tã turpiſde
monſtrãdꝰ gradꝰ:ad quẽ venire ſi pude/
ret:viderẽt q;dto mag pudendũ eſſet ĩ tur
pioꝛe ↄſiſtere. Himl ⁊ illos qͥ mũdũ iſtũ
viſibilẽ:ſummũ deũ eſſe opinabant᷑:ad/
monebat turpitudis ſue:docẽs eſſe ↄſe/⸗
quẽs:vt qͥlibet lapis tãq; ſũmi dei parti

cula iure coleret᷑. Oð ſi execrarent᷑:muta

rent ſentẽtiã:⁊ vnũ deũ colerẽt:quẽ ſolũ
ſupꝛa mẽetes nr̃as eſſe:⁊ a q̊ omnẽ animã
⁊ totũ iſtũ mundũ fabꝛicatũ eſſe ↄſtaret.
Noſtea ſuauiꝰ ad legẽdũ:q; potentiꝰ ad
pſuadendũ ſcripſit plato. Hõ em̃ ſic iſti
id eſt ſocrates ⁊ plato nati erãt vt popu/
loꝝ ipᷣoꝝ opinionẽ ad veꝝ cultũ veri dei
a ſimulacroꝝ ſuꝑſtitõe atq; ab huiꝰ mũ/
di vanitate ↄuerterẽt. Itaq; ⁊ ipᷣe ſocra/⸗
tes cũ ppło ſimulacra venerabat᷑:⁊ poſt

eyiꝰ damnatõeʒz moꝛtẽq; nemo auſus eſt

iurare ꝑ canẽ:nec appellare queẽcunq; ia
pidem iouẽ:ſʒ hec tantũmodo memoꝛie
lr̃is mãdare.Oõð vtꝝ timoꝛe ſeueritatis
an aliqᷓ cognitõe tempoꝝ fecerint:iudica

re nõ eſt meũ. Illud tñ fidẽtiſſime dixeri
pace hoꝝ oĩm qͥ eoꝝ libꝛos peruicaciter

diligũt. chꝛiſtianis tꝑibo q nã religio po
tiſſimũ tenẽda ſit:⁊ que ad veritatem

De vera religione

beatitudinẽ via eſt.nõ eſſe dubitãdũ Si

em plato ipᷣe viueret:⁊ me interrogãtẽ ñ
aſpernaret᷑: vł potiꝰ ſi qs eiꝰ diſcipulꝰeo
ipᷣo tꝑe q̊ viuebat:cũ ſibi ab illo ꝑſuade/

ret᷑:nõ coꝛpoꝛeis oculł:ſʒ pura mẽte veri
tatẽ videri.cui quecũq; aĩa inheſiſſet ei
beatã fieri atq; ꝑfectã:ad quã ꝑcipiẽdaʒ
nihil magꝭ ipedire:qᷓ; vitã libidinib de-
ditã:⁊ falſas imagines reꝝ ſenſibiliuʒ:
nobᷣ ab h̊ ſenſibili mundo ꝑ coꝛpꝰ impᷣſſe

varias opiniones erroeeſq; generarent.
q;obꝛẽ ſanãdũ eſſe animũ ad intuẽdã in/
cõmutabilẽ reꝝ foꝛmã:⁊ eodẽ modo ſem
ſe habentẽ:atq;ʒ vndiq; ſui ſimilẽ pul/
critudinẽ:nec diſtentã loꝛis:nec tꝑe vari
atã.ſʒ vnũ atq; idẽ om̃i ex ꝑte ſeruanteʒ:

quã nõ crederẽt eſſe hoĩes:cũ ipᷣa vere ſũ

meq; ſit.cetera naſci:occidere:fluere:labi
⁊ tñ inq; tũ ſũt ab illo eterno deo ꝑ eiꝰ ve

ritatẽ fabꝛicata ↄſtare.in qbo aĩe tm̃ ratõ
nali ⁊ intellectuali datũ eſt:vt eiꝰ eterni/

tatis ↄtẽplatõe ꝑfruat᷑:atq; afficiat᷑:oꝛne
turq; ex ea:eternãq; vitã poſſit mereri:ſʒ
du naſcẽtiũ atq; trãſeuntiũ reꝝ amore ac
doloꝛe ſauciat᷑:⁊ dedita ↄſuetudini huiꝰ
vite atq; ſenſibo coꝛꝑis:inanibo euaneſcit

imaginibo:irridet eos qͥ dicunt eſſe alid
qð neq; iſtꝭ videat᷑ oculis:nec vllo fantaſ
mate cogitet᷑:ſʒ mente ſola ⁊ intelligẽtia

cerni queat.cũ hec &̊ a mgr̃o ſibi ꝑſuade

rent᷑:ſi ex eo q̃reret ille diſcipulꝰ:vtruʒ ſi

quiſq; exiſteret vir magnꝰ atq; diuinꝰ:qͥ
talia populis ꝑſuaderet credẽda ſaltẽ:ſi
Pcipere nõ valerẽt:aut ſi qͥ poſſent perci/
pere:nõ pꝛauis opinionibo młtitudinis
ĩplicati:vulgaribo obꝛuerẽt᷑ erroꝛib:eũ
diuinis honoꝛib dignũ iudicaret.rñde

ret credo ille nõ poſſe h̊ ab hoĩe fieri:niſi
quẽ foꝛte ipᷣa dei virtꝰatq; ſapiẽtia ab ip
ſa reꝝ natura exceptũ:nec hoĩm magiſte
rio ſʒ intima illuminatõe ab incunabilis

illuſtratũ:tãta honeſtaret gra:tãta firmi
tate roboꝛaret:tãta deniq; maieſtate ſub
ueheret:vt oĩa ↄtemnẽdo:q̃ pꝛaui hoĩes
cupiũt:⁊ oĩa ꝑpetiẽdo q̃ hoꝛreſcũt:⁊ oĩa

faciẽdo ꝗᷓ mirant᷑:genꝰ humanũ ad tã ſa/
lubꝛẽ fidẽ ſummo amoꝛe atq; autoꝛitate
cõuerteret. De honoꝛib vᷣo eiꝰ fruſtra ſe

nſuli cũ facile poſſit exiſtimari:quãti ho
noꝛes debeant ſapiẽtie dei:qᷓ geſtante ⁊

gub ernãte ille p vera ſalute genen/ hũa /
ni: magnũ aliòd ppꝛiũ:⁊ qð ſupꝛa hoĩies

eſſet mereret᷑. Que ſi facta ſũt ſi l̃is mu/
nimẽtiſq; celebꝛant᷑.ſi ab vna regiõe ter/

raꝝ in q̃ ſola vnꝰ colebat᷑ deus:⁊ vbi talẽ
naſci opoꝛtebat:ꝑ totũ oꝛbẽ terraꝝ miſſi

electi viri virtutibatq; ſermonibo diui/

ni amoꝛis incẽdia ↄcitarũt:ſi cõfirmata
ſaluberrima diſciplina illuminatas tras

poſter reliq̃runt:⁊ ne de pᷣteritꝭ loq̃r q̃ pᷣt
quiſq; nõ credere:ſi hodie ꝑ gẽtes popu

loſq; pᷣdicat᷑.in pncipio erat verbũ:⁊ ver
buũ erat apud deũ:⁊ deꝰ erat verbuz:hoc

erat ĩ pncipio apud deũ:oĩa ꝑ ipᷣm facta
ſũt:⁊ ſine ipᷣo factũ ẽ nihil.ſi ad h̊ ꝑcipiẽ/

dũ diligẽdũ ꝑfruẽdũ:vt aĩa ſanet᷑:⁊ tãte

luci hauriẽde mẽtis acies ↄualeſcat:di⸗/
citauarꝭ.nolite vobis ↄdere theſauros ĩ
terra:vbi tinea et erugo exterminant:et
vbi fures effodiũt ⁊ furant᷑.ſʒ theſauriʒa

te vobis theſauros ĩ celo:vbi neq; tinan

neq; rubigo exterminat:nec; fures effo/
diũt neq; furant᷑:vbi em̃ eſt theſaurꝰ tuꝰ
ibi eſt ⁊ coꝛ tuũ.dicit᷑ luxurioſis:qͥ ſemi/
nat ĩ carne:ð carne metet coꝛruptionem.

q ſemiatĩ ſpiritu ð ſpũ metet vitã eternãz

dicit᷑ ſuꝑbis:qͥ ſe exaltat hũiliabit᷑:⁊ qͥ ſe
humiliat exaltabit᷑ dicit᷑ iracũdis:acce/
piſti alapã:para alterã maxillã.dicit᷑di/⸗

ſcoꝛdioſis:diligite inimicos vros.dici

ſuꝑſtitioſis:regnũ dei intra vos eſt. dicit᷑
curioſis:nolite q̃rere q̃ vident᷑:ſʒ q̃ nõ vi

dent᷑.q̃ em̃ vident᷑ tꝑalia ſũt:q̃ aũt nõ vi/

dent᷑ eterna ſũt.poſtremo dicit᷑ oĩbo:noli
te diligere mundũ:neq; ea q̃ ĩ mũdo ſunt
qm̃ q̃ in mũdo ſũt:ↄcupiſcẽtia carnis ?:
⁊ↄcupiſcẽtia oculoꝝ:⁊ ambitio ſeculi:ſi
hec ꝑ totũ oꝛbẽ iã populis legunt᷑:⁊ cuʒ
veneratõe libẽtiſſime audiunt᷑:ſi poſt tm̃
ſanguinẽ:tantos ignes:tot cruces mar/
tirum:tanto fertiliꝰ ⁊ vberiꝰ vſq; ad bar
baras nationes eccleſie pullularũt:ſi tot
iuuenũ ⁊ virginũ milia cõtemnentiũ nu
ptias:caſteq; viuentiũ.iã nemo miratur
qð cũ feciſſet plato vſq; adeo peruerſam
tempoꝝ ſuoꝝ timuit opinionẽ:vt phibe
atur ſacrificaſſe nature naturã execratꝰ:
vt tanq; peccatũ illud aboleret᷑:ſi hec ſic
accipiũt᷑:vt quomodo antea talia diſpu

tare:ſic nunc cõtra diſputare mõſtruoſũ

eſnipollcit
tomghmtes ge
achiſtianatt.

Clrineccleti⸗

r itunautpee
Norſitun imn
banügtdee
huiznücieroff
ſömototi vltid
gloſckinſale
docplenktſide
Gſla vicos
o intantia
ſoisanerſioo
ſont uotiu
nügeb vpe
coꝛchſeheber
timuo upoli
cucibydiunnuc
o ute a diſp
Gceencen
Nedmacsd
ſeſtbleſär
Virturepore
G ſubingen
fationerefu
gnüeſtoiſn
tenciſhtmi
Pue populi
ſiuſilirgon
nnletinnut in
Uihne no poſſen
üct necaunof
inpegankuor
rlhferhancor
manſckiſcure
nilofit tnin
Chipr inneni
Mpdeletntge
untfuentiäge
lfſſiglgtintel
Kponanuge.
ſerd ſiſen
hooſſude
Prhuchchnnn
hanenißſli⸗
porliſent di
tefrelciſi
nabm

tnſiltegeneii
dunrgöſunhe
iſcnſir ſiſihn,
ſiabymngirg
chardangtſbi
NMüobetennti
ſemonihi
nninſcöſnn
Wilumintnott
öͤmi loqyif⸗
iepgiresponn
Ghocmcbürryer
1Nndehe⸗
Ldeiigönk
inbiſiasbcni
nt aaſnetann
acies ugleſern
artheſnun
go erenmmun
ummnthzthelaurh
ccorrbinechti

1
5

=

narnech fureheht

chch theſne
ſpänaenen
llorbülirbde
outinidint
ninus mizdij
iim utfdilt
fritnthini
aſrtütno
modicktolpnl
gacinüchſn
mpileenn anor
nnimſe⸗
nlslonnttc,
muimnitn
gurcMas il⸗
emn izb
Enlunirſi
Cöemnentü
ünenonmitnn
ded honeſnl
Vrtione N
rewomn,
dtbaetſ
nn .
1

= —
S=ͤr

—- =

—

— =

ſit:ſi tali pollicitatõi atq; ſpõſioni ꝑ oẽs

terraꝝ partes quas homiĩes incolunt ſa
cra chꝛiſtiana tradunt᷑:ſi hec quotidie le
gunt᷑ in eccleſijs:⁊ a ſacerdotibd exponũ
tur.ſi tundũt pectoꝛa qui conant᷑ hec im
plere:ſi tam innumerabiles aggrediunt᷑
hanc viã:vt deſertis diuitijs ⁊ honoꝛib⸗

huiꝰ mũdi ex om̃i hoĩm genere vni deo
ſũmo totã vitã dicare volentiuʒ:deſerte

quondã inſule ac multaꝝ terraꝝ ſolitu/⸗
do cõpleat᷑:ſi deniq; ꝑ vꝛbes atq; opida
caſtella vicos ⁊ agros etiã villaſq; pꝛiua
tas intantũ aꝑte ſuadet᷑ ⁊ appetit᷑ a ter/
renis auerſio:⁊ in vnũ deũ verũq; ↄuer/

ſio:vt quotidie ꝑ vniuerſũ oꝛbẽ huma/

nũ genꝰ vna pene voce reſpõdeat.ſurſuʒ

coꝛda ſe habere ad dũm:qͥd adhuc oſci/

tamus crapulã heſternã:⁊ ĩ moꝛtuis pe/⸗
cudib diuina eloqͥa ꝑſcrutamu:: Si q̃n

do autẽ ad diſputationẽ venit᷑:platoni/

co noĩe oꝛa crepantia:qᷓ; pectus vᷣo deo

plenũ:magis habere geſtimꝰ. Qui ergo

ſenſibilẽ iſtũ mundũ ↄtemnere:⁊ animaʒ

virtute purgandã ſũmo deo ſubücere at
q; ſubiugare.vanũ aut malũ putãt:alia
ratione refellẽdi ſunt:ſi tamẽ cum his di
gnũ eſt diſputare.Oui aũt bonũ ⁊ appe
tendũ fatent᷑:cognoſcãt deũ ⁊ credãt doeoo
pꝑ quẽ populis iã omibo hec credẽda per
ſuaſa ſũt:qð vtiq; ab ipᷣis fieret ſi tantuʒ
valerẽt:aut ſi nõ fieret.crimẽ inuidentie
vitare nõ poſſent.Ergo cedãt ei aq̊ fa/

ctũ eſt.nec curioſitate aut inani iactãtia
impediant᷑ quo minꝰ agnoſcãt d inter⸗
ſit inter paucoꝝ tumidas cõiecturas.et

manifeſtã ſalutẽ correptionẽq; populo⸗
rũ.illi em̃ ſi reuiuiſcerẽt quoꝝ iſti noĩbꝰ

gloꝛiant᷑.⁊ inuenirẽt refertas eccłias.tẽ/

plaqʒ deſerta:⁊ a cupiditate bonoꝝ tꝑa/
lium ⁊ fluentiũ ad ſpem vite eterne ⁊ bo/

na ſpũalia ⁊ intelligibilia vocari ⁊ curre

re humanũ genꝰ:dicerẽt foꝛtaſſe( ſi taleſ
eſſent qles fuiſſe memoꝛant᷑) hec ſunt qᷓ
nos ꝑſuadere populis nõ auſi ſumꝰ.⁊ eo

rũ potũicõſuetudini ceſſi imꝰ: q; illos ĩ no
ſtrã fidẽ voluntatẽq; traduximꝰ.itaq; ſi
hanc vitã illi viri nobiſcũ rurſum agere

potuiſſent.viderẽt pfecto cuiꝰ autoꝛita⸗/

te faciliꝰ cõſuleret᷑ hoĩb.⁊ pauc mutatꝭ⸗

verbis atq; ſentẽtijs chꝛiſtiani fierẽt:ſiẽ

pleriq; recẽtioꝝ noſtroꝛũq; tempoꝝ pla/⸗
tonici fecerũt.aut ſi hoc nõ faterent᷑ nec
facerẽt:in ſuꝑbia ⁊ inuidia remanentes:
neſcio vtꝝ poſſent ad ea ipᷣa q appetenda
⁊ deſiderãda eſſe dixerat:cũ iſtis ſoꝛdib⸗
viſcogqʒ reuolare. Hã tercio vicio curioſi
tatis ĩ percũctandis demonib:quo iſti
maxime cũ quib nũc agit᷑ pagani a chꝛi
ſtiana ſalute reuocant᷑.qꝛ nimis puerile
eſt. neſcio vtꝝ tales illi pꝛepedirent᷑ viri.
Sʒ quoq̊ modo ſe habeat philoſopho/
rũ iactantia.illud cuiuis intelligere faci/
le eſt religionẽ ab eis nõ eſſe querendã:qͥ
eadẽ ſacra ſuſcipiebãt cuʒ populis.⁊ de
ſuoꝝ deoꝝ natura ac ſũmo bono:diner/
ſas ↄtrariaſq; ſentẽtias in ſcolis ſuis ea
dẽ teſte młtitudine ꝑſonabãt.O/, ſi hoc
vnũ tantũ viciũ chꝛiſtiana diſciplina ſa/
natũ videremꝰ.ineffabili laude pᷣdicãdã
eſſe neminẽ negare opteret. Hereſes na/
q; t innumerabiles a regula chꝛiſtiani/
tatis auerſe teſtes ſũt:nõ admitti ad cõ/
municãda ſacramẽta eos qͥ de patre deo
⁊ ſapiẽtia eiꝰ:⁊ munere diuino:aliter ſen
tiunt.⁊ hoĩb perſuadere conant᷑:qᷓ; veri
tas poſtulat. Gic em̃ credit᷑ ⁊ docet᷑:qð
eſt humane ſalut caput.nõ aliã eſſe phi/
loſophiã.i.ſapietie ſtudiũ.⁊ aliã religio/⸗
nẽ.cũ hi quoꝝ doctrinã nõ appꝛobamꝰ:
nec ſacramẽta nobiſcũ cõmunicãt.QOð ĩ
illis minꝰ mirandũ eſt.qui eoꝝ quoq; ſa
cramentoꝝ ritu diſpares eſſe voluerũt:ſi
cut neſcio qͥ ſerpẽtini qͥ appellant᷑ mani/
chei:ſicut alij nõnulli.Gʒ in illis mag⸗

giaduertendũ hoc magiſq; pᷣdicandũ:qͥ

paria ſacramẽta celebꝛãtes.tũ qꝛ ſenten/
tia diſpares ſũt:⁊ erroꝛes ſuos animoſi
us defendere q; cantiꝰ coꝛrigere malue/
rũt:excluſi a catholica cõmunione ⁊ par
ticipatõe:quãuis pariũ ſacramentoꝝ p/
pꝛia vocabula:ppꝛioſq; cõuentꝰ:nõ ĩ ſer
mone tantũ:ſed etiã in ſuꝑſtitione meru/
erunt.vt photinianuarriani:multiqʒ pᷣ/
terea. Nã de his qͥ ſciſmata fecerũt.alia
queſtio eſt. Poſſet em̃ eos area dñica vſ
qʒ ad tempꝰvltime ventilatõis velut pa
leaſ ſuſtinere:niſi vẽto ſuꝑbie nimia leui
tate ceſſiſſent:⁊ ſeſea nobis vltro ſeparaſ
ſent. Judei vᷣo q́;uis vni om̃ipotẽti deo
ſupplicẽt.ſola tñ tꝑalia ⁊ vilivilia honn
2

de illo expectãtes.rudimẽta noui popu
li ab humilitate ſurgẽtia ĩ ipſis ſuis ſcri
pturis nimia ſecuritate noluerũt aduer/
tere:atq; ita ĩ veteri holĩle remãſerũt Oue
cũ ita ſint:neq; in cõfuſione paganoꝛuʒ:
neq; ĩ purgamẽtis hereticoꝝ:neq; in lã⸗/
guoꝛe ſciſmaticoꝝ:neq; ĩ cecitate iudeo/⸗
rum querẽda eſt religio:ſed apud eos ſo
los qͥ chꝛiſtiani catholici vel oꝛthodoxi
nominant᷑.i.integritatis cuſtodes et re/
cta ſectãtes. Hec em̃ eccłia catholica ꝑ
totũ oꝛbẽ valide lateq; diffuſa:omibo er/⸗
rantibo vtit᷑ ad ꝓfectꝰ ſuos ⁊ ad eoꝝ coꝛ⸗
rectionẽ cũ euigilare voluerint. Utit᷑ em̃
gentib ad materiã oꝑatõis ſue:hereticiſ
ad ꝓbationẽ doctrine ſue:ſciſmaticis ad

documentũ ſtabilitatiſ ſue:iudeis ad cõ

parationẽ pulcritudis ſue.Alios ergo ĩ
uitat:alios excludit:alios relinqt:alios
antecedit:omibo tamẽ gratie dei partici/
pande dat poteſtate:ſiue illi ſoꝛmãdi ſint
adhuc:ſiue refoꝛmãdi:ſiue recolligẽdi:ſi
ue admittẽdi. Carnales autẽ ſuos.i.vi/

uentes aut ſentiẽtes carnaliter tanq; pa
leas tolerat:quib in area frumẽta tutio

ra ſunt:donec talibo tegminibo exuãtur.
Sʒ quia ĩ hac area pꝛo volũtate quiſq;

vel palea vel frumentũ eſt:tãdiu ſuſtinet
peccatuʒ aut erroꝛ cuiuſlibet:donec aut

accuſatoꝛẽ inueniat:aut pꝛauã opinionẽ

pertinaci animoſitate defendat.Excluſi
autẽ:aut penitẽdo redeũt:aut in nequi/
ciã male liberi defluũt ad admonitionez
noſtre diligẽtie:aut ſciſma faciũt ad exer

citationẽ noſtre patiẽtie:aut hereſim ali/

quã gignũt ad examẽ ſiue occupationez
noſtre intelligeẽtie. Hi ſunt exit chꝛiſtia
noꝝ carnaliũ:qͥ ñ poterũt coꝛrigi aut ſu/
ſtineri. Sepe etiã ſinit diuia puidentia:
per nõnullas nimiũ turbulẽtas carnaliũn
hominũ ſeditiones expelli de cõgregatöõ

ne chꝛiſtiana etiã bonos viros:quã ↄtu

meliã vel iniuriã ſuã cũ patiẽtiſſime pꝛso
eccleſie pace tulerint:neq; vllas nouita /

tes vel ſciſmatis vel hereſis moliti fue/⸗
rint:docebũt homĩes q; vero affectu et
quãta ſinceritate charitatis deo ſeruien/
dũ ſit.Caliũ ergo viroꝝ ꝓpoſitũ eſt:aut
ſedatis remeare turbinib:aut ſi id nõ ſi/
nant᷑:vl eadẽ tẽpeſtate perſeuerãte:vlł ne

e vera religione

ſuo reditu talis aut ſeuioꝛ oꝛiat᷑tenẽt vo

luntatẽ cõſulendi etiã eis ipſis:quoꝛum
motibo perturbationibuſq; ceſſerũt: ſine
vlla conuenticuloꝝ ſegregatõne vſq; ad
moꝛtẽ defendẽtes ⁊ teſtimonio iuuanteſ
eam fidẽ quã in eccłia catholica pᷣdicari
ſciũt.hos coꝛonat ĩ occłto pater:ĩ occul
to vidẽs. Raꝝ hoc videt᷑ genꝰ:ſʒ tñ exẽ/
pla nõ deſunt:mo plura ſũt q; credi põt
Ita om̃ibo generibo hominũ ⁊ exẽploꝛũ

ad aĩaꝝ curatõeʒ ⁊ ad inſtitutionẽ ſpũa/

lis populi vtit᷑ diuina puidẽtia.Quãob
rẽ cuʒ ante paucos annos ꝓmiſerim tibi
ſcribere chariſſime mihi rominiane.qd
de vera religione ſentirẽ: tempꝰ nũc eſſe
arbitratꝰ ſũ.poſtq; tuas acerrimas ĩter/
rogatões ſine vllo certo fine fluctuare:eca
charitate q̃ tihi obſtrictꝰ ſum: diutiꝰ ſu/⸗
ſtinere nõ poſſũ. Repudiatis igit᷑ oibus
qͥ neq; ĩ ſacris philoſophant᷑:nec ĩ philo
ſophia ↄſecrant᷑:⁊ his qᷣ vel pꝛaua opini
one:vłaliqᷓ ſimulatõe ſupbiẽtes:a regla
⁊2 cõmunione eccłie catholice deuiarũt⁊
his qͥ ſanctaꝝ ſcripturaꝝ lumẽ:⁊ ſpũaliſ
ppłi graʒ: qd nouũ teſtamẽtũ vocat᷑ ha⸗/
bere noluerũt:q̊s quãta potui bꝛeuitate
perſtrinxi:tenẽda eſt nobis chꝛiſtiana re
ligio:⁊ eiꝰ eccłie cõmunicatio q̃ catholi/
ca eſt ⁊ catholica noĩat᷑:nõ ſolũ a ſuis:ve
rũ etiã ab om̃ibo inimicis. Velint eĩʒ no
lintue ipi quoq; heretici ⁊ ſciſmatũ alum
ni qñ nõ cũ ſuis ſʒ cũ extraneis loquunt᷑
catholicã nihil aliud q; catholicã vocãt
Nõ em̃ poſſũt intelligi:niſi h̊ eã noĩe di/
ſcernãt: quo ab vniuerſo oꝛbe nuncupat᷑
Hui religionis ſectãde caput eſt hiſto/
ria ⁊ ꝓphetia diſpẽſatõis tꝑalis diuine
ꝓuidẽtie:p ſalute gener hũani:in eternã
vitã refoꝛmãdi atq; reparãdi.Oue cum
credita fuerit mentẽ purgabit vite modꝰ
de diuinis pᷣceptꝭ ↄciliat:⁊ idoneã ſaci/
et ſpũalib ꝑcipiendis:qᷓ nec pᷣterita ſunt
nec futura:ſʒ eodẽ modo ſemꝑ manẽtia:
nulli mutabilitati obnoxia.i.vni ipᷣi deo
patri ⁊ filio ⁊ ſpũiſancto.Oua trinitate
qᷓ; tũ in hac vita datũ eſt cognita:oĩs in⸗
tellectualis ⁊ aialis ⁊ coꝛpalis creatura:
ab eadẽ trinitate creatrice eſſe inq; tũ eſt.
2 oꝛdinatiſſime adminiſtrari ſine vlla du
bitatõne ꝑſpicit᷑nõ vt aliã partẽ totius

genre ſcile

nort gli in

quigputuni

Hiſimm 0
cſennun umn
no nhaintſi
i ier ſhene
ltencreine non
ſtio pparbit
ecſſuris Tinn
dſo ocicth
zpino gedim
Ntipartimſici
Gecrriſſimap
fipoleatqzltn⸗
Ggllosdecno
gentesimert
git moefiil
cptiort vigin
pnobisrn feun
odees
eddd
Goacade
Tmmutdhe
höͤrüincie
amn qvä gen
Gqyonij
to hentſee
ler wo. rtin/

tebeneſao.

ſitqenii ſien
net. ioiit
docico
Pecupglsan
Gthlcvsere
ſnblesinccte
ömmitin
Pentne oſtrete
fenuluinchl
Meermultie⸗
ſparetcos I
Keiiherena
nceſrtcn
ſoahtici
Chhkichcſire
N
IC) dohisen
ncnoſts 1

—

eugcriſttgſi⸗
Uacigigſiggtn
ubuſczceſeine⸗
legreggtöerg,
eſtinonio intn
aatholigzöct,
Ncktopatenien
detgeng tit⸗
un ſitihoriß⸗
doninüt eriht
Minſtuntone ti
n pridetin ⸗
Amnos oninncht
endbi wninni
mmieim, icc
usacmmsi
moneftnaume
mna umdindt
cuns ikoibn
Pbaninerighn⸗

SS

rcdpenngodin
ſapbietegatege

ddücedenini
momtaſſin
Wrmmem wain
nin omikn
Krobschenun
õ
ii iiten
nuus utait⸗
ruimtinun
mnas hunt
arholci
miäbeid⸗
ſoobenononn
Ge apntckpſen
tpnis dole
N hünnin
uNoG

„

creature feciſſe intelligat᷑ pater: ⁊ aliã fili
us:⁊ aliã ſpũſſanctꝰ:ſʒ ⁊ ſimul oĩa ⁊ vnã

quãq; naturã patrẽ feciſſe ꝑ filiũ ĩ dono

ſpũſſancti.Omis em̃ res vł ſubſtãtia vł

eſſentia vl natura:vł ſi q̊ alio verbo meli
us enũciat᷑:ſimł hec tria habet:vt ⁊ vnũ

aliqͥᷣd ſit:⁊ ſpecie ꝓpꝛia diſcernat᷑ a ceterꝭ.

reꝝ oꝛdinẽ non excedat.Quo cognito

ſatis apparebit:quantũ hõ aſſeqòͥ pᷣt:quã

neceſſarijs ⁊ inuictis ⁊ iuſtis legibo deo

⁊ dño ſuo cũcta ſubiecta ſint:exqͥ illa oĩa

q̃ pꝛimo credimꝰ nipil niſi autoꝛitatẽ ſe/
cuti partim ſic intelligunt᷑:vt videamus

eſſe certiſſima.partim ſic vt videamꝰ fie/
ri poſſe:atq; ita fieri opoꝛtuiſſe:doleamꝰ
q; illos hec nõ credẽtes:qͥ nos antea cre/

dentes irridere q; nobiſcũ credere malu

erũt. Hõ em̃ iã illa hoĩs ſacroſancta ſu/⸗
ſceptio:⁊ virginis partꝰ:⁊ moꝛs filij dei
ꝓ nobis:⁊ reſurrectio a moꝛtuis:⁊ ĩ celũ
aſcẽſio:⁊ ↄſeſſus ad dexterã patriſ:⁊ pec
fok abolitio:⁊ iudicij dies:⁊ coꝛpoꝛũ
reſuſcitatio:cognita eternitate trinitatꝭ:
⁊ mutabilitate creature.credunt᷑ tantũ:⁊
nõ etiã iudicant᷑ ad ſummi dei mificoꝛdi
am quã generi hũano exhibet pertinere
Sʒ quoniã veriſſime dictũ eſt:optet mł
tas hereſes eſſe:vt ꝓbati maniteſti fiãt in
ter vos.vtamur etiã iſto diuine puiden/
tie beneficio. Ex his em̃ hoĩbo heretici

fiũt:qͥ etiã ſi eſſent ĩ eccłia:nihilominꝰ er

rarẽt.Cũ aũt foꝛis ſũt plurimũ ꝓſũt:nõ
veꝝ docẽdo qð neſciũt:ſʒ ad veꝝ querẽ/
dũ carnales:⁊ ad veꝝ aperiendũ ſpũaleſ
catholicos excitãdo. Sunt em̃ innume
rabiles in eccleſia ſancta deo ꝓbati viri:
ſed manitfeſti nõ fiũt inter nos:q;diu im/
peritie noſtre tenebꝛis delectati:doꝛmi/

fremaluimꝰ q; lucẽ veritatꝭ intueri. Oua

ꝓpter multi vt diẽ dei videãt ⁊ gaudeãt
p hereticos ð ſomno excitant᷑. Utamur
igit᷑ etiã hereticis nõ vt eoꝝ appꝛobemꝰ
erroꝛes:ſʒ vt catholicã diſciplinã aduer
ſus eoꝝ inſidias aſſerẽtes vigilãtioꝛes ⁊
cautioꝛes ſimꝰ:etiã ſi eos ad ſalutẽ reuo
care nõ poſſumꝰ.Credo autẽ affutuꝝ de
um:yt iſta ſcriptura pᷣcedẽte pietate legẽ
tibo bonis:nõ aduerſus vnã aliquã:ſed

aduerſus omes pꝛauas ⁊ falſas opinio/

nes poſſit valere.Cõtra eos tñ potiſſi⸗

*

cõtrahere:vel diſtẽdere:vel oꝛdinare:vel

cCccI.

mũ eſt inſtituta:qͥ duas naturas vł ſub/

ſtantias ſinguł pꝛincipijs aduerſuſ inui
cẽ rebelles eſſe arbitrant᷑ Offenſi em̃ qui
buſdã reb:⁊ rurſus quibuſdã delectati:
nõ eaꝝ quib offendunt᷑:ſʒ eaꝝ quibo de/

lectant᷑ volũt eſſe auctoꝛẽ deu.Et cũ cõ/

ſuetudinẽ ſuã vincere nequeũt:iã carna/

libo laqueis irretiti:duas alas eſſe ĩ vno
coꝛpe exiſtimãt: vnã ð deo q̃ naturaliter
B ſit qð ipᷣe.alterã ð gente tenebꝛaꝝ quã

de nec genuerit n fecerit nec ꝓtuleritn
abiecerit:ſʒ q̃ ſuã vitã:ſuã terrã:ſuos fetꝰ

⁊ alalia:ſuũ poſtremo habuerit regnũ:in
genitũq; pꝛincipiũ.ſʒ quodã tꝑe aduerſꝰ

deũ rebellaſſe Deũ aũt qͥ aliud qð facerz

nõ haberet:⁊ quo aliter poſſet hoſti reſi

ſtere nõ inueniret:neceſſitate oppᷣſſũ mi/
ſiſſe huc aiaꝭ bonã:⁊ quandã ꝑticulã ſue
ſubſtãtie:cuiꝰ cõmixtione atq; miſeria:
hoſtẽ temperatũ eſſe ſomniãt:⁊ munduʒ

fabꝛicatũ. Neq; nũc opiniones eoꝝ refel

limꝰ qð partim iã fecimꝰ:partiʒ q;tũ deꝰ
ſiuerit faciemꝰ. Sʒ in h̊ oꝑe quo aduer/
ſus eos fides catholica tuta ſit:⁊ qũo ñ
pꝑturbẽt animũ ea qͥbo cõmoti hoĩes ĩ eo
rũ cedũt ſententiã:rõnibo q̃s dñs dona/

re dignat᷑ q;tũ poſſumꝰ demõſtramꝰ.Ol

lud ſaneĩ pꝛimis tenere te volo:qͥ bñ no/
ſti animũ meũ:nõ hec fugiẽde arrogãtie

gfa qſi ſolẽniter dicere quicqͥd in his lit

teris erroꝛis ĩueniri poterit h̊ ſolũ mihi
eſſe tribuendũ:qͥcqͥd aũt veꝝ ⁊ ↄgruẽter

expoſitũ: vni oim bonoꝝ munex largi⸗
toꝛi deo. Quãobꝛẽ ſit tibi manifeſtũ atq;

pceptũ:nullũ erroꝛẽ ĩ religione eſſe potu
iſſe:ſi aia pꝛo deo ſuo nõ coleret aĩaʒ:aut

duo ↄiũcta:aut certe ſimł oĩa:ſʒ ĩ hac vi/

ta ſocietati gener hũani ſine dolo tpalit
ↄgruẽs eterna meditaret᷑:vnũ deũ colẽs
q̃ niſi ꝑmaneret incõmutabilis:nllłla mu

tabilis natura remaneret. Mutari autẽ
aiaz poſſe.nõ q dẽ localiter:ſʒ tñ tpaliter

ſuis affectõibo ſq; cognoſcit.Coꝛpꝰ ãt
⁊ tpibo ⁊ lo eſſe mutabile cuiuis aduer/

tere facile eſt. Fãtaſmata poꝛro nihil ſũt

aliud q; de ſpecie coꝛꝑis coꝛpoꝛeo ſenſu
attracta figmẽta:q̃ memoꝛie mãdare vt
accepta ſũt:vł partiri:vł młtiplicare:vł

B 3

N.N

WDe vera religione

pꝓturbare vł q̊libet modo ſigurare cogi/
tando facillimũ ẽ.ſ̊ cũ veꝝ q̃rit᷑:cauere ⁊
vitare difficile. Nõ ̊ creature potius q;
creatoꝛi fuiamꝰ:nec euaneſcamꝰ ĩ cogita
tioniba nr̃is:⁊ pfecta religio ẽ.Eterno eĩ
creatoꝛi adherẽtes: ⁊ nos eternitate affi/
ciamur neceſſe ẽ. Sʒ qꝛ h ala pẽtis ſuis
obꝛuta ⁊ iplicata ꝑ ſeipaʒ videre ac tene
re nõ poſſet:nllo in reb hũanis ad diuĩa
capeſcenda interpoſito gdu ꝑ quẽ ad dei
ſimilitudinẽ a terrena vita hõ niteret᷑:in

eeffabili miſicoꝛdia dei tpali diſpẽſatöne
Pcreaturã mutabile:ſʒ tñ eternis legib.·

ſeruiẽtẽ:ad cõmemoꝛationẽ pᷣme ſue ꝑfe
cteq; nature partim ſingulis hoĩbo: par/
tim vo ipᷣi hoĩm generi ſubuenit᷑.Ea eſt

nr̃is tpibo chꝛiſtiana religio:quã cogno/

ſcere ac ſeqͥ ſecuriſſima ⁊ certiſſima ſalꝰ ẽ
Defendi autẽ aduerſus loqᷣces:⁊ aperiri
Irentibo młtis modis pᷣt:omipotẽte ipo
deo pꝑ ſeipᷣm demõſtrãte q̃ vᷣa ſũt:⁊ ad hꝰ
intuẽda ⁊ ꝑcipiẽda:bonas voluntates ꝑ
bonos angelos ⁊ q̃ſlibet hoĩes adiuuan
te.Eo mõ aũt qͥſq; vtit᷑:quẽ videt ↄgru
ere his cũ qb agit Ego itaq; diu multũ

q; ↄſiderãs:q̃ͥles oblatrãtes:⁊ q̃les ren

tes exꝑtus ſũ:vel q̃lis ipᷣe cũ latrarẽ ſiue

cũ quererẽ fuerim.h̊ mõ mihi vtẽdũ pu/

taui.Que vᷣa eſſe ꝑſpexer tene:⁊ eccleſie

catholice tribue:q̃ falſa reſpue:⁊ mihi q

hõ ſuz ignoſce:q̃ dubia crede:donec aut

reſpuẽda eſſe:aut vᷣa eſſe:qaut ſemꝑ credẽ
da eſſe: vel ratio doceat:vł p̃cipiat auto/

ritas. Intẽde igit᷑ in hec q̃ ſequunt᷑ dili/

gẽter: ⁊ pie q;tũ potes. Tales em̃ adiu⸗/

uat deꝰ. Nulla vita eſt q̃ nõ ſit ex deo:qꝛ

de vtiq; ſũma vita eſt: ⁊ ipe ſons vite:n
aliqᷓ vita inq; tũ vita eſt malũ eſt:ſʒ inqn /
tũ vergit ad moꝛtẽ. Mors aũt vite non

eſt niſi necia:que ab eo ꝙ nec qcq; ſit di
cta eſt.Et ideo neòſſimi hoĩes nihil ho/

mines appellant᷑. Uita ̊ volũtario defe

ctu deficiẽs ab eo qͥ eã fecit:⁊ cuiꝰ eſſẽtia

ffrruebat᷑: volẽs ↄtra dei legẽ frui coꝛpo

rib b eã de pᷣfecit:vergit ad nihilũ:et
hecẽ neòqͥcia:nõ qꝛ coꝛpꝰ iã nihil eſt.nã ⁊
ipm habet aliquã cõcoꝛdiã partiũ ſuarũ
ſine q̃ oĩno eſſe ñ poſſʒ. Ergo ab eo factũ
eſt ⁊ coꝛpꝰ:qͥ oĩs ↄ coꝛdie caput ẽ. Habʒ
coꝛpꝰ quãdã pacẽ ſue foꝛme:ſine q ꝓꝛſus

inſtituerit coꝛpꝰ:ille qrat᷑:.ꝗ eſt oĩm ſpe⸗
oſiſſimꝰ. Ois em ſpecies ab illo ẽ. QOuis
eſt aũt hic niſi deꝰ vnꝰ: vna veritas:vna

nihil eſſet. Ergo ille ẽ coꝛpis ðditoꝛ:a q̊
pax oĩs eſt:⁊ qͥ foꝛma eſt infabꝛicata atq;
oĩm foꝛmoſiſſima:habet ꝗliquã ſpeciẽ ſi
ne q̃ coꝛpꝰ non eſt coꝛpꝰ.Si &̊ querit᷑ qͥs
eſt oĩm ſpeci

ſalꝰ oĩm:⁊ pꝛima atq; ſũma eſſentia:ex q
eſt om̃e q cd eſt inqtũ eſt:qꝛ inquãtũ eſt
qͥcqͥd eſt bonũ eſt.Et iõ ex deo nõ ẽ moꝛi

Aõ em̃ deꝰ moꝛtẽ fecit:nec letat᷑ in ꝑditõ
ne viuoꝝ:qm̃ ſũma eſſentia eſſe fac om̃e
gqð eſt. Uñ ⁊ eſſentia dicit᷑ Hoꝛs aũt nõ
eelſſe cogit àcàd moꝛit᷑ inq; tũ moꝛit᷑. Haxʒ
ſi ea q̃ moꝛiunt᷑: penitꝰ moꝛerent᷑:ad nibi

lũ ſine dubio puenirẽt. Sʒ tantũ moꝛiũ
tur q;tũ min eſſentie ꝑticipãt.Oð bꝛe/
uiꝰ ita dici pᷣt.Tãto mag moꝛiunt᷑ q;to

minꝰ ſunt. Coꝛpꝰ aũt minꝰ eſt q; vita q̃/

libet:qm̃ q; tulũcũq; manet ĩ ſpecie:ꝑ vi
tã manet:ſiue q̃ vnũqðq; anĩal:ſiue qua

vniuerſa mũdi natura admĩſtrat᷑ Coꝛpꝰ

g̊ magis ſubiacet moꝛti:⁊ ideo viciniꝰeſt
nihilo. Qua ꝓpter vita q̃ fructu coꝛꝑis
delectata negligit deũ inclinat᷑ ad nihilũ
⁊ iſta eſt necia. Hoc aũt pacto vita car/

nalis ⁊ terrena efficit᷑:⁊ ob h etiaʒ caro ?

terra nominat᷑:⁊ qdiu ita eſt regnũ deiñ
poſſidebit:⁊ eripiet᷑ ei q amat Id enim
amat qð ⁊ minꝰ eſt qᷓ; vita:qꝛ coꝛpꝰeſt.et
ꝓpter ipᷣm peccatũ qð amat᷑ fit coꝛrupti
bile: vt fluẽdo deſerat amatoꝛẽ ſuũ:qꝛ et
ille B amãdo deſeruit deũ. Pꝛecepta em
eiꝰ neglexit dicẽtis. Hoc mãduca:⁊ hoc
noli. Crahit᷑ gad penas:qꝛ diligẽdo ĩfe/
rioꝛa:in egeſtate voluptatũ ſuqaꝝ:⁊ in do

loꝛibo apud inferos oꝛdinat᷑. Quid eſt eĩ

doloꝛ dicit᷑ coꝛpis:niſi coꝛruptio repẽ
tina ſalutꝭ eiꝰ rei quã male vtẽdo aĩa coꝛ
ruptioni fecit obnoxiã: Quid eſt aũt do
loꝛ q dicit᷑ animi:niſi carere mutabilib⸗
reb:quibo fruebat᷑:aut fmi ſe poſſe ſpera
bat: Ex R̊ eſt totũ qð dicit᷑ malũ.i.pctim̃
⁊ pena pẽti.Si aũt dum in h̊ ſtadio vite
hũ̃ane aĩa degit:vincat eas q̃s aduerſuʒ

„ „ *

ſe nutriuit cupiditates: fruẽdo moꝛtali/

bus:⁊ ad eas vincendas gĩa dei ſe adiu/
uari credat:mẽte illi ſeruiẽs ⁊ bona volũ

tate:ſine vlla dubitatione reparabit᷑:⁊a

mult mutabilib ad vnũ incõmutabile

rnertkneien
oſpümtonc.
Pite niu
cc di M oin⸗
ſmonnoinſuun
riniſui o⸗
ſenütſplaliter
Uintdeüdllgi
poſonler pe
Ngniorntpol
ypeinopcto
Cnp'reſtitnat
Nehabebinſß
ntnonopleſ
ſengamplĩ
ſeißam rige
lpentate fl
p; giömfli
ho Donocrüs

ſcrnſtüͤ
Cithitarn
dirt⸗L
mücherüt.
mortaligco
tizin vobis
pemn peccari
Notworrl
koñfoſenna
Iyictoig Rer

(Woberitg

Wancchckn⸗

Mwolätte.

ütuncſemer
nnrblsG.
6ſedlligiren
Nunt nalek⸗
neſtbaſn
Pdeidigene
gamnirpſan
drrlpſſceef
ſatiapri
ſöſinehen
W
miſcſ
Mmineſten
ern ltedit
Fdeſen

ecpisln
ick nitien
der iniſeri
Dieenmi⸗
l
cdtbilhe
Niynyvennen
Wünucſnnug,
lckgeingnini
Berdeonoenal
Drncrkenkingod
atuge coß
dek Odtitn
Eeinhii wi ſg
Gngerataanc
: Gnmünori
Lriapit Oöbe⸗
nug morumtöt⸗
min ckönini⸗
mnaihenegy.
minlſioe gon

admürat N

annidedicni
mifucn ds
K nötpyert
ckrobhehant
Aninckodn
igbmmn n
Snluupt
Gmmiun
Inuor ſniſcr
dei Prrchnen

Menidnertr.

1o. dliclaſt
Prmüſuetn
dont ihi
enlicrmmno
ndeniidh
ci ucid
ſant utepl
ufiiuſeſe

nunn

.õãt˙b .
2 —

reuertet᷑:refoꝛmata ꝑ ſapiẽtiã nõ foꝛma/
tã:ſʒ ꝑ quã foꝛmãt᷑ vniuerſa:fruetq; deo
p ſpumſanctũ:qð ẽ donũ dei. Ita fit hõ
ſpuᷣalis oĩa iudicãs.vt ipᷣe a nemine iudi
cet᷑.diligẽſ dũm deũ ſuũ ĩ toto coꝛde ſuo
ĩ tota aĩa ſua:in tota mẽte ſua:⁊ diligẽs
ꝓximũ ſuũ nõ carnaliter:ſʒ tanq; ſeipᷣm:
ſe aũt ſpũaliter diligit:qͥ ex toto qð in eo
viuit deũ diligit. In his em̃ duobo pce/

ptis tota lex pẽdet ⁊ ꝓphe.Inde iã erit
ↄſequẽs:vt poſt moꝛtẽ tꝑaleʒ quã debe⸗/
mꝰ pꝛimo pcto tꝑe ſuo atq; oꝛdine ſuo.&̊

coꝛpꝰ reſtituat᷑ pꝛiſtine ſtabilitati:quã ñ
ꝑ ſe habebit:ſʒ ꝑ aĩlaʒ ſtabilitã ĩ deo:que

rurſus nõ ꝑ ſe ſtabilit᷑:ſʒ ꝑ deũ q̊ fruitur.

ideoqʒ ampliꝰ qᷓ; coꝛpꝰ vigebit.Coꝛpuſ

em̃ ꝑ ipᷣam vigebit:⁊ ipᷣa ꝑ incõmutabi/
lẽ veritatẽ:qͥ filiꝰ dei vnicꝰ eſt:atq; ita et
coꝛpꝰ ꝑ ipᷣm filiũ dei vigebat:qꝛ om̃ia ꝑ

ipᷣm. Dono etiã eiꝰ qð ale dat᷑.i.ſãcto ſpi

ritui.nõ ſolũ aĩa cui dat᷑ ſalua ⁊ pacata ⁊

ſancta ſit:ſʒ ipᷣm etiã coꝛpus viuificabit᷑:
eritq; ĩ natura ſua mũdiſſimũ. Ipſe eniʒ

dixit. Mũdate q̃ intꝰ ſi n q̃ ſoꝛis ſunt

mũda erũt.Dicit ⁊ apłs. Uiuificabit et
moꝛtalia coꝛpa veſtra ꝓpter ſpũm manẽ

teʒ in vobis.Ablato peccato auferet᷑ et

pena peccati:⁊ vbi eſt malũ:vbi ẽ moꝛs
ↄtẽtio tua?vbi eſt moꝛs aculeꝰ tuꝰ: Vin
cit em̃ eſſentia nihilũ:⁊ ſic abſoꝛbet᷑ moꝛſ
ĩ victoꝛia. Nec aliqͥd ſanctificatꝭ malꝰan
gel? oberit:qͥ dyabolꝰ dicit᷑.qꝛ ⁊ ipᷣe inq̃n
tũ angel? eſt:nõ eſt malꝰ:ſʒ inq; tũ ꝑuerſꝰ
ꝓpꝛia volũtate.Fatẽdũ eſt em̃ ⁊ angeloſ

natura eſſe mutabiles:ſi ſolꝰ deꝰ eſt incõ

mutabilis. Sʒ ea voluntate qᷓ mag deũ
q;ᷓ ſe diligũt:firmi ⁊ ſtabiles manẽt illo
⁊ fruunt᷑ maieſtate ipſius:ei vni libẽtiſſi

me ſubditi. Ille aũt angelꝰ magis ſeipᷣm

q; deũ diligendo:ſubditꝰ ei eſſe noluit:⁊

intumuit p ſuꝑbiã:⁊ a ſũma eſſentia de-/

fecit ⁊ lapſus eſt.Et ob h̊ minꝰ eſt q; fuit
qꝛ eo qd minꝰ erat frui voluit:cũ magis

voluit ſua potẽtia frui q; dei. Ouãq;ᷓ em̃

——

nõ ſũme tñ ampliꝰ erat:qñ eo qdð ſũme ẽ

fruebat᷑:qm de ſolꝰ ſime ẽ.Ouicqͥd aũt

minꝰ eſt q; erat:nõ inq; tũ eſt:ſʒ inq; tum
minꝰ eſt: malũ eſt. Eo em̃ ꝙ minus eſt q;
erat: tedit ad moꝛtẽ. Quid aũt miꝝ ſi fit
ex defectu inopia:⁊ ex ĩopia inuidẽtia q̃

CCII.

dyabolꝰ vtiq; dyabolꝰ ẽ. Defectꝰ aũt iſte
qͥ peccatũ vocat᷑:ſi tanq; febꝛiſ inuitũ oc
cuparet:recte iniuſta pena videret᷑:q̃ pec
cantẽ ↄſequit᷑:⁊ q̃ͥ dãnatõ nũcupat᷑. Nũc
vo vſq; adeo peccatũ volutariũ malũ eſt
vt nullo mõ ſit peccatũ ſi ũ ſit volũtariũ
Et h̊ àdẽ ita manifeſtũ eſt:vt nulla hinc
doctoꝝ paucitas:nulla indoctoꝝ turba
diſſentiat. Qua re aut negãdũ eſt pecca/
tũ cõmitti:aut fatẽdũ eſt volũtate cõmit
ti. Nõ aũt recte negat peccaſſe aiam:qͥ ⁊
penitẽdo eã coꝛrigi fatet᷑:⁊ veniã penitẽ/
ti dari:⁊ ꝑſeuerãtẽ ĩ peccatꝭ:iuſta lege dei
dãnari. Poſtremo ſi nõ volũtate malefa
cimꝰ:nemo obiurgãd ẽ om̃ino:aut mo/
nendꝰ.Quibo ſublat chꝛiſtiana lex ⁊ di/
ſciplina oĩs religionis auferat᷑ neceſſe ẽ.
NVolũtate peccat᷑:⁊ qm peccari nõ du/
biũ eſt:nec h̊ q dẽ dubitãdũ video:habe/
re aĩas libeꝝ volũtatꝭ arbitriũ Tales eĩ
fuos ſuos melioꝛes eſſe deꝰ iudicauit ſi
ei ſeruirẽt liberaliter. Oð niło modo fie⸗
ri poſſet:ſi nõ volũtate:ſrp neceſſitate ſer/
nirẽt. ¶iberaliter igit᷑ deo angeli fuiüt:
neq; q̊ deo:ſʒ ipᷣis pdeſt.Deꝰ em bono al
teriꝰ nõ ĩdiget:qm a ſeipo eſt.Oð aũtab
eo genitũ eſt idipᷣm eſt.qꝛ nõ eſt factũ ſeq
genitũ. Illa vᷣo q̃ ſacta ſũt:eiꝰ bono indi
gent:ſummo.ſ.bono id eſt ſũma eſſentia
Minꝰ aũt ſũt q; erãt:cũ ꝑ aĩe peccatum
min ad illũ mouent᷑:nec tñ penitꝰ ſepa/
rant᷑.nã oĩno nulla eſſent.Oð aũtaffecti
bus ↄtingit aĩe.̊ loc coꝛꝑi.Nã illa mo
uet᷑ volũtate:coꝛpꝰ aũt ſpacio.Dð autẽ

homini a puerſo ãgelo ꝑſuaſũ dicit᷑:etiã

ad h̊ vtiq; volũtate ↄſenſit. Nã ſi neceſſi
tate id feciſſet:nullo pẽti crimine teneret᷑
Dð vᷣo coꝛpꝰ hoĩs cũ ante peccatũ eſſet
ĩ ſuo genere optimũ:poſt peccatũ factuʒ
eſt imbecilloſũ: ⁊ moꝛti deſtinatũ:quãqᷓ
iuſta vindicta peccati ſit:plꝰ tñ clemẽtie
dei q; ſeueritatꝭ ondit Ita em̃ nobis ſua
det᷑a coꝛꝑis voluptatibo ad eternã eſſen/
tiã veritat::amoꝛẽ noſtꝝ opoꝛtere ↄuer/
ti. ⁊ eſt iuſticie pulcritudo cũ benignitatꝭ
gra ↄcoꝛdãs:vt qm bonoꝝ interioꝝ dul
cedine decepti ſumꝰ:amaritudine pena/
rũ erudiamur. Nã ita etiã nr̃a ſupplicia
diuiĩa ꝓuidentia moderata eſt.vt ⁊ ĩ hoc

coꝛꝑe tã coꝛruptibili ad iuſticiam tẽdere

B 4

GEe vera religione

liceret: ⁊ depoſita om̃i ſupbia:vni deo ve

ro collũ ſubdere:nihil de ſeipᷣo fidere:illi

vni ſe regendũ tuendũq; cõmittere. IJta

ipſo duce hõ bone voluntatis moleſtiaſ
huiꝰ vite in vſuʒ foꝛtitudinis vertit.In
copia vero voluptatũ:pſperiſq; ſucceſſi
bus tempoꝛaliũ:temperatiã ſuã ꝓbat et
roboꝛat:acuit in tentatõiba pꝛudentiam
vt nõ ſolũ in eas nõ inducat᷑:ſʒ fiat etiam
vigilãtioꝛ:⁊ in amoꝛẽ veritatis q̃ ſola nõ
fallit ardẽtioꝛ.Sʒ cũ om̃ibo modis me/
deat᷑ animis deꝰ ꝓ tempoꝝ oppoꝛtunita
tibo:qᷓ mira ſapientia eiꝰ oꝛdinant᷑.de b⸗
aut nõ eſt tractãdũ:aut inter pios perfe/
ctoſq; tractandũ eſt:nullo modo benefi/

centi/ cöſuluit genert humano: ; cñ ißa
ſapiẽtia dei.i.vnicꝰ filiꝰ ↄſubſtãtialiſ pa

tri ⁊ coeternꝰ:totũ hominẽ ſuſcipere di/⸗
gnat? eſt. ⁊ verbũ caro factũ eſt:⁊ habita
uit in nobis. Ita em̃ demõſtrauit carna/
libo ⁊ nõ valentibo intueri mẽte veritatẽ:
coꝛpoꝛeiſq; ſenſibo deditis:q; excelſũ lo/
cũ inter creaturas habeat humana natu
ra: nõ ſolũ viſibiliter:nã id poterat ⁊ in
aliquo ethereo coꝛpoꝛe ad noſtroꝝ aſpe/
ctuũ tolerantiã temperato:ſʒ etiã hoĩb ĩ
vero hoĩe apparuit. Ipſa em̃ natura ſu/
ſcipienda erat:q̃ liberãda.Et ne qͥs foꝛ/
te ſexꝰ a ſuo creatoꝛe ſe cõtemptũ putarʒ
virũ ſuſcepit natꝰ ex femina. Nihil egit
vi:ſed om̃ia ſuadẽdo ⁊ monẽdo. UVeteri
quippe ſeruitute trãſacta tempꝰ liberta/
tis illuxerat:⁊ oppoꝛtune iã homini ſua
debat᷑ atq; ſalubꝛiter:qᷓ; libero eſſet crea/⸗

tus arbitrio. Miraculis cõciliauit ſidezʒ

deo:qͥ in eo erat:paſſione hominẽ quẽ ge
rebat. Itaq; loquẽs ad turbas vt deus:
nunciatã ſibi matrẽ negauit ⁊ tamen vt
euãgeliũ loquit᷑ puer parentibo ſubditꝰ
erat. Doctrina em de apperebat:etatib⸗
hõ. Itẽ aquã in vinũ ↄuerſurꝰ vt deꝰ di
cit. recede a me mulier: mihi ⁊ tibi qͥd ẽ᷑:
nondũ venit hoꝛa mea. Cüũ aũt veniſſet
hoꝛa:q̃ vt homo moꝛeret᷑:ð cruce cogni
tã matrẽ cõmendauit diſcipulo quẽ pᷣ ce
teris diligebat. Satelliteſ voluptatũ di

uitias:ꝑnicioſe populi appetebãt:pauꝑ

eſſe voluit:honoꝛibo ⁊ imperijſ inhiabãt
rex fieri nolu rnales filios magnũ
bonũ putabãt:tale cõiugiũ pꝛolẽq; ↄtẽ/

pſit. Cõtumelias ſi uꝑbiſſime hoꝛrebãt:

om̃e genꝰ cõtumeliaꝝ ſuſtinuit. Iniuri/
as intolerabiles eſſe arbitrant᷑. Oue ma
ioꝛ iniuria q; iuſtũ innocentẽq; damnari
Doloꝛes coꝛꝑis execrabant᷑:fla gellatus
atq; cruciat eſt. Hoꝛi metuebãt:moꝛte
multatꝰ eſt. Ignominioſiſſimũ moꝛt ge

nus crucẽ putabãt.crucifixꝰeſt.Om̃ia qᷓ

habere cupiẽtes nõ recte viuebamꝰ:ca/

rendo vilia fecit Omia qᷓ vitare cupiẽteſ

a ſtudio deuiabam veritatꝭ: perpetiedo
deiecit. Nõ em̃ vllũ peccatũ cõmittipᷣt:

niſi dũ appetunt᷑ ea qᷓ ille ↄtẽpſit:aut fu/

giunt᷑ qᷓ ille ſuſtinuit. Tota itaq; vita ei⸗
lterris ꝑ hominẽ quẽ ſuſciꝑe dignat eſt
diſciplina moꝝ fuit.Reſurrectio vᷣo eiuſ

a moꝛtuis:nihil hoĩs perire nature:cuʒ

om̃ia ſalua ſunt deo ſaᷣ indicauit.⁊ quẽ
admodũ cũcta ſeruiant creatoꝛi ſuo:ſiue
ad vindictã peccatoꝝ:ſiue ad hoiĩs libe/
rationẽ:q;q; facile coꝛpꝰ anime fuiat:cũ
ipᷣa ſubijcit᷑ deo. Ouibo ꝑfectis nõ ſoluʒ
nulla ſubſtãtia malũ eſt:qð fieri nũq; pᷣt:

ſʒ etiã nullo malo afficit᷑:qdð fieri ꝑ pecca

tũ ⁊ vindictã potuit. Et hec eſt diſcipli⸗/
na naturalis chꝛiſtianis min intelligeti
bus plena fide digna:intelligentib autẽ

om̃i erroꝛe purgata. Jã vero ipſiꝰ totiuſ

doctrine modꝰ:partim apertiſſimis rati
onibe:partim ſimilitudinibo:in dictis:in
factis:in ſacramẽetis:ad omnẽ aĩe inſtru/
ctionẽ exercitationẽq; accõmodatu ſed
aliud q rönalis diſcipline regulã imple

nit: Hã ⁊ miſterioꝝ expoſitio:ad ea diri

git:qᷓ apertiſſime dicta ſunt. Et ſi ea tm̃
eſſent qᷓ facillime intelligunt᷑.nec ſtudio/
ſe quereret᷑:nec ſuaniter lueniret᷑ veritas
Heq; ſi eſſent ĩ ſcripturis ſacramẽta:⁊ in
ſacramẽtis nõ eſſent ſignacula veritatis
ſatis cũ cognitõe actio cõueniret. Nunc
vero qm pietas timoꝛe inchoat:charita
te pficit᷑: populꝰ timoꝛe cõſtrict tẽpoꝛe
ſeruitutis in veteri lege:multis ſacramẽ

tis onerabat᷑. Moc eĩ talibo vtile erat ad
deſiderãdã gratiã dei:q̃ per ꝓphetas vẽ

tura canebat. Oue vbi venit: ab ipſa dei
ſapiẽtia homine aſſumpto a quo in liber
tatẽ vocati ſumꝰ:pauca ſacramẽta ſalu/⸗

berrima cõſtituta ſunt:q̃ ſocietatẽ chꝛiſti

ani populi:hᷣ eſt ſub vno deo libere mul

“

lobehunßckt
tenmliatuinia
notrtunrinte
runt Juna
crrenribontin
rminet
ſegnoalii
luooterabviu
tchnkpoteſdie
Pronnliusil
lifuitut d
4onoslflio
n Giaute ß
wilgemmino⸗
1eopuntns
Nerepoteſi
mnedicalupn
rbralin glenea
unpnmmai
Gesweticin
Wodie
GWertdoann
coindine⸗
ſncömutade
tleſbenit
gligiuber
ſncpineob.
ſcnriieng
uurrennct
ooredcſein
unemnunbi
ſit une noſt
leorgfan
ſimeckſna
lonnitsgtn
Afatrſinad
agſer Drc
Geſbonicke
ſſe Nuceſet
Uctenin
utſimirini
Nwcf. ſi
Nübwiͤcg
iicinn
cſpotetege

upbiſinehence

unſutinit in
e ndinmnköen
Moccntigz dennn
nnbmniſhgllm

Morlmenncbintae

mnoſſinünang
Gnairick Of
Unmerinebamn
minurapii
rm gepenich
wmidnini.
niͦ leyiheutfi,

zi Toritgèe

gniſuſeedendc⸗

Keümeniſin
eperiretanegg

oſitindicnigt
unteatonik
zKcik goini
ſimomini

Timc
õ
muüntui,Mg
vammiiieiſf/
münolnt
irnghinde
Minedd
1 ſunt Etſa
Dicninrfin
criucniti mnt⸗
ursnnniun
ſonmumn
dchmtt f
hothtn

.ẽêẽſ ₰

titudinis cõtinerẽt. Oulta vᷣo q̃ popu/
lo hebꝛeo:h̊ eſt ſub eodẽ vno deo cõpedi
te młtitudini erãt impoſita:ab actõne re
mota ſunt:in fide atq; interpᷣtatõe mãſe/
runt. Ita nec nũc ſeruiliter alligãt:ſʒ ex/
ercent liberaliter animũ.Quiſqs autẽ iõ
negat vtrũq; teſtamentũ ab vno deo eſſe
poſſe:qꝛ nõ eiſdẽ ſacramẽtis tenet᷑ popu
lus noſter qͥbo iudei tenebant᷑:vel adhuc
tenent᷑:poteſt dicere nõ poſſe fieri:vt vnꝰ
paterfamilias iuſtiſſimꝰ:aliud imꝑet eis
quib ſᷣuitutẽ durioꝛẽ vtilẽ iudicat.alið
eis quos ĩ filioꝝ gradũ adoptare digna
tur. Si autẽ pᷣcepta vite mouẽt:qꝙ in ve
teri lege minoꝛa ſũt:in euãgelio maioꝛa:
⁊ ideo putat᷑ nõ ad vnũ deũ vtraq; perti
nere:poteſt qͥ H̊ͥ pntat perturbari.ſi vnuſ
medicꝰ:alia ꝑ miniſtros ſuos imbecillio
rib:alia ꝑ ſemetipᷣm valentioꝛibo pᷣcipi/
at ad reparandã vel obtinẽdã ſalutẽ. Ut
em̃ ars medicine:cum eadẽ maneat:neqʒ
vllo pacto ipᷣa mutet᷑:mutat tñ pᷣcepta lã
guentib:qꝛ mutabilis eſt noſtra valitu/
do.ita diuina ꝓuidẽtia:cũ ſit ipᷣa om̃ino
incõmutabilis.mutabili tñ creature va⸗/
rie ſᷣuenit:⁊ ꝓ diuerſitate moꝛboꝝ:aliſ
alia iubet aut vetat:vt a vicio vñ moꝛs
incipit:⁊ ab ipᷣa moꝛte ad naturã ſuam ⁊

eſſentiã ea que deficiũt id eſt ad nihilũ tẽ

qunt reducat ⁊ firmet. Sed dicis mihi.
Quare deficiunt: Quia mutabilia ſunt.

Nuare mutabilia ſunt? OQuia nõ ſumme

ſũt.Quare nõ ſũme ſunt:Quia ĩferioꝛa
ſunt eo a q̃ facta ſunt Quis ea fecit:Oui
fũme eſt. OQuis hic eſt: Deꝰ incõmutabi
lis trinitas:quoniã ⁊ ꝑ ſummã ſapiẽtiazʒ
ea fecit:⁊ ſũma benignitate ↄſeruat Cur
ea fecit? Ut eſſent. Ihm em̃ quantulũcũ
q; eſſe bonũ eſt:qꝛ ſummũ bonũ eſt ſũme
eſſe. Unde fecit?: Ex nihilo:quoniã qͥ c/
quid eſt quãtulacũqʒ ſpecie ſit:neceſſe eſt
Ita ⁊ ſi minimũ bonũ:tamẽ bonũ erit:⁊
ex deo erit. Nã quoniã ſũma ſpecies ſũ/
mũ bonũ eſt. minima ſpecieſminimũ bo
nũ ẽ.Om̃e autẽ bonũ:aut deꝰ:aut ex deo
eſt. Ergo ex deo eſt etiã minima ſpecies.
SDane qõð de ſpecie:hoc etiã de foꝛma di
ci poteſt. NHeq; em fruſtra tam ſpecioſiſſi
mum:q; etiã ſoꝛmoſiſſimũ in laude poni
tur, Id ergo eſt vnde fecit deꝰ om̃ia:qð

CCIII.

nullam ſpeciẽ habet:nullãq; foꝛmaʒ:qð
nihil eſt aliud q; nihil. Nã illud qdð ĩ cõ/
paratione perfectoꝛũ infoꝛme dicitur:ſi

habet aliquid ſoꝛme:quãuis exiguũ:q;/
uis inchoatũ nondũ eſt nihil.ac per hoc

id quoq; inquantũ eſt nõ eſt niſi ex deo.
Quapꝛopter etiã ſi de aliqua ĩfoꝛmi ma
teria factus eſt mundus:hec ipᷣa ſacta eſt
om̃ino de nihilo.Nã ⁊ qð nondũ ſoꝛma
tum eſt:tamẽ aliq̃ modo vt foꝛmari poſ/
ſit inchoatũ eſt:dei beneficio foꝛmabile
eſt. Bonũ eſt em̃ eſſe foꝛmatũ. Nõ nullũ
ergo bonuz eſt ⁊ capacitas ſoꝛme:⁊ ideo
bonoꝝ omniũ auctoꝛ qui pᷣſtitit foꝛmaʒ:
ipſe fecit etiã poſſe ſoꝛmari.Ita omeqð
ẽ inq;tũ ẽ:⁊ ome qð nõdũ ẽ inq; tũ eſſe pᷣt
ex deo habʒ. Oð alio mõ ſic ðꝛ.Om̃e ſoꝛ
matum inq; tũ foꝛmatũ eſt:⁊ ome qð nõ/
dũ foꝛmatũ ẽ:inq; tum foꝛmari pᷣt:ex deo
habet. Nulla autẽ res obtinet integrita/
tem nature ſue:niſi ĩ ſuo genere ſalua ſit.
Ab eo autẽ eſt om̃is ſalus:a quo eſt om̃e
bonũ:⁊ ome bonũ ex deo:ſalus igit᷑ om/
nis ex deo. Hinc iã cui oculi mentis pa
tent:nzc pernicioſo ſtudio vane victoꝛie
caligant atq; turbantur:facile intelligit
omnia que viciant᷑ ⁊ moꝛiunt᷑:bona eſſe:
quãq; ipᷣm viciũ ⁊ ipſa moꝛs malum ſit.
Miſi em ſalute aliqua pꝛiuarent᷑:non eis
noceret viciũ vel moꝛs:ſed ſi nõ noceret
viciũ nullo modo eſſet ed i ergo ſa
luti aduerſat᷑ viciũ:⁊ nullo dubitante ſa
lus bonũ eſt. bona omia ſunt quibus ad
uerſat᷑ viciũ. Quibo autem aduerſat᷑ vici
um ipſa viciant᷑. Bona ſunt ergo que vi
ciantur:ſed ideo viciant᷑:quia non ſũma
bona ſunt. Oue igit bona ſũt:ex deo ſũt
Quia nõ ſumma bona ſunt:nõ ſunt deꝰ
Bon ergo qð viciari nõ poteſt:deꝰ eſt.
Cetera oĩa bona ex ipſo ſunt:q̃ ꝑ ſeipſa
poſſunt viciari:qꝛ per ſeipᷣa nihil ſunt:ꝑ
ipᷣm autẽ partim nõ viciant᷑:partim vici
ata ſanant᷑.Eſt aũt viciũ pᷣmũ aĩe rõalis
volũtas ea faciẽdi q̃ vetat ſũma ⁊ intima
vᷣitaſ. Ita hõ ð ꝑadiſo ĩ ̊ ſeculũ expulſꝰ
E.i.ab et᷑nis ad tꝑalia.a copioſiſ ad egena
a firmitate ad ĩfirma. Nõ ergo a bono ſbᷣ
ſtãtiali ad malũ ſubſtãtiale:qꝛ nulla ſub/
ſtantia malũ ẽ:ſʒ a bono eterno ad bonũ
tꝑale:a bono ſpuali ad bonum carnzles

bono intelligibili:ad bonũ ſenſibile:a bo
no ſũmo ad bonũ infimũ.Eſt igit᷑ qdðdã
bonũ:qð ſi diligit ala rõnalis peccat:qꝛ
infra illã oꝛdinatũ eſt.Quare ipᷣm pecca/
tũ malũ eſt.nõ ea ſubſtãtia q̃ peccãdo di/
ligit᷑. Nõ g̊ arboꝛ illa malũ eſt:q̃ ĩ medio
paradiſi plãtata eſſe ſcribit᷑:ſʒ diuini pᷣce
pti trãſgreſſio. QOue cũ ↄſequẽtẽ haberʒ
iuſtã dãnationẽ:ↄtigit ex illa arboꝛe q̃ cõ
tra vetitũ tacta eſt.d inoſcẽtia boni ⁊ ma
li:qꝛ cũ ſuo peccato aĩa fuerit ĩplicata:lu
endo penas diſcit:quid interſit inter pᷣce
ptũ qð cuſtodire noluit:⁊ peccatũ qð fe/
cit:atq; H̊ modo malũ qð cauẽdo nõ di/
dicit:diſcit ſentiẽdo:⁊ bonũ qð nõ obtẽ/
perãdo minꝰ diligebat:ardẽtius diligit
cõparãdo Uiciũ ̊ aĩe eſt qð fecit:⁊ diffi
cultas ex vicio pena eſt quã patit᷑:⁊ h̊ eſt
totũ malũ. acere aũt ⁊ pati nõ ẽ ſubſtã
tia.Qua ppter ſubſtãtia nõ ẽ malũ.Sic
em̃ nec aq malũ eſt:nec aial qð viuit ĩ ae/
re. Naã iſte ſubſtãtie ſũt: Sʒ malũ eſt vo/
luntaria pᷣcipitatio in aquaã:⁊ ſuffocatio
quã merſus patit᷑. Dtil“ ferreuſalia pꝑte
q ſcribamꝰ:alia q̃ deleamꝰ a fabꝛo factuſ
eſt: ⁊ ĩ ſuo genere pulcer:⁊ ad vſũ noſtruʒ
acõmodatꝰ.Ac ſi quiſpiã ea ꝑte ſcribere

q̃ delet᷑:⁊ ea velit delere q̃ ſcribit᷑:nllo mo

do ſtilũ malũ fecerit:cñ ipᷣm factũ iure vi
tuperet᷑. Oð ſi coꝛrigat vbi erit malum:
Si qs repẽte meridianũ ſolẽ intueat᷑ re
pcuſſi oculi turbabunt᷑. Nũ ideo aut ſol

malũ erit:aut oculi. Nullo modo.Sũt

em̃ ſubſtãtie:ſʒ malũ eſt inoꝛdinatꝰ aſpe/

ctus:⁊ ipᷣa q̃ ↄſequit᷑ ꝑturbatio.Oð ma/

Iũ nõ erit cũ oculi fuerint recreati:⁊ lucẽ
ſuã ↄgruẽter aſpexerit Neq; cũ eadẽ lux
ꝗᷓ ad oculos ꝑtinet: p luce ſapientie q̃ ad
mentẽ ptinet colit᷑:ipᷣa fit malũ:ſʒ ſupꝑſti/
tio malũ eſt q̃ creature potius qᷓ; creatoꝛi
ſeruit᷑. Oð malũ om̃ino nullũ erit:cũ aĩia
recognito creatoꝛe:ipᷣi vni ſe ſubiecerit.
⁊ cetera ꝑ euʒ ſubiecta ſibi eſſe pſenſerit.

Ita oĩs coꝛpoꝛea creatura ſi tãtũmodo

poſſideat᷑ ab aia q̃ diligit deũ:bonũ ẽ in/⸗
fimũ:⁊ in genere ſuo pulcꝝ:qm foꝛma ⁊
ſpecie ↄtinet᷑. SDi aũt diligat᷑ ab aĩa q̃ ne
gligit deũ:nec ſic quidẽ malũ fit ipᷣa:ſed
qm̃ peccatũ malũ eſt q̊ ita diligit᷑:fit pe/
nalis dilectoꝛi ſuo:⁊ eũ iplicat erũnis:et

paſcit fallacib voluptatib:qꝛ neq; ꝑma
nent:neq; ſatiãt:ſʒ toꝛquẽt doloꝛib.Oꝛ

cũ oꝛdinẽ ſuũ pagit pulcra mutabilitas

tempoꝝ:deſerit amantẽ ſpecies ↄcupita
⁊ ꝑ cruciatũ ſentiẽtis diſcedit a ſenſib:⁊
erroꝛibo agitat:vt hanc eſſe pꝛimã ſpeciẽ
putet q̃ oim iufima eſt.natura.ſ.coꝛpꝑea:
quã ꝑ lubꝛicos ſenſus caro male dilecta

nũciauerat:vt cũ aliqͥd cogitat:intellige

re ſe credat:vmbꝛis illuſus fantaſmatũ.
Si qñ aũt nõ tenẽs integrã diuine ꝓui
dẽtie diſciplinã:ſʒ tenere ſe arbitrãs:car

ni reſiſtere conat᷑:vſq; ad viſibilium reꝝ

imagines ꝑuenit:⁊ lucis huiꝰ quã certiſ
terminis circũſcriptã videt:immẽſa ſpa
cia cogitatõe fſoꝛmat inaniter:⁊ hãc ſpe/
ciẽ ſibi future habitatõis pollicet᷑:neſci/
ens oculoꝝ ↄcupiſcẽtiã ſe trahere:⁊ cuʒ
h mũdo ire velle extra mundũ:quẽ ppte
rea ipᷣm eſſe nõ putat.qꝛ eiꝰ clarioꝛẽ par/
tẽ ꝑ infinitũ falſa cogitatõe diſtẽdit.Oð
nõ ſolum de hac luce:ſʒ etiã de aq̃.poſtre

mo de vino:de melle:de auro:de argẽto:

de ipis deniq; pulpis:vł ſanguine:vłoſ
fibo quoꝛũlibet aĩaliũ:⁊ ceteris huiuſce/
modi rebo facillime fieri poteſt. Nil em̃ ẽ
coꝛpoꝛis:qð nõ vl vnũ viſũ poſſit innu
merabiliter cogitari vel in paruo ſpacio
viſũ poſſit eadẽ imaginãdi facultate per
infinita diffundi. SGʒ facillimũ ẽ execra
ri carnẽ:difficillimũ aũt nõ carnaliter ſa
pere. Hac ꝑuerſitate aĩe q̃ ↄtingit pẽto

atq; ſupplicio:ſit oĩis natura coꝛpoꝛea il

lud qð ꝑ ſalomonẽ dicit᷑. Uanitas vani
tatũ ⁊ omia vanitaſ. Oue abundãtia ho
mini in omi laboꝛe eiꝰ:q ie laboꝛat ſub

ſole:? Neq; em̃ fruſtra eſt additũ vanita/

tũ:qꝛ ſi vanitates detrahas:q̃ tanq; pꝛi⸗/

ma ſectant᷑ extrema:nõ erit coꝛpus vani
tas:ſed in ſuo genere:quãuis extremam

pulcritudinẽ ſine vllo erroꝛe mõſtrabit.
Tempoꝛaliũ em̃ ſpecieꝝ multifoꝛmitas
ab vnitate dei hominẽ lapſũ ꝑ carnales
ſenſus diuerberauit:⁊ mutabili varieta/

te multiplicauit eius affectũ. Ita facta ẽ

abundantia laboꝛioſa.⁊ ſi dici poteſt co
pioſa egeſtas.dũ aliud ⁊ aliud ſequit᷑:et

nihil cũ eo permanet. Sic a tꝑe frumẽti

vini ⁊ olei ſui multiplicateſt. vt nõ inue
niat idipᷣm id eſt naturã incõmutabilẽ et

—

No Mor. be
onprone⸗ coꝛx.
ſctero coꝛp⸗

Mnin depꝛuni

innuitncogit
ſetelioniſertre

fiernem
Mborocninſz

ſumali
iaindineco
mäſit
Ullreſt:öuis

ſliorima triſie

ent adfinext
liſnantiboln
lsnetri ißte
ſeotſiars n
Miobnorinelt⸗

onmordig

dcrchote

6pendi
Poleng en

Aihis ondite

bilierzwiß
puerſimag'
ſcitreno⸗
nedenenir .
lmnc remwar

uipluoenniini/
Achonetepori
Umnſuorzbſun⸗

foreſchnnianmi
ſlihenenoxel

uemini n

ſacſinntority 9
Pnoeſtqruin
ſeſilgenitot
lmmteoꝛdine
iikporeſt, Lor
nbheere⸗ len
kuiins .
Kagrniſn

ioeqne⸗ dolorhpg
ianmnmni
ante ſelegn
bkitſin

0

kureſeninifti

S ☛ =

—

=

ickunn ,e

cronedien
tagrrintg
luigfnnſtnn
Emgidilige
nae keminiogr
Guiblunfer
ilnashugicntſ
Mindenimninſn
rinanitenthieſe
mös policeneil
mni ſemberra;
1 nungiuepor
gre cnoreher⸗/
innediticit
Gecri deri pon
deerd degrie
iNRſngniret
ücanfui
tſieni porck ii
lmni ni oln
miminomwohts
rinid dunn
Aulinäiae
ramim
rieioningihcts
umcohed
t Vmingn
Ouetbmmoünube
niͤiöelornii

nct Wati min

anineiinl
ni t
enuliſoenins
ihhigonie
nutablivan,

een IJuſent

ſdiäut
1n aiudſeeii

icntpefiu

hon

5
5

ſingularẽ:quã ſecutꝰ nõ erret: ⁊ aſſecutꝰ
nõ doleat. Habebit em̃ etiã ↄſequentẽ re
demptionẽ coꝛꝑis ſui:qð iã nõ coꝛrũpet᷑

Nic vero coꝛpꝰ qð coꝛrũpit᷑ aggrauat

animã:⁊ depꝛimit terrena habitatio ſen⸗

ſum multa cogitantẽ:qꝛ rapit᷑ in oꝛdinẽ

ſucceſſioniſ extrema coꝛpoꝝ pulcritudo

Hã ideo extrema eſt:qꝛ ſimul nõ poteſt
habere omia:ſʒ dũ alia cedũt atq; ſucc
dũt:tempoꝛaliũ foꝛmaꝝ numeros ĩ vnã

pulcritudinẽ HH hq̊ totũ nõ ppterea
ic ⁊ verſus ĩ ſuo genere
pꝓulcer eſt:qᷓ;uis due ſyllabe ſimł dici nul
lo modo poſſint. Nec em̃ ſecũda enũciat
niſi pꝛima trãſierit:atq; ita ꝑ oꝛdinẽ per

malũ qꝛ trãſit

uenit᷑ ad finẽ:vt cũ ſola vltima ſonat:nõ
ſecũ ſonantibo ſuperioꝛibo:foꝛmã tñ ⁊ de
cus metri cũ pᷣteritis ↄtexta ꝑficiat Hec
ideo tñ ars ipᷣa q̃ verſus fabꝛicat᷑ ſic tem/
poꝛi obnoxia eſt:vt pulcritudo eiꝰ ꝑ mẽ/
ſuras moꝛaꝝ digerat᷑:ſʒ ſimul habet oĩa
quibo efficit verſũ:nõ ſimł habẽtẽ om̃ia:
ſʒ poſterioꝛib pꝛioꝛa tollẽtẽ:ppterea tñ
pulcꝝ:qꝛ extrema veſtigia ũl pulcritu
dinis oñdit:quã ↄſtãter atq; incõmuta/⸗

hiliter ars ipᷣa cuſtodit Itaq; vt nõnulli
puerſi mag amãt verſũ qᷓ; artẽ ipᷣaʒ q̃ cõö
ficit᷑ verſus:qꝛ plꝰ ſe auribo q; intelligen
tie dederũt. Ita multi tꝑalia diligũt:cõ/

ditricẽ vero ac moderatricẽ tẽpoꝝ diui/
nã puidentiã nõ requirũt:atq; in ipᷣa di/
lectione tẽpoꝛaliũ nolũt trãſire qð amãt
⁊ tam ſunt abſurdi:qᷓ; ſi quiſq; in recita/
tione pᷣclari carminis vnã aliquã ſillabã

ſolã perpetuo vellet audire:ſʒ tales andi

toꝛes carminũ nõ inueniunt᷑:talibo autẽ

reꝝ eſtimatoꝛibo plena ſũt om̃ia:ppterea
qꝛ nemo eſt qui nõ facile nõ modo totu,
verſũ:ſed etiã totũ carmen poſſit audire
totũ autẽ oꝛdinẽ ſeculoꝝ ſentirenullꝰho

minũ poteſt. Huc accedit ꝙ carminis ñ
ſumꝰ partes:ſeculoꝝ vero partes dãna/

tione facti ſumꝰ. Illud ergo canit᷑ ſub iu
dicio noſtro:iſta peragunt᷑ de laboꝛe no/
ſtro. Nulli autẽ victo ludi agoniſtici pla

cent:ſed tamèẽ cũ eiꝰ dedecoꝛe decoꝛi ſũt.

hec em̃ quedã mutatõ veritatis eſt:nec

ob aliuda taliba phibemur ſpectaculis:

„

niſi ne vmbꝛis reꝝ decepti:ab ipſis reb

—

quaꝝ ille vmbꝛe ſunt aberremꝰ. Ita vni

uerſitatis huiꝰ ↄditio atq; adminiſtratõ
ſolis impijs animis dãnatiſq; nõ placet
ſed etiã cũ miſeria eoꝝ multis vel in ter/

in victricibo: vel in celo ſine periculo ſpe
ctantibo placet. Nihil em̃ iuſtũ diſplicet

iuſto. Quocirca cũ om̃is anima ratõalis

aut peccatis ſuis miſera ſit:aut recte fa-

ctis beata. omis aũt irrational aut cedat
potẽtioꝛi:aut pareat melioꝛi:aut cõpare

tur eq̃li:aut certantẽ exerceat:aut dãna/

to noceat:⁊ om̃e coꝛpꝰ ſue anime ſeruiat

quantũ ꝓ e meritis ⁊ p reꝝ oꝛdine ſinit

nullũ malũ eſt nature vniuerſe:ſʒ ſua cui
qʒ culpa fit malũ. Poꝛro cũ anima ꝑ dei

gratia regenerata:⁊ in integrũ reſtituta:
⁊illi ſubdita vni a quo eſt creata.inſtau/
rato etiã coꝛpoꝛe in pꝛiſtinã firmitatem:

nõ cũ mũdo poſſideri:ſ̊ mundũ poſſide
re ceperit:nullũ ei malũ erit:qꝛ iſta infi/

ma pulcritudo tẽpoꝛaliũ viciſſi itudinũ:
q̃ cũ ipᷣa peragebat᷑:ſub ipſa ꝑaget᷑:⁊ erit

vt ſcriptũ eſt:celũ nouũ ⁊ terra noua:nõ
ĩ ꝑte laboꝛãtibo animis:ſʒ ĩ vniuerſitate
regnãtibo.Oia em̃ veſtra inqͥt apłs:vos
autẽ chꝛiſti: chꝛiſtꝰ aũt dei:⁊ caput muli
eris vir: caput viri chꝛiſtꝰ:caput ãt chꝛi

ſti deꝰ. Quoniã igit᷑ vitiũ aĩe:nõ natura

eiꝰ:ſʒ ↄtra naturã eiꝰ eſt:nihilq; aliud eſt

ᷓ; peccatũ ⁊ pena peccati.inde intelligit
nullã natura.vel ſi meliꝰ ita dicit᷑:nullaʒ

ſubſtantiã ſiue eſſentiã malũ eſſe. Neq; ðᷣ
peccatꝭ peniſq; aĩe efficit᷑:vt vniuerſitas
vlla defoꝛmitate turpet᷑. Quia ratõnalis
ſubſtãtia q̃ ab om̃i peccato mũda eſt deo
ſubiecta:ſubiectis ſibi ceteris dominat᷑.
Ea vero q̃ peccauit:ibi oꝛdinata eſt:vbi
eſſe tales decet:vt deo ↄditoꝛe atq; recto
re vniuerſitatꝭ:decoꝛa ſint oĩa:⁊ eſt pul/

critudo vniuerſe creature ꝑ hec tria ĩcul

pabilis:damnatõe peccatoꝝ:exercitatõ

ne iuſtoꝝ: pfectõne beatoꝝ.Quãobꝛẽ ip

ſa quoq; aie medicina:q̃ diuina puiden/

tia: ⁊ ineffabili beneficẽtia gerit᷑: gradati

diſtincteq; pulcerrima eſt Diſtribuit᷑ em̃
I autoꝛitatẽ atq; ĩ rõneʒ. Autoꝛitas fidẽ
flagitat:⁊ rõni pᷣparat hoĩeʒ. Rõ ad ĩtel/
lectũ cognitionẽq; ꝑducit.Quãq; neq;
autoꝛitatẽ rõ penit deſerat:cũ cõſiderat
cui ſit credẽdũ:⁊ certe ſũma eſt ipᷣiꝰ iã co

gnite atq; ꝑſpicue veritatis autoꝛitas.

De vera religione

Sʒ qꝛ ĩ tẽpoꝛalia deuenimꝰ:⁊ eoꝝ amo
re ab eternis impedimur:quedaʒ tꝑalis
medicina:q̃ nõ ſciẽtes ſed credẽtes ad ſa
lutem vocat.nõ nature ⁊ excellẽtie:ſʒ ipᷣi
us tẽpoꝛis oꝛdine pꝛioꝛ eſt Nã in quẽcũ
qᷓ; locũ quiſq; ceciderit:ibi debet incũbe

re:vt reſurgat.Ergo ipſis carnalibꝰ foꝛ/

mis quib detinemur vtendũ eſt ad eas

cognoſcẽdaſ q̃s caro nõ nũciat.Eas em̃
carnales voco q̃ per carnẽ ſentiri queũt.
id eſt ꝑ oculos:ꝑ aures:ceteroſq; coꝛpis

ſenſus. His ergo carnalib vl coꝛꝑalib⸗

foꝛmis inherere amoꝛe pueros neceſſe ẽ
adoleſcentes vero ꝓpe neceſſe eſt.huic iã

pꝛocedẽte etate nõ eſt neceſſe. Quoniam
igit᷑ diuina ꝓuidẽtia nõ ſolũ ſingulis ho

minibo quaſi pꝛiuatim:ſʒ vniuerſo gene

ri humano tanq; publice cõſulit.qͥd cuʒ

ſingulis agat᷑:deꝰ ſcit agit:atq; ipſi cũ

quibo agit᷑ ſciũt.Quid aũt agat᷑ cũ gene

re humano:pꝑ hiſtoꝛiã cõmendari voluit

⁊ per ꝓphetiã.Lempoꝛaliũ autẽ reꝝ fi/
des:ſiue pᷣteriraꝝ:ſiue futurarũ:magis
credẽdo q́; intelligẽdo valet. Sʒ noſtrũ
eſt cõſiderare:quibo vel homĩbo vl libꝛis
credendũ ſit:ad colendũ recte deũ:q̃ vna
ſalus eſt. Huiꝰ rei pꝛima diſceptatio eſt
vtꝝ his potiꝰ credamꝰ qui ad młtos de
os:an his qui ad vnũ deũ colenduʒ nos
vocant. Quis dubitet eos potiſſimũ ſe/
quẽdos:qͥ ad vnũ vocãt:pᷣſertim cuʒ illi
multoꝝ cultoꝛes:de q̊ vno dño cuncto
rum:⁊ rectoꝛe cõſentiãt.Et certe ab vno
numer“ incipit. Pꝛius ergo iſti ſequẽdi
ſunt:qui vnũ den ſummũ ſolũ veꝝ deũ:
⁊ ſolũ colendũ eſſe dicũt. Gi apud hos
veritas nõ eluxerit tũ demũ migrãdũ ẽ.
Bicut em̃ in ipᷣa reꝝ natura maioꝛ ẽ au/
toꝛitas vniꝰ ad vnũ omia redigẽtis:nec
ĩ genere humano młtitudinis vlla potẽ
tia eſt niſi ↄſentiẽtis.i.vnũ ſentiẽtis:ita
in religione qͥ ad vnũ vocãt eoꝝ maior ⁊

fide dignioꝛ eſſe debet autoꝛitas.Altera

nſideratio eſt diſſenſionis eiꝰ q̃ de vnius
dei cultu inter hoĩes oꝛta eſt Sʒ accepi
mus maioꝛes noſtros eo gradu q̊ a tem/
poꝛalib ad eterna ↄſcendit᷑ viſibilia mi/

racula(nõ em̃ aliter poterũt ecutos eſ/

ſeip q̊s id actũ eſt:vt neceſſaria nõ eſſent
poſterꝭ.Cũ em̃ eccłia catholica ꝑ totum

oꝛbẽ diffuſa atq; fũdata ſit:nec miracula

illa ĩ nra tꝑa durare ꝑmiſſa ſũt:ne animꝰ
ſemꝑ viſibilia qᷓreret:⁊ eoꝝ ↄſuetudie fri

geſceret genꝰ humanũ:q̃ꝝ nouitate fla-/

grauit:nec iã nobis dubiũ eſſe debet:hiſ

eſſe credẽdũ:qͥ cũ ea pᷣdicẽt q̃ pauci aſſe/

quunt᷑:ſe tũ ſeqndos pplłis ꝑſuadere po

tuerũt.Hũc em agit᷑ quib credenduʒ ſit

anteq; quiſq; ſit idoneꝰ ineũde ratõni de
diuinis ⁊ ð inuiſibilib reb. Nã ipᷣi rõni
purgatioꝛis aie:q̃ ad ꝑſpicuã veritatẽ ꝑ/
uenit:niło mõ autoꝛitas hũana pᷣponit᷑:
ſʒ ad hãc nullũ ſuꝑbia hũana perducit.
Que ſiñ eſſet:nõ eſſent heretici neq; ſciſ⸗/
matici:nec came circũciſi:nec creature ſi

mulacroꝝq; cultoꝛes Mi aũt ſi nõ eſſent

ante ꝑfectionẽ ppłi:q ꝓmittit᷑:multo pi/
griꝰ veritas q̃reret᷑. Diſpẽſatio ̊ tꝑalis
⁊ medicina diuĩe ꝓuidentie:erga illos qͥ
peccato moꝛtalitatẽ meruerũt:ſic tradit
Pꝛimo vniꝰ hoĩs cuiuſlibet naſcẽtis na
tura ⁊ eruditio cogitat᷑. Pꝛima huiꝰetaſ

infantia in nutrimẽtis coꝛpoꝛalibo agit᷑

penitꝰ obliuiſcẽda creſcẽti.Eã puericia

ſequit᷑ vnde incipimꝰ aliqd meminiſſe.
Huic ſuccedit adoleſcẽtia:cui iã ppaga

tionẽ ꝓlis natura ꝑmittit:⁊ patrem ſacit

Poꝛro adoleſcẽtiã iuuentꝰ excipit:iã ex

ercẽda muneribo publicis:⁊ domãda ſb
legib:in q̃ vehemẽtioꝛ ꝓhibitio peccato
rũ:⁊ pena peccantiũ ſeruiliter coercens:
carnalibo animis atrocioꝛes impet libi
dinis gignit:⁊ om̃ia cõmiſſa cõgeminat

Nõ em̃ ſimplex peccatũ eſt nõ ſoluʒ ma/
lum:ſed etiã vetitũ admittere Poſt labo
res autẽ iuuentutis:ſenioꝛi pax nõnulla
cõcedit᷑. Inde vſq; ad moꝛtem deterioꝛ

etas:ac decoloꝛ:⁊ moꝛbis ſubiectioꝛ de/

biliſq;ʒ perducit. Hec eſt vita homĩs vi/

uentis ex coꝛpoꝛe:⁊ cupiditatibo reꝝ tẽ/
poꝛaliũ colligati. Hic dicit᷑ vetꝰ homo ⁊
exterioꝛ ⁊ terrenꝰ:etiã ſi obtineat eã quã
vulgꝰ vocat felicitatẽ:in bene conſtituta
terrena ciuitate:ſiue ſub regib:ſiue ſub
pꝛincipibo:ſiue ſub legibus:ſiue ſub his
oĩb. Aliter em̃ bene ↄſtitui populus nõ
pᷣt:etiã qͥ terrena ſectat᷑. Habet quippe⁊
ipe modũ quendã pulcritudis ſue. Hũc

agüt homĩlez quẽ veterem ⁊ exterioꝛem ⁊
terrenum deſcripſimꝰ:ſiue in ſuo genere

—

moderuͤſe
Giercedenkenn
Vitrorn nicn 1
iſtivitinaaſen
nuſcunkinnmn
bore itina⸗
Mttneietici
Vſſibileorteton
Itenicktton'be
Pobeorlpleppo⸗
Glyoſtinctas d
oeſrimn ixbe
unitereplis.
unanazadd
Wwikutis hummn
niͦincömutat
innitik. Lerai

tirürutons

lemngg urrinc
Clicianinane
Whodorssobnnn
Nadſcci
feölden Dn
ninsordinan
vippfeetüran
ſccutöſtyꝛm
clibyſuſtine
Pacnrianget
olrabung
ſinenp if.
oſſinoe nut⸗
gtorioblinon⸗
figi eni⸗
linlitsine dei⸗
Kennctanulis
hancoppem
Rhlomnengeſc
Cctemn Peni
lkce Giaren
tirin ſieytr
Ccnenipoſſtri be
oliͤp⸗
etänmng
cadviſb
Oheyzineen

repmiln ſiene U
ſenr n ian
mannn pfonien
sdudiicſedir
nckti
⸗ Moginen,
S uhtunent
un itennin,
lmh Kiiifii
uhaifmin,
nräinf
nodag hümngetnci,.
cſrhenanmſch
rrüchinctmmee
es Mditſt
Nlrominidnung
1.. Diheſanoige⸗
puidentieerg
cninſibetnuſen
Znt Primant
Ers (orpoin
eſcen Cim
ind nice ni
dolcſcenranig
minetunn
ni mwand angüͦ
mlot: Mii
ipmnitwin
iir MNMW£,
muirwinht l
cnilacögentat
GrückroOuznn
Gninarboſn
io rhö,
nmonen dan
disſubicnind⸗
ank
Nrckrin bn
unnenhnn
nimigi
intunſuſ,
bngty⸗ b
busſit 6
niien
ine inn
Pſucinſ .

E
=S

1

= -

moderatũ:ſiue etiã ſeruilis iuſticie mo/⸗
dũ excedentẽ:nõnulli agũt totũ ab ipſiꝰ

vite oꝛtu vſq; ad occaſum. Nõnulli aũt

iſtã vitã neceſſario ab illo incipiũt:ſed re
naſcunt᷑ interiꝰ:⁊ ceteras elłꝰ ꝑtes ſuo ro⸗

boꝛe ſpũali ⁊ incremẽtis ſapiẽtie coꝛrum

punt ⁊ necãt:⁊ ĩ celeſtes leges donec poſt
viſibilẽ moꝛtẽ totũ inſtauret᷑ aſtringunt.

Iſte dicit᷑ nouꝰ homo ⁊ interioꝛ ⁊ celeſt
habẽs ⁊ ipſe ppoꝛtione nõ annis ſed ꝓfe

ctib diſtinctas quaſdã ſpũales etates ſu

as. Pꝛimã ĩ vberibo vtilis hiſtoꝛie:que

nutrit exẽplis. Secundã iã obliuiſcẽteʒ⸗

humana ⁊ ad diuina tendetẽ.in q̃ nõ au/

toꝛitatis humane ſinu cõtinet᷑:ſʒ ad ſum

mã ⁊ incõmutabilẽ legẽ paſſibo rationis

innitit᷑. Terciã iã ſidẽtioꝛẽ:⁊ carnalẽ ap⸗
petitũ rationis roboꝛe maritantẽ:gaudẽ⸗
temq; intrinſecꝰ in quadã dulcedine ↄiu
gali cũ anima menti copulat᷑:⁊ velamen

to pudoꝛis obnubit᷑:vt iam recte viuere

nõ cogat᷑ ſed etiã ſi omes ↄcedãt:pecca/
re nõ libeat.Quartã iã idipᷣm multo fir/

mius oꝛdinatiuſq; facientẽ ⁊ emicantẽ ĩ

viꝝ ꝑfectũ:atq; aptã ⁊ idoneã oĩbo etiã ꝑ
ſecutõibo:⁊ mũdi huiꝰ tẽpeſtatibo ac flu/
ctib ſuſtinẽdis atq; frãgẽdis.Ouintam
pacatã atq; ex om̃i ꝑte trãquillã:viuẽtẽ ĩ
opib ⁊ abundãtia incõmutabilis regni:
ſũme atq; ineffabilis ſapiẽtie. Sextam
omimode mutatõis ĩ eternã vitã:⁊ vſq;
ad totã obliuionẽ vite tẽpoꝛalis trãſeun
tẽ ĩ ꝑfectã ſoꝛmã:q; facta eſt ad imaginẽ ⁊
ſimilitudinẽ dei. Geptima em̃ iã quies
eterna eſt:⁊ nullis etatibo diſtinguẽda be

atitudo ppetua. Ut em̃ finis veteris ho

minis moꝛs eſt:ſic finis noui homĩs vi/

ta eterna. Ille nãq; homo peccati eſt: iſte
iuſticie. Sicut autẽ iſti ambo nullo du/
bitãte ita ſũt:vt vnũ eoꝝ.i.veterem atq;

terrenũ poſſit ĩ hac tota vita vnꝰ hõ age
re.nonũ vᷣo ⁊ celeſtẽ nemo ĩ hac vita poſ
ſit niſi cũ vetere.nã ⁊ ab ipᷣo ĩcipiat neceſ

ſe ẽ:⁊ vſqʒ ad viſibilẽ moꝛtẽ cũ illo:q; uiſ
eo deficiete. ſe pficiẽte ꝑduret.ſic ꝓpoꝛti
one vniuerſuz genꝰ humanũ:cuiꝰ tanq;
vniꝰ hoĩs vita eſt ab adã vſq; ad finẽ hu

ius ſeculi:ita ſb diuĩe ꝓuidẽtie legiba ad
miniſtrat᷑:vt ĩ duo genera diſtributũ ap

pareat.Quoꝝ in yno eſt turba impioꝛu

&

terreni hoĩs ima ginẽ ab initio ſeculi vſ/

q; ad finẽ gerentiũ:in altero ſeries popu
li:vni deo dediti:ſʒ ab adã vſq; ad iohan

nẽ baptiſtã terreni hoĩs vitã gerẽtis ſᷣui
li qdã iuſticia. Cuiꝰ hiſtoꝛia vet? teſtamẽ

—

tũ vocat᷑:quaſi terrenũ pollicẽs regnũ:qᷓ

tota nihil eſt aliud:qᷓ; imago noui popu

li ⁊ noui teſtamẽti pollicẽtis regnũ celo/

rũ.Cuiꝰ populi vita interim tẽpoꝛalis
incipit a dñi aduẽtu in hüuilitate: vſ. q; ad
diẽ iudicij qũ ĩ claritate vẽturꝰ eſt. Poſt

qð iudiciũ vetere hoĩe extincto:erit illa

mutatio qᷓ angelicã vitã pollicet᷑. Om̃es
em̃ reſurgemꝰ:ſʒ nõ om̃es imutabimur.

Reſurget ergo piꝰpopulꝰvt veterꝭ hoĩs

ſui reliquias trãſfoꝛmet in nouũ.Reſur/

get aũt ipiꝰ populus qͥ ab initio vſq; ad
finẽ veterẽ hoĩeʒ geſſerit:vt ĩ ſecundam
moꝛtẽ pcipitet᷑.Etatũ aũt articulos qui
diligẽter legũt inueniũt:nec ʒiʒania nec
paleas perhoꝛreſcũt. Impiꝰ naãq; pio vi
uit ⁊ peccatoꝛ iuſto:vt eoꝝ cõparatione

alacriꝰ donec ꝑficiat᷑ aſſurgat.Quiſquiſ

aũt ppli terreni tꝑibs vſq; ad illuminati
onẽ iterioꝛis hoĩs meruit ꝑpuenire:genꝰ

humanũ pꝛo tꝑe adiuuit:exhibẽs ei qðᷣ

etas illa poſcebat:⁊ ꝑ ꝓphetiã intimans
id qð exhibere oppoꝛtunũ nõ erat:q̃les
patriarche ac ꝓphete inueniunt᷑ ab his
q nõ pueriliter inſiliũt:ſʒ pie diligẽteraʒ
pertractãt diuinaꝝ ⁊ humanaꝝ rerũ:tã
bonũ ⁊ tam grande ſecretũ.Qõð etiã tem
poꝛiba noui populi a magnis ⁊ ſpiritua/
libo viris eccleſie catholice alũnis video
cautiſſime pꝛouideri:ne qͥd populariter

agant qð nondũ eſſe tẽporis:vt cũ popu

lo agat᷑ itelligũt:alimẽta lactea large aui
dis infirmioꝛib pluribo atq;ʒ inſtãter in/
fundũt.validioꝛibo aũt cibiſ cũ ſapiẽtib⸗
paucis veſcunt᷑ Sapientiã em̃ loquunt
inter ꝑfectos:carnalibo vero ⁊ aĩalibo q;/
uis nouis hoĩbiadhuc tamẽ paruulis:
nõnulla obtegũt:ſʒ nulla mentiunt᷑. Nõ
em̃ honoꝛibo ſuis vanis ↄſulũt:⁊ inani/
bus laudibo:ſed vtilitati eoꝝ cũ quibus
ſocietatẽ vite huiꝰ inire meruerũt. Hec
em̃ lex eſt diuine pꝛouidentie:vt nemo a
ſuperioꝛibo adiuuet᷑ ad cognoſcendã ⁊ ꝑ
cipiendam gratiam dei:qui non ad ean⸗
dem puro affectu inferioꝛes adiuuerit.

R D

De vera reli

Ita de peccato noſtro:qð in homĩe pec/
catoꝛe:ipſa natura noſtra cõmiſit ⁊ genꝰ
humanũ.factũ eſt magnũ decꝰ oꝛnamen
tumq; terraꝝ:⁊ tam decẽter diuine ꝓui/
dentie ꝓcuratõne adminiſtrat᷑:vt ars in/

effabilis medicine ipam vicioꝝ feditatẽ

in neſcio quã ſui generis pulcritudinem
vertat.Et quoniã de autoꝛitatis benefi
centia quantũ in pᷣſentia ſatis viſum eſt:

locuti ſumꝰ:videamꝰ quatenꝰ ratio poſ/

ſit ꝓgredi a viſibilib ad inuiſibilia:et a

tempoꝛalibo ad eterna conſcendẽs. Non

em̃ fruſtra ⁊ inaniter intueri opoꝛtet pul
critudinẽ celi:oꝛdinẽ ſiderũ:candoꝛẽ lu/⸗
cis:dieꝝ ⁊ noctiũ viciſſitudies:lune mẽ
ſtrua curricula:anni quadrifariã tempe

rationẽ:q̃dripartit elemẽtis cõgruenteʒ
tantã vim ſeminũ:ſpecies numeroſq; gi

gnentiũ:⁊ om̃ia ĩ ſuo genere mod enl⸗
um naturãq; ſeruãtia.In quoꝝ ↄſidera
tione nõ vana ⁊ peritura curioſitas exer

cenda eſt.ſed gradꝰ ad ĩmoꝛtalia et ſemp

ꝑmanẽtia faciẽdus. Pꝛoximũ em̃ eſt at/

tendere que iſta ſit natura vitalis:qᷓ cun
cta iſta ſentit:q̃ pꝛofſecto quoniã vitã dat

coꝛpoꝛi:pᷣſtãtioꝛ eo ſit neceſſe eſt. Nõ enĩ
qualucũq; moles:quãq; iſta viſibili luce

pfulgeat:ſi vita careat magni eſtimãda
eſt Quelibet nãq; viua ſubſtãtia:cuilibʒ
nõ viue ſubſtãtie:nature lege pᷣponitur.
Sed qꝛ irrationalia quoqʒ animãtia vi
uere atq; ſentire nemo ambigit.illud in
animo humano p̃ſtantiſſimũ eſt:nõ quo
ſentit ſenſibilia:ſʒ quo iudicat de ſenſibi

libo. Nã ⁊ vident acutiꝰ ⁊ ceteris coꝛꝑis
ſenſibo acrius coꝛpa attingũt plereq; be/

ſtie q; homĩes:ſed iudicare de coꝛpoꝛibꝰ

nõ ſentientis tantũ vite:ſʒ etiã ratiocinã

tis eſt:qua ille carẽt:nos excellimꝰ Jam
vero illud videre facillimũ eſt:pᷣſtantio/
rem eſſe iudicanteʒ:q; illa res eſt de qᷓ iu

dicatur. Non ſolũ autem rationalis vi/

ta de ſenſibilibe:ſed de ipſis quoq; ſenſi

bus iudicat.Cur in aqua remũ fractuʒ

opoꝛteat apparere:cũ rectꝰſit:⁊ cur ita p
oculos ſentire neceſſe ſit. Nam ipſe aſpe
ctus oculoꝛum renũciare id poteſt:iudi/
care autẽ nullo modo. Quare manifeſtũ

eſt. vt ſenſualẽ vitã coꝛpoꝛi.ita rationalẽ
vtriq; pᷣſtare.Itaqʒ ſi ratõnalis vita per

idera

tioꝛ. Dʒ qꝛ claru eſt ei eſſe mutabilẽ qñ

nunc perita nüc imperita inuenit᷑:tanto
aũt meliꝰ iudicat quãto eſt peritioꝛ:⁊ tã

to eſt peritioꝛ:quãto alicuiꝰ artis vel di

ſcipline vł ſapiẽtie particeps eſt.ipſiꝰ ar

tis natura querẽda eſt. Heq; nüc artẽ in

telligi volo que notat᷑ experiedo:ſed que

ratiocinãdo indagat᷑. Ouid em̃ pᷣclaruʒ

nouit.ꝗ nouit ea impẽſa:que calce ⁊ are

ris comꝑatõe reſpuat᷑. Ita reperit᷑ nibil
eſſe aliud artẽ vulgarẽ:niſi reꝝ expertaꝝ

5*

na cõficitur:tenacius lapides coherere
qᷓ; lutoꝛaut qui tam elegãter edificat.vt

que plura ſunt: paria paribo reſpõdeant:
que aũt ſingula ſunt mediũ locũ teneãt:⸗

Quãq; iſte ſenſus iã ſit rationi veritati/
q; vicinioꝛ.

ſus ipᷣe videt᷑ expetere.vt aut impares ñ
ſint:aut inter maximã ⁊ minimam ita ſit
media:vt tanto pᷣcedat minoꝛem quãto
a maioꝛe pᷣcedit᷑. Ita em̃ pꝛimo quaſi na

tura ipſa cõſuliturquid pꝛobet Ubipo

tiſſimũ notandũ eſt:quẽadmodũ qð ſo/
lum inſpectũ minꝰ diſplicuerit:in melio

placitarũq;ʒ memoꝛiã:vſu quodã coꝛꝑis

atq; operatõnis adiuncto:quo ſi careas
iudicare de operib poſſis.qð multo eſt

excellentiꝰ quãuis operari artificioſa nõ

poſſis.

omia.ipſa vero conueniẽtia equalitateʒ
vnitatẽq; appetat vel ſimilitudine pari/

um partiũ vel gradatione diſpariũ.quiſ
eſt qui ſummã equalitatẽ vel ſimilitudi/
nẽ in coꝛpoꝛib inueniat:audeatq; dicere
cũ diligẽter cõſiderauerit.qðlibet coꝛpꝰ
vere ac ſimpliciter vnũ eſſe:cũ omia vel
de ſpecie in ſpeciẽ.vel de loco in locũ trã
ſeundo mutent᷑.⁊ partibo ↄſtent ſua loca
obtinentib: per que in ſpacia diuerſa di
uiduntur: Poꝛro ipſa vera equalitas ac

Sed certe querendũ eſt:cur
nos offendat.ſi duab feneſtris nõ ſuꝑ in
uicem:ſed iuxta inuicem locatis vna ea/
rum maioꝛ minoꝛue ſit:cum equales eſſe
potuerint.ſi vero ſuꝑ inuicẽ fuerint:am
beq; de medio quãuis impares:non ita
offendat illa inequalitas.⁊ cur nõ multũ
curemꝰ quãto ſit vna eaꝝ aut maioꝛ aut
minoꝛ quia due ſunt In tribus aũt ſen/

is. Dz cũ in omib artib cõuenien⸗/
tia placeat:qua vna ſalua ⁊ pulcra ſunt

ſeniltmcoath
Hon ochlig n
ſzmereintlan
Gicopolt
uitunt ihel
iſacernc
n ho Aoland
cnibltierpnlan
ſueantycaboꝛn
Gryteo'1cor⸗
1enitns menrd t
glidecorpenpt
Coiudicak nech
blietpe⸗ Hoen
Cgiroundun
ſläut n⸗
ſmeifotundid
gimnontanpe
ſpdlentejleoine
autfneioe
edes Gyine
wohneddens
nheit lidae
eilirnteiudien
ſpocigſigumn
legepanlinnt
gicnnt ig ler
ti Cmihjn

nnor ner ni

vritean⸗,
lenöfncjiucte⸗
naunntwriiin
faütnir n⸗
Cemnccennnnrin
Eigont,uen
lel ſonicerfne
toceidbir
Ncnneennaicſ⸗
ſoſnnncirhhen
taſttc irnn
itelggepigre⸗
fhneiſtennig

üchnnnie
ctei ſenmdie
mpenin hnuenön
gniwc bannoen
img

Ack kapnicmni
tamioſte
geiurn
rgrealeerg
Es chis heen
uncgimuifan t
nr nutüba mei
Bennonirertni
equangtücken
Gfencknonöſn
cenlocnns mer
ncunagunvd
Pinuice ſuenintan
is inpmesnon in
itnsarNöu
mer autmnian
m atidusit⸗
oe Ntaurinnn
Panr nioem n
Peiounognit
nrud wenn
Enimmnicd
iinmrunio
Sunmwknil
reniitencherin.
ieſucnoci
unoocboktanes
hoſiscd nu 4
Nperninifochti
nſaut un in
uaimiltii,
inimciron
vdiſon
tiraſmiindi
Grandenhde
Gt öltberecn

=

4

S=

ſimilitudo:atq; ipᷣa vera ⁊ pꝛima vnitas
non oculis carneis neqʒ vllo tali ſenſu.
ſʒ mẽte intellecta ↄſpicit᷑. Uñ em̃ q̃liſcũi

q; ĩ coꝛpoꝛib appeteret᷑ eq̃litas:aut vñ
ↄuinceret᷑ lõge plurimũ differrea ꝑfecta
niſi ea q̃ ꝑfecta eſt mẽte videret᷑:ſi tñ q̃ fa

cta nõ eſt ꝑfecta dicẽda eſt:Et cũ oĩa qᷓ

ſenſibiliter pulcra ſũt: ſiue natura edita:
ſiue artib elaboꝛata:lo ⁊ tꝑibo ſint pul

cra: vt coꝛpꝰ ⁊ coꝛꝑis motus.illa eq̃litas
⁊ vnitas menti tantũmodo cognita:bm

quã de corꝑea pulcritudie ſenſu internũ
cio iudicat᷑:nec loco tumida eſt:nec inſta
bilis tꝑe. Nõ em̃ recte dici pᷣt:ſm eã iudi
cari rotundũ cantũ:⁊ nõ ſᷣm eã rotundũ
vaſculũ:aut ſm eã rotundũ vaſculũ:⁊ ñ
ſm eã rotundũ denariũ. Siblr in tꝑib at
q́; ĩ motibo coꝛpoꝝ:ridicule dicit᷑t̃m eaʒ
iudicari eq̃les ãnos:⁊ nõ ſᷣm eã eq̃les mẽ

ſes:aut ſm eã eq̃les mẽſes:⁊ nõ ſm eã eqd
les dies. Sʒ ſine ꝑ hec ſpacia:ſiue ꝑ ho

ras:ſiue ꝑ bꝛeuioꝛa momẽta:cõueniẽter

moueat᷑ aliqq:eadeʒ vna ⁊ incõmutabili

eq̃litate iudicat᷑. Oð ſi minoꝛa ⁊ maioꝛa

ſpacia figuraꝝ atqʒ motionũ ſᷣm eandeʒ
legẽ parilitatꝭ vł ſilitudis vł ↄgruẽtie iu
dicant᷑.ipᷣa lex maioꝛ eſt his oĩbo:ſʒ potẽ
tia. Ceterũ ſpacio:aut loci:aut tꝑis:ꝛnco
maioꝛ nec minoꝛ:qꝛ ſi maioꝛ eſſet nõ fin

totã iudicaremꝰ minoꝛa.ſi autẽ minoꝛ eſ

ſet:nõ ſm eã iudicaremꝰmaioꝛa.Nũc ve
ro cum fſᷣm totã q̃drature legẽ iudicet᷑:t et
foꝝ qdratũ:⁊ lapis q̃qratus:⁊ tabella:2
gẽma q̃drata:rurſus ſᷣm totã eq̃litatꝭ le
gẽ iudicent᷑ ↄuenire ſibi motꝰ pedũ cur

rentꝭ foꝛmice:⁊ ſᷣm eã gradiẽtis elephan

tis.qͥs eã dubitet locoꝝ interuallis ac tẽ
poꝝ:nec maioꝛẽ eſſe:nec minoꝛẽ:cũ potẽ

tia ſupet oĩa: Nec aũt lex oĩm artiũ cum

ſit omino incõmutabiliſ:mes vᷣo hũana
cui talẽ legẽ videreↄceſſũ eſt:mutabilita
tẽ pati poſſit erroꝛis:ſatꝭ apparet ſup mẽæ

tẽ noſtrã eſſe legẽ:q̃ veritas dicit᷑. Nec iã

„

₰

ritas q̃ lex omniũ artiũ recte dicit᷑:⁊ ars
omipotẽtis artific. Jtaq; cũ ſe aĩa ſen/

ciat:nec coꝛpoꝝ ſpeciẽ motũq; iudicare

illud ambigendũ eſt incõmutabilẽ natu
rã q̃ ſupᷣ rõnalẽ aĩazʒ ſit deũ eſſe:⁊ ibi eſſe
pꝛima vitã:⁊ pꝛimã eſſentiã:vbi eſt pᷣma
ſapiẽtia. Nã hec eſt illa incõmutabil ve

m ſe ipaz:ſiml opoꝛtet agnoſcat pᷣſiare
ſuã naturã ei nature de qᷓ iudicat:pſtare
auũt ſibi eã naturã ſᷣm quã iudicat:⁊ de

iudicare niło modo pᷣt. Poſſũ em̃ dicere

Ire ſilia ſibi ex vtraq; ꝑte rüdere mebꝛa

cuiuſq; coꝛꝑpis debeãt:qꝛ ſũma eq̃litate

Delectoꝛ:quã nõ oculis coꝛꝑis ſʒ mentis

Ptueoꝛ.Quapꝛopter tãto melioꝛa eſſe iu

dico ꝗᷓ oculis cerno:quantoꝓp ſui natuna
vicinioꝛa ſũt his qᷓ animo ĩtelligo.Qua

re autẽ illa ita ſint:nullus pᷣt dicere. Nec

ita debere eſſe quiſq; ſobꝛie dixerit: que

ſi poſſint eſſe nõ ita. Quare aũt nob pla/

ceãt:⁊ cur ea quãdo meliꝰ ſapimꝰ:veh e

mentiſſime diligam:ne id quidẽ quiſq;
ſi ita rite intelligit dicere audebit. Ut eĩ
nos ⁊ om̃es anime rationales ſᷣm verira
tem de inferioꝛib recte iudicamuſ:ſic de
nobis quãdo eidẽ coheremꝰ:ſola ipᷣa ve
ritas iudicat.De ipᷣa vero nec pater:non
em̃ minoꝛ eſt q; ipſe:⁊ ideo q̃ pater iudi /

cat per ip̃am iudicat. Ofmia em̃ qᷓ appe/

tunt vnitatẽ hanc habẽt regulã vel foꝛ
mã vel exemplũ vel ñ quo alio verbo di/
ci ſe ſinit:quoniã ſolã eiꝰ ſimilitudinẽ a q̃

elſſe accepit impleuit:ſi tñ accepit nõ in/

cõgrue dicit᷑ ꝓ ea ſignificatõe qua filuus
appellat᷑quia nõ de ſeipſo eſt:ſʒ ð pꝛimo
ſummoq; pꝛincipio qui pater dicit᷑.ex q̃

ofis paternitas i celo ⁊ 1 terra nominat᷑

Pater ergo nõ iudicat quenq;:ſʒ om̃e i
diciũ dedit filio:⁊ ſpũalis homo iudicat

omia: ip̃e autẽ a nemine iudicat᷑.i.a nllo
Hojie:ſed a ſola ipſa lege ſ̃ᷣm quã iudicat

omia:quoniã ⁊ illud veriſſime dictũ eſt.
Opoꝛtet nos om̃es exhiberi ante tribu /
nalchꝛiſti Dinta ergo iudicat:qꝛ ſuper
om̃ia eſt qñ cũ deo eſt. Cũ illo aũt eſt: qñn
puriſſime ĩtelligit:⁊ tota charitate qdð in
telligit diligit. Ita etiã qᷓ;tuʒ pᷣt:lex ipſa
etiã ipᷣe fit ſm quã indicat oĩa:⁊ ð q̃ iui
care nullꝰ pᷣt. Sicut ĩ iſtꝭ tꝑalibo legibꝛ.
quãq; de his hoĩes iudicẽt cũ eas inſti /
tuũt:tñũ cũ fuerint inſtitute atq; firmate:
nõ licebit iudici de ipᷣis iudicare:ſed fᷣm
ipᷣas.Cõditoꝛ tñ legũ tꝑalium ſi vir bo
nus eſt ⁊ ſapiẽs:illã ipᷣaʒ ↄſulit eternã:d
qua nulli anime iudicare datũ eſt.vt fᷣm
eius incõmutabiles regulaſ:quid ſit pꝛo
tempoꝛe iubendũ vetãdumq; diſcernat.

.

—

De vera religione

Eternã igit᷑ legẽ mũdis animis fas ẽ co⸗
gnoſcere:iudicare aũt nõ fas ᷑. Hoc aut

intereſt qð ad cognoſcẽdũ ſatis eſt vt vi
deam'ita eſſe aliqd vel nõ ita.Ad iudicã
dũ vero addimꝰ aliqᷣd qͥ ſignificemꝰ poſ

—— 9

ſee eſſe ⁊ aliter. velut cũ dicimꝰ.ita eſſe de

bet:aut ita eſſe debuit:aut ita eſſe debe/
bit. vt ĩ ſuis oꝑib artifices faciãt. Ged
multis finis eſt hũana delectatio:nec vo
lunt tendere ad ſuperioꝛa vt iudicẽt:cur
iſta viſibilia placeãt Itaq; ſi querã ab ar
tifice vno arcu ↄſtructo:cur alteꝝ parem
otra ĩ alterã partẽ moliat᷑.rñdebit credo
vt paria paribo edificij mẽbꝛa reſpõdeãt
Poꝛro ſi pergaʒz q̃rere igißencur eligat:
dicʒz decere: ̊ eẽ pulcrũ:h̊ delectare cer
nentes. Nihil audebit ampliꝰ. Inclina/⸗

tus em̃ recũubit oculis:⁊ vnde pendeatũ

intelligit.At ego viꝝ intrinſecꝰ oculatũ
2⁊ inuiſibiliter videntẽ:nõ deſinã cõmo/
nere:cur iſta placeãt:vt iudex eſſe aude/
at ipᷣiꝰ delectatõis hũane. Ita em̃ ſuꝑfer
tur illinec ab ea tenet᷑:dũ nõ ᷣm ipam ſʒ
ſpᷣa; iudicat. Et pꝛiꝰ querã vtꝝ ideo pul
cxa lint:qꝛ delectant:an ideo delectẽt:qꝛ
pulcra ſut. Hic mihi ſine dubitatõe re/
ſpondebit᷑ꝛideo delectare qꝛ pulcra ſunt.
Nueraʒ ̊ deinceps qre ſint pulcra.Et ſi
titubabit: ſubijciã vtꝝ ideo:qꝛ ſiles ſibi
partes ſũt.⁊ aliqᷓ copulatõe ad vnã cõue
nientiã redigunt᷑.Oð cũ ita eſſe cõpere/⸗
rit:inteꝛrogabo.vtꝝ hãc ip̃am vnitatem
quã ↄuincunt᷑ appetere ſũme impleãt an
lõge infra iaceãt:⁊ eã qdᷣãmodo mẽtiant
Oð ſi ita eſt nã qͥs nõ admonitꝰvideat:
necq; vllã ſpeciẽ:neq; vllũ omino eſſe coꝛ
pus: qd nõ habeat vnitatꝭ qlecũq; veſti/
giũ:neq; q; tiuis pulcerrimũ coꝛpꝰ cuz
interuallis locoꝝ neceſſario alið alibi ha
beat:poſſe aſſeqͥ eã quã ſequit᷑ vnitateʒ)
Ire ſi h̊ ita eſt flagitabo vt rũdeat.vbi vi
deat ipᷣe vnitatẽ hanc:aut vnde videat.
quã ſi nõ videret vnde cognoſceret ⁊ d
imitaret᷑ coꝛpoꝝ ſpecies ⁊ qd implere nõ
poſſet. Nũc vero cũ dicit coꝛpoꝛibo.vos

quidẽ niſi aliq̃ vnitas ↄtineret:nihil eſſe

tis.⁊ rurſus ſi vos eſſetis ipᷣa vnitaſ:coꝛ
poꝛa nõ eſſetis.recte illi dicit᷑. Uñ noſti
illã vnitateʒ:Fᷣin quã iudicas coꝛꝑa:quã
niſi videres iudicare nõ poſſes ꝙ eã non

impleãt. Si aũt his coꝛpoꝛeis oculiſ eãẽ
videres:nõ vere diceres:quãq; eiꝰ veſti-

gio teneant᷑.longe tũ ab eo diſtare. Naʒ
iſtis oculis coꝛpoꝛeis nõ niſi coꝛꝑalia vi
des. Mẽte igit᷑ eã videmꝰ. Sʒ vbi vide
mus? Sih̊ loco eſſet vbicoꝛpꝰ noſtʒꝝ eſt
nõ eã videret qͥ h̊ modo in oꝛiẽte de coꝛ/
poꝛibo iudicat. Nõ &̊ iſta continet᷑ loco:⁊
tñ adeſt vbicũq; iudicãti:nuſq; eſt ꝑ ſpa
cia locoꝝ:⁊ ꝑ potẽtiã nuſq; nõ eſt.O. ſi

ęxã coꝛꝑa mentiunt᷑.nõ eſt credendũ men/

tientibo:ne incidamꝰ ĩ vanitates vanita
tũ:ſʒ querendũ potiꝰ cũ ideo mentiãtur

qꝛ eã vident᷑ onñdere oculis cameis:cũ il
la mẽéte pura videat᷑.vtꝝ in tantũ menti

ant᷑ inq; tũ ei ſilia ſunt:an inq; tũ eã nõ aſ

ſequunt᷑. Hã ſi aſſeq̃rent᷑: qð imitantur
implerẽt. Si aut implerẽt om̃ino eſſent
ſimilia. Si omino eſſent ſilia:nihil ĩter
illã naturã ⁊ iſtã intereſſet.O. ſi ita eſſet

nõ eaʒz mentirent᷑. Id em̃ eſſent qð illa eſt

Aec tñ mentiunt᷑ diligentiꝰ ↄſiderãtib.

2

Ouia ille mentit:q vult videri idqð nõ
eſt. Qui aũt nõ voles aliud putat᷑ qᷓ eſt:
noõ mentit᷑:ſʒ fallit tamẽ Nã ita diſcernit
mentiẽs a fallete:q; ineſt omi mentienti
volũtas fallẽdi:etiã ſi nõ ei credat᷑.falleſ
aut eſſe nõ pᷣtqͥ nõ fallit. Ergo coꝛpoꝛea
ſpecies:qꝛ nullã voluntatẽ habet nõ mẽ
tit᷑.ſi vero etiã nõ puteteſſe qð
fallit. Sʒ ne ipᷣi quidẽ oculi fallũt.nõ eĩ
renũciare poſſunt aio niſi affectõeʒ ſuã.
D ſi nõ ſolũ ipᷣi ſʒ oẽs coꝛpis ſenſus ita

leqð nõ eſt nec

nunciãt vt afficiunt᷑ qͥd ab eis ampliexi
gere debeam? ignoꝛo. Tolle itac; vani/

tates:⁊ nulla erit vanitas. Si qͥs remũ
frãgi ĩ aq̃ opinat᷑:⁊ cũ ide auferẽ᷑ integra⸗
ri.nõ malũ habet internunciũ:ſʒ malꝰeſt
iudex. Na ille ꝓ ſua natura nõ potuit ali
ter in aq̃ ſentire:nec aliter debuit.Si eĩ
aliud eſt aer:aliud aq̃:iuſtũ eſtvt aliter in
gere aliter in aq̃ ſentiat᷑ Quare oculꝰ re/
cte videt. Ad h̊ em̃ factꝰ eſt:vt tm̃ videat
ſʒ animꝰ ꝑuerſe iudicat:cũ ad ↄtẽplãdaxʒ
ſummã pulcritudinẽ mẽs nõ oculꝰ ſactꝰ
eſt. Ille aũt vult mentẽ ↄuertere ad coꝛ/

re camalia:⁊ videre ſpũalia qð fieri non

pᷣt.Quare iſta puerſitas coꝛrigẽda eſn 2
ſu⸗

niſi fecerit qð ſurſũẽ deoꝛſũ:⁊ qð deoꝛ

inſineu⸗
ſeinien in
hanund Jd,
ttunune .
nur Oondl
hobisph nniſ,
ſiuſetfhb,
na ſpg ſlit
ſalernititeoti
illomſipo
lhzer od
ſpenp ß
hicſer Porro
lſebtoeöſin⸗
ſehenicicesda⸗
unagnöerin
Nelbencsr
lcunzre
ſinendiend
gergo rize
get Dareqrt
qbopilooina
pſyemmonio
gcipuncitia
umndhofrß
ſlenndurgi⸗
iymwne
h heune N
agtisfingoni,
Weosficbin
Swhckſltsti
ſo Püſleane
ulyugt ſi .
llonſino Bi
llis ſtegnec
ſiſtmnſiniſel
Ghecmnernnf
nneintf,

Goiſncels

Erlohrci
heegichieel
Ghongſtie
teſiti liſn

cherenl
Cercgeqniczec
mn beodinf
eonöniſcahle,
fiden Oſh
erpbicp it
wdo inoriͤtedin

elhconnnctlen

dcinmſcheh
Wöock
öckandarizn
um'imnimstng

Nn iidenin

voayliscnrsdil
rmintmnita
Frensgd inanm
Plerit ontwoſn
nr Aunnblirr
iſe. Oyiinche⸗
tnmi füindin
Fünkofinone
ni nötied
l CN
uncnikihmno
mickb icler
roaliſlürt
Gniiaftendczſli⸗
Scnnsllng

Bipesnllei.

0Talrini,
ins i anli
ciiemſmiiing
nmmri/n
Aummnin N
irrmti i
Gchrie⸗ 1
Oe l

eſt ſurſũ.regno celoꝝ aptꝰ nõ erit.Nõ
ſũma q̃ram i infimis:nec ipᷣis ĩfimis in
hereamꝰ. Judicemꝰea:ne cũ ipᷣis iudice
mur.i.tm̃ eis tribuamꝰ q;tũ ſpecies me⸗
ret᷑ extrema:ne cũ ĩ nouiſſimis pᷣma qri/
mus:ꝗ pꝛimis inter nouiſſima numere/
mur.Oõ nihil ipᷣis nouiſſimis obeſt:ſed

nobis plurimũ. NHec ideo dinĩe puiden
tie adminiſtratio minꝰ decoꝛa ſit:qꝛ ⁊ in/
iuſti iuſte:⁊ fedi pulcre echnant —
pterea nos fallit reꝝ viſibiliũ pulcritu/⸗

t ſiꝓ

do:qꝛ vnitate ↄtinet᷑ ⁊ nõ implet vnitatẽ
intelligamꝰ ſi poſſumꝰnõ ex eo qð ẽ nos
falli:ſʒ ex eo qð nõ eſt.Om̃e qͥppe coꝛpꝰ
veꝝ coꝛpꝰ eſt:ſʒ falſa vnitas. NHõ em̃ ſũ/⸗
me vnũ eſt:aut in tantũ id imitat᷑ vt im/
pleat:⁊ tñ nec coꝛpꝰ ipᷣm eſſet:niſi vtcũq;
vnũ eſſet. Poꝛro vtcũq; vnũ eſſe ñ poſſʒ
niſi ab eo qd ſũme vnũ eſt id haberet.O
aie peruicaces date mihi qᷣ videat ſine vl
la imaginatõe viſoꝝ carnaliũ.Date mi/
hi ꝗ videat oĩs vniꝰ pꝛincipiũ ũ eſſe niſi
vnũ ſolũ a q̊ ſit om̃e vnũ:ſiue illud ĩpleat
ſiue nõ ĩpleat.Oui videat date:nõ q liti/
get:nõ qͥ videri velit ſe videre qð nõ vi/
det Date qͥ reſiſtat ſenſibo carnis ⁊ plagꝭ
qͥb ꝑ illos in aĩia vapulauit.Qui reſiſtat
ↄſuetudini hoĩm:reſiſtat laudibo hoĩm:
q̃ cõpungat᷑ i cubili ſuo:qͥ reſculpat ſuuʒ
ſpũm:qͥ nõ foꝛis diligat vanitates:⁊ que
rat mendacia:qͥ iam ſibi nouerit dicere.
i vna roma ẽ:quã circa tiberim neſcio
s romulꝰdicit᷑ↄdidiſſe:falſa eſt iſta quã

cogitãs fingo:nõ em̃ eſt ipᷣa:nec ibi ſum

modo. Nã qd ibiagat᷑ modo vtiq; ſcirẽ.
SDi vn' eſt ſol:falſus ẽ iſte quẽ cogitans
fingo. Nã ille curricula ſua certis loc et
tpib ꝑagit. Iſtũ vero ego vbi volo ⁊ qñ
volo ↄſtituo. Bi vnꝰ eſt ille amicꝰ meꝰ:
falſus ẽ iſte quẽ cogitãs fingo.ſNam ille
vbi ſit neſcio:iſte ibi fingitur vbi volo.
Egoipe certe vnuſ ſũ:⁊ h̊ loco eſſe ſentio
coꝛpꝰ meũ:⁊ tñ ſigmẽto cogitatõis per/
go älibet: ⁊ loqͥꝛ cũ q̃libet.falſa ſunt hec:
nec quiſq; intelligit falſa. Nõ &̊ intelligo
cũ iſta ↄtemploꝛ ⁊ iſtis credo:qꝛ veꝝ eſſe
opoꝛtet ꝙ ĩtellectu ↄtẽploꝛ. Nunqͥd foꝛ/
te ſũt iſta q̃ ſantaſmata dici ſolent: VUñ g̊
impleta ẽ aĩa mea illuſionib⸗? VUbi ẽ veꝝ
qð mẽteↄſpicit᷑: Ita cogitãti iã dici pᷣt.

CCVII.

Alla lux vᷣa eſt q̃ hecnõ eſſe va cognoſcę.
er hãc illud vnũ vides:qͥ iudicãs vnũ
eſſe ꝗcqd aliud vides.nec tñ h̊ eſſe qð il/
lud ẽ:qͥcqͥd mutabile vides.Oð ſi h in⸗

tueri palpitat mẽtis aſpectꝰ:qͥeſcite:no/

lite certare:niſi cũ ↄſuetudine coꝛpoꝛum
Yůaʒ vincite:⁊ victa erũt oĩa.Unũ cer/
te qᷓramꝰ:q̃ ſimpliciꝰ nihil ẽ. Ergo ĩ ſim/
plicitate coꝛdis qᷓramꝰ illũ.Agite ociuʒ
inqᷣt:⁊ agnoſcetꝭ qꝛ ego ſũ dñs.⁊ etiã.va
cate ⁊ videte qm̃ ego ſũ deꝰ.nõ ociũ deſi
die:ſʒ ociũ cogitatõis:vt a locis ⁊ tꝑib

vacetis. Hec em fantaſmata tumoꝛis ⁊

volubilitatꝭ:oſtantẽ vnitatẽ videre nõ ſi
nunt.LCoca offerũt qð amemꝰ:tꝑa ſurri
piũt qð amamꝰ:⁊ relinquũt ĩ aia turbas
fantaſmatũ qͥb in aliud atq; aliud cupi/
ditas incitet᷑. Ita fit inquietꝰ ⁊ erũnoſuſ
animꝰ fruſtra tenere a bo tenet exoptãs
VUocat᷑ &̊ ad ociũ.i.vt iſta non diligat:q̃
diligi ſine laboꝛe nõ poſſũt. Sic em̃ eis
dñabit. ſic nõ tenebit᷑:ſed tenebit. Jugũ
em̃ meñ inaͤt leue eſt. huic iugo qͥ ſubie⸗
ctus eſt:ſubiecta habet cetera. Non &̊ la
boꝛabit:nõ em̃ reſiſtit qd ſubiectũ ẽ Sʒ
miſeri amici huiꝰ mũdi:cuiꝰ dñi erũt ſi
ſilij dei eſſe noluerint:qm̃ dedit eis pote
ſtatẽ filios dei fieri? Amici òͤ huiꝰmundi
tã timẽt ab eiꝰ amplexib ſeꝑari:vt nihil
eis ſit laboꝛioſius q; nõ laboꝛare.Sed
cui ſaltẽ illud maniteſtũ ẽ falſitatẽ eſſe:q̃
id putat᷑ eſſe qdðᷣ nõ ẽ.intelligit eã eſſe ve/
ritatẽ q̃ oñdit id qð ẽ.At ſi coꝛpa intãtũ
fallũt inq; tũ nõ implẽt illud vnũ qð cõ/
uincunt᷑ imitari:a qͥ pncipio vnũ ẽ qͥcqͥd
eſt.ad cuiꝰ ſimilitudinẽ qͥcqͥd nitit᷑ natu/

raliterappꝛobamꝰ:qꝛ naturalit᷑ ĩpꝛoba/

mꝰ qͥcqͥd ab vnitate diſcedit:atq; ĩ eiꝰdiſ
ſimilitudinẽ tedit:dat᷑ ĩtelligi eſſe aliqͥd
qð illiꝰvniꝰ ſoliꝰ:a q̊ pncipio vnũ eſt qͥc⸗/
qͥd aliq̃ modo vnũ ẽ:ita ſile ſit vt Bᷓ̊ oĩno

ĩpleat ac ſit idipᷣm.⁊ q̊ eſt veritas:⁊ vᷣbũ

I pᷣncipio:⁊ vᷣbũ deꝰ apud deũ.Si eĩ fal
ſitas ex his ẽ q̃ imitant᷑ vnũ:nõ inqtũ id
imitant᷑:ſʒ inq;tũ adimplere ñ poſſũt:il/
la ẽ vᷣitas q̃ adimplere potuit.⁊ id eẽ qdᷣ
E illud. pa q̃ illud oñdit ſicut ẽ. VUñ ⁊
verbũ ei:⁊ lux eiꝰ rectiſſime dicit᷑. Cete
ra illiꝰ vniꝰ ſiłia dici poſſũt inq; tũ ſũt:in
tantũ eĩ ⁊ vᷣa ſũt.hec aũt ipᷣa eiꝰ ſititugo.

⁊Tfꝑideo veritas. Ut em̃ veritate ſũt vera:

qᷓ vpa ſüt:ita ſilitudie ſimilia ſũt quecũcq;
ſilia ſ̃ le es veritas foꝛma veroꝝ ẽ:ita
ſ

ſilitudo fſoꝛma ſimiliũ ẽ.Quappter qm̃

va intantũ vᷣa ſũt:inq; tũ ſũt.intantũ aũt

ſũt inq; tũ pꝛincipalis vniꝰ ſimilia ſũt:Äea

foꝛma oim q̃ ſũt:q̃ eſt ſũma ſiłitudo bᷣn
cipij.⁊ veritas ẽ:qꝛ ſine vlla diſſimilitu/
dine ẽ. Uñ falſitas oꝛit᷑:nõ rebo ipᷣis fal/⸗
lentibxq̃ nihil aliud oſtẽdunt ſentieẽti q;
ſpeciẽ ſuã:quã ꝓ ſue pulcritudĩs accepe
rut gdu:neq; ipis ſenſibo fallẽtibo:q/ ꝓ na
tura ſui coꝛpis affecti nõ aliud q; ſuas af
fectões pᷣſidẽti aĩo nunciãt:ſʒ pẽta aĩas

fallũt cũ veꝝ q̃runt relicta ⁊ neglecta vita

te Hã qm oꝑa mag q artificẽ atq; ipam
arteʒ duexert. ̊ erroꝛe puniũt᷑:vt ĩ opib⸗

artificẽ artẽq; ↄquiraãt:⁊ cũ inuenire ne/
querint(deꝰ em̃ nõ coꝛꝑalibo ſenſibo ſub

iacet:ſʒ ipi mẽti ſuꝑeminet ipſa oꝑa exi/
ſtimet eſſe ⁊ artẽ ⁊ artificẽ. Hinc oꝛit᷑ oĩs
impietaſ:nõ modo peccãtiũ:ſʒ etiã dãna

toꝝ ꝓ pẽtis ſuis. Nõ em̃ tm̃ ſcrutari cre/

aturã õ pᷣceptũ dei:ſʒ ea frui potiꝰ qᷓ; ipſa

lege ⁊ veritate volũt:qð pꝛimi hoĩs pc
catũ depᷣhendit᷑:male vtẽtis libero arbi
trio:ſʒ H̊ quoq; ĩ ißa damnatõe addqunt.
vt nõ modo diligãt:ſʒ etiã ſeruiãt creatu
re potiꝰ qᷓ; creatoꝛi:⁊ eã colãt ꝑ ꝑtes eiꝰ:.
a ſumis vſq; ad ima veniẽtes. Ded aliich
ſeĩ H̊ tenẽt:vt ꝓ ſũmo deo animã colãt:?-
pꝛimã intellectualẽ creaturã:quã ꝑ veri ä

tatẽ pr fabꝛicauit:ad ipᷣaʒ veritatẽ ſempꝑ
intuendã ⁊ ſe ꝑ ipᷣaʒ:qꝛ omimodo ei ſimil
lima ẽ.Deinde veniũt ad vitã genitalẽ:p

aĩalia:⁊ inde ad ipᷣa coꝛꝑa colẽda dilabũ
tur:⁊ in his hᷣmo eligũt pulcrioꝛa:in qͥb
celeſtia maxie excellũt. Ergo in pᷣmis ſo
lis coꝛpꝰ occurrit:⁊ ĩ eo nõnulli remanẽt
aliqͥ ⁊ lune ſplẽdoꝛẽ religione dignũ pu/
tant. Eſt em̃ nobis vt phibet᷑ ppinqoꝛ:
vñ vicinioꝛẽ ſpeciẽ habere ſentit᷑.Alij eẽ

ceteroꝝ ſideꝝ coꝛꝑa adiũgunt:⁊ totũ ceo

lũ cũ ſtellis ſuis.Alij celo ethereo copu/
lant aerẽ:⁊ iſtis duobo ſuꝑioꝛibo elemen/
tis coꝛpoꝛeis ſubijciũt aĩas ſuas Gʒ in
ter hos illi ſibi vidẽt religioſiſſimi:qͥ vni
uerſã ſimł creaturã.i.mũdũ totũ cũ oĩb⸗

Ijĩ eo ſũt:⁊ vitã q̃ ſpirat᷑ ⁊ aiat᷑:quã qͥdazʒ

coꝛpoꝛeã:qdã ĩcoꝛpoꝛeã eſſe crediderũt.

trant᷑:cuiꝰ ꝑtes ſint ceteri.frlõ eĩ yniuer
ſe creature auctoꝛẽ ↄ ditoꝛẽq; nouerunt.

Inde ĩ ſimulacra pᷣcipitant᷑: ab opibuſ
dei vſq; ĩ oꝑa ſua ðᷣmergunt᷑ q̃ tũ adhuc

vliſibilia ſũt. Eſt em̃ aliꝰ deterioꝛ ⁊ inferi

oꝛ cultꝰ ſimulacroꝝ:q̃ fantaſmata ſua co

llũt:⁊ q cqd aĩo errate cũ ſuꝑbia vl tumo
recogitãdo imaginati fuerint religionii
noie obſeruãt:donec fiat ĩ aĩa:nihil om̃i/

no colẽdũ eſſe:⁊ errare hoĩes q ſuꝑſtitõe
ſe inuoluũt:⁊ miſera ſe implicãt fᷣuitute:
ſz fruſtra h ſentiũt:nõ em̃ efficiũt vt non
ſeruiãt:remanẽt quippe ipᷣa vicia qb vt
illa colẽda opinarent᷑ attracti ſũt. Derui
unt em̃ cupiditati triplici vł voluptatiſ⸗

vyt excellẽtie:vł ſpectaculi. Nego eẽ quẽ/
6 iſtoꝝ qᷓ nihil coledũ exiſtimãt:q n aut

carnalibo gaudijs ſubditꝰ ſit:aut poten/

tiã vanã foueat:aut aliqᷓ ſpectaculo dele

ctatꝰ inſaniat. Ita neſciẽtes diligũt txa/

lia: vt inde beatitudinẽ expectẽt. His ãt
reb quib quiſq; beatꝰ vult effici:fuiat
neceſſe ẽ:velit nolit. Nã quocũq; duxe/
rint ſequit᷑: qͥſqͥs ea viſus fuerit auferre
poſſe metuit᷑. Poſſüt ãt auferre iſta ⁊ ſcin

tilla ignis ⁊ aliq pua beſtiola. Poſtremo
vt omittaʒ innumerabiles aduerſitates:

tyꝑs ipᷣm auferat neceſſe ẽ oĩa traſeuntia.

taq; cũ oĩa tꝑalia mũdus iſte ↄcludat:

dib mũdi ꝑtib ſeruiũt:q ppterea putãt
nihil coledũ eſſe ne ſeruiãt. Uerũtñũ quã
Ec. Heinge vemut 1 le:HÿSihac reꝝ extremitate miſeri iaceat. vt
quã creaturã:viſibilia ⁊ tꝑalia gignẽtiaa
deꝰ eternꝰ⁊ incõmutabil oꝑat᷑. Hinc ad

vicia ſua ſibi dñari patiãt᷑ vellibidĩe vel

ſupbia vel curioſitate dãnati:vel duob⸗
hoꝝ:vł oĩbo q; diu ſũtĩ h ſtadio vite hu/⸗

mane:licet eis ↄgredi ⁊ vincere:ſi pꝛice
dant qð ĩtelligere nõdũ valẽt:⁊ nõ dili/

gaãt mũdũ:qm̃ om̃e qð ĩ mũdo :ſiẽ diui /

nitꝰ dictũ ẽ ↄcupiſcẽtia carnis ẽ:⁊ ↄ cupi

ſcẽtia oculoꝝ:⁊ ãbitio ſeculi Hoc modo

tria illa ſunt notata. Nã ↄcupiſcẽtia car

nis voluptat ĩfime amatoꝛes ſignificat:

ↄcupiſcetia oculoꝝ curioſoſ:ãbitio ſecłi
ſupbos.Triplex etiã tẽptatio ĩ hoĩe qm

vitas ipᷣa ſuſcepit:cauenda mõſtrata eſt.
Dic inᷣt tẽptatoꝛ lapidibo iſtꝭ vt panes
fiãt. At ille vn2 ſolꝰ mgr Hõ ĩ ſolo pane

ſitenachaiede⸗

nurhohhlof
tioouiteſſeo
Nonrnecfamt
tinisthlist
ſis oluptute
imöſrarnſir
doſiptrin
Düm Nlaun ll
Inclenihn⸗
iemnonuſnt
ſto teoll pe
ſinndgerpien
6ſefücityin
oſcecu den
lütgecplorne!

Irniß deünli

deipzſatninti
m oeonnh⸗
ſeneutdewen
ocenio inrö
Kaalkääd
Nopcgiern
Dücgrckr
lihuimäpcon⸗
ſoſuis icis⸗
tencit Wiſ
eornieropn
Alſnnnoternt
ſmaermmi

ſoeſepola

finie rianie,
geftitnei⸗Ouer⸗
gernhi ui
ifnfenaonn

rürwonont

urj puubiein
Vneyeocir

fſiipteiiſite

lgkfhſis gic

ſnſtu

nicien ünn

.di8 eW
Geſeigie⸗

Dahörde

ſtipß lbpſt

Amlſin

ſinktikei
oecieſegegt
ndeumgiͤcſen
nn ann ün
ENcinigan
Papenötebandr
ngemtifi
mancetiin
öntunſu
ei ipafnn
mfunmr elgient
migiiunhloni⸗
mmhoizt uſtipe
mnKeingtflmne
ienöcfrün
impliat ur

2 =

ücriſtinn

nbit'ſitau
taliſhecnen
din erpeei,
denn t ahti
lt fii goif
8 riigiiſan
ſütiruiend
rfi n
mhisuimlan
eſeiutiunn
rinsletr
zürienun
cnin Ceinan
nunnin uin
innitnihiit
ninmnnn,
ſtibſunſnn
dit un ,,
,,iv,

/
E

viuit hõ:ſʒ ĩ omi vbo dei. Ita em̃ domi

tã docuit eſſe oꝑtere cupiditatẽ volupta

tis:vt nec fami cedẽdũ ſit Sʒ foꝛte dña/⸗
tionis tꝑalis faſtu decipi poterat:qͥ car/
nis voluptate ñ potuit.oĩa ò regna mũ/
di mõſtrata ſũt ei:⁊ dictũ ẽ.Oiĩa tibi da/
bo:ſi ꝓſtratꝰ adorauerꝭ me.Cui rũſum ẽ
Dñm deũ tuũ adoꝛabis:⁊ illi ſoli ſᷣuies
Ita calcata ẽ ſuꝑbia. Sbiecta eſt aũt ex
trema curioſitatꝭ illecebꝛa Nõ em̃ vt ſeð
faſtigio tẽpli pᷣcipitaret vꝛgebat:niſi cã
tm̃ aliqͥd exꝑiendi. Sʒ neq; h̊ victꝰ eſt:⁊
iõ ſic rũdit:vt ĩtelligeremꝰnõ opꝰ eſſe ad
cognoſcẽdũ deũ:tẽtationibo viſibilit᷑ di⸗/
uina exploꝛare moliẽtibo. Nõ tẽtabis in

àt dñʒ deũ tuũ. Quãobꝛẽ qͥſs intꝰ vᷣbo
dei paſcit᷑ ñ qrit ĩ iſta heremo voluptatẽ:

q vni deo tm̃ ſubiectꝰ ẽ nõ q̃rit ĩ mõte.i.
I terrena elatõe iactantiã Quiſqs eterno
ſpectaculo incõmutabił veritatꝭ adhere
ſcit.nõ ꝑ faſtigiũ huiꝰcoꝛꝑis.i.ꝑ hoſ ocu
los pᷣcipitat᷑:vt tꝑalia ⁊ ĩferioꝛa cogſcat.
ODuid igit᷑ reſtat vñ ñ poſſit aĩa recoꝛda/⸗
ri pꝛimã pulcritudinẽ quã reliqᷣt:qũ ð ip

ſis ſuis vicijs pᷣt. Ita em̃ ſapiẽtia dei ꝑ/
tendit vſq; ĩ finẽ foꝛtit᷑. Ita ꝑ hãc ſũmꝰ
ille artifex oꝑa ſua ĩ vnũ finẽ decoꝛis oꝛ⸗
dinata ↄtexuit. Ita ülla bonitas a ſũmo

vſq; ad extremũ nllłi pulcritudini q̃ ab ip

ſo ſolo eſſe poſſet ĩuidet.vt nemo ab ipſa

vitate deijciat:qͥ nõ excipiat᷑ ab aliq̃ effi/

gie vitatiſ. Ouere ĩ coꝛꝑis voluptate qͥd
teneat:nihil alið ĩiuenies qᷓ; ↄuenientiã.

NHNã ſi reſiſtẽtia pariũt doloꝛẽ:cõueniẽtia

pariũt voluptatẽ. Recognoſce gů q ſit ſũ

maↄueniẽtia. Noli ſoꝛas ire:ĩ teipᷣm r̃di
Iĩterioꝛe hoĩe habitat vᷣitas:⁊ ſi tuã na/

turã mutabilẽ iuener trãſcẽde ⁊ teipᷣm.

DSʒ memẽto cũ te trãſcẽder:ratiocinan

tẽ aĩaʒ te trãſcẽdere.Illuc ̊ tẽde:vñ ipd,ʒ
lumẽ rõnis accẽdit᷑. Quo em̃ ꝑuenit o=s
bonꝰ rõcinatoꝛ:niſi ad vᷣitatẽ? Cũ ad ſe/
ipᷣaʒ vᷣitas ñ vtiq; ratiocinãdo ꝑueniat:

iʒz qð rõcinãtes appetũt ipſa fit.vide ibi

2ↄueniẽtiã ꝗᷓ ſupioꝛ eſſe ñ poſſit:⁊ ipᷣe ↄue

ni cũ ea.Nõſitere teñ eſſe qð ipᷣaẽ. Siqͥ

Aẽ ſeipᷣa ñ q̃rit:tu aũt ad ipᷣaʒ qrẽdo veni
ſti:nõ locoꝝ ſpacio:ſʒ mẽt affectu.vt ipᷣe

ĩterioꝛ hõ cũ ſuo ĩhabitatoꝛe nõ ĩſima ⁊

carnali:ſʒ ſũma ⁊ ſpũali voluptate ↄueni

locoꝝ numeꝝ coaptat᷑:vt ſuas reganes

CCVIII.

at. Aut ſi ñ cernis qᷓ dico:⁊ an va ſint du

bitas:cerne ſaltẽ vtꝝ te ð his dubitare ñn

dubites: ⁊ ſi certũ ẽ te eſſe dubitantẽ:q̃re

vñ ſit certũ. Nõ illic tibi omino ſol huiꝰ
mũdi lumẽ occurret:ſʒ lumẽ veꝝ qð illu
minat oẽm hoĩeʒ veniẽtẽ in hũc mundũ

P his oculis videri nõ pᷣt:nec illis qb⸗

ntaſmata cogitant᷑:ꝑ eoſdẽ oculos aĩe

impacta:ſʒ ill qb ipᷣis fäãtaſmatibo dicit.
MAõ eſtꝭ vos qð ego q̃ro:neq; illud eſtis:

vñ ego vos oꝛdio:⁊ qð mihi int᷑ vos fe/

dũ occurrerit impbo:qð pulcꝝ appbo.
Cuũ pulcriꝰ ſit illð vñ ĩpꝛobo ⁊ appꝛobo
q̃re ̊ ißᷣm mag appbo.⁊ nõ ſolũ vob:ſʒ

ilłł oĩbo coꝛꝑib:vñ vos hauſi antepono.
Deinge regulã ipam quã vides:ocipe h̊
mõ. Ois qͥ ſe dubitãrẽ ĩtelligit:veꝝ itel/
ligit:⁊ ð hac re quã ĩtelligit certꝰ eſt.De
dvo igit᷑ certꝰ eſt. Ois igit᷑ qͥ vtꝝ ſit vᷣitas

dubitat ĩ ſeipo hʒ veꝝ vñ nõ dubitet:n

vllũ veꝝ niſi vᷣitate veꝝ ẽ Nõ itaqʒ oꝑtʒ
eũ ð vᷣitate dubitare:qͥ potuit vndecũq;

dubitare. Ubi vident᷑ hec:ibi ẽ lumẽ ſi/
ne ſpacio locoꝝ ⁊ tẽpoꝝ:⁊ ſine vllo ſpaci
on taliũ fſantaſmate.Nũquid iſta ex aliq̃ᷓ
pte coꝛrũpi pñt:etiã ſi oĩs rõcinatoꝛ in/

tereat:aut potiꝰ apud carnales ĩferos ve
teraſcat:?: HNõ em̃ rõcinatio talia facit:ſed

iluenit. Ergo añq; iueniant᷑ ĩ ſe manẽt:et

cũ ĩueniũt᷑:nos inouãt.Ita renaſcit᷑ inte

rioꝛ hõ:⁊ exterioꝛ coꝛrũpit᷑ de die in diẽ.

Sʒ ĩterioꝛ exterioꝛẽ r̃ſpicit:⁊ ĩ ſua cõpa

ratõe ſedũ videt. in ppꝛio tñ genere pul/

crũ ⁊ coꝛpoꝝ ↄueniẽtia letãtẽ:⁊ coꝛrũpẽ

tẽ qð ĩ bonũ ſuũ ↄuertit:alimẽta.ſ.carnii
tñ coꝛrupta.i.amittẽtia foꝛmã ſuã:ĩ mẽ
bꝛoꝝ iſtoꝝ fabꝛicã migrãt:⁊ coꝛrupta re

ficiũt. In aliã foꝛmã ꝑ ↄueniẽtiã trãſeun

tia:⁊ ꝑ vitalẽ motũ dijudicãt᷑ qdãmodo

vt ex eis ĩ ſtructurã huiꝰviſibił pulcri q̃
apta ſũt aſſumant᷑:nõ apta vo ꝑ ↄgruos

meatꝰ eijciãt᷑. Quoꝝ aliud fetulẽtiſſimũ
regddit᷑ terre:ad alias foꝛmas aſſumẽdaſ:

aliud ꝑ totũ coꝛpꝰexalat:alið totiꝰaĩaliſ

latẽtes numeros accipit ⁊ ĩchoat᷑ in ꝓlẽ:
⁊ ſiue ↄuenientia duoꝝ coꝛpoꝝ:ſiue tali

aliq̊ fjtaſmate cõmotũ:ꝑ genitales vias

ab ſp̃o vertice defluit ĩ ĩfima voluptate.

Jã vero ĩ mfeꝑ certos numeros tẽpoꝝĩ

2

6

WDe vera religione

queq; mebꝛa occupent: ⁊ ſi modũ parali

tad fuau erit:luce coloꝛis adiũcta naſcit

coꝛpꝰ qð foꝛmoſũ vocat᷑:⁊ a ſuis dilecto

ribo amat᷑ acerrime:nõ tñ in eo plłꝰ placet

ſoꝛma q mouet᷑:qᷓ; vita qᷓ mouet. HNã illðᷣ
glal ſi nos amet allicit violentiꝰ:ſi oderit

qũt ſuccẽſemꝰ ⁊ ferre nõ poſſumuſ:etiã ſi

foꝛmã ipᷣaʒz pᷣbeat fruẽti. Hoc totũ eſt vo

luptaꝶ regnũ:⁊ ima pulcritudo:ſubiacʒ
em̃ coꝛruptõi.Oð ſi ñ eſſʒ:ſũma putaret᷑
Dʒ adeſt diuia ꝓuidęetia q̃ hãc oñdat et
nõ malã: pꝓpt᷑ tã mãifeſta veſtigia pᷣmoꝛũ
numeroꝝ:i qb ſapietie dei nõ ẽ numerꝰ

⁊ extremã tñ eſſe:miſcẽs ei doloꝛeſ ⁊ moꝛ
vos ⁊ diſtoꝛtões mẽbꝛoꝝ:⁊ tenebꝛas co

loꝛis:⁊ aioꝝ ſimultates ac diſſenſiones:
vt ex his ãmoneamur incõmutabile ali⸗
qͥd eſſe q̃rendũ:⁊ Gᷓ facit ꝑ ifima miſteria

eoꝝ qbo id agere voluptat e:qs extermi

natoꝛes ⁊ ãgelos iracũdie diuĩe ſcriptu/

re nominãt.qᷓ;uis ipᷣi neſciãt qd ð ſeagat᷑

boni. Nis ſiles ſũt hoĩes qͥ gaudẽt miſe
rijs alienis:⁊ riſus ſibi ⁊ ludicra ſpecta/
cula exhibẽt vl exhiberi volũt euerſioni
bꝰ et erroꝛibo alioꝝ:atq; ita ĩ his oĩbo bo
ni ãqmonent᷑ ⁊ exercent᷑ ⁊ vincũt:⁊ trium/
phãt:⁊ regnãt. Mali vᷣo decipiũt᷑:cruci
ant᷑:vincunt᷑:dãnant᷑ ⁊ fuiũt.nõ vni oĩm
ſũmo dño:ſʒ vltimis fᷣuis ilł videlicʒ an
gelis:qᷓ doloꝛibo ⁊ miſerijs dãnatoꝝ pa/
ſcunt᷑:⁊ ꝓ iſta maliuolẽtia bonoꝝ libera/
tione toꝛquẽt᷑. Ita oꝛdinant᷑ oes officijs
⁊ finibo ſuis ĩ pulcritudinẽ vniuerſitatiſ:
vt qð hoꝛremꝰ ĩ ꝑte:ſi cũ toto ↄſideremꝰ
plurimũ placeat.Ouia nec ĩ edificio iu/
dicãdovnũ tin angulũ ↄſiderare debemꝰ
nec ĩ hoĩe pulcro ſolos capillos:nec ĩ bñ
ꝓnunciãte ſolũ digitoꝝ motũ:nec ĩ lune
curſu aliqs tridui tm̃ ſiguras. Iſta em̃ qᷓ
ꝓpterea ſũt ifima:qꝛ ꝑtib impꝑfectiſ tota
pfecta ſũt:ſiue ĩ ſtatu:ſiue ĩ motu pulcra

ſentiant᷑:tota ↄſiderãda ſũt:ſi recte volu/

mæ iudicare. Ueꝝ em noſtꝝ indiciũ:ſiue
ðᷣ toto:ſiue ð pꝑte iudicet:pulcꝝ ẽ:vniuer
ſo òppe mundo ſupꝑfert᷑:nec alicui pti eiꝰ
inq; tũ veꝝ iudicamꝰ adheremuſ. Erroꝛ
aũt nr ꝑti adherẽs eiꝰ:ipᷣe ꝑ ſe fedꝰ ẽ.Sʒ
ſiẽ niger coloꝛ ĩ pictura cũ toto ſit pulceꝛ
ſic totũ iſtũ agonẽ decẽter edit incõmuta
bilis diuĩa ꝓuidẽtia:alið victis:alið cer

tantibo:aliud victoꝛibo:alið ſpectatoꝛib
alið qͥet ⁊ ſolũ deũ otẽplãtibo tribueſ: ci
his oĩb ñ ſit malũ niſi pctm̃ ⁊ pena pec

cati.h̊ᷣ ẽ defectꝰ volũtariꝰ a ſũma eſſetia:
⁊ laboꝛ ĩ vltima ñ volũtariꝰ Oð alio mõ

ſic dici pᷣt:libᷣtas a iuſticia ⁊ fuitꝰ ſpᷣ peto

Coꝛrũpit᷑ aut hõ exterioꝛ:aut ꝓfectu ĩte
rioꝛis:aut defectu ſuo. Sʒ ꝓfectu ĩterio
ris ita coꝛrũpit᷑:vt totꝰ ĩ meliꝰ refoꝛmet᷑:

reſtituat᷑ in integꝝ ĩ nouiſſima tuba.vt

ñ iã coꝛrũpat᷑ neq; coꝛrũpat Defectu aũt

ſuo ĩ pulcritudies coꝛruptibilioꝛes.i.pe

naꝝ oꝛdinẽ pᷣcipitat᷑. Nec miremur qꝙ ad

huc pulcritudies nomino. Nihil eizʒ ẽ oꝛ

dinatũ qð nõ ſit pulcꝝ:⁊ ſicait apłs.oĩs

oꝛdo a deo ẽ. Neceſſe ẽ aũt fatamur me
lioꝛẽ eſſe hoĩeʒ ploꝛãtẽ:qᷓ; letantẽ vermi

culũ.⁊ tñ vermiculi laudẽ ſine vllo men
dacio copioſe poſſũ dicere.ↄſiderãs nito

r? coloꝛis figurã teretem ⁊ rectitudineʒ
coꝛꝑis:poꝛa cũ medijs:media cũ poſteri
oꝛibo ↄgruẽtia:⁊ vnitatᷣ appetẽtiã ꝓ ſue
nature hũilitate fᷣuãtia.nihil ex vng ꝑte
ſoꝛmatũ:qð ñ ex altera parili dimẽſione

rũdeat.Quid iã ð aĩa ipa dicã:vegetãte

modulũ coꝛpis ſui:qũo eũ numeroſe mo
ueat:qũo appetat ↄueniẽtia:quo vincat

aut caueat obſiſtẽtia:q;tũ pᷣt:⁊ ad vnũ ſe
ſũ ĩcolumitat reſerẽs oĩa:vnitatẽ illã cõ
ditricẽ naturaꝝ oĩʒ:młto euidẽtiꝰ qᷓ; coꝛ

p' ĩſinuet.loqͥꝛ ð vermiculo aĩante q̃licũ

q;. Ciner ⁊ ſtercoꝛis laudẽ veriſſime at/
q; vberrime pleriq; dixerũt Quid g̊miꝝ

F.ſi hoĩs aĩazʒ:q̃ ybicũq; ſit ⁊ qliſcũq; ſit
ofmi coꝛpe ẽ melioꝛ.dicã pulcre oꝛdinari

de penis eiy alias pulcrirudies ſieri:cũ
ibi nõ ſit qñ miſera ẽ: vbi eſſe btõs decet.
ſz ibi ſit vbi eſſe miſeros decet: Pꝛoꝛſus
nemo nos fallat. Quicqͥd recte vituꝑat᷑ ĩ
melioꝛis comꝑatõe reſpuit᷑. Oiĩs aũt na /
tura q;uis extrema:q;uis ĩfima:in cõpa
ratõe nihili iure laudat᷑.Et cũ cuiq; ñẽ

bfñ ſi meliꝰ eſſe p̃t.q̃re ſi nobis põt bñ eſ/ſe

cũ ipᷣa vitate:male ſumꝰcũ q̃ͥlibʒ veſtigio
vitatꝭ.młto &̊ deteriꝰ cũ extremitate ve/⸗
ſtigij. qñ carnis voluptatibꝰ adheremꝰ.
Encim⸗ g̊ huiꝰcupiditat vł blãditias
vł moleſtias:ſubiugemꝰnob ducib hãc
feminã ſi viri ſumꝰ:⁊ ipſa erit melioꝛ:neec

ſã cupiditas:ſʒ tꝑantia noĩabit᷑.Hã cuʒ

haductenos
1lbigonos:

chpanmur.

Irt nob ſn
ſanio aplon
regirtichul

ſums Mbete⸗

minepibiug

fuürelpareta

giet finn
üüffntemeoiu
nippli diſpeſe
ecai düari⸗
holclione te
tulait ſigabhe

te vir ſogit

bömppiorn
Pyhicriion
orginniſumm?

Pollaitncßſec

Waohaniprni⸗
den Ader
uctizdoc⸗
merenmurn
ebeeißſht
hoiez venĩ
q roertit⸗
ſun it Gis
No dllgin
ſuenitduna;
eſbiſine mm
igdonſitlles
ſeritvoninn
Me Bäwen
umeſedödin
düatnſencn
otegigligte
Uör vnüſe
nerfinnnnerg
ntuni pftyt
ſent grege⸗
emnem
lüne
WN

ℳ

upolotng

Uuntelnſeie

cech libe
tuironnli
tajmnini

dribglöſhenne⸗
iblinb nihti
niihefhn
9 .
Mürmaſinnci
Volüünmd Oözin
iuſticigt uipfn
Anenorann in⸗
ſuo Sepfamin
mot'i melb ein⸗

Rinoniſumadiee

coenotblitzit
tat Bapume
8nommiho ülizin
pula:: ſüngdi
ſecsdütfuamun
Criteq̈ laantiden
iluceſerlont
Idicne Mnistin
muemt remndine
isenedin üdoſ
und wdedrä
nüna dderſe⸗
uon Mnlidein
dein irdicit
inrgiocined

.—77 .

rs ieminili
iniwaili
mmuautinnnile
8buuerenſinend
eritOiirin
gſte t
ioentin

alain ſefen

ipᷣa ducit:nos aũt ſeqͥmur:cupiditaſ illa

⁊ libido:nos vᷣo temeritas ⁊ ſtulticia nũ

cupamur. Seqmur chꝛiſtũ caput noſtꝝ

vt ⁊ nos ſeq̃tur:cui caput ſumꝰ. Hoc et

ſemĩs pᷣcipi pᷣt:nõ maritali ſʒ fraterno iu

re . q iure i chꝛiſto nec maſculłꝰ nec femĩa
ſumꝰ. Habẽt em̃ ⁊ ille virile qͥddã vñ fe/
mineas ſubiugẽt voluptates:vñ chꝛiſto

Ffuiãt ⁊ ĩperẽt cupiditati.Oð ĩ młtis vi/

duis ⁊ vᷣginibo dei:ĩ młt etiã maritat ſʒ
iã fraterne ↄiugalia iura fuãtibachꝛiſtia
ni ppli diſpẽſatõe mãifeſtũ ẽ Oð ſi ab ea
pte cui dñari deꝰ nos iubʒ.atq; vtĩ nrãʒ
poſſeſſionẽ reſtituamur:⁊ hoꝛtat᷑ ⁊ opi⸗

tulat᷑.ſi ̊ab hac ꝑte ꝑ negligẽtiã ⁊ ĩpieta

tatẽ vir ſpditꝰ fuerit.i.mẽs ⁊ rõ:erit qͥ dẽ
hõ turpis ⁊ mił᷑:ſꝛ deſtinat᷑ ĩ hac vita:et
pꝰ hãc vitã oꝛdinat᷑:qͥ eũ deſtinari:⁊ vbi
oꝛdiari ſummꝰ ille rectoꝛ ⁊ dñs iudicat.
Nulla itaq; feditate vniuerſaʒ creaturã
maculari ꝑmittit᷑. Ambulemus ů̊ dũ diẽ
habemꝰ.i.dũ rõe vti poſſumꝰ:vt ad deũ
ↄuerſi:vᷣbo ei qd veꝝ lumẽ eſt:illuſtrari

mereamur:ne nos tenebꝛe cõpᷣhẽdãt Di

es ẽ eĩ pᷣſentia illiꝰ lumĩs qð illũinat oẽʒ

hoĩeʒ veniẽtẽ ĩ hũc mũdũ. Hoĩeʒ dixit
q̃ rõe vti pᷣt:⁊ vbi cecidit ibi incũbere vt
ſurgat.Si g̊ voluptas carnis diligit᷑:ea
ipᷣa diligẽtiꝰ ↄſideret᷑:⁊ cũ ibi recognita
fuerint q̊zundã veſtigia numeroꝝ qrẽdũ

ẽ vbi ſine tumore ſint. Ibi em̃ mag vnũ
qð ẽ:⁊ ſi tales ſũt ĩ ipᷣa motõe vitali:q̃ ĩ
ſemĩbo oꝑat᷑.magꝭ ibi mirãdi ſũt qᷓ; ĩ coꝛ
poꝛe. Si eĩ numeri ſeminũ ſiẽ ipᷣa ſemĩa
tumerẽt:ð dimidio gno fici arboꝛ dimi/
dia naſceret᷑:neq; ð aĩaliũ ſeminibo etiã ñ

tot:aĩalia tota ⁊ ĩtegra gignerẽt᷑:neq; tã
tillũ ⁊ vnũ ſemẽ vim hr̃et ſui cuiuſq; ge/

nerꝭ inumerabilẽ. De vno ppe ſm ſuaʒ
naturã pñt vł ſegetes ſegetũ:vl ſilue ſil/

uaxꝝ: vl greges gregũ:vel ppli pploꝝ: p

ſecla ꝓpagari:vt nullũ foliũ ſit:vł nullꝰ

pilꝰ ꝑ tã numeroſã ſucceſſ ionẽ:cuiꝰ ñ rõ
illo pᷣmo ⁊ vno ſemĩe fuerit Deinde illðõ

cogitãdũ ẽ:qᷓ; numeroſas:qᷓ; ſuaueſ ſono
rũ pulcritudies:vᷣberatꝰ ger traijciat:cã
tante luſcinia:q̃ͥs illiꝰ auicule aĩa:nõ tã li
bere cũ liberet fabꝛicaret᷑:niſi vitali mo/
tu incoꝛꝑaliter hr̃et impᷣſſas. Hoc⁊ ĩ ce/

terꝭ animãtibo:q̃ rõne carẽtia:ſenſu tñ nõ

CccCX.

crẽt aiaduerti pt. Nullũ em̃ hoꝝ ẽ: qð ñ

vł ĩ ſono voc: vł ĩ cetero motu atq; oꝑa/
tione mebꝛoꝝ numeroſũ aliqͥd ⁊ ĩ ſuo ge
nere moderatũ gerat:nõ aliq̃ ſciẽtia:ſʒ tñ

intimis nature terminis ab illa incõmu/

tabili numeroꝝ lege modulatis. Redea/

mꝰ ad nos:⁊ omittamꝰ ea q̃ cũ arbuſtꝭ et
beſtijs habemꝰ cõia. Uno nãq; mõ irun
do nidificat:⁊ vnũqðq; auiũ genuſ:vno
aliqᷓ ſuo mõ.Quid ẽ gin nob:q ⁊ de illis
oĩb iudicamꝰ:q̃s figuras appetãt:⁊ q̃te
nꝰ impleãt.⁊ nos ĩ edificijs alijſq; coꝛpo
reis oꝑibo tãq; dñi oĩm taliũ figuraꝝ in
numerabilia machinamur:Quidẽ ĩ no/
bis qð intꝰ intelligit has ipᷣas viſibũes
coꝛpoꝝ moles ꝓpoꝛtöe magnas eſſe vel
puas:⁊ ome coꝛpꝰ hr̃e dimidiũ qᷓ;tulũcũ
q; ſit:⁊ ſi dimidiũ ĩnumerabiles ꝑtes.ita
qʒ om̃e granũ milij ſue partitãte:q;tã ĩ H̊

mũdo nr̃m coꝛpꝰ tenet:tã magnũ eſſe qᷓ

mũdꝰ ẽ nob:totũq; iſtũ mundũ figuraꝝ

rõe pulcꝝ eſſe:nõ mole:magnũ aũt vide/
ri:nõ/ꝓ ſua q; titate:ſʒ ꝓ bꝛeuitate nr̃a et

aĩaliũ:qͥbo ẽ plenꝰ.q rurſꝰ cũ habeãt infi/
nitatẽ diniſionis:nõ ipſa ꝑ ſe:ſʒ ĩ alioꝝ:⁊
maxie ipᷣiꝰ vniuerſi cõparatõe tã parua
ſũt: Nvi ſpacio tẽpoꝝ alia rõ ẽ:qꝛ vt oĩs
loci:ſic oĩis tꝑis lõgitudo hʒ dimidiũ ſui
q;uis em̃ ſit bꝛeuiſſima:⁊ incipit ⁊ ꝓgre/
dit᷑ ⁊ deſinit. Itaq; ñ pᷣt niſi hre dimidiũ
dum ibi diuidit᷑ q̃ trãſit ad finẽ.Acꝑ G̊ ⁊-
bꝛeuis ſyllabe tꝑs: compꝑatõe lõgioꝛis
bꝛeue:⁊ hoꝛa brumalis eſtiue hoꝛe cõpa
rata minoꝛ ẽ. Sic moꝛa vniꝰhoꝛe ad diẽ

⁊ diei ad mẽſẽ:⁊ mẽſiſ ad annũ:⁊ anni ad

luſtꝝ:⁊ luſtri ad maioꝛes circũituſ:⁊ ipſi

ad vniuerſũ tꝑs relati bꝛeues ſũt:cũ illa

ipᷣa numeroſa ſucceſſio:⁊ q̃dã gdatõ:ſiue
localiũ:ſiue tꝑaliũ ſpacioꝝ:ñ tumoꝛe vł
moꝛa:ſʒ oꝛdinata ↄueniẽtia pulcra iudi/
cet᷑. Ie aũt oꝛdis modꝰ viuit ĩ vitate ꝑ
petua:nec mole vaſtꝰ:nec ꝓtractõe volu
biliſ:ſʒ potẽtia ſuꝑ oẽs locoſ magnꝰ:eter
nitate ſuꝑ oĩa tꝑa ĩmobilis:ſine q̃ imẽ nec
vlliꝰ molis vaſtitas ĩ vnũ redigi:nec vl /
liꝰ tꝑis ꝓductio pᷣt ab erroꝛe cohiberi:et

aliqd eſſe vł coꝛpꝰ vt coꝛpꝰ:vel motꝰ vt

mot“ ſit. Ipm ẽ vnũ pᷣncipale:nec ꝑ fini/
tü nec ꝑ infinitũ craſſũ:nec ꝑ finitũ necꝑ
infinitũ mutabile.Nõ em̃ hbʒ alið hꝛgli

. De vera religione

alibi: ant alind nũc aliud poſtea:qꝛ ſũme

vnꝰ ẽ pr vᷣtat: pr̃ ſue ſapie:q nlla ex ꝑte
diſſilis:ſilitudo eiꝰ dicta ẽ ⁊ imago:qꝛ ð

ipᷣo ẽ. Itaq; etiã filiꝰ recte ðꝛ ex ipᷣo:cete

ra ꝑ ipᷣm. Pꝛeceſſit em̃ ſoꝛma oĩm ſumme

— * ☚ —w —

ĩplẽs vnũ ð q̊ͥ ẽ: vt cetera qͥ ſũt inq; tũ ſÜõt
vni ſilia ꝑ eã foꝛmã fierent. Hoꝝ alia ſic

ſũt ꝑ ipᷣaʒ:vt ad ipᷣaʒ eẽ ſint:vt oĩs rõnalł
⁊ĩtellectual creatura:ĩ q̃ hõ r̃ctiſſime ðꝛ
factꝰ ad imaginẽ ⁊ ſiłitudinẽ dei. Nõ em̃
alit᷑ incõmutabilẽ vᷣitatẽ poſſʒ mẽte ↄſpi

cere. Alia vᷣo ita ſũt ꝑ ipᷣaʒ facta:vt ñ ſint
ad ipᷣaʒ. Et iõ rõnalis aĩa ſi creatoꝛi ſuo
fuiat:a qͥ facta ẽ:⁊ ꝑ quẽ facta ẽ:⁊ ad quẽ
facta ẽ:cũcta ei cetera fuient:⁊ vita vltia

que tã vicina illi ẽ:⁊ ẽ adiutoꝛiũ eiꝰ:ꝑ qð

imꝑat coꝛpi:⁊ ipᷣm coꝛpꝰ:extrema nat᷑a

eſſẽtia:cui oĩmodo cedẽti ad arbitriũ do
minabit᷑:nullã ð illo ſetiẽs moleſtiã:qꝛ iã
ñn ex illo nec ꝑ ülud qᷓret btitudinẽ:ſed ex
deo p ſeipᷣaʒ ꝑcipiet. Refoꝛmatũ ̊ coꝛpꝰ
2 ſctificatũ:ſine detrimẽto coꝛruptõis:⁊
ſine onere difficultatè admiſtrabit In re
ſurrectõe eĩ nec nubẽt neq; nubẽt᷑ſʒ erũt
ſicẽ ãgeli ĩ ceł.Eſca vo vẽtri:⁊ vẽter eſcis
De aũt ⁊ hũc ⁊ illas deſtruet:qm̃ ñ ẽ re⸗
gnũ dei eſca ⁊ potꝰ:ſʒ iuſticia⁊ pax ⁊ gau
diũ. Qua pprt etiã ĩ iſta coꝛꝑiſ voluptate
iuenimꝰ vñ cõmonemur eã ↄtẽnere:ñ qꝛ
malũ ẽ natura coꝛꝑis:ſʒ qꝛ ĩ extremi bõi
dilectõe turpiter volutat᷑:cui pᷣmis inhe
rere fruiq; ↄceſſũ eſt. Cũ trahit᷑ auriga ⁊
ſue temeritat dat penas:qͥ cqͥd illud ẽ q

vtebat᷑ accuſat:ſʒ ĩploꝛet auxiliũ:iubeat

dñs reꝝ:obſiſtat᷑ eùs:alia iã ſpectacula ð

illiꝰ pᷣcipitatõe faciẽtibo:⁊ niſi ſubueniat᷑
öͤ moꝛte facturꝭ. Reſtituat᷑ ĩ locũ:ſuꝑ ro/

tas collocet᷑:habenaꝝ iura reddãt᷑:regat
cautius obtpantes ⁊ edomitas beſtias.

Ziũc ſentiet qᷓ; bñ currꝰ ⁊ tota illa iũctio

fabꝛicata ſit:qᷓ ruina eiꝰ ⁊ ipᷣm afflixerat:

⁊ curſũ decẽtiſſime moderatõiſ amiſerat

qꝛ ⁊ huic coꝛꝑi ĩbecillitatẽ peꝑit aĩe ma/
le vtent auiditas ĩ ꝑadiſo:vſurpãs veti

tũ cibũ g̊ medici diſciplinã:q̃ ſempiterna

otinet᷑ ſalꝰ. Di ĩ iſta ipſa viſibił carnis
ſbecillitate:vbi btã vita eſſe ñ pᷣt:inuenit᷑
ãmonitio beate vite ppt᷑ ſpeciẽ de ſũmo
bono vſq; ad ima venietẽ:q́to mag ĩ ap
petitõe nobilitatꝭ ⁊ excelletie:⁊ ĩ omi ſuꝑ

bia vanaq; põpa huiꝰ mũdi.Ouid eniʒ

alið ĩ ea hõ appetit:niſi ſolꝰ eè ſi fieri poſ

ſit cui cũcta ſpᷣiecta ſint:ꝑuerſa.ſ.imitatõ

ne oſpotẽtis dei: OQuẽ ſi ſpᷣditꝰ imitaret:·

fim pᷣcepta eiꝰ viuẽdo:ꝑ eũ hfet ſubdita
cetera:nec ad tãtã defoꝛmitatẽ vẽiret: vt
beſtiolã timerz qͥ vult hoĩbo imꝑare Ha

bet ⁊ ſuꝑbia quendã appetitũ vnitat⁊
oĩpotẽtie:ſʒ ĩ reꝝ tꝑaliũ pᷣncipatu:q oia

7„

trãſeũt tãq; vmbꝛa. Inuicti eſſe volumꝰ

⁊ recte:habʒ em̃ ̊ animi nr̃i natura poſt

deũ:a qͥ ad eiꝰ ima ginẽ factꝰ eſt:ſʒ ei pᷣce

pta erat ſuãda:qͥbo ſ̃uat nemo nos vĩce

ret. Nũc vo dũ ipᷣa cuiꝰ vᷣbis turpiter cõ

ſenſimꝰ domat᷑ doloꝛe pariẽdi:⁊ nos ĩ ter
ra laboꝛamꝰ:⁊ cũ magno dedecoꝛe ſupa/
mur ab oĩb q̃ nos cõmouere ac ꝑturba/

re potuerũt. Itaq; nolum ab hoĩby vin
ci:⁊ irã ñ poſſumꝰ vicere Qua turpitudi

ne qͥd execrabiliꝰdici pᷣt: Jatemur hoĩeʒ

Hᷣ eẽ qd nos ſumꝰ:qͥ tñ ⁊ ſi habeat vicia:
ñ ẽ tñ ipe viciũ. Quãto igil honeſti hö
nofſ vicit q; viciũ: Quis aũt dubitʒ ima

ne viciũ eſſe ĩuidentiã: qͥ ncce eſt toꝛqat?
ſubijciat:q ñ vult ĩ reb tpalibo vici. De
liꝰ ẽ &̊ vt hõ nos viĩcat q; iuidẽtia:vł qð/

libet aliud viciũ. Sʒ necab hole vicpt
q vicia ſua vicerit. NHõ em vincit᷑:niſi ciᷣ

ei eripit᷑ ab aduerſario qð amat. Qui
amat id ſolũ qð amãti eripi ñ pᷣt:ille ĩdu/
bitãter ĩuictꝰ ẽ:nec vltra cruciat᷑ iuidia.
Ig em̃ diligit:ad qð diligẽdũ ⁊ ꝑcipien
dũ q;to płes venerĩt:tãto eis vb eriꝰ gra

tulat᷑. Diligit em̃ deũ ex toto coꝛde:⁊ ex

tota aĩa: ⁊ ex tota mẽte:⁊ diligit ꝓximuʒ
tãq; ſeiᷣm. Nõ gilli ĩuidet vyt ſit qð ipe ẽ

Imo adiuuat etiã q;tũ pᷣt. Nec pᷣt amitte

re pximũ quẽ diligit tãq;; ſeipᷣm:qꝛ ne;

T ſeipᷣo ea diligit qᷓ ocul ſubiacẽt aut vlli
alijs coꝛpoꝛeis ſẽſibo. Ergo apð ſemetip
ſü bʒ:quẽ diligit tãq; ſeim. Ea aũtẽ re
gula dilectõis: vt qᷓ ſ ibi vult bõa puẽire:

Lilli velit: ⁊ q accidere ſibi mala ñ vult: ⁊

illi nolit. Hanc volũtatẽ erga oẽs hoĩes

fuat. Nã erga neminẽ oꝑpandũ ẽ malũ:et

dilectio ꝓximi malũ ñ opat᷑Diligam g
vt pᷣceptũ ẽ etiã ĩimicos nr̃os:ſi vᷣe inui/
cti eſſe volumꝰ. Nõ eĩ ꝑ ſeipᷣm àſq; hoĩm

ĩuict e:ſz p ill incõmutabilẽ lege: cuiq/⸗
cuiq; fuiũt ſoli ſũt liberi. Sic em̃ eis qð

dligitauen
ſacht gotos
ho dilereriene
irautbilnans
li int ere⸗
cnogichor/
enm inf
ſamnarbolezii
dſonronſcade
—
ſgirayt di
fyiuges:r
cnes Nadil
Mstules hee
ſccon noꝛie
Pcept imagi
ptionẽ noͤrlg
criqg naturino⸗
tcmmali oluen
weaprücereg
Wedodiesod
mddend
igmmeiboi⸗
Lheenhics

ntſzamare

zmip ſaan
ſbugriftd
pü inoio
ſne ronmo. .
ſtnoeforn
ſili ocent ri n
colectitnenri
uidoſcätfen
chegnipec
Anan
Meipee

licſeöͤn.
neſtitanrfi
Duis dlige
dpdligere
lnngſun⸗
ettim deih
NN
unhünmf
iuſcte
deopfec

bub nüii ie
tniſiſckſfing
Alhronaſſini
ſi ſoa⸗ hint
Ecopeühjnſh
deformitatſänne
mutboibinnn
Ndi ppentin,
Wlüpncinmit
A Puicich wln
Dmiminfimne
ugneſtc ige

fnan en ce.

A ſbnnich

Nlorepanicrtnein⸗

ugro debethetiigr
cönouere acgennn
wun hoihin
en uwpin
git. Enmurboid
itſhaden dn

itoigt donati

1

Dis rdodin
wiirdni
ntnthaihti⸗
riatöinidangt,
Snerthoeſi
1 Koi maini 6
inw bant i
inaniinlii⸗
Itnmnutini
bniginit nin
eicoes end
aa ocdel

irerdiigtpenme

iinae ſtſtchii

iief⸗oen

diligũt auferri ñ pᷣt.Que res vna ĩuictoſ
ſacit:⁊ ꝑfectos viros. Nã ſi vł ipʒ hoĩeʒ
hõ dilexerit:nõ tãq; ſeipᷣm:ſʒ tãq; iumen
tũ:aut balneas:aut auiculã pictã:vł gar
rulã.i.vt ex eo aliqͥd tꝑał voluptatꝭ aut

cõmodi capiat:ſᷣuiat ncce eſt nõ homĩ:ſʒ

qð ẽ turpiꝰ:tã fedo ⁊ deteſtabili vicio:q̊

n amat hoĩeʒ ſiẽ hõ amãdꝰ ẽ.Quo vicio

onante: vſq; ad extremã vitã ł potiꝰmoꝛ
tẽ ꝑducit᷑. Sʒ nec ſic qͥdẽ ab hoĩe hõ di/
ligẽdꝰ ẽ:vt diligũt᷑ carnales frẽs vel filij

vlↄiuges:vł qq; cognati:vł affines aut
ciues. HNã ⁊ dilectio iſta tpalis ẽ. Nõ em̃
yllas tales neceſſitudies haberemꝰ q̃ na

ſcẽdo ⁊ moꝛiẽdo ↄtingũt.ſi natura nr̃a ĩ
pᷣceptꝭ ⁊ imagine dei manẽs.i iſtã coꝛru⸗
ptionẽ nõ religaret᷑. Itaq; ad pᷣſtinã ꝑfe/
ctãq; naturã nos ipᷣa vᷣitas vocãſ:pᷣcipit
vt carnali ↄſuetudini r̃ſiſtamꝰ:docẽs ne
minẽ aptũ eẽ regno dei:qͥ ñ iſtas carnaleſ
neceſſitudies oderit. Neq; B̊ cuiq; inbu
manũ videri dʒ. Mag em̃ ẽ inbumanũ

ñ amareĩ hoĩe qð hõ ẽ:ſʒ amare qð filiꝰ

F.̊ ẽ em̃ ñ ĩ eo amare illud qð ad deũ ꝑti

net:ſʒ amare iũllud qð ad ſe ꝑtinet.Quid
g̊ miꝝ ſi ad regnũ ñ ꝑuenit:qͥ ñ cõmuneʒ
ſʒ puatã rẽ diligit? Immo vtrũq; ait qͥſ/
piã.ĩmo illð vnũ dicit deꝰ.Dicit eĩ vᷣiſſi
me veritas. Nemo pᷣt duobo dñis fᷣuire.
Nemo em̃ pᷣt pfecte diligere q̊ vocamur:
niſi oderit vñ fuocamur. Uocamur aũt
ad ꝑfectã naturã hũanã:q̃lẽ añ pctm̃ no
ſtrũ de fecit. reuocamur aũt ab eiꝰ dile/
etione:quã peccãdo meruimus.Quare
oderimꝰopꝑtet:vñ aũt liberemur optamꝰ

Oderimꝰtpales neceſſitudies ſi et᷑nita
tis charitate flagramꝰ Diligat hõ ꝓxim

tãq; ſeipᷣm.Cel te em̃ ſibijpᷣi nemo eſt pr
aut filiꝰ:aut affiniſ:aut aliqͥd hmõi:ſʒ tm̃
hõ. Qui ů diligit aliquẽ tãq;ᷓ ſeipᷣm:h in

eo dz diligere qð ſibi ipᷣe ẽ Coꝛꝑa vo nõ

ſũt qðᷣ nos ſumꝰ. Nõ ̊ ĩ hoĩe coꝛpꝰ ẽ ex/
petẽdũ aut deſiderãdũ Ualet em̃ ad h̊ ec
qð pᷣceptũ ẽ. Nõ ↄcupiſcas rẽ ꝓximi tui
Oua ꝓpt qͥſqͥs ĩ ꝓxio alið diligit qᷓ ſibi
ipᷣeẽ:ñ eũ diligit tãq; ſeipᷣm. Jpᷣa igit᷑ na
tura hũana ſine camali ↄditõe diligẽda
ẽ:ſiue ſit ꝑficiẽda ſiue ꝑfecta.Oẽs ſbᷣ vno
deo pfe cognati ſũt:qͥ eũ diligũt ⁊ faciũt
volũtatẽ ipᷣiꝰ:⁊ ĩuicẽ ſibiſũt ⁊ pr̃es cũ ſi⸗

bi ↄſulũt:⁊ ſilij cũ ſibi obtꝑant:⁊ fres ma
xime:qꝛ eos vnꝰpr̃ teſtamẽto ſuo ad vnã
hereditatẽ vocat.Qua pꝓpt cur iſte ñ iui/
ctꝰ ſit homĩeʒ diligẽdo:cũ ĩ eo nihil pᷣter
hoĩeʒ diligat.i.creaturã deiad eiꝰ imagi

nẽ factã:nec ei poſſit deeſſe ꝑfecta natura

quã diligit:cũ ipᷣe ꝑfectꝰ eſt. Sic em̃ vᷣbi
gra:ſi qſq; diligat bñ cantãteʒ ũ hüc aut
illũ:ſʒ tm̃ bñ cantãtẽ quẽlibʒ:cũ ſit cãtoꝛ
ipᷣe ꝑfectꝰ.ita vult oẽs tales eẽ̃.vt tñ ei ñ

delit qð diligit:qꝛ ipᷣe bñ cãtat Nã ſi cui

qᷓ; iuidet bñ cantãti:nõ iã illud diligit:ſʒ
aut laudẽ:aut aliqͥd alið:qͥ bũ cantando
vult ꝑuenire:⁊ pᷣt ei minui vł auferri:ſi ⁊
aliꝰ bñ cãtauerit.Qui giuidet bñ cãtãti
ñ amat bñ cãtãtẽ:ſʒ rurſꝰ qͥ eo ĩdiget ñ cã
tat bñ. QOð młto accõmodatiꝰ ð bñ viuẽ
te dici pᷣt:qꝛ ⁊ iuidere nili pᷣt:q̊ em̃ ꝑueni

unt bñ viuẽtes:tantũdẽ ẽ oĩb:nec minꝰ

fit cũ płes habuerit. Et pᷣt eſſe tꝑs q̊ bo
nꝰ cãtoꝛ cãtare ñ decent᷑ qat:⁊ ĩdigeat vo
ce alteriꝰ:q̃ ſibi exhibeat᷑ qð diligit:tãq;
ſi alicubi ↄuiuet᷑:vbi eũ catare txᷣpe ſit:ſʒ
deceat audire cantãtẽ. GBñ aũt viuere ſp
decz. Quare qͥſqͥs h̊ ⁊ diligit ⁊ facit:ñ ſo
lũ ñ ĩuidet imitãtibo:ſʒ eis ſe pᷣbet libẽtiſ
ſime atq; hũaniſſime qtũ pᷣt.nec tñ eis ĩ
diget Nã qð ĩ ill diligit:in ſeipᷣo hʒ totũ
atq; ꝑfectũ. Ita cũ diligit ꝓximũ tãqᷓ; ſe
ipᷣm:ñ ĩuidet ei:qꝛ nec ſibijpᷣupᷣſtat ei qʒ
pᷣt:qꝛ ⁊ ſibi nõ eo ĩdiget:qꝛ nec ſeipᷣo:tm̃
deo idiget:cui adherẽdo beatꝰ ẽ. Nemo
aũt illi eripit deũ. Ille ů̊ viſſime atqʒ cer
tiſſime ĩuictꝰ hõ ẽ:qͥ coheret deo:ñ vt ab
eo aliqͥd bõi extra mereat᷑:ſʒ cui nihil ali
ud q; ipᷣm herere deo bonũ ẽ. Hic vir qᷓ
diu ẽ ĩ hac vita vtit᷑ amico ad rependẽdã
gr̃aʒ:vtit᷑ ĩimico ad patiẽtiã.vtit᷑ bo pᷣt
ad bñſficentiã.vtit᷑ oĩ'bʒad beniuolẽtiã:⁊
q;; tꝑalia ñ diligat:ipᷣe r̃cte vtit᷑ tꝑalibo
⁊ꝓ eoꝝ ſoꝛte hoĩiboↄſulit:ſi eq̃liter nõ pᷣt

oib Quare ſi aliquẽ familiariũ ſuoꝝ ꝓm

ptiꝰ q;; quẽlibet alloqᷣt᷑:ñ eũ mag diligit:
ſ ad eũ hʒ maioꝛẽ fiduciã:⁊ aptioꝛẽ tꝑiſ

ianuã.Tractat eĩ tꝑi deditos tãto meliꝰ

qᷓ;to minꝰipᷣe obligatꝰẽ tꝑi Cũ itaq; oĩb

q̊s pꝑit᷑ diligit ꝓdeſſe ñ poſſit:niſi ↄiũctio

ribo ꝓdeſſe malit iiuſtꝰẽ Animi ãt ↄiũctõ

maioꝛ ẽ qᷓ; locoꝝ aut tẽpoꝝ:quib in hoc

coꝛꝑe iũgimur:ſʒ ea maxima att oſnih⸗
4

MDe vera religione

pualet. Non & iſte affligit moꝛte cuiuſq;:

qm̃ qͥ toto aĩo deũ diligit:nouit nec ſibi
pire qð deo ñ ꝑit.Deꝰ aũt dñs ẽ:⁊ viuo
rũ ⁊ moꝛtuoꝝ. Nõ cuiuſq; miia miſer ẽ
qꝛ nec cuiuſq; iuſticia iuſtꝰ ẽ: ⁊ vt nemo
ülli iuſticiã ⁊ deũ ſic nemo aufert btitudi
nẽ. Et ſi aliqũ foꝛte alicuiꝰ ꝑiculo vł er/⸗
roꝛe vł doloꝛe cõmouet᷑:vſq; ad illiꝰ au⸗
xiliũ:aut coꝛrectõeʒ:aut ↄſolatõeʒ:nõ vſ
q; ad ſuã ſbuerſionẽ valere patit᷑ In oĩb
aũt officioſis laboꝛibo future etis certa
expectatõe ñ fraãgit᷑. Quid em̃ ei nocebit:
q̃ bñ vti etiã ĩimico pᷣt.Ei em̃ pᷣſidio at
q; munimẽto inimicitias nõ ꝑtimeſcit:
cuiꝰ pcepto ⁊ dono diligit ĩimicos. Hu
ic viro ĩ tribulatõibo paꝝ ẽ nõ cõtriſtari.
niſi etiã gaudeat:ſciẽs ꝙ tribulatio pati
entiã oꝑat᷑:patiẽtia ꝓbatõeʒ: pbatio ſpẽ:
ſpes aũt ñ ↄfũdit:qm charitas dei diffu
ſa ẽ ĩ coꝛdibo nr̃is:pꝑ ſpũmſãctũ qͥ datꝰ eſt
nob. Ouis huic nocebit: Quis hũc ſub

iugabit: Hõ q ꝓſperꝭ rebo ꝓficit:aſperiſ

qd pꝓfecerit diſcit.Cũ em̃ mutabiliũ bo/
noꝝ adeſt copia:nõ eis ↄfidit:ſʒ cũ ſotra⸗
hunt᷑:agnoſcit vtꝝ eũ ñ ceperint.qꝛ ple/
rũcq; cũ aſſũt nob putamꝰ ꝙ nõ ea diliga
m: ſz cũ abeſſe ceperint:ĩuenimꝰ qͥ ſimꝰ.
Hoc ei ſine amoꝛe nr̃o aderat:qð ſine do
loꝛe diſcedit. Uidet᷑ &̊ vincere cũ vincat᷑
qui ſuꝑando ad id ꝑuenit:qð cũ doloꝛe
amiſſurꝰ ẽ:⁊ vincit cũ vinci videat᷑ qſs
cedẽdo ad id ꝑuenit:qð ñ amittit inuitꝰ.
Nuẽ ̊ delectat libtas:ab amoꝛe mutabi
liũ reꝝ liber eẽ appetat:⁊ quẽ regnare de
lectat:vni oĩm regnatoꝛi deo ſubditꝰ he
reat:plꝰ eũ diligẽdo q; ſeipᷣm.⁊ hec ẽ ꝑfe
cta iuſticia:qᷓ potiꝰ potioꝛa:⁊ minꝰ mino
ra diligimꝰ. Sa piẽtẽ alazʒ atq; ꝑfectã ta
lẽ diligat qlẽ ilã videt: ſtultã no tale: ſed
qꝛ eſſe ꝑfecta ⁊ ſapiẽs pᷣt:qꝛ nec ſeipᷣm de
bet ſtultũ diligere. Na q ſe diligit ſtultũ
ñ ꝓſiciet ad ſapiẽtiã:nec fiet qͥq; q̃tis cu
pit eſſe niſiſe oderit qlis ẽ. Sʒ donec ad
ſapientiã ꝑfectionẽq; veniat᷑:eo aĩo ferat
ſtulticiã pximi q̊ͥ ſuã ferret ſi ſtultꝰ eſſʒ:⁊
amaret ſapiẽtiã OQuappter ſi ⁊ ipᷣa ſuper
bia vᷣe libtan ⁊ veri regni vmbꝛa ẽ:etiã ꝑ
ipᷣaʒz nos cõmemoꝛat diuĩa puidẽtia:qd
ſignificemꝰ vicioſi: ⁊ ̊ debeamus redire
coꝛrecti. Jã vᷣo cũcta ſpectacula: ⁊ oĩs il

la q̃ appellat᷑ curioſitas:qͥd alið q̃rit qᷓ; ð
reꝝ cognitõe leticiã.Quid g̊ admirabili
us:qͥd ſpecioſiꝰ ipᷣa vᷣitate:ad quã om̃is
ſpectatoꝛ ꝑuenire ſe cupere ↄfitet᷑:cũ ve/

hemẽter ne fallat᷑ iuigilat.⁊ inde ſe iactat
ſi aliqͥd acutiꝰ ceterꝭ ⁊ viuaciꝰ ĩ ſpectãdo

co&ſcat ⁊ iudicet. Ipm deniq; pᷣſtigiato/
rẽ:nihil aliud q; fallaciã ꝓfitẽtẽ diligent
intuent᷑:⁊ cautiſſime obfuãt:⁊ ſi eludũt᷑
qꝛ ſua ñ poſſũt:illiꝰdelectant᷑ ſciẽtia qͥ eoſ
eludit.Nã ⁊ ſi ille neſciret q bo cauſis fal
lant᷑ intuẽtes:vł neſcire crederet᷑:pariter
errãti nulłꝰplauderet.Si qͥs aũt ð ppło
vnꝰ eũ depᷣhenderit:maioꝛẽ illo laudẽ ſe
mereri putat.nõ ob aliud:niſi qꝛ decipi
falliq; ñ potuit. Si aũt multꝭ aꝑtꝰ ſit:nõ
ille laudat᷑:ſʒ irrident᷑ ceteri qͥ talia depᷣ/
heẽdere neq ueũt. Ita oĩs palma cognitõi

dat᷑ ⁊ artificio ⁊ cõpꝛehẽſioni veritat:ad

quã niło mõ ꝑueniũt qͥ foꝛiſ eã q̃rũt. Ita
q; ĩ tãtas nugas ⁊ turpitudies merſi ſu/
mꝰ:vt cũ interrogati qd ſit meliꝰ.veꝝ an
falſũ.oꝛe vno rñũdeamꝰ:veꝝ eſſe meliꝰ io
cis ⁊ ludis:tñ vbi nos vtiq; ñ va ſʒ falſa

delectãt:młto ꝓppẽſi qᷓ; pᷣceptꝭ ipᷣiꝰ veri/
tatis hereamꝰ ita nr̃o iudicio ⁊ oꝛe puni

mur.alið rõne appbãtes.aliud vanitate
ſectãtes.Cãdiu aũt eſt ludicꝝ ⁊ ioculare
aliqͥd:q;diu nouimꝰ in cuiꝰ vi comꝑatõe
rideat᷑. Sʒ diligẽdo talia excidimꝰ a vᷣo
⁊ñ iã ĩuenim qꝝ reꝝ ĩcitamẽta ſint.qͥbo
tãq; pmis pulcn ihiamꝰ:⁊ ab eis recedẽ
tes ãplexamur nr̃a fãtaſmata. Nã redeũ
tib nob ad iueſtigãdã vᷣitatẽ:ipᷣa ĩ itine/
re occurrũt:⁊ nos trãſireñ ſinũt.nulł vi⸗/
rib ſʒ mag ĩſidijſ latrocinãtia:ñ ĩtelligẽ
tiba q; late pateat qð dictũ ᷑. Cauetea ſi
mulacrꝭ. Itaq; alij ꝑ inumerabiles mun
doſ vaga cogitatõe volutati ſũtAlij deũ
eẽ ñ poſſe niſi coꝛpꝰigneũ putauer̃t.Alij
cãdoꝛẽ luc ĩmẽſe:ꝑ ĩfinita ſpacia vſq; q/
qʒ poꝛrectũ:ex vna tñ pꝑte qſi nigro qdaʒ
cuneo fiſſũ:duo aduerſa regna opinãtes
talia rebo ↄſtituẽtes pᷣncipia:cũ ſuis fã
taſmatibo fabulati ſũt. Quos ſi iurare co
gam vtx hec vera eſſe ſciant:foꝛtaſſe non

audeãt:ſed viciſſim dicãt.Tu igit᷑ oſten

de qͥd veꝝ ſit.Quibo ſi nihil rñũdeam niſi
vt illã lucẽ querãt qua eis apparet ⁊ cer⸗

tum eſt aliud eſſe credere:aliud ĩtelligere

unttßi
lgcenecchali
1nuſf bſ⸗
atqzſerend ne
haclocementn
gliaqj ele lun
aftirlicoficl
lcliger hienn
urſuoaſhe⸗
1idönmunus i
ſalcoanltahe
ro ut voludi
ciſ mepole
inaciore itel
Luma yitn
ſupntnecqaſ
rn hn
bilitate abenm
litate hulla hn
thioterigt fun
nürötettic⸗
erenr Ede
Gecehe e⸗
lecfolriſtür
ſt Ouneſ
huanemeti⸗
diclpotent!
poſſun inhe
fityſſnont ti
lucooo ſpen
ur llycſo n⸗
cfedignnte C
Nniüdcarnia

Uotfientoti
Muvertcenr⸗
Phoſtidſonde
Scglunnicf

htinnizeden

nienocian
nſcudeidi⸗
ſeglrien⸗
leoſtlite⸗
1ni

Oluctotige

—

oſnsiinigin
ciOugzeeni
Na fitneggis
eſeaper iici⸗
lniglar ringelie
rrünchiſe

1

—
— =
S= E

—
—

H

=

lhciipfiritiig
mechſlirtſi
eſeſnihaiet
Inen geltinnin
aan Oihinni
rmierioimcit
rindnſinden

Oüüͤnmnseee

nuntamß
Dncisaimegi
Heehiſoninn⸗
turpitugiesttl
iéſitmele
kunderegeſſen!
ndsrtihfii
W deenfii⸗
Bani idigotan
Ppbärzan
nitcklunirtiunm
in a nani
bamitn ⸗
muimminſvh
ä
ainmnfütte
Binteini
Niirrfſtüt
unvcfingfini
cöneniliunn
us

berobenMA
Giminnnmt

rain,
gnun ifi

E e

⁊ nuſq; ñ pᷣſto eẽ q̃rẽtib:⁊ nihil ea certiꝰ
atq; ſereniꝰ iueniri.Que rurſus oĩa q̃ de

hac luce mentis nũc a me dicta ſũt:nulla

alia q; eadẽ luce manifeſta ſũt. Per hãc

em̃ ĩtelligo vᷣa eſſe q̃ dicta ſũt:⁊ hec me in

telligere ꝑ hãc rurſꝰ itelligo:⁊ h̊ͥ rurſuſ ⁊

rurſus cũ qͥſq; ſe aliqͥd ĩtelligere itelligit

⁊ idipᷣm rurſus iĩtelligit.in ĩfinitũ ꝑgere
ĩtelligo.⁊ niła h eſſe ſpacia cuiuſq; tumo

ris aut volubilitatis ĩtelligo. Intelligo

etiã ñ me poſſe intelligere niſi viuã:⁊ me
viuacioꝛẽ ĩtelligẽdo fieri certiꝰ itelligo.

Eterna ei vita vitã tꝑalẽ viuacitate ipᷣa
ſuꝑat:nec qͥd ſit eternitas niſi ĩtelligẽdo
ↄſpicio. enn qppe aſpectu oẽm muta

bilitatẽ ab eternitate ſeiũgo.⁊ ĩ ipᷣa eter/
nitate nulla ſpacia tꝑis cerno:qꝛ ſpacia
tpis pᷣterit ⁊ futurꝭ reꝝ motibo ↄſtat.Ni
hil aũt pᷣterit ĩ eterno ⁊ nihil futuꝝ ẽ:qꝛ
⁊ qð pᷣterit eẽ deſinit:⁊ qð futuꝝ ẽ nõdũ
eſſe cepit. Eternitas aũt tantũmodo eſt:
nec fuit q̃ſi iã nõ ſit:nec erit q̃ſi adhuc nõ
ſit. Quare ſola ipᷣa vᷣiſſime dicere potuit
huane mẽti.ego ſũ qͥ ſũ.⁊ ð üla veriſſime
dici poterat Qui ẽ miſit me.Cui ſi nõdũ
poſſumꝰ inherere:obiurgemur ſaltẽ nr̃a

fãtaſmata ⁊ tã nugatoꝛios ⁊ deceptoꝛioſ

ludos ð ſpectaculo mẽtis eijciamꝰ. VIta

mur gdibo q̊s nobᷣ diuia ꝓuidẽtia fabꝛi/

care dignata ẽ.Cũ em̃ figmẽtis ludicris
nimiũ delectati euaneſceremꝰ ĩ cogitatõ
nibo nr̃is:⁊ totã vitã nr̃aʒ in q̃dã vana ſõ

nia verteremꝰ rõnali creatura ſeruiẽte le

gib ſuis:ꝑ ſonos:ac l̃as:ignẽ:fumũ:nu
bẽ:columnã:q̃ſi q̃dã vᷣba viſibilia cũ in/
fantia nr̃a ꝑaboliſac ſiłlitudinib qdðᷣãmo
do ludere:⁊ interioꝛes oculos nr̃os luto
huiuſcemodi curare ñ aſpnata ẽ ĩeffabil
miſcdᷣia dei.Diſtinguamꝰ ̊ quã fidẽ de/
beamꝰ hiſtoꝛie:quã ſidẽ ðᷣbeamꝰ ĩtelligẽ
tie:qͥd mãdemꝰ memoꝛie veꝝ eſſe neſcien
tes ſʒ credẽtes tñ:⁊ vbi ſit veꝝ qð ñ vẽit
⁊ trãſit:ſʒ ſp eodẽ mõ manet.qͥ ſit moduſ
ĩterpᷣtãde allegoꝛie q̃ ꝑ ſapiẽtiã dicta cre/
dit᷑ in ſpũſancto:vtꝝ a viſibilibo antiqo/
ribo ad viſibilia recẽtioꝛa eã ꝑducere ſuf/
ficiat:an vſq; ad aĩe affectões atq; natu/

ram:an vſq; ad incõmutabilẽ eternitate:

iurarẽt ⁊ ipᷣi:nec oculis videri poſſe iſtaʒ

cX ſec oc . an alie viſibilia geſta ſignificẽt:alie motꝰ
lucẽ:nec cũ aliq̃ locoꝝ vaſtitate cogitari:

aioꝝ: alie legẽ eternitat: an aliq̃ inueniãäf

ĩqͥb hec oĩa ĩueſtigãda ſint.⁊ q̃ ſit ſtabił

fides:ſiue hiſtoꝛica ⁊ tpalis:ſiue ſpũalis

⁊ eterna:ad quã oĩs interpᷣtatio auctoꝛi/

tis dirigẽda ſit:⁊ qd ꝓſit ad intelligenda
⁊ obtinẽda eterna:vbi finis ẽ oim bona/

rũ actionũ:fides reꝝ tꝑaliũ:⁊ qͥd interſit

int allegoꝛiã hiſtoꝛie:⁊ allegoꝛiã facti:et

allegoꝛiã ſermoniſ:⁊ allegoꝛiã ſacramẽti.
quo ipᷣa locutõ diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſᷣm
cuiuſq; lingue ꝓpꝛietatem accipiẽda ſit.

habet em̃ oĩs lingua ſua quedã ꝓpꝛia ge
nera locutionũ:q cũ in aliã linguã trãſſe
runt᷑:vident᷑ abſurda.qͥd ꝓſit tanta loqn
di hũilitas.vt nõ ſolũ ira dei ⁊ triſticia:⁊

a ſomno exꝑgefactio:⁊ memoꝛia:⁊ obli/
uio:⁊ alia nõnulla q̃ ĩi bonos hoĩes cade

re poſſunt:ſʒ etiã penitentie:ʒeli:crapule
noĩa:⁊ alia hmõi ĩ ſaci libꝛis ĩueniant᷑.⸗
vtꝝ oculi dei ⁊ manꝰ ⁊ pedes ⁊ alia huiꝰ
gener mẽbꝛa:q̃ ĩ ſcripturꝭ noĩant᷑ ad viſi
bilẽ foꝛmã hũani coꝛꝑis referẽda ſint:an

ad ſignificatões ĩtelligibiliũ ⁊ ſpũalium

potẽtiaꝝ:ſiẽ galea ⁊ ſe cutũ ⁊ glagi⸗ 2 cin⸗
gulũ ⁊ cetera talia.⁊ qð maxĩe qᷓrẽdũ eſt.

qͥd ꝓſit generi hũano:ꝙ ſic nobis ꝑ rõna
lẽ ⁊ genitalẽ ⁊ coꝛpoꝛalẽ creaturã ſibi ſer
uientẽ diuia ꝓuidẽtia locuta ẽ.q̊ vyno co
gnito:oĩs ab aĩo ꝓteruitas pueril exclu
qit᷑:⁊ ĩtroducit᷑ ſacroſãcta religio.Omiſ/⸗
ſis igit᷑ ⁊ repudiat nug theatriò poe/

ticis:diuinaꝝ ſcripturaꝝ ↄſideratõne et
tractatõne paſcamꝰ animũ atq; potemꝰ:

vane curioſitatꝭ fame ac ſiti feſſũ ⁊ eſtuã/
tẽ:⁊ inanibo fantaſmatibo tãq;ᷓ pictis epu
lis:fruſtra refici ſatiariq; cupientẽ. Hoc
vere liberali ⁊ ingenuo ludo ſalubꝛit᷑ eru

diamur. Bi nos miracula ſpectaculoꝛũ

pulcritudo delectãt:illã deſideramꝰ vi
dere ſapientiã:q̃ pertẽdit a fine vſq; ad fi
nẽ foꝛtiter:⁊ diſponit oĩa ſuauiter Quid
em̃ mirabiliꝰ:vi incoꝛpoꝛea mundũ coꝛ⸗
poꝛeũ fabꝛicante ⁊ adminiſtrãte: Aut qd
pulcriꝰ oꝛdinãte ⁊ oꝛnãte: Si aũt om̃es

fatent᷑ ꝑ coꝛpꝰ iſta ſentiri:⁊ aĩaʒ melioꝛezʒ

eſſe q; coꝛpꝰ:nihil ne ꝑ ſe animꝰ ipᷣeↄſpi
ciet:aut qð ↄſpiciet poteſt eſſe:niſi młto
excellẽtiꝰlõgeq; pᷣſtãti ? Immo vo cõme

moꝛati ab his qᷓ iundicamꝰ ĩtueri qd ſit ſe

cuũdũ qð iudicamꝰ:⁊ ab oꝑibo artiũ ↄuer
ſi ad legẽ artiũ eã ſpeciẽ mẽte ↄtuebimur
cuiꝰ cõparatõe feda ſũtq̃ ipiꝰ benignita
te ſũt pulcra. Inuiſibilia eĩ deia creatu/
ra mũdi p ea ꝗ facta ſüt itellecta oſpiciũt᷑
2 ſempitna eiꝰ virtꝰ ⁊ diuitas. Hec eſt a
tꝑalibo ad etna regreſſio:⁊ ex vita veteriſ
hois ĩ nouũ hoĩeʒ refoꝛmatio Quid ẽ ãt
vñ hõ cõmemoꝛari ñ poſſit ad vᷣtuteſ ca
peſcẽdas:qũñ ð ipᷣis vicijs pᷣt:Quid eniʒ
appetit curioſitas niſi cognitõeʒ q̃ certa
eſſe ñ pᷣt niſi reꝝ eternaꝝ ⁊ eodẽ mõ ſe ſꝑ
habẽtiũ: Quid appetit ſuꝑbia niſi potẽ
tiã:q̃ refert᷑ ad agẽdi facilitatẽ:quã nõ in
uenit niſi ala ꝑfecta ⁊ deo ſbᷣdita ⁊ ad eiꝰ
regnũ ſũma charitate ↄuerſa:Ouid ap/⸗
petit voluptas coꝛpis niſi quietẽ:q̃ ñ eſt
niſi vbi niła ẽ indigẽtia ⁊ nlla coꝛruptõ:
Lauẽdi ſũt & iferioꝛes ĩferi.i.poſt hãc vi
tã pene guioꝛes:vbi nlla pᷣt eſſe cõmemo
ratio veritatꝭ:qꝛ niła rõcinatio Jõ nulla
rõcinatio:qꝛ nõ eã ꝑfundit lumẽ veꝝ:qð
illumiat oẽm hoĩeʒ venietẽ ĩ hũc mũdũ.
ODuare feſtinemꝰ ⁊ ãbulemꝰ cũ dies pᷣſto

E:ne nos tenebꝛe cõphẽdãt. Feſtinemꝰ a

ſcda moꝛte liberari:vbi nemo ẽ qͥ memoꝛ
dei ſit:⁊ ab ĩſerno vbi nemo ↄfitebit᷑ deo
BSꝛzʒ miſeri hoĩes:qͥb cognita vileſcũt:⁊
nouitatibo gaudẽt:libẽtiꝰ diſcunt q;ᷓ no/
rũt:cũ cognitio ſit finis diſcẽdi:⁊ qbo vi
lis ẽ facilitas actõis libẽtiꝰ certãt q; vin
cuũt:cũ victoꝛia ſit finiſ certãdi Et qbo vi
lis ẽ coꝛꝑis ſalꝰ:malũt veſci qᷓ; ſatiari:et
malũt frui genitalibꝰ mẽbꝛis q; nullã ta
lẽ cõmotionẽ pati.inueniũt᷑ etiã qͥ malũt
doꝛmire qᷓ; ñ doꝛmitare.cũ oĩs illiꝰvolu
ptat ſit finis:nõ eſurire ac ſitire:⁊ nõ de/
ſiderare ↄcubitũ:⁊ ñ eſſe coꝛꝑe fatigato.
Muare qͥ fines ipᷣos deſiderãt pꝛiꝰ curio
ſitate carẽt:cognoſcẽtes eã eſſe certã co/
gnitõʒ qᷓ intꝰ ẽ: ⁊ ea ꝑfruẽteſ qtũ ĩ hac vi
ta queãt Deinde accipiũt actõis facilita
tẽ puicacia poſita.ſciẽtes maioꝛẽ eſſe fa/
cilioꝛẽq; victoꝛiaʒ ñ reſiſtere animoſitati
cuniuſq;.⁊ ̊ qᷓ;tũ ĩ hac vita queũt ſentiũt
Kolkemo etiã quietẽ coꝛpis:abſtinẽdo
ab his rebo:ſine àb agi hec vita pᷣt. Ita

guſtat q;; ſuauiſ ẽ dũs:nec erit eis dubiũ
d pꝰ hãc vitã futuꝝ ſit:⁊ ꝑfectõis ſue fi

de ſpe ⁊ charitate nutriũt᷑. Poſt hãc aũt

De vera religion

sõ

e
.òRẽWẽe
.

vitã ⁊ coſtio ꝑficiet᷑:qꝛ ex ꝑtenũcſcimꝰ.

cũ aũt venerit qð ꝑfectũ ẽ:ñ erit ex ꝑten

pax oĩs aderit.Nuũc aũt alia lex ĩ mebꝛis
meis repugnat legi mentꝭ mee:ſʒ libabit
nos ð coꝛpoꝛe moꝛt huiꝰ gr̃a dei ꝑ ieſuʒ
chꝛiſtũ dñm nr̃m:qꝛ ex magna ꝑteↄcoꝛ/
damꝰcũ aduerſario:dũ cũ illo ſumꝰ ĩ via
⁊ tota ſanitas:⁊ niła indigẽtia:⁊ nlla fati

gatio aderit coꝛꝑi:qꝛ coꝛruptibile h:tꝑe
atq; oꝛdie ſuo:qͥ reſurrectõ carnis futa ẽ

ĩduet᷑ ĩcoꝛruptõe Hõ miꝝ aũt ſi h̊ dabit

his qͥ ĩ cognitõe ſolã vᷣitatẽ amãt:⁊ ĩ acti
one ſolã pacẽ:⁊ ĩ coꝛꝑe ſolã ſanitatẽ Hoc

eĩ ĩ eis ꝑficiet᷑ poſt hãc vitã qð ĩ hac vita

plꝰ diligũt. Qui &̊ male vtũt᷑ tãto mẽtis
bono.vt extra eã viſibilia mag appetãt

qb ad ↄcupiſcẽda ⁊ diligẽda intelligibi
lia cõmemoꝛari debuerũt:dabũt᷑ eis ex/

terioꝛes tenebꝛe. Haꝝ quippe initiũ ẽ:⁊
carnis pꝛudęætia:⁊ ſẽſuũ coꝛpeoꝝ ĩbecilli
tas. Et q certamibo delectãt᷑:alienabũta
pace:⁊ ſũmis difficłtatibo ĩplicabũt᷑. In

itiũ eĩ ſi ume difficultat bellũ atq; ↄten
tio.Et H̊ ſiõri arbitroꝛ ꝙ ligãt᷑ ei manꝰ⁊

peldes.i.facultas oĩs aufert᷑ oꝑandi.Et
dQ ſitire ⁊ eſurire volũt ⁊ ĩ libidinẽ ardeſce
re ⁊ defatigari vt libẽter edãt ⁊ bibant ⁊
ↄcũbãt ⁊ doꝛmiãt:amãt ĩdigẽtiã:qð ẽ in
itiũ ſummoꝝ doloꝝ. Perficiet᷑ i eis qð
gamãt:vt ibi ſint vbi eis ſit ploꝛatꝰ⁊ ſtri/
doꝛ dẽtiũ. Ples eĩ ſũt qͥ h?oĩa ſimłĩitia
diligũt ⁊ q̊ꝝ vita ẽ ſpectare:ↄtẽdere:mã
ducare:bibere:ↄcũbere:doꝛmire:⁊ ĩ cogi
tatõe ſua nihil alið q; fataſmata q̃ ð tali
vita colligũt ãplexari:⁊ ex eoꝝ fallacia ſu
pſtitõis vł ĩpietat reglas fingere:qbo ð

cipiũt᷑:⁊ qͥb ĩherẽt etiã ſi ab illecebꝛiſcaꝛ

nis ſe abſtiere conẽt:qꝛ ñ bñ vtũt᷑ talẽto
ſibi cõmiſſo.i.mẽtꝭ acie q̃ vidẽt᷑ oẽs ꝗͥ do

cti aut vꝛbani aut faceti noĩant᷑ excellere

ſʒ hñt eã ĩ ſudario ligatã:aut ĩ terra obꝛu

tã.i.delicatꝭ ⁊ ſuꝑfluis reb:aut terrenis

cupiditatibo ĩuolutã ⁊ oppᷣſſã. Cigabũt᷑
g his manꝰ⁊ pedeſ:⁊ mittẽt᷑ ĩ tenebꝛaſex

terioꝛes:ibi erit ploratꝰ⁊ ſtridoꝛ dẽtiũ:ñ

qꝛ ipᷣa dilexerũt.qͥs em̃ hec diligat:ſʒ qꝛ
illa q;̃ dilexefr̃t iitia ſũt iſtoꝝ:⁊ nccario di
lectoꝛeſ ſuoſ ad iſta ꝑducũt. Qui eĩ mag
amãt ire qᷓ; fdire:aut ꝑuẽeire.ĩ lõgindoꝛa
mittẽdi ſũt:qm caro ſũt ⁊ ſpũs ambulãs

abrmetio⸗
iig eilvcorb

ordeirnutu

ciel cogit⸗
iztcognoſcici
ſni Propterent
ſekiidaka tul
giſoriötacurmn

(griepoſehan

cbigeniobsr
pioochuis igen
llad nleraei
Ggülactöne⸗
utänh
ponda:idon
tſnichalibye
ſonſblidei
gethoeterpe⸗
Cueci in lrt
ſinieprininei
igtagigö
onnkihen don
odigenen
ſürponpleide
loprandbir
curnis voup
nezdmißeb
Mnentoriggy
ninmnemnge
donunhumi⸗
ougam⸗
ſn venmnte be
tenchgoptei
Goifennſmndb
ucseronm
pratigz ihn
ing de
onſtonlai
ſtiffiimn
tngi
lgli goſt ſo
Woloncte
Ugſbigne
Pſtnge
e ſiſiteen
debeno ter
ſi
tmortvoranf
yttgleocfi
hogeſenſe

igedeiet
u zürclirini
Gument nergti;
On buicdn
ann ſr
modici loſen
Wamwbleße
Ammöamsſit
Aümdiͤſbodt
eüfninirtinn
icgeſrüinnie
oKbiriigirein
us ertütümnii

Seee—
S==

—
— S

—
—
—
—,

—
S

—

inibin nn

urdigen ng
debocründabis,
ſeſni corpent
bdelegit⸗alai
cultage belin
dinorglichim
8cis ſni eu0
vlüttilibinint
Triär win,
iemi nidd
s ſnnnt n
Ras iier if
as r l
ifbeentinlin⸗
Pecnnexicgennd
rdenmiedic
fininmnddn
itcrchfilh
iegens nnng,
mnüſiblinion
iigeidiſinin
gti b,
rri r

Nra

nõ reuertẽs.Qui vᷣo bñ vtunt᷑ vł ipſis

qnq; ſẽſibo coꝛpis ad credẽda ⁊ pᷣdicãda
oꝑa dei:⁊ nutriendã charitatẽ ipſius:vł

actõe ⁊ cognitõe ad pacificãdã narurã ſu
a3 2 cognoſcẽdũ deũ intrãt ĩ gaudiũ dñni

ſui. Pꝛopterea talentũ qð male vtẽti au

fert᷑:illi dat᷑ qͥ talẽtis qnq; bñ vſꝰ ẽ.nõ qꝛ

traſſerri pᷣt acumẽ ĩtelligẽtie:ſʒ ita ſigniti
catũ ẽ poſſe hͥ amitterenegligẽtes ⁊ impi

os ĩgenioſos:⁊ ad eã ꝑuenire diligẽtes ⁊
pios q; uis igenio tardioꝛes. Nõ eĩ datũ
E illud talẽtũ ei qͥ accepat duo:habʒ eĩ⁊

H qͥ iã ĩ actõne ⁊ cognitõe bñ viuit:ſʒ ei qͥ

acceꝑat qnq; Nõdũ eĩ habʒ ad eterna cõ

tẽplanda:idoneã mẽtis aciẽ:qͥ viſibilib⸗

ſenſibiliũ deũ artificẽ laudat:⁊ eũ ꝑſua/⸗
det fide:⁊ expectat ſpe:⁊ q̃rit charitate.

Nuecũ ita ſint hoꝛtoꝛ vos hoĩes chari /

ſimi ⁊ ꝓximi mei:meq; ipᷣm hoꝛtoꝛ vobi

ſcũ: vt ad id qð nos ꝑ ſapientiã ſuã deus
hoꝛtat᷑:qta poſſumꝰ celeritate curramꝰ

Hõ diligamꝰ mũdũ:qm̃ omia q̃ ĩ mũdo
ſũt ↄcupiſcẽtia carnis:⁊ ↄcupiſcẽtia ocu

loꝝ ẽ:⁊ ambitio ſeculi. Nõ diligamꝰ pr

carnis voluptatẽ coꝛrũpere atq; coꝛrũpi
ne ad miſabilioꝛẽ coꝛruptõeʒ doloꝝ toꝛ
mentoꝛũq; veniamꝰ.Nõ diligamꝰ certa

mina: ne angel q taliba gaudẽt in ptätem

demur:humiliãdi: vinciedi: verberandi.
Nõ diligamꝰ viſibilia ſpectacula:ne ab
ipᷣa veritate aberrãdo ⁊ amãdo vmbꝛas

ĩ tenebꝛas pijtiamur. NHõ ſit nobis reli

gio ĩ fantaſmatibo nr̃is.meliꝰ eſt em̃ qle/
cũq; veꝝ:qᷓ; omne qͥcqͥd ꝓ arbitrio fingi
p̃t.⁊ tñ aĩaʒ ipᷣaʒ qᷓ;uis aĩa vᷣa ſit:cũ falſa
imaginat᷑:colere nõ debemꝰ. Helioꝛ eſt

yera ſtipula:q lux inani cogitatõeꝓ ſu/
ſpicãt volũtate foꝛmata:⁊ tñ ſtipulã q̃m

ſentimꝰ ⁊ tangimꝰ demẽtis ẽ credere co/
lendã.Mõ ſit nobis religio humanoꝛuʒ
opeꝝ cultꝰ.melioꝛes em̃ ſũt ipᷣi artifices
q talia fabꝛicant᷑:q̃s tñ colere nõ debemꝰ

hõ ſi nobis religio cult beſtian. melio
P

89 em̃ ſũt extremi hoĩes:q̊s tñ colere nõ

moꝛtuoꝝ:qꝛ ſi pie vixerint:nõ ſic habẽt᷑
vt tales qᷓrãt honoꝛes.ſʒ illũ a nobis co/⸗/

li volũt:quo illuminãte letant᷑ meriti ſui
nos eſſe ↄſeruos. Honoꝛãdi ̊ ſũt ppter

Au⸗

imitatoeʒ nõ adoꝛãdi ppter religionem

Di aũt male vixerint:vbicũq; ſint ñ ſũt
colẽdi.Hõ ſit nobis religio cultꝰ demo/

nũ:qꝛ oĩs ſuꝑſtitio cũ ſit magna pena ho

minũ:⁊ pꝑiculoſiſſima turpitudo honoꝛ

eſt ac triũphꝰ illoꝝ Hõ ſit nobis religio

terraꝝ cultꝰ ⁊ aq̃ꝝ:qꝛ iſtꝭ purioꝛ ⁊ lucidi
oꝛ eſt aer etiã caliginoſꝰ:quẽ tñ colere nõ

debemꝰ. NHõ ſit nobᷣ religio etiã purioꝛis

agerꝭ:⁊ ſerenioꝛis cultꝰ:qꝛ luce abſente in

umbꝛat᷑:⁊ purioꝛ illo ẽ fulgoꝛ ignis etiã

huiꝰ:quẽ tñ qm̃ ꝓ volũtate accendimꝰ ⁊
extinguimꝰ:colere vtiq; ũ debemꝰ. Non

ſit nobis religio cultꝰ coꝛpoꝝ ethereoꝝ
ilib⸗ atq; celeſtiũ:q̃ q;uis oĩbo ceteris coꝛꝑibꝰ
tm.i.tpalibo credit.ſʒ hr̃e pᷣt:q hoꝝ oim

recte pᷣponant᷑:melioꝛ tñ ipᷣis ẽ q̃cũq; vi

ta.qua ꝓpter ſi aĩata ſũt:melioꝛ eſt q̃uis

aĩa ꝑ ſeipᷣaʒ q; coꝛpꝰ qdᷣlibet aĩatuʒ:⁊ tũ
giaʒ vicioſã nemo colẽdã eẽ cẽſuerit.Nõ
ſit nob religio cultꝰ illiꝰ vite q̃ dicunt᷑ ar/
boꝛes viuere:qm̃ nullꝰ ſẽſus ĩ ea eſt:⁊ ex
eo genere ẽ iſta:q̃ nr̃i etiã coꝛpis numero

ſitas agit᷑:q̃ etiã capilli ⁊ oſſa viuũt:q̃ ſi/

ne ſeſu pᷣcidunt᷑.hac aũt melioꝛ ẽ vita ſen

tiẽs: ⁊ tñ vitã beſtiaꝝ colere nõ debemꝰ.
Hõ ſit nob religio vł ipᷣa ꝑfecta ⁊ ſapiẽs

aĩa rõnalis:ſiue ĩ miſterio vniuerſitatꝭ:ſi
ue ĩ miſterio partiũ ſtabilita:ſiue q̃ in ſũ/

miſ hoĩby expectat cõmutatõeʒ reſoꝛma
tionẽq; poꝛtõis ſue.Om̃ oĩs vita rõnal

ſi pfecta ẽ: incõmutabili vitati ſecũ ĩtrin
ſec' ſine ſtrepitu loqnti obtꝑat:nõ obtẽ/
perãs aũt vicioſa fit Nõ ůᷣp ſe excellit:ſʒ

p illã cui libẽter obtꝑat Oð gcolit ſũmꝰ

angelꝰ id colẽdũ eſt etiã ab hoĩe vltimo.
qꝛ ipᷣa hoĩs natura id ñ colẽdo facta ẽ vl

tima. NHõ em̃ aliũde ſapiẽs angelꝰ aliun

de hõ:aliũde ille verax:aliũde hõ.ſed ab

vng incõmutabili ſapiẽtia ⁊ vᷣitate. Nã
idipᷣm actũ ẽ tꝑali diſpẽſatõe ad ſalutem

noſtrã vt naturã humanã ipa dei virtꝰ
dei ſapiẽtia incõmutabibł ⁊ ↄſubſtãtialiſ

patri ⁊ coeternꝰ ſuſciꝑe dignaret:ꝑ quã
nos docerʒ id eſſe homini colẽdũ:qðð ab
ofi creatura ĩtellectuali ⁊ rõnali colẽdũ
debemꝰ. Nõ ſit nobis religio cultꝰhoim

eſt. Hoc etiã ipſos optimos angelos et

erxcellentiſſima dei miniſteria velle creda
mus:vt vnũ cũ ipſis colamꝰ deum:cuiꝰ
ↄtẽplatione beati ſũt. Neq; em̃ ⁊ nos vi
dendo angelũ beati ſumus:ſed videndo

vitatẽ:q̃ etiã ipᷣos diligimꝰ ãgelos:⁊ his
ↄgratulamur:nec ĩuidemꝰ w ea paratio/
res:vłl nullis moleſtijs interpediẽtiba ꝑ/
fruunt᷑:ſʒ magis eos diligimꝰ:qm̃ ⁊ nos
tale aliqͥd ſperare a cõmuni dño iuſſi ſu/⸗
mꝰ. Quare honoꝛamꝰ eos charitate:nõ
ſuitute:nec eis tẽpla ↄſtruimꝰ. Nolũt eĩ
ſeſic honoꝛari a nobis:qꝛ noſipᷣos cũ bo
ni ſumꝰ:tẽpla ſũmi dei eſſe nouerũt. Re/

cte itaq; ſcribit᷑ hoĩeʒ ab angelo ꝓhibitũ

ne ſe adoꝛaret.ſʒ vnũ deũ ſub q̊ ei eſſet et
ille ↄſeruꝰ.Qui aũt nos ĩuitãt vt ſibi ſer

uiamꝰ:⁊ tãq; deos colamꝰ:ſiles ſunt ſuꝑ

bis hoĩbo:quibo ſi liceat ſilłr coli volũt:ſʒ
iſtos hoĩes ppeti minꝰ:illos vero colere
mag ꝑiculoſũ eſt.Oĩs em̃ hoĩm dũatuſ
ĩ hoĩes:aut dñantiũ:aut ſeruientiũ moꝛ
te finit᷑. Seruitꝰ aũt ſub angeloꝝ malo/
rũ ſuꝑbia:ppter ipᷣm tꝑs qð eſt poſt moꝛ
tẽ magmetuẽda eſt Illud etiã cuiuis co
gnoſcere facile eſt: ſub homiĩe dñante li
beras cogitatõnes habere ↄceſſũ eſt. Il
los aũt dños ĩ mẽtib ipis ſoꝛmidemus
qꝛ vnꝰ eſt oculꝰ intuẽde ac ꝑcipiẽde veri
tatꝭ. Quare ſi oĩbo poteſtatiba q̃ dant᷑ ho
minibo ad regendã rẽpublicã:p nr̃o vin
culo ſubditi ſumꝰ:reddẽtes ceſari qð ce/
ſaris eſt:⁊ deo qð dei eſt:nõ eſt metuendũ
ne h̊ poſt moꝛtẽ noſtraʒ aliqͥs exigat.Et
aliud eſt ſeruitꝰ aĩe:aliud ſeruitꝰ coꝛꝑis.
Juſti aũt hoĩeſ:⁊ ĩ vno deo habẽtes oĩa
gaudia ſua qñ ꝑ eoꝝ ſacta deꝰ benedicit᷑
ↄgratulant᷑ laudantibo.Cũ vᷣo ipᷣi tanq;
ipᷣi laudant᷑:coꝛrigũt errãtes q̊s poſſunt
q̃s aũt nõ poſſũt nõ eis ogratulant᷑:⁊ ab
eo vicio coꝛrigi volũt.Quib ſi ſiles vel
etiã mũdioꝛes atq; ſanctioꝛes ſunt boni
angeli:⁊ oĩa ſãcta dei miſteria:qͥd metui
mꝰ ne aliquẽ illoꝝ offendamꝰ ſi nõ ſuꝑſti
tioſi fuerimꝰ:cũ ipᷣis adiunãtib:ad vnũ
deũ tendẽtes:⁊ ei vni religãtes aĩas no/
ſtras.vñ religio dicta credit᷑:om̃i ſupſti/
tione careamuſ.Ecce vnũ deũ colo:vnũ
oĩm pꝛincipiũ ⁊ vnã ſapiẽtiã q̃ ſapiẽs eſt
quecũq; aĩa ſapiẽs eſt:⁊ ipᷣm munꝰ:q̃ be⸗/
ata ſunt quecũq; beata ſũt.Quiſqͥs an/
geloꝝ diligit hũc deũ:certꝰ ſũ ꝗ; etiã me
diligit. Quiſqᷣs in illo manet ⁊ pᷣt huma
nas pces ſentire ĩ illo me exaudit.Quiſ⸗
quis ipᷣm habet bonũ ſuũ:in ipſo mead/

S òUMä s”õs ==

De vera religione

iuuat:nec mihi ei participationẽ poteſt

inuidere.Dicant ergo mihi adoꝛatoꝛes:

aut adulatoꝛes partiũ mũdi:qͥd nõ opti
mũ ſibi cõciliet:qui h̊ vnũ colit qð omis
optimꝰ diligit:⁊ cuiꝰ cognitõe gaudet:⁊
ad qð pꝛincipiũ recurrẽdo fit optimus.
Ouiſqs vero angelꝰ exceſſus ſuos dili/
git: ⁊ veritati eſſe ſubditꝰ nõ vult.⁊ pᷣua/
to ſuo letari cupiẽs:a cõmuni omniũ bo
no ⁊ vera beatitudine lapſus ẽ.cui om̃es
mali ſubiugãdi ⁊ pᷣmendi.nullꝰaũt bonꝰ
niſi exercẽdꝰ in ptãteʒ dat᷑nullo dubitã
te nõ eſt colẽdꝰ.cuiꝰ leticia ẽ nr̃a miſeria:
⁊ cuiꝰdamnũ ẽ noſtra reuerſio Religet ᷣ
vos religio vni om̃ipotẽtideo.qꝛ int᷑mẽ
tẽ nr̃azʒ qᷓ illũ ĩtelligimꝰ patrẽ:⁊ veritatẽ.
id ẽ lucẽ interioꝛẽ ꝑ quã illũ ĩtelligimꝰntł
la interpoſita creatura ẽ.Quare ipᷣam q̊

q; veritatẽ nlla ex ꝑte diſſimilẽ ĩ ipo ⁊ cũ

ipo veneremur:q̃ foꝛma eſt oĩm q̃ ab vno
facta ſunt ⁊ ad vnũ nitunt᷑. Uñ apparet
ſpũalibo animis ꝑ hãc foꝛmã eẽ facta oĩa

q̃ ſola ĩplet qðᷣ appetunt oĩa.Oue tñ oia

neq; fierẽt a pr̃e ꝑ filiũ:neq; ſuiſ finiba ſal
na eſſent:niſi deꝰ ſũme bonꝰ eſſet.Qui⁊
nulli nature qꝗᷓ ab ipo bona eſſe poſſet ĩui
dit:⁊ ĩ bono ipᷣo alia q;tũ vellẽt:alia q;tũ
poſſent vt manerẽt dedit.Quare ipʒ do
nũ dei cuʒ pfe ⁊ filio eque incõmutabile
colere ⁊ tenere nos ↄuenit:vniꝰſubſtãtie
trinitatẽ.vnũ deũ a q̊ͥ ſumꝰ:pꝑ quẽ ſumꝰ:ĩ
q̊ ſumꝰ:a q̊ diſceſſimꝰ:cui diſſimileſ facti

ſumꝰ:a q̃ͥ perire nõ ꝑmiſſi ſumꝰ.pꝛincipi

um ad qð recurrimꝰ:foꝛmã quã ſeqͥmur:
⁊ graʒ q recõciliamur:vnũ q̊ auctoꝛe cõ/

diti ſumꝰ:⁊ ſimilitudinẽ eiꝰ ꝑ quã ad vni

tatẽ refoꝛmamur:⁊ pacẽ q̃ vnitati adhe/
remꝰ.deũ qͥ dixit fiat ⁊ verbũ ꝑ qð factũ
ẽ om̃e qð ſubſtãtialiter ⁊ naturalit᷑ factũ
E: donũ benignitatꝭ eiꝰ:q̊ placuit ⁊ recõ
ciliatũ eſt auctoꝛi ſuo: vt nõ interiret:qͥc/
qͥ ab eo ꝑ verbũ factũ eſt:vnũ deũ q̊ cre/
atoꝛe viuimꝰ:p quẽ reſoꝛmati ſapienter
viuimꝰ:quẽ diligẽtes ⁊ quo fruẽtes bea
te viuimus:vnũ deũ ex quo om̃ia:ꝑ quẽ
omnia:in quo om̃ia:ipſi gloꝛia in ſecula
ſeculoꝛum Amen.

¶ Explicitliber Auguſtini
de vera religione.

in,
nolciinen
6 hoͤſbinne

ſrotiſublin
fes pegrinane
ſnuslenho
Aeettmaugh⸗
Gtäingene
dWe
NC
Mnim ſevic
diuingpu
deſitralgi⸗
bieacciſe⸗
ſedcaz nen
nedebev⸗e
ſt mmein

ſpmmihtin
tergomihinge
Partümüͤci⸗
duib üctitg,
cul’cognitören
ſaumecoftcnn
clerceſſug ii
ubdip öi
Negeacönnohigni⸗
muünelipſginiĩ
Arbenehci tieh
Ni Malii

S
☛—

8

=S
—

S=

.

—
☛

=

E

—

——e
ES 1

8

etictiinnine

noſnanueiägg
lonniporendagiti
n vonitgeni
tiggni iläilign
mm Ouneßr

tor iſinieiin

emuckoinigb
inimnt. Ui or
hicſormäeſnan
Pount din Ouit
ö Neczſuiiul
füne bor
wihobauchin
Auöri
õ
Moagriuinitl
I nnn iliſt
iuſin gliſn
n midlſinitſn
gniſiun nno

näcrüſtron

nunpnü nohren
manec bctinzn

7

ðͤð

¶ Incipit liber de ſpiritu et aĩa.qui fᷣm

quoſdã inſcribit᷑ auguſtino.ſᷣm vero ali/

os nõ ſibi inſcribit᷑:⁊ hoc ſᷣm doctioꝛes.

¶ncipit pꝛologus.

ctũ eſt mihi: vt cogno/
ſcam meipm: ſuſtinere
nõ poſſum vt me habe
IYaz incognituü. Magna
nãq; eſt negligẽtia ne/
ire qͥd illud ſit q̊ͥ celeſtia tã pfunde cogi

ſtro tã ſublimia ſcire deſideramꝰ. Nõ eſt
res ꝑegrina nec longe q̃rẽda a nobis:ani

mus q̃̊ iſta ſapimꝰ. Ded ſemꝑ nobiſcuz

adeſt:tractat:loqͥtur:⁊ intꝰ neſcit᷑. Datũ
eſt illi tã ingentium rexꝝ ſecreta ſcire:⁊ ſe/

,.

licet ipo anio animũu cernere:id eſt vt ipᷣe

animꝰ ſe videat. Yieri aũt nõ põt quada

diuina ꝓuidẽtia vt inueniendi facultas

deſit religioſis animis ſeipos ⁊ deũ ſuũũn
pie ac caſte ac diligẽter qᷓrentibo Idcirco

reddaʒ me mihi imo deo meo:cui maxie
ſit patria eius.
uid eſt animꝰ.
Nimus eſt ſubſtãtia quedã rati
onis ꝑticeps regendo coꝛꝑi accõ
modata. Animꝰ ſapiẽtia illuſtra

) us ⁊ ſuu pncipiũ reſpicit ⁊ ſeip̃m ↄgno/
ſcit.⁊ q; ſit idecoꝝvt extra ſe q̃rat qð ĩ ſe

ipᷣo poſſit inuenire:intelligit. Coꝛpoꝛe/
is vero paſſioniboↄſopit et ꝑ ſenſibiles
foꝛmas extra ſeipᷣm adductꝰ: oblitus eſt
quid ſit:et qͥd fuit. Et quia nihil aliud

ſe fuiſſe meminit.nihil pꝛeter qð videt᷑t ee
elſſe credit Solo ſenſu circa coꝛꝑa:⁊ ima

ginatiõe circa coꝛpoꝝ ſiłitudines ⁊ loco
rũ verſat᷑.⁊ in eis ſiue vigilãdo ſiue doꝛ⸗

miendo diſtrahitur. Cũ vero ab hac di

ſtractiõe ꝑ purã intelligentiã aſcendens
in vnũ ſe colligit rational dicit᷑. Ratio ſi

quidẽ eſt animi aſpectꝰ quo ꝑ ſeipᷣm veꝝ
intuet᷑ Ratiocinatio eſt rõnis inquiſitio
Quare ũlla opus eſt ad videnduʒ.iſta ad

lr̃a manet.⁊ ꝑ litterã viðꝛ.Animꝰ coꝛpoe

tamꝰ.q̃ naturalia tã ſubtili indagatione
inueſtigamꝰ:⁊ de ipᷣo quoq; creatoꝛeno

me debeo:⁊ videbo quid ſit animus:⁊ q̃ᷓ

Capitulũ pꝛimũ.

CCxII

uualiter gnimus eſt inuiſibilis.

Nunmus inuiſibił eſt Neq; enin

T in eo ſe videt ꝙ inuiſibileʒ ſe eſſe videt.
Uidet᷑ tñ in coꝛꝑe ꝑ coꝛpus: ſiẽ ſenſus ĩ

ris dñatoꝛ rectoꝛ ⁊ habitatoꝛvidet ſeiʒ

ſemetipᷣm. Nõ querit auxiliũ coꝛꝑaliun
oculoꝝ:imo vero ab oib coꝛpoꝛeis ſenni
bus tanqᷓ; impediẽtibo ⁊ ꝑſtrepentib ab

ſtrahit ſead ſe vt videat ſe in ſe vt nouitt
ſeapud ſe.Et cum vult deuz cognoſcere
eleuat ſe ſuꝑ ſe mẽtis acie. Non enĩ alid
tale eſt deꝰ qualis eſt animꝰ.nõ tñ videri
niſi anio põt.nec ita videri vt animꝰpo
teſt. Incõmutabilis ſiquidẽ eſt veritas
ſine defectu ſube. Hõ tal eſt animꝰ Wed

ipᷣm cognoſcere nõ poſſe. Paucis ſiqde

Diffuſis cogitatiõibo atqʒ conſilijs huc

⁊ ꝑcurrit aſpectu:abdita ſcrutatur. Et
vno momento ſenſus ſuos ꝑ totiꝰ oꝛbis
fines ⁊ mũdi ſecreta circũfert.Deſcendit
ad inferna:aſcẽdit inde.verſat᷑ in celo.ad
heret chꝛiſto: iungit᷑ deo. Jpe ſiquideʒ
eſt eꝰ patria ⁊ habitatio:ad cuiꝰ ſiłitudi

ſiderat q̃lis a deo factꝰ eſt:id eſt ſileʒ deo
redeat ad ſe.⁊ ſtet in ſe:et ſic intra ſemet /
ipᷣm ⁊ apud ſemetipᷣm querat ⁊videatvun
de cõſtet homo:et ex qua ſua ꝑte factꝰ ſit
Be hormto epoſitioe ((Kap. III
duab ſubſtantüjs conſtat ho/
mo:anima ⁊ carne.Anĩa cũ rati /b

men ſenſus nõ mouet caro abſq; anie ſo

ſine crne.———
Depoccntijs anime- . (Za. IIII.

bilis ⁊ iraſcibilis. Per rationali

quid co gt oſcenduz: infra ſe ſt upꝛa ſeꝛin
ſeꝛ iuxta ſe.Cognoſcit ſiquideʒ deũ ſi S

4

coꝛpꝰ videt.inuiſibilia ꝑ ſe.

atq; illuc vagat᷑ Cõſiderãdo ſpectat oia
Uigdet abſentia.tranſmarina viſu ambit

nẽ facts eſt. Quilqs ergo ſe tals reddi de

one.carne cuʒ ſenſibo ſuis.qs ta

cietate. Anima vero rationale ſuuʒ tene

St ſiquidẽ rationalis ↄcupiſcii

tateʒ abilis eſt illuminari ad ali,⸗

ſer ſe in ſe: ⁊ angel iuxta ſe: et cqd celi

ambitu ↄtinetur infra ſe. Per ↄcupiſci/⸗

pilitatẽ ⁊ iraſcibilitatẽ abilis eſt affici ad

aliquid appetendũ vł fugiendũ:amãdũ
vel odiendũ.⁊ ideo de rõnalitate oĩs ſen
ſus oꝛitur anĩe.⁊ de alijs om̃is affectus
Effectꝰ vero q̃dripartitꝰ eſſe cognoſcit᷑.
dũ de eo qd amamꝰ iam gaudemus:vel
gaudendũ ſperamꝰ.⁊ de eo qð odimꝰ iã

dolemꝰ vl dolenduz metuimꝰ: ob h de
ↄcupiſcibilitate gaudiũ ⁊ ſpes.⁊ de ira/⸗

ſcibilitate doloꝛ ⁊ met?ꝰ oꝛiunt᷑. Qui qui
dẽ quattuoꝛ affectꝰ anie oĩm ſunt vitio/
rũ ⁊ virtutũ q̃ſi quedã pncipia ⁊ cõmu/⸗

nis materia.Affectꝰ ſiquidẽ omni operi

tuo nomẽ imponit Et qm̃vᷣtus eſt habi
tus mentz bene cõpoſite: cõponẽdi et in
ſtituendi atq; oꝛdinãdi ſunt dicti affectꝰ
ad id qð debẽt.⁊ quõ debẽt vt in vᷣtutes

ꝓficere poſſit.alioqͥn ĩ vitia facile ðcidẽt

Cuũ igit᷑ pꝛudẽt᷑:modeſte:foꝛtit ⁊ iuſtea⸗
moꝛ ⁊ odiũ inſtituuntur: in vᷣtutes exur

gent.pꝛudentiã.ſ.⁊ temꝑantiã:foꝛtitudi

nẽ atq; iuſticiã:q̃ quaſi oꝛigines ⁊ cardi
nes ſunt oũm virtutu. Et hec oĩa ci affe
ctuoſe ⁊ vᷣtuoſe in ania ↄſtituũtur:ꝑ odi

um mũdi ⁊ ſui ꝓſiciſcit᷑ in amoꝛẽ dei ⁊ ꝓ
ximi:ꝑ ↄtemptũ temꝑaliũ ⁊ inferioꝝ:cre

ſcit in deſideriũ eternoꝝ ⁊ ſuꝑnoꝝ Sen

ſus vero vn eſt in anĩa ⁊ qd ipᷣa.Et cuʒ
coꝛpꝰ nõ ſit:coꝛpoꝛeus dicit᷑.qꝛ coꝛpus

tranſcendit vł qꝛ a coꝛꝑis exercet᷑ inſtru/

mẽtis.vñ ob numerũ inſtrumẽtoꝝ qͥnq;

ꝑtibe dicit᷑:cũ intꝰ nõ ſit niſi vnꝰ. Uerũ/⸗
tamen ꝓpter varia exterioꝛa variat᷑ ⁊ va
rie nũcupatur.Dicit᷑ nãq; ſenſus.imagi

natio.ratio.intellectus.intelligentia Et
hec oĩa in anĩa nõ aliud ſunt q; ipᷣa.Alie

⁊ alie/ ꝓpꝛietates int᷑ ſe ꝓpter varia exer/
citia.ſed vna eſſentia rõnalis et vna aĩa.
ꝓpꝛietates qͥdẽ diuerſe:ſed eſſentia vna:
ſm exercitiũ multa ſunt.ᷣm eſſentiaʒ ve
ro vnũ ſunt in anĩa ⁊ qð ipᷣa.Et ſic mun
dus iſte viſibił qnq; partita qdam diſtin
ctione ẽ oꝛdinatꝰ.terra ſcʒ ⁊ aq̃ gere ethe
re cũ firmamento.ipᷣo q̊ʒ ſupᷣmo celo qð
empireũ vocant. Sic anĩe in mundo ſui
coꝛꝑis pegrinati qͥnq; ꝓgreſſus ſunt ad
ſapientiã:ſenſus ſcʒ imaginatio:rõ:intel
lectus ⁊ intelligẽtia.Quinq; eni ꝓgreſſi/

De ſpiritu et anima

5 o 66

oniby rõnalitas exercet᷑ ad ſapiẽtiã:⁊ qt/

tuoꝛ affectibo ad charitatẽ:q̃tinꝰ nouem
iſtis ꝓgreſſionibo in ſemetipᷣa ꝓficies aĩa

ſenſu ⁊ affectu:q̃ſi interiꝰ qͥ buſdã pedib⸗
q̃ ſpũ viuit ſpũ ambulet vſq; ad cheru/
bin ⁊ ſeraphin.i.vſq; ad plenitudinẽ ſci
entie ⁊ regnũ charitaꝭ.habeatq; anĩa ꝑ
exercitiũ virtutes quaꝝ facultates habʒ
Pnaturam. Cgouem Pcneſſto⸗
nibus anime. Saptin.d
LTbhos ꝓgreſſus noĩbus ⁊ oꝛdi/
nib angeloꝝ cõpare pꝛudẽti le/
ccoꝛi relinquo. Yacile ſiquidem
erit ei ſiſciat aptare ſenſum qͥ pꝛimꝰ anie
nunciꝰ eſt angel qui nuncij vocant᷑ima

ginationẽ archangel.odiũ mũdi vᷣtuti/

bus. odiũ ſui poteſtatibo. rationẽ pꝛinci
patibo.amoꝛẽ ꝓximi dñatõibo.intellectũ

thꝛonis. intelligentiã cherubin. amoꝛ e,z
dei ſeraphin. Zimoꝛ nanq; ð ſupplicj

⁊ doloꝛ de peccaꝭ faciũt ↄtemptũ mũdi
⁊ ſui:vt cũ virtutibo faciat miracula:⁊ cũ
poteſtatibo expellat demonia. Spes de
ꝓmiſſis ⁊ gaudiũ de pᷣmijs faciũt amoꝛẽ
orximi 1 dell.
¶ Anima facta eſt ad imaginẽ dei.
õ

Hima ad ſiłitudinẽ totiꝰ ſapien
tie facta.oĩm reꝝ in ſe gerit ſilitu
nẽ. VUnde a philoſopho diffi/

dẽ in ſe vires q bus omnia appᷣhendit ſi/
ue inueſtigat:⁊ om̃ibꝰ ſilis exiſtit:cuzʒ ſit
vna. Dimilis eſt terre ꝑ ſenſuʒ. aque per
imaginationẽ.aeri ꝑ rõnem.firmamẽto
p intellectũ.celoꝝ celo ꝑ intelligentiam.
Silis eſt lapidibo ꝑ eſſentiã.arboꝛibꝰ ꝑ
vitã.qnĩalibus ꝑ ſenſum ⁊ imaginatio/
neʒ. hoĩbus ꝑ rationẽ.angeł ꝑ ĩtellectũ.
deo ꝑ intelligentiã. Et ſicut ðeꝰ eſt oĩbꝰ
capabilis ⁊ ꝑticipabil.ſic anĩa oĩm ẽ ca/
pax.Capabilis ⁊ ꝑticipabil omibus eſt
deꝰ: qꝛ naturali ſuo munere ⁊ vſu.ex mu
nere ꝑticipat᷑ ab oĩbꝰ ad eſſentiã qͥ ſunt.⁊
̃m illã ad idoneã ſpeciẽ q̃ ab alijs diffe/
rũt.⁊ ſᷣm vtrũq; ad ↄgruũ vſum q̊ ꝓfici/
unt. Tria hec om̃i exiſtẽti inſunt q̃i q̃dã
veſtigia ſũme eſſentie imaginis ⁊ mune/
ris.i.trinitatꝭ pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſctĩ. Eter

nitas qppe eſt in pre.ſpecies ĩ imagine.

nita eſt omniũ reꝝ ſilitudo. Habet ſiqui

cohmunere

dinnimeken

gſ bioe
c(coepfist

Ktocis rſusg
fegtterudirck
Achriſüͤquan

ulenegnude

iundpine
posdeſcgerun
flüſnüqredn
ſnaiboſer
lundecitin

cinpꝛinuee

woranmnſeruatt
moegodede
ſoꝛcteius ni
Auicjo agaun
dudierllünn
nidale⸗
Nniaccige
Narde
muaon

urah⸗
ſboßfinn
Irtlisafert
toſſia Uen⸗
fomincogn⸗
Enmorncog
Uedlocisne
anſghic;
Gingore
ien Daatae

ickidſgfi
untmitinnnn
nſanenßt giäizi

mtendibnſtigt⸗

—
S

Gad Plmnmdti⸗
talhabangti
kaulennit
chuem pgd

Vdusoibus
Gene wcep-
Wno. Nleimn
neſnnmnrtn⸗
mmcmertirn
Knnt muncneni
ni arötbo intclei
nichembinanans

emung 5polS

cüt umti nüci
itminglanai
dendnig Oyer

usacänme

iadinaginid
ilimdiv
inmilgnie
iintvn
imi liitu
mmuſharti/
scitrahit
rnlatizanteſe
nönen imined
dop iüntigntin.
Aenü wond
gunt ingfutn
i nosg inlan
Eilarto h
mid
M
ntſicl
icſniſn,
iib ionin
ni ſini,t
ſeciinſunrlie
inagnnenn

,

¶ Duid ſit anima.

ad chꝛiſtũ quã ipᷣe ſil ſine macula ⁊ ruga

tradet regnũ deo ⁊ patri. Sic a pr̃eꝑ fi /
lium ⁊ ſpũm vł potiꝰ in ſpiritu diuĩa ad
nos deſcẽderunt Pater ſiquidẽ tradidit
filiũ ſuũ q̊ redimeret ſeruos.miſit ſpũm
ſanctũ quo ſeruos adoptaret in filios:fi
lium dedit in pᷣcium redẽptiõis.ſpmmſan
ctũ in pꝛiuilegiũ adoptiõis. Se deniq;

totum ſeruat in hereditatẽ adoptatꝭ. Ne

mo ergo de dei pietate diffidat:qmm ma-/
ioꝛ eſt eius miſericoꝛdia qᷓ; nr̃a miſeria. -
quiſqͥs ad eum toto coꝛde clamauerit erx
audiet illũ:qm miſericoꝛs eſt.Tardiꝰ ſi/

quidẽ ei videt᷑ pctõꝛi veniã dare:quã ipi

pctõꝛi acciꝑe Sic enĩ feſtinat abſoluere

reum a toꝛmẽto ↄſcientie ſue:q̃ſi plus eũ

*

compaſſio ſui.

cruciet compaſſio miſeruq; iſßm miſeruzʒ

¶Anime capacitas. Kab.NII

Apar eſt omniũ anĩa qꝛ ꝑ ratio/

Hpiſcibilitatẽ ad dilectionem vni
uerſitatꝶ capax inuenit᷑. Sunt eni in aĩa
⁊ ſunt id qdð anĩa.naturał ſenſus cogno

ſcens om̃ia: diiudicãs inter omia:na/
turalis affectꝰ q̃ͥ ſuo oꝛdine ⁊ gradu dili

gat om̃ia Ueruntñ facultates ⁊ quaſi ĩ/
ſtrumẽta cognoſcẽdi et diligendi habet
ex natura.cognitioneʒ tñ veritatꝭ ⁊ oꝛdi
nẽ dilectõis nequaq; habʒ niſi ex gratia
Facta ſiquidẽ a deo mens rõnalis ſicut
eiꝰ imaginẽ ſuſcepit.ita ↄgnitiõeʒ ⁊ amo
rem. UVaſa ſiquideʒ q̃ creatrix ſapĩa foꝛ/
mat vt ſint.adiutrix gratia replet ne va/⸗
anr i ſtrenuũ operariũ inuenerit.
Nima eſt ſubſtãtia rõnalis intel
lectualis a deo facta ſpũalis.nõ
ex dei natura:ſed potiꝰ creatura

jJex nihild facta:in bonũ malũq; ↄuertibi

lis.Et ideo aliq̃tinꝰ eſt moꝛtalis inq̃ntũ
in deteri mutari:⁊ a voluntate dei cui
ꝑticipatione bona fit alienari põt.Et a/
liquatinꝰ immoꝛtalł.qm̃ ſenſuʒ q̊ ei poſt

—

nalitatẽ ad cognitionẽ:⁊ ꝑ cõcu

CCXIIII

vſus inmunere.nobis autẽ omnis vſus
diuinitatꝭ eſt ex munere.Quodãmõ nan
qG6qq̃ſi ꝓpioꝛ videt᷑ nobis eẽ ſpirituſſctũſ.
vävrtpote pr̃is ⁊ filij munꝰ.Ex ipᷣo nimirũ
eſt om̃is vſus gr̃e cũ patre ⁊ filio. Jpᷣe eĩ
regit ⁊ erudit.cõſolatur ⁊ ꝑducit eccłiaʒx

hanc vitã vl bene vl male fit amittereñ

põt.nõ ꝙꝓ actis ante carnẽ geſtis meru
erit vt in carne includeret᷑:vt quidã volu
erunt. Sʒ nec iõ põt eſſe in hoĩe ſine ſoꝛ⸗
de pẽti:niſi a chꝛiſto fuerit liberata. Dei
eni nutu ad coꝛpꝰ ania venit:vt ſi ſm eiꝰ
pᷣceptũ agere vellet.mercedẽ acciꝑet vite
eterne atq; ſocietatẽ angeloꝝ.Si aũt cõ
tẽneret penas iuſtiſſimas ⁊ amariſſimaſ

lueret. ſiue doloꝛis cõtinui ſiue ignis e/
terni. rsl

¶De 1 loꝛi ſenſu et exterioꝛi.

Eapitulum. IKXKI.
ffMHlima ex eo dicta eſt ꝙ aniet coꝛ
Rpus ad viuẽdũ: hoc eſt viuificet
Spiritus eſt ipa anima ꝓ ſpiri/
tuali natura.vel ꝓ eo quod ſpiret in coꝛ
poꝛe appellatꝰ eſt ſpũs. Ania ⁊ ſpũs idẽ

ſunt in hoĩe:q;uis aliud notet ſpũs ⁊ ali
ud anĩa. Spũᷣs nanq; ad ſubam dicit᷑:et
ania ad viuificationẽ. Eadeʒ eſt eſſentia

ſed ꝓpꝛietas diuerſa. Nã vnꝰ ⁊ idẽ ſpũs

agd ſeipᷣm dicit᷑ ſpũs:⁊ ad coꝛpꝰ gia. Spi
ritꝰ eſt inntũ eſt rõne pᷣdita ſuba ronal.

anĩa inqntũ eſt vita coꝛꝑis:deqᷓ dictũ eſt
Qui ꝑdiderit aiam ſuã ſaluã faciet eã.i.
qͥſqͥs ꝓpter deũ vitã hanc q̃ nüc coꝛporꝭ

viluiſicatione ex ania tꝑalit᷑ moꝛtalis cõ
ſtat libent deſpexerit.in futuro eãdẽ coꝛ/
poꝛis nõ ſolũ anie vitã eternã ⁊ imoꝛta/

lẽ recipiet. Humana qͥdẽ ania qꝛ ĩ coꝛpe

habet eſſe ⁊ extra coꝛpꝰ.piter ania ⁊ ſpiri

tus vocari põt.nõ due anĩe ſenſualł ⁊ ra/
tionalis.altera qua hõ viuat: et altera q̃
vt qdã putãt ſapiat. Sʒ vna atq; eadezʒ
ania in ſemetipᷣa viuit⁊ pꝑ intellectũ.⁊ coꝛ

poꝛi vitã pᷣbet ꝑ ſenſum. Hũanuʒ nanqʒ
coꝛpus nec viuere nec naſci põt ſine ani/

ma rõnali.vegetatur tñ ⁊ mouetur ⁊ cre

ſcit ⁊ hũanã foꝛmã in vtero recipit.pꝛiuſ

qᷓ; alam rõnalẽ recipiat. Sicut etiaʒ vir

gulta ⁊ herbas ſine anĩa moueri ⁊ incre/

mẽtũ hr̃e videmꝰ.Duplex ẽ qͥdẽ vita aĩe
glia qᷓ viuit in carne:⁊ alia qᷓ viuit in deo
Duo ſiqͥdẽ in hoĩe ſenſus ſũt.vnꝰ interi
oꝛ:⁊ aliꝰ exterioꝛ.⁊ vterq; bonũ ſuũ hʒ ĩ
q̊ reficit᷑. Genſus interioꝛ reficit᷑ in cõtẽ
platiõe diuinitatꝭ. ſenſus exterioꝛ in otẽ
platiõe hũanitatꝭ. Pꝛopterea deꝰ hõ fa/
ct? eſt vt totũ hoĩeʒ in ſe beatifica te to
2

ta ↄuerſio hoĩs eẽt ad ipᷣʒ:⁊ tota dilectio
hominis eẽt in ipᷣo.cũ a ſenſu carnis vide
ret᷑ ꝑ carnẽ.⁊ a ſenſu mẽt videret᷑ ꝑ diui/
nitatꝭ ↄtẽplatiõeʒ. Hoc aũt erat totũ bo
nũ hoĩs:vt ſiue ingrederet᷑ ſiue egredere
tur.paſcua in factoꝛe ſuo ĩueĩret: paſcua
foꝛis in came ſaluatorꝭ.paſcua intꝰ in di
uinitate creaton. Hoc bonũ magnũ ſe⸗
cutũ eſt maluʒ:qm ꝑdito bono qð intus

erat.egreſſa ẽ ania ad bona aliena q̃ foꝛiſ

erãt.⁊ pactũ fecit cũ delectatiõib ſeculi.
reqͥ eſcẽs ſuꝑ illas:nõ attẽdẽs abſentiam

boni ſui interior:eo ꝙ ↄſolationes ſuas

cerneret in bõis alienis. Nã cuʒ exterioꝛ
ſenſus carnal bono ſuo vtit᷑interioꝛ ſen
ſus mẽtꝭ q̃i obdoꝛmit. Nõ enĩ cognoſcit
bona interior ſenſus.qͥ iocũditate bono
rũ exterioꝝ capit᷑. Nã qͥ in carne viuit in
carne ſentit:⁊ doloꝛes carnis ſugit inqn/

tũ põt.vulnera aũt aĩe pꝛoꝛſus ignoꝛat.

nec medicinã q̃rit in eis.Cũ aũt moꝛtuꝰ
fuerit ſenſus aĩe q̃ viuit ĩ carne:tũc viui/
ficari incipiet ſenſus ille qͥ ſentiet ſemet/
ipᷣm.⁊ tunc ſciet doloꝛes ſuos.⁊ incipiet
ſentire vulnera ſua tãto grauiꝰ qᷓnto ꝓpi

dis dicat᷑ ſpiritus. Laplm. X.

nãq; ſpũs deꝰ. ⁊ ger iſte.⁊ flatꝰ ae
ris qͥ a coꝛde receptꝰ ⁊ inð ꝑ totũ

. io ↄtinet. Iſte tñ ſpũs iure aĩa dici ñ
põt.qꝛ aerꝭ varietate diſſoluit᷑. Dicit᷑ ſpi
ritꝰ ala ſiue hoĩs ſiue pecor.Dicit᷑ ſpũs
mens rõnal.vbiẽ q̃dã ſcintilla tãq; ocu/⸗
lus anie ad quẽ ꝑtinet imaginatio et co/
gnitio dei Oculꝰ aĩe ẽ mens ab oĩ coꝛpo
ris labe pura.mẽt aſpectꝰ eſt rõ. intelle/
ctꝰ viſio.Tria hec oĩ aĩe neceſſaria ſunt.
vt ſanos ocłos hẽat.vt aſpiciat.vt vide
at. Sanos ocłos hʒ.cũ a moꝛtaliũ cupi
ditatibo eſt purgata atq; remota.aſpicit
cũ in dei lumĩeↄtẽplatiõis oculos figit.
videt cũ in illa ↄtẽplatiõe ↄſpicit quãta
ſunt gaudia.q̃nta leticia.qᷓnta ſecuritas:
ſerenitas:⁊ q̃nta iocũditas. Sanitas fa
cit illã ſecurã.aſpectꝰ rectã:viſio beataʒ.
Cũ eni fuerit ab oĩ fece liberata maculis
q; diluta.tũc ſe deniq; in ſeipᷣa liberaliſſi

De ſpiritu et anima

us. Mag ei obeſt malũ qð ẽ magis vici
nũ: ⁊ magis ꝓdeſt bonũ. Nuot mo

Piritus ð mult modis. Dici

oꝛpꝰ emiſſus moꝛtaliũ vitã flatu neceſ/

me tenet: ⁊ nihil ſibi metuit. aut niła ſua
culpa qͥ cq; angit᷑.⁊ tũc ingẽti q̃dã ⁊ incre
dibili fiducia ꝑgit in deũ.i.in ipᷣam cõtẽ
plationẽ veritatꝭ.aſpectũ ſidẽ rectũ ſeqͥ
tur ipſa viſio dei q̃ eſt finis aſpectꝰ. Sic
anĩia pꝛiꝰ ſanat᷑.ſanata introducit᷑.intro/
ducta reſicit᷑. Spũs etiã ẽ q̃dã vis anie.

mẽte inferioꝛ.vbi coꝛꝑaliũ re

minis ⁊ nobᷣ foꝛinſecus nota eſt:⁊ in me/⸗
moꝛia nr̃a hʒ imaginẽ ſuã.incoꝛꝑalẽ qui

dẽ ſʒ coꝛꝑi ſiem. Mũdi q̊ͥʒ iſtiꝰ mirabił

pulcritudo:⁊ nob foꝛis pᷣſto eſt.⁊ in me/⸗
noꝛia nr̃a hʒ imaginẽ ſuã.incoꝛꝑalem qͥ
dẽæ:ſʒ coꝛꝑi ſibłem.ad quã recurrimꝰ cum
clauſis ocuł eã cogitamꝰ. Qõð enĩ ad coꝛ
por ſenſuʒ aliqð coꝛpꝰ in loco eſt.h̊ ẽ ad
animi aciem ſilłitudo coꝛꝑis in mẽoꝛia:⁊

qgõ eſt intẽtio volũtatꝭ ad coꝛpꝰ viſuʒ:vi

ſionẽq; copulandã.h̊ eſt eadẽ intẽtio vo/⸗
luntatis ad copulandã imagineʒ coꝛꝑis

q̃ eſt in mẽoꝛia ⁊ viſiõe cogitantꝭ. Ille ſpi

rit ðꝛ factꝰ ad imaginẽ ⁊ ſiłitudinẽ dei.
in qͥ ẽ cognitio vitatꝭ ⁊ amoꝛ vᷣtutꝭ.Ima
go ſiqͥdẽ eſt in ↄgnitiõe:⁊ ſiłitudo in dile

ctõe Imago qꝛ rõnał.⁊ ſiłitudo qꝛ ſpũua

lis. Heret ſiquidem veritati nila inter/
poſita ſuba rõnale nrjm. q̃ ratiocinamur
intelligimꝰ ⁊ ſapimꝰ ſoũm dicimꝰ. Hũc
aũt ſpũm apłs mentẽ vocat cũ dicit. Re
nouamini ſpũ ment vfe.i.mente.Nihil

eni aliudẽ ſpũs mentꝭ qᷓ; mens. ſicut coꝛ

pua carnis nihil aliud ẽ q; caro.
te eminet intelligentia.

1 m
AIN birun N M
ns aũt ðꝛ a mene. Mene autẽ
grece latine ðꝛ luna. Et ſic luna

reſcid ⁊ deficit ⁊ varia viciſſitudine cõ/

mutat᷑.in id tñ qð fuit qdaʒ ꝑfecta noui/

tate ſe reſtituit.ſic mens nũc caput ſum/
mis viſerit.nũc decidit ĩ infimis.nũc ſe/
ſe inferens ſibi veris falſa redarguit.mo
do ad coꝛpꝑalia regenda deflectit᷑.mõ eter
nis rõib inſpiciẽdis vł ↄſulendis adhe
reſcit. Ratio ſiquidẽ eſt mentꝭ aſpectuſq̊
bonũ ⁊ malũ diſcernit.vᷣtutes eligit.deũ
q; diligit. Oens vniuerſoꝝ capax ⁊ om
niũ reꝝ ſilitudine inſignita:oĩa eſſe dicit

bi coꝛtaliũ E, ſilitudieſ
expmunt᷑. Nec ipᷣe ſpũs coꝛpꝰ eſt:ſʒ coꝛ.
poꝛi ſiłis.Que eĩ ſpũ vident᷑ nõ ſunt coꝛ
poꝛalia ſʒ coꝛꝑib ſiłia. Yacies ſiqͥdẽ ho

unntguns
nnr Jaito
Alentla cop
untomasl
lſuepſani
giptaligenaa⸗
füſtttucines
Coſrabſen
ininnend ve⸗
elunerocin
nus mentedi
gnan deit
ſavertueſe
actemin
geris iecſt
leligentüinn
pſpienüidl
noꝛbonila⸗
dr Mirori
Pientin r⸗⸗
Wſeroria
edcom
Grnnoe
Grgant
lapigihede
las ilt
rer copo⸗
nspyi⸗
inrce
nmuollb
lumtmne
lanitea n⸗
dbememne
goratio vocan
ſetiucninn
Gzwmnnöͤes
lbusoent.
intioneyer
Mouerureng
Ngienor⸗
NPchrene⸗
Aloſedn
lagn
medann,
Rholinnee
mundirſg
ſfchnne
kiſunin
Nick

nemit autztie
W
dei lin öenei
eniſͤtenni,
inis ee
Ainrocuckin,
mnäe iſin,
aliü lif
s (Np hen
Aiaaktünn
la Naigſt⸗
s holtchent
eſviinagig,
ii hzi
ioßfock tunn
niſiinenn
äamar.
m'. Oöaigder
Ninlowck heͤl
isinnäin:
AA or iyi
ſteade neddtd⸗
Aiwane
ACNnd s
uroint

7

nöetſtimcen

4

ulauchri
n wiiii
in minuin
hirnin 1
Sworaid ,
zsN
töd
Kelee
nat Derui
bn in
ri riiſnuri,
iin nſ
Gstihlſnn/
Hininsucſe
rcrrgui n⸗
Neſoni nol
ilendistli

teriã:⁊ ea vis q̃

naturali quadã potẽtia ⁊ naturali digni

tate. Idcirco inuiſibiles lecaulſae bin
telligentiã cõpᷣhendit.⁊ viſibiles actuali
um foꝛmas ꝑ ſenſuuʒ paſſiones colligit.

t ſiue ꝑ ſenſus ad ſenſibilia exeat:ſiue
P intelligentiã ad inuiſibilia aſcendat.re

rũ ſilłitudines ad ſeipam trahit.pñntia co

gnoſcit.abſentia intelligit.ignota inqrit

⁊ in inuentꝭ verſat᷑. Rõnale ⁊ intellectua

lelumẽ q̊ rõcinamur intelligimꝰ ⁊ ſapi/

mus mentẽ dicimꝰ.q̃ ita facta eſt ad ima

ginem dei: vt nlla interpoſita natura ab
ipᷣa veritate foꝛmet᷑. Mens eni ex eo di /
cta eſt ꝙ emineat in ania. Pꝛeſtãtioꝛ ſiqͥ/

dẽ vis aĩe eſt.a q̃ ꝓcedit intelligẽtia.ꝑ in
telligentiã vtcũq; ipᷣazʒ veritatẽ ĩtelligit.
ꝑ ſapientiã diligit. Sapiẽtia nãq; eſt a⸗
moꝛ boni ſeu ſapoꝛ boni.a ſapoꝛe ſiq deʒ
ðꝛ. Metis viſio eſt intelligẽtia. guſt? ſa⸗
pientia. Iſta ↄtẽplat᷑illa delectat᷑. Cum
ab inferioꝛibaad ſuꝑioꝛa volumꝰ aſcẽde
re:pꝛiꝰ occurrit nob ſenſus.deinde ima/

ginatio. poſtea ratio: intellectus ⁊ intelli

gentia.⁊ in ſummo ẽ ſapia. Sũma nãq;

ſapia ipe de eſt. Dapiẽtia hoĩs eſt pie-

tas.i.cultꝰ dei. Senſus ea vis anie eſt q̃
reꝝ coꝛpoꝛearum coꝛporeas recipit foꝛ/
mas pñtes. Imaginatio eſt ea vis anĩe
q̃ reꝝ coꝛporearũ coꝛporeas recipit foꝛ/

mas: ſed abſenteſ. Senſus nãq; foꝛmas

in materia ꝑcipit.imaginatio extra ma/
q̃ exterius foꝛmata ſenſus
dicit᷑:eadẽ traducta vſq; ad intimũ ima/
Kate vocatur. Imaginatio nanq; de
ſenſu oꝛitur:⁊ ſᷣm eiꝰ diuerſitates ipius
q̊ʒ variatiões. Dulta videt anĩa carna
libus ocul. Oulta etiã fantaſtica ima/
ginatione ↄcipit.⁊ vbiq; q̃ſi diffunditur
mouetur erigit᷑ ⁊ fluctuare videtur:nõ a
ſe egrediens:ſed in ſemetipſa tãq; in ma
gno ꝑcurrens ſpacio ꝑnagatur.nõ exit
ad illa:ſed tractatibo ſuis ſibi illa repᷣſen/
tat. Habet ſiqͥdẽ in ſe qſi quandã latitu/
dinẽ longitudinẽ ⁊ altitudinẽ.Nã ꝑcha
ritatẽ deũ⁊ om̃s fideles ſibi cõplectitur.
ꝑ meditationẽ rerũ vniuerſa q̃ a pncipio
mundi vſq; ad finẽ deꝰ ꝓpter ſalutẽ no/
ſtrã opatus eſt meditatur:ꝑ cõtemplati
onẽ qᷓ ſurſum ſunt.celeſtia cõtemplatur.
BRõ eſt ea vis anie que reꝝ coꝛporearum

CCNyV

naturas: ſoꝛmas: differẽtias: ppꝛia:acci⸗
dentia pcipit.om̃ia incoꝛpoꝛea:ſʒ nõ ex/
tra coꝛꝑa:niſi rõne ſubſiſtẽtia Abſtrahit

enĩ a coꝛꝑiba q̃ fundãtur in coꝛꝑib:non

actiõe ſed ↄſideratiõe. Natura nãq; ipiꝰ
coꝛꝑis ſᷣm ꝙ omecoꝛpus coꝛpꝰ eſt.nullũ
vtiq; coꝛpus eſt. Intellectꝰ ea vis anie
eſt q̃ inuiſibilia ꝑcipit.ſicut angelos:de

mones:anias ⁊ omnẽ ſpũm creatuʒ. In

telligẽtia ea vis anĩe eſt q immediate ſup
ponitur deo. Cernit ſiquidẽ ipᷣm ſfũmuʒ
verũ ⁊ vere incõmutabilẽ. Sic ania ſen
ſu ꝑcipit coꝛꝑa:imaginatiõe coꝛpoꝝ ſili

tudines:rõne coꝛpoꝝ naturaſ.intellectu

ſpiritũ creatuʒ:intelligẽtia ſpũm increa/
tum.Et quicqd ſenſus ꝑcipit: imagina
tio repũtat:cogitatio foꝛmat:ingenium
inueſtigat:ratio iudicat: memoꝛia fuat:

intellectꝰ ſeꝑat:intelligentia cõpꝛehẽdit:

⁊ ad meditationẽ ſiue ↄtemplationẽ ad/
ducit. Ingeniũ ea vis eſt anie: ſiue inten
tio qua ania ſe extendit ⁊ exercet ad inco
gnitoꝝ cognitionẽ. Ingeniũ ſiquidẽ ex/
quirit incognita:ratio diſcernit inuẽta:
mẽoꝛia recondit iudicata ⁊ offert adhuc
iudicãda.Sic fit aſcẽſus ab inferioꝛibꝰ
ad ſuperioꝛa:⁊ ima a ſumnmis dependęæt.
Intellectꝰ nãq; quedã imago ⁊ ſilitudo
intelligẽtie eſt:ratio intellectꝰ:rõnis fan/
taſticus ſpũs:cui etiã ſupꝛemũ coꝛpoꝛiſ
coꝛpus.i.ignis quadã ſilłitudine iungit᷑
⁊ igni ger:⁊ aeri aqua:⁊ aquetera. Sen
ſus infoꝛmat imaginationẽ: imaginatio
rationẽ:⁊ facit ſcientiã ſiue pꝛudentiam.
rurſum rationi occurrẽs diuina pꝛuden
tia infoꝛmat eã ⁊ facit intelligentiaʒ ſiue
ſapientiã.Eſt itaq; in rõne quiddam ad
ſuperna ⁊ celeſtia intendẽs.⁊ id dicit᷑ ſa/
pientia:⁊ eſt quiddã ad trãſitoꝛia? cadu
ca reſpiciẽs:⁊ id vocatur pꝛudẽtia. Hec
duo ex rõne ſunt.⁊ in rõne cõſiſtunt. Et
diuidit ſe rõ in duo.iſ.in ſurſuʒ ⁊ deoꝛſũ.
ſurſum in ſapiam.deoꝛſuʒ in pꝛudẽtiaʒ:
q̃ſi in virũ ⁊ młierẽ:vt vir ſit ſuꝑioꝛ ⁊ re/
gat.młr ĩferioꝛ ⁊ regat᷑. Uñ dictũ ẽ. e
lioꝛ ẽ iniqtasviri quã młr bñfaciẽſ Me
lioꝛ ſiquidẽ eſt qͥ ꝑ celeſte deſideriũ accẽ/
ſus:carnẽ neceſſaria etiã ei ſubtrahendo
affligit.q;ᷓ qͥ ꝑ carnalẽ affectuʒ reſolutꝰ ꝑ.

oĩa q̃ cõmoda ſunt ei ſatiſfacere ↄtendit.

J 5

Benſus ⁊ eiꝰ opus. ¶(Eaphkm. XII.

carnis:qᷓ;nis ex natura faculta/⸗
Ilttẽ vidẽdi habeat.nũq; tñ per ſe
Plequitur viſionẽ.nec auris auditũ niſi

ginatio inuat᷑ exteriꝰ:qꝛ ex ſenſibilibo cõ

cipitur. Ratio iuuat᷑ interiꝰ: qꝛ ſpũs rõ/⸗
nalis ex dono creator abilis ad cogno/

ſcendũ veꝝ ⁊ diligendũ bonũ: niſi interi

oꝛis lu radio fuerit ꝑfuſus:⁊ caloꝛe ſuc

cenſus.nunq; ↄſeqͥ tur ſapie cognitioneʒ

vł charitatꝭ affectũ. Intellectꝰ ⁊ intelli/

gentia iuuant᷑ ſuꝑiꝰ:qꝛ deꝰ ignis ⁊ luxẽ᷑.

Lurx gͤ ſplendoꝛẽ emittẽs ex ſe queʒ reti

net in ſe:illumĩat intelligẽtiã ad cogniti

onẽ veritatꝭ. Ignis vero caloꝛẽ ð ſe emit
tens:ſed nõ amittẽs inflãmat affectuʒ ad

amoꝛẽ virtutꝭ Et ſicut ſolẽ nõ videt ocu

lus niſi in lumine ſolis.ſicveꝝ ac diuinũ
lumẽ nõ poterit intelligẽtia videre niſi ĩ
ipᷣiꝰ lumie.Dñe inquit ꝓpha.in lumine

tuo videbimꝰ lumẽ Cũ enĩ moꝛtale hoc

induerit ĩmoꝛtalitatezʒ.⁊ coꝛruptibile h

induerit incoꝛruptibilitatẽ: tũc mẽte pa
riter ⁊ coꝛꝑe ſpũales effecti ßm moduluʒ

nim ꝑ ment ülũinatiõem oĩa ſciemus:⁊
per coꝛꝑis incoꝛruptib ił leuitatẽ vbicd
eſſe poterimꝰ. Uolabimꝰ? mente ꝑ ↄtem

platiõeʒ.volabimꝰ coꝛꝑe per incoꝛrupt
onẽ. Diſcernemꝰ mente.diſcernemꝰ coꝛ⸗
pore. cum ſenſus nr̃i coꝛpoꝛei vertent᷑ in
rõem:rõ in intellectũ:intellectꝰ in intelli

gentiã:intelligẽtia ĩ deñ mutabit᷑. Sen

ſu viſibilia percipiunt᷑.in imaginatione
ↄtinent᷑ viſibiliũ imagines ⁊ ſilitudies.

ad rõem ꝑtinẽt viſibiliũ rõnes ⁊ diffini /

tiones: ⁊ inuiſibiliũ inueſtigatões.ad in
tellectũ ⁊ intelligẽtiã ſpectãt ſpũaliuʒ et
diuinoꝝ cõpꝛehẽſiões ⁊ ↄtemplationes

Senſus vero ⁊ imaginatio ad rõem nõ

aſcendũt:ſʒ infra remanẽtes eaʒ aliq̃tinꝰ
deducere pñt:⁊ q̃i a longe q̃dã oñdere ad
q̃ nõ pñt ꝑuenire. Simili qdã ꝓpoꝛtiõe
intellectũ ⁊ intelligentiaʒ rõ iuuare põt:
ſed ad ſtatum eoꝝ nõ valet aſcẽdere:qm̃
metas ſuas⁊ fines ſuos ꝓpꝛios habʒ q̊s
trãſcendere nõ põt.Senſuʒ ⁊ imaginati
onẽ cũ ceter aĩalibo cõia habemus.li⸗/
dent ſiqͥdẽ viſibilia ⁊ viſoꝝ recoꝛdãtur.

De ſpiritr
Enſus iuuat exteriꝰ.qꝛ oculus

eærx beneficio exterior lucis ⁊ ſoni. Ima⸗

et anima

In qbuſdã etiã ſenſibo nos ſuperãt.qim̃

luſtũ fuit vt bꝛutis anĩalibo qͥb nil dan/

duũ erat in intellectu:aliqd ampliꝰ daret

in ſenſu. Et ecõtrario tãto maioꝛ neceſſi
tas inducit᷑ homini exercẽde rõnis:quã
to maioꝛẽ defectũ patit᷑ ſenſualitatᷣ. Rõ
aũt inde incipit vñ aliqͥd occurrit qð no
bis cũ aĩalibo nõ ſit cõmune. Quedã er/⸗
go ſunt infra rõem:q̃dã iuxta rõem:q̃da
ſupꝛa röem. Infra rõem ſunt q̃ ſenſu ꝑci
pimus.ſicut dura ⁊ mollia:calida ⁊ frigi

da: cãdida ⁊ nigra. Juxta rõem ſũt ⁊ per
uia ròni:q̃ rõne ꝑcipimꝰ.ſicut cõmoda ⁊

incõmoda:vera ⁊ falſa:iuſta ⁊ iiuſta. Rõ

ſiqͥdẽ eſt qͥdã animi motꝰ viſuʒ mẽt acu
ens:veraq; a falſis diſtinguens. Supꝛa

rõem ſunt q̃ nec ſenſus docet nec rõ ꝑſua
det:ſed aut diuĩa reuelatiõe cõpꝛehẽdũ/
tur.aut diuinaꝝ ſcripturaꝝ auctoꝛitate
credunt᷑:ſicut deũ in vna ſuba trinũ:⁊ in
tribo ꝑſonis ſubſtãtialiter vnus. De ſiqᷓ
dem eſt rerũ vniuerſitas.ita ꝙ nulla ſin /
gularũ:⁊ iõ motibo rõnis non ſubiacet.

uia ratio nõ eſt niſi de re aliquag.

Sapitulu. XIII.
ima eſt ſpũs intellectualiſ rõ/⸗

getat:ſpũs dũ ↄtemplat᷑: ſenſus dũ ſen/
tit:animꝰ dũ ſapit:dũ intelligit mẽs:dũ
diſcernit rõ:dũ recoꝛdat᷑ mẽoꝛia:dũ vult
volũtas. Iſta tñ nõ differũt ĩ ſuba:quẽ/
admodũ in noĩbo.qm̃ oĩa iſta vna aĩa eſt

ꝓpꝛietates qͥdẽ diuerſe: fed eſſentia vna

In ſpũ tñ ⁊ ania põt eſſe differẽtia: quia

oĩs aniĩa ẽ ſpũs:ſʒ nõ oĩs ſpũs eſt anima

Anĩe duplices ſunt actiões. Alio nanq;
ↄſilio erigit᷑ ad deũ.alio inclinat᷑ ad car/
nẽ. Inclinat᷑ aũt ſic.Cũ ſit ſubtilis ⁊ in/
uiſibil:videri nõ põt:ſʒ ꝑ potẽtias ſuas

ſe extendit ⁊ oñdit. Per ↄcupiſcibilita/

tẽ nãq; appetit.ꝑ iraſcibilitatẽ otẽnit.ꝑ
rõnalitatẽ int᷑ vtrũq; diſcernit.Tota eſ/
ſentia aĩe in his potẽtijs ſuis exiſtit:nec

ꝑ partes diuidit᷑ cũ ſimplex ſit ⁊ indiui⸗

qua. Et ſi aliqũ ꝑtes hre ðꝛ:rõne potiuſ
ſimilitudinis q; veritate com poſitiõis

iffinitio anime ⁊ explanatio eus.

Analis:ſemꝑ viuẽs:ſemꝑ ĩ motu:
jboné?sI maleq; volũtaꝶ capax:ſᷣim benigni
tatẽ creator: atq; ſᷣm ſui oꝑis officiũ va
rijs nũcu pat᷑ noĩb.Dicit᷑ nãq; aia dũve

gtcligenci⸗
nechiuanec
mnn heclliud
chpiſcbilt
gſubkünu
ſa oꝛnir woe
lhn
gan ſuntei
nuncznieſub.
Rllride
bliateriral
niatertotab
neynitas⸗i⸗
mimaquedi
liatipgoſni⸗
eiusideſunta
tiötnonck
ſot. Nonia
mnrinſau hont
deennielunt ton
Ebhſcblins
Gäarmo
Cata Poe
edput

cic
n
bet. Socia

oauekine

lud amate
nopot Don
Foꝛmidgti
Timerdeſe
cere Oala
lodeleagt
cyturogorih
Etlicthisn
ltamne nero⸗
hucainn
ſucinidiiani⸗
tlcheſaſis
ſuunikri
Canimieni
Kotepeni
ſanere

P hos ſperieez
nialb rnn
iäd angh
tätomaior geng
tercege önogt
kſeninling
doccumtez
emune. Onnui
Aiurta töeni
dcnſuntäſnün
mdlactlcnfti
urneniünr
in ſareinen
inſuriuh N
nor? niitz nitzon
ngnens On
sdocernecröpſ
nöe cipechiti/
mnr aucwyitnt
mo ſuba mnuin
õ
Binqwwlaſi⸗
is non fwdinn
Neetiqa.
1apunnos
õ
Finisſnei
fanninm
ſicgs foin
Nis uninr
nis diſt,
nncligt niod
1 nicra dru
Fautiſubrgre/

„

giiſarmdlt

SS

Fo.

intelligendũ eſt. Simplex ſuba eſt ania:
nec aliud nec minꝰ eſt ratio ĩ ſuba qᷓ; ani/
ma.nec aliud nec minꝰ iraſcibilitas vel
ↄcupiſcibilitas q́; anima:ſed vna eadeʒ
q; ſubſtãtia ſᷣm diuerſas potẽtias diuer
ſa ſoꝛtitur vocabula. Has potẽtias ha⸗/

bet anteq; coꝛꝑi miſceat᷑. Naturales ſiqͥ/
dem ſunt ei:nec aliud ſunt q; ia. CTota
nanq; anie ſuba in his tribo plena ⁊ ꝑfe⸗
cta ↄſiſtit:id eſt in rõnalitate.cõcupiſci/
bilitate ⁊ iraſcibilitate.q̃ſi quadã ſua tri
nitate:⁊ tota hec trinitas eſt quedaʒ ani/⸗
me vnitas:⁊ ipᷣa anĩa.Deus eſt oĩa ſua:⁊
anima quedã ſua. Habet ſiqͥdẽ natura/
lia ⁊ ipa om̃ia eſt. Potentie nãq; et vires

eius idẽ ſunt qð ipᷣa. Habet accidẽtalia
⁊ ipᷣa non eſt. Sue vires eſt.ſue virtutes

nõ eſt. Nõ enĩ eſt ſua pꝛudẽtia:ſua tẽpe/
rantia:ſua foꝛtitudo:ſua iuſticia. Poten

tie anie ſunt rõnalitas: ↄcupiſcibilitas:

⁊T iraſcibilitas. Uires ſunt:ſenſus:ima/

ginatio:ratio:mẽoꝛia: intellectus:intelli

gentia. Potentie aũt pñt dici vires:⁊ vi
res dici pñt potentie. ðͦ
De amicicia anime ⁊ coꝛpoꝛis.
apitulũ.XIIII. HZ
Tlibuſdã effectibꝛ ⁊ quadã ami

amiciciã nẽo carnẽ ſuã odio ha/

p̃ᷣgrauet᷑:ineffabili tñ ↄditione diligit il/⸗
lud.amat carcerẽ ſuum:⁊ ideo libera eſſe
nõ põt.Doloꝛibo eius vehement afficit᷑.

Foꝛmidat interitũ que moꝛi nõ poteſt.

Timet defectũ queꝑ naturã nõ põt defi
cere.Oculoꝝ paſcitur ſpeculatiõe.ſono

ris delectat᷑ auditibo:ſuauiſſimis iocun/

datur odoꝛibo:larga epulatiõe reficitur.
Et licet his rebo nullatenꝰ ipᷣa vtat᷑.gra/⸗
ui tamẽ meroꝛe affligit᷑:ſi ſubtrahantur.

Huic etiã nõnũq; ſubrepũt vitia cõtra/
ria rõni.dũ anĩa dilecto coꝛꝑi indulgen/⸗/
tius remittẽdo.locũ noſcit᷑ pᷣbere pecca⸗/
to. Per ſenſus q̊ʒ ꝓgredit᷑ ania ad coꝛpꝰ

mouendũ ⁊ viuificandũ. Nouẽ q̊ʒ ſunt
ſoꝛamina in hũano coꝛꝑe:qbo ſʒ natura

lem ↄtẽꝑantiã influit ⁊ effluit om̃eq̊ idẽ
coꝛpus vegetat᷑ ⁊ regit᷑. Sunt etiã vtri⸗
uſq; quedã ſilia:coꝛꝑis.ſ.ſupꝛemũ:⁊ ſpi
ntus infimũ.in quibi ſine naturaꝝ cõfu

cicia anĩa coꝛꝑi ↄiungit᷑.ſᷣm qm

bet. Sociata nãq; illi licet eiꝰ ſocietate

ccxvI

ſione:ꝑſonali tñ vnione facile ↄiũgi pol⸗
ſunt. SGimilia enĩ ſibibus gaudẽt Itaq;
anima q̃ vere ſpũs eſt:⁊ caro q̃ vere coꝛ⸗
pus eſt:in ſuis extremitatiba facile ⁊ cõ/
uenienter vniunt᷑.i.in fantaſtico anie qd
coꝛpus nõ eſt.ſed ſimile coꝛꝑi:⁊ ſenſuali
tate carmis que fere ſpũs eſt:qꝛ ſine ania
fieri nõ põt. Sicut enim ſupᷣmũ anime:

idd eſt intelligẽtia ſiue mens imagineʒ ſi/

ue ſimilitudineʒ gerit ſui ſuꝑioꝛis.id eſt
dei. vnde et eiꝰ ſuſceptiua eſſe potuit ad
vnionẽ perſonalẽ etiã quãdo ipᷣe voluit
abſq; vlla diminutiõe nature ſue.ſic ſup
mũ carnis:id eſt ſenſualitas:anie gerenſ
ſimilitudinẽ ad ꝑſonalẽ vnionẽ eius eſ/
ſentiã ſuſcipere põt.Nec iſtud mirũ eſt.
cũ etiã in ſenſu ⁊ memoꝛia pecudis q̃daʒ
eſt imitatio rõnalitatis:⁊ in appetitu vo
luntatis:⁊ in his q̃ refugit repꝛobatiõis
Spiritꝰ nanq; coꝛpoꝛeus qͥ vtiq; vereẽ
coꝛpus:⁊ ſenſu naturali intmulta diſcer
nit ⁊ vi ↄcupiſcibilitatis eligit:⁊ natura
iraſcibilitatis repꝛobat. Habet ſiqͥ dem
coꝛpoꝛea vita quoſdã gradus incremen
toꝝ quibꝰ ad imagineʒ ſũme vite pficit.
Pꝛimꝰ enim grad coꝛpoꝛee vite eſt ſen/
ſiſicatio. Scðs ꝑ ſenſuʒ ingrediẽs ima/
ginatio. Terciꝰ ꝑ imaginationẽ ↄcepto
rũ memoꝛia.Quartꝰ ſm ſenſuũ paſſiõeſ
quedã ſine diſcretiõe intelligentie puidẽ
tia:in qua q dem q̃ſi rõis imago eſt:⁊ nul
la ratio eſt. In his omibo coꝛpoꝛea vita
ſpũalem vitã imitat᷑.pꝛimo in eo ꝙ ſen/
tit. ſecũdo in eo ꝙ ſenſum cõcipit.tercio
in eo ꝙ cepta retinet.quarto in eo ꝙ ſi/
ue in imaginatis ſiue in ſenſibꝛ ſ̃ᷣm quã/
dam rõnis ſilitudinẽ ſiue ad appetẽduʒ
ſiue ad fugiendũ ſe in ſe flectit. Cõueniẽ/
tiſſima aũt media ſunt ⁊ carnis ⁊ anime
ſenſualitas camis q̃ maxime ignis eſt:et
ſantaſticꝰ ſpũs qͥ igneꝰ vigoꝛ dicit᷑. VUn/
de ⁊ quidã loquẽs de animabo ait. Igne
us eſt illis vigoꝛ ⁊ celeſtis oꝛigo. Hira
ſocietas carnis ⁊ aĩe.ſpũs vite ⁊ limi ter
re. Sic enim ſcriptũ eſt. Fecit deꝰ hoĩeʒ
de limo terre ⁊ inſpirauit in faciẽ eiꝰ ſpi/
raculũ vite:dans eiſenſum ⁊ intellectuʒ:

vt ꝑ ſenſum lutũ ſibi ſociatũ viuificaret:

1 intellectũ regeret.⁊ vt ꝑ intellectũ in
tus ingrederet᷑ ⁊ ↄtemplaret᷑ dei ſangi⸗

p ſenſum foꝛas egrederet᷑ 1 templaret᷑
opꝑa ſapiẽtie:intellectu intus illuſtrauit:
ſenſu foꝛis decoꝛauit.vt invtroq;ʒ refecti
onẽ inueniret.intꝰ ad felicitatẽ: fſoꝛis ad
iocunditatem. Sed qꝛ bona exterioꝛa
diu ſtare nõ pñt.iuſſus eſt hõ ab exterio
ribo ad interioꝛa redire:et ab interioꝛibꝰ
ad ſuꝑioꝛa aſcẽdere.Tante ſiq dẽ digni/
tatis eſt hũana ↄditio vt nullũ bonuʒ pᷣ/
ter ſummũ bonũ ei ſufficere poſſit. Ple/
nũ fuit miraculo ꝙ tam diuerſa ⁊ tã diui

ſa ab inuicẽ ad inuicẽ potuerũt cõiungi

MNec minꝰ mirabile fuit ꝙ luno nr̃o deuſ
ſeipᷣm ↄiunxit.vt ſibijnuicẽ vnirent᷑ deꝰ
⁊ limus.tanta ſublimitas ⁊ tantavilitas
HNihil eniʒ eſt deo ſublimiꝰ:⁊ nihil limo

vilius. Mirabil fuit ↄiunctio pᷣma.mi/⸗

rabilis fuit ſecũda.nec minus mirabilis
erit tecia.cũ hõ angelus ⁊ deꝰ vnus erit
ſpũs.Eodẽ nãq; bono bonꝰ eſt hõ:q̊ bo
nus eſt angelꝰ. eodẽq; bono vterq; btũs
Si tñ ambo idipᷣm eadẽ volũtate eodẽ/
q; ſpũ cupiũt.Si enĩ tã diſparẽ natura
carnis ⁊ anie:ad vnã federationẽ atq; a/
miciciã deꝰ ↄiũgere potuit:nequaq; erit
ei impoſſibile rõnalẽ ſpũm qͥ vſq; ad cõ/
ſoꝛtiũ terreni coꝛꝑis humiliatꝰ eſt.cũ eo
dẽ coꝛꝑe gloꝛificato.vt ſit ei glie qð fuit
ei ſarcine ad ↄſoꝛtiũ beatoꝝ ſpirituũ qͥ in
ſua puritate ꝑſtiterunt.exaltare: atq; ad
ſue glie ꝑticipationẽ ſublimare.vd h̊ ſi/

quidẽ illũ ſola charitate:nulla neceſſita⸗/

te creanit altiſſimꝰ:vt ſue beatitudĩs ꝑti

cipem faceret.Si tantũ gaudiũ ⁊ tan /
ta leticia eſt in vita iſta tꝑali.q̃ cõſtat ex

ticia ⁊ qᷣntũ gaudiuʒ erit in vita eterna q̃

ↄſtat ex pᷣſentia diuinitatꝭ in ſpũ rõnali.

Subyiciat᷑ ergo coꝛpꝰ anio: animꝰ deo:

⁊ vnus ſpũs erit cũ eo.ita tñ ſi in humi/
litate ꝑmãſea erit: ⁊ gam ſui creator ꝑ quj
exaltãdus ⁊ gloꝛificãdus eſt agnouerit.

Ex carne ⁊ ania ↄſtat hõ:⁊ vtrũq; bonũ
ſuũ habet in ̊ gaudet ⁊ exultat. Bonuʒ

anie eſt deꝰ:cũ affluentia dulcedinis ſue
Bonũ carnis eſt mũdus cũ abundantia

iocunditatꝭ ſue. Sʒ mundꝰ iſte eſt exteri
oꝛ:deꝰ aũt interioꝛ. Nihil eſt eo interiuſ.

nihil eo pᷣſentiꝰ Interioꝛ eſt omi re.qꝛ in
ipo ſunt om̃ia.Exterioꝛ eſt oĩ re: qꝛ ieẽ

ſuꝑ omia. Ab h̊ ergo mũdo ad deum re/

uertentes. ⁊ q̃ſi ab imo ſurſum aſcenden

tes ꝑ noſmetipᷣos trãſire debemꝰ. Aſcen

dere enĩ ad deũ:hoc eſt intrare ſeipᷣum:et

nõ ſolũ ad ſe intrare:ſʒ ineffabili quodaʒ

modo in intimis ſeipᷣm trãſire.Qui eniʒ
interiꝰ intrans ⁊ intrinſecꝰ penetrãs ſe/
ipᷣm trãſcendit:ille veracit ad deũ aſcen/
dit.Ab huiꝰ Sgᷣmũdi diſtractionibuſ coꝛ
noſtruʒ colligamꝰ:⁊ ad interioꝛa gaudia
reuocemꝰ.Et ſi coꝛ noſtrum ſemꝑ tenere
nõ poſſumꝰ:ſaltẽ ab illicitꝭ ⁊ vanis cogi
tationibe reſtringamꝰ:vt aliqñ in diuine
ↄtemplatiõis lumine figere valeamus.
Hec eſt enĩ reqͥes coꝛdis nr̃i.cũ in deia/

moꝛe ꝑ deſideriũ figit᷑. Hec eſt vita coꝛ/

dis nr̃i:cũ deũ ſuum ↄtemplat᷑:⁊ ipᷣa ſua
cõtemplatiõe ſuauit᷑ reticit᷑. Et dulceẽ il
li ſemꝑ ad ↄſiderandũ.qð ad amanduʒ ⁊
laudandũ ſemꝑ eſt ſuaue. Nihil eĩ ad be
atã vitã pꝛeſtãtiꝰ videt᷑.quã velut clauſii
carnalib ſenſibo:extra carnẽ mũdũq;:af
fectũ quẽpiã intra ſemetipᷣm ↄuerti.alie
nũq; effectũ a moꝛtaliuzʒ cupiditatibo ſi/

bi ſoli ⁊ deo logui.
De comꝑatione anĩe ad ea de by coꝛ

Pus con
4 m aniĩa ſit incoꝛpoꝛea:ꝑ ſubti

lioꝛẽ naturã coꝛꝑis ſui.i.ꝑ igneʒ
⁊ aerẽ:q̃ in iſto qͥʒ mũdo bcellen/
tia ſunt coꝛꝑa:⁊ iõ mag ſubtilioꝛa coꝛ/

pus adminiſtrat. Iſta ſiqͥdẽ pꝛioꝛa exci/
piunt intꝰ anĩe viuificãtꝭ:eo ꝙ incoꝛpo/

ree nature ſũt ꝓpinoꝛa:qᷓ; humoꝛ ⁊ ter/
ra:vt ad eoꝝ ꝓximũ miniſteriũ tota mo/
les adminiſtret᷑. Nullus ſine his duob
vl in coꝛꝑe ſenſus eſt:vł ab anĩa ſponta/
neꝰ coꝛꝑis motꝰ. Ignis et aer que leuia
ſunt:mouẽt aquã ⁊ terrã qᷓ grauia ſunt.
Quapꝛopr etiã coꝛꝑa poſt anĩe abſceſſũ
moueri nõ videmꝰ.qꝛ ignis ⁊ aer:q duo
ꝑ anĩe pꝛeſentiã tenent᷑ in coꝛꝑe terreno⁊
humido vt omniñ q̃ttuoꝛ fiat temꝑatio:
poſt eiuſdẽ anĩe abſceſſum ad ſuꝑna eua
dũt ac ſeſe expediũt.Coꝛꝑis aũt cõpoſi/⸗
tio ſic fit. Coꝛpus ↄſtat ex officialib mẽ
bꝛis. officialia exↄſimilibs.conſimilia ex
humoꝛib.humoꝛes ex cibis.cibi ex ele/⸗

mẽtis.⁊ nihil hoꝝ eſtania:ſʒ in iſtꝭ tan

fhoſrinnläͤn
Miigoſennzen

inorgniog
ſalitthuic t
mi viuenti-0
fuerintogruun
coditania⸗
ſafpenntinultn
hmocſi
piintellariinn⸗
nmntiibi
gftatwdeleern
Coupus ait a
Hicötenperath
losſnuſicä inſt
ret ucofractu
Aria veo teen
Aementopptb
cercentteiſecl
buo coꝛp pten
Ptemnp? locli
Perieſeänömel
n Drüninre
Wwo nouck
fuonddadac
lendogönoc
qeeperlociſp⸗
coꝛpenonege
hectpe vtali
foꝛma vralig

o

(Nrgug .
(Lu
Verani

b Pocibbi

nſchnarintie
gpotſeninpß
ccde'neyinſe
holblhernint
ſaiglboßzin
W

Mnſicckron⸗

neringitnd
naneſmg
Planigntäiſ.
hermmnentde
ſoderultnn
aſoin

nücdiüdat
oſurſun n
lirededen
nnzre ſöne
5 iheff hbllgo⸗
niſte Dug
inſec penening
citad deier
diſractiondbue
adintnongn

—

EE

Nütrum ſngmr

Alictftnmusn
deeyt algiimduie
eſger mems.
Cis nñicindir
1Decckrince,
Amplaßt önle
nſicit. Etduleil
göadamencu;:
ne. Pibieiadbe
tquärenutcauſ⸗

mi Nidi
wohmn dneni⸗

U apicintht

miezde dee2

õ
nps i
bͦnünflln
Gbtlian /

degionerc

86 Cqincdo/
möbumdetlc⸗
riniſtoni tolnd
—
erlabenine
nisctin gellj
miihn
gwt .
gnugronn,
ſttomars⸗
inal ſnnng
nuiii⸗
ncoffalt

=
=

in oꝛganis agit ania: ꝛ⁊ boc coꝛpoꝛicõ

ſulit ⁊ huic vite in qua factꝰ eſt hõ in ani
mã viuentẽ.Que cũ temꝑata ⁊ oꝛdinata
fuerint ↄgruunt viuificationi:⁊ nũqᷓ; re

cedit ania.Si vero diſtemꝑata ⁊ confu/

ſa fuerint inuita recedit ania: ſecum tra/
hens omia:ſenſum:imaginationẽ:ratio/

nẽ: intellectũ:intelligentiã: cõcupiſcibili

tatem ⁊ iraſcibilitatẽ:⁊ ex his ſᷣm merita
afficit᷑ ad delectationeʒ ſiue ad doloꝛem.
Coꝛpus aũt qð pꝛiꝰ integrũ tanq; oꝛga
nũ cõtemperatũ ⁊ diſpoſitum erat vt me

los muſicũ in ſe ↄtineret ⁊ tactũ reſona/
ret.nũc ↄfractum⁊ inutile e regiõe iacet.

Anĩa vero recurrẽtibo ad regiones ſuas

elementoꝝ ꝑtibꝰ:nõ hñs vbi vires ſuns

exerceat:reqeſcit ab his tantũ motibo qͥ/

bus coꝛpꝰ ꝑ tempꝰ ⁊ locũ mouebat:ipia

ꝑ tempꝰ illocaliter mota:qm̃ ⁊ ſi oꝛganũ
perijt: ſed nõ melos:nec qð oꝛganuʒ mo/
uebat.Aniĩa inter deũ ⁊ coꝛpus poſita ꝑ
tempꝰ mouet᷑:vł reminiſcẽdo qð oblita
fuerat:vel diſcendo qð ignoꝛabat:vł vo
lendo qð nolebat.ꝑ locũ vero nõ mouet᷑:
qꝛ per loci ſpacia nõ diſtendit᷑. Deꝰ autẽ
coꝛꝑe non eget vt ſit:nec loco vt alicubi:
nec tꝑe vt aliqñ:nec cauſa vt aliũde: nec
foꝛma vt aliquid:nec aliqͥ genere ſubie/
in quo ſubſiſtat vel cui aſſiſteat.

Per quig anima vnitur deo.
HW apitulũ.X VI.
et ania quãdã ꝓpꝛiã naturã:
omibo his mundane molis ele/
entꝭ excellentioꝛẽ: qua veracit

.
2–

nõ poſſit in aliq̃ fantaſia coꝛꝑaliũ imagi

nũ qs ꝑ ſenſuʒ carnis percipimꝰ cogita/⸗
ri: ſed mẽte intelligi vitaq; ſentiri. Intel
ligi põt.ſentiri nõ põt. Nõ eni eſt coꝛpꝰ
nec de nec vita ſine ſenſu. qual eſt in ar/
boꝛibꝰ:nec vita ſine rõnali mẽte q̃lis eſt
in anĩalib.ſʒ vita ⁊ vita ꝑpetua. Nec qͥ/
dem minoꝛ q; angloꝝ eſt futura: ſi ex p⸗/
cepto ſui creatorꝭ vixerit. Pꝛeceptũ gqũt
eius eſt vt in dilectõe ei? maneamꝰ. Oa
nete inquit in dilectione mea. Per dile/
ctionẽ nanq; ſibi rõnalem creaturaʒ co/⸗
pulauit:vt eũ ſemꝑ baberet ⁊ in ipo ſem
per maneret.de eo ⁊ in eo delectans gau
dens ⁊ exultans. Per dilectionẽ creato/

ri ſuoꝛ ſibijnuicẽ rõnalis creatura copu

lata eſt: ſolũ nanq; dilectiõis vinculũ eſt

qð ligat vtroſq; in idipᷣm. Per amoꝛem
dei om̃es ei adheremꝰ.per amoꝛẽ pꝛoxi
mi om̃es ad inuicẽ vnũ ſumꝰ:vt bonum
omniũ fiat ſinguloꝝ:⁊ quod quiſqʒ in ſe
nõ habet in altero poſſideat. Charitas ẽ
via dei ad homĩes:⁊ via hominũ ad deũ
Per charitatẽ enĩ venit deꝰ ad homĩes.
venit ĩ homĩes.factꝰ eſt homo. Per cha
ritatẽ homies diligũt deũ.eligunt deuz.
ad deũ currunt:ad deũ ꝑueniũt. Sic fa
miliaris eſt deo charitas:vt ipᷣe manſio/
nẽ habere nolit vbi charitas non fuerit.
Di ergo charitatẽ habes deum habes.
Quia deus charitas efft.
Perſuaſio ad diligendum deum ꝑ be
Neficia conditionis ⁊ redemptionis.

T Capitulũ. XVII.
MVer ego quantu peberem dili/
gere deum meu:qui me fecit cuʒ
HEnon eram: redemit cũ perieram.
Non eram:de nihilo me fecit.nõ lapidẽ:
non arboꝛem:nõ auem:nõ aliquod dea/

nimalibꝰ:ſed hominẽ me voluit eſſe. de/

dit mihiviuere:ſentire:diſcernere. Peri/
eram:ad moꝛtalitatem deſcendit.moꝛta
litatem ſuſcepit:paſſionẽ ſuſtinuit:moꝛ/
tem vicit:et ſic me reſtaurauit. Perieraʒx
⁊ abieram:quoniã in peccatis meis eraʒ
venundatꝰ.venit ille poſt me vt redime/
ret me.⁊ tantum dilexit me vt ſanguinii
ſui pꝛeciuʒ appenderet pꝛo me.taliq; pa
cto reduxit me de exilio:⁊ redemit de ſer
uitio. Nomine etiam ſuo vocauit me vt
memoꝛiale ſuum ſemper eſſet apud me.
Vnxit me oleo leticie.quo ipſe erat vn/
ctus:vt ab vncto eſſem vnctus:⁊ a chꝛi⸗/
ſto dicerer chꝛiſtianus. Sic gratia eius
et miſericoꝛdia ſemper pꝛeuenerunt me.
De multis nanq; periculis ſepe libera/
uit me liberatoꝛ meus.quando errabaʒ
reduxit me.quando ignoꝛabam docuit
me.quãdo peccabam coꝛripuit me.quã
do triſtabar conſolatus eſt me. quando
deſperabam confoꝛtauit me.quando ce
cidi erexit me.quando ſteti tenuit me.qũñ
iui duxit me.quando veni ſuſcepit me.
Hec ⁊ multa alia fecit mihi deus meus.
de quib dulce eſt mihi ſemꝑ loqͥ. ſemwer
cogitare.ſemꝑ gratiaſ aattavtpomdb; V

De ſpiritu ⁊ anima

bñficijs eiꝰ poſſim ſempꝑ eũ laudare eta⸗/
mare.Cũ eĩ cũctꝭ ſu pᷣſidẽſ.ſinglłos ĩple7
vbiq; pñs:vniuerſoꝝ curã agens:⁊ tam

ſingulł q; om̃ibus ꝓuidẽs.ita totum ad
cuſtodiã meã occupatuʒ video:vt ſi ego

ſuꝑ cuſtodiã meã ſtabo:q̃ſi oim oblitus
ſit:⁊ mihi ſoli intẽdere velit. Semꝑ ſep
ſentẽ exhibet.ſemꝑ ſe paratũ offert:ſi me
paratum inuenerit. Quocunq; meverte

ro non me deſerit niſi ego pꝛioꝛ eum de/
ſeram. Ubicũq; fuero non recedit:quo/
niam vbiq; ẽ:vt quocũq; iero inueniam
eũ cũ q̊ poſſim eſſe.Quicqͥd fecero ꝑiter
aſſiſtit:vtpote ppetuꝰ inſpectoꝛ oĩm co⸗
gitationũ intẽtionũ⁊ actionũ meaꝝ.Cũ

hec diligentↄſidero:timoꝛe ꝑiter ⁊ ingẽ

ti ruboꝛe ↄfundoꝛ:qꝛ illũ vbiq; mihi pꝛe

ſentẽ ⁊ oĩa occulta mea videntẽ intueoꝛ.
Multa eĩ ſunt ĩ me de qbo coꝛã ocuł eiꝰ

erubeſco:⁊ ꝓ quibo ei valde diſplicere ti

meo. Hec ꝓ his oĩb, q illi rependã ba/

beo niſi tin vt diligã eũ. Nõ eĩ meliꝰ nec
decentiꝰ q; ꝑ dilectionẽ rependi põt:qð
ꝑ dilectionẽ datũ eſt. Hec pᷣter rẽ dixiſſe
videoꝛ:ſed foꝛte nõ pᷣter vtilitatẽ mihi:⁊
his qͥ mecũ ſentiũt q̃ ego ſenti.
De cõꝑatiõe aĩe ad carnẽ:⁊ quõ ſit in
apkm. XVIII.

oꝛe vel in loco.

nere cũ

inde ſegregare ſe poſſit: nec reti/

„

enĩ ania vita ſua facit carnẽ viuere.et de

fonte nature ſue irrigat animãdo. ſic ca/
ro ꝑ coꝛruptelã materie ſue aĩam:ſi cupi
ditatibo illicit illigauerit occidit Et cuʒ
altera natura alteriꝰ trãſit:trãſit vnaque

qʒ in victricis naturã.i.vt carnẽ ſpũaleʒ

anĩa vᷣtutibo ſuis pᷣſtet.aut anĩazʒ carnalẽ
caro victrix eius efficiat:anĩa tñ nihil de
moꝛte hr̃e põt:niſi ꝑ vitia ei ꝓpinatũ fu

erit. Nec caro aliqͥd devita retinere p̃t:ni

ſi ab anĩa fuerit irrigata. Nec in alterius
naturã altera tranſire põt:niſi aut vitijs

infecta:aut virtutibo deterſa fuerit. Roõ/

ne inſignita eſt aĩa:qua artibo docet᷑ egre
gijs:⁊ diſciplinis inſtruit᷑ eximijs:vt di

nina ſapiat: ⁊ hũana ꝑtractet:atq; ſic ce/

Nima pñtia ſua coꝛpꝰviuificat.
⁊ ſic colligata ẽ ei:vt nec cũ velit

creatorꝭ iuſſionẽ audierit. In
vita ſiqdẽ anĩe conſiſtit vita coꝛꝑis.⁊ de
moꝛte coꝛꝑis deſcẽdit moꝛs anĩie Sicut

tera aĩalia decent excellat. vtpote ſubſt

tia rõnalis. In hoc enĩ ꝓpꝛie eſt aĩa ſuba
rõnalis.i.ſpũs rõnalis. Immoꝛtalis eſt
anĩa:ne a creator ſui ſiłitudine diſcrepa
re videat᷑. Nõ enim poterat eſſe imago ⁊
ſilitudo dei:ſi moꝛtis termino clauderet
Scðm quẽdã modũ vite quẽ nullo mõ
põt amittere:immoꝛtalł eſt. Scðm vero
qᷓndã mutabilitatẽ qua põt vł melioꝛ vł

deterioꝛ fieri:moꝛtal eſt.Et ſicut moꝛta
lis eſt cũ beate viuere ꝑdit:licet miſerevi

uere amittere nõ poſſit.ſic reſpectu incoꝛ

poꝛei dei coꝛpoꝛea eſt. Nihil enĩ inuiſibi

le ⁊ incoꝛpoꝛeũ natura credendũ eſt pᷣter

ſolũ deũ:id eſt pꝛẽm ⁊ filiũ ⁊ ſi pumſctm̃.
Qui ex eo incoꝛpoꝛeus ⁊ inuiſibilis di/
citur:qꝛ infinitus⁊ incircũſcriptꝰ eſt ſim

plex ⁊ ſibi om̃ibus modis ſufficiens ſe/

ipo ⁊ idipᷣm.Et cũ vbiq; ſit:in ſemetibo
inuiſibilis⁊ incoꝛpoꝛeus eſſe dinoſcitur

Omnis vero rõnalis creatura coꝛpoꝛea
eſt.angeli ⁊ om̃es virtutes coꝛpoꝛee ſũt.
licet nõ carne ſubſiſtant.Et ex eo intelle
ctuales naturas coꝛpoꝛeas eſſe dicimꝰ:
quia loco circũſcribũtur.ſicut ⁊ ania hu

mana:que carne clauditur:q̃ idcirco eſſe
in loco ⁊ localis dici poteſt In locoquia

hic alicubi pᷣſens eſt. localis.quia quod

alicubi pᷣſens eſt totũ:alibi nõ eſt Nõ ha
bet tamẽ coꝛpoꝛalẽ dimenſionẽ:nec coꝛ/
poꝛalẽ circũſcriptionẽ:quoniã coꝛꝑalis

quãtitatis expers eſt. Sed qꝛ ꝑ pᷣſentiã
⁊ oꝑationẽ in loco concluditur:localis ⁊

ipa dicit᷑veruntamẽ nõ ſicut coꝛpuſ:cui
ſm locũ:pꝛincipiũ mediũ ⁊ finis aſſigna
tur.Circũſcriptũ eſt quod cũ alicubi eſt

totũ.nõ poteſt eſſe ſimul alibi.quod ð ſo
lis coꝛpoꝛeis naturis cernit᷑. Incircum/

ſcriptũ vero eſt quod ſimul eſt vbiq; to/

tum.qð de ſolo deo intelligit᷑. Circum/

ſcriptum auteʒ ſimul ⁊ incircũſcriptum

eſt quod cum alicubi ſit totum.poteſt ſi/

mul alibi eſſe totum.non tamẽ vbiq;.qdð

de creatis ſpiritibus cognoſcitur.Si eĩ
anima non eſſet tota in ſingulis mẽbꝛis
ſui coꝛꝑis.nõ ſentiret tota in ſinguł mẽ/
bꝛis ſui coꝛꝑis.Reſpectuvero nature in
coꝛpoꝛee qᷓ ſũme incõmutabił vbiq; eſt.
coꝛpoꝛea eſt ania.quoniã tale alid nõ ẽ

ipa:nec tñ ꝑ loci ſpaciũ ita ſiſtit᷑ vł moue

tur tmniote
aAbieuione
porteß intote
culus otbiste
mninoriloec
cubiihniſi
lontiniingl⸗
pbicgcttot int
luraſunſcnin
ſuotani; nquo
föincngectin.
nalopcipve dr

Pollüicop
Uutſäktangereto
lchſaismot
KDadaza
Raodatde
odoraratorn
guipelat
Tongtügitt
pꝛobat vlin
gioa ſünonm
tick nſisr.
tciton, nemu
ota pulttotaen
iuntot eſtcogit⸗
ſtdlecto
Lercedligere
ayiruts
( ermnt
Aufn
iis tino
unpdepmniſiog
Catiaſune
wgilſtnutrn
derinig lit
inpmnan⸗
Kaſii
ſnlihci

—

lat otſi
en pprectii
Alis innont
niſilimdinede
potenrcſtnn
nsterminoce
üviteqnsle

—
W —
S

4

= =

unkct.Schn
egnapötykneie
ulck.Etſannn
erepairlinnin
oſitſierthenir
ick. iblaiinſt
1mmrdcicſitn

st inniſbled⸗
iirrüſenpeſckin
nois iuffaanbl
big ſinin merin
s eſedinoſcin
Catur Rpdee
mues Nponeeſi
m. Ecr woin
oens aſedin
bütur ſantt nie
uudinriidn
icigock bonn
locnisnue
ilbiſicf M
inanianinto,
Nioni cals
Gigbiri
ccintloeli

ſöſontenplta

Naiitftis iſin
guodci ati
mul bicrolnb

Scnit atn
Aürulckttis/
Iemniceptunn
ſvmmbolctſ,
me n
lI.).
,Pagianſe

pfet: nec; no loco et.
Hullũ eniĩ coꝛpꝰ aut ſil tangi totuʒ põt.
aut ſilł tangere totũ põt.Anĩa vero in ꝗͥ/

tur.vt maioꝛe ſui ꝑte maioꝛẽ locũ occu/

pet.⁊ bꝛeuioꝛe bꝛeuioꝛem:minoꝛq; ſit in
parte q; in toto. Per om̃s ſiquidẽ parti/
culas coꝛꝑis tota ſil adeſt. nec minoꝛ in

minoꝛibo:nec in maioꝛibo maioꝛ. Sʒ ali

cu bi intẽſius alicubi remiſſiꝰ:⁊ in oꝛbuſ
tota ⁊ in ſingulł tota eſt. Sicut enĩ deus
vbiq; eſt totꝰ in toto mũdo ⁊ in omĩ crea
tura ſua.ſic aĩa vbiq; tota in toto coꝛꝑe
ſuo:tanq; in quodã mũdo ſuo.intenſius
tñ in coꝛde et in cerebꝛo: quẽadmodum
deus pᷣcipue dicitur eſſe in celo.
Domg
NKXapitulum. XIXNX.

ci viſibił eſſet:coꝛpoꝛea eẽt. Et

tota ſil in vno loco eſſe poſſet.

buſcũq; ſuis motibovł actibo tota ſił ad/
eſt. Tota vidʒ.⁊ totaviſoꝝ meminit.To
ta audit:et tota ſonoꝝ reminiſcit᷑. Tota
odoꝛat:⁊ tota odoꝛes recolit.Tota ꝑ lin
guã ⁊ palatuʒ ſapoꝛes ſentit ⁊ diſcernit.

Zota tãgit ⁊ dura ⁊ mollia.Lota ſibap
pꝛobat vł impꝛobat. Calida vero vlł fri
gida ſũmo tm̃ digito tota decernit.To⸗

ta eſt viſus.tota ẽ auditꝰ.tota meminit.

⁊ cũ tota meminit:tota eſt mẽoꝛia.Cum

tota vult:tota eſt volũtas.Cũ tota cogi

tat:tota eſt cogitatio. Cũ tota diligit:to
ta eſt dilectio. Põt nãq; ex ꝑte cogitare:

⁊ ex ꝑte diligere.

e paſſiones: 2
q̃ttuoꝛ virtutes eiꝰ. = D
S Abet anĩa affectiões qbo exercet᷑

ad vᷣtutes. Doloꝛ nãq; de pecca
tis.timoꝛ de ſupplicijs.deſideri

um

dentia nãq; ſcit qͥd debeat facere.tꝑanti

am hʒ ↄtra ꝓſpera.foꝛtitudineʒ ð aduer/

ſa.iuſticiã q ſcit qͥd cuiq; debeat reddere
Pꝛudẽtia eſt ſcire qͥd poſſit. Yoꝛtitudo
facere qð poſſit. Temꝑantia nõ pᷣſumere
qð nõ poſſit. Juſticia non velle plus qᷓ;
poſſit. Pꝛudẽtia ẽ in eligẽdis.Temꝑan/
tia in vtendis. Yoꝛtitudo in tolerandis

Juſticia in diſtribuedis. Pꝛudentie eſt

nia ſit in quolibet mẽbꝛo.
uiſibił et incoꝛpoꝛea eſt aĩa.ſi

coꝛpoꝛea eſſet ꝑtibil eẽt.⁊ ꝑteſ

um de pmiſſis.gaudiũ de pꝛemijs.q̃daʒ
exercitia ſunt vᷣtutũ. Habet eĩ virtutes
qbus inſtruit᷑ ⁊ armat᷑ ↄtra vitia. A pꝛu

cCcvVII

nihil penitendũ appetere:⁊ nihil pᷣter iu
ſtum velle facere.Cemꝑantie eſt nibũ p/
ter turpia timere:⁊ quicqͥd agimꝰ vel co
gitam? ad rõnis noꝛmã dirigere. YFoꝛti/
tudinis eſt terrenas cupiditates nõ ſolũ
repꝛimere:ſed penitꝰ obliuiſci. Juſticie
eſt oẽm animi cogitationẽ ad ſolũ deum
erigere.eũq; tanq; nihil aliud ſit ſola mæ
tis acie intueri. Habet aũt ania ſacramæz
tales vᷣtutes quibo iniciatur:id eſt ſidem
ſpem:ſacramẽtũ:baptiſmũ: inunctionẽ:
ↄfirmationẽ:et cetera quibo deo ↄſecrat᷑.
Habet etiã vᷣtutes quibo ꝓficit ⁊ quibꝰ
deo ↄiungit᷑vt humilitas:puritas:cha
ritas. Humilitas eã deo ſubijcit. Puri/
tas iungit. Charitas vnit Habʒ quoq;
anĩia vires quib coꝛꝑi cõmiſcet᷑.quaruʒ
pma eſt natural:ſcdᷣa vitalis: tercia ania
lis.Et ſicut deꝰ trinus ⁊ vnꝰ:verus ⁊ ꝑ/
fectus:om̃ia tenet:oĩa implet:om̃ia ſuſti
net:oĩa ſuꝑexcedit:om̃ia circũplectitur.
ſic anĩa his tribo viribo ꝑ totũ coꝛpꝰ diſ/
funditur:nõ locali diſtẽſione:ſʒ vitali in
tenſione. Natural nanqʒ virtꝰ oꝑatur in
epate ſanguinẽ ⁊ alios hũoꝛes: q̊s ꝑ ve/
nas ad om̃ia coꝛꝑis mẽbꝛa tranſmittit.
vt inde augeant᷑ et nutriant᷑. Uis iſta q/
drifaria eſt. Diuidit᷑ nãq; in appetitiuã.
retentiuã.expulſiuã:⁊ diſtributiuã.Ap/⸗
petitiua que ſunt neceſſaria coꝛꝑi appe/

tit. retentiua ſumpta retinet:donec ex il/

lis digeſtio vtilis fiat. Expulſiua noci
ua ⁊ ſuperflua expellit. Diſtributiua bo
nos bonoꝝ ciboꝛũ humoꝛes om̃iba mẽ/
bꝛis diſtribuit:put cuiq; expedit.

(Laplm. XXI
IJIs vital eſt in doꝛde:q̃ ad tẽpe/
vV rãdũ feruoꝛẽ coꝛdis aerẽ hauri/
endo atq; reddẽdo:vitã ⁊ ſalutẽ

guinẽ per venas.q

¶ De vᷣtute coꝛdis impellit ſan

toti coꝛꝑi tribuit Aere nãq; puro ſangui

nẽ purificatũ ꝑ totũ coꝛpꝰ ĩpellit per ve
nas pulſatiles:q̃ arterie vocant᷑. Ex q̃rũ
motu tẽperãtiã atq; diſtẽperãtiã coꝛdis
fiſici ↄgnoſcũt. Iſtas vires hñt oĩa ania
lia:⁊ iõ coꝛꝑis magꝭ vident᷑ eẽ qᷓ; anĩe.cũ
ania ſit vita coꝛpoꝛis.

¶ De virtute cerebꝛi et partibo eius.

(¶ Kapitulũ. XXII
Js anialis eſt in cerebꝛo:ꝛ inde

te vocat᷑ mẽoꝛial:qꝛ ibi recommẽ

vigere facit quinq; ſenſus coꝛpoꝛis. Ju
bet enim voces edere: membꝛa mouere.
Tres nanq; ſunt ventriculi cerebꝛi.
Vnus anterioꝛ a quo omnes ſenſus.al/

ter poſterioꝛ a qͥ omis motus. tercius in
ter vtrũq; mediꝰ.i.rõnalis. Fo⸗ Bis ſen/

ſus ſic fiunt Oð eſt in coꝛꝑe ſubtiliſſimũ

⁊ ob hoc anĩe ſimiliꝰ ⁊ viciniꝰ qᷓ; cetera:

id eſt lux.pꝛimũ ꝑ oculos ipᷣos diffundi

lia intuẽda.deinde mixtura q̃dã pᷣmo cũ
gere puro.ſcdo cũ aere caligioſo atq; ne/

buloſo.tercio cũ coꝛpulentioꝛe humoꝛe:

qrto cũ terrena craſſitudine:nq; ſenſus
cũ ipᷣo ſenſu oculoꝝ ꝑficit:vbi ipᷣa ſola ex

cellit. Iſti ſenſus qꝛ in ſola facie pꝛeloca
ti ſũt:iõ ſcriptũ arbitroꝛ: qm̃ dñs in faci
em inſufflauit homini ſpiraculũ vite:et
factꝰ eſt in aiam viuentẽ. Anterioꝛ àppe
pars poſterioꝛi merito pᷣponit᷑: quia iſta
Ducit ⁊ illa ſeq tur.ab iſta ſenſus ⁊ ab illa
motꝰ.ſicut ↄſiliũ pᷣcedit actionẽ. Iſtevi/⸗
res tã aĩe q; coꝛꝑis dici pñt.qꝛ ab aia in
coꝛꝑe fiũt:nec ſine vtroq; fieri pñt. JIun
pꝛima pꝑte cerebꝛi vis aĩalis vocatur fan
taſticalis.i.imaginaria:qꝛ in ea coꝛꝑaliũ
reꝝ ſilitudines ⁊ imagines ↄtinent᷑tvñ ?
fantaſticũ ðꝛ. In media ꝑte cerebꝛi vo/
cat᷑ rõnalis:qꝛ ibi examiat ⁊ iudicat ea qᷓ
p imaginatiõeʒ repᷣſentant᷑. In vltima ꝑ

——

moꝛie rõne iudicata.

luedã veronon. (I.
M+Liud eſtitaq; in nopᷣ q̃ coꝛpoꝛa
ſentimꝰ:qð qͥnq; coꝛꝑis ſenſibꝰ

poꝛibo ſiłia cernimꝰ:vbi ⁊ noſipᷣos nõ a/
liter qᷓ ſiłes coꝛꝑibo intuemur. Aliud q̃
nec coꝛꝑa nec coꝛpoꝝ ſiłitudines aſpici
mus.ſʒ alias res q̃ nõ hñt imagines ſui
ſiles.ſicut eſt deꝰ:⁊ ipᷣa mens rõnalis:vł
intelligẽtia:vł rõ.ſicut etiã vᷣtutes: pꝛu/
dẽtia:iuſticia:caſtitas:charitas: pietas:
⁊ q̃cũq; alie ſũt:q̃s intelligẽdo vł cogitã/
do enumeramꝰ:diſcernimꝰ ⁊ diffinimus
Pon anĩa nõ eſt coꝛpꝰ:qꝛ nõ oĩs ſiłitu
o coꝛꝑis coꝛpꝰ eſt.Doꝛmitti enĩ tibi in
ſomnis velut coꝛpꝰ apꝑebit. neq; id coꝛ
pus tuũ ſʒ aĩa tua:nec veꝝ coꝛpꝰ ſʒ ſili/

De ſpiritu anima

dat me

Duomõ quedã intalligimꝰ p ſomniũ
aö NXIII

facimꝰ. Aliud qͥ nõ coꝛꝑa ſed coꝛ

—MN

tudo coꝛꝑis tui. Jacebit enĩ coꝛpꝰtuuʒ?:
ambulabit ipᷣa.Tacebit lingua coꝛporꝰ⸗
tui:loq̃tur ipᷣa.Clauſi erũt ocłi tui:vide
bit ipa:⁊ ita in ea tota ⁊ integra cernet᷑ ſi -
militudo carnis tue. In hac ſilitudie qi
ꝑioca ↄgnita ł incognita diſcurrit:⁊ ſen
tit leta vł triſtia.Ania eẽ moꝛtui ſiẽ doꝛ
mient in ipᷣa ſiłlitudine coꝛꝑis ſuiſentit

ſeu bona ſeu mala.nõ ſunt tñ coꝛꝑalia ſʒ

coꝛpꝑibo ſiłia.qͥbo anie coꝛpibo exute afficcd
unt᷑ ſeu bñ ſeu male.cũ ⁊ ipᷣe ſuis coꝛꝑibb
ſiles ſibimet appareãt. Sũt tñ ⁊ verale

ticia ⁊ vᷣa moleſtia facta de ſuba ſpũali in
ſubſtãtia ſpũali.Certũ nempe eſt qndaʒ
ſpũalẽ naturã eſſe in nob:vbi coꝛpꝑaliũ re
rũ ſilitudies aut ſoꝛmant᷑ aut foꝛmate in

gerunt᷑:ſiue cũ pᷣſentia aliq̃ ſenſu coꝛporꝭ

tangimꝰ⁊ ↄtinuo eoꝝ ſilitudo in ſpiritu
foꝛmatur:⁊ in memoꝛia reconditur.ſiue

cũ abſentia iã nota vłq̃ nõ nouimꝰ cogi-

tamꝰ:vt inde foꝛmet᷑ qͥ dã ſpũal intellectꝰ

Innumerabilia ecꝓ arbitrio⁊ opinatio
ne fingimꝰ:q̃ vł nõ ſunt vł eſſe neſciunt᷑.

Innumerabiles ʒ ⁊ varie ſoꝛme 8 in
anĩo nr̃o vᷣſant᷑:vł cũ aliqͥd facimꝰ vel fa/

cturi ſumꝰ:aliqᷓ etiaʒ ſpũ rapiẽte tollitur
anima in huiuſmõi vidẽda ſeu bona ſeu

mala. Nimia quoq; intentiõe cogitatio

nis vel aliq̃ᷓ vi moꝛbi:vt freneticis per fe

bꝛem accidere ſolet.ſeu cõmixtione alte⸗
rius cuiuſdaʒ ſpũs ſeu boni ſeu mali.ita
coꝛꝑaliũ reꝝ imagines in ſpũ expꝛimũ/
tur tanq; coꝛꝑa ipius coꝛpis ſenſibo pꝛe

ſe entent: vt ab ſentia videãt᷑ ageſſe etãq; p
ſentia:⁊ q̃ ñ ſũt tãq;ᷓ pᷣ ocuł aſſint.A doꝛ/

miẽtibo ec młta vidẽt᷑ vł nihil vł aliqͥd ſi

ghificãtia. Uñ ſepe imagĩes reꝝ coꝛꝑali

um tãta ilł expᷣſſiõe repñtãt᷑ ĩ ſomnijſ:q̃n

ta ipᷣa coꝛpa pñtãt᷑ vigilãtib:vt int᷑ viſio

nẽ doꝛmiẽtiũ⁊ verã cõmixtiõeʒ vigilãtiũ
nõ diſcernat᷑:ſʒ ↄtinuo eis caro moueat᷑.
⁊23 ꝓpoſitũ ſuũ vłõ licitos moꝛes ↄcũ/
berevideãt᷑:⁊ qð naturalr collectũ ẽ ꝑ ge

nitales vias emittat᷑. Hũc motũ caſti vi

gilãtes cohibẽt ⁊ refrenãt. Doꝛmientes
aũt iõ nõ pñt:qꝛ in ptãte nõ hñt imagis
coꝛꝑalł expꝛeſſionẽ:qua caro naturaliter
mouet᷑.⁊ ſeqͥ tur qð coitũ ſeqͥ ſolʒ.⁊ qð ſi
ne peccato a vigilãtibus fieri nõ poteſt.
SGic in ſpũ ⁊ coꝛꝑaliũ reꝝ imagines ap

ò —

porntnle
teratbinnüden
notupprio
Pusnoſiihr
ſeutirerpkade⸗
dirgere el
tuchhevautiot

ml coiendo⸗

utobieenginen
6ggagignoſpirt

nuutpulial
mpi
Uinae

creatur dei ner
Mhzgoniyn
ſ. Gienierſen.
Nuuq ninolhaue
ſa Gigüterden
derchdgine
Gügnie itäd
ſiſpüniswdn
Cretüchteren⸗
velignei Au
cotinerur n
nullo ſpagof⸗

ltellgenguſi

re uavabof
moieinulibite⸗
boenanetder
lut⸗Percopns⸗
teriacueineis
fs Spiniuc
ur Oulchiei
liguigetegteii
4 Mocclltar⸗
pox erpꝛeſt

lln ſpuͦpigen⸗

ſecpa ner o⸗
ſiͤtſcurcfi
Puntngaffig n
nügeenzſtoni

chit lcnpn
Aebit inangcan
ngc,
uſicitoci nie

ttihegneni,

e Irbeſtni
Wut dian
uoniſen
mae chog ſiin
AWirm l
nthmin
Aan eſwannh
wüciine
dihintin
Ccnimmetiini
keüwörhinlin
ſomantufenni
Gmnaliäſaincer
cor ilitncoißn
vtijnönonint
craciſpüakiner

pearditriotonan

dſant N ſeſten
zrymeſumn
cäidhen
aißzſpüſgpitl
nöi dit u
ag inamiaen
tiryfmni
ucininitrit
interu
winhü eehind,
8 ſaiphu
ideät ncſetiß
oanl anin

nbl aitel

ethitiiſnſin

junininhl l
msi7le
ins natcd
nirolecn ie
Hicnotiſi
ir oenn
rtoſftnͤ
uncnoſniii
1 .
ins upr

parent.⁊ multa ꝓ arbitrio fingunt᷑ velpᷣ
ter arbitriũ demonſtrant᷑. Jha nãq; ania
q̃ motu ꝓpꝛio ſemꝑ in motu eſt:qꝛ ꝑ coꝛ/
pus nõ ſinit᷑:vel non plene ſinit᷑ coꝛꝑalia
ſentire:vł ad coꝛꝑalia vim ſue intentõis
dirigere.coꝛꝑe ſopito.ſpũ coꝛꝑaliũ ſiłi/
tudines aut ipᷣa agit ſicut ⁊ imagĩes coꝛ
poꝛũ cogitando ex ſeipᷣa verſare aſſolet.
aut obiectas intuetur:cum in eas viden
ae aliquo ſpiritu aſſumitur.

emultiplici viſu anime.
— apitulum. XXIIII.
NMNlima eſt ſuba ſpũalis:ſimplex:
indiſſolubił: incoꝛpoꝛea:paſſibi
N Ais atq; mutabil: carẽs pondere
ſigura ⁊ coloꝛe. Non eſt credenda ꝑs ſed
creatura dei.nec etiã de ſuba dei vl deq/
libʒ elemẽtoꝝ materia:ſʒ ex nihilo ẽ crea

ta. Di enĩ ex ſemetipᷣo eã deꝰ feciſſet.ne/

quaq; vitioſa aut mutabił aut miſera eſ
ſet. Si aũt ex elemẽtis facta fuiſſet.eſſet
coꝛpoꝛea:cũ ſit incoꝛpoꝛea:ignotaʒ hñs
oꝛiginẽ.initiũ habʒ.finẽ nõ habʒ. Et cũ
ſit ſpũalis nature nihil habʒ mixtũ con/

cretũq; terrenũ:nibil humidũ vł aereuz

vel igneũ. Nullũ habet coloꝛẽ: nullo lo/
co ↄtinetur.nullis mẽebꝛis circũſcribit᷑.
nullo ſpacio finit᷑.ſed ita eſt cogitanda ⁊
intelligenda:ſicut ſapiẽtia:iuſticia ⁊ eete

re vᷣtutes ab om̃ipotente create. Natu/

ra aĩe inuiſibił eſt:ideo inuiſibilit᷑ in coꝛ/
poꝛe manet:⁊ de coꝛꝑe inuiſibilit᷑egredi
tur. Per coꝛpus coꝛꝑa videt:ſicut celũ ⁊
terrã:⁊ que in eis ↄſpicua ſunt ocuł no/
ſtris. Spiritu coꝛpoꝝ ſiłitudines intue
tur. Quicòqͥid enĩ coꝛpus nõ eſt ⁊ tamẽ a⸗/
liquid ẽ.recte iã ſpũs dicit᷑. Jdcirco qua
dã vi occulta ⁊ ſpũali rapit᷑ ania.vt vice
coꝛpoꝝ expꝛeſſas coꝛꝑaliũ rerũ ſilłitudi/
nes in ſpũvideat. Sed intellectu ea que
nec coꝛꝑa nec coꝛpoꝝ foꝛmas habent cõ
ſpicit.ſicut eſt iuſticia ⁊ ſapiẽtia:et velut
ipᷣa mens om̃is anie affectio bona. Iſta
tria genera viſionũ manifeſta ſunt. Pꝛi/
mũ coꝛꝑale.quo ꝑ coꝛpor ſenſus coꝛpo
ralia ſentiunt. Scdᷣm ſpũale:quo coꝛpo
rum ſiłitudines ſpũ nõ mente cernuntur
Terciuʒ intellectuale:quo ille res q̃ nec
coꝛpoꝛa nec coꝛpoꝝ foꝛmas hñt ↄſpici/
untur. Intellectuali viſione nunq; falli

CCxIX

tur anĩa.aut eniĩ intelligit ⁊ veꝝ eſt.aut ſi
veꝝ nõ eſt:nõ intelligit. In viſione autẽ
coꝛpoꝛali ſepe fallit᷑ anĩa:cuʒ in ipᷣis coꝛ2
poꝛibo ſieri putat quod ſit in coꝛpis ſen/
ſibus.ſicut nauigantib videt᷑ terra mo
ueri:queſtat:⁊ intuentib celũ ſydera ſta
re que mouent᷑.⁊ diuaricatis radijs ocu
loꝝ res vna duas foꝛmas habere videt᷑.
⁊ vnꝰ homo duo capita.⁊ inaqua remuſ
infractus.⁊ multa huiuſmõi. In viſiõe
etiã ſpiritali anĩa fallit᷑ ⁊ illudit᷑: quoniã
ea qꝗᷓ videt aliqua vera:aliq̃ falſa:aliq̃ per
turbata:aliqua tranquilla ſunt. Jha au
tẽ vera aliqua futuris oĩno ſilłlia vł aper/
te dicta.aliqua obſcuris ſignificatiõibꝰ
vel q̃ſi figuratꝭ locutiõibo pᷣnunciata. n
extaſi vero qñ ab om̃ibo coꝛꝑis ſenſibus
glienatur ⁊ auertit᷑ ania:ampliꝰ qᷓ; ĩ ſom/
no ſolet.ſed minꝰ qᷓ; in moꝛte:nõ fallitur
Ded ipᷣa mente diuinitꝰ adiuta: vel ali/
quo ipᷣa viſa exponẽte.ſicut ĩ apocalipſi
iobanni exponebat᷑:magna reuelatio eſt
Cũ eni bono ſpiritu aſſumit᷑anima falli
nõ põt.qꝛ ſancti angeli miris modis vi/
ſa ſua facili quadã ac pꝛepotenti vnitiõe
vel cõmixtione noſtra eſſe faciũt:⁊ viſio
nẽ ſuã quodã ineffabili modo in ſpũ no/
ſtro infoꝛmant. IJpᷣi ſiquidẽ his coꝛꝑali/
bus iudicãdis ⁊ miniſtrãdis pᷣſunt:⁊ eo
ruʒ ſignificatiuas ſiłitudines in ſpiritu
ita diſcernunt:⁊ tanta potẽtia quodamo
do tractãt:vt eas etiã poſſint hominum
ſpiritibo reuelãdo miſcere. Inde eſt ꝙ an
gelus dñi apparuit in ſomnis ioſeph di
cens. Noli timere acciꝑe mariã ↄiugem
tuã.Et iteꝝ.Tolle pueꝝ ⁊ matrẽ eius:⁊
fuge in egyptũ.Deus etiã ꝑ ꝓphetaʒ di
cit.Effundã de ſpũ meo ſuꝑ oem carnẽ.
⁊ iuuenes viſiões videbũt:⁊ ſenes ſom/
nia ſomniabũt. Sũt ⁊ alia viſa vſitata⁊
humana:q vel ex ipᷣo ſpũ nr̃o multiplici
ter exiſtũt:vł ex coꝛpe ſpũi qdðãmõ ſug/
gerunt᷑.ſicut fuerimꝰ affecti a carne łani
mo. Nõ eni ſolũ vigilantes hoĩes curas
ſuas cogitãdo vᷣſant ĩ ſiłitudinib coꝛpo

rũ:veꝝ etiã doꝛmietes hoc ſepe ſomniãt

quo indigent. Nã ⁊ negocia ſua gerũtex

animi cupiditate.⁊ epulis⁊ pocuł inhi/
anter inſtãt.ſi foꝛte eſurientes ſitienteſq;

doꝛmierint. Uigilãtibo etiã occulto qdã

De ſpiritu ⁊ anima

inſtinctu ingeſtas eſſe cogitatiões qᷓs di

dẽ natura eſt oĩim
tibo:ſiue in doꝛmiẽtibo:ſiue in egrotãti/
bus:qm̃ nõ ex alio genere ſr q̃ vident᷑:q;
ex natura ſpũs:de q vel in qͥ fiũt ſilitudi
nes coꝛpoꝝ. Uiſa ſiquidẽ freneticoꝛũ ſi/
milia ſunt viſis ſomniantiũ: obturatas
nãq; vias ſentiẽdi hñt vt videãt qð ſom
niãtes vidẽt. Uiſa ſomniantiũ ſiłia ſunt
cogitatiõibo vigilantiuʒ. Doꝛmiẽtibo qͥ/
dẽ in cerebꝛo cõſopit᷑ via ſentiẽdi:que in

tẽtionẽ ad ocłos ducit. Jõq; ipa intẽtio
in aliud verſa cernit.viſa ſomnioꝝ tand;

ſpecies coꝛꝑales adſint:vt ſibi doꝛmien
tes vigilare videant᷑.⁊ non ſiłiq coꝛꝑibꝰ.
ſeg ipᷣa coꝛpa intueri ſe putẽt. Ego autẽ

peo:q̃nta celeritate ⁊ facilitate in ſe ania
fabꝛicet imagines coꝛpoꝝ:q̃ ꝑ coꝛꝑis o⸗/
culos viderit:qᷓ; freneticoꝝ vł ſomnian
tiũ vł etiã in extaſi viſiões. Quecũq; tñ
illa natura viſoꝛũ eſt. ꝓculdubio coꝛpus
nõ eſt. Hõ enĩ coꝛꝑa viſa illas imagines
in ſpũ faciunt:nec eam vim hñt vt aliud

uinarẽt nouimꝰ. Sicut cayphas ponti
fex ꝓphetauit:cuz eiꝰ intẽtio ꝓphetandi
volutatẽ nõ pfer. Wulta Niclel ala ⁊ ea⸗
iſionũ:ſiue in vigiläã⸗

multo ampliꝰ admiroꝛ ⁊ vehemẽtiꝰ ſtu /

nerſa accidũt ſomnia.Etiã ſᷣm moꝛum
hbumoꝝ varietates variantur ⁊ ſomnia.
Allia naq; vident ſanguinei:alia colerici.
alia flegmatici. Illi vidẽt rubea ⁊ varia.

iſti nigra et alba. Yantaſma eſt qñ qͥ vix
doꝛmire cepit ⁊ adhuc ſevigilare eſtimat
aſpicere videt᷑ irruetes in ſe vł paſſim va
gantes foꝛmas diſcrepãtes ⁊ varias.le/
tas vł turbuletas. In iſto genere ẽ ephi
altes quã publica ꝑſuaſio qeſcentes opi
natur inuadere:⁊ pondere ſuo pꝛeſſos ac
ſentiẽtes grauare.Qð nõ eſt aliud qᷓ; q/

dam fumoſitas a ſtomaco vel a coꝛde ad
cerebꝛũ aſcẽdens.⁊ ibi vim anĩalẽ cõpꝛi
mens.

ns. ¶ De fantaſticis viſionibus ⁊
de illuſio ib⸗ demonũ (¶ Ca. XXVI

Vouerti pñ⸗t in lupos et iumenta.
⁊ queq; neceſſaria poꝛtare.poſtq; ꝑacta

opa iterũ ad ſe redire:nec fieri in eis men
tem beſtialẽ:ſed rõnalẽ hũanãq; ſeruari.
Hoctc ſic intelligendũ eſt: qm̃ demões na
turas nõ creant:ſed aliqͥd tale facere pñt
vyt videant᷑ eſſe qðᷣ nõ ſunt. Nulla eni ar

te vel ptãte animꝰ:ſed nec coꝛpꝰ quideʒ:
aliqua rõne in mẽbꝛa vł in liniameta be/

Icit humana opinio ꝙ q̃daʒ ar /
te mulieꝝ ⁊ ptãte demonũ hoĩeſ

feno

Kmuntmiust⸗
nitettbonis.
critaaſiuſed
ſpünnnpirt
ſican hpiocn
1ſpuͦs erunns
Inuo,Anininn
acnuturniurti
ſolamnnias.
no menenlcul
igruinsquic⸗
lifgeetinid
lutlcens atc
lerbitx cogu.
ſitbißeplen⸗

iſulnletuode

Pnncparöenatn
Gipotantanlamn
ubitnorefſict
ptione arq; nalic
naihcer Bol
N

1

ſpũale foꝛmẽt:ſed ipᷣe ſpũs in ſeipᷣo cele ſtialia veracit᷑ ↄuerti põt.Sed fantaſti/ Juntuea⸗
ititate mirabili: vtpote ſpũalis: intelle⸗· cũ homis qð etiã cogitãdo ſiue ſomniã/⸗ l s mirani
ctualis ⁊ rönallis do ꝑ reꝝ innumerabiliuz genera variat᷑: coybio Nacſi⸗
Quinc ſunt genera ſomnioꝛum. ⁊ cũ coꝛpꝰ nõ ſit:coꝛpoꝛum ſiles ſoꝛmas umm toe
–(CLapitulũ. XXV. mir celeritate capit. Sopitis aũt ⁊ op genmioꝛerpien⸗
‚MAYYniũ qᷓ ſibi videre vident᷑ doꝛ/ peeſſis hoĩs ſenſibo coꝛpoꝛeis.ad alioꝛũ leppterbrenitata
o miẽtes qnq; ſunt genera: videli ſenſum figura coꝛpoꝛea ꝑduci põt.ita tñ uunzcicirrgne
cet.Oꝛaculũ:viſio: ſomnium: in qꝙ coꝛpꝰ ipᷣm hoiĩs alicubi iaceat:viuens mines licüttr,
ſomniũ ⁊ fantaſma. Oꝛaculũ eſt cum in quidèẽ ſed młto grauius atq; expᷣſſius q; lenspoſtihn
ſomnis parẽs vl aliqᷓ ſancta grauiſq; ꝑ/ ſomno ſuis ſenſib obſeratꝭ. fantaſticuʒ onibefintlfr
ſona ſeu ſacerdos vł etiã deꝰ euenturuz aut illud veluti foꝛmatũ in alicuiꝰ aialis poftentpocnn
aliqd aꝑte vł nõ euenturũ:facienduʒ vel imaginẽ:alienis ſenſib appareat.taliſq; Ninoridenglh
deuitandũ denũciat. Uiſio eſt cuʒ id a hoõ ſibi videat᷑:qualis ſibi videri poſſet ĩ linlnennl
vigdet qð eodẽ mõ quo appamerat eue ſomnis: ⁊ poꝛtare onera. Que onera ſive teritziuſinn
niet. Somniũ eſt figuris tectũ:⁊ ſine in / tra ſunt coꝛpa:poꝛtant᷑a demonibo: vt il/ Gſchng
terpᷣtatiõe intelligi nõ põt. Inſomnium ludatur hoĩbo.partim vera oneꝝ coꝛꝑa. lidiinnen
eſt qñ id qð fatigauerat vigilantẽ inge / partim falſa iumentoꝝ cernentibo. emnitgl
rit ſe doꝛmieti:ſicut eſt cibi cura vł po/ 1 angeli boni vel mali interdũ hũa itiionig
tus vl aliq ſtudia vel artes vł infirmiia nũ ſpum aſſumũt. aß. XXVII. eith n
tes. Scdm nanq; ſtudia q̃ qͥſq; exercuit ¶ Umanũ ſpiritum aliqñ bonus Pütimei
ſomniat:⁊ ſolitaꝝ artiũ ſimulacra in pꝛe h aliquando malus aſſumit ſpiri/ 1n dinns
ſentia mẽtis impᷣſſa apparent in ſomnis. tus: nec facile diſcerni poteſta tis ſmuan
Zuxta etiã inſirmitatũ diuerſitates di ,/ gqu ſpiritu aſſumat᷑:niſi quia bonus ine cit Kaige,

bucheiglurttn
ewinſeyloaſin

epiteo vnnig.

Pſto gnenig⸗
nigſocſſent
Mareſuo peſſchn
üͤck lz/
ſorn ttcten
Aibirn lidin
nnticbfſnde
wi (
umopintogider
ꝛptite danonihe
nlupoocr iunn
ortate hoſti o
venerſienimcsn
A hüanäczſenn
läch oſndenst
Atuekeet
Znöſunt fun
ſcdneccopeig
en ir Oibinn
ſopticyſien
linnn, MN
prun iie un
chotsaliüi
napkanſt n
labiiub ti⸗
nusnpßfiun
ebſen iin
muiinici

ſmenn 6
i inſti

e .ononſir⸗
,ononiytb

C

ſtruit: malus fallit. Yallit aũt ſepe in ma
niteſtis bonis. vt cũ ſibi in eiſ creditũ ſu

erit:ad ſua ſe ducat Sic plerũq; hũanũ

ſpũm rapit:vt quadã occulta mixtura qᷓ

ſi idem ſpũs eſſe videat᷑.⁊ ſpũs patiẽtis.
⁊ ſpũs vexantis:vt in demoniacis vide/
mus.Animã tñ homis:id eſt mentẽ nul
la creatura iuxta ſubam implere põt:ni/
ſi ſola trinitas. Implere aũt dicit᷑ ſacha/
nas mentẽ alicuiꝰ ⁊ pꝛicipale coꝛdis:nõ
ingrediens quidẽ in eũ ⁊ in ſenſum eius:
ſed fraude et iniqͥtate:atq; omni malicia
illũ alliciens atq; ſeducẽs: affectu mali/
cie trahit ꝑ cogitatiões ⁊ incentiuavitio
rũ:qbo ipᷣe plenꝰ eſt:vtpote fallax nequã:

2 fraudulẽtus deceptoꝛ anĩaꝝ. Non enĩ

participatõe nature ſeu ſubſtãtie:vt qui
dã putant aniam implet diabolꝰ: aut eiꝰ

habitatoꝛ efficit᷑: ſed ꝑ fraudulentã dece

ptionẽ atq; maliciã:in eo habitare dicit
quẽ implet.Soliꝰ eniĩ trinitat eſt intra⸗

dQ&Kapitulü. XXVIIII.
ones ⁊ acrimonia ſenſus:et
celeritate motꝰ aerei coꝛꝑis:ter/
renoꝝ coꝛpoꝝ ſenſum facile pᷣce/
dunt.⁊ quedã cogitata pᷣnunciant q̃ ho⸗
mines mirant᷑ ꝓpter tarditatem terreni
coꝛꝑis.Acceſſit aũt demonib ꝑ tam lon
gũ tempꝰ:quo eoꝝ vita ꝓtendit᷑reꝝ lon
ge maioꝛ exꝑientia:qᷓ; hoĩbus põt eueni
re ꝓpter bꝛeuitatẽ vite. Idcirco qdaʒ fu
tura pᷣdicũt ⁊ quedã mira faciũt:qbo ho/
mines alliciũt ⁊ ſeducũt. Undeq̃dã mu
lieres poſt ſathan ↄuerſe: demonũ illuſi
onibo ⁊ fantaſmatib ſeducte:credũt ſe et

Zaneuc ſenſum pᷣcedunt.
m

pꝛofitent᷑ nocturnis hoꝛis cũ diana pa/

ganoꝛũ dea:vł cũ herodiade et minerua
⁊ innumera mulierũ multitudine equita
re:earũq; iuſſionibo obtemꝑare. Jpᷣe nã/

q; ſathanas:qͥ tranffigurat ſe in angeluxz
lucis:cũ mentẽ cuiuſq; muliercule cepe/⸗
rit.⁊ hanc ſibi ꝑ infidelitatẽ ſubiugaue/

rit: ilico trãſfoꝛmat ſe in diuerſaꝝ ꝑſona/
rũ ſpecies ⁊ ſilitudines: ⁊ mentẽ quaʒ ca
ptiuã tenet:in ſomnis deludens:mõ leta

⁊ mõ triſtia:mõ cognitas modo incogni
tas pſonas oñdenſ:ꝑ deuia queq; dedu
cit. Et cũ ſolus h patit᷑ ſpũs infidelł:nec

rę ⁊ ĩplere naturã ſiue ſubaʒ quã creauit.
P

in anĩo ſed in coꝛꝑe euenire opinat᷑. Id/
circo nimis ſtult/ ⁊ hebes eſt qͥ hec omia
q̃ in ſpiritu fiũt etiã in coꝛꝑe accidere ar/
bitratur. Lũ eʒzechiel ⁊ alij ꝓphete:iohã
nes etiã euãgeliſta⁊ apli in ſpũ:nõ in coꝛ
poꝛe viſiones viderunt.
¶ Quomõ moꝛtui cognoſcũt que fiunt
in hoc mundo. as ei⸗
IVUm homines moꝛtui ſiue viui:
„ hoĩibus doꝛmietib vel vigilan
vt ſunt

tibus apparẽt:nõ in ipis rebus
dident᷑:ſed in buſdã ſilitudini/
bus rerũ. Iſtud aũt angelicis oꝑatiõib⸗
fieri credimꝰ:ꝑ diſpenſationẽ ꝓuidentie
dei:bene vtentis bonis vł malis ſᷣm in/
ſcrutabilẽ altitudineʒ iudicioꝝ ſuoꝝ:ſi/
ue hinc inſtruant᷑ mentes moꝛtaliũ: ſiue
fallant᷑:ſiue ↄſolent᷑:ſiue terreantur.ſicut
vnicuiq; vel pᷣbenda eſt miſericoꝛdia:vel
irroganda iuſticia:ab eo cui miſericoꝛdi
am ⁊ iudiciũ nõ inaniter decantat eccłia
Ibi ſiqͥdẽ ſunt ſpũs defunctoꝝ:vbi ſvi

dẽt neq; audiũt:q̃ agũt᷑ aut eueniũt ĩ iſta

vita hoĩb Ita tñ ẽ eis cura ð viuiſ:q;q;

qd agant oĩno neſciãt:quẽadmodũ cura

eſt nobis de moꝛtuiſ:q;nis qͥd agant vti
q; neſciamꝰ. Neſciũt àdem moꝛtui qͥd h̊
agatur. Sed dũ hic agit᷑: poſtea audire
pñʒt ab eis q hĩc moꝛiẽdo ad eos ꝑgunt:

nõ qͥdẽ oĩno:ſʒ qᷓntuʒ ſinit᷑ eis indicare et

eos oꝑtet audire.Scire etiã pñt ab an/
gel q hic nobᷣ pᷣſto ſunt:⁊ aias nr̃as ad il
los deferũt. Spũ etiã dei reuelãte ↄgno
ſcere pñt q̃ h agũtur q̃ neceſſariuʒ eſt eos

noſcere.Quidã etiã ex moꝛtuis adviuoſ

rapi pñt:nõ ꝑ ꝓpꝛiã naturã:ſʒ ꝑ diuinaz
potẽtiã:vtꝝ tñ iſta fiãt ꝑ eoꝝ pñtiã:aut
angłos ſuſcipiẽtes eoꝝ ꝑſonã:affirma
re nõ audeo.Deꝰ enĩ opᷣs qͥ eſt vbiq; pꝛe
ſens:ꝑ angłica miĩſteria vſq;quaq; diffu
ſa. põt pᷣbere iſta hoĩby ſolatia qb ĩ huiꝰ
vilę miſeria iudicat eſſe benda.
EBeper tüs anime ⁊ eiꝰ virtutib.
Mapituli.W XX. l
Otẽtie aĩe atq; vᷣtutes:longa ex
ercitatiõe ⁊ ſucceſſu tempoꝝ cre
ſcüt. Jpᷣa vero nec creſcit nec de
cyeſcit:ſed aut imparilitate mẽbꝛoꝝ:aut
humoꝛũ craſſitudine ⁊ eoꝛũ coꝛruptiõe

pꝛepedita:vires ſuas exercere nõ poteſt

Anima carne exuta viuit:videt:audit et
om̃es ſenſus atq; ingenia viuacit᷑ tenet.
vtpote pura ſubtilis cita⁊ ꝑpetua.Et ſi
cut deꝰ v biq; in ſemetipᷣo eſt. ſic aĩia vbi
q; quodãmodo in ſemetipa eſt:at ꝑ hoG
ibi erit ania poſt coꝛpꝰ:vbi erat agẽs in
coꝛpꝑe.Ibi deꝰ eſt modo:vbi erat pꝛiꝰ q;
mũdus fieret:vbi etiã foꝛet ſi müũdus de
ſineret eſſe Sicut ſepe dictũ eſt:incoꝛpo
rea eſt ania.põt tñ habere ſiłitudinẽ coꝛ
poꝛis nõ coꝛꝑalẽ ſed coꝛꝑi ſileʒ:⁊ coꝛpo/⸗
raliũ oino mẽbꝛoꝝ. cũ de coꝛꝑe egredit᷑
Dic eni aut ad ſpualia ꝓ meritis fertur:
aut ad loca pẽalia ſiłia coꝛꝑibꝰ: q̃lia ſepe
demonſtrata ſunt his qͥ rapti ſunt a coꝛ/
poꝛis ſenſibo:⁊ moꝛtuis ſiles iacuerunt:
cũ ⁊ ipᷣi in ſeipᷣis gererẽt quandã ſiłitudi
nem coꝛꝑis ſui:ꝑ quã poſſent ad illa fer/
ri.⁊ talia ſiłibo ſenſibo experiri.Aniĩe ſiqͥ/
dem q̃ in coꝛpibus viuẽtes ꝑ dilectioneʒ

viſibiliũ reꝝ coꝛpalibo imaginibo affici’

tur.a coꝛꝑibo exeuntes in eiſdẽ imagini /
bus toꝛmẽta patiunt᷑. Pꝛopterea enĩ coꝛ
poꝛalibo paſſiõibꝰ ibi teneri pñt:qꝛ a co
ruptione coꝛꝑaliũ affectionũ hic mũda/
te non fuerũt:quã coꝛpulentiã de carnis
dilectiõe traxerũt.Quedã autẽ anie ĩ eiſ
dem locis in bus culpã cõmiſerũt pu /
niunt᷑. Quedaʒ vero abditis receptacu
vſq; ad vltimã reſurrectionẽ ↄtinent᷑.ſi⸗
cut digna ẽ vnaqueq; requie vł miſeria.
Quomodo ania cognoſcit ſe per ſe.
-— Easinnet ete M
Ulta de ania dixi.ſed nõdũ dixi
IAñ facta eſt: vł qũ de coꝛpe egre/
Aaitur. Oõð pꝛimuʒ poſui poſtea
dica. qꝛ vltimũ nõ poſſum dicere.qꝛ ne/
ſcio finẽ meũ:hoc plane ſcio ꝙ moꝛtales
ſumꝰ. ⁊ velimꝰ nolimus om̃s moꝛiemur
Hihil eni moꝛte certiꝰ:⁊ nihil incertius
hoꝛa moꝛtis. Nam neſcimꝰ qñ aut qũo
aut vbi moꝛiemur: qm̃ moꝛs vbiq; nos
expectat. Idcirco ſemꝑ debemꝰ eſſe pa/
rati:vt cũ coꝛpus reuertet᷑ ad terrã de q̃
ſumptũ eſt:ſpũs redeat ad deũ qͥ dedit il
lum.Id ſiquidẽ nos maxime mouere de
bet:ꝙ a veterib ſapietiby ita hõ diffini/
tus eſt:hõ eſt anial rõnale moꝛtale. Hoc
genere poſito:qð anĩal dictũ eſt:gadditas
duas differẽtias videmꝰ qbus admonẽ

“ä DBW . 2

dus erat hõ ⁊ quo ſibi eſſet redeuudũ et ngeſin
vnge fugiendũ SGicut enĩ ꝓgreſſus anie uecleeii
vſcq; ad moꝛtalia lapſus eſt.ſic regreſfſus glunge re
eiꝰ in rationẽ eſſe deberet:q̃ impugnanti tanſenan ſon
bus vitijs reſiſterevaleat:vt ſᷣm naturaz palee
ſuã viuat.⁊ oꝛdinari appetat ſub illo vi„, Eſh a
delicet a q̊ regi debet:⁊ ſupꝛa ea q regere wiſſenen⸗
debet. Uno verbo:qð rõnale dicit᷑ ſepat ſiiſßlun .
a beſtijs. alio qðᷣ moꝛtale ſepatura diu- utiflent
nis llud niſi retinuerit beſtia enit. bin hſilli
niſi ſe auerterit ad diuina nõ ꝑueniet Id debihbumit
circo vt homo ſibi incognitꝰ cognoſct 6,Oicnin
ſe magna opus habʒ ↄſuetudine recedẽè/ norkcogit.
dia ſenſibo:vt animũ ad ſe colligat:⁊ĩ ſe nckno Nale
ipo retineat. His ſiquidẽ ſenſib impe/ ſeſeanetſan
dit᷑ anĩa ne cernere ſemetipᷣaz valeat ⁊ ce Dbeſerütb
atoꝛem ſuũ:queʒ ſola ⁊ ſimplex ſine iſtis eniciibſn
ochlis intueri doert. oorginm
¶ De dignitate anie ¶Ea. XXXII gſenoinntt
Nima nanq; rõnalis int eas re eiatatpnl
q̃ ſunt a deo ↄdite.ſuꝑat omĩa: Wszleguent
AMigeo deo ꝓxima eſt qñ eſt u. gtdſen
ciq; inqntũ charitate coheſerit: intantuy edolia;
ab illo lumine intelligibili ꝑfuſa quolůͤ2, (chhin
modo ⁊ ülluſtrata.nõ ꝑ coꝛpoꝛeos oclłlos AIuvic
ſed ꝑ ipᷣius ſui pᷣncipale.i.p intelligentiã 6at
deiü cernit: in quo eſt ꝑfectiſſima pulcri· Aludititn
tudo ⁊ beatiſſima viſio:qua viſiõe fit be Ppggrarino
ata. Remoueat ergo a conſideratiõe ſua Ppoptar
noticias qᷓ ꝑ coꝛꝑis ſenſus extrinſecꝰ ca/ i deſott
piuntur. Queq; nãq; coꝛꝑalia: eoꝝq; ſi/ ſoluta gco
militudines. ſenſus qz ⁊ imaginatiões ĩ limafeccta⸗
memoꝛia inſixe:cũ recoꝛdãdo reminiſciũ coꝛpe exye
turad exterioꝛẽ hoĩem ꝑtinẽt. q;q;ᷓ iſlttis Stuent⸗
q̃n nuncijs aĩa exterioꝛa pcipiat. Denſ/ uuſnöifenl
ergo cui nihil ſeipᷣa pᷣſentiꝰ eſt: quadã in nihilcoꝛpo
terioꝛi nõ ſimulata.ſed vera pñtia: vide/ dpaſſiöeimnn
at ſe in ſe. Nihil eĩ tam nouit mens:q; id (nlfcjrõ
qð ſibi p̃ſto eſt. Nec mag menti quic,d lunazni
pꝛeſto eſt q; ipᷣa ſibi. Naʒ cognoſcit ſe vi hintgg in
uere:ſe meminiſſe:ſe ĩtelligere: ſe velle. co cereno ſin
gitare. ſcire. iudicare Hec om̃ia nouit in nn noͤf
ſe:nec imaginatur q̃ſi extra ſe illa aliquo olencogg
ſenſu coꝛpoꝛis tetigerit ſicut coꝛpoꝛalia fiunnn⸗
queq; tangunt᷑ Ex quoꝝ cogitatiõibus nürmen
nil ſibi affingat.vt tale aliqͥd ſe eẽ putet. Rod 4
Quicqͥd ei de ſe remanet:hoc ſolũ ipᷣa eſt inmnine⸗
MNihil enĩ tam in mente eſt q; ißa mens. mni ic
nec quicq; ſic mentẽ ↄgnoſcit quẽadmo hof
dũ mens.Cum eni querit mens quid ſit ninen

Dutqnipgeſig
blisc ſonni
cbernzinln
mapperatübie,
1 ſupraae

g Pnledaig
mntleianmnt
canuehetun i
udinmti unin
ſbiingi gi
nclt
Mmi adeclgri
iniichn

——
—
=. =☛

neſamenöntlena

bu: inpeerſri
he
ne CXN

. önalis tens

voGite ipatoriͦ⸗

dtimackteſ trn.

ecdödirinem
Aüdlipfltgen

1corpotn

neignei piniri
ock günnſinkn
u riiogun iitin
wtoniinmnitt
laigmml0
igapliapg/
gistmnuginnotst

roticoleninſd.

imgemnt oſt
gionpcpiat De
jöſennckguii
ürenhink i
timnovitnevoi
ec nug nan gun
di ſychllt
itln lee

rofiunouu
MrofiOd
ame lladlian

ntſcnt hel
ror ogihnit

6
leiiſeein n

mnnhoeſtiii

mens:pfecto nouit ꝙ ſeipᷣam q̃rit: et no/⸗
uit ꝙ ipa ſit mens ꝗ ſeipᷣam q̃rit. Neq; eĩ
aliunde ſe q̃rit qᷓ; ſeiſa.Cum ergo q̃ren/

tem ſe nouit:ſe vtiq; nouit. Et omne qð

nouit:tota nouit.Atq; ita totã ſe nouit.
Et ſi ꝑte inuẽta non ſe totã q̃rat.tñ qꝛ ſe
totã qrit:tota ſibi pᷣſto eſt. Nihil enĩ ſibi
ſeipa pᷣſentius eſſe põt.O, aũt q̃rit de ſe
qͥd antea fuerit:vł qͥd futura ſit:vł qual

modo ſit:q̃rit.i.qᷓ; ſibis vel qᷓ; diſſimilis

deo:qᷓ; humilis ⁊ deuota:q; pura: qᷓ; ſan
cta. Sed qꝛ in iſtis eſt coꝛꝑalibo: q̃ cũ a⸗/

moꝛecogitat. ⁊ cũ quibo amoꝛe aſſuefa/
cta eſt:nõ valet ſine unmaginibo eoꝝ vide/

re ſemetipam. Nã tanto glutinio amorꝭ
ei coheſerũt hec q̃ foꝛis ſunt coꝛꝑalia:vt
etiã cũ abſunt iſta:pꝛeſto ſunt imagines

eoꝝ cogitanti. Quapꝛopt᷑ ſecernere aas

a ſe nõ põt:vt ſe ſolaʒ inſpiciat ⁊ videat.
Redeat ergo ad ſe:⁊ ſtet ĩ ſe:nec ſicut ab/

ſenteʒ ſe querat:ſedvelut pñtem ſe curet
cernere ⁊ diſcernere.⁊ intentionẽ volũta /

tis q̃ per alia vagabat᷑:ſtatuat in ſeipᷣa:et

ſe cogitet vt ſeipam ↄgnoſcat et diigat.

Ita videbit ꝙ nunq; ſe nõ amauerit nũ/
; neſcierit.ſed alia ſecũ amãdo cũ eis ſe
ↄfudit.ita vt ſine magno laboꝛe ab eis ſe
parari nõ poſſit:qbus cũ amoꝛe inheſit.

Pꝛopterea fantaſijs coꝛꝑaliũ imaginati
onũ defoꝛmat᷑.eiſdẽq; alte impᷣſſis etiazʒ

ſoluta a coꝛꝑe nõ exuit᷑.Si enĩ a coꝛꝑali
um affectionũ coꝛruptiõe hic nõ mũdat᷑:
coꝛꝑe exuta coꝛꝑaliby tenet᷑ paſſionibus
DStudeat gᷣin hac vita ſe mũdare ab hu

iuſmõi fetulẽtia:q̃tinus cũ hinc exierit:
nihil coꝛpoꝛeũ ſecũ trahat:⁊ a coꝛpoꝛali
paſſiõe immunis pſiſtat. Uiuificatiõe ⁊
ſenſificatiõe deſcẽdit ania ad coꝛpꝰ. Pꝛe
ſentia nãq; ſua illud viuificat.colligit in
vnũ:atq; in vno tenet:defluere atq; ↄta/
beſcere nõ ſinit: ↄgruentiã modũq; eius
oſeruat.nõ tm̃ in pulcritudiĩe:ſed etiã in

creſcendo atq; gignẽdo. Intẽdit etiã aĩa

ſe intactaʒ:⁊ eo calida ⁊ frigida:aſpera ?

leuia:dura ⁊ mollia:grauia ⁊ leuia ſentit

atq; diſcernit. Deinde innũerabiles dit/
ferentias ſapoꝝ: odoꝝ:ſonoꝛuʒ atq; fot

marũ:guſtado:olfaciẽdo: audiẽdo:vidẽ
doq; dijudicat.atq; in his oĩbo ea q̃ ᷣm

naturaʒ coꝛꝑis ſui ſunt appetit:fugitq;

GFo. CcxXI

ↄtraria.Remouet ſe ab his ſenſibo certo
interuallo tempoꝝ:⁊ eoꝛũ motꝰ q̃ſi ꝑ qſ/
dam ferias regans:reꝝ imagines quaſꝑ

eos hauſit ſecũ cateruatim ⁊ multiplicit
verſat.Cũ ergo vult intelligere vl diui/

na vl deü vel leipam ſuaſq; ↄſiderare vir
tutes:abſtrahit ſe ab oĩb coꝛꝑis ſenſib:
ꝗbus nõ adiuuat᷑ niſi ad coꝛpoꝛeas foꝛ/

mas coloꝛeſq; ſentiedos ⁊ ſpũ ac ratione

ſeↄſpicit:meditatiõe atq; ↄtemplatione

ad deũ aſcedit:deus vᷣo reuelatione at
diuina inſpiratiõe ad eã deſcẽdit. De/
ditatio ſiq dẽ eſt oceulte veritatꝭ ſtudio/

ſa inueſtigatio. Contemplatio eſt ꝑſpi⸗
cue veritatꝭ iocũda admiratio. Iſta nan
qʒ diuina illuminat reuelatio vt veritatẽ
cognoſcat.illã vero diuina inſpiratio in
flãmat vt eã diligat.Coꝛpus autẽ ſenſu

2 imaginatiõe ad ſpiritũ acendit.

ecoꝛꝑis materia.( La.XXXIII
Umanũ ſiquidẽ coꝛpus ex q̃ttu
oꝛ elemẽtis cõpoſitũ eſt:ſʒ ĩ car/
he ⁊ oſſib terra maxie apꝑet ꝓ/
pterterrenã ſoliditatẽ:aqua in humoꝛi/
bus:aer ↄtinet᷑ in pulmone.idcirco ſemꝑ

in motu eſt:qꝛ ventilabꝛuʒ coꝛdis eſt:ne

nimio caloꝛe ↄſumat᷑ coꝛ ⁊ diſſoluat᷑.ſe/
des ignis eſt in coꝛde:⁊ iõ inferiꝰ eſt latũ

⁊ ſuperiꝰ acutũ.quã foꝛmã ignis retinet

Nuedã vis ignea aere tẽꝑataa coꝛde ad

cerebꝛũ aſcendit:tanq; in celũ coꝛꝑis no

ſtri.ibiq; purificata ⁊ colata ꝑ ocłos au/
res nares ceteraq; inſtrumẽta ſenſuũ fo/

ris ꝓgredit᷑:⁊ cõtactu exterioꝝ foꝛmata
q;nq; ſenſus coꝛꝑis facit viſum videlicʒ

auditũ:guſtũ:odoꝛatũ ⁊ tactũ.qͥ tangen
di ſenſus ab anterioꝛi ꝑte cerebꝛiad po/
ſterioꝛẽ trãſiens:⁊ inde ꝑ ceruicem ⁊ me/
dullã ſpine deſcendẽs per totuʒ coꝛpus
diffundit᷑. Poꝛro ipᷣa vis ignea q̃ exteriꝰ
foꝛmata ſenſus dicit᷑.eadẽ foꝛmata ꝑ ipᷣa
ſenſuũ inſtrumẽta ꝑ q̃ egredit᷑ in qbus

foꝛmat᷑ natura oꝑante introꝛſum ad cel
lã fantaſticã vſq; retrahit᷑ ⁊ reducit᷑:atq;

imaginatio efficit᷑ Poſtea eadẽ imagina
tio ab anterioꝛi ꝑte capitis ad mediũ trã
ſiens:ipᷣam anie rönalis ſubam ↄtingit.
⁊ excitat diſcretionẽ.intantũ iã purifica

ta ⁊ ſubtilis effecta:vt ipᷣi ſpiritui imme
diate cõiungat᷑:veraciter tamen narut

„

.,

coꝛpoꝛis retinẽs ⁊ ppꝛietatẽ. Que qdeʒ
imaginatio in bꝛutꝭ aĩalibo fantaſticã cel
lam nõ trãſcendit. In rõnalibo aũt puri/

oꝛ fit:⁊ vſq; ad rõnalẽ ⁊ incoꝛpoꝛeã anie

ſubam ↄtingẽdã defert᷑ ⁊ ꝓgreditur.Eſt
itaq; imaginatio ſiłlitudo coꝛꝑis: ꝑ ſen/
ſus quidẽ coꝛpoꝛeos:ex coꝛpoꝝ cõtactu
ↄcepta extrinſecꝰ:atq; ꝑ eoſdẽ ſenſus in/
troꝛſus ad ꝑtẽ purioꝛẽ coꝛpoꝛei ſpũs re
ducta:eiq; impᷣſſa in ſũmo icʒ coꝛꝑal ſpi
ritꝰ: ⁊ in imo rõnalis:coꝛꝑalẽ infoꝛmans
2 rõnalẽ cõtingens. Spũm coꝛpoꝛeum
voco gerem vl poti ignẽ:qͥ pꝛe ſui ſubti
litate videri nõ põt.⁊ coꝛꝑa interiꝰ vege
tando viuificat. Quedã aũt vegetat tin
⁊ nõ ſenſiſicat.ſic arboꝛes herbas ⁊ vni/
uerſa in terra germinãtia. Quedã ſenſifi
cat ⁊ vegetat.ſicut oĩa bꝛuta anĩalia. In
gquibo qᷓdã tm̃ ſenſum hñt ⁊ imaginatio/
nẽ nõ hnñt.Quedã ſenſuʒ ⁊ imaginatiõeʒ
hñt. Cüu itaq; mag ſit ſenſificari q;ᷓ vege
tari tantũ.cõſtat ꝓfecto hanc vim ſubti/
lioꝛẽ eſſe.⁊ vbi magis ſubtilis eſt magis
ſpũs eſt. Oag ſiquidẽ incoꝛpoꝛee natu
reappꝛopinquat cũ imaginationeʒ foꝛ⸗
mat:q; cũ ſenſuʒ pᷣſtat. Nihil eĩ in coꝛꝑe
altiꝰ ł ſpũali nat᷑eviciniꝰ eſſepᷣt qᷓ; id vbi
pꝰ ſenſũ vis imaginãdi cõcipit᷑.qð qdẽ
ĩtãtũ ſublime ẽ: vt qcqͥd ſup illð ẽ aliud
nõ ſit q; ratio.¶ O, totꝰ homo interioꝛ
ania nominatur. Lap. XXXIIII
IHima noĩat᷑ totus hõ interioꝛ:q̃
a vinuificat᷑ regit᷑ ⁊ ↄtinet᷑.lutea il/

IAas maſia humectata ſuccis ne are
ſacta diſſoluat᷑. Dũ g̊ viuificat coꝛpꝰ gia
eſt. dũ vult animꝰ eſt. dũ ſcit mens ẽ. duz

recolit mẽoꝛia eſt.dũ iudicat rõ eſt.dum

ſpirat vlł ↄtemplat᷑ ſpũs eſt.dũ ſentit ſen

ſus eſt. aʒ inde ſenſus anĩa ðꝛ:p his qᷓ

ſentit:vñ ſnĩa nomẽ accepit. Habʒ etiã
coꝛpꝰ qnq; ſenſus:qͥ ex eo dicti ſunt:qꝛ ꝑ

eos ania totuʒ coꝛpꝰ ſubtiliſſime agitat

vigoꝛe ſentiẽdi. Ita aũt hec oĩa adiũcta

ſunt anĩe vt vna res ſr: efficientijs tũ
0

cauſaꝝ diuerſa noĩa aĩa ſoꝛtita eſt. In eſ
ſentia nãq; eſt ſimplex.in officijs multi/
plex. Memoꝛia etiã mẽs eſt.vñ ⁊ imme/
moꝛes amẽtes dicunt᷑. Oĩm reꝝ theſau/
rus ⁊ cuſtos ẽ mẽoꝛia.nec enarrari pᷣt.tã
grandis eſt eiꝰ ꝑplexitas:⁊ animꝰ ipᷣa eſt

De ſpiritu et anima

Hec aliud ſignifico q;ᷓ aiam cũ mentẽ di
co.ſed ꝓpter aliud aniam et ꝓpter aliud

mentẽ. Hã totũ qð viuit hoĩs aia ẽ. Cũ

aut aĩa in ſe agit ſe.⁊ ex ſe.ꝑ ſe:ſola mens
dici ſolet. Senſus vᷣo ad ſua miniſteria

cõplenda ↄſuetiꝰ ania ðꝛ. Spũm idẽ eẽ
q aiam euãgeliſta ꝓnuũciat dicẽs. Pote/

ſtatẽ habeo ponẽdi aiam meã:⁊ rurſum
ptãtem habeo ſumẽdi eã.De hac q̊ʒ ipa

dñi ania paſſiõis tꝑe mẽoꝛatꝰ euãgeliſta

2 9* 8 7 ——

ita ꝓtulit dicẽs.Et inclinato capite emi

ſit ſpũm. Quid ẽ eniʒ emittere ſpũm:niſi
qð aiam ponere. Sʒz ala dicta eſt p eo q;

viuit. Spũs aũt vł ꝓ ſpiritali natura.x
ꝓ eo ꝙ ſpirat in coꝛꝑe.Itẽ animũ idẽ di/

cimꝰ eſſe qdᷣ aiam:ſʒ aĩa vite: animꝰ ẽ cõ

ſilij. Uñ aiunt phᷣi:⁊ ſine aniovitã mane

re:⁊ ſine mẽte aiam durare:ſicut in amen

tibo. Ad mentẽ enĩ ꝑtinere videt᷑ vt ſciat:
ad animũvt velit Pueri etiã in genitric
vtero ſine ſcia ⁊ volũtate viuũt. ens

aũt vocata ẽ ꝙ emineat in anĩia vłme/

minerit.Quapꝛopt nõ aĩa ſʒ qð excellit
in ania mens vocat᷑ tanq; caput vl ocu/
lus. Vñ ipᷣe hõ ſ̃ᷣm mentẽ imago deiðꝛ.

Mens nãqʒ ex eo dicta eſt ꝙ emineat in

anĩa.pᷣſtãtioꝛ ſiqͥdẽ vis anĩe eſt a q̃ ꝓcedit
intelligẽtia. Rõ eſt ſiq dẽ animi motꝰ vi/
ſum mẽtis acuens:veraq; a falſis diſtin
guens. Redeat & mens ad ſe rõnal ⁊ col
ligat ſe in ſe:vt ſine imaginibo coꝛpoꝛeis
ſeip̃am ⁊ om̃ipotẽtis dei inuiſibilẽ natu
rã ↄſiderare valeat:terrenoꝝ fantaſmatũ
imagineſ:⁊ qͥcqͥid terrenũ cogitationi eiꝰ
occurrerit reſpuat:⁊ talẽ ſe intꝰ querat et
videat qlis eſt ſine iſt.ↄſideret ſe talẽ qliſ
ſub deo ſuꝑ coꝛpꝰ creata eſt. Deinde ſupᷣ
ſemetipᷣam ſurgat:⁊ ſeipam deſerat:atq;

qdãmõ in obliuionẽ ſibi veniat:⁊ ſe ↄtẽ
platiõi ſui creaton hũilit᷑ ⁊ deuote ſubij/
ciat.Cũ eĩ ceꝑit mens ꝑ purã intelligẽti
am ſemetipᷣaʒ excedere:⁊ illã incoꝛpoꝛee
luc claritatẽ tota intueri:⁊ ex his q ĩtrin

ſecus videt quẽdã intime ſuauitatꝭ ſapo

rẽ trahere:⁊ ex eo intelligẽtiã ſuã cõdire:
⁊ in ſapiam vertere.intãtũ in mẽtis ex

ceſſu pax illa q̃ exuperat oẽm ſenſuʒ inue

nitur atq; obtinet᷑:vt fiat ſilentiũ in celo

q̃i hoꝛa dimidia.ita vt ↄtemplãt animꝰ

nila altercãtiũ cogitatõnũ tumultuatõe

eubemmn

Wüet

umaccuſer
conistot
afkeaüntti
Necco dulau
ſuonugu

o l arin

viozieppriol
fiotgütgles

lütnetre

ciditateintr
deideficar⸗

agtgne
.Etüön

mirabili?en

ſſtatq; indiun

ſinoleriletl
onediuticlt. n
ſataetebſo
Waceozu
hchüinn
igt
mdiseid
lainfeno⸗
; diniloe
het ſpüoa
lit Abinin
nenr Abe
gachenrd
dulſormin

lenrürſenimnt

ſhüͤetſubtie
inegteſablin
iſfanak,
Inir ans
ſblmmtaaſi⸗
tefinis hi⸗
loſnngoffil
clinetibi
ſäfaturan
mmaifinſai
icr ine⸗
urbktaſp
Crcſipie
llgrie
Aticoeen
ni Pwane

döimaänn⸗
amang oinii
eViuirbeistii
terlepſeſcng
foadſun nnie

na5: Spiie

Pmuciat diciz i

Aaammeinen

emeeat'in

Dincinnmagtn
aninenhüngi

Siudinch
tyo Hinnumet

aniii
unie mmii
ttucaniovciun

bummeſcurinanen

mnere nerean

rerinit. Oens
atinaria Nawe⸗

driaß ddered

innch kdotton
nmoiimngodis
odiccktganie

icemmininan.
SA vNn

ms l iilil
pntnl
5Mumiibliͦnun
n⸗ nuſtann
iücogtndnl
mikend cnene,
larſennid

unck Deineiß
ſiön DCNNEAhn

zſbirenase! ſ
li Muuiti⸗
rtinnohane
neiuninn
criſn Gar
ztͤinb mierb⸗

itſlmmünh
. mpli n
Gninmuuni

(Fo.

um accuſet.ſʒ intra trãquillitatẽ ↄtẽpla/
tionis totꝰcolligit᷑:intromittit᷑ in q̃ndaʒ

affectũ młtũ inuſitatũ introꝛſus ad qua

neſcio dulcedinẽ:q̃ ſi ſemꝑ ſic ſentiret p/
fecto magna felicitas eſſ. et. Nil ſenſuali/
tas.nil agit imaginatio:ſʒ omĩs inferioꝛ

vis aĩe ꝓpꝛio interiʒ viduat᷑ officio. Pu

rioꝛ aũt aĩe ꝑs in illud intime qͥ etꝭ ſecre/

tũ:⁊ ſũme trãquillitatꝭ archanũ.felici io

cũditate introducit᷑. Uiuꝰ qͥdẽ eſt ſermo

dei ⁊ efficax ⁊ penetrabilioꝛ oĩ gladio an
cipiti:ꝑtingẽs vſq; ad diuiſionẽ aĩe ⁊ ſpi
ritꝰ. Et iõ nihil in creatur hac diuiſiõe
mirabiliꝰcernit᷑:vbi id qð eſſentialrvnũ
eſt atq; indiuiduũ.in ſeipᷣm ſcindit᷑:⁊ qd
ſimplex ĩ ſe ⁊ ſine ꝑtib ↄſtat q̃i qdã ꝑtiti
one diuidit᷑. Neq; eĩ in hoĩe vno alia eſ/

ſentia eſt eiꝰ ſpũs.alia ẽ eiꝰ ania:ſʒ ꝓꝛſus
vna eadẽq; nature ſimpliò ſuba.Nõ enĩ

in h̊ gemino vocabulo gemiĩa ſuba intel/

ligit᷑. Sʒ cũ ad diſtinctionẽ ponit᷑ gemi

na vis eiuſdẽ eẽntie.vna ſupꝑioꝛ ꝑ ſpm.a/

lia inferioꝛ ꝑ aĩam deſignat᷑. In hac ita⸗
q; diuiſiõe aĩa ⁊ qð anĩale ẽ in imo rema
net.ſpũs aũt ⁊ qð ſpũale eſt ad ſũma euo
lat.Ab infimis diuidit᷑ vt ad ſũma ſubli
metur.Ab aĩa ſcindit᷑ vt dño vniat᷑:qm̃
q̃ adheret deo vnꝰ ſpũs eſt cũ illo. Yelix

diuiſio ⁊ mirabił ſeꝑatio:vbi qð coꝛpu⸗
lentũ ⁊ fetulentũ eſt: deoꝛſuʒ remanet.qð
ſpũale ⁊ ſubtile ẽ vſq; ad ſpeculatiõeʒ di
uine glłie ſublimat᷑: ⁊ in eandẽ imagineʒ

trãſfoꝛmat᷑. Pars inferioꝛ cõponit᷑ ad ſũ
mã pacẽ ⁊ tranqllitatẽ. Pars aũt ſuꝑioꝛ

ſublimat᷑ ad ſũmã głaʒ ⁊ iocũditatẽ. Li

cet enĩ mẽs hũana nõ ſit eiꝰnate cuiꝰẽ de

us.imago tñ illiꝰ nature q̃ natura nulla
melioꝛ eſt ibi qᷓrẽda ⁊ inueniẽda eſt in no

bis.q̃ natura nr̃a nihil hʒ meliꝰ:ſed pᷣus

mens ipᷣa in ſeipᷣa oſiderãda eſt: ⁊ in ea re
periẽda eſt imago ei mhen⸗ igit᷑ qñ co
gitatiõe ſe cõſpicit intelli
ſcit.qñ ↄtẽplatiõe ad deũ aſcẽditvt eũ in

git ſe ⁊ recogno

telligat ⁊ diligat:imago dei dicẽda eſt.co
gitãdo eterna vir eſt.ſiẽ dicit apłs. Vir
nõ dʒz velare caput ſuũ:cuʒ ſit imago dei
⁊ glia.i.qnto mag ſe extenderit in id qð
eternũ eſt.tãto mag inde foꝛmat᷑ ad ima

himõe ſicut
ſancte trinitat ⁊ oꝑe diuie maieſtatis ſit

qꝙʒ; totꝰ eſt oĩa viuiſicãs
nans: ſicut apłs ait. Oð in eo viuimus:

turbetur. nil olno inneniẽs qð vel ꝑ deſi

be uenie gi nẽ dei: lõ nõ eſt cohibenda vt indeſe
deriũ petat vł ꝑ faſtidiũ arguat: vł ꝑ odi

ↄtineat ac temꝑet. Onñ vero ea agit vl co
gitat q̃ ſunt tgalia młr appellat᷑:⁊ tũc nõ
eſt dicenda imago dei.⁊ ꝓpterea dʒ vela
re caput ſuũ ne nimiuʒ ſit eiꝰ pgreſſio ad
inferioꝛa.ne cũ licita agit illicita cõcupi
ſcat. ¶ De dignitate hüane ↄditiõis.
N(Kapitulũ. XXXNVNy.
Enta dignitas hũane ↄditiõis
eſſe cognoſcit᷑:vt nõ ſolũ iubentꝭ
ſicut alia ſex dieꝝ oꝑa.ſed cõſilio

creatꝰ hõ:vt ex pme cõditõis honoꝛe in

telligeret qntu deberet ſuo ↄditoꝛi:dum
tantũ in ↄditõe mox dignitatꝭ puilegiũ
pſtitit ei cõditoꝛ.⁊ tãto ampliꝰ cõditoꝛẽ

diligeret:q̃nto mirabiliꝰ ab eo ſe cõditũ
intelligeret. Nec ob h̊ ſolũ qͥdẽ q; ad ↄſi/

liũ ſcte trinitat ſic excellenta ↄditoꝛe cõ
itꝰ eſt:ſʒ etiã ꝙ ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ

ſuã creatoꝛ oĩm eũ creauit:qð nulli alte/

ri ex creaturis donauit.q̃ imago diligen
tius in interiorꝭ hoĩs nobilitate ẽ ↄſide
randa, aloddeq; ſicuti vs vnus ſpybi

—

a viuiſicãs: mouẽs ⁊ guber

„

mouemur ſcimꝰ.ſic ala in ſuo coꝛꝑevbi

q; tota viget.viuificãs illud:mouens et

gubernãs. Hõ eĩ in maioꝛibo coꝛꝑis ſui
mẽbꝛis maioꝛ eſt:nec in minoꝛibamino::
ſʒ in mĩmis tota eſt ⁊ in maxis tota Sic
infuſa eſt coꝛꝑi:vt nõ ꝑ mẽbꝛoꝝ ptes ꝑti
bus ſit diuiſa. NHã in qlibet loco ꝑs coꝛ/
por ꝑcutit᷑:tota dolʒ. Miro aũt moõvna

eadẽq; viuificatiõe m̃bꝛis pᷣſidẽs:cũ ipa

P naturã nõ ſit diuerſa:p coꝛpus tñ agit

„

diuerſa. Jpᷣa qppe eſt q ꝑ ocłos vidʒ.au

„

dit ꝑ aures:ꝑ nares odoꝛat:ꝑ os guſtat:

ꝑ mẽbꝛa oĩa tãgit:⁊ tãgẽdo leue ab aſi pe

ro diſcemit. ⁊ c ñ ſit diuerſa: p ſenſuſ tñ
opat diuerſa Ex q̃ re intelligit᷑ ꝙ ita eſt
aniĩa ſᷣm ſuũ modũ ĩ coꝛꝑe:ſiẽ de ẽ in ſuo

mũdo.Interiꝰ ſiqͥdẽ ⁊ exteriꝰ:ſuꝑiꝰ ⁊ in
feriꝰ eſt:regẽdo ſuꝑioꝛ:poꝛtando inferi/
oꝛ:replendo interioꝛ:circundãdo exteri/
oꝛ. Sic ẽ intꝰ vt extra ſit.ſiccircũdat vt
penetrʒ:ſic pᷣſidʒ vt poꝛtet:ſic ꝑtat vt pᷣſi
deat.⁊ ſic ðs nec creſcẽtib creaturis cre
ſcit:nec decreſcẽtib decreſcit.ſicaĩa nec
minu mẽbꝛis minuit᷑:nec adauctꝭ auce
2

tur. Hec ẽ imago ſiue ſilitudo oĩpotẽtꝭ

dei quã aĩa hʒ in ſe. Quãdã ec hʒ imagi/

nẽ ſctẽ trinitatꝭ. Pꝛĩio ĩ eo ꝙ ſicut deꝰ Evi

uit ⁊ ſapit.ita aĩa ſᷣm ſt uũ modũ eſt viuit
⁊ ſapit.Eſt qʒ ⁊ alia trinitas in ea: qꝛ ad
imaginẽ ꝑfecte qdẽ ⁊ ſũme trinitat: q̃ eſt
in pre ⁊ fuio ⁊ ſpũſctõ ↄdita eſt. Et licet
vnis ſit aĩa nature.tres tñ ĩ ſe vires hʒ.i.
Itellectũ volũtatẽ⁊ mẽoꝛiã.qð idẽ:licʒ a/⸗
lijs vᷣbis:in euãgelio deſignet᷑:cũ ðꝛ. Di

liges dñz deü tuũ ex toto coꝛde tuo:⁊ ex

tota aĩa tua:⁊ ex tota mẽte tua.i.ex toto
intellectu tuo:⁊ ex tota volũtate tua ⁊ ex
tota mẽoꝛia tua. Nã ſic ex pf̃e generat᷑ fi
liꝰ:⁊ ex pf̃e filioq; pcedit ſpũſſctũſ.ita ex
intellectu generat᷑ volũtas:⁊ ex his ãbo/
bus ꝓcedit mẽoꝛia.ſic facile a q̃tibʒ ſapi/⸗
ente pᷣt intelligi. Nec eĩ aĩa ꝑfecta pᷣt eẽ ſi
ne his trib: nec hoꝝ triũ aliqð ſine alijs

duob⸗ nrege ↄſtat:q̃ntũ ad ſuã ꝑtinʒ ha

bitudinẽ. Et ſicut de pr vs filiꝰ ðs ſpũſ
ſctũs:nõ tñ tres dij ſʒ vnꝰ ðs ⁊ tres ꝑſo/⸗

ne.ita aĩa intellectꝰ:aĩa volũtas:aia me/
moꝛia.nõ tñ tres aĩe in vno coꝛpe: ſʒ aia

vna ⁊ tres vires.Atq; in his trib dĩnaʒ

imaginẽ gerit mirabiłr in ſua natura nf

hõ interioꝛ:⁊ ex his qi excellẽtioꝛibo aĩe

virib iubemur diligereditoꝛẽ. vt inqn
tũ intelligit᷑ diligat᷑:⁊ inantũ diligit᷑ ſo ĩ⸗

mẽoꝛia hẽat᷑ Hec ſolũ ſufficit de eo intel

lectꝰ:niſi fiatĩ amoꝛe eiꝰ volũtaſ. mmo
nec hec duo ſufficiũt:niſi mẽoꝛia addat᷑.
ſp in mẽte intelligẽt ⁊ diligẽt; maneat
des. vt ſiẽnilm pᷣt eſſe momẽtũ q̊ hõ non

fruat᷑ dei bonitate ⁊ mia.ita niim ſit mo

mmBaentü q̃ pñte nõ hẽat eũ ĩ mẽoꝛia. Et iõ

iuſte viðꝛ mihi dictũ interioꝛẽ hoĩem eẽ
imaginẽ dei. Nũc vo deſ⸗ ilitudie aliq̃ di
camꝰ. Nã ſicut creatoꝛ q hoĩeʒ ad imagi

nẽ ſuã creauit:eſt charitas:bonꝰ et iuſtꝰ:

patiẽs ⁊ mitꝭ:mũdꝰ ⁊ mificoꝛs:et cetera

ſctãꝝ vᷣtutuz inſignia qᷓ de eo legunt᷑.ita
hõ creat) eſt vt charitatẽ hr̃et:vt bonus
eſſet ⁊ iuſtꝰ:patiens atq; mit:ms ⁊ mi/

ſericoꝛs. Quas vᷣtutes qnto s ple in ſe/
ipᷣo hʒ:tãto ꝓpioꝛ eſt ðᷣo:⁊ maioꝛẽ ſui crxe

atori gerit ſiłitudinẽ. Si vᷣo qð abſit ali
às ꝑ deuia vitioꝝ⁊ diuerticła maloꝝ ab
hac nobiliſſima ſui ↄditorꝭ ſiłitudine de
gener oberrat:tũc fiet deeo qð ſcriptũ ẽ.

De ſpiritu et anima

Hõ cũ ĩ honoꝛe eẽt nõ itellexit 1c. Oniſ
maioꝛ honoꝛ potuit eẽ hoĩ q; ꝙ ad ſilitu

dinẽ ſui ↄditorꝭ ↄderet᷑:⁊ eiſdẽ veſtimẽtiſ
vᷣtutũ oꝛnaret᷑ qᷣo ⁊ cõditoꝛ.de q̊ legitur
Dus reguit decoꝛẽ indu tꝰ ẽ.i.oĩm virtu
tũ ſplẽdoꝛe ⁊ totiꝰ bõitatꝭ decoꝛe oꝛnatꝰ

eſt. Ul að mar hoĩ pᷣt eſſe dedecꝰ aut in
felicioꝛ miſeria q; vt hac ſiłitudinis gtia
ſui ↄditor amiſſa:ad infoꝛiẽ ⁊ irrõnabi

lẽ bꝛutoꝝ iumẽtoꝝ ſiłitudinẽ dilabatur
Quapꝛopr qͥ ſq; diligẽtiꝰ attẽdat pꝛime

cõditiõis ſue excellentiã:⁊ venerãdã ſctẽ

trinitatꝭ in ſeipo imaginẽ agnoſcat.ho/

noꝛẽq; diuĩe ſilłitudis ad qᷣm creatꝰ no
bilitate moꝝ:exercitatõe vᷣtutũ:⁊ digni

tate meritoꝝ hf̃e cõcedat.vt qñ appebit

q̃lis ſit:tũc ſilis ei apꝑeat qͥ mirabilłr eũ

ad ſilłitudinẽ ſuã in pᷣmo hoĩe condidit.

uirabiliuſq; ĩſcᷣo.i.in ſeipo refoꝛmauit
e cõuenientia int᷑ deũ ⁊ animg.

Capitulum.XXXVI. .

q ſeipᷣa viuẽs:ꝙ nõ tm̃ viuẽs ſʒ etiã viui

ficans:ſicut ⁊ ille hec oĩa ẽ. Diſpar qm̃ il
le creatoꝛ eſt:⁊ iſta creatura. Niſi enĩ iſta

ab illo creata nõ eſſet: ⁊ niſi ab illo viui/

ficata:nõ viueret. Uiuit aĩla naturgli vi
an⸗ t. Sʒz tal vita
moꝛs potiꝰ eſt q; vita. Om̃ moꝛs pctõꝝ?·

ta eẽ ſi ſpũali vita nõ viuat.

peſſima. Aia dẽ qᷓ m carnẽ viuit. viueſ
moꝛtua ẽ.⁊ iõ bonũ erat illi nõ viuere q;
ſic viuere. Uita aĩe viuẽs qdẽ: ſʒ nõ ali/

undeq;ᷓ ſeip̃a.⁊ ob hᷣ ñ tã viuẽs q; vita ẽ
Inge ðẽ ꝙ infuſa coꝛꝑi viuificat illud.vt

ſit coꝛpꝰ de vite pñtia nõ vita ſʒ viuens.
Ereata eſt aĩa a ðᷣo:vita avita:ſimplexa

ſimplici: ĩmoꝛtal ab ĩmoꝛtali:vt nõ ſit lõ

ge a creatoꝛe ſuo cuia ppꝛopiarevidetur
ſimplicitate eẽntie ⁊ ꝑpetuitate vite. Li
cet eĩ ſpũałr nõ viuat:iĩmoꝛtalr tñ ncceẽ

vt viuat. Creata eſt aia maga magno:e

cta a recto.eo mas q̃ͥ capax eternoꝝ:eo re
cta q̊ appetẽſſupꝑnoꝝ.eo btã qͥ deo vnita
Aia nãq; quaʒ ði pietas reſpicit:hũili/

tas ſubijcit: pñia requcit:iuſticia ðducit
obediẽtia ↄducit. ꝑſeuerantia perducit:

Agna ↄueniẽtia eſt int deũ ⁊ ani
mã. Deꝰ nãqʒ vita eſt. ſpũͦs eſt. ſa
pientia eſt amoꝛ. Uita etiã ala ẽ.ſpũs
eſt in q̊ ſpũ ſapia eſt ⁊ amoꝛ. Uita ðs eſt.
vita ⁊ aĩa eſt. ſilis ⁊ diſpar. Silis ꝙvita

deuotoint
norli 1
reclden
fecnbyimo⸗
Aſtamorero
in krinn
iipkdeſtin
Ainataſinio
hldakrbit
ſcnobalis
fſndens eto
hziuregibee
Nanekach
lilcensi
peramoret
ſic'etho
nnſpi/fef
me vocbin
ſin? Ticen
torfadleco
richaſtinn
Wawnhn
Gcopn
piet ſce
(nſunfen
Naognin
dicco. Mer
deñ rge
mniſcyſioe
ulirqnpt
Aiucuiu
Craͤſginefe
Kafftis Cüd
öptiwa
Rcacame
mnifulgrad
Ne Poſ
lhererg⸗
ſgeviet 4
wrſineero⸗
Ulſieſrig

arden

(Co. CI .

iclgite

kboichgſin deuotio introducit: puritas iũgit. chari vmttatẽ moꝝ.ſpõſa chꝛiſti ꝑ dilectõez. tẽ
nncſcincfni nas vnit. Habz ala in ſe amoꝛeʒ qͥ ſo põt plũ ſpſſcti ꝑ ſctificatiõeʒ. ciuitas regis
ditor deiſeen ſtare cũ deo.aut redire ſi mota cũ ſuis af erni ꝑ pacẽ ⁊ 2coꝛdiã ciuiu. Et qꝛ nlla ẽ
dnretainn Eectibo imo defectiboab eo fuerit. Dolꝰ ciuitas abſq; pplło: diſpoſuit t ea adito⸗
n dantan N zmoꝛ ex olb aie affecribo arch ſenſi. ni pplim triplic qd i ſapiẽtes ad ↄſulẽ
tellededee in ́pᷣt aia: ⁊ ſi nõ ex eq̊ͥ ſuo rũdere aucto, qu: milites ad pusndũ:artiſices ad mini
deſlinciug nnl de llimutua rũdere viceʒ:ꝛ ſimin · ſtradu.· Eiues bo ciuitat ſut natales ⁊ i/
nſonmetininn anat qin mioꝛ eꝛtñ ſi ex tora ſe diligat i geniti aie v goꝛes:rac; indigene: qg di/
Wimdinedlteodn hil deeſt vbi totũ ẽ. Renũcis Zcũctꝭ at/ ſtincci ſũt gc:qꝛ alij ſuꝑioꝛes: alij inferi
genb nüinn ſectioõibo alijs: tota incũbat ſoli amoꝛi:el oꝛes: alij medij. Supioꝛes qde ſe ntelle
md fundens ſe totã in amoꝛẽ illiꝰ cui rũdere ctuales ſenſus. medij rõnales: infimi aĩa
mürmtiiſt bzʒ in redibedo amoꝛe. Amat ſiqde deui les. Quox deñtia hec ẽ. ARial ſiue ſenſua
sne vt amet᷑:⁊ cũ amat nõ aliud vult q; ama lis appetit ſenſibilia ſiueviſibilia.Rõna
is inanin ri ſciens ipos amoꝛe btõs q ſe amauerit lis diſcernit? diſcretõis o co aſenaken.
eſni ag Per amoꝛẽ venit ad hoĩes:venit ĩ hoieſ: Intellectual ptrahit ad diuina. Intelle
ün nhfid lſelt“ eſt ho: delicie illi? eſſecũ filijs ho / ctuales igit ſeniꝰ ſt taqᷓ ai eoſiliarij dicẽ
ari nnnli mini. re vo delicie erũt cũ ad eu venie tes ei.Deum time ⁊ mandata eiꝰ obſua.
nohoe cl mè ⁊ videbimꝰ eũ ſicutiẽ: atq; ſiles eie,/ Pꝛoptch̊ eĩ ẽ ois boͤ. Vonales ſür tanc
fohmiut rimꝰ. Ciũc erit maifeſta viſio:plena ↄgni milites qᷣ; boſtes ↄcupian ipuqnt perar
Nit nin. tio: a dilectio: firma ↄiũctio:ſocietas i mna iuſticie. Aiales ſeu ſenſuales ſut tãc
XNNI. dinidua: ſititudo ꝑfecta: ⁊ vita brã:in et· ruſtici ⁊ artifices:q coꝛpꝑalibo rudimẽtiſ
acit Nd nũ: ⁊ vltra in ꝑpetuas eternicateſ Sicut inſiſtũt: ⁊ coꝛpi nccia miſtrat. DHãc tripli
mnahscki eni coꝛp in reſurrectiõe ſua vitã ⁊ ſenſuʒ cẽ vĩ aie.i.ſenſualẽ rnalẽ ⁊ itellectualeʒ
Anehiui, ecipiet. ſicala in reſurrectide ſua vita et phi ptes vocãt: n inteles ſy virtuales.
inn Nute Alum necipiet. gnitione ꝛ amoꝛẽ dei ¶ Senſualitas ea vis aĩee qͥ coꝛpus vege
dign Olet O. cognitio ſit vita:ipᷣa vᷣitas affirmat tat:⁊ ꝑ coꝛꝑis ſeniꝰ iſta exterioꝛa ſentit ⁊
n nunftin⸗ diees. Hec e vita eterna vt cognoſcät te diſcemit. Des ei ſenſus ta exterioꝛes q
is Dipreed ye deñ ⁊ quẽ miſiſti ieſũ chꝛiſtũ. Amoꝛ interioꝛes ad aĩaʒ referunt: vtpote ab il
un ini erii ſenſus E. Nã ſi exterioꝛ hõ cinca iſta la pcedẽtes. vt ei ſentiãt oẽs ab aĩa hñt.
miulbſuj tpalia qnq; htito ſenſuafficiti. viſu au / Po vis e ale ſuꝑ coꝛpalia ⁊ infra ſpialia
n undin gitu guſtu ꝛc. ſic interioꝛ hõ in brĩ viia collocata. ſecernit eĩ va a falß:qd ẽ loyce.
iiſii circa nq; ineffabilia dei ineffabili amo/ Etutes a vitijs:qo ẽ ethice: expimta
linef leaffle. Cuͦ ei veũ ſuu amabit: indam treg iueſtiGat natas:qdᷣ phiſice. Inbis
cmiutnl luceqndaã vocè:qnda odoꝛe: qndã cihů: Vo tribo tota Phia aſiſtit. Totã igit phi
n ei ⁊ qᷓndã amplexũ interioꝛeʒ amabit. Ibi loſophiã rõ cõpᷣhedit. Intellecc⸗ uein
uehüͤt eni lulger q no capit loc? Ibi ſonat ld teelligẽtia ea vis aĩe ẽ qᷓ de dĩnis qnt hob
tatn nõ ait hs. Jbioolet að no ſpargit ven mini poſſibileẽ ↄgnoſcit Aid celeſtia ar⸗
zuͦnac e tus.Obi ſapit quod nõ minuit edacitas cchana penetrãda.rõ ꝑ ſe nõ ſufficit:niſi a
diiufin s OIbi heret qð nõ diuellit ſatietas Ibi ſi ‚deo adiuta fuerit. Lũc finis eiꝰ ſi bñ vi
nninn ⸗ qͥdẽ videt᷑ ðs ſine intermiſſiõe. cognoſci get:cũ ad noticiã ſecretoꝝ qᷓ diu inueſti/
fumuliſii tur ſine erroꝛe. amat ſi ine offenſiõe: lauda gãdo q̃ſiuit ꝑuenerit.intellectꝰ ſeu itelli/
ane nr e ſatigatige E* nobiliate getia nũcupat᷑. Boeciꝰ tñ dicit intelligẽ
ipi anie. a. XX XVII. tiã ſoliꝰ dei eẽ ad modũ pa ucoꝝ hoium

bil creatura ẽ gia. Ciuitaſnã Sʒ hoꝝ alteꝝ ꝓ altero ponit᷑ ſepe. Me/
dei ẽ.de q̃ tã głoſa dicta ſunt: moꝛia eẽ ↄſoꝛs ⁊ cooꝑatrix ẽ rõis:qm̃ ſi/

afunb
arinad 4 n
4
ning nen

nacam ꝙad imaginẽ ⁊ ſilitudieʒ di facta ẽ Hec neea rõ necad incognita ꝓcedere:necco/
ecennopi ciuitas hirtm merito appellanda ẽ:qꝛ ad gnitoꝝ ſciaʒ retinere pᷣt. Mẽoꝛia eſt vis
büüidufte fruedũ viſiõe illi ſũme paq q feẽ vtra; aie accepta retinẽs:pterita repetens:ela
4 chtil vnũ creata ẽ. Pẽs ei⸗ padiſus ẽ: in q̃ eũ pſa fcolligẽs. Hũanꝰ appetit? it᷑ ſima
Utiſin daun celeſtig meditat: qi iĩ padiſo voluptatj de ima poſit:cũ pleꝝq; ĩ vtraq; diniſus ſi⸗/
mnulnii⸗ lectat᷑.Domꝰ e ſũmi priſfaĩlias ẽ ania ꝑ bimetipi ſit õniꝰ. in quãcũq; ꝑtem tatus

anet.

trãſierit nomẽ eiꝰ merito ſoꝛtit. Si car /

nis voluptatibo paſcit: carnat ſiue alaliſ
nomiat. Di ſpualibo deſiderijſ delectat:

7

ſpual nücupat᷑. Appetit ſiqde naturat

eſt vis ĩ aignte mouẽdis auide ſenſibo at
tributa.¶ Diffinitio virin anime
Lloniã de vi La. XXXVIII

. yca vld

por ẽ q̃dã vis ignea. Senſualitas ſiue

aĩialitas aĩie ẽ inferioꝛ vis eiꝰ:ꝗᷓ ſecuʒ tra/
bens ſenſualitatẽ carnis:velut famulã ?.
obedientẽ.ſenſꝰ ⁊ imagiatiões facit:eaſ/

q;ʒ in archa mẽoꝛie reponit. In ſenſu in/
ſtrumẽtũ ẽ ſenſualitatꝭ ⁊ oꝛigo ima gina/
tiõis. Ipa naq; vis ignea qꝗͥ extrinſecus

foꝛma ta ſenſ? 8: eadẽ foꝛma vſq; ad inti
mũ traſducta imaginatio vocat᷑. Senſꝰ
itaq; parit imagiatiõeʒ.ima ginatio cogr

cationẽ. cogitatio meditatõeʒ. meditatõ

acuit ingeniũ. ingeniũ facit rõem. rõ con

ducit ad ĩtellectũ.intellectꝰ ad intelligen
tiã. intelligẽtia ꝑ ↄtẽplatiõeʒ ipam veriè/
tatẽ admirat᷑:⁊ ꝑ charitatẽ in ea delecta/
tur. Senſus ẽ paſſio aĩe in coꝛꝑe ex ãli/

tatibo extra accidẽtibo. Ima ginatio ey iſ
aĩe qᷓ figurã coꝛpoꝛea ꝝreꝝ abſente coꝛꝑe

ſine exterioꝛi ſenſu dinoſcit. Cogitatio ẽ

*

circa qᷓtibʒ animi occupatio Cõſideratõ

*

eſt intẽta cogitatio. Deditatio ẽ freqns

cogitatio:modũ ⁊ cãm ⁊ rõem vniuſcu/

iuſq; rei inueſtigãs. Ingeniũ ẽ qdaʒ vis

naturałr animis inſita ꝑ ſe valẽs. Rõ eſt

q̃dã vis aĩe ꝗᷓ oĩa diſcernit ⁊ iudicat: ſed

—☛ — „

marxie cũ inhiat ſpũalibo ⁊ imaginẽ deiĩ
ſe ↄſeruat. Intellectꝰ eſt reꝝ in ſe vere ex/
iſtentiũ ꝑceptio. Intelligetia ẽ de ſol re/
rũ pncipijs.i.de deo:ideis:ile ⁊ de incoꝛ

poꝛeis ſubſtãtijs pura ⁊ certa cognitio.
Cõtẽplatio ẽ ꝑſpicue veritatꝭ iocũda ad
miratio. Charitas ẽ ↄcoꝛdia mẽtiũ ⁊ ſo/
cietas electoꝝ.vita btãꝝ aĩiaꝝ ⁊ angloꝝ:
O, anĩa ad imaginæ ſ ilitudinem dei
facta eſt. (Kaß. XNXIX.
Nima rõnalis ⁊ intellectuał fa/
cta ẽ ad imaginẽ ⁊ ſiltitudinẽ dei
ſuũ ꝓ imagie ↄgnoſcat ⁊ ꝓ ſili

.

De ſpiritu et

ribo aie mẽtionẽ ſepe feci:diffini /
re eas debeo.q̃tinus q̃ de aia di /
icẽda ſũt euidentiꝰ intelligi pũt.
Senſualitas.ſenſꝰ.imagiatio tã coꝛꝑiſ
q; aie ſũt vł dici pũt. Senſualitas coꝛ/

hec ſit pars dei.
Mia nõ eſt ꝑs dei:pbat h̊ muta⸗/
biitas quã incurrit. Deꝰ enĩi im
mutabilis eſt:hec ſepe mutata ꝓ
pa:qñq; mutata ꝓ pena et danata fit
miſera. Nihil ei tñ̃ nocere pᷣt niſi a ðo re

7 nec aĩe n? anglłi niſi ꝑ charitatẽ viuũt

anima

tudine diligat. Ex imagine nãq; dei hzʒ
rõem:⁊ ex ſilitudie charitatẽ. Charitas
vo in ſeipa repñtat trinitatẽ.hãac rõ ſen/

tit: ⁊ pacata reqrit.· hãc charitas inuenit
2 vidẽdo btã qeſcit:hãc in pñti fides ſeqͥ

tur.ſpes in celuʒ vſq; comitat᷑. charitas
pennit᷑ amplexat᷑. Oens itaq; ſpũal ſeu
intelligẽtia rõnał pᷣmo creatoꝛẽ ſuü aſpi
ciat: deinde creaturã ipᷣiꝰ videat:⁊ mediã
te arbitrij libertate ad eũ à ↄdidit oĩa ſexꝛ

cetera referat. Sic ĩ hoĩe trinitas appa

reat quã charitas marfeſtat: vt chantatẽ?
ſꝑ hõ exhibeat:ſꝑq; cõſpiciat is quẽ tri /

nitat imago poꝛnat. Dic hõ ei? fuabit

ſiłitudinẽ cuiꝰ in ſe naturałr poꝛtat ima

ginẽ. Appeat imago dei in intelligẽtia

rõnali: in mẽte ſpiritali: in honoꝛe liberi

arbitrij. Appeat ſilitudo dei ĩ moꝛib.ꝓ
natura:in oꝑibꝰ ꝓ iuſticia:in vᷣtutibo pꝛ-o
gra:vt moꝛib natura poꝛnet᷑: vt iuſticia
oꝑibo cõpꝛobet᷑: vt gfa vᷣtutib cõpleat. ?
ſic ſꝑ dño pñtet᷑. Aia totũ coꝛpꝰ hoĩs to
ta ꝑiter aĩmat Eſt dẽ inſpirata a ðo ho
mini vita:nõ de pᷣiacẽti materia ſʒ de ni/
hilo facta ab eo.De ceterꝭ anĩantibo ſcri/
ptura dicit. Pꝛoducãt aqᷓ ⁊c ꝓducat ter

*

ra aiam viuente. AMiam vero nõ aqͥ nõ ter
ra pduxit:ſʒ de inſpirauit:nõ tin viuaʒ
vl viuentẽ ſʒ ſpiraculũ vite: rõnale ex ði

imagine:factũ ex deiſi ilitudine.

cedat. Recedit aũt qñ peccat: pinde toꝛqᷓ

tur miſera a ðo reſuga. Ab vno diſt iũcta
ſpargit᷑ ad młta:⁊ ꝓ ſua itpantia fit moꝛ

bida:fit moleſta. Ea /ꝓpt᷑ ſenſ 9 coꝛpoꝛei

turbata memoꝛia:turbati hebetes fiunt

marcidi ⁊ ſtupidi. Jõ caro patit᷑:languo

res oꝛiunt᷑:⁊ moꝛs violẽta ꝑuagat᷑. Ho/
mo àdẽ a deo auerſus:peccãdo ꝑuerſus
qꝛ a deo diſſentit diſſidet ſibi:poꝛtatq;
in ſeipo penaʒ de ſeipo. Anĩa nõ foꝛmat᷑
ex materia infoꝛmi:ſʒ in ſua creatiõe foꝛ/

mã accepit:qua facta eſt ad imaginẽ ? ſi ⸗
militudinẽ dei. A qᷣ ſi auertit᷑ remanet in

foꝛmis:qꝛ rea:qꝛ deo dilſſilłis.nec ideo tũ

O, ania nõ ſit ex dinſ, natura creata

icturoni⸗
vüpottethnn
guciipetorle
Dpulekloſtnin
Jönaücnp
numcigtm⸗
ſtoomp;anilpe
nhitginneh
ſoinaoainn ?
ponuptieido
Nuniutäneilio⸗
genne ona
ulrinanbon
igſicniafilnme
flünigenentſe
Glaldlici auge
ſuonech hoi⸗
Bicnipilant.
geipbaſtt
ſecſenieamis
Gnnderher
rendeda
Mfeteareg

dere, C

Wan
ön
gede.

ſutyerinſtiut
Lualoeiiero
lotkeniedeuit.
Glnoun denubi
tintöe Pfinit

oor piifi

leſcgenonaßt
geoecl iſtn e
niſnicreztion
ulineroꝛdio⸗
ſigitur. Anien
nrſzpnatur
ltiaſii⸗
Grindicit
ſlin ein
tlinlirännde
eganrilamng
muumeſonnt,
Nuc decnne
uifegkoig
caffegöh⸗
Aanliqſin

moine rig dige

banimni Ohnin
nmninnti hiſiſs
icchanng int
Nicinpfinfat
comitak. chnig
Nnsitac hile
noetoꝛeſut
iidenenti
ciotinn
clbcie munge
miſſtrnonni
Gcoſpiensgin
1t Oetie nt
euwiztr pomm
odaiinirclcein
lein bororelben
wodeii norbyg
tuin mmhon

ornek ſticſtcan
Uutincantt

iͦ d dosnn
ürihnnadon
Kiaabd
Nng minnb⸗
meiti ihauun
õ
pnntn ſnn
iinunindlegd
ui unONN.

4. ——
bubnun
daipbuhfun
nde Gim⸗
peeſchenum)
gen adüninfi
aarit lli
ecengintenn
4rnl
uii ni

(Fo.

efficitur irrõnał:qꝛ geſtat imagineʒ del⸗
vñ põt refoꝛmari Sic nec etiã ſi tota cõ
cludit᷑ pẽto:⁊ licʒ ꝓ inſipiẽtia iumẽto cõ
paret᷑ iõ fit aia pecor vł alteriꝰ coꝛpoꝛis
Ipm etiã coꝛpꝰ ⁊ nũc ⁊ ĩ fine ſo inbabi /
tatura cũ q̊ facta ẽ vna ꝑſona.ſʒ nec ideo
fit coꝛpꝰ etiã ſi penitꝰ habitet᷑. Nõ ei di /
ſtrabit᷑ ꝑtibo:nec loco ↄcludit᷑. Nõ ẽ ma -

ioꝛ ĩ maioꝛibo:nẽ mĩoꝛ ĩ mioꝛibo ſui coꝛ
porꝭ ꝑtibs vite idoneis. Spũs nanq; eſt

aia rõnalł qᷓntiſtibʒ obꝛuta mal:⁊ vbicũ//

q;ẽ tota c. HNõ traducit᷑ a pre in filiuʒ ne
vna ſit aia amboꝝ.Siẽ inqt dũs aia pa

filiũ dũ generat ſe trãſſundit. Dartirinja

q; ſeu diuidi.augerivl minuiꝓ ſuba ſua
ſpũs neſcit. Hõ eĩ pᷣt eſſe maioꝛ ſʒ melioꝛ
Di enĩi ꝑticularit᷑ trãſfunderet᷑ coꝛpoꝛe
us eẽ ꝓbaret᷑.Oõ ſi vt delirãt aliqͥ ſemen
aĩe ex ſemĩe carnis hr̃et generãdo trãſfũ
di.młta qͥ dẽ inhoneſta ⁊ ipoſſibilia poſ/
ſent exinde exclamari q̃ de ſpũ rõnali nec
dici debẽt:nec opinari. Indecẽs ẽ obſce

na retexere:⁊ male fuſa carnis ſemia de/

nudare. ¶ Q, ania de nihilo fiat.
Icim autẽ (Kabp. XI.L I.
d roõnales aĩas ꝓ eſſentia fieri ti⸗/
Maie de nihilo nouas:ſʒ ꝓ ſiłi na⸗
tura ex inſtitutiõe diĩna:nõ vtiq; nouas
Quales eĩ ĩ exoꝛdio ðs die ſexto maſcu
lo ⁊ femĩe dedit:tales ä̃tidie inſpirat ſin
guł noua de nihilo creatiõe:nõ noua in/
ſtitutiõe.Pr inqͥt meꝰ vſq; mõ oꝑat᷑:⁊ e/
go oꝑoꝛ.Oꝑat᷑ vſq; mõ pr ⁊ filꝰ:oꝑatio
ne ſiq dẽ noua:ſʒ inſtitutiõe nõ noua/ꝓ il
la agẽs:cũ iſta qeſcẽs Res vᷣo coꝛꝑee pꝰ
pmã ſui creationẽ noue nulle creant:ſʒ ſi
mul in exoꝛdio ↄdite tꝑali ſoꝛmatiõeꝓ/

. 7

pagãtur. Aniĩe aũt nõ ſili eſſentiałr facte

ſunt:ſʒ ꝓ natura ↄſil: q̃ ad imaginẽ ⁊ ſili

dinẽ dei fiũt: ⁊ ſil facte reputãtur: nõ
ſił edite indicãtur Hõ ſił editeꝓ eſſentia
ſed ſił facte ꝓ cõpari foꝛma ad imagineʒ
⁊ ſimilitudinẽ dei progata. Caro de car
ne generãdo traducitur:ſed ſpũs de ſpũ
mĩme ꝓpagat᷑.Certũ tenemꝰ qꝛ caro cõ/
tracta de carne ꝑ legẽ ↄcupiſcẽtie:q;cito
viuificat᷑ oꝛiginalł culpe vinclło pᷣmit᷑:eiꝰ

qʒ affectiõibo aĩa qᷓ carnẽ viuificat aggra
natur. Sub H̊ peti vinculo demergunt᷑

paruuli:q ſine remedio baptiſmi moꝛi⸗

*

CCXXIIII

untur. Habent eni oꝛiginale peccatũ nõ
ꝑ animã ſed ꝑ carnẽ vtiq; cõtractũ anie⸗/
q; refuſum. Carni nãq; ita vniturania
vt cũ carne ſit vna ꝑſona. Fit eni aucto/
re deo caro ⁊ ania vnũ indiuiduũ.vnus
homo.vnde ſalua nature vtriuſq; ꝓpꝛie
tate adijcitur carni qð aniĩe eſt: ⁊ anie qd
carnis eſt ꝓ vnitate ꝑſone nõ ꝓ diuerſita
te nature.Oð igit᷑ ibidẽ ſingulł eſt ꝓpꝛiũ
cõmune fit amboꝝ.pꝛopꝛiu pꝛo natura.
cõmuneꝓ ꝑſona. Exinde fit aia oꝛigina
li culpe obnoxia quã caro ↄtrahit ⁊ anie
refundit cũ qua vnita ẽ in ꝑſona:licet di
uiſa ſit in natura.Ea ꝓpter neceſſeẽ par
uulũ dum viuit chꝛiſti ſacro renouari:ne
obſit eiꝰaĩe ſocietas carnis pẽti:q graua
tur eẽ coꝛꝑe exuta:niſi dũ in coꝛꝑe viuit
ſalutari fuerit remedio expiata. Currãt
igit᷑ adulti:currãt ꝓ ſeipᷣis: impẽdãt etiã
ꝑuulis ſacr̃jm fidei:ſuſcipiãt ipᷣi fidẽ cuʒ
ſacr̃is:vt ꝑuulos ĩ chꝛiſto renatos fides
eccłie tueatur:⁊ adultos cũ ſacr̃is oꝑa fi
dei comitẽtur. His etiã renouatꝭ ꝑ grãaz
tandẽ cõplebitur in reſurrectiõe genera
li:vt caro ipᷣa reſurgat in głia anie ſue re⸗
ſtituta viua ⁊ eterna felix ⁊ beata.
Quare deus anias creat quas abſq;
remedio mo ðUMdUd(

Capitulũ. XL.-III.
Aqrat᷑ q̃re deꝰ dat aĩas illis q̊s
abſq; remedio ſalutari moꝛi con
tingit. Rñdemꝰ ꝙ diuĩa inſtitu
tio q res ⁊ reꝝ nature ↄduntur: nec pẽcto
tollitur:nec violẽtia pᷣpedit᷑ Inde eſt qd

lex carnalł copule nec etiã ĩ mat iure ſuo

pꝛiuatur. Generant adulteri: foꝛnicato-
res:pꝛofani. Naturalł tñ inſtitutio nec in
talibo deperit. Natura nãq; pꝛout deus
inſtituit ſuũ qð eſt oꝑat᷑. Natura ſiq deʒ
eſt qdam vis ⁊ potẽtia diuinitus rebus
inſita:que vnicuiq; rei omne ſuũ tribuit
Qua bona quiſquis male vtitur:malus
eſſe iudicatur. Juſte enĩ puniuntur:qͥ li/
citis abutuntur. Juſte vero puniuntur
qͥ rape incõceſſa conant᷑. Sic ſathanas
celũ:ſic ꝓthoplaſtus ꝑdidit paradiſum.
Abutũtur licitis:qui bona dei maculãt
vſibo incõceſſis. Maculãt bõa deñ:ſic hi
q̊̃ caloꝛe libidis:exercẽt oꝑa copule car⸗
nał.Ex his filij generant᷑:q̃̊ꝝ coꝛꝑa fᷣui/
ente creatoꝛi creata ſoꝛmant᷑.⁊ ðo cira

e ſpiritu ⁊ anima

te ſpirachm vite aiant᷑. Spiraclm aüt vi
te hũanã aĩaʒ ĩtellige:qua nõ/ꝓducit tra

vład:ſʒ ðs inſpirat qͥ ſenſus coꝛpoꝛeia⸗/
nimant᷑.vñ hõ factꝰ i aiaʒ viuẽtẽ mẽoꝛat

In his ⁊ in alijs opᷣs agit ꝓut inſtituit:
quẽ nulliꝰ adiuuãt bona:nec ĩpediũt ma
la. Bonos qdẽ ꝓuehit ſua gra: malos te
net ſua iuſticia. Hos eqͥ dẽ ſᷣui dñi.ſi dñi
bonis abutimur rei ⁊ miſeri ꝑit᷑ inueni/
mur. Jpe qͥdẽ dñs ſerno ſuoꝝ malis
bñ vtit᷑:ſctũs ⁊ opᷣs adoꝛat᷑. Jpᷣe coꝛpoꝛi

treno de pẽti traduce ꝓpagato ꝓ inſtitu

tione ſua inſpirar aĩiaʒ. bñ vtens inolita
puaricatiõe nr̃a.qꝗ ſi eẽt naturał creatoꝛi
poterat ĩputari.Sʒ creatoꝛ pᷣpat oĩ tꝑe
ſacr̃a:⁊ obediẽtie pia ꝓponit edicta:vt ʒ
pẽta ſacr̃a in remediũ ſint:⁊ tꝑaliũ obſer
uatio mãdatoꝝ etnoꝝ afferat pᷣmia do/
noꝝ. Vnñ ſi aliq ſub pẽto geĩti ꝑuuli ob/
eunt abſq; remedio ſalutari ꝑtimeſce iu
ſticiã dei:qͥ nihil dʒ alicui.ſʒ dãnat ĩ ſin/⸗
guł malũ qð nõ fecit in eis. Si aũt ꝑuu
los renouat ſacr̃is:admirare mificoꝛdiã
dei. IJpi.n.ſicut neſciũt culpã cũ q̃ ex ear
ne naſcunt᷑:ſic neſciũt grãʒ q̃ ꝑ chꝛiſtũ re
nouaãtur. HNõ excuſat ꝑuulos a culpa.qꝛ

eã nõ noꝛũt:nec excludit grãʒ ab eiſ qꝛ eiã

neſciũt. Quer in eis culpã iuenis ex car
ne traductã.q̃ris in eis grãʒ iueniſa deo
collatã. Illa debite dãnat᷑.hec ĩdebite p/
rogatur. Illa iudiciũ pᷣdicat.hec miſeri
coꝛdiã repñtat. In vtroq; ðs agnoſcit᷑.
cui mĩa ⁊ iudiciũ ꝑpetua laude cãtatur.
Sʒ ab his intuẽdis mẽs nr̃a mẽs infir/
ma.qꝛ pctis obꝛuta citiꝰ ad ſeipᷣaʒ rede/
at.ſibiq; remediũ q̃rat.vt qͥ in adam ceci
dit ĩ chꝛiſto reſurgat.(¶¶ natura anie
inueniat᷑ a phᷣis dicta. ¶ Ca.XI.III.
Nures veteres de naka aie dixiſ
ſe inueniunt᷑.ſʒ nihil ita vt ñ ali/
ogq reſtare videat᷑.Ego aũt ex eo
ũ dich qnto diligẽtiꝰ potui bꝛeue iſtud
1 certũ colligere.atq; in vnũ ſtudui redi/
gere:qð mẽoꝛie cõmẽdet᷑. Hebes nãq; ẽ
mẽoꝛia hoĩs ⁊ bꝛeuitate gaudʒ.⁊ ſi ĩ mł⸗
ta diuidit᷑ fit mioꝛ in ſinguł. Ex coꝛꝑe⁊

ala ↄſtat hõ.⁊ q cqͥd ocłlis coꝛpoꝛeis vi/

det ppt᷑ coꝛpꝰ factũ ẽ.coꝛpꝰ ꝓpt᷑ aĩaʒ.aĩa
aũt ꝓpt᷑ deũ Uita coꝛꝑis aia ẽ.vita anĩe
de eſt Immoꝛtal ẽ aia qꝛ carne caret.nꝰ
hjz3 q cadat vt reſurrectiõe egeat pꝰ ruinã

doloꝛib coꝛꝑis.

niſi pẽto ceciderit.⁊ iõ in moꝛte vita nr̃a
nõ perit.ſʒ coꝛpꝰ deſtituit dũ diſcedens
ania vim ſuã nõ ꝑdit:ſed qð viuificaue/

rat h dimittit: ⁊ qntũ in ſeẽ moꝛtẽ alteri

facit.ipᷣa ñ recipit.facit inq;ᷓ nõ viuificã/
do qð deſerit.nõ amittẽdo qð viuit. Ita
q; moꝛs hoĩs nihil ẽ aliud qᷓ; camiſocca

ſus.a q̃ eſtvis potẽtie viuificãtꝭ abſceſſe/

rit. in trã deã ſi upta ẽ redit.amiſſis ſenſi/
bo qͥs ꝑ ſeipᷣaʒ nõ habuit.Aniĩa nõ alitq;ᷓ

ſol lucẽ diei vitã tribuit carni cũ venerit.

moꝛtẽ efficit cũ recedit Moꝛs tñ nõ ↄſu
mit ↄiũcta:ſʒ diuidit:dũ oꝛigini ſuevtrũ
q́; reddit Et neqͥ putʒ aĩaʒ coꝛꝑis moꝛ
te conſumi.audiat qͥd dñs ĩ euãg. dicat.
Nolite inqͥt eos timere qͥ occidũt coꝛpꝰ:
aĩam aũt occidere nõ pñt Yatigat᷑ coꝛpꝰ
cogitatiõibo mentꝭ.afficit᷑ in coꝛꝑe mens
coꝛpꝰ oſtat ex q̃t
tuoꝛ elemẽtis. ¶ Caplim. XL. IIII.

Aia nelemẽtũ ẽ:n?ex elemẽtis:

6 Oꝛpus ex q̃ttuoꝛ element ↄſtat.

NBde nihilo ẽ facta:⁊ ſoli craatoꝛi
ſuo cognita.Ex his oĩbo q̃ in ſe bᷣ eſt in

coꝛꝑe ſuo viſibilia vidʒ:nihil ſe eẽ vł poſ

ſe eẽvidʒ. Secernat & diuidat ſe ꝑ ſe ab
eo toto qð vidʒ ĩ ſeviſibile:⁊ inuiſibilẽ ſe
eẽ oĩno videt in eo ꝙvidzʒ ſe.⁊ tñvideri ſe
nõ poſſevidʒ. Deino eleuʒ ſe ſuꝑ ſe:⁊ ĩ eo

qð pᷣmũ ⁊ pᷣncipale ſpeculũ ẽ ſpeculandi
dei ⁊ illi imagini ac ſilitudini ꝓxĩm ⁊ co/
gnatũ magꝭ factũ:ĩuiſibilẽ deñ inſpiciat
Hoc aũt ẽ ipᷣa rõ ⁊ mẽs rõe vtẽs.q̃ ad pᷣ
mã ſilłitudineʒ ði facta ẽ.vt ꝑ ſe inuenire
poſſit eũ a ̊ facta ẽ.⁊ ĩ ei ꝰamoꝛeꝛ tepla
tiõe dulcit᷑ reeſcere. Ea nãqʒ ꝑfectiꝰ ſu
um factoꝛẽ maĩfeſtãt:q̃ illiꝰ ſilitudinivi/
ciniꝰ apppinq̃nt. Hoc aũt ẽ ipᷣa rõnalis
creatura q̃ excellẽt᷑ ⁊ ꝓpe adilliꝰ ſilitudi
nẽ fcta ẽ.⁊ tũc citiꝰ creatoꝛẽ ſuũ qm nõ vi
dit agnoſcit ⁊ diligit.cũ ſe ad illiꝰ imagi
nẽ factã ĩtelligit Oeẽs rõnal ẽ q̃ ſe cogi/
tãdo intelligit:⁊ imaginẽ ſuã ex ſe nataʒ
hz.q̃ imago eiꝰ vᷣbũ eſt. Uerbũ eni rei eſt
ipᷣa cognitio ad ſilłitudinẽ eiꝰ ex mẽoꝛia
foꝛmata.Hoc mõ liqͥdo apꝑet ſũmaʒ ſa/
piẽtiã cũ ſe dicẽdo intelligit:gignere cõ/
ſubſtãtialẽ ſibi ſiłitudinẽ ſuã.i.vᷣbũ ſuũ.
Mens tñ rõnalis qm̃ nõ ſeſꝑ cogitat ſi
cut ſui ſy meminit.liquet qꝛ cum ſecogi
tat.vᷣbũ eiꝰ naſcit᷑ de mẽoꝛia. Vñ apꝑet

ſſotecogtt
iſeteſi
ſcſiaatſuiſgn
nöoꝛin coetenmn
eniſüna din
mnoꝛttunl
ci tilloicee
ſeictaene ſ
rongkiintoes
tone ineupiel
hilonina eu
feſoltadent ili
luneadh facr
ſümavitä:ſüms
dzbocßmnqe
eib raniniſal :0
FPaotsauge
)beatimoo⸗
nlie hoch
Geuuic

duon⸗
Ghra⸗
BNN

ſtateſetdr
btitudinisg
ſua puritte
te pot upbi
glios ad cop
tii intrena
cauit. vtad
getaet. Hi⸗
tabilitateßz
Popinquti
titz deponit.
afficiuntſi
puriorenutn
tilqntoalt
helenttioif
leynev delnt⸗
lkci aſii
igſeinbhacnin
Gemeciobona
Niapeſce de
igigſiin
ſigcke äign⸗

NeX

trnuiti hin
dincaniſutt
hnt Nübf
datnicifan
i Prefii,
närninigiim
Pmczigagunn
Lcgdisig
nmgeqocachn
it Nngtan
Afiatincongena
C⸗Nra
Cyln XLII.
morckemendoK
ien cnin

efamaſcigue

einſet
Nvicznibllei
mhdinidtges
wiibiorinii⸗
vgrichlettinie

cduziliO

hruutirulnei
Umuin gine
iibie deiiſſhar
s fertisi
ni Noſeivncniae
iebmane,i
Einig MeiP
u ſlindtin

ocuttnſhit
ull iu
mmiucntin
itu inl
nlei etog
ili ſenung
phetſiniß
ligiege
mneſulii
noͤlel
punle

—
S=ꝛ

7

=

—
=Sã —
= =

—
Sꝛ
S

—

Uebüein⸗

Co.

qꝛ ſi ſ ſe cogitaret:ſp vbũ eiꝰ de mẽoꝛia

naſceret᷑. De ſũma vero ſapia q ſꝑ ſe dicit
ſic ſicutſui ſꝑ mẽoꝛ eſt.liquet qꝛ de etna
mẽoꝛia coeternũ eiꝰ vᷣbuʒ naſcit᷑. Sicut

enĩ ſũma ſapia etna eſt.ita eterne ſui me
moꝛ eſt:⁊ eterne ſe ĩtelligit:⁊ et᷑ne ſe dicit.
cũ ſit illi dicereqð iĩtelligere.et cũ eterne
ſe dicat eterne vbũ eiꝰ apud ipaʒ. Hẽs
& rõnal q̃ int oẽs creaturas ad inueſtiga
tionẽ ſũme ſapie ſola aſſurgere valʒ:⁊ ni
hilominꝰ ad eiuſdẽ inuẽtõem ſola ꝓfice

re.ſꝑ ſtudeat illiꝰ remĩſci illã intelligereꝛ
amare.ad h̊ facta ẽ vt ſꝑ viuat ſi ſʒ amet
ſũmãvitã:ſũmã ſapiaʒ:ſũmã eẽntiaʒ:cui
dz hocipᷣm qð eſt.Amare auteʒ neùt niſi

eiꝰ reminiſci ⁊ eaʒ ſtuduerit intelligere.
K 3 ad qð facta eſt vt bene viuat.

O. beatitudo dei nõ pᷣt augeri nec mi
nui:⁊ ꝙ ſola chꝗritate rõnales creaturaſ
creauit. ¶Cap. XLY.
Eus omps cuiꝰ btitudo nõ au/
) geri pᷣt qꝛ ꝑfecta ẽ:nec minui:qꝛ
O etna eſt. ſola charitate nłła necei
ſitate ſui rõnales ſpũs creauit.vt eoſ ſue
btitudinis ꝑticipes faceret.Alios vᷣo in
ſua puritate in celo ↄfirmauit.Alios aun
tẽ ꝓpt᷑ ſuꝑbiã in infernũ pᷣcipitauit.atq;
ulios ad cõpꝛobãdã hũilitatẽ ⁊ obedien
tiã.in trena hĩtatiõe terrenis coꝛꝑibo ſo/
ciauit.vt ad vite ſenſuʒ luteã materiã ve
getaꝛẽt. Hũt nãq; in nata ſua q̃ndã mu/
tabilitatẽ:ſʒ quã coꝛꝑibo viuificãdis ap
pꝛopinquãt.in q̃ qdeʒ nõ nihil ſue puri/
tat deponũt.Cũ enĩ delectatiõe carnis
afficiunt᷑ qi qndã coꝛpulẽtiã inð trahũt.
q̃ purioꝛẽ naturã eoꝝ coꝛrũpit.Et h̊ vi⸗/
tiũ qᷓnto altiꝰ eis in coꝛꝑibo manẽtibo in/⸗
heſerit:tãto difficiliꝰ eos a coꝛꝑib diſce
dentes deſerit.qm̃ nõ tollit᷑ paſſio: eẽ cũ
tollit᷑ cã paſſiõis:niſi ab eiuſmõi feculen
tia ſe in hacvita mũdare ſtuduerit. Nos
&ᷣqͥ ĩ medio bonoꝝ⁊ maloꝝ poſiti ſumꝰ:
ↄſiderare ſepe debemꝰ ⁊ gaudiũ illoꝛũ:⁊
iſtoꝝ ſuppliciũ atq; nrãz miſeriã. Rõnał
ſiqdẽ eſt aia nr̃a:vt ſciat diſcernere inter
bonũ ⁊ malũ.Eſt eẽ ↄcupiſcibił atq; ira
ſcibił:vt poſſit amare bonũ⁊ odire malũ
De ↄcupiſcibilitate naſcit᷑ amoꝛ.de amo
re deſideriũ ⁊ gaudiũ.Amoꝛ eſt delecta⸗/
tio coꝛdis alicꝰ ad aliqͥd ꝓpt aliqd ꝑ de/

CCKX

ſideriũ ꝑcurrẽs.atq; ꝑ gaudiũ reqͥ eſcẽs.
ꝑ deſideriũ in appetẽdo:⁊ ꝑ gaudiũ in ꝑ
fruendo.nec aliũde bonũ eſt.ſi bonuʒ eſt
coꝛ hũanũ:niſi ꝙ bñ amat qð bonuʒ eſt.
Nec aliũde malũ ẽ:ſi malũ eſt niſi qma//
le amat qð bonũ ẽ.Ome eĩ qð eſt bonũ ẽ
ſʒ in eo qdð malum amat᷑:tm̃ vitiũ eſt.De
iraſcibilitate naſcit᷑ odiũ. Ira el generat
odiũ:⁊ de odio doloꝛ ⁊ timoꝛ.Cũ eniʒ ʒ
pẽta nr̃a iraſcimur ⁊ ea odire incipimuſ:
dolemus qꝛ peccauimꝰ:⁊ penas ꝓ pctis
timemꝰ. ¶ De natura quã de fecit in
c creatoꝛ oĩm deus int᷑ cetera?
ſuꝑ ceta q̃ creauit:rõnalẽ digna
–ptE ampliꝰ illuſtrare naturã: qm
⁊ ſua ſilitudie fecit inſignẽ:⁊ ſue btĩtudi
nis voluit eẽ ꝑticipẽ.Cuiꝰ tñ rõnalł cre⸗
ature licʒ ſiłis videt᷑ oꝛigo.facta ẽ diuer
ſa ↄgnitio.dũ ꝑs eiꝰ eſt in e᷑na felicitate
firmata.ꝑs rudẽtibo inferni detracta.⁊ ĩ
tartaꝝ tradita in iudiciũ cruciãda fuat᷑.
Pars eã tercia t᷑renis vnita coꝛꝑibo:locũ
mediũ ſoꝛtita agnoſcit᷑.⁊ pus qdẽ eade-
ſũmis vicinioꝛ in delicijs erat poſita pa
radiſi.nũc iã ꝓpinqᷣoꝛ infimis ꝓ reatu in
obediẽtie:hũiliata ẽ in loco afflictionis.
Sũmꝰ eĩ oĩm hoꝝ locꝰ plenã hʒ leticiã.
infimꝰ ſolã triſticiã. Ibi eĩ plẽa felicitaſ.
illic ſola ⁊ ſũma miſeria ẽ. In medio ſane
ſũma ſꝑanda.ſʒ nihilomĩꝰ infima ſunt ti
mẽda:⁊ iõ nob iã ãplioꝛ timorꝭ cã qᷓ; ſpei
q̊ vicinioꝛes eiſdẽ infimis deiecti in ipſa
degimꝰ vmbꝛa moꝛtꝭ.Qꝛ tñ ⁊ illiꝰ btitu
dinis:⁊ illiꝰ nihilomiꝰ dãnatiõis eterne:
huũanã ðs aĩaʒ ꝓ ſuoꝝ q̃litate meritoꝝ ꝑ
ticipẽ fieri poſſe ↄgnouit.naturales affe
ctꝰ ei q̃ttuoꝛ indidit:vt hr̃etvñ bona illa
optare:⁊ ĩ eis poſſʒ qñq; letari.⁊ rurſum
vñ mala illa metuere ⁊ in eis ecẽ doloꝛeꝑ
petuo ↄtriſtari. In eo eĩ ſane guioꝛ ẽ mo
derna ↄditio: ñ mõ exhibʒ triſticiaʒ et
moðnã moleſtiã:ſʒ ⁊ tioꝛ hʒ penã ⁊ ſpes

ipa qᷓ differt᷑ affligit aiaʒ. Pijſſimꝰ eĩ pr

⁊ terribił iudex.qͥ vera illa ⁊ ꝓpetua gau
gia filijſ.doloꝛes eque ꝑpetuos reis in fi
ne parauit:nõnulla tamẽ etiã nos in pꝛe
ſenti experimẽta capere voluit gaudijvł
doloꝛis.vnde illa nõ modo certius credi
ſed affectuoſius optari valeãt et timeri.

one ſut gaudia. nec triſticia pñs in illius
cõpatiõe ẽ triſticia.MNec deſipiet ſi qͥs in
terim oẽm oꝑaʒ dare maluerit qmadmo

dũ illa potiꝰ valeat ↄcupiſcere gaudia.il

los foꝛmidare doloꝛes:q; hꝰ vite vitare
moleſtias captare leticiã Clerũtñ inueni
re eſt in pñnjti vñ vtilit᷑gaudeat qͥs: vł ſa⸗/

lubeꝛirt cõtriſtet᷑. Si letet᷑ de beneficijs ſu

is grãs deo agens:⁊ in deuotioe eiꝰ exul

ret. UVnð etiã diuiĩa diſpoſitiõe media in
ter eoſdẽ affectꝰ ↄſtituta ẽ rõ in coꝛde ho
minis.p quã nimirũ diſcemnere ⁊ dijudi
cate poſſit vñ gaudeat ſeu doleat.ĩmo ec
qͥd eupiat vł timeat. Sane qͥ triplicẽ vĩ
anieec docuerũt.rõnalẽ illã iraſcibileʒ
ↄcupiſcibilẽ aſſerẽtes affect? qͥde diuer/
ſos.ſʒ qdã ſibi cognatiõe iũctos ſub ira
ſcihili metũ ⁊ triſticiã.ſub cõcupiſcibili

delideriũ ⁊ leticia cõpᷣhẽdiſſe vident᷑. In
terim & int affectꝰ varios hũana fluctuãſ
gnia:neceſſe eſt vt certã demũ vł in ſümiſ

vl in imis accipiès ſtationẽ in ſolo dein/
ceps vl gaudio vł doloꝛe ꝑſiſtat. Deus
eſt in ſũmo.mũdus in imo. De in eodeʒ
ſtatu eternitat ſue ſemꝑ ↄſiſtit.Oũduſ
curſu mutabilitatis ſue ſemꝑ inſtabilis
fluit. Be humano animo.
Lapitulũ. XLVII.
Umanꝰ animꝰ q̃ in medio col/

huic mutabilitati qᷓ deoꝛſũ eſt ſup/

tabilitatẽ nec dũ ptingit. Di vero in hiſ
qꝗ̃ deoꝛſum traſeũt ſe ꝑ cupiditatẽ ĩmerſe

rit.ſtatim ꝑ infinitas diſtractões rapiet᷑:

⁊a ſemetipᷣo qdðãmõ diuiſus diſſipabit᷑.
Di vero ab hac infinita diſtractoe qᷓ de
oꝛſum ẽ ſe erexerit.⁊ hec infima deſerẽs
atq; paulati in vnũ ſe colligens ſecũ eſſe
didicerit.tanto ãpliꝰ in vnũ colliget᷑q̃n/
to mag cogitatioe ⁊ deſiderio ſurſuʒ ele
uabit᷑:donec tandeʒ oĩno ĩmutabilt ſit:⁊
ad illã verã ⁊ vnicã q eſt apud deũ imuta
bilitatẽ pueiat:vbi ppetuo ſine om̃i mu
tabilitatis viciſſitudine requieſcit.
¶ D, anie nõ ſut ab initio cum angelis
nec ſimul eceeattte.
((NXapitulü. XI. VIII,

poꝛib

itaq; gli

locatus q̃dã ↄditiõis ſine excellæ?
eminet: t ad illa q eſtapud deũ verã imu

De ſpiritu ⁊ anima

Eeteyꝝ nec pñtia gaudia in illoꝝ cõpatt

NRedimꝰ anĩas nec eſſe ab initio
cũ angeł:inec ſił creataſ.ſicut oꝛi
genes fingit. Nec ꝑ coitũ cũ coꝛ
minant᷑ ſiẽ luciferanꝰ ⁊ cirillus
⁊j aliq latinoꝝ pᷣſũptoꝛes affirmãt. Sed
dicimꝰ eaꝝ creationẽ ſolũ oĩm creatoꝛeʒ

noſſe ⁊ coꝛpꝰ tm̃ ꝑ ↄiugij copulatõeʒ ſe/

minari:deivero iudicio coagulari ĩ vul/

na.⁊ cõpingi atq; foꝛmaruũac foꝛmato iã
deo agens: 7 in oe ei coꝛpe aĩaʒ creari ⁊ infundi vt viuatĩ vte
tet.? ꝓpꝛia ſeu etiã ꝓxioꝝ delicta deplo½

ro ex aĩa ↄſtãs ⁊ coꝛpe.⁊ egrediat᷑ex vte/

ro vinꝰ plenꝰ hũana ſuba Hec duas ani
mmas eẽ credimꝰ in vno hoĩe. ſiẽ miti ſcri
buüt. vnã anialẽ q̃ animet᷑ coꝛpꝰ ⁊ imixta
ſit ſanguini: ⁊ alterã ſpiritalẽ q̃ rõeʒ mini
ſtret. Sʒ dicimꝰ vnã eandẽq; aĩam eẽ in
hoiĩe.qᷓ ⁊ coꝛpꝰ ſua ſocietate viuificʒ:⁊ ſe
metipᷣam ſua rõne diſponat.hñs in ſeli/

bertatẽ arbitrij vt in ſue ſube eligat cogi
tatiõe qð vult.libertati ſiqͥdẽ arbitrij ſui
cõmiſſus ẽ hõ. Poſtq; vᷣo deceptiõe ſer/

pen ꝑ euã cecidit: nature bonuʒ pdidit

piter ⁊ vigoꝛẽ arbitrij:nõ tñ electiõeʒ.ne
nõ eſſet ſuũ qð emẽdaret petm̃. Manet
rendã ſalutẽ arbitrij libertaſ.i.

rõnis volũtas.ſʒ amonẽte deo pᷣus ⁊ in⸗

ſpirãte ad ſalute. Ut gacqͥeſcamꝰ ſaluta
n inſpiratiõi: nre ptatis eſt: vt adipiſca⸗/
mur qð adipiſci deſideramꝰ diuini ẽ mu
hneris:vt nõ labamur adepto ſalutis mu

nere nr̃e ſollicitudiſ eſt⁊ celeſtꝭ adiutoꝛij.

vt labamur ptãatis nr̃e eſt ⁊ ignauie. So

lũ hoĩem credimus hre aiam ſubſtãtiuã

que exuta coꝛpeviuit:⁊ ſenſus ſuos atq;
ingenia viuacit tenet Heq; cũ coꝛꝑemo
ritur vt arabs aſſerit.neq; poſtmodũ in

teritura ſicut ʒenon dixit.qꝛ ſubaliter vi

uit. Anialiũ vᷣo anĩe nõ ſũt ſubſtãtiue.ſʒ

cũ carne ipᷣa carmis viuacitate naſcũtur:

⁊ cũ carnis moꝛte finiunt᷑:⁊ ideo nec rati

one regũtur.ſicut plato ⁊ alexander pu/

tant. ſed ad omia incitamera nature du/
cuntur. Ania hũana nõ cuʒ carne moꝛit᷑

qꝛ nõ cũ carne ſicut diximus ſuꝑiꝰ ſemi
natur:ſʒ foꝛmato in vtero mr̃is coꝛꝑe ði

iundicio creat᷑ ⁊ infundit᷑ vt viuat hõ intꝰ
in vtero:⁊ ſic ꝓcedat natiuitate in mun/
dũ.Ania ex creatoꝛe pᷣncipiũ hñs ex q̊ẽ

pfecta eſt in genere ſuo.vñ exq̊ ſciret oĩa

qᷓ ab homie ſciri pñt niſi grauitaſcamis

——
„

e hdr
oneüntn
cntüpomps
hitateerdant
Pecppꝛicne
yſu tcpenen
tincptole
ligcſeocorin
fenoͤpoͤtibinil
Ykluneatde
Noͤnorincopa
ctones coꝛpis
vog vica ,
Abſitdatyg
rigat ignoꝛi

tia docton ni
tm auloinicdl
hoctermal⸗
1llaobene.
Terns oKarn
Werr.

enſus abſ
ro. ania ver
tenet. oti
ertenorihe
gui ſuüinin
nitales res /
libyrimäge⸗
deuteronon
tmo etal
aures auc⸗
cleſql. Etii
ſuauist59
ſund tinbis
Unt Etineni
tengilenne
ſctnentigs,
nuclle ers
ficncn
ſnendgii
inntontc
ſicahetn⸗
kitiſie
ſtminpſein
Mconpeloie
ni

4

misnetſeizz
nllamin
t Nrntig,
ſelnaſmnpnih
ptoech efſnid

vneſolicinen.

.

Niugt collie
maicolcotgteft
Zſaenanrim
itinnndiſttüni

e degee

amſi elgt
in mohaeſiniin
iſpinnliſen
micanteginei
cereriift
ediſponut biii
nlue ubral cren
mni cdge rbirried
ſih ſodecehtieſ

7

=

MturedonazAd

wiromdtani
Mönapermh. D
utẽ nbinnim
Binonatedeltei
Uekrkn in
iprinoch it
utn nliin
nrupuiitoni
Scktut dlntf
nicktihune Oe
Pienian ibtini
erſanntodn
ſezcücnihen
t nng intit
zdicrtceſthgit,
ieni Pii,
bfiunit lin
Arndabl/

DLv.AlN.
e umimn

eſſet. Qð ꝑ pᷣmũ hoĩem qͥ ante coꝛrupti/

₰

onẽ hüanitat ex en ꝑfecte habuit ſci
entiã ꝓbari põt.

tiã pbaripõt. Sed mõ coꝛrupta buͦa
nitate ex ̊ ↄiungit᷑ coꝛruptiõi coꝛrũpit᷑.

Nec ꝓpꝛietates ſuaſ põt exercere:donec

vſu ⁊ experietia ⁊ alicuiꝰ doctria incita⸗
ta incipit diſcernere. veluti ſi qs cũ ſubti
li acie ocłoꝝ in tenebꝛoſa detrudat᷑.vide

re nõ põt ibi niſi bhus aſſueſcat tenebꝛis

vł lumẽ accẽdat᷑. Uñ Uirguiꝰ.Quãtuʒ

nõ noxia coꝛꝑa tardãt.Et licʒ alie ſint a/

ctiones coꝛꝑis:⁊ alie actiões anie:tñ coꝛ

por vitia vł vᷣtutes pñt eſſe anie. Cũ eĩ

ad h̊ ſit data: vt illicitos carnis motꝰcoꝛ
rigat: ignoꝛãtia illiꝰ ↄtingũt ł negligen/

tia. Sicut cũ diſcipulꝰ vł ᷣuus negiligẽ

tia doctorꝭ vł dñi peccet.mgr̃ vł dñs ex
tra culpã nõ eſt. Sic anĩa vł ↄtingẽtib⸗
nõ eſt extra culpã:cũ iſta debeat imꝑare:

Zilla obedire. ¶ O, hõ ex duab ſub⸗
ſtantijs ↄſtat:⁊ ꝙ aniꝗ ſine carne ſuũ ra/⸗
tionale tenet. ¶ Caplm. Xl. IX.

Uab= ſubſtantijs ↄſtat hõ.ania
tm ⁊ carne.Anĩa cuʒ rõne ſua:et
carne cuʒ ſenſib ſuis. Quos tũ
lenſus abſq; ſocietate anĩie nõ mouet ca/
To.anĩa vero ⁊ ſine carne rationale ſuuʒ
tenet. Notãdũ tñ ꝙ eideʒ ipᷣi ſenſus qͥ in
exterioꝛi hoĩe deſcribunt.ſili mõ fʒ mo
dũ ſuũ in interioꝛi eẽ manifeſtant᷑: qꝛ ſpi
ritales res nõ coꝛꝑalib ſenſibi:ſʒ ſpirita
lib rimãde ſunt. Uñ diuĩa ſcriptura in

deuteronomio ait. Uidete qꝙ; ego ſũ deꝰ:

⁊ nõ eſt aliꝰ pᷣCᷣterme Et ĩ apocał.Qui hʒ
aures audiẽdi audiat qͥd ſpũs dicat ec/
cleſijſ. Et ĩ pſalmo. Guſtate ⁊ videte qm̃
ſuauis ẽ ðs Et apłs.Chꝛiſti bonꝰ odoꝛ
ſumꝰ.⁊ in his qͥ pereũt.⁊ in his qͥ ſalui fi

unt. Et in euãgelio dñs. Muliereʒ ſide

ſe tetigiſſe mag q; coꝛꝑe oñdit dicẽſ.Te
tigit me aliqs. Nã ⁊ ego ſenſi vtuteʒ de
me exiſſe. Sic ů̊ cũ oĩ cautela obſeruan/
dũ eſt qͥd ad coꝛꝑis ſenſus:⁊ qͥd ad aĩe ꝑ
tineat dignitatẽ.ne foꝛte ↄfuſus oꝛdo et
irrationabił eſtimatio alicui repugnare
videat᷑veritati. Nõ eſt terciꝰ in hoĩs ſub
ſtãtia ſpũs vt didimꝰ ↄtẽdit.ſʒ ſpũs ipᷣa

eſt anĩa ꝓ ſpiritali nata:vlł p eo qð ſpiret

in coꝛꝑe ſpũs appellat᷑. Ania vo ex eo vo
caturꝙ ad viuẽdũ vład viuificãdũ ani

ren

cCcxxVI

met coꝛpꝰ.Terciũ vero qͥ ab apło cũ aia
⁊ coꝛꝑe inducit᷑ ſpm̃:gram ſcti ſpũs itel
ligamꝰ.quã oꝛat apłs vt integra ꝑſeue/
ret ĩ nob:ne nr̃o vitio aut minuat᷑ aut ſu
getura nob:qꝛ ſpũs effugiet fictũ:⁊ au/
feret ſe a cogitatõibo q̃ ſunt ſine ĩtellectu
Jusgi ̊ meditatiõe animü nrjm exercea⸗
mus: ⁊ ↄſideremꝰ miſerias⁊ neceſſitates
nrãs:laboꝛes ⁊ doloꝛes. Lugętes enĩ in
hãc vitã intrauimꝰ:cũ laboꝛe viuimꝰ:cũ
doloꝛe ⁊ timoꝛe exituri ſumꝰ. Cogitemꝰ
ergo q; bꝛeuis vita nr̃a ſit:qᷓ; via lubꝛi/
ca.qᷓ; moꝛs certa:⁊ hoꝛa moꝛtis incerta.
Cogitemꝰ q̃ntis amaritudinibo admix/
tũ ſit.ſi qͥd dulce ac iocundũ in via hꝰ vi
te occurſu ſuo noſᷣ alludit:qᷓ; fallax et ſu
ſpectũ:q; inſtabile ⁊ trãſitoꝛiuʒ eſt:qͥcqͥd
huiꝰ mũdi amoꝛ parturit.qͥcquid ſpeci/
es aut tꝑalis pulcritudo ꝓmittit.Conſi
deremꝰ etiã q̃ ſit patrie celeſtis pulcritu-
do ſuauitas atq; dulcedo.Attendamꝰ ⁊

perpendamꝰ vñ cecidimꝰ:⁊ vbi iacemꝰ:

quid ꝑdidimus⁊ quid inuenimus:vt ex

vtroq; intelligãꝰ qntũ nobᷣ in h̊ exilio lu
gendũ ſit. Hinc enĩ ſalomon ait.Qui ap
ponit ſcientiã apponit doloꝛem. Quia ⁊
q̃nto magis hõ ſua mala intelligit:tanto
ampliꝰ ſuſpirat ⁊ ge—ſli.
¶ QNuigd ſit meditatio. ¶ Cap. L..
Editatio ſiq dẽ parit ſciam. ſcia
5puctiõeʒ. cõpũctio deuotiõez.
deuotio pficit oꝛöem. Medita/
o ẽ freqnſ cogitatio curioſa ⁊ ſagax:ob
ſcura iueſtigare ⁊ occulta ad noticiã tra/
here. Scia eſt qñ hõ ad noticiã ſui aſſi/
dua meditatiõe illũiat᷑. Cõpũctio eſt qũ
exↄſideratiõe maloꝝ ſuoꝝ coꝛ ĩterno do
loꝛe tangit᷑. Deuotio ẽ piꝰ ⁊ hũilis affe/
ctus in deũ.hũilis exↄſcia infirmitatis
ꝓpꝛie.pius ex cõſideratione diuine cle/⸗
mẽtie Ofo eſt mẽtis deuotio.i.oↄuerſio ĩ
deũ ꝑ piũ ⁊ humilem affectuʒ.Affectus
eſt ſpõtanea q̃daʒ ac dulcis ipᷣius animi
ad deũ inclinatio. Nil eĩ ita deũ inclinat
ad pietatẽ ⁊ miſericoꝛdiã: quẽadmoduʒ

purus mẽłtis affectꝰ. Sciẽtiã celeſtiũ et

terreſtriuʒ rerum laudare atq; amareſo/
lent homines: ſed multo melioꝛes ſunt
qui huic ſciẽtie pꝛeponũt noſcere ſemet/
ipos. Laudabilioꝛ ſiquidẽ animꝰ eſt ciui

LnzS —ꝗ

De ſpiritu ⁊ anima

nota eſt miſeria ſua.q; qͥ ea nõ aſpecta vi
as ſiderũ ⁊ naturas reꝝ ſcruta᷑. Qui ve
ro iã in deũ vigilauit animꝰ ſpũſſctĩ calo
re excitatꝰ.atq; in eiꝰ amoꝛe coꝛã ſe vilu/
it:ad eũq; intrare volẽs nec valens:eoq;
ſibi lucente attẽdit in ſe ⁊ inueĩt ſe:ſuãq;
egritudinẽ illiꝰ mũdicie cõꝑari nõ poſſe
ↄgnoſcit. Dulce flere habʒ: eüq; pᷣcari vt
ſui miſereat᷑:totãq; eius miſeriam exuat
Huiüc itaq; egentẽ⁊ dolentẽ ſcĩa nõ inflat
qꝛ charitas edificat Pꝛepoſuit enĩ ſcien
tiam ſcire:id eſt ſcire ſeipᷣm ⁊ infirmitatẽ
ſuam.magis q; ſcire vires herbarũ ⁊ na⸗
turas anialiũ.⁊ hanc apponẽdo ſcientiã
appoſuit doloꝛẽ: id eſt defectũ ꝑegrina/

tionis ſue:ex deſiderio patrie ſue ⁊ viſio

nis dei. Dolet qui tenet᷑ exilio.qꝛ differt᷑
a regno.Dolet dũ recoꝛdat᷑ q̃ ⁊ q̃nta ma⸗
la fecit:⁊ qᷓ; intolerabiles penas pꝛo illis
Paſurus ſiic.
nulla ſciẽtia melioꝛ ſit q; ꝙ homo
ſecognoſcat. (Laplm. I. I.
Llm nulla ſcientia melioꝛ ſit illa
qua ↄgnoſcit hõ ſeipᷣm diſcutia
mus cogitatiões locutiões atq;
opa nr̃a.Quid enĩ ꝓdeſt nobis ſi reꝝ om

niũ naturas ſubtilit᷑ inueſtigemꝰ: effica/

cit᷑ cõphẽdamꝰ:⁊ noſmetipᷣos nõ intelli /

gamꝰ. Examinemꝰ &qᷓ fecimꝰ nos.ſi ſᷣm
ꝙ debuim? ea fecerimꝰ.ↄſideremꝰea q̃ fa
cturi ſumꝰ ſi ſint m deũ. Ualde ſiqͥdem
eſt neceſſaria nobᷣ circũſpectio examiati/
onis.q̃tinꝰ ꝑ experiẽtiã eoꝝ qᷓ fecimꝰ:ad

eęea q̃ agẽda ſunt cutioꝛes reddamus. Se

pe nãq; opus qð bona intẽtiõe inchoa/
ri credimꝰ*:tãto citius in deceptõis laq/
uunm nos pꝛecipitat.q̃nto de intẽtiõis nre
pvpncipio ſecuri finẽ actõiſ nõ obſeruamꝰ:
⁊ impꝛudęetes qſi via plana ad foueã cur
rimus.qꝛ videmꝰ qͥd facimꝰ:ſed qͥd fineʒ
noſtrũ ſeqͥ debeat nõ attẽdimus. Ita enĩ
ambiguus ẽ animi affectꝰ: vt niſi ex fine

opis q̃litatẽ intentiõis eiꝰ diſcernere nõ

yvaleamꝰ. Pꝛeterea neceſſe eſt vt ꝑ ſingu
los dies vitã nrãm ad iudiciũ vocemuſ:
⁊2 qͥd egimꝰ ꝑ noctẽ ⁊ diẽ examinemus:⁊
Into ad bona faciẽda ſolito alacrioꝛeſ.⁊

anto ad mala vincẽda ſolito conſtantio/

res: ſiue aliquo oꝑe noſtro inſidijſ inimi
ci ſupplantati ſimꝰ.q̃liter demũ ꝑ iudici

gs.

odgpe reuocat ne malũ ſubꝛipiat. Süt ali⸗
qui attẽdentes tm̃ bona q̃ faciũt. Illi ſic

unm trãaſacte deceptiõis futuraʒ illꝰ frau
dem cauere valeamꝰ: q̃tinus nec ſuꝑue/

niens temptatio nos impꝛouiſos adma

lũ opus deijciat:nec indiſeretos in ope/
re bono pñs negligẽtia fallat.Quiſquis

ſcʒ coꝛ ſuũ in hmõi ſtudio exercet:audi/

at qᷣd quidã ſapiens dicat Scito teipᷣm.

ſcito vñ veniſti:aut quo vadis:quõ vi/
uis:quãtũ ꝓficis vel deficis:q; longe es
a deo vel q; pꝛope:nõ interuallis locoꝝ:
ſed ſimilitudine vł diſſimilitudie moꝛũ.

Scito quõ homo es:cuius ↄceptio culł
pa:naſci miſeria:viuere pena:moꝛi neceſ

ſe. Certũ eſtqꝛ moꝛierꝭ: ſed incertũ quõ ł

quãdo vł vbi.quoniã moꝛs vbiq; teex/
pectat:⁊ tu ſi ſapiẽs fueris vbiq; eaʒ ex⸗·
pectabis. Attende ů ſollicite qd agas vlł

qͥd Elt deens al s, faciendũ eſt faci
Si bono opi malũ aliqð nõ admiſce
as. Si bonũ qð agis:q̃nta oꝑtet deuoti

one adimpleas. Si alteriꝰ vt tuũ bonũ
dDiligas. Si tuũ vt alteriꝰ malũ repᷣhen/
das. Di ſic declinas a malo ⁊ facias bo/
nũ. Sunt enĩ qͥdã tm̃ attẽdentes mala q̃

nõ faciũt. Iſtos puſillanimitas a bono
ũt ali/
ſibi a bono oꝑe cõplacẽt ⁊ blandiunt᷑:vt

de pꝛauitatꝭ admixtiõe mime terreãtur.
Sunt alij ſapietes vt faciãt mala.bona

gyt facere neſciũt. Iſti peſſimi oĩm letan
tur cũ male fecerint:⁊ exultãt in reb peſ
ſimis. Sunt alij qᷓrentes deũ ꝑ exterio/

ra deſerentes interioꝛa ſua:quibo deꝰ i
De triplici aſcenſionis gradu.
Edeamus òad nos vt poſſimuſ
rNaſcendere ad nos.Tres ſiquidez⸗
Alſcẽſus ſunt. In pmo aſcẽdimui
b iſtis exterioꝛibo et inferioꝛibo ad nos.

In ſcdðo aſcẽdimus ad coꝛ altũ.quanto

nãq; ampliꝰ ꝓficimꝰ tanto ampliꝰ aſcen
dimꝰ.Qui eni nõ aſcẽdit deſcẽdit: ⁊ qui
nõ ꝓficit deficit. In tercio aſcenſu aſcẽdi
mus ad deũ. Pꝛimꝰ aſcẽſus fit ↄſiderati
one moi ⁊ ↄtẽptu. Cõſiderando nãq; qᷓ;
caduca ⁊ trãſitoꝛia ſint iſta terrena:ↄtẽ/
nimꝰ ea ⁊ redimꝰ ad nos. Scðs aſcẽſus
fit cognitõe ⁊ ↄtẽptu nr̃i Cũ ei ↄgnoſciꝰ

GPotearde⸗
deben boten
hlorſpene
chen dipenlat⸗
fiſeet poter 0
ſusphtſe⸗E
ben glas Rra⸗
nsded edt⸗
gccehim peis
deiſbilvi/
Oui ni/
thmnirumnu

hilironale

weſnäaenulr⸗
esſhlerap⸗
Wdddd
ürdiandd
dbianidapz
Mincuctrun
inſpiratöe:
lis ſi.hind
t Nnig
ijceplo dñs
ſpeculoone
poteruninun:
Bugapori
ſeimnginidei⸗
ſgegengzcif
bie Gzpatß
bacidoſhuti
nglgionĩ⸗
Heanocnne
Metencbꝛggl
ikmrenöa
gneigoit
iros ſter
Temiſe
Urgahine
Gtoreſſe
ſfüpoſuin
Mennfaſe⸗
Dbern dice

isſmm
P: dtinusten
o8 impeouie⸗
rindſnns
nig tlur Oni
kucioerennn,
dicit Geinni
rgno vadis gi
adeſtcisrchlin
internallishre
Adimditnck
vegenins Nnnan

arpen in n

oen Lürnigd
oniäinors wigtenn
gnis bigae
ollcirigags
g ſacinciickii
Ai ligo auni
i, oger devo
Alen vttuü doni
umd malärchben
SAWddiachot
c müdennsn
oidunimitzgtte
Müſunpet Li⸗
ñbom daii
icnienine tmit
frduiu n
Itmn ointnn
anli nthhl
mosdaüh ln/
Naſurquinde

ſonisgac.

zudonthiitl
ioe Nſli
i Ponnninn
Mnnhnit vo⸗
ulnui aunn⸗
immwmml d
iidccoti
conſcenſin
ſcensſtſſin

(Fo. CcxxvVI

; pꝛoni ſimꝰ ad malum: ⁊ q; inualidi ad
bonü:otẽnimꝰ ⁊ aſcẽdimꝰ ſup nos.Ter
cius aſcẽſus fit cognitione ⁊ amoꝛe dei.
Iſte terciꝰ aſcẽſus fit mentꝭ dilatatiõe:

mentꝭ ſubleuatiõe: ⁊ mentis alienatione

Men dilatatio ẽ:cũ ſub vno met aſpe
ctu plura ↄſpicimꝰ:vl de dei ſapia:vł de
eiꝰ potẽtia:vł de cũcta bõitate. Intueri

debemꝰ q; potent᷑ deꝰ cũcta creauit ð ni

hilo: qᷓ; ſapienter gubernat: q; benigne

cũcta diſpenſat Totũ iſtũ mom ſic oꝛn⸗
tũ fecit ꝓpter coꝛꝑa.coꝛꝑa pꝛopt᷑ aias.
aĩas ꝓptx᷑ ſe.Et iõ diligent cuſtodire de/
bemꝰ aĩas nrãs:q̃tinꝰ eas mũdas ⁊ ſan/
ctas deo reddere valeamꝰ a qͥ tãta bona
accepimꝰ ꝓ eis. end ſubleuatio ẽ cuʒ
de viſib ilibꝰ ſubleuamur ad inuiſibilia.
Quãto nãq; ↄſideramꝰ hũanã indigni/
tatẽ:ãmiramur dignationẽ dei:qͥ tã mi⸗/
rabilit᷑ rõnalẽ ſpũm ad ima ginẽ ⁊ ſiłitu/
dinẽ ſuã creauit. Menꝶ alienatio eſt qñ
mens ſuꝑ ſe rapit᷑:de ̊ mẽtis exceſſu hõ
doceri nõ pᷣt:qꝛ nihil ibi hʒ ſui. De mẽtꝭ

aũt dilatatiõe ⁊ ſubleuatõe inſtrui pᷣt.qꝛ

ibi alid hʒ ſui. Inſtruit᷑ aũt aliqñ hũa/⸗
na induſtria.aliqñ diuĩa reuelatione ſeu

inſpiratiõe. Nõnũq; vero in ſpecło coꝛ

dis ſui.i.ĩ rõnali mẽte ſeipᷣm ⁊ deũ inſpi

cit.Ita nãq; ↄditũ eſt coꝛ hoĩs:vt ĩ eo q̃i

in tẽplo dñs inhabitaret:⁊ tanq; in qdã
ſpeculo ſuo reluceret.vt qͥ in ſe videri nõ

poterat:in ſua imagie viſibił appareret.

Magna pꝛoꝛſus dignitas hoĩs ẽ poꝛta
re ima ginẽ dei:⁊ illiꝰ in ſe iugit᷑ vultũ aſ/
ſpicere:atq; eũ ſꝑ ꝑ ↄtẽplationẽ pᷣſentem
hfe. Sʒ poſtq; delectationẽ nrãm in trã

peccãdo ſparſimꝰ:pẽti puluis ſuꝑiectꝰ ẽ

coꝛdi nr̃o:⁊ iõ ab illo interne ↄtẽp latõis
ſpeculo coꝛruẽtes:in has miſeras pñtis
vite tenebꝛas labimur:vbi ðo digne mi

niſtrare nõ valemꝰ.qꝛ ſoꝛde iniqratꝭ ⁊ ca

ligine ignoꝛãtie obuoluti:qͥd agẽdũ ł vi
tandũ nobᷣ ſit:ex magna ꝑte iã nõ videmꝰ
Tergamꝰ ;̊ ſpeculũ nr̃m ab amoꝛe vani
tatis:⁊ ab amoꝛe iniqͥ tatꝭ.i.a puluere⁊ a
ſoꝛde:vt in eo inſpicere valeamꝰ ⁊ nos ⁊
creatoꝛẽ nr̃jm:quẽ peccãdo pꝰ tergũ no/
ſtrũ poſuimꝰ.Auerſi ſideʒ a deo ſumꝰ:
pẽta nr̃a ſeꝑant nos ab eo.Et iõ cũ pꝛo/
pheta dicamꝰ Cõuerte nos de ſalutar

nfr. Si mlieres ſpecłm ſuũ in qͥ facies ſu

as inſpiciũt cũ amiſerint diligent qᷓ rant:

⁊ curioſe tergãt a puluere ⁊ a ſoꝛde.młto

ampliꝰ ſpeculũ interior hoĩs debemꝰ

inuenire ⁊ tergere ⁊ inſpicere:vt ĩ eo totã
turpitudinẽ nrãʒ valeamꝰ depᷣhendere:⁊

ita ꝑ ↄgnitionẽ nrãm ad cognitioneʒ dei
puenire. ¶ O, neceſſariuʒ ſit homĩ ſe

Capitulũ. L. III.
lo nob neceſſaria ſunt vt nos
aoaognoſcamꝰ. vicʒ qles ſimus ad
malũ:⁊ qles ad bonuʒ. Pꝛoni ſumus ad
malũ.⁊ ſi mif̃icoꝛdia dei nõ teneret nos
in om̃e vitiũ poſſemꝰ cadere.nec inð ſur
gere niſi miſicoꝛdia dei ſubſeq̃ret᷑ q̃ nos
ſubleuaret. Hoc bñ ↄgnoſcebat ꝓpha:
cũ dicebat.Oñe mia tua añ ocłos meos
q̃ me cuſtodiat:et mĩa tua ſubſeqᷓtur me
q̃ me erigat. Inualidi ſumꝰ ad bonũ:nec
ſine dei gr̃a bonũ facere:vł in aliq̃̊ bono

noſcere ꝗqlis ſit ad malũvł ad boniũ.

pſeuerare poſſumꝰ. Iſtud etiaʒ aplłs ſcie

bat cũ dicebat. Bfa dei ſuz id qð ſum.et
qꝛ gra eiꝰ in me vacua nõ fuit:gr̃a eiuſ in
me manet Hãc geminã ↄgnitionẽ ſui ha
buit abꝛaam cũ diceret Loq̃r ad dñʒ me
um cũ ſim puluis ⁊ cinis. Reuera puluiſ
eſt hõ. Sicut eĩ puluis ex qcũq; ꝑteven
ti impellit᷑ ⁊ i aliã areã deijcit᷑ ⁊ ibi rema
net. Sic hõ in om̃e vitiũ cadere põt:nec
adijciet vt reſurgat:niſi mĩa dei ei ſubue
niatc. Cinis ec eſt hõ.qꝛ ſicut cinis nec p/
fert germẽ ex ſe:nec ſuſceptũ ſemẽ germi/
nat. Sic hõ nec bonuʒ facere nec in aliq̊ᷓ
bono pꝑſeuerare ſine gr̃a dei pᷣt. Idcirco
maxias gqtes deo referre debemꝰ.qꝛ⁊ mł
ta bona nobᷣ ↄceſſit.⁊ multa mala q feci/
mus nobᷣ ↄdonauit:⁊ a multꝭ mal ſerua/
uit q̃ facere potuimꝰ:ſic alia młta q̃ feci/

mus. Quicq d eĩ mali nõ fecimꝰ: eo miſe

rante nõ fecimꝰ Nã ſi ipᷣe ꝑmiſiſſet ea:vti

qʒq feciſſemꝰ.aut oꝑe aut volũtate. Et iõ

neſcio vtꝝ eũ ampliꝰ diligere debeamus
ꝓ his q̃ nob dimiſit.an ꝓ his a qͥbonos
immunes fᷣuauit.licʒ eni ea nõ fecimus.
nos q̃i feciſſe:⁊ eũ q̃i dimiſiſſe exiſtimare
debemꝰ. qñqͥdem ea vł volũtate vtiq; fe
ciſſemꝰ:ſi ipᷣe ꝑmiſiſſet.OQuiſqͥs in verira
te ſe ita ↄgnolcit hũilis eſt coꝛã deo ⁊ ho
minibo. diligit deũ ꝓpter deuz:et omni*

Hoſes ꝓpter deũ:⁊ ſi ꝑfectã charitatè bbz
nullłm iudicat:niłm accuſat:nlm ↄdẽénat
nõ ſeruat irã:nõ mouet rixas:nõ ſemĩat
dDdiſcoꝛdias:nõ fouet nocẽtes:nõ ꝑſeq tur
iunocẽtes:nõ odit arguẽtes ſe:non facit
furtũ:nõ falſuʒ teſtioniũ:nõ ꝑiuriũ:nlłi
detra hit: nlli nocet:nllm odit ſʒ oẽs dili
gir. Gocripti S. Nemini qͥcqᷓ;ᷓ debeat ni
ſi vt inuicẽ diligat. Sic eĩ deo familiarꝭ
eſt charitas:vt in eo habitare nolit in q̊
ccharitas ñ fuerit. Qui gcharitatè hʒ de
unm hz:qꝛ ðs charitas ẽ Et qͥ vnũ hoĩeʒ
hä;J odio: deũ ꝑdit.⁊ bonũ qð facit QOuãa/
pꝛopt᷑ vnuſqͥſq; ſibi ꝓuideat:ne ꝓpt vni
usg hoiĩs odiũ deũ ꝑdat ⁊ om̃e bonũ.
õ aſcẽdamꝰ ad ↄgnitionẽ ipᷣiꝰ dei
Unc reuerta / C⸗ 1
ur ad ſpeculũ nr̃jm: ⁊ videamꝰ
gquõ ꝑ cognitiõem nr̃i poſſimus
aſcẽdere ad cognitiõem ipᷣiꝰ dei.Duplex
eeeſt natura hoiĩs. vna interioꝛ q̃ ẽ iße hö.
Im̃ mens vniuſcuiuſq; ẽ ipe. Altera exx
terioꝛ.i.coꝛpꝰ.Ex duplici natura cõpa/
ctus ẽ hõ:⁊ iõ vt totꝰ btĩficaret᷑: duo illi
bona dᷣs a pncipio pꝛeꝑauit.vnũ viſibi/
lei:alteꝝ inuiſibile.vnũ coꝛꝑale: alterũ in
cCoꝛpale.vt ĩ vno ſenſus carnis ad iocun
ditatè foueret᷑.in altero ſenſꝰ mẽtꝭ ad feli
citatẽ repleret᷑. Idcirco duplici ſenſu rõ
nal aĩa inſtructa ẽ:vt viſibilia caꝑet per
ſenſuʒ carnis:inuiſibilia ꝑ ſenſuʒ mẽtis.
Itinꝰ ⁊ viſibilia ⁊ inuiſibilia ad ↄgnitio⸗
nẽ ⁊ dilectõnẽ creator illã excitarẽt.Oĩʒ
naãq; hũanaꝝ actionũ ad hũc finẽ curre/
re dz intẽtio:vt vł diuie imagĩs in nobiſ
ſilitudo reſtauret᷑:vł hꝰ vite nccitati ↄſu
lat᷑.Quevo in nobᷣ diuinã ſilitudinẽ re/
parãt duo ſũt.i.ſpeculatio vᷣitat ⁊ exer/
citiũ vᷣtutũ:qꝛ in h̊ hõ ſilis ẽ deo ꝙ ſapi
ens ⁊ iuſtꝰ eſt. Ea ſiqͥdẽ ꝑfectiꝰ auctoꝛeʒ
ſuũ maifeſtãt:q̃ illiꝰ ſiłitudini viciniꝰ ap
pꝛopinquãt. Hoc aũt ẽ mens rõnal q̃ er
cellent᷑ ⁊ ꝓpꝛie ad ſiłitudinẽ illiꝰ facta ẽ.
⁊ tũc citiꝰ creatoꝛẽ ſuũ quẽ nõvidʒ agno
ſcit:cũ ſeipᷣaʒ ad illiꝰ ſiłitudinẽ factã ĩtel
ſigit. In h̊ Spmũ trinitatꝭ veſtigiũ inuẽ
tLũ eſt:cuʒ agnoſcere cepit ipᷣa qð erat ſupᷣ
ſe. Uidit enĩ ꝙ ex ſeipᷣa naſcit᷑ ſapia que
in ipᷣa ẽ:⁊ diligit ipᷣa ſuã ſapiam:⁊ ꝓcedit

tam de ſe:⁊ in ſe manẽtẽ nõ diuidita ſe

abpparẽt tria qᷓdã in vno. Mens ⁊ ſapia
⁊ amoꝛ.Etẽ ſapia de mẽte.De mente et
ſapia ꝓcedit amoꝛ:⁊ ſuꝛgit trinitas ⁊ nõ
recedit vnitas:⁊ ſũt ſil trinitas ⁊ vnitas.
hec ſic in nob veꝝ longe meliꝰ rõ ſuadet
in deo. Deꝰ nãq; cũ ſit oꝛigo oĩs ſapie:et
ſempꝑ ſapiaʒ habuit:⁊ ſꝑ eaʒ dilexit:et qꝛ
ſempꝑ dilexit ſꝑ amoꝛẽ habuit. Sapiam
quã hʒ ipᷣe genuit:⁊ ſꝑ cũ illo fuit:qꝛ ge/
nita ſe a gignẽte nõ diuidit:ſꝑ gignit᷑.qꝛ
elterna ſemꝑ genita ẽ:qꝛ ꝑfecta. Nec tñ gi

gnit᷑ inch oans:nec cũ genita eſt ceſſans.
Qui genuit pr̃ eſt:q genit eſt filiꝰ eſt:et
q̃ ab vtroq; ꝓcedit ſpũſſctũs ẽ. Pr a nul

lo eſt: fili? a ſolo pr̃e eſt: ſpũſſctũs ſilł à pa
treꝛ a filio eſt.⁊ hec tria vnũ ĩ ðᷣo eẽ ſuba/
liter opoꝛtet fateamur. Dʒ qꝛ ille q geni
tus ẽ:nõ p̃t eſſe illea q̃ genitꝰ eſt:neq; qͥ a

gignẽte ⁊ genito ꝓcedit:pᷣt eſſe ille ⁊ qͥ eſt

gignẽs nec genitꝰ. Inexpugnabili roõne
vitatꝭ cognoſcere cogimurĩ deitate ꝑſo/

naꝝ trinitatẽ ⁊ ſube vnitatẽ ⁊ maieſtatis

ceqlitatẽ. Pr & ⁊ filius:⁊ amoꝛ pfr̃is ⁊ filij
vnꝰ ðs ſunt:⁊ vno amoꝛe ſe diligũt quia
vvnũ ſunt:nec aliud ẽ qð qͥſq; amat ĩ alte
ro q́; qð qſq; amat in ſemetipᷣo. Nec ali/
ud eſt qð qſq; ẽ q; qdᷣ alterẽ:⁊ iõ ẽ neceſ/

ſe vt qͥſq; amet ſeipᷣm:⁊ adinuiceʒ quiſq;

gliũ. Hãac charitatẽ ⁊ hãc trinitatẽ deuſ

pfr nobᷣ maifeſtauit:cũ ppt᷑ nimiã chari/
tatẽ ſuã q̃ nos dilexit miſit filiũ ſuũ in ſi

militudineʒ carnis peti vt nos ſaluaret.
Miſlit eẽ ſpũmſctm̃ q̊ nos adoptaretĩ fi
lios. FYiliũ dedit in pᷣciũ redẽptõis.ſpmm̃
ſctm̃ in puilegiũ ne Eedenin fuat he

reditatẽ adoptatis.¶ O/ ſint nomĩa pi

etatj pr ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſctũs. ¶ Ca.L. V.

Ater ⁊ fuliꝰ ⁊ ſpũſſctũs noĩa ſũt
pietatꝭ: noĩa dulcedis:noĩa ſua/
uitat ⁊ amor. Quid eĩ dulcius
ei⁊ tãto pr̃e tã dulciſſimo atq; miteri/

coꝛdiſſimo. Quid ſuauius ieſu chꝛiſto.

Saluatoꝛ nr̃ totꝰ ẽ vnctꝰ:totꝰ ẽ piꝰ: to/⸗
tus eſt dul atq; ſuauis Ouid amabiliꝰ

⁊ qͥd ſuauiꝰ ⁊ qͥd ſanctiꝰ ſpũſctõ. Amoꝛ
pris et filij ipᷣe ẽ:ꝑ quẽ oẽs ſũt ſctã q cũq;

ſũt ſcti.Cõſiderate ̊ qnta ſit illa głia:q;

imeffabil leticia:cũ ad deũ pꝛẽʒ veniemꝰ

Amoꝛ ex ipᷣa ⁊ ſapia ſua:q̃ amat ipaʒ geni·⁊ ille ponet nos ĩ ſuo regno tãq; filios et

cohesienns
foiſti
ille Jeſin
trinita atam
tenthadie,
ligoldint
nocet ort
pllcritucbän
cictnapil
güideneſet
cſimm. Diſi
cſblle dulce⸗

füt Gütiig

ſndutꝛet co
reſcüͤtt nu
integraran
mprrdl
Uitſeooſuaut
ſoogoctectne
Cwollümaorl
Weroddoi
Wrce
pR
ſüt G
adegpe
ſpecioſtiq
eſtiocidi
ipoeſt
tüibieq
ſunt YHui
mealiqnt
ſcit neſa
ltrabit. S
ton:raplot⸗
mihieẽinan
Erhllant⸗
tentop dole
ſatintellap⸗
deſceniioi
mee⸗ vigeo.
Echoꝛos ang
Wrlandiii⸗
Mypeninirb
bueſisd
dacamigi
daonzod
(dſinnis
Denn lbz
muigſillod
Uerlelgte

e

£

mitiſiͤ dilci
nn Pao
demer denane
ſungtmiimm
tilimninonn
onge nel i
ſi Rigociglgi
hnſthdinte⸗
nmidedlt Oi
drſociliige⸗
duchß Mt⸗
naggen Frfg
Arcignuckaſſes.
gartſce
tſpüſinifinn
ficküſciisſin
rmarmüidotkſch
u Gaileie
icenr nne
nirele lerge⸗
Druridenmneſn
Wititmnidi,
auma ſitii
mdeſediichif5
degsſes mit
Jamat intl
mrt anudz

=ẽ

S= =

—
=S=
S

—
=

Ethiennatn

nle i iitt
Ginrwos ſuunt.
unsndchangif,
ciͦ dentsl
ledengfurte
ſintrorup

heredes.ieſus chꝛiſtꝰ tãq; frẽs ⁊ cohere
des.ſpũſſctũs vnũ nos ſpm̃ eẽ faciet cuʒ
illis. Jpe ſiqᷣdẽ eſt indiſſolubile vincłm
trinitatꝭ et amorꝭ.Cũc itroibimꝰ in po/
tentias dũi:⁊ videbimꝰ ciuitctẽ illã deq̃
tã głoſa dicta ſũt. Ulita ſiqͥdẽ illiꝰ ciuita
tis ẽ q eta.pax tranqlla:felicitas ꝑpetua:
pulcritudo ãmirabił:ſpẽs laudabil:io/
cũditasↄcupiſcibil:gła deſiderabil:gau

diũ penne:feſtiuitas ↄtinua:cantica dul

ciſſima. Ibi ſũt q̃ coꝛda oĩm in q̃ndã in/

effabilẽ dulcedinẽ atq; iocũditatẽ couer
tũt.Sũt ibi gaudia etna:q̃ ſuauitatẽ in

fundũt:et coꝛruptõeʒ nõ ĩducũt Semꝑ
reficiũt⁊ nũqᷓ; deficiũt:paſcũt ⁊ ꝑſeuerãt
integra:ad fruẽdũ ſe exhibẽt ⁊ ꝑmanẽt ĩ
coꝛrupta. Dulcedo illiꝰ ciuitatis infun/
dit ſe ad ſuauitatẽ:ſpẽſad iocũditatẽ.vi
ſio ad delectationeʒ. Oĩis pulcritudo ibi
eſt vbi ſũma pulcritudo ẽ.Quãta nanq;
pulcritudo ibi ẽvbi reꝝ oĩm ſpẽs ſine de
fectu vigẽt:ſine trãſitu ꝑmanẽt:ſine coꝛ/
ruptiõe ↄſiſtũt:ſine mutabilitate eterna
ſũt.Si tã pulcꝝ eſt qdð vᷣe pulcꝝ nõ eſt.
qͥd ẽ qð pulcrũ ẽ.O ciuitas ſctã:ciuitas

ſpecioſa:qͥcqͥd in te ẽ totũ pulcꝝ ẽ:ſuaue

eſt:iocũdũ ẽ:vnũ bonũ ẽ: ⁊ om̃e bonũ in
ipᷣo eſt Quicqͥd eĩ noĩare boni poſſuʒ to
tũ ibi ẽ:qꝛ oĩa bona ĩ vno ſũt:⁊ oĩa vnuʒ
ſunt NHuiꝰ tãti boni amoꝛ⁊ deſideriũ cũ
me aliqũ tãgit:vehement᷑ atq; ſuauit᷑ af/
ſicit:⁊ neſcio q̊ quodãmõ a memetipᷣo ab
ſtrahit. Subito eĩ innouoꝛ ⁊ totꝰ ĩmu/

toꝛ:rapioꝛ affectu:trahoꝛ deſiderio:⁊ bñ

mihi eẽ incipit vltra q; dicere ſufficiam.
Exhilarat᷑ ↄſcia:ĩ obliuiõeʒ venit oĩs pᷣ
teritoꝝ doloꝝ mẽoꝛia:exultat aniꝰ:clare
ſcit intellectꝰ: accẽdit᷑ affectꝰ: coꝛ illũiat᷑
deſideria iocũdant᷑ Jãq; alibi neſciovbi

me eẽ video.video nãq;:ſʒ qi adhuc delõ

ge choꝛos angłoꝝ ⁊ archangloꝝ pſallen

tiũ ⁊ laudãtiũ deu. Unũ ẽ ei ibi oim opꝰ

ↄtẽplari mirabilia ðᷣi:eũq; laudare ĩ oꝑi
bus ſuis.Oẽs ↄtẽplant᷑:oẽs letant᷑:oẽs
delectant᷑ in ðo:cuiꝰ aſpectꝰ pius:facies
decoꝛa:eloqͥuʒ dulce:delectabił ad vidẽ

dũu:ſuauis ad hñdũ:dul ad fruendum.

Semp libz illum aſpicere:ſo bre:ſp illo
frui:⁊ ĩ illo delectari.Jpᷣe ꝑ ſe placet:⁊ ꝓ/
pter ſe:ſufficit ad meritũ: ſufficit ad pᷣmi

. —

um. Nec aliqͥd ẽ qð extra illũ q̃rat᷑:qꝛ to
tũ in illo inuenit᷑ qdᷣ deſiderat᷑:⁊ ĩ illo to/
tũ amat᷑. Unũ naãq; bonũ ẽ: ⁊ om̃e bonũ
in illo ẽ. Hoc bonũ ſoli boni hñt ⁊vidẽt.
amant ⁊ laudant laude ꝑpetunan.
, aĩa ſeip̃am nõ põt ſtringere in bo
Um oſidero qlis aie natura ſit
q̃ carnẽ viuificare põt:ſed ſemet
ipam ſtringere ĩ bonis cogitati
onibo ſicut deſiderat nõ pᷣtuenio qᷓndaʒ
intellectualẽ ſpm̃ ꝑ creator potetiã viuẽ
tem ⁊ coꝛpꝰ qð ſuſtinet viuitficãtẽ.ſed tñ
vanitati ſubditũ:mutabilitati ſubiectũ
quẽ ſepe leticia extollit:timoꝛ afficit:ini
q tas moꝛtificat:iuſticia viuificat. Uita
ſiqͥdẽ aĩe deꝰ eſt.moꝛs aĩe pctm̃.Aia nan
qʒ q̃ peccauerit ipᷣa moꝛiet᷑.q̃ aũt iudiciũ
fecerit ⁊ iuſticiã viuet ⁊ nõ moꝛiet᷑ Ita ĩ/
moꝛtal eſt aĩa vt moꝛi poſſit.ita moꝛtal
vt moꝛi nõ poſſit Immoꝛtalitate moꝛta
lis eſt:⁊ moꝛtalitate immoꝛtalis eſt Qua
ꝓpter miſerꝭ moꝛs ẽ ſine moꝛte.finis ſine
fine.defectꝰ ſine defectu.qꝛ ⁊ moꝛs ſꝑ vi
uet:⁊ finis ſp incipiet:et defectꝰ deficere

nis cogitatiõiby.

neſciet. Woꝛs pimet ⁊ nõ extinguet.do

loꝛ cruciabit ⁊ pauoꝛẽ nõ fugabit.flãma
cõburet ſʒ tenebꝛas ñ diſcutiet.Erit eĩ ĩ
igne obſcuritaſ:in obſcuritate pauoꝛ:in
cõbuſtiõe doloꝛ. Ita repbi ignibo ĩferni
traditiĩ ſupplicijs doloꝛẽ ſentiẽt:⁊ ĩ do⸗
lorꝭ anguſtia pauoꝛe ferient᷑:et ſꝑ tolera/
bũt et ſpꝑ timebũt. qꝛ ſine fine ſp cruciati
viuẽt ſine ſpe venie ⁊ mĩe:qð ẽ miia ſu
per miſeriã. Si eĩ pꝰ tot muũlia annoꝝ t
capillos habuerũt oẽs qͥcũq; fuerũt ⁊ e/
rũt penas ſuas finiri ſperarẽt.młto leuiꝰ
eas ſuſtinerẽt. Sʒ qꝛ ſpez nõ hũt necha
bebũt: deſpatiõe deficiẽtet ad toꝛmenta
ñ ſufficiẽt. De his ꝑ vyſaiã ſcriptũ ẽ. Uer
mis eoꝝ nõ moꝛiet᷑:et ignis eoꝝ nõ exti/
guet. qꝛ nec ipi ↄſument᷑ Uermis 2aſciaʒ
coꝛrodet.ignis carnẽ cõburet.qtinꝰ qͥ au
ctoꝛi ſuo coꝛde ⁊ coꝛꝑe deliq̃runt:coꝛde

ſił ⁊ coꝛꝑe puniant᷑.cũ aĩa a btã vita ſepa

rata erit:et coꝛpꝰ eternis ſupplicijs ſub/
iacebit. Ibi erit metꝰ ⁊ meroꝛ:luctꝰ ⁊ ðo

loꝛ. Tunc ve nihil lugere erit niſi flere. qꝛ

penitere tũc nili poterit valere. Vbi erit
toꝛtoꝛ cedens.vermis coꝛrodens:ignis

De ſpiritu et anima

olſumens. Pẽta detegent᷑. rei punienkiet
B totũ ꝑenne. Quiſquis eni ad toꝛmẽta
ibit:iã nõ ampliꝰ exibit.Doloꝛ cõbuſtio
nis eos foꝛis cruciabit.pena cecitat in/
tus obſcurabit. Uidebũut aũt illa teterri
ma moſtra demonioꝝ:et laruales facies
ęeon. Clidebũt eẽ toꝛmẽta inferni:⁊ ĩ toꝛ⸗
męæktis ſeq̃ces ſuos q̊s inoꝛdinato amoꝛe
ↄtra dei pᷣcepta amauerũt. q̃tinꝰ illoꝝ in
teritꝰ eos in augendo dãnatiõis ſue affii
gat.Deũ autẽ nõ videbũt qð eſt oĩm mi
ſeriaꝝ miſeriꝰ. Ouis eĩ dicere põt.quãta
pena erit nõ videre creatoꝛẽ ⁊ plaſmato/
r oĩm reꝝ.redẽptoꝛẽ ⁊ ſaluatoꝛẽ fideliũ.
regẽ celi ⁊ terre ⁊ dñmvniuerſitatiꝑ qᷓm

ſumꝰ viuimꝰ ⁊ ſapimꝰ. Idcirco neceſie ẽ

vt nos vndiq; circũſpiciamꝰ ⁊ vbiq; cu
ſtodiamꝰ:ne aut pꝛaua agamꝰ:aut recta

expletis cogitatiõibo nõ intumeſcamus
NMulti nãq; ex vᷣtutibe in ifernũ ꝑ elatio
nẽ coꝛruerüt. ¶ bona appetamꝰ.
5 apitulũ.LVII.
Dna deſiderabilit᷑ appetamus
mala ſolert caueamꝰ:ne ſub ſpe/
cie bonoꝝ ea faciamꝰ:qm̃ pleꝝq; vitia ſe
eſſe vᷣtutes mẽtiunt. Quiſqͥs ò meminit
illicita ſe cõmiſiſſe:ſtudeat a licitꝭ abſtine
re:et qͥ ꝓhibita cõmiſit ſibimet abſcidat
ↄceſſa. Qui vero adhuc pctm̃ ſuũ plan/
git pꝑpetrare vitia timeat:⁊ rephendat ſe
in mimis:qͥ meminit ſe deliqᷣſſe ĩ maxĩs
ODuanta licet virtute mens polleat.q̃n/
ta licet quitate vigeat.carnales tñ pueri
leęe quoddã exteriꝰ exſtrepũt:⁊ niſi iuue/
nili q̊dã feruoꝛe infrenent᷑:ad fluxa q̃q; ⁊
leuia mentẽ eneruem trahũt:vbi ſi lõga
oↄſuetudie obfuata fuerit:cũ exurgerevo
luerit nõ poterit mole male ↄſuetudiniſ
pꝛeſſa. Quiſqͥs ; ſtatvideat ne cadat.⁊ ſi
ceciderit velocit reſu?gat:coꝛdis cõpũ/
ctione:oꝛis ↄfeſſiõe:⁊ oꝑis ſatiſfactione
Sit hũilioꝛ intra ꝓpꝛiã ↄ ſcĩaʒ:ſit feruẽ

tioꝛ atq; ꝓmptioꝛ ad agẽdum pñiam:ſit

cautioꝛ ad cuſtodiã. Qui eĩ ſolo btitudi

nis ſuꝑne deſiderio tꝑalia iſta cõtẽnit:ꝛet

nihil hꝰ mòi diligit:ſolãq; et᷑nã patriam
appetit:magna mẽtis tranùllitate fouet
In q̃ tanto deũ puriꝰ cernit hõ:cũ ſe ſo/
lo ſolũ inuenit. NHihil eni ðᷣo pñtiꝰ:et ni/

hil eo ſecretiꝰ. A turba terrenonꝝ eſie .

rioꝝ ſeceſſuʒ mẽtis petamꝰ:⁊ inð a ſecre

“ to coꝛdis illicitaꝝ cogitationũ tumultꝰ
expellẽtes intentiõe ſuꝑne patrie in amo

rẽ intime qͥetis anhelemꝰ ⁊ in alta dei cõ
tẽplatiõe nos ſubleuemꝰ. Cõtẽplemur
qͥ ſint ibi angłoꝝ choꝛi:q̃ ipᷣa ſocietas be
atoꝝ ſpirituũ:q; maieſtas viſionis dei:⁊
quõ deꝰ eterne viſiõis ſue dulcedĩe ſan/

ctos ſuos reficiat. Nemo enĩ in hac vita
digne penſare põt qnta ſit illa felicitas:
deũ facie ad facieʒ videre:q̃nta ſuauitas
illud melos angelicũ audire: q̃nta iocun
ditas omniũ ſctõꝝ ſocietatẽ hr̃e. Tantũ
enĩ vnuſqſq; gaudebit de btitudine al/
teriꝰ:qͥntũ de ſuo gaudio ineffa bili:et q̊t
qt ſocios habebit tot gaudia habebit.
ſtogiam Lpꝛaua ut recta In illa glia nihil libentiꝰ intueoꝛ: nihil
q̃ pᷣcepta ſunt nõ ggamꝰ.vt bonis actibb

delectabiliꝰ ad cõtemplandũ inuenio:qᷓ
intimi amon affectũ quo vnuſqͥſq; tan/

tũ amabit alteꝝ qntum ſeipᷣm:⁊ deũ pluſ
; ſe:⁊ om̃es alios ſecũ:et deꝰ plus illos

q;ᷓ illi ſemetipᷣos.et hoc gaudio ꝑpetuo.
NHNihil enĩ ibi extraneũ videbimus:nihil
incõpetẽs amabimꝰ:nihil qð aures no/
ſtras offendat audiemus. Omia nanq;
ſunt ibi cõſona:om̃ia leta:omĩa paciſica.
Vnð Cõſona ſecura ſunt oĩa celica iura
Ibi eſt om̃is felicitas:oĩs ſuauitas:oĩs
io cunditas:⁊ om̃is amenitas:omiĩs pul
critudo ⁊ om̃is dulcedo. Quicqͥd expe/
dit:⁊ qcqͥd delectat ibi eſt.om̃s videlicet
diuitie ⁊ delicie:om̃is reàes ⁊ om̃e ſola/
tium. Ibi eſt iugis trãquillitas: amena

ſerenitas:eterna iocũditas: iocũda et de

coꝛa laudatio:⁊ plena oĩm bonoꝝ cogni
tio. Quid ibi enĩ deeſſe põt vbi deus eſt
cui nihil deeſt. Ouotq̃t ibi ſunt dij ſunt
Nec neceſſe ẽ vt alter dicat alteri cogno⸗/
ſce dñm. Om̃s enĩ cognoſcũt eũ ⁊ vidẽt.
om̃es laudãt ⁊ amant. Cognoſcunt ſine
erroꝛe.vident ſine fine:laudãt ſine fatiga
tione:amant ſine faſtidio.Semꝑ vident
7 ſemꝑ videre deſiderãt:tã deſiderabilis
eſt ad videndũ Semꝑ amãt ⁊ ſemꝑ ama
re deſiderãt:tã dulcis eſt ad amãduʒ.Et
qnto ampliꝰ amãt tanto mag amare vo

lunt:tam delectabił eſt ad fruenduz. In

hac delectatiõe reqͥeſcũt pleni deo:pleni
omi benedictiõe ⁊ ſcciĩficatõe:adherẽtes

ſenpbatma
tesſengeren
vgoolumint
incönutbhli
tabllicte
lichicie⸗
mclogllid
jrtegeantor
cuſangorta
Vicereſina

reigſißech
(ooſno Feck

Urtomnijbon

livfnuic
Whalcgihed
dodert P
Cnothia
ſnohdnte⸗
mnitCun
dirun
guſtu dn
ljte qntii
Ulmjnou
obnnng
hopoteſtien
Ciqnunc da
leditpfead⸗
keggürſichon
Uledolcedine

ſbune⸗
N

—

tbrmnen te
bermaid
ogtarionünn
elupneemenn
den tinenni⸗
Mnqiöſoenne
Uchis viſionu
is ue dulcetſeig
eno ciinbrrg

S = = — =—

cpraſitila ſcae

vernmine
Dchandirännban
ſoaemehiTmi
Acbrrde biimien⸗
clo ihefhblic⸗
rgauis hubehi.
Wn inmery:tihl
ploncüi umnoij
gnornulqſc; tin⸗
nleöme dape
ade pwee
N ndid ppen
vüächimnsn
Rahigo wu
imnns. Ofung
zulazonis de
mintonla
is ilinp
1o. Qucoetpe⸗
cons riceice
rehestoßheſch⸗
igolinns: an
itns:iocidtade
endait
epötrbi das
timin
deminntt
Ctutrue,
Cmmanſtr
Airſal
N,,
ideſcendbli⸗
mittſonnnn
Wa 5

ſempꝑ beatitudini ſunt beati.ↄtemplan/
tes ſemꝑ eternitatem ſunt eterni.Juncti
vero lumini facti ſunt lux.aſpicientes ſꝑ
incõmutabilitatẽ mutati ſũt in incõmu/
tabilitatẽ. Lanto libentiꝰ q̃nto dulcius
illũ aſpiciũt:cuiꝰ aſpectus piꝰ: facies de
coꝛa:eloquiũ dulce.O beata viſio vide/
re regẽ angeloꝝ in decoꝛe ſuo: videre ſan
ctũ ſanctoꝝ ꝑ quẽ om̃s ſunt ſancti. Illũ
vita eterna:⁊ vita baaaa.
¶ De gaudijs ⁊ bonis paradiſi.
— Lapitulũ. L. VIII.
Aiudete ⁊ exultats iuſti:qꝛ vide/⸗
tis qm amaſt. habet qm deſide
raſtis diu:tenetiſquẽ nũq; amit

vigere ſũma felicitas eſt:ſũma iocũditas

tere timetis. Pꝛopterea cantate ⁊ exulta

te ei:qm̃ ipᷣe eſt dñs deusvr głoſus⁊ ſpe

cioſus. Jpe eſt ſalus ⁊ vita:honoꝛ ⁊ glia
pax ⁊ omia bona.Quãta pax ibi eſt vbi

nulli vrm quicq; repugnat vlł ab alio vł
a ſeipo:ſed ipᷣe dñs regit vos ⁊ nihil vo/
bis deerit. Ipe diſpoſuic vob regnuz vt
edatis ⁊ bibatꝭ ſuꝑ mẽſam ſuaʒ in regno
ſuo.GBuſtate ̊ ⁊ videte qm̃ ſuauis eſt do
minꝰ. Suauis eſt ad videndũ:ſuauis ad
ſtan ter dici põt q̃ntaʒ habeat in
guſtu voluptatẽ.q̃ᷓntã in ſapoꝛe iocundi
tatẽ.qntã in odoꝛe ſuauitãtẽ.Tante ſua
uitatis magnitudineʒ vos qͥ exꝑti eſtis:

nob qͥ nunq; tale qͥd guſtauimꝰ intimare

nõ poteſt:tanq; ſiqͥs mellis dulcedineʒ⸗

ei qͥ nunq; dulce guſtauerit vᷣbis indica

re velit. ꝓfecto nec ille ſaporꝭ illiꝰ ſuauita
tẽ quã nũq; oꝛe ꝑcepit:auribo capiet:nec
ille dulcedinẽ quã guſtus voluptate co/
nouit verbis poterit indicare.
Dequada querimonia ad ſanctos.
NESEmihi miſero qͥ nũq; ſentio qð
v ſentitis:nec ibi ſuʒ vbi vos eſtj.
n loco refrigerij lucis⁊ padvos
eſtis: vbi eſſe veſtꝝ nõ habebit moꝛtem.
noſſe vrjm nõ habebit erroꝛẽ.amarevrjm
nõ habebit offenſionẽ. gaudiũ vrjm non
habebit meroꝛẽ. Ego vo in regionevm/

bꝛe moꝛtis neſcio finẽ meuz: neſcio ſi di⸗/
gnus ſim amoꝛe vł odio:neſcio qñ ð¶ coꝛ
poꝛe egrediar.Egrediar ſed neſcio qñ:et

ſoꝛtaſſe dies iſte ſupᷣmus eſt. ꝓpterea tre

¶ De bonis paradiſi.

poſſumus eſtimemꝰ:qualis ſit illa ia⸗

CCXXIX

mens ⁊ pauẽs q̃tidie moꝛtẽ expecto:que

beo:qͥ vbiq; mihi inſidiat᷑.timeo ⁊ paue

ſco vltimã diſcuſſionẽ ⁊ irã diſtricti iudi
cis:ne ꝓ peccat meis mittat me in gehẽ

nam ignis.Et ſicut indicare nõ poteſtii
mihi gaudiũ ⁊ leticiã vr̃am de viſiõe ðᷣ i.

ſic ego ſufficient᷑ nõ poſſum vob expone

iniqͥtates ⁊ pẽta q̃ feci:culpas ⁊ infinitai

negligęetias qᷓs egi ⁊ qtidie indeſinenter

ago coꝛde oꝛe opꝑe ⁊ fere oĩb modis qui/

bus hũana fragilitas deũ offendere põt
VUos igit᷑ qͥ meruiſtꝭ ↄſoꝛtes fieri ſupꝑno
rũ ciuium:⁊ ꝑfrui etne daritatis glła.oꝛa

teꝓ me ad dñũm vt educat me de iſto car

cere in ̊ teneoꝛ captiuꝰ ⁊ ligatꝰ. Mens
eteni ceca ⁊ vaga eſt:q̃litate eaꝝ reruʒ q̊s
reſpicit variat᷑:⁊ iuxta qð aſpicit cogita
tio illiꝰ ſenſuſq; mutat᷑. Cuũq; ſtare in ſe/
metipa nitit᷑:a ſemetipᷣa aliq̊ͥ modo ec ne/
ſciendo deriuat᷑:⁊ ab vnaquaq; re cui in
tendit faſtidio impellente remouet᷑.Duʒ
eni inhiant cogitanda appetit: repente

cogitata faſtidit.Pecetvt qð aliũde pen

get ibiq; poſita nõ reqeſcit. Ad deuʒ qͥp
pe ſolũ ſuſpenſa eſt a qͥ foꝛmata eſt. Sed
qꝛ ome qð infra appetit minꝰ eſt. iure ei
nõ ſufficit quicqͥd deꝰ nõ eſt. Hinc eſt ꝗ;

huc illuc diſpargit᷑:⁊ ꝑ infinita diſtrahi
tur q̃rens requiẽ vbi nõ eſt delectatiõis

vigelicʒ amena q̃rit qͥ pauſet. Sʒ qꝛvnũ
deum quez ſufficient hr̃e poterat dereli

quit:nũc ꝑ multa ducit᷑:vt qꝛ q̃litate re/

rum ſatiari nõ poteſt: ſaltim varietate ſa
tietur. Pꝛopterea neceſſe eſt vt mentẽ no

ſtram ꝑ diuerſa ſparſam colligamꝰ.et in
vno eternitatis deſiderio cõponamus.
In cõtemplatione nanq; creator ̊ ade/

pturi ſumꝰ ſemꝑ:vt vna mẽetis ſtabilita/

te ꝑfruamur.hoc eſt cũ laboꝛe nũc conan

tes imitemur: q poſt in munere gaudẽ

tes accipiemꝰ.

¶ Eap. I. X.
Anos itaq; noſtros trenis ſub/
ducere curis ſtudeamꝰ: ſubduce
NAre erunis:vt in ciuitate dñi vᷣtu/

tũ liceat hoꝛa vna vł dimidia cogitatiõe
⁊ auiditate verſari.Conſideremꝰ ⁊ q̃ntũ

3

Dl

quanta leticia:que ſolennitas:q̃ venera/⸗
tio:quod tripudiũ ciuiũ ſuꝑnoꝛũ:qui aſ
ſidue dñatoꝛi laudẽ ꝑferunt:honoꝛẽ de/⸗
ferunt: deuotioneʒz offerunt:depꝛomunt
canticũ nouũ:canticũ leticie ineſtimabi/
li quodã clamoꝛe.qꝛ ſeruentiſſimo amo/
re:ineffabili cantu.mirabili affectu.cele/
ſti iubilatiõe:ſpiritali modulatiõe. Ipſe
ſiquidẽ eſt eoꝝ verus cib:plena ſatietaſ.
eterna mãſio:ſũma btitudo e tne leticie:
ſalus ererna:indeficiens vᷣtus:⁊ vita im
moꝛtalis. Sepius hec meditoꝛ:illuca/
ſcendere nitoꝛ. Suſpiro:frendo pꝛecib
votis ibi tendo. Atq; modo miro q̃ ſint

ibi quantaq; giro. Oens heret chꝛiſto:

coꝛ delectatur ĩ iſto Illuc verſatur gau/
det ſtupet ⁊ venerat᷑. Jam tanto dulciuſ
gquãto ſepius:auiditate quideʒ młta ſed
ſatietate nulla tam rara eſt hoꝛa ⁊ bꝛeuis

moꝛa.O ſi vnq; in pace in idĩm doꝛmi/

am et requieſcã:vt inhabitẽ in domo do

mini omibo dieb vite mee. Si vnq; vi⸗
dere potero illũ tam deſiderabilẽ in quz
angeli ꝑſpicere deſiderant: vt poſſim di
cere.Ecce quẽ ↄcupiui video:quẽ opta /

ui iam teneo. Quãdo veniã et apparebo

ante faciẽ dñi:ad videndũ eum in boni-

tate electoꝝ ſuoꝝ.ad letandum in leticia
gentis ſue:vt laudet᷑ cuʒ heꝛeditate ſna.
Nuãdo videbo ciuitatẽ illã de q̃ dictum
eſt. Platee tue hierlm ſternent᷑ auro mũ
gao.: in te cantabit᷑ cãticũ leticie:⁊ ꝑ om/
nes vicos tuos ab vniuerſis dicere alle/
luia.O ciuitas ſctã:ciuitas ſpecioſa:de
longinquo te ſaluto:ad te clamo:te reqͥè
ro.Deſidero enĩ videre te:et reqͥeſcere in

te.ſed nõ ſinoꝛ carne retentus.O ciuitas

Deſiderabil:muri tui lapis vnus:cuſtos
tuꝰ ipᷣe deus:ciues tui ſemꝑ leti.ſemꝑ eĩ
gratulant᷑ in viſiõe dei. Non eſt in te coꝛ
ruptela nec defectꝰ:nec ſenectꝰ:nec ira:ſʒ
pax ꝑennis:gloꝛia ſolẽnis:leticia ſempi/
terna:ſolẽnitas ↄtinua. Uere tantũ gau
diũ ⁊ exultatio:flos ⁊ decus iuuẽtutis ⁊
pfecte ſalu. MHõ eſt in te heri nec heſter/
nũ:ſed eſt idem hodiernũ. Heri ſiquideʒ
veſtrũ cras ⁊ pꝛidẽ ſempiternuʒ ⁊ idem.
Tibi ſaluſ:tibi vita:tibi pax eſt infinita:
tibi deus om̃ia. Gloꝛioſa dicta ſunt ð te
ciuitas dei. Sicut enĩ letantiũ omniuʒ

&

habitatio eſt in te. Nullus ĩ te timoꝛ.tri

ſticia nulla:deſideriũ om̃e tranſit in gau

dium.dũ pꝛeſto eſt quicqͥd optat᷑:⁊ quic
qͥd deſiderat᷑ abundat. Omes ciues tui
ſuꝑeffluentẽ menſurã gaudioꝛũ accipiẽt
vt palam omes in cõmune gaudeãt.gau
deant ĩ immẽſuʒ.letabunt᷑ om̃es in vnũ.
cum habitauerint fratres in vnuʒ: cum

occurrerint om̃es in vnũ.deniq; omnes

fient vnũ.ſicut oꝛare dignatꝰ eſt pꝛo fa/⸗

milia ſua.qui ꝓ reuerentia ſua dignꝰ eſt
obtinere. ſicut tu pr̃ in me:⁊ ego ĩ te:⁊ ipi
in nobis vnũ ſint.Letabit᷑ itaq; vniuer/

ſitas illiꝰ ciuitatis.letabit᷑ vnitas.letabi
tur ciuitas:cuiꝰ ꝑticipatio in idipᷣm.LTe

tabitur ſponſa in oſcuł ⁊ amplexibo ſpon

ſi. letabit᷑ ⁊ exultabit gratulabũda ⁊ lau/
dans eum in ſecula ſecloꝝ. Sic ⁊ gaude
bit ſpõſus ſuꝑ ſponſam.⁊ letabit᷑ dñs in
om̃ib oꝑibus ſuis.videns ea q̃ fecit ⁊ qͥ

dem ⁊ valde bona.Letabit᷑ ⁊ pater ⁊ per

vnigenitũ młtos adoptiõis filios obti/
nebit. Letabit᷑ etiã filꝰ vt pmogenit in
multis fratrib:q̊s in cõmunionẽ pater/
ne hereditatis dignanter aſciuerit. Nec
minꝰ in illis ſpũiſancto ꝑ queʒ adoptati
fuerint cõplacebit. Nouis etiã gaudijs
⁊ ineffabilibus votis ab illis quoq; vici
nis poteſtatibo angeloꝝ ſũmo paſtoꝛi et
ſũme bono gratulantibo ſuꝑ inuẽta ⁊ mi

rabiliter repoꝛtata centeſima oue canet᷑.
In his paterna głia.in his volũtas ſpi///

ritus. exultat in his filiꝰ:celum repletur
gaudijs.Oð vero ipᷣi qͥ redempti fuerĩt

a dño: q; deuote cõfitebuntur ⁊ dicent.
Duã bonꝰ quoniã ĩ ſeculũ miſericoꝛdia

eiꝰ. Teticia ſiquidem ſempiterna erit in
eis:⁊ exultationes dei in gutture eoꝝ in

eternũ ⁊ in ſeculũ ſeculi in ppetuas eter/
nitates. Beati om̃es qͥ habitãt ĩ domo

tua dñe:in ſecla ſecłoꝝ laudabũt te.In/
ebꝛiabunt᷑ ab vbertate dom tue: ⁊ toꝛrẽ
te voluptatis tue potabis eos. Quoniã
apud te eſt fons vite:⁊ in lumine tuo vi/

debimus lumen. Cum videbimus te in

te:⁊ nos in te:⁊ te in nobis:viſione cõti⸗
⁊ felicitate pervetua
anĩa in eſſentia ſit ſimplex.
¶ Capitulũ.I.XxN.
arTNima in eſſentia eſt ſimplex:ĩ of

feisſtflit
lio ld
tüäoſtendite
(ldusſenius
(io⸗ Ouiti⸗

Gerus ul
Pobmnoge
nnilan
Votent N
fondihnnid
nerſomnec
bolins incpi⸗

ſguinntmud

Alechii fue

macaliſg; dun

ccſtenipuricar

veroingentige
Potin den
torr lleetgad
ſonelau otenpt

Ackagniss por

Nacodade
Wsdeä
reclindeipfes
mnunebiben
terciüci doet

Frada dein
Ppurgrrinqn
tinlerw⸗

uutfenicnte
tio ſiheſne ri⸗
ſcumnonsann
Cans:anci deſi
tenqvatalatien
cnsyeraſum
menitnoguen⸗

Dictmageen

ſkrrigiſeneri
foſtaufſunpit
litauetcnena

Umnerin perd

*

hnmüboni h

Ithntlagge
ei ſi
nancdcll
lutaperent⸗
ſepnnſibi,

gulugitetinen
one mrſtugn
uncidogete
1r. Diescnsn
gaudigüe
nnnegnliin
dunkoſſcgini
unes invnnzen
1nni. denichang

ndin ct

wnwa ſunde
ninmerepirei

Denbiinggſtu ,

rsbikneglnb,
enonuin
altangerhn
egumbücttin
ton Oietgn
um ?lauhrojoin
napailunt
htonertdet
töis flios oden
Rdwogiin
GNNdneh/
mne cuti
ooc An
peis gi giß

s oſi.

ino nit
mtrüninN
mim alan,
ho limbhi⸗
nöenhifun
danmr Nclt
mninmncin
ingaurwety
Uüingpernch,
iͤbetiin
v udtin N,
rm Mi
1,,gs Ouo
bous .
Ee wo
nühimds e⸗
eriioe
ſtſinpe⸗

„G E
6
1 .

ficijs eſt multiplex. NHabet eniĩ ſeptẽ acti

onis gradꝰ q bus vires ſuas atq; poten

tiã oſtendit. Pꝛimꝰ eſt viuificatio. Se/

cũdus ſenſus.Cerciꝰ ars.Quartꝰ coꝛre
ctio.Quintus trãquillitas ſeu puritas.

Serxtus ↄtemplatio. Septimꝰ quies.

In pmo gradu ſiue actu aĩia pᷣſentia ſua
coꝛpꝰ viuificat:colligit in vnum:atq; in
vno tenet. In ſcdᷣo ꝑ ſenſus ad iſta exte/
rioꝛa diſponẽda ſe extendit. In tercio di

uerfſas artes cõpꝛehendit. In q̃rto ex

bonitas incipit atq; oĩs vᷣa laudatio ſe

inquinatã mũdat atq; ad puritatẽ pʒat venturis ii 1 n⸗
ſu nõ ⁊ ratione gerũtur.Tercius ingenu

Inde cũ iã fueꝛit ab om̃i labe mundata.

maculiſq; diluta:puritateʒ tenet.Aliud

eſt eni puritatẽ efficere:aliud tenere Tũc
vero ingenti quadã ⁊ incredibili fiducia
ꝑgit in deũ.i.in ipᷣam ↄtẽplationẽ verita
tis:⁊ ille eſt gradꝰ ſextꝰ. Jam vo in illavi
ſione ſeu ↄtemplatiõe q̃ eſt ſeptimꝰ gdꝰ
qͥ eſt quies vł potiꝰ quedã maſio manet
anĩa gaudet ⁊ letat᷑ ⁊ delectat᷑. Aliud ẽ eĩ
mẽtis oculũ in id qdð videndũ eſt dirige/
re:aliud ẽ infixũ tenere. Pꝛimũ qduʒ cõ/

munẽ habemꝰ cũ arbuſtꝭ.ſcðᷣʒ cũ beſtijſ.

terciũ cũ doctis ⁊ indoctis. In ̊ tercio

gradu deꝰ aiaʒ innectit.i.ducere incipit.
purgat in q̃rto:ↄfirmat in qnto.introdu

cit in ſexto.paſcit in ſepytimo. In ↄtẽplã
da aũt veritate q̃ ſit voluptas:q̃ ſolenni/

tas ſine fine viſionis dei:q̃ leticia ſine de

fectu amoꝛis.ardoꝛ nõ crucians:ſed dele
ctans:q̃ntũ deſideriũ viſionis cũ ſatieta
te:⁊ quãta ſatietas cũ deſiderio.qui fru
ctus veri ⁊ ſummi boni.que ſerenitas:q̃
amenitas:que iocũditas:quid ego dicã.
dixerũt magne quedã⁊ ſancte anĩe:quaſ
iſta vidiſſe ac videre credimus. NHos ve

ro ſi curſum vite quẽ nobis deus ꝓpo/

ſuit:quẽ tenendũ ſuſcepimꝰ:ↄſtantiſſime
tenuerimꝰ:per dei gratiã ad illudverum
⁊ ſummũ bonũ ꝑueniemus. Implendis

ergo mandatis dei religioſiſſime atq; cõ

ſtantiſſime ac vigilantiſſime opam demꝰ

ꝗqm̃ nõ ẽ alia fuga de tãtis malis ad tãtũ

bonũ. Religio ſiquidẽ vera ẽ:qua ſe ani/
ma recõciliatione deo religat.a quo ſe ve
lut a peccato abꝛuperat ¶ Uis anie nr̃e
ſeptem ſibi vendicat actꝰ. Uiuiſicat ſen
tit varias amplectit᷑ artes. Coꝛrigit ex/

een

tur ada

CCXXX

ceſſus: virtutibs inſtat:in ipſam Dirigit
intuitũ deitate.gaudet in illa. Semini/
bus quoq; pᷣmus ineſt:aĩalia bꝛuta Par
ticipant aliuʒ:duo nr̃e ꝓpꝛietatis. Tres
ſunt ⁊ ſupeꝝ:ſuperi tamẽ anteferuntur.
Ex actu pmo vegetant᷑ coꝛꝑa: creſcunt.
Pꝛouehit inde vigoꝛ:nexus:complexio
motus.Et ſtatus ⁊ ſpecies:⁊ cõueniẽtia
quedam.Ex alio tangit:videt:audit:gu

ſtat: odoꝛat. Odit:amat: petit apta ſibi⸗

contrariavitat. Soluitur in ſomnos:in

ſomnia mente vagat᷑. Pꝛeteriti meminit

venturis inſtat:agitq;. Plurimaq; ſen/

as:variaſq; ꝑambulat artes.Quodq; ł
ingenium vel diſciplina miniſtrat.Col/⸗
ligit ⁊ vario pꝛofectu mentibus heret.
Quartus ab illicitis reuocat. mentiſq;ʒ
reatus.Abiurare docet:⁊ tunc agnoſce⸗
re ſeſe Incipit:inq; nouum diſcit tran/

ſire decoꝛem. Diſcimꝰ ex quinto nature

lege teneri. Res incõceſſas virtutꝭ amo/
re cauere.Conceſſis aliquod etiam ſine
teſte carere. Sextus in aſpectũ ſolis lu/
ciſq; ſuperne. Pene parem ſuperis aiaam
rapit immaculatã. Septimus aſtringit
ſtabiliq; ſubarrat amoꝛe. Collateratq;
deo quã dotẽ iam ſpeculatur. Qui tha/
lami:quis cultus:eam que feſta ſerenent
Quis dicat:ſponſaveni:dixere btẽ MHa
ioꝛeſq; anime:nec eis tamen aut ea vᷣtus
Aut ea lingua fuit:quibs hec aperireli/
ceret.Extendit ſenſus: meritumq; recõ/
dita merre.
De ceteris inſtructionibus quas loqͥ
nimã. H
Capuulu. 1.XII.
Cce audiſti aia mea qͥd ſis ⁊ qͥd

poſſis. Mõ audi q̃lis ſis ⁊ q̃l e=

debeas. Onerata es pctis:irretita vitijſ:

capta illecebꝛis:exilio captiua.coꝛpe car
cerata. Herẽs luto:ĩfixa limo:affixa mẽ/
bꝛis:ↄfixa curi:diſtẽta negocijs:contra⸗
cta timoꝛibus:afflicta doloꝛibus: erroꝛi

bus vaga:ſuſpicatõib inquieta.ſollici-

tudinibus anxia. aduena in terra inimi -
coꝛum:coninquinata cum moꝛtuis:de2
putata cũ his qui in inferno ſũt. Si ſic
dãnata ⁊ deſperata vis reſpirare ĩ ſpem
venie ⁊ miſericoꝛdie:⁊ cũ rege angelgn 3

4

.

(We ſpiritu anima

ducere ſuaue iugũ amoꝛis.opoꝛtet te eſ/

ſe pudicã.verecũdãa.veridicã.pauidam.
circũſpectã:nihil penuꝰ admittenteʒ qð

euacuet głam ↄſcie ſue. In nllo tibi ↄſci

entia ſit q̊ erubeſcas pñtiã veritatꝭ.q̊ co

garis auertere faciẽ tuã a lumie dei:⁊ vt

hic decoꝛ diuĩos oblectet aſpectꝰ:pdeat

foꝛas: ⁊ diffundat ſe ꝑ mẽbꝛa et ſenſꝰ coꝛ

por q̃tinꝰ inde reluceat oĩs actio.ſᷣmo.

aſpectꝰ.inceſſus.riſus Sit tñ riſus mix

cus guitate ⁊ plenꝰ honeſti motꝰ.Actus
⁊ vſus totius coꝛꝑis. Cũ apparuerit ſit
actus purꝰ: modeſtꝰ:totiꝰ expers inſolẽ
txie:⁊ laſciuie:leuitat ⁊ ignauie.Sit ſer/

mo rarioꝛ: vultꝰ hilarioꝛ: aſpectꝰ verecũ
dioꝛ:inceſſus modeſtioꝛ.tal anie pulcri/

tudo ⁊ mẽtis ingenuitas. Sic ſollicita

eſt bona oſcia fame integritatẽ fuare.vt
iuxta aplim ꝓuideat bona nõ tm̃ coꝛam

deo:ſed etiã coꝛã hoĩbo. Cal vtiq; decoꝛ

relictis oibꝰ vot inheret vᷣo:viuit ðᷣo:ni

hil amat pᷣter deũ ⁊ qd amãdum eſt pᷣter

deũ. Bollicite ſtudet puidere dũm in cõ

ſpectu ſuo ſꝑ cui ſentiat ad coꝛreptionẽ:

ſcon

qq̃ illuminet᷑ ad ↄgnitionẽ:cui vtat᷑ ad vir

tutẽ:q̃ refoꝛmet᷑ ad ſapiam:cui cõfoꝛmet᷑

dqd decoꝛẽ:q̃ fruat᷑ ad iocũditatẽ. Beata

ania cui datũ eſt deſuꝑ vt bonum velit ⁊

nouerit ⁊ poſſit.q̃tinꝰ ⁊ volũtas aſſit nec

facultas deſit. Ue mihi miſero qͥ iſta ſer
no in mẽoꝛia ⁊ ſcribo in carta:nec habeo
in vita:nõ q tal ſim qͥ iſta ſcripſi ſʒ ꝙ tał

eſſe vellem ⁊ talẽ nõ eſſe non pudet.

dhuc loqturad aniaſuamn.
Udiuiſti aĩa Ca. IL. XIII.
mea q̃lẽ te eſſe opoꝛteat. Fuge g̊
paululũ occupatiões tuas:⁊ ab
modicũ a tumultuoſis cogita/
tionibo tuis:intra cubiculũ mẽtis tue:et

exclude oĩa pᷣter deũ:⁊ qͥ adiuuẽt te ad q̃

rendũ eũ:quẽ cũ inuener reᷣeſce aliqntu
lũ in eo. Dic gaia mea deo:dic. Quis es

djñe. quẽ te intelligaʒ? Certe tu ſolꝰ es

qð es:⁊ tu es qͥ es:id es q̊ nihil maiꝰ co/⸗
gitari põt:nec meliꝰ:nec iocũdiꝰ lita eſ.
ſapia.lux es.vᷣitas.bonitas. et᷑nitas.ſũ/
mũ bonũ.tu tibi oĩa ſufficiẽs: nlło indi/
gens:q̊ oĩa indigent vt ſint ⁊ vt bñ ſint.
Inuenmſti aĩa mea qð qᷓrebas.qᷓrebas eĩ

deuũ⁊ inueniſti eũ:eſſe quoddã ſũmũ oĩm

à nihil maiꝰ cogitari pᷣt. ⁊ H eſſe vitã:ſa/⸗
pientiã:lucẽ:vᷣitatẽ:bonitatẽ:eternitatẽ:

beatitudinem: et beatam eternitatem:et
omne veꝝ bonũ. h̊ bonũ es tu deꝰ:s pr
NHoc bonũ eſt vbũ tuũ.i.filiꝰ tuus.Sic
es tu ſimplex vt dete nõ poſſit aliud na/

ſci q; qdðᷣ tu es.hocipᷣm ẽ amoꝛ vn et cõ/
mũis tibi ⁊ filio tuo.i.ſpũſſctũs ab vtro
q; ꝓcedens. Hõ eĩ a ſũma ſimplicitate p
cedere pᷣt aliud q; qð eſt a qͥ pcedit. Gra/
tias tibi ago dñe deꝰ me? qͥ hanc gratiaʒ

mihi dediſti:vt te poſſem qrere:te iueni

re. In mẽte ſiqdẽ mea quã ad imaginẽ et
ſilitudinẽ tuã bonitate tua creaſtũtria ĩ/

uenio.i.mẽoꝛiã:intelligẽtiã ⁊ amoꝛẽ.qui

bus tui poſſim reminiſci: te itelligereet

amare. In mẽoꝛia nãq; mea manes exq̊

ↄgnoui te:⁊ in ea te reꝑio cuʒ reminiſcoꝛ

tui ⁊ delectoꝛ ĩ te. Mane ůᷣ in ea pijſſime

deꝰ vt ibi poſſim te iuenire ⁊ reqͥeſcere ecẽ

in te Hec eni eſt mea gła: he ſunt delicie
mee:hec ẽ leticia coꝛdis mei cũ poſſũ va
care tibi ⁊ videre qͥd ſis.Lu es enĩ ſũma
eſſentia:ſũma vita:ſũma ſapia:ſũma ſalꝰ:
ſũma lux:ſũma vᷣitas:ſũma bõitas:ſum
ma et᷑nitas:ſũma magnitudo:ſũma pul/
critudo:ſũma btitudo:ſũma imoꝛtalitai
ſũma ĩmutabilitas:ſũma vnitas:ſũmuʒ
ne ⁊ vnũ ⁊ totũ⁊ ſolũ bonũ.
THu Aigtikraia 4

bonũ in q̊ eſt ome bonũ Immo qð cẽom

Capitulũ.IL. XIIII.
VXcita nunc ania mea et erige to⸗
tum intellectũ:et cogita q̃ntum

i eniʒ ſingula bona delectabilia

lud bonum qð continet iocũditateʒ om/
nium bonoꝛũ:⁊ nõ qualẽ in rebus crea/

tis ſumꝰ experti:ſed tanto differentẽ qᷓn/
to differt creatoꝛ a creatum. Si enĩ bo

na eſt vita creatrix:ſi ita iocũda eſt ſalus

facta:qᷓ; iocunda eſt ſalus que fecit omnẽ

m. Si amabilis eſt ſapiẽtia in co/
gnitione rerũ conditarũ:qᷓ; amabilis eſt

ſapientia: que omnia creauit ex nihilo.
Deniq; ſimiliteret magne delectationes
ſunt in rebus delectabilibus: qualis et

et quanta delectatio eſt in illo qui lecit
ipſa delectabilia. O qͥ hoc bono fruetur

ppotes:quale ⁊ quantũ ſit dei bo
num. Di en/ a bot
ſunt: cogita intente q; delectabile ſit il⸗

AMaitthl
. itaedn
hona coꝛpls

durisdodluit

Lurgonta

bomn iennei
cnilnc̃ſiron

ſinplerbonue
Ouid eniamas
rio ignnen

gdelteratis.

Fulgebätiuſ
ſotitadoaut
literepoſlite
Ntcorpgi
ſtate vti in
bis ninibſe
geinpetuün
G Gearin
diBichriane
KN RGin

N

luptasadde⸗
tabiteosdii⸗
les öi quoi
alnicicidil
cemn tunqß ſe
Uliſep oo.g
ileilosy
oerrru wi

ſroligo,
litas diioie

ſidoſneſiu
ſönigtpoei
ſcutllipöiu
rege len
leitnoe n
fuosboſost

AImoflide,
irtfloes

Nchberenen

.

mißttche⸗
Eboninnden
eaun eninn
bonütstlie
1tun.i alsn,
erenspoſttül
Pne mont,

oi ſpüſſciizgn
inſüms ſinpenn

ene
epoſenrti
enanqnilingie
Mltatetusgaftneh
nrliganitmrien
minig:teirlen
1nis nen nnd
Xpioa; minin
Purinapaſin
iuanire tuſclrea
ngle beſunrdeie

dis mei oſie.

ns Tucseiſi
Gmaſapirſän
nas:ſüma börzin
Imugnimoriinn

itmdotſüminnd

vüm musſind
ebeni Inmwin
bi u⸗
nennhn,
LW
gü melgeigeto⸗
rinacogtipuun
Etctunni ſtdait
ubonndarthil
1̈ deennhleſth
einetiocidanz
uait n
8 m ii
m Hic
ui jckſins
ouefecltom
ct apietian⸗

umnd Nmnhr
nlud
gbrgn

2 —

erit ⁊ qd illi nõ erit. Certe qcqͥdvolet
erit:⁊ qͥcqͥd nolet nõ erit. Ibi qppe erũt
bona coꝛꝑis ⁊ aĩe:q̃lia ocłs nõ vidit:nec
guris audiuit:nec coꝛ homĩis cogitauit.

Curòꝑ milta vagar homũcio:querẽdo

bona aie tue ⁊ coꝛꝑis tui. Ama vnũ bo/
nũ in q̊ ſũt oĩa bona:⁊ ſufficit. Deſidera

ſimplex bonũ qð ẽ om̃e bonũ:⁊ ſatis eſt.
Quid enĩ amas caro mea:? Quid deſide/

ras aia mea: Ibiẽ qcqͥd amat::ibi eſt qc
OIg deſideratis. Si delectat pulcritudo.

Fulgebũt iuſti ſiẽ ſol Si velocitas.aut

foꝛtitudo:aut lipᷣtas coꝛꝑis cui nihil ob

ſiſtere poſſit.erũt ſiłes angłiſ ðᷣi.qꝛ ſemi

nat᷑ coꝛpꝰaĩale⁊ ſurgʒ coꝛpꝰ ſi puale. pote
ſtate vtiq; ñ nata. Si ðᷣlectat lõga ⁊ ſalu

bꝛis vita ibi ẽ ſana et᷑nitas:⁊ etna ſaĩtaſ.
qꝛ in ꝑpet uũ viuẽt: ⁊ ſalus iuſtoꝝ a dño
Di ſatietas:ſatiabũt᷑ cũ apparuerit glłia

dyñi.Di ebꝛietas:inebabunt᷑ ab vberta/
te domꝰ? ði Si melodia:ibi angłoꝝ cho

ri ↄcinũt ſine fine ðo.Si q̃libʒ mða vo/

luptas:toꝛrẽte volupta deitatꝭ ſue po/

cabit eos dñs. Si ſapĩa:oẽs erũt docibi
les ði:quõ ipᷣa ſapia oñdit eis ſeiſᷣaʒ Si
amicicia:diligẽt deũ płꝰ q; ſeipos:⁊ inui
cem tanq; ſeipos.et deus illos plus qᷓ;
illi ſeipſos.qꝛ illi illũ ⁊ ſe ⁊ inuicem ꝑ il/
lũ:⁊ ille illos ꝑ ſeipᷣm. Si ↄcoꝛdia:cib il
lis erit vna volũtas.qꝛ illis nila erit niſi
ſola volũtas ðᷣi.Si ptãs:introibũt ĩ po

tẽtias dñi:⁊ oĩpotẽtes erũt ſue volũtat
vt deꝰ ſue. Naʒ ſiẽ poterit ðs qð volet ꝑ

ſeipᷣm.ita poterũt illi qð volẽt ꝑ illũ. Oꝛ
ſicut illi nõ aliud volent qᷓ; qð ille.ita illi
volẽt qͥcqͥd ille volet.⁊ qð ille volet ñ po
terit nõ eẽ. Si honoꝛ ⁊ diuitie.Deꝰ ſuoſ
fſᷣuos bonos ⁊ fideles ſuꝑ młta ↄſtituet.
Immo filij dei ⁊ dij vocabunt᷑ ⁊ erunt:-

vbi erit filiꝰ eiꝰ:ibi erũt ⁊ illi.heredes qͥ/

dẽ dei:coheredes aũt chꝛiſti. Si vᷣa ſecu
ritas:certe ita certi erũt ꝙ nũq; iſtavł po
tiꝰ iſtud bonũ ſibi defutuꝝ ſenſierint.vł
ſe ſua ſpõte illud amiſſuros: nec dilecto/

rẽ deũ illud dilectoꝛibo ſuis inuitꝭ abla/

turi.Gaudiũ vᷣo q̃le aut q̃ntũ:vbi taleac
tantũ bonũ inuenit᷑: Coꝛ hũanũ:coꝛ ĩdi
gens:coꝛ inexꝑtũ:eruptũ ĩmo obꝛutũ e/
rũnis:q̃ntũ gauderes ſi his oĩbo abũda/

res: Introga intima tua ſi caꝑe poſſint

fruemur ðᷣo ĩ etna btĩtudie.¶ Ca. I
— Nlilla etna btitudĩie ⁊ ꝑfecta ðo

gaudiũ ſui. de tãta btitudie ſua. Sʒ cet

te ſi qͥ aliꝰ:quẽ oĩno ſic teipᷣm diligeres
eande btitudinẽ hr̃et:duplicaret᷑ gaudi/

um tuuʒ: qꝛ nõ minꝰ gauderes ꝓ eo q; ꝓ

teibo. Si vᷣo duo vl tres vł młto plureſ

hfent id ipᷣm:tãtũdẽ ꝓ ſinguł qntũ ꝓ te/
ipᷣo gauderes.ſi ſinglłos ſiẽ teißum ama
res. Ergo illa ꝑfecta charitate innũera
biliũ btõꝝ angloꝝ ⁊ hoĩm: vbi niłs mi/
nus diliget aliũ q; ſeipᷣm erit gaudiũ in/

numerabile. SDi coꝛ hoĩs de tanto ſuo
bono vix capiet gaudiũ ſuuʒ.quõ capax

erit tot ⁊ tãtoꝝ gaudioꝝ ĩ illa ꝑfecta feli/

citate:vbi ſic vnuſqͥſq; plus amabit ſine
cõꝑatiõe deũ qᷓ; ſeiᷣm ⁊ oẽs alios ſecuz.
ita magꝭ gaudebit abſq; eſtimatiõe de dᷣi

felicitate q; de ſua ⁊ oĩm alioꝝ ſecũ. Sic
deü diligẽet toto coꝛde:tota mete:tota a/
nima:vt totũ coꝛ nõ ſufficiat dilectioni.

⁊ ſic gaudebũt toto coꝛde vt totũ coꝛ nõ
ſufficiat pleĩtudini gaudij:tãtũ ẽ gaudi/
um. Deꝰ infinite mie:fons totiꝰ bonitatꝭ
⁊ pietatis:fac nos ꝑticipes tanti gaudij.
Zu es enĩ gaudiũ plenũ:btĩtudo ſũma.
tu es id qͥ nihil meliꝰ de pᷣt:nihil

heatiꝰ vl vtiliꝰ poſſideri. triplicit
a. L. XV

triplicit᷑ fruemur.vidẽtes euʒ in
ib creatur:⁊ hũtes eũ in nobiſ

ipᷣis:⁊ qð hiſoibo ineffabilit iocũdiꝰ erit

atq; beatiꝰ.ipam q̃ʒ ↄgnoſcẽtes ĩ ſemet/
ipᷣa trinitatẽ ⁊ głoſã illã ſine vllo enigna
te mdo coꝛdis ocło ↄtẽplãtes. In h̊ eĩ ẽ
vita etna ⁊ ꝑfecta:vt cognoſcamꝰ pꝛẽem⁊
filiũ cũ ſctõ ſpũ:⁊ videamꝰdeũ ſicuti E. i.
nõ eo mõ ſicuti ineſt nob aut creatur:ſʒ

ſiẽ eſt ĩ ſemetipᷣo. Ueꝝ q́; mag ẽ btitudo

illa:⁊ q; abſcõdita ẽ ab ocul nr̃is. Oculꝰ
nõ vidit:aur nõ audiuit:⁊ ĩ coꝛ hoĩs nõ
aſcẽdit nta claritas:q̃nta ſuauitaſ: q̃nta
iocũditas maneat nos ĩ illa cognitione.

Par dei ẽ in illa qᷓ exuꝑat oẽm ſenſũ ⁊ in

tellectũ:⁊ q̃nto magꝭ oẽʒ ᷣmonẽ nr̃ʒ.QOð
g̊ nllłi donatũ ẽ exꝑiri:niłs conetur effari
Mẽſurã aitdñſ bõaʒ dabit ĩ ſinꝰvroſ:cõ
fertã ĩ ĩtioꝛe hoĩe:coagitatã ĩ extioꝛe:ſup
effluẽtẽ ĩ ðᷣo ipᷣᷣ Ibi cumł felicitatẽ.ibi
ſuꝑeminẽs głia.ibi ſuꝑeffluens btitudo

AJlã quõ vidẽdus ſitĩ creatur.quõ ĩ no/

bis hñdꝰ.poſſumꝰ vlł ex pꝑte conujcere in
ipᷣis nimiꝝ qͥs accepimꝰ iã pmitijs ſpũs
Cognitio aut l deo ipo illa adhuc nobiſ
incognita ẽ. mirabilł facta ẽ.ↄfoꝛtata eſt.

vt nõ poſſimꝰ ad eã.at ᷣo quẽadmodũ ĩ
creaturꝭ vidẽdus ſit aliq̃tinꝰ poſſumꝰ in

telligere nimiꝝ cũ ⁊ mõvideatur in ipᷣis.
Vnñ ⁊ aplo paulo teſte.ꝑ ea qͥ facta ſunt
dei ĩuiſibilia ↄſpiciunt. Uñ qntũcũq; ꝓ
ficiat qͥs intelligẽdo ↄſpicere q; potẽtiſſi
me:q; benigniſſime:q; pꝛudẽtiſſime:ma/

ieſtas etna oĩa fecerit:cũcta regat:oꝛdiet
vniuerſa.pꝛoꝛſus modicũ ẽ ab eo qdð cõ

pꝛehẽdat. Ueniet aũt qũ iã viſiõe ⁊ ↄtẽ/
platiõe atq; gaudio ineffabili cõſeqᷓmur
agnũ q̊cũq; ierit.⁊ in oibo ↄſeq̃mur crea
tur vt ĩ oĩba gaudeamꝰ.ſane ĩ oĩbo:ſʒ nõ

aliüde q; de ipo. Sicut ⁊ ipᷣe alijs ñ frui

tur ſʒ ſeipo. Jã vᷣo a ĩ nob quẽadmoduʒ
hñdus ſit ĩ ꝑte poſſumꝰ cogitare. Con/
ſtat ei aiaꝝ eẽ triplicẽ natura. Uñ ⁊ ſapi/

entes moi hꝰ aiam hũanã ronalẽ ↄcupi⸗/

ſcibilẽ ⁊ iraſcibilẽ eẽ tradiderũt. Quã vᷣo

triplicẽ vim aĩe:ipᷣa q̃; natura⁊ qtidiana
expimẽta nos docent Poꝛro queadmo/
dũ circa rõnale nr̃jm ⁊ ſcia ⁊ ignoꝛãtia cõ
ſtant taq́; habitꝰ ⁊ puatio.ſic ⁊ circa ↄcu

piſcibile deſideriũ ⁊ ↄtẽptꝰ:⁊ circa id qd

ðʒ iraſcibile leticia ꝑiter ⁊ ira vᷣſant᷑. Im
plebit dñs rõnale nrm luce ſapĩe.itavt
penit? nob nihil deſit i vlla ſcia. Vmple
bit ↄcupiſcibile nr̃jm fonte iuſticie.vt oĩ/⸗

no deſideremꝰ eã:et ea penitꝰ replaamur.

BSicut ſcriptũ ẽ. Beati qͥ eſuriũt ⁊ ſitiũt
iuſticiã:qm̃ ipᷣi ſaturabunt᷑. Nulla eĩ alia
res ĩplere põt deſideriũ aĩe.nlła alia pᷣter
iuſticiã btĩficare pᷣt aiam. Cũ & repleue/

rit deꝰ ↄcupiſcibile nrjm iuſticia: qcunq

reſpuere dʒ aia reſpuet.⁊ qcqͥd dʒ ↄcupi
ſcere ↄcupiſcet:et ex oib his mag appe
tet qdᷣ magꝭ fuerit appetẽdũ. Merito de
niq; cupiſcibili nro iuſticiam attribui/
mẽ. ex quo nimirũ iuſti aut ĩiuſti reputa
mur. Jã vero qð ↄꝛ in nob iraſcibile.cũ
repleuerit illud deꝰ.ꝓfecto erit in nobis
trãqllitas:⁊ in ſũmã leticiã atq; iocũdita
tẽ replebimur pace diuia.Et vide ſi nõ ĩ
his tribo ꝑfecta ſane qntũ ad aſaʒ ſpectat
beatitudo ↄſiſtit.qñ ſcia iã nõ inflabit p
pter iuſticiã.iã nõ ↄtriſtabit ꝓpt᷑ leticiã.

Ve ſpiritu ⁊ anima

t ceſſet i puerbiuz illud. Oui apponit
ſciam apponit doloꝛem. Quãdo tuſticia

cta erit ppter ſciam: nec impura ppriu/
ſticiã. Dʒ in his oĩb nihil hõ ni exten/
oꝛ accepit. Ip̃i ů vt inhabitet gla etiã in

terra nra:⁊ iuxta aliũ ꝓpham.repleatur
maieſtate dñi oĩs terra.qttuoꝛ ſunt qᷓren
da quẽ cõſtat ex q̃ttuoꝛ elemẽtis ↄpactũ
eſſe. Nec mereris ꝙ pluribo videt᷑ indige
re cui nüc indigẽtie locꝰ eſt. Uñ ꝓpha in

pſalmo. Sitiuit in te aĩia mea:q; multi/

plicit᷑ tibi caro mea. Habebit ̊ terra no
ſtra imoꝛtalitatẽ:ne iã timeat denuoſei
puluerẽ redigẽdã. Reſurgẽs eĩ coꝛpꝰ no

ſtrũ: iã nõ moꝛit: moꝛs illi vltra nõ dña/
bit. Sʒ ꝓdiderit ſi foꝛte ↄtingat viuere

nimirũ inceſſant᷑ incoꝛruptibile h̊ coꝛpꝰ

affligit᷑:⁊ ſi nõ ſemel vtiq; ſemꝑ moꝛitur

Habebit certe oĩmodã a deo impaſſibi ⸗/
litatẽ.Ab humoꝛib ei inoꝛdinatꝭ cauſaſ

aiunt ꝓcedere paſſionũ.Gʒ iã deſiderat

coꝛpꝰ nr̃m leuitatẽ ſᷣm eã nimirũ quã hʒ

ex aere poꝛtionẽ:ne ipᷣo onere ſit moleſtũ
anta itaq; futura eſt crededa coꝛpoꝛũ
leuitas ⁊ agilitas bonoꝝ.vt poſſint ſive

limꝰ abſq; oĩ moꝛa ſeu difficultate if5am

q̊ʒ cogitationũ nrãꝝ ſeqͥ ad oĩa velocita
tẽ. Quid vltra deeſt ad ꝑfectã coꝛpis btĩ
tudinẽ. Sola vtiq; pulcritudo.hãc ꝑfe/
ctiſſimã habituri nõ ĩmerito poſſumꝰat
tribuere ei ꝑti quã hẽmꝰab igne Saus
toꝛẽ eĩ expectamꝰ vt ait aplłs.qͥ refoꝛma/
bit coꝛpꝰ hũilitatꝭ nr̃e ↄfiguratũ deniq;
corpꝑi claritatꝭ ſue:exhibẽſ qð pollicitꝰ ẽ.
qm̃ fulgebũt iuſti ſic ſol ĩ regno pr̃is eoꝝ
SGiẽ g̊ replebat aĩas nrãs ðᷣs cũ fuerit in
eis ꝑfecta ſcientia.ꝑfecta iuſticia.ꝑfecta

leticia.ſic replebitur maieſtate eius om/

nis terra noſtra. cuzʒ fuerit coꝛpꝰ ĩmoꝛta
le.ĩpaſſibile.agile.ↄfiguratũ deĩq; coꝛꝑi
claritatꝭ ſue:⁊ tũc veracit᷑ dici poterit qð
qͥdã phᷣs dixit.O ter ãterq; btĩ. Nẽo di
gne ent are valet qnta erit illa leticia:qn
ta głia:qũ deũ videbimꝰ vbiq; pñtem ⁊
vniuerſa gubernãtẽ. Ita erit nob notus
atq; ↄſpicuꝰ:vt videat᷑ ſpũ a ſingul nob.

vigdeat᷑ ab altero ĩ altero.videat᷑ in ſeipo⸗

oſii iefun
lafnnoibon

in qieno
sdeſgerioßt
uniineſuti

onelauubin⸗

666: Dinedubi⸗
aäagptttnil

ſupaceeſugan

(Ahidoezktint
cſo Geigt
holidereinſch
fſct poxerd

Erplrth

Dec ucnm

dilt Kyfitl
Aſpuig nicavua

MCnnhiti
Miſenee

MWrdSddad
liberilepocds

Dlſertegtche
miibics viget
AAcopendiin
ſndo nia⸗

iimn
H lbꝛide

Peaniepentan

(Wlſmndeigni

cörligi
Nti inhe
bcäncere

antaene
nz. ndtee
itaiſft

ntigpbeig

(elbeine

girteri

krinigzin

nliertdi

ld Origge
Nen a
Ppeckſcin nn
elner Impur pet
bnibiͤbo
nbabitergii,
üpphatt fgn
maatnorſinin
nunrdemnens pi
Cpani rictit
neloc et Uigkri
ntenin neri ni
4 Pbehitenn
ii anest danaſ
Nirgesdnyn
ouslli pim nͦdin
vete otint riuen

Puſibllin, ue⸗ H

motble hecnn
nchſond worin
Wärdedunpeſ
wöingdinadcn
ig Giͦ ſin
Efmeitimiig,
eio norſint
nck eti ann
bewvr. Nſinit
ia afialar in
õ
uoenicmpohi
Mllnmdohielſo
inenhoſtmen
en nigeHn
õ
fryigunmn den
chivcol,
ſginegopfo⸗
. nietpcihn
Nen ulin / 6
,mudtcinsonn

iatenp ino

rtdicipolgfiin
ieezdi fn
nerit illienn
in bic hit
tſpi zingh

./

videat᷑ in celo nouo:⁊ in tra noua.atq; ĩi

ovſi qᷓ nüc fuerit creatura:ab oĩ malo li/
berati:⁊ oĩ bono pꝑfecte impleti vacabi/

mus ⁊ videbimꝰ:qꝛ ipᷣeẽ deus q̊ pleni e⸗

rimꝰ qñ erit oĩa in oĩibo. Jpᷣe nimiꝝ erit fi
nis deſiderioꝝ nr̃oꝝ:quẽ ſine fine vide/
bimꝰ: ſine faſtidio amabimꝰ: ſine fatiga/
tione laudabimꝰ. Sʒ ⁊ ad hec qͥs idone

us: Sine dubio qͥ fidel inueiet᷑ ſuꝑ pau

ca q̃ accepit militie ſue tꝑe.i.ſuꝑ ſenſus.

ſupꝑ actꝰ: ⁊ ſuꝑ appetitꝰ ſuos:q̃̊s ſuſcepit
regẽdos:vt in his ꝓbet᷑ q; fidel ſit domi

no ſuo. Sciat & fuus chꝛiſti vas ſuum
poſſidere in ſctificatiõe ⁊ honoꝛe:⁊ gloꝛi

fſicet ⁊ poꝛtet deũ in coꝛꝑe ſuo:ſectet᷑ pa/
cmn Amen.

Explicit liber de differẽtia ſpũs ⁊ aĩe

Daeqᷣ̊ vincentiꝰ in ſpe.hiſto.lib. xix.c.lv.
dicit. Fert᷑ aũt ſcripſiſſe libellũ in de aĩa

⁊ ſpũᷣ:q nũc apud ſcolaſticos pᷣcipue ha
bet᷑. Sʒ mihi nõ videt᷑ liber ille ſtilũ au/
guſtini ſaꝑe:nec int auguſtini libꝛos ĩ ar
marijs publicꝭ antiqͥs inuenit᷑.Eſt aũt
liber ille ꝓculdubio vtiliſſimꝰ: ⁊ elegãter
Dilſlerte atq; cõpendioſiſſime cõpoſitus:
mihiq; videt᷑ ex auguſtini libꝛis diuert

*

Nnarvit plogus beati Auguſtini epi

viã pgas creb

ad cõpendiũ extractus:qð mgr̃ hugo de

ſancto victoꝛe feciſſe fertur.

libꝛũ de vita chꝛiſtiana.

Go peccatoꝛ
pmꝰ ⁊ vltimꝰ inſipiẽtioꝛq;
ceten ⁊ imperitioꝛ vniuer/
Nis.te vt ſctitatis et iuſticie
oꝛibo audeã lr̃fis ammo/

neree:nõ mee ꝓpꝛie iuſticie fiducia:nõ ſa/
pientie peritia:nõ ſcie gra:ſʒ ſola quã cõ
cepi ſm deũ anĩo ⁊ mente tue charitatis

cauſa cõpellit:q̃ me pctõꝛẽ ⁊ ignaꝝ ꝑiter

ad dicẽdũ ita hec hoꝛtat᷑ ⁊ ꝓuocat:vt cũ

loq; neſciã tacere nõ poſſim. Uellẽ itaq; ⁊

libent optarẽ te eoꝝ hr̃e noticiã:qͥꝝ ⁊ ſa⸗

piẽtia affluẽtioꝛ eſt:⁊ facũdia maioꝛ:⁊ ſci

entia vberioꝛ: ⁊ cõſcia ab oĩ pctõꝝ conta

gione liberioꝛ:qͥ ſuis teteverbis iuſte in/

cecauit. vt diuinũ aliqͥd neqat ſentire vł

tẽ nrãm ita inſipietie ⁊ ignoꝛantie caligo

õ

cxé: 7 cur

dicere. adhuc inſuꝑ ⁊ oĩm redarguit aſei

entia pctõꝝ.vt etiã ſi qͥd lumis poſſit ha
bere abſcõdat.⁊ ita fit vt pᷣterq; qð dice/
re nõ habemꝰ.̊ etiã qð habemꝰ:nõ fidu
cialit᷑ pferre cõſcia ꝓhibẽte poſſimꝰ.Cu

tñ cũ peritioꝛ tibi apparere poſſit ⁊ me/

lioꝛ:rudib ãmonitõibo nr̃is interim eſto
ↄtẽta:⁊ charitati da veniã:cuiꝰ eſt nõ ↄſi
derare qͥd offerat: nec qd nõ hʒ qrit:ſʒ to
tũ qð hʒ libent᷑ impartit᷑.ad cuiꝰ nõ tam
munerꝭ ſpeciẽ:qᷓ; animi reſpicevolũtatẽ:
diligent᷑ aduerte qͥd tibi la negare po
cerit:q̃ totũ dare voluit qð hẽbat:obtu/
liſſet ec qdᷣ nõ hẽbat ſi poſſet:q̃ totuʒ qd
potuit offerebat. Sitit itaq; ũlle ſʒ parũ
qͥ decurrent interim riui aq̃ non põt eſſe

ↄtẽtus:donec ad fontẽ vberioꝛẽ purioꝛẽ

q; ꝑueniat. Nec illũ ſatis eſurire credo qͥ

cũ cribꝛarios panes habeat:nitidos ex/

pectat ⁊ candidos. Ita dulciſſima ſoꝛoꝛ

quã ego certꝰ ſum eſurire nimiũ et ſitire

celeſtia.cribꝛarios inde mãde panes:do/
nec ſimilagines candẽtes ĩuenias. Exi/
gui a turbulẽti riuuli aquaʒ pota vſq;q̃
fontꝭ affluẽtior haurias purioꝛẽ. Nec ti
bi interĩ panis nr̃ q;uis ruſticꝰ videat᷑ eẽ
diſpliceat. Ruſticꝰeĩ panis incultioꝛ eſſe

viðꝛ ſʒ foꝛtioꝛ:⁊ celeriꝰ eſurientem ſtoma

chũ ſatiat:feſſũq; coꝛroboꝛat:q; qͥ ſiligi/
neus viðꝛ ⁊ nitidꝰ. Nũc ̊ dicã ſᷣmone ꝓ
ut valeo:⁊ qͥd chꝛiſtianuʒ agere ↄueniat
vt potuero explicabo.Cuiꝰ rei ⁊ vñ pꝛi
us exoꝛdiũ ſumã:iuſtiꝰnõ inuenio:q; vt
pmũ de chꝛiſtiano ipᷣo vocabulo diſpu/
chꝛiſtianꝰ nũcupet᷑ exponã.
¶ Explicit pꝛologus.
eidi liber beati auguſtini de vita
chꝛiſtiana: ad ſoꝛoꝛẽ ſuã viduã.

Hꝛiſtianũ
vnctũ interpᷣtari ſapi
entiũ ⁊ fideliũ nulluſ
ignoꝛat. Unctos vo
nõ niſi ſctõs viros et
ſatis do dignos ſem
D◻ per kuiſſe manifeſtu;z
eſt:nec alios q; ꝓphetas aut ſacerdotes
aut reges.Et tã magnũ fuirx ipᷣꝰ vnctio/
nis myſteriũ:vt in iudaico ppło.nõ oẽs
illud:ſʒ ſatis pauci de plimis mererẽtur

terꝭ ↄſoꝛtib ſuis vnxit.Ex q̊ tꝑe creden
tes illi:ꝛ baptiſmatilliꝰ ſctificatiõe pur
gati:nõ aliq ſic ſub lege pus fuerãt:ſʒ oẽſ
in ꝓphis ⁊ ſacerdotibo vngunt᷑ ⁊ regibo.

Cuiꝰ vnctõis q̃les eẽ debeamꝰ ãĩmone/
mur exẽplo.vt in qb taʒ ſctã eſt vnctio.
ſit nõ minꝰ ↄuerſatio.Ex ſacr̃o ei vncti/

onis hꝰ ⁊ chꝛiſti ⁊ chꝛiſtianoꝛũ oĩm.i.in

chꝛiſto credẽtiũ vocabulũ deſcẽdit ⁊¶ no
mẽ.Oð nomẽ ille fruſtra ſoꝛtit᷑:q chꝛiſti
mĩme imitat᷑.Quid eni tibi ꝓdeſt vocari

qð nõ es:⁊ nomẽ tibi vſurpare alienum.

Dz ſi chꝛiſtianuʒ te eẽ delectat:q chꝛiſti
ſũt gere:⁊ merito tibi chꝛiſtianũ nomẽ aſ
ſume:aut foꝛſitã nõ eſſe ſʒ vocari deſide /-
ras.B ſatꝶ miſeꝝ ⁊ fedũ eſt te velle vocari
qð nõ ſis. Nemo eĩ ita trãſit ad chꝛiſtuʒ.

vt chꝛiſtianꝰ appellet᷑ ⁊ nõ ſit. Qui chꝛi⸗/

ſtianꝰ ðꝛ:chꝛiſtũ ſe hr̃e dñm ꝓfitet Etve
re hʒ:ſi ei ĩ omĩbo obſeq̃tur ⁊ fuiat. Si q

minꝰ:chꝛiſti ille nõ famulꝰ ſʒ ſubſãnatoꝛ

eſt ⁊ deriſoꝛ.q eiꝰ ſe ſeruũ dicit cui fuire

diſſimulat. Huic g iudiciũ geminũ fᷣuat᷑

p dei ſubſannatõe quẽ ſine cã deuʒ ap/
pellauit:⁊ ꝓ qlitate pcti. Sʒ pleroſq; in
credulos ⁊ impꝛudẽtes ⁊ ꝑfidos miſeri/
coꝛdis ðᷣi lõga patiẽtia peccare ſinit iĩtre

pidos:vt ex q̊ pctõꝝ ſuoꝝ nõ arbitrẽtur
vltionẽ:qꝛ nõ ſtati velit pũire peccantes
Diſeri ⁊ ingrati:ſue ſalutꝭ ĩpꝛouidi:qð
etiã ðᷣo imputãt ꝙ eoꝝ differat᷑ interitꝰ.

ignoꝛãtes ðᷣi ꝓuidẽtia duplici rõe fuari

vt ⁊ hũano generi lõga eiꝰ patiẽtia cõſu
lat᷑:⁊ ne ille iudicet᷑ impatiẽs ſi ilico volu
erit dãnare peccãtes. Hã ſi tã patiẽs nõ
eẽt:iã dudũ hũani gener oꝛigo defuiſſʒ.
Nec iuſtos de pctõꝛibo hr̃emꝰ:ſi ↄfeſtim
de vellet punire qͥ peccãt. Nõnullos eĩ
ſcimꝰ ⁊ legimꝰ.qͥ antea:aut ignoꝛãtie ce/
citate:aut cã ꝑfidie:aut adoleſcẽtie vani
tate decepti:młtiplici ⁊ vario pctõꝝ ge/
nere tenebant᷑ obnoxij:⁊ ꝑ ſuſtẽtantꝭ dei
clementiã⁊ patiẽtiã poſtmodũ ↄuerſi ab
erroꝛe maioꝛes adhuc oꝑas fecerũt iuſti

cie q́;ᷓ antea pẽta cõmiſerant. deꝰ eĩ ñ do
nat pẽta ſʒ differt. Nec ꝑſeuerãtẽ pctõꝛẽ

a moꝛte liberat:ſʒ vt vlſ. ero ↄuertat᷑ ⁊ vi
uat patient᷑ expectat. Sic btũs petrus

te venturã.

acciꝑe. ⁊ B vſq; ad aduẽtum dñi nr̃i ieſu

i nr̃i ieſu apls ait. Nõ tardat dñs ꝓmiſſionẽ ſʒ px
chꝛiſti: quẽ de oleo leticie.i. ſpuſctõ p ce

tient᷑ expectat vł agit ꝓpt᷑ nos nolẽs ali/

q̊s ꝑire ſʒ oẽs ad pniaʒ ↄuerti Ille enĩte
qi benignꝰ piꝰ et clemẽs ilico idcirco nõ

Pcutit:vt tu q̃nta illiꝰ erga ſalutẽ tuã pie

tas:q̃nta clemẽtia ſit recognoſcas.qui te
pctõꝛeʒ ⁊ impium expectare mag vult ⁊

Fuare ↄuerſuʒ:qᷓ; punire peccãtẽ.ſic ꝑ p/⸗

phetã ipᷣe dñs loqtur:⁊ qntũ velit homĩ

mificoꝛdie pietatq; largiri:ppꝛie vocis

benignitate depꝛomit dicẽs. Et iniquꝰ

ſi ↄuertat ſe ab oĩbo iniqtatibo ſuis qᷓs fe
cerit: ⁊ cuſtodiat mãdata mea:⁊ faciat iu
diciũ ⁊ iuſticiã in tra ⁊ miam.vita viuet
⁊ nõ moꝛiet᷑. Oia delicta eiꝰ nõ erũt ĩ me

moꝛia. In iuſticia ſua quã fecitviuet Et

nũqͥ d volũtate volo moꝛteʒ iniuſti dicit

adonay dñſ:q; vt auertat ſe avia ſua ma
la:⁊ viuere eũ faciã.Et alibi.Iniqͥtas ĩ/

pij nõ nocebit ei: in qᷓcunq; die ↄuerterit
ſea ſua iniqtate Et iteꝝ.Cõuertimini fi
lij ↄuertẽtes:⁊ ego ſanabo ↄtritionẽ vr̃az
Eccequõ te deꝰ vta pctĩs tuis vel ſero
ↄuerſus ſaluꝰ eſſe poſſis ⁊ monet ⁊ puo/

cat. Ecce q̃liter moꝛti obnoxiũ vt viuat

hoꝛtat᷑:q; lenit q; clement᷑ inuitat. Nteẽ
pctõꝛibo pr̃is nõ neget pietateʒ:⁊ adhuc
filios appellat qͥ pꝛẽm deũ peccãdo ꝑdi

derũt:ſicut ⁊ ipᷣe ſe ꝑdidiſſe pctõꝛes fili/
os alio in loco cũ voce flebili: ⁊ miſerabi

li q̃dã lamentatiõe teſtat᷑ dicẽs. Sine fi ½

lijs factꝰ ſum:ꝑdidi ppłlin meũ ꝓpt᷑ pẽta

coꝝ. Ex h̊ è ↄgnoſce qłr te deus diligat:

quẽ mauult viuere q; ꝑire.Et tu eũ cõtẽ
nis ⁊ deſpicis:qͥ ampliꝰ qᷓ; t.
git:qͥ te moꝛi cupiẽtẽ vult viuere. Nolo

inqͥt dñs moꝛtẽ pctõꝝ:ſʒ vt ↄuertant᷑ et
viuãt.Tu g̊ moꝛivoluiſti peccãdo:ille te

viuere vult ↄuertẽdo. O ſtulte o irreue/
rẽs ⁊ inõte:q nec in h̊ ðᷣo qͥ tibi vult miſe
reri ↄſentꝭ:qͥ te mag vult ſua pietate ſal

uare q; tuo ꝑire pẽto. Nẽo & ſibi iõ blan
diat᷑:nemo ſtulta ⁊ vana ſuſpitiõe decipi
at᷑.nẽo idcirco ſecurꝰdelinqt⁊ liber:qꝛ ſu

per pctõꝛes ↄfeſti ði ira iudiciũq; nõ ve
nit:vt ex hoc opinetur ſe impune peccaſ
ſeꝙ non ilico puniatur:ſed hoc mag dif

ferre deũ q; diſſimulare cognoſcat:⁊ iraʒ

dei pctõꝛibus q; uis ſeram ſubito ⁊ repẽ
icut ſcriptũ eſt. Ne dixen

ipe te dili /

o

Anitaͤde
iſnitei
Uoniiddim:
cbitoen yen
inple aui⸗
i aann
moitellgitne
adnentz ſutina
Grißöerul
iuteſeiycnum
tino idet pin
ſo onoſcl

o inteluigit

rumnügantei
C(alk. Butdie
ſanguinanu.:
ſureſunoul
inürei rdl
felogeni o⸗
agaporreſ⸗
Nos e ſ
Wcerc
Pfatn
Pdinekar⸗
fateqzoven
rhaͤptisſe
ioꝛ aucei⸗
Pt Et diin
lcitim⸗
ſtyrqj ois/
dei ſennit in
itſortigiant⸗
minidai iuci
Güligninefun
foncchit gie
tnntſcdaiſc
Pli inenit⸗
alnanne inſt
lrin veyci
unnibror
Nicergnt,,
Mnnnttee
Diboeis
metcui⸗
ditſgen
misfeog
llc ſoiß
ilin
thiitönea

ogniſci
uppenooſelz,

azNen ,

—

mes licd en

9
ge ſünini

trecogneſenee

Apeclaremgn
nmreecciti,
unacnrünin,

Glurginene.
onir dc Ltii
?

näcauanut iinit

ttnintutie

dalena ücitin
ſuugnäfeünund
lonoereziniutide
antſearinſugn
Etubi Maͤno’
iungaluemnt
1r Cöuatiminiſt
ubootidndi

pcis duis den

Ws tmongt
idnoriün
enatinuitr
eurpieunz h
in deüpenin
ardhi AN
Nei, Ni; Oirf⸗
pln nai dpran
rdals dlig
gi. Ernciche
i et di
ult rinot o
16 t ANenN
niſtipeccitelit
0.Okriroma
zzo thi nie
mr unin il
fis ioͤdin
tiöedelt
anaet ibengi
iudiciuch loft

5
5

CCXXXIII.

peccaui:⁊ qͥd accidit mihi triſte.Eſt eniʒ

altiſſimꝰ redditoꝛ patiẽs. Ne tardes cõ/

uerti ad dñm:neq;ʒ differas de die ĩ diem

ſubito em veniet ira eiuſ. Oð in pleriſch;
implet᷑.quibo ob nimia pẽta ⁊ ĩ pᷣſenti dei

ira ſuꝑuenit ⁊ ĩ futuro ſeruat᷑ Sʒ hoc ne
mo ĩtelligit:nemo cognoſcit:nec quiſq;
aduerſa ſuſtinẽs malis ſuis eſtimat irro
gari. ſʒ qð ꝑtulerit ↄſuetudinis potiꝰpu
tat eſſe q; criminis.Et idcirco deꝰ ĩ pᷣſen
ti nõ videt᷑ punire peccanteſ:qꝛ cũ punit
nõ cognoſcit᷑. Oulti ſunt em quos ne/

mo intelligit: q ob multitudinẽ peccato
rum iã ante iudicij diẽ in pᷣſenti etiã iudi

cant᷑. Aut dicat mihi qͥs ſi quẽ ſacrilegũ
ſanguinariũ:rapacẽ:falſariũ:homicidã:
furẽ:fraudulẽtũ:adulteꝝ:ceteroꝛũq; cri

minũ reũ vel in pᷣſenti tꝑe poterit vide/
relõgeuũ. Nos em̃ płlimoꝝ habemꝰ exẽ

pla ꝑ q̊ ꝓbare ſufficimus ſceleratos ⁊ im
pios pctõꝝ ſuoꝝ fine cõpleto:⁊ h̊ tꝑe iã

ludicani⸗t Hlente eis vita negarin min⸗
; futurã. Dʒ H ille faciliꝰ ĩtelligere pᷣt ᷣ

P diuerſa tꝑa diuerſoꝝ iudicũ ĩpie ſcele/
rateq; ↄuerſantiũ ſpectauit ĩteritũ Quo
rũ q̃ͥ ptãs ſublimioꝛ ẽ:eo ad peccãdũ ma
ioꝛ audacia:q̃ totum ſibi licere credit qð
p̃t. Et dũ alteriꝰ iudiciũ ñ timẽt ᷣ alios
iudicãt:ita ad cadẽduʒ pᷣcipites ſũt. Ita

fit vt qͥ hoĩs ñ timẽt ĩ delinqndo iudiciũ
deuũ ſentiãt iudicẽ ⁊ vltoꝛẽ.Ex qb alijqͥ
inſontẽ aĩaꝝ ſanguinẽ freqnter effuderãt
ita irã dei iudiciũq; ſeſere:vt ipᷣi poſtmo

dũ ſãguinẽ fundere cogerẽt᷑ ſuũ:qͥ libent
fundebãt alienũ.Alij vo qͥ ſiłlia cõmiſe/
rant:ſic dei ĩidignatõe ꝓſtrati ſũt:vt inſe/
pulti iacerẽt:⁊ eſca feris ⁊ celi volucrib⸗
fierẽt. Alij aũt qͥ inumerabiliũ hoĩm mł
titudinẽ ĩiuſte pemerãt:mẽbꝛatim ꝑticu

latim ve ↄciſi ſũt:vt ñ minoꝛ fuerit ↄciſ/

ſura mẽbꝛoꝝ numero punitoꝝ q̊s interi
mi fecerant. Et q̊ꝝ iudicio marit ſiuſte
pempt młte effecte vidue:młti oꝛphani
pr̃ib occiſis derelicti.qb pᷣter oꝛbitateʒ
mẽdicitas ĩferebat᷑ ⁊ nuditas.Nã adde/⸗
bãt ĩpietati ⁊ crudelitati qð deeratr.vt eo
rũ q̃s feciſſent occidi ſpoliarẽt ⁊ liberos
Nũc vo ipᷣoꝝ ↄiugeſ vidue ⁊ filij oꝛpha
ni aliẽis qtidie egẽt panibo. Nõne videt᷑
tibi iſtð teſtimoniũ ĩ ipis eſſe cõpletũ cõ

minãtiſ dei dicẽtis. Uiduã ⁊ orphanos
ñ vexabitꝭ.O, ſi vexabit eos ⁊ vociferã
tes clamauerint ad me exaudiã vocifera
tionẽ eoꝝ:⁊ iraſcaꝛ aĩo:⁊ ꝑcutiã vos gla
dio:⁊ erũt ↄiuges vr̃e vidue:⁊ filij veſtri

oꝛphani O idignũ facinꝰ.o ſceleſtiſſimũ

facinꝰ.o nimia ⁊ ñ ferẽda crudelitaſ.duo

ſeuiſſima ⁊ atrociſſima vno perpetrant᷑ ĩ
tpe:homicidiũ fit vt rapia ſuccedat. Oc
cidunt᷑ mariti:occidũt᷑ ⁊ pr̃es:q̃ faciliꝰvi
due ſpoliẽt᷑ ⁊ oꝛphani:⁊ ita qſq; ĩ alteriꝰ

moꝛte ↄgaudet q̃ſi ñ ſit ⁊ iſe qũq; moꝛi/
turꝰ. Merito ů deꝰ hmõi crudelitatibo ⁊
ĩpietatibo cõmouet᷑ Merito iudiciũ ſuũ
ĩ qͥbuſdã añ tꝑs oñdit. Merito talibo vi

ta nec pᷣſeẽs nec futura ↄcedit᷑. Quoꝝ nos

nec ſceleratũ nec impiũ in pᷣſenti ⁊ dei iu
diciũ euadere poſſe eſtimemꝰãmonemur
exẽplo. Sʒ G̊ mag ſentire nos ↄuenit tã
diu vnũquẽq; dei patiẽtia ſuſtentare:qᷓ;
diu nõdũ pctõꝝ ſuoꝝ terminũ finẽq; cõ

pleuerit:q̃ pſũmato eũ ilico ꝑcuti:nec il/

li vllã veniã iã refuari Eſſe aũt certũ pec

catoꝝ modũ atq; mẽſurã dei ipᷣ teſtimo
nio cõpꝛobat᷑.Et ꝙ vnuſqͥſq; vel celeriꝰ

vl tardiꝰ ꝓut pctõꝝ ſuoꝝ modũ expleue
rit iudicet᷑:euidẽtiſſime dẽ demõſtrat᷑:
qñ ð ſodomoꝝ ⁊ gomoꝛreoꝝ interitu ac
incẽdio qͥ ſua iã pcta rpleuerãt ad abꝛaã
de? loquit᷑ dicẽs Clamoꝛ ſodomoꝝ ⁊ go
moꝛreoꝝ repletꝰ ẽ:⁊ pẽta eoꝝ magna ve
hemẽter repleta ſũt. De amoꝛreis vᷣo qͥd
dicit qͥ ſua nõdũ pẽta finierãt:q̊s poſt mł
tos annos q; ſupdicte ciuitates cremate
ſüt ↄſtat eſſe deletos. Nõdũ ſunt repleta
pẽta amoꝛreoꝝ vſq; adhuc. Quo exẽplo
mãifeſtiſſime inſtruimur ⁊ docemur ſin/
gulos ſᷣm pctõꝝ ſuoꝝ plenitudinẽ ↄſuũ⸗
mari:⁊ tãdiu vt ↄuertant᷑ ſuſtineri q;diu
cumulũ ſuoꝝ ñ habuerint delictoꝝ ↄſũ/
matũ. Nemo inquã ſe fallat:nemo ſe deci
piat:malos ñ amat deꝰ:pctõꝛes ñ amat:
liuſtos ñ amat:rapaces crudeles ⁊ ĩpioſ
nõ amat. Dʒ amat iuſtos bonos pios
hũiles innocentes ⁊ mites ſiẽ ſcriptũ eſt.
Om̃ nõ volẽs deꝰ iniqtatẽ tu es.Nõ ha
bitabit iuxta te ma g neq; ꝑmanebũt
liuſti añ ocłos tuoſ.Odiſti ait dauid oẽſ
qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ:pdes oẽs qͥ loquũt᷑ mẽ
daciũ.Sʒ dicet aliqſ. Quid ẽ ꝙ vigenn

We vita chꝛiſtiana

bonos etiã pire cũ malis. Illi nõ pereũt
ſz euadũt qͥ ð maloꝝ ↄſoꝛtio ⁊ ꝑſecutõni
bus liberant᷑:⁊ ad requiz trãſferunt᷑. Illi
⁊ plane moꝛiunt᷑ ⁊ pereũt:q̊s de q̊ mũdo
recedẽtes:maioꝛis adhuc iudicij ſuppli
ciũ expectat ⁊ pena. Uocant᷑ em añ tꝑs
boni ne diutiꝰ vexent᷑ a noxijſ. Mali vᷣo
⁊ impij tollunt᷑ ne bonos diutiꝰ ꝑſequãt
Juſti ð pᷣſſuris tribulatõibo ⁊ anguſtijs
vocãt᷑ ad requiẽ.Iniqͥ vo ð luxurijs opi
bus ⁊ delicijs rapiũt᷑ ad penã. Illi vero

vadũt vt iudicẽt.Iſti vt iudicẽt᷑. Illi vt

vindicent᷑. Iſti vt ĩ eos vindicta celebꝛet᷑
ſic ſcriptũ ẽ. Juſtꝰ aũt ſi moꝛte pᷣoccupa

tꝰ fuerit ĩ refrigerio erit.Et iteꝝ. Uiuẽs

int᷑ pctõꝛes trãſlatꝰ ẽ.Et iteꝝ. Placita eĩ

erat deo aĩa eiꝰ ⁊ iõ ꝓperauit ð medio ini

ꝗtatꝭ eriꝑe eũ.Et iteꝝ.Cũ impij eũt ad
moꝛtẽ:illi aũt ſũt ĩ pace. Uides ̊ hãc ſo
lutionẽ coꝛꝑis iuſtꝭ ⁊ dei electꝭ requiẽ eẽ
ñ penã:vt cũ diſſoluũt᷑ liberari eos potiꝰ
q; ꝑire.Et idcirco ipᷣaʒ ſolutõeʒ qͥ fideleſ
ſũt nõ timẽt nec verent᷑:ſʒ venire mag de

ſiderãt ⁊ exoptãt.ꝑ quã requiẽ ĩtelligüt

exhiberi ñ penã.Iniqͥ vᷣo ⁊ impij ⁊ ſuoꝝ

ſceleꝝ ↄſcij.eã merito naturali ꝓuidẽtia

ptimeſcũt:ꝑ quã ſe nõ neſciunt iudicari.
Duappter hac rõne reddita ⁊ accepta:ñ
optet nos omino peccare:pᷣſertim cũ nõ

ignoꝛemꝰ pctõꝛibo iudiciũ ⁊ ĩ pᷣſenti eſſe:
⁊ĩ futuro fᷣuari. Nec in h̊ nob ꝙ noĩe tmnñ̃

chꝛiſtiani dicimur blãdiamur.ſed ꝓpt hᷣ
etiã iudicãdos nos credamꝰ:ſi nomẽ no
bis fruſtra vindicemꝰ alienũ.Aut ſi ali/

q tã ĩcredulꝰ ẽ:tã ĩfelix:tã ꝑtinax:tã ob⸗
ſtinatꝰ.tã audax:vt q̃ qñq; vẽtura eſt dei

iudic irã ĩdignatõeʒq; nõ metuat:vl ſal
tẽ hũanã ↄſuetudinẽ erubeſcat:⁊ id vide

at q; bꝛut q; inſipiẽs ille:qᷓ; ſtultꝰ ab ip
ſis etiã gẽtibo iudicet᷑:cuiꝰ tãta ẽ vanitaſ

tãtaq; demẽtia:vt ſibi adipiſcat᷑ alienuʒ
nomẽ. Quis em̃ tã vanꝰ ⁊ miſer eſt:qͥ ad
nocatũ ſe cũ lr̃as neſciat audeat ꝓfiteri.

Quis tã ĩſanꝰ ⁊ excoꝛs:vt ſe ꝓfiteat᷑ mili
tẽ qͥ neſciat arma geſtare.Nemo eĩ qdᷣcũ/

q; nomẽ ſine cauſa ſoꝛtit᷑. Sutoꝛ vt dica

tur ncce ẽ vt calciamẽta ↄficiat:vt voce᷑
qs faber aut artifex art pitia facit:vtne

gociãs nũcupet᷑ qͥs:chariꝰ qð viliꝰ eme/

rat diſtrahit. Hmõi exẽplis cognoſcimꝰ

nullũ ſine actu nomen:ſʒ om̃e nomen ab
actu. Tu qũo chꝛiſtianꝰ dicerꝭ:ĩ q̊ chꝛi
ſtiani actꝰ ñ apparẽt.Chꝛiſtianꝰ iuſticie
bonitatꝭ:patiẽtie:caſtitat:pꝛudẽtie:hũi
litat:hũanitat: innocẽtie:pietatꝭ ẽ nomẽ
⁊ tu illud tibi qũo defẽdis ⁊ vẽdicas:cui

ð tã plłimis rebo nec pauca ſpᷣſiſtũt Chꝛi

ſtianꝰ ille ẽ qͥ nõ noĩe tm:ſʒ oꝑe ẽ:qͥ ĩ oĩb
chꝛiſtũ imitat᷑ ⁊ ſequit᷑:qͥ ſanctꝰ innocẽs
incõtaminatꝰ:intactꝰ:cuiꝰ ĩ pectoꝛe ma/
licia nõ habet locũ:cuiꝰ ĩ pectoꝛe ſola pi

etas ↄſiſtit ⁊ bonitas:qͥ neminẽ nouit le/

dere ⁊ nocere:ſʒ oĩb opẽ ferre.Chꝛiſtia/⸗
nꝰ illeẽqᷣ cren lo chꝛiſti nec inimicos no/
uit odire:ſʒ mag aduerſãtibo ſibi bñfa/

cere:⁊ ꝓ ꝑſecutoꝛibo ſuis ⁊ hoſtibo exoꝛa

re. Naã qͥ aliquẽ ledere aut nocere patꝰeſt
ille mẽtit᷑ ſe eſſe chꝛiſtianũ.Chꝛiſtianꝰ ẽ
qͥ pᷣt iuſta voce dicere:neminẽ hoĩem no⸗
cui:iuſte vixi cũ oĩbo. Sʒ me neex ſenſu

pꝛio loqͥ q arbitret᷑ aut credat:aut eũ

putʒ ſe facile debere ↄtẽnere:qͥ ſua potiꝰ

voluũtate qᷓ; leg autoꝛitate loquat᷑iã nũc

ipᷣꝰ legiſcuiꝰ pᷣceptꝭ noõᷣ vite aditꝰ aꝑit᷑:

oñdere qͥd de ab initio ſtatim mũdi hu/
mano generi obfuare pᷣcepit.in qſempeꝛ

placatꝰ fuerit vel offéſus. Lego em̃ poſt
adã qͥ a deo pꝛimꝰfoꝛmatꝰ ẽ:ð cuiꝰcauſa
nũc dicẽdũ nõ ẽ:in exoꝛdio mũdi cayn et
abel fratres fuiſſe germanos:eqb vnus
deo placuit eo ꝙ iuſtꝰ eſſet ⁊ innocẽs.al
ter vo qꝛ iniuſtꝰ⁊ nocẽs deo placere non

potuit Deinde interueniẽte tpeenoch ſa

tis iuſtũ fuiſſe ſcriptura deſigt.Cui tm̃
iuſticia ↄtulit:vt nec pᷣſentẽ moꝛtẽ ſciret·

ſʒ ⁊ ad imoꝛtalitatẽ ð medio oĩm moꝛtali

um ſingularit᷑ raperet᷑. Cuiꝰ mõſtrat᷑ exẽ
plo:vnũ deo iuſtũ plłimis pctõꝛibo cha/

rioꝛẽ. Noe quoq; ⁊ üle iuſtuſ:cui iuſticie

meritũ qͥd pᷣſtiterit nouimꝰ:vt ipi cũ ſuiſ

tm̃ vira daret᷑ ꝑ diluuiũ toto mũdo dam
nato.Abꝛaaʒ qd ꝑ fidei merita ⁊ iuſticie
ↄſecutꝰ ſit:ſcriptura teſtat᷑:vt illo ĩ tꝑe ſo

lꝰ amicꝰ dei eſſet ĩ terri:qͥ ſolꝰ fuerat iuſtꝰ

ĩuentꝰ Loth do vt pereũtibo cũctis ðᷣ ſo

domitanoꝝ liberaret᷑ incẽdio:qͥd alið q;

inſticie meritũ fuit. Lõgũ ẽ nos ire ꝑ ſin
gulos:⁊ oĩm merita recẽſere. Populũ in

daicũ quẽ ad ſe deꝰ pꝛimũ ð ſemĩe abꝛae

M

Hcetn e
erinqdeny

harepcepit
coörelal

Veratpfin

egiptumi
puletufia.
to ezqede
cepti midie
nisopibocun
tenpatniar
yt dptiuite
ſceret labe
reripegrine

fpeañ pegn

moeitilibi
tunq qpeg
binis hoi
holitomnii.
ſmeſunereb⸗
Wdecun e
ſchedacc
mioblator
tribulatie
labo. He
ingflege
pploſuom
moperßce
Pilvoeg jl

tigultinoit

hoſtenoſßt
ioobtnen
ſſengti
Uerfäaratde
tumeſene⸗
umacergt⸗
oxſemeimn
herei ntuli
tnenmurm.
nbbildner n

Whceit
wnghe
datenſirn
tpifuſtin
dict G N
manobiin
actipe lliip
NI hieicnt

Wenßeſenng
anenii
ndeg
e
dobtitg
neeabſfilh
emnß wiͤiin
nininni
n Wigenen
ka ianr ſit
nsömniſvrte

heih een

ngüchiniiin
pfstdothan
renutnoegr
e Mehen
Syene
nck ant edrai
õ
weitelogntin
nciiügihhen
ninoſtunniin
Nfiis eniii
ſenn
mnuuiniifalt
mmbrihy s
Paſett imacel
Sdeopcgeſo
enärmnl
r deſc uimn

ſninmiſin

neäwoinnanl
Cubniſfiir
inis i⸗ n
Eintaiſc
öliſui
Eimmriſte
betiloiche
icbfann
geünwchaod

to rõeʒz: qꝛ deỹ pplm ſuũ qu
ceptꝭ miſcðie pietat iuſticie ceteriſq; bo

pᷣ ceter gẽtibo ꝑtinere optauit:qũo erudi

erit:qͥd eũ vt ſibi placerʒ facere:qͥd obſer

uare pᷣcepꝑit:ſcire nos ↄuenit. Pꝛimo ĩ lo
co ꝙ ð relicta regiõe ĩ q̃ ſꝑ habitare opta

uerat:pr̃iaq; deſta:ĩ alienã ꝓuinciã h̊ ẽ ĩ

egiptũ migre ſecit:nõ ſine ca:nec ſine dei
ꝓuidẽtia factũ eẽ jeo: E; Pi fuiſſe pu/⸗
quẽ elegerat p̃/

nis oꝑibo cupiẽs erudire:voluit eũ ĩ ex/

tera patria ꝓ tꝑe ꝑegrinũ eſſe ⁊ captiuũ:

vt captiuitat ⁊ ꝑegrinatõis miſeriã di/
ſceret ⁊ laboꝛes:qͥ faciliꝰ poſtmodũ miſe
reri ꝑpegrinantiba ⁊ laboꝛãtibo noſceret:ſi
ipᷣe añ ꝑegrinatõis miſias didiciſſet Ne
mo eĩ tã libẽter ꝑegrino ⁊ aduene miſere
tur:qᷓ; ꝗ́ pegrinatõis exitꝰ nouit. Nemo
libẽtius hoſpitẽ ſine tecto ſuo ĩtroducit
hoſpitõ:niſi qͥ añ idiguerit aliẽo.Hemo

itag eſurietẽ cibat: nemo ſic ſitientẽ potat:

niſi q ſitim eſuriẽq; ppeſſus ẽ. Nemo tã
facile nudũ oꝑit ſuis veſtimẽtis:q; qͥ nu
ditat ⁊ frigoꝛis nouit penuriaʒ. NHẽo ſic
tribulato ⁊ miſo ⁊ laboꝛãti ſuccurrit:q;

q̃ tribulationũ ⁊ miſeriaꝝ caſꝰ expꝑtꝰ ẽ et

laboꝝ. Merito & de? miſcdᷣie ⁊ pietatis

mgf:qͥ legẽ poſtmodũ erat editurꝰ ꝑ quã
ppło ſuo miſcdie ⁊ pietat:oĩmq; bono⸗/
rũ opeꝝ pᷣcepta erat traditurꝰ:voluit eũ
pꝛiꝰ oẽs paſſiones pᷣſſuras ⁊ tribulatõeſ

⁊ ãaãguſtias ĩ terra ꝑpeti aliena.q̃ facilius

poſtea poſſʒ talia patiẽtibo miferi ⁊ ſic ſu
is obtpare mãdatis. Ut putas eũ bonũ
fuiſſe agricolaʒ:qͥ puſqᷓ; ſemẽ mittat:diu
terrꝗ aratr⁊ raſtridomat:ne qð illi tradi
turꝰ ẽ ſemẽ ꝑeat.Ita ⁊ deꝰpplłm ſuũ diu
añ macerat ⁊ domat q; ei ſalutariũ mãda
roꝝ ſemẽ imptiat Deniqʒ vt ob hãc cãm
hec eũ ꝑtuliſſe euidentiꝰ clareat:ipᷣiꝰ dñi
iĩtueamur mãdata dicẽtis.Aduenã ñ ve
xabit nec tribulabitiſ.fuiſtꝭ etenĩ ⁊ vos
aduene ĩ terra egipti.Et iteꝝ legimꝰ De
us magnꝰ qͥ ñ accipit ꝑſonã nec munera
ſaciẽs iudiciũ ꝓſelitꝭ ⁊ oꝛphano ⁊ vidue
date panẽ ⁊ veſtimẽtũ.diligite pſelitũ qꝛ

⁊ ipi fuiſi ĩ terra egipti ꝑegrini.Et alibi

dicit. SDi aut meſſus fueris meſſẽ ĩ agro
tuo:⁊ obliuiſcer manipulũ:ñ reuertaris

accipe illũ: pſelito ⁊ oꝛphão ⁊ vidue erit:

vt bñdicat te dñũs ĩ oꝑiba manuũ tuaꝝ:⁊

(Fo. CcxxXIIII.

memoꝛ erꝭ qꝛ famulꝰ eras ĩ terꝛa egipti.
Joõ pcipio tibi verbũ h. Uñ facile videt᷑
atq; dinoſcit᷑ eũ ppłm ob hãc cãm cũctiſ

afflictũ fuiſſe miſerijs: vt miſereri alteri

ſuo docerent᷑ exeplo. Siẽ ſcriptũ ẽ. Do/⸗
cuiſti em̃ pplłm tuũ ꝑ talia oꝑa:qm̃ oꝑtʒ

iuſtos eẽ ⁊ hũanos.OQualẽ pplłm ſuũ eẽ

velit late vt arbitroꝛ patʒ:⁊ quib poſſit
oꝑiboꝓmereri płimis ꝓbat᷑ exẽplis.Sʒ
ne ad manifeſtadã eiꝰ volũtatẽ paꝝ vide
at eſſe qð diximꝰ:legꝭ ⁊/ pphaꝝ pcepta iũ
gamuſ:⁊ qͥq deo placeat ſꝑq; placuerit:
⁊ qͥd crebꝛiꝰ fieri ⁊ obſuari pᷣcepit:tã ve⸗
ter q; noue leg teſtimonijs cõpꝛobemꝰ
Diliges dũm deũ tuũ ex toto coꝛde tuo
⁊ ex tota aia tua:⁊ ex totis viribo tuis:et
diliges ꝓximũ tuũ ſic teipᷣm.Legis ⁊ pi
phetaꝝ pᷣcipuũ h̊ mãdatũ eẽ:dñi ⁊ ſalua
toꝛis nr̃i teſtionio cõpꝛobat᷑ dicẽtis. In
his duobo mãdatis vniuerſa lex pẽdet ⁊
ꝓphe.Oð reſcindi nõ pᷣt nec mutari.In
duobo iſt mãdatis om̃e tãa leg q; ꝓphaꝝ
ↄſtare pᷣceptũ:⁊ illũ legẽ ĩpleſſe qͥ hec po
tuerit iplere. Nihil eĩ a te alið ĩ lege veti
ꝗrit᷑ q; vt deũ ⁊ ꝓxim diligas. Et vᷣe ille
legis ↄſũmatoꝛ ⁊ factoꝛ ẽ:qͥ necĩ deũ nec

—

Ipximũ peccat. Dʒ d deu d prim ſit

diligere:pᷣterire minime ac diſſilare ↄue/

nit. Deũ diligit qͥ ſuis ĩ oĩb⸗ mãdatis ob

.

tpat. Deũ diligit qͥ leges eiꝰ: pcepta cu/

ſtodit. Deũ diligit qͥ vt ille ſctũs eſt ipe

ſe ſctiſicat. Siẽ ſ fripene. Bancri eſtote
qm̃ ⁊ ego ſctũs ſũ dñs deꝰ veſter Deũ di
ligit ꝗᷣ ⁊ illð pphe dicetis ĩplet eloquiũ.
Oni diligitis dñm odite malũ Deun dili

git ꝗ nõ glia ; celeſtia cogitat ⁊ diuina.

Deꝰ em ñ niſi ſctitatis iuſticie⁊ pietatiſ

amatoꝛ ẽ. Et ille deü diligit qͥ nõ alid qᷓ;

qð deꝰ amare videt᷑ opat᷑ Quid ſit eĩ deũ
diligere: dñi ſaluatoꝛis doctrina decla/
rat dicẽtiſ. Qui audit vᷣba mea ⁊ facit ea
hic eſt qͥ diligit me. Si g ille deũ diligit
qͥ qcqͥd deꝰpcipit faeit:qͥ ñ facit ille nõ di

ligit. Oĩs vo qͥ ñ diligit odit. Vñ clarũ

atq; mãifeſtũ ẽ ab eis deũ odiri:qͥ ſua mã

data ñ fuãt. Deqb ꝓphaʒ dixiſſe puto.

HNõneq oderũt te dñe oderã illos:⁊ ſi upꝑ
lĩimicos tuos tabeſcebã. Perfecto odio
oderã illos:inimici facti ſůt mihi.Odit
ꝓpha iuſtꝰ pẽtoꝛes ⁊ adulteros ⁊ ĩiuſtoſ
:

dei mãdata ſpernẽtes. ſiẽ ipᷣe ppha alio 6

— 6

ĩT loco diẽ. CUidi pᷣuaricãtes ⁊ tabeſcebã.
Et iteꝝ Iniq̊s odio habui:⁊ legẽ tuã di
lexi. Vide & q; iuſti q; itegri eẽ debea mꝰ
⁊ ſãcti.qͥbo poſtq; male ↄuerſari ñ licet:ſʒ
nec male ↄuerſãtes åſcere. Hoc eẽ btũs
apłs euidẽter oñdit:qꝛ nec pães cũ pẽto
rib frãgi pᷣcepit dicẽs.Si qᷣs fr cogno/
minat᷑ int᷑ vos:⁊ ẽ foꝛnicatoꝛ:aut auarꝰ:
aut ydoł fuiẽs:aut maledicꝰ:aut ebꝛioſ⸗
aut rapax:cũ hmõi nec cibũ ſumere qdẽ
Sãctũ eſſe ppłm ſuũ deꝰ voluit:⁊ ab oĩ
ↄtagione ĩiuſticie ⁊ iniqtatꝭ alienũ.Talẽ
eũ eẽ voluit tã iuſtũ tã puꝝ tã ĩmaculatũ
tã ſimplicẽ:vt nihil ĩ eo gẽtes qð redar/⸗

guerẽt ĩuenirẽt:ſʒ ꝙ admirarẽt᷑ ⁊ dicerẽt

Btã gẽs cuiꝰ ẽ dñs de eiꝰ ppłs quẽ ele
git ĩ hereditatẽ ſibi.Tales ↄuenit eẽ dei
cultoꝛes ⁊ ßᷣuos mãſuetos gᷣues pꝛuden
tes pios irrepᷣhenſibiles ĩmaculatos:vt
q̃ſq; viderit eoſ ſtupeat ⁊ admiret᷑ ⁊ dicat
Hi hoĩes ſũt dij:qꝝ tal ẽ ↄuerſatio.Ita

ſe hõ dei exhibere dz ⁊ agere: vt nemo ſit

q̃ eũ videre ñ velit:qͥ eũ ñ audire deſiderʒ
nemo eũ cũ viderit ñ dei eſſe fuliũ credat:
vt ve ĩ eo ꝓpheticũ illud ĩpleat᷑. YFauces
eiꝰplene dulcedĩs:⁊ tot deſiderabił.Nã
ſi ſe talẽ exhibeat xpᷣianꝰ:ſi ſe talẽ exhibe
at dei vᷣuꝰ:vt his qͥ demonijs idoliſq; de
ſeruiũt ↄuerſãdo fiat eqł:ĩcipiet deꝰ ꝑ il/

lũ blaſphemari ⁊ dici O chꝛiſtianũ:o dei

Fnũ:cuiꝰ tã nequã ↄuerſatio ẽ:cuiꝰtã ma
li actꝰ:tã t᷑pia opa:cuiꝰ vita tã ĩpia:tã ſce
leſta:tã luxurioſa:tã ſoꝛdida:⁊ erit illiꝰ ꝓ
phetie reꝰ Nomẽ ei dei ꝑ vos blaſphẽat᷑
int gẽtes. Sʒ ve ill ꝑ q̊s fuerit blaſphe/⸗
matũ.Deꝰ etiã a nob nihil magis deſide
rat ⁊ reqͥrit:q; vt per actꝰ nr̃os nomẽ ſuũ
magnitficet᷑ ab oĩb.ſic̃ ſcriptũ ẽ. Sacriſi
ciũ laudiſ honoꝛificabit me. Hoc ẽ ſacri
ficiũ qð deꝰſuꝑ oẽs hoſtiaſ q̃rit ⁊ diligit
vt ꝑ iuſticie nr̃e oꝑa nomẽ ſuũ vbiq; lau
det᷑:.⁊ deꝰ verꝰ eſſe ſßuoꝝ ſuoꝝ actu ⁊ oꝑe
cõpbet᷑. Illi vo deũ diligũt: ͥ ñ aliud q
vñ nomẽ dei głificet᷑ exercẽt. Oũo de di
ligi debeat vt potuimꝰ bꝛeuiter diximꝰ.
Nũc vo qͥq ſit ꝓximũ tãqᷓ; ſeipʒ diligere
vt poſſumꝰ explicemꝰ:qᷓ;ᷓ ipᷣiꝰ cquſe ex/
poſitio alioĩ loco bꝛeuit᷑ diſſerat᷑ cũ dicit᷑

Dõð tibi fieri ñ vis alij ne fecerꝭ. ODñs q̊;

1 ſaluatoꝛ nr inqᷣt.Oiĩa q̃ vultꝭ vt faciant

De vita chꝛiſtiana

vob holes:ita ⁊ vos facite ilk ſir Nemo

em̃ ᷣ ſibi malũ optet ab aliq fieri Ille S
ximũ ſuũ tãq; ſeipᷣm diligit:q ei ñ mali
aliqd facit qð nec ſibi vult fieri Sʒ ſiᷣd

bõi:put ipᷣe ab oĩbo reciꝑe optat ↄſeq li

bent᷑ imptit:qꝛ ñ ſolũ h a chꝛiſtiano qrit
vt malo careat:ſʒ vt exerceat bonũ.Qui
etiã ſi nec qͥd mali nec boni fecerit:tñ ad
erne vite pᷣmiũ ñ admittit᷑:ſʒ gehẽne igni
bꝰ mãcipat᷑. Siẽ ĩ euãgelio dñm dixiſſe

legimꝰð his qͥ mali faciũt nihil:nec boni

tñ aliqͥd oꝑant᷑. Diſcedite a me maligniĩ
ignẽ eternuz:quẽ pᷣpauit pr me diabolo

⁊ angeł ei.Eſuriui⁊ ñ dediſt mihimã

ducare.Sitiui ⁊ ñ dediſtis mihi bibere.

Hoſpes fui ⁊ ñ ſuſcepiſtꝭ me. Nudꝰ1 nõ

veſtiſtꝭ me. Infirmꝰ ⁊ nõ viſitaſt me. In

carcere ⁊ ñ veniſtꝭ ad me:nõ qꝛ malũ geſ.

ſerũt ſʒ qaꝛ bonũ ñ fecerũt ↄdẽnant᷑ Ex q̊
em̃ qᷣſq; pꝛudẽs ⁊ ſapiens reco&ſcat:quã
ſpẽ illi hr̃e pñt qͥ vᷣſant᷑ ĩ mal:qñ etiã illiſ

vita negat᷑ qͥ mali nihil fecerũt:niſi qꝛ nõ

aliqd geſſeruũt boni ·Neq; ei deꝰh tm qrit
a nob vt mali ñ ſimꝰ:ſʒ vt efficiamur bõi

Ex mał eĩ oꝑibo vocant᷑ mali:ita ecõtra/

rio ex bõis appellãt᷑ boni.Et duo ſũt ᷣ/⸗
bus boni pᷣuire vidẽt᷑ ⁊ mali:bonꝰ deus:
cui oẽs bñ ↄuerſãtes deſeruiũt.dyabołꝰ
aut malꝰ:cuiꝰ qͥſq; qͥ male oꝑat᷑ fſamulꝰᷣ.
Hõ em̃ a nob ̊ ſolũ poſcit᷑:vt nõ viuẽdo
male fᷣui eſſe dyaboli deſinamꝰ:ſz etiã vt
viuẽdo bñ deo fuire videamur. Nã qͥſq;

*

qͥ nec malũ videt᷑ opari nec bonũ:cuiꝰ ſer

uus videat᷑ eẽ iqro Et quũo a deo vitã po
terit ſperare ꝑpetuã:qua bñ faciẽdo non

mernit. Nemo ſe inquã ſẽſu ppo vᷣcipiat
2 illudat. Nẽo ſe vana exiſtimatõe ſedu/
cat. Quiſqͥs bonꝰ ñ fuerit:vitã ñ habet.

Duiſqs iuſticie ⁊ miſcðie opꝑa ñ fecerit:

ñp̃t regnare cũ chꝛiſto. Quiſs ñ fuerit

1

hüanꝰ piꝰ hoſpital benign? clemẽs ge⸗/

„

bhẽne nõ euadet incendiũ.Deꝰ malos nõ

amat:nõ diligit pctõꝛes.Quiſqͥs malũ

fecerit ĩmic? ẽ dei Ouiſqſ ſiñ dolo ñ ſue
rit:ptẽ ñ pᷣt hre cũ chꝛiſto. Nihil eĩ ãpliꝰ

ẽ chꝛiſtiano q̃rẽdũ:nihil deſiderãdũ ma
gis:nihilq; totʒ viribo enitẽdũ q; vt ma⸗
liciã ſuo excludat ex coꝛde:q;ᷓ vt neqciax
ĩtra pectoꝛiſſui ↄſciẽtiã ñ admittat:q; vt

bõitatẽ teneat:iuſticiã fuet:puritatẽ mẽ

tis cuſtodiat. Eſto igit᷑ innocẽs ſi vis cũ

deo viuere.
chꝛito H
temhit
chꝛiſto ſe
⸗Nundinen
uere ri ua
chilidili⸗
piſei Ouse
vicere dies
alnalonlabi
leamnalorf⸗
ei Hröibe
waluz neſcii
dolünloqn
gek purita
Gatdeo. Gi
Ccheito.
Gt: bincl
Plimis derten⸗
nocetel tre
did. Kuſod
Gaſcrrade
Cehaboni
Ppperedan
Gulterane
muiterqin
rit Juciean
igreſ/Ge
giaũ cſer
ſgliolocodi⸗
ſcpſti Oulſa
füllüdetne
mocitesſ
nei N
yriuſicif,
nonihlchn
hobfunthen
htuot tynen
ſublickz
taͤs wen!
„ „
llcr
ernngdef
ianaige
bezeibane

lerann

riscn Gci
keeſeceis
libccnan

geterſeep

ſiriſkegen
cradiin e
indiigegeifn
Nrultſe Bie
nebpeopen zel
4

=—,G -

ün chiini
tanandoüdd
boniicnrit
iairmhenrdbon
Gutp dan
Neniſsnihnder
pik ne ok
1nöͦ iſitaf ne

nenögenaiſ

nitxcenmt E
ns rroganqe⸗

timaleſietäll.

üſaüdnirn
gezadehefti
tchcunwi,
untmalinnni⸗
boni⸗ Cind
Geiii N
Umecertind i
lirii iin
um Flin
bannn Kics
nerborincl G
göonden tiſ
vibihcitond
enbodenin
ikmmieich/
gierii in
iceci lin

deo viuere Eſto ſt implex ſi vis regre cuz

chꝛiſto. Quid tibi ꝓdeſt malicia q̃ ĩ moꝛ

tẽ trahit. qd neqᷣcia q ꝓhibet regnare cũ
chꝛiſto. q ſe habetẽ extermiat. ſic ſcriptũ
ẽ.Aia eĩ nequã diſꝑdet eũ qͥ ſe hʒ. Si vi

uere vis audi ꝓphaʒ q loquit᷑ Si regnũ

piſci. Quis ẽ hõ inÄt qͥ vult vitã:⁊ cupit

videre dies bonos. Cohibe linguã tuaz
a malo:⁊ labia tua ne loq̃nt᷑ dolũ.Diuer/

te a malo ⁊ fac bonũ:inqre pacẽ ⁊ ꝑſeq̃re
eã. Hmõi hoĩes deꝰ honoꝛat ⁊ diligit:qͥ
maluʒz neſciũt:qͥ mẽtiri ñ noꝛũt:qͥꝝ labia
dolũ ñ loquũt᷑:ĩ qͥb ũ niſi bõitas eſſe vi/

det᷑ ⁊ puritas. Innocætia ẽ q̃ nos cõmen

dat deo. Sumplicitas ẽ ꝗᷓ nos regre facit
cũ chꝛiſto.O, deꝰ nõ niſi innocẽtes dili
gat:⁊ ſibi velit eſſe ↄiũctos:teſtimonijs

plimis declarat᷑ſiẽ ĩ pſalmis ſcriptũ eſt.

Innocẽteſ ⁊ recti adheſerũt mihi.Et ali
biðꝛ. Cuſtodi innocentiã ⁊ vide eqͥtatẽ
qm̃ ſũt reli e homĩ pacifico.Duãta ĩno

cẽtia homĩ pᷣſtet ⁊ ↄferat etiã ſi ſero fuet᷑
ꝓphete dauid teſtimonio cõpꝛobat᷑:qͥ cũ

Guiter añ peccaſſiʒ:poſtea ſe iudicari ñ ti/

muit:exq̊ͥ innocẽtiã noſſe cepit.ſiẽ ipe di

xit Judica me deꝰqm̃ ego ĩ inocẽtia mea
ĩigreſſuſ. Sciebat & ſibi iã ñ metuẽdũ iu
diciũ eſſe:qꝛ ĩnocẽtiã ⁊ ſero coguerat Et
I alio loco dicit. Me ãt ꝓpt᷑ innocẽtiã ſu
ſcepiſti. Suſcepit poſtmodũ ꝓpt᷑ inocẽ/
tiã illũ deꝰ:quẽ ꝓptmaliciã añ repulerat
nnocẽtes ñ ↄfũdi coꝛã deo poſſe mãife

—

ſtũ ẽ:cũ ðꝛ.Quãto tꝑe inocẽtes cuſtodi/

unt iuſticiã ñ ↄfũdẽt᷑. Nihil eĩ deo digni
us:nihil chariꝰ eſſe pᷣt:q; vt innocẽtia to
ta obfuatõe teneat᷑ Licʒ qͥs ĩ alijs oꝑib
deuotꝰ appeat:ſi illã ũ habuerit ſibi fru
ſtra blãdit᷑ ð ſua deuotõe.Si illã iudeiſ
etiã ſb veteri lege degẽtibo qm̃ adhuc ilł
limicũ licebat odire:obſᷣuare pceptũ eſt.

qͥd te nüc agere ↄuenit chꝛiſtiane qͥ inimi

cũ tuũ iuber amare?:Oñ em innocẽs nõ
eris vł cui poterꝭ eẽ malꝰ:qͥ inimicis pᷣci
perꝭ eẽ bonꝰ: Sʒ tu foꝛſitã ⁊ pximũ odiſ
cui nec extraneũ odiſſeↄcedit᷑:⁊ frẽʒ ꝑſe/
q̃ris: cui pᷣcipit᷑ amare inimicũ.⁊ xpᷣianũ
te eſſe credis qͥ nec noni nec veter teſtam̃

ſtianũ eſtimes:⁊ ð ſolo tibi noĩe blãdiat

ti pᷣcepta cuſtodis? Sʒ ne ſine cã te chꝛi

CCXxxXXV.

furabat᷑ iã ñ furet: maglaũt laboret opan

do manib ſuis qð bonũ ẽ:vt habeat vñn
tribuat nccitatẽ patiẽti.Oĩs ſᷣmo malꝰ
ðᷣ oꝛe vr̃o nõ ꝓcedat:ſj ſi ꝗs bonꝰ ad edi
ficatõneʒ fidei vt det graʒ audiẽtibo.Et
nolite ↄtriſtari ſpũmſctm dei:ĩ q̃ ſignati
eſt ĩ die redẽptõis Oĩs amaritudo ⁊ ira

⁊ ĩdignatio ⁊ camoꝛ ⁊ blaſphemia aufe-

rat᷑ a vobᷣ cũ omi malicia.Eſtoteãt beni⸗/
gni iuicẽ mificoꝛdes donãtes ĩuicẽ:ſiẽ ĩ
xpᷣo de donauit vobᷣ.Eſtote ãt imitato

res dei ſiẽ filij chariſſimi:⁊ ãbulate ĩ dile

ctõne:ſic ⁊ chꝛiſtꝰ dilexit nos:⁊ tradidit

ſemetipᷣm ꝓ nobᷣ oblatõez ⁊ hoſtiã deo in

odoꝛẽ ſuauitatꝭ. Impudicicia aũt ⁊ oĩs
imundicia ⁊ auaricia nnoĩet᷑ int᷑ vos ſiẽ
decz ſctõs:aut turpitudo:aut ſtultiloñ
aut ſcurriliras q̃ ad rẽ ñ ꝑtinet:ſʒ magis
graꝝ actõ. Hoc etiã ſcitote ꝙ oĩs ĩpudi
co: aut imundꝰ: aut auarꝰ qð ẽ idoloꝝ ſer
uitꝰ:nõ heres erit ĩ regno xpᷣi⁊ dei. Ille
ſe merito xpᷣianũ iudicʒ:qͥ hec pᷣcepta cu
ſtodit:qͥ ſctũs hũilis ⁊ pudicꝰ ⁊ iuſtꝰ ẽiq̃
ĩ miſcðie ⁊ iuſticie oꝑiba ↄuerſat᷑.Nũ tu
illũ xpᷣianũ putas:in q nullꝰ xpᷣianitatis
act? e:in q̊ niła ↄuerſatõ iuſticie ẽ:ſʒ neh
cie impieta ⁊ ſceler: An illũ xpᷣianũ pu
tas:q oppꝛimit miſeꝝ:q pauperẽ guat:qᷓ
res alienas ↄcupiſcit:qͥ ſe vt diuitẽ faci/
at ples efficit ĩdigetes:qͥ lucri gaudet in
iuſt:qͥ ðͥ alienis laboꝛibo cibũ capit:qui
miſeroꝝ ditat᷑ iteritu.cuiꝰ os aſſidue vi/
olat᷑ mẽdacio:cuiꝰ labia nõ niſi idigna ?
obſcena ⁊ ſceleſta loquũt᷑ ⁊ turpia.cui cũ
iubeat᷑ diſtribuere ſua:ĩuadit aliena? Et
tal ad eccłiaʒ audẽter accedit:⁊ temere ⁊
ipoꝛtune expãdit ĩ celũ ĩpias manꝰ illici
to raptu ⁊ innocẽtũ cruoꝛe violatas.Et
oꝛe illo polluto atq; ſacrilego quo fuerat
paulo añ aut falſa locutꝰ aut turpia:pᷣceſ
ad deũ quaſi ſibi nihil ↄſciꝰ mali fundit.
Quid ag ipꝛudẽs ⁊ miſer:Ouid te ma/
ioꝝ pctõꝝ onere guaſ: Quid deo pᷣter cõ
temptũ iiuriaſ irrogas: Ouid ad puocã
dã celerieiꝰ irã ĩ teſtimoniũ pene tue ſce
leratas ad deũ poꝛrigꝭ manꝰ:ad q̃s illeñ
reſpicit qͥ nõ niſi ſctãs ⁊ imaculatas ſibi
manꝰ iuſſit offerri. Quid oꝛe illo deũ ro/
gas:qͥ paulo añ locutꝰ es male.cuiꝰ quã
uis młtiplicent᷑ pᷣces abominant.ſiẽ ſcri
ptũ ẽ.Cũ extẽderitis manꝰ vr̃as:auertã
3

faciẽ meã a vob:⁊ ſi młtiplicaueritꝭ pᷣces
ñ exaudiã:manꝰ ei vre ſanguiĩe plene ſũt
lauamini mũdi eſtote:auferte neqciaſ ab
ais vfris. Bñ gille ſibi ↄſciꝰ eſſe debet et
certꝰ: ⁊ ſue innocẽtie fidꝰ:q ad deũ manꝰ
extẽdit ⁊ poꝛrigit ĩnoxias.cũ apls dicit
Volo aũt viros oꝛare ĩ om̃i loco:leuan/
tes manꝰſctãs. Ille em̃ merito ad deũ ex
tollit manꝰ:ille pᷣces bone ↄſciẽtie fũdit.
qͥ pᷣt dicere.Zu noſti dñe q; ſãcte:q; inno

cẽtes:qᷓ; pudice ſũt ab omi fraude ⁊ iiu/

ria ⁊ rapia:qͥs ad te expãdo manꝰ: q; im/
maculata labia ⁊ ab omi mẽdacio libera
ᷣbo tibi vt mihi mif earis pᷣces fũdo Ta
lis eĩ cito meret᷑ audiri:⁊ anq; penit pᷣceſ
fũdatpᷣt ĩpetrare qð poſtulat. Scio eĩ eẽ
q̊s ita neàcie ⁊ auaricie ꝓfũda caligo ce/
cauit:vt cũ ilł ꝓſpe ceſſerit ꝙ aut pauꝑeʒ
p potẽtiã vinxerit:aut ifirmũ vᷣtute ſuꝑa
nuerint:aut innocẽtẽ teſtimonijſ falſis ob
ryuerint:aut furtũ fecerit aut rapinã: deo
gras agãt:qᷓ opitulãte talia ſe ppetraſſe
credũt.⁊ tã iniquũ deũ iudicẽt:vt putẽt
eũ ſceleꝝ ſuoꝝ fuiſſe participẽ. Stulti⁊
miſeri vſq; adeo ſuis iniqtatibo obcecati
vt ñ ĩtelligãt deo ñ poſſe placere qð phi

„ „

bet:⁊ q̃ſi vnũ crimẽ ſaꝭ nõ ſit:niſi adhuc

mmale ſentiẽdo ðᷣ deo adiciat᷑ ⁊ alið.Alij
vo ĩb ſe iuſtiſicari eſtimãt ꝙ ð ſubſtãtia
paupeꝝ exiguã elemoſinã faciãt:⁊ de eo
qð a płimis abſtuler̃t vni q ddã minimũ
largiut᷑. Cibat᷑ vnꝰ vñ ples eſuriũt:⁊ de
młtoꝝ ſpolijs vix pauci tegunt᷑ Hõ talẽ
elemoſinã deꝰq̃rit: nec vult pietatẽ vni ð
alteri crudelitate pᷣſtari. Meli ẽ em̃ te
nõ facere elemoſinã: q; vñ pauca paucis

facias płimos önudare:⁊ vt vnũ veſtiaſ

płimos ſpoliare veſtitos. Ill elemoſinã
de cõ pbat q̃ ð iuſt laboꝛibo miſtrat᷑.ſiẽ
ſcriptũ ẽ. Honoꝛa deũ ð tuis iuſt labo/
ribo:⁊ deliba ei ð tue iuſticie fructib Nã

illã abominat᷑ elemoſinã ⁊ repbat q̃ dela

chꝛimis pᷣſtat᷑ alienis.Ouid eĩ ꝓdeſt ſi te
pñdicat vnꝰ vñ płes maledicũt: vł qd cõ
fert ribi illa elẽoſina qᷓ ð ſa pᷣſtat᷑alteriꝰ⸗
BReuera timẽdũ nõ ẽ:qð deꝰ ñ habeat yñ
paupes ſuos paſcat: niſi tu aliena diripi
as. Alios aũt noni qs ita ĩſipiẽtie ⁊ ĩpꝛu
dẽtie tenebꝛoſa caligo ⁊ ignoꝛãtia fallit ⁊

decipit: vt fidẽ quã ſe hfe ſimulãt:ſine iun

— * * — —

ſticie oꝑibo apud deũ ſibi cẽſeãt ꝓfutura:

De vita chꝛiſtiana

2 H̊ erroꝛis genere decepti ſine metn cri/
mina nephãda cõmittũt:dũ credut deũ
nõ criminũ ſʒ ꝑfidie tm̃ vltoꝛẽ.Et hmõi
ñ ſolũ ſeipos periſſe ↄtẽti ſũt:ſʒ etiã alioſ

ĩiqbo nullũ diuie ſciẽtie lumẽ ẽ ſuis nitũt᷑

laq̃is ĩplicare.Et ĩplet᷑ĩ ilł ſaluatoꝛiſ nr̃i
ſñia dicẽtiſ. Cecꝰſi ceco ducatũ pᷣſtet am
bo ĩ foueã cadũt. Nã ſi nullũ crimẽ ſʒ ſo
la ꝑpfidia ↄdẽnat᷑:̊ ſecuri peccamꝰ ⁊ libe/

ri:⁊ ſine cã dedit dñs mandata iuſticie:ſi

ſola ſine iuſticie opꝑibo fides ꝓdeſt. CIñ hᷣ

tã impiꝰ tã ſceleſtꝰ tã perfid ignoꝛãtie er

roꝛ obꝛepſerit. ſcire ñ poſſumꝰ:niſi foꝛte

ex ill: h̊ exeplo ĩ lege veteri pplm ſedu/⸗

cebãt:⁊ ſecuʒ ſimł eterne moꝛti ⁊ ꝑpetuo

tradebãt ĩteritui.ð qb ſcriptũ ẽ. Nolite

augire fmones ꝓphaꝝ à ꝓphetãt vobiſ
qm vani ſũt ipᷣi⁊ viſiones ꝗ coꝛde ſuo lo

quunt᷑ ⁊ ñ ab oꝛe dñi.Dicũt ei his q re/
pulerunt vᷣba dñi. Pax erit vob:⁊ oĩb

vadũt ĩ volũtatibo ſuis. Om̃i qͥ vadit in

*

erroꝛe cordis ſui dicũt:nõ veniẽt ſuꝑ te
mala. Mlta qdẽ nob imo toti leg teſti
monia aderãt:qbo tã ꝑnicioſuʒ deſtruere
erroꝛẽ ac ſepelire poteramꝰ: ſʒ ne legentẽ
diutiꝰ fatigemꝰ:ſufficiãt pauca ð plibs.
Rñdeat ille mihi cuiꝰ tał ẽ ſeſus.Adazꝭ a
deo factꝰ ẽ hõ pᷣmꝰ ſtatiʒ ĩ pncipio mũdi
ptfidie an pẽti cã dãnatꝰ ẽ? In q̃ nihil ſu/
iſſe ĩcredulitatꝭ iuenio pᷣter ſolã ĩobediẽ/

tiã: cuiꝰcã ille dãnatꝰ ẽ:r oẽs ſuo dãnant᷑
exẽplo. Eavnq́ nõ pfidie cã: ſʒ qꝛ frẽʒ in

teremerat ↄdenatꝰẽ. Quid pła: vniuerſꝰ
hH̊ͥ mũdꝰ vt diluuio ĩteriret ñ pfidie cã le/
go factũ fuiſſe ſʒ criminũ Sodoma ⁊ go
moꝛra vt repẽtino cremarẽt᷑ incẽdio:nul
lã cauſaʒ ĩcredulitatꝭ ĩuenio:niſi pctõꝝ⁊

ſceleꝝ.qð ſcriptura euidẽter demöſtrat

2 dicit. Hoĩes ſodomite mali? pctõꝛes

erãt ĩ ↄſpectu dei valde. Popul ille in/

daic vt tã freqnter interire videret ⁊ coꝛ

ripi:nõne pctõꝝ cã pᷣſtabat: Sʒ diceret
aliqͥs. Vleterꝭ leg teſtimonia tm̃ nõ acci/
pio:niſi mihi ⁊ noui teſtamenti exẽpla
tulerꝭ. Accipe ſaphirã ⁊ ananiꝗ:q̃̊s apki⸗/
ca ſñia ñ pfidie crimĩe:ſj furti ⁊ mẽdaci
cã dãnauit. Yoꝛſitã dicẽdũ eſt. Quid em̃
apks dicit. Arbitramur ei inſtificari ho/
minẽ ꝑ fidẽ ſine oꝑibo leg Ipm qͥ h̊ dicit
lego hoĩeʒ abſentẽ etiã ↄdẽnaſſe qꝛ vxo/
rẽ pr̃is accep it. Intelligenda ẽ ſeriptura

jſaktbn
nctpminin
anihoieji
giodinßt
nplmaa⸗
mm ſol⸗
zedaniali
ſibbatort hn

Panattiitßl

igcohooib⸗
ſenoru?e.
lnt Coꝛder
Nſcſioadſalr
Uetitperv
ſcent fide⸗
luacp pdeſt
Baptiſmoeil
Dideicepop
Zuclaͤgdicat
lucd ſacthes
Ned encnan
Wfcene
agniti rün
diet Sicl
aiicognit
hismirſii⸗
ſterionden
vaſcode
ſipuenlab.
chto. Congu
nio feuer i
luntnolnti.
kuirhhſben
Piunderorep
Pinandch
Pſenclilüie
Mallekerpri
ſinoitnhi
leigz ſehliri

mnſengpſin

Poflüldeitn
iſlnnmize

aniegei

Nehtiſpeneng⸗
iürdägii di
Im vMMre Eiin
Neniſünihciin
nelumek ii
lckiäkſalunnin
d ductrüßirn
üſincläcmng
niecem ir

i os t Ui

räpoſm ant
geangair
danenan Men
zms ppbeintl
ſonesa heſt⸗
Daäraben
graitwob
18. Pfhid von
irnornii
imd totd
imicoſn
onleſeinan
—
uti Tiniin
'O N,
ienblibttit⸗
os odinin
Grciſefhn
Nresgirntie⸗
Gia igfced
iiinnh
nctdon
mmi Mtill
ſngieniineit
nidat

a qbo minimeĩtelligit᷑ diſcrepare. Juſtiſi

cari hoĩeʒ int apłs ꝑ fidẽ ſine oꝑibo le,

gis dicit:ſʒ ñ ſine illis oꝑibo de qb alteꝝ
aplm audio dicẽtẽ Yideſ ſine oꝑib moꝛ

tua ẽ. Paul eĩ apłs ð opibo leg locutꝰ ẽ
Bẽ ð circũciſione carnali:⁊ neomenia:et

ſabbato: ⁊ hmõi ceteri:qlex fieri añ pce/⸗

perat: ⁊ ii xpi tꝑe ñ erãt nccaria.Iſte ꝰPo
iacobo ð oꝑibo iuſticie loqᷣ?᷑q qͥ nõ fecerit
ve moꝛtuꝰ ẽ.Sʒ dicʒ aliqͥs illud apłi di

centꝭ. Coꝛde credit᷑ ad iuſticiã:oꝛe ãt fit

ↄfeſſio ad ſalutẽ. Stulte ̊ baptiſmi im/

plet᷑ ĩ tꝑe:q vt baptiʒet᷑qͥs ſola ↄfeſſio de
ſiderat᷑ ⁊ fides. Nã qͥd tibi ipᷣiꝰbaptiſmi
lauacꝝ ꝓdeſt:ſi ſola ſine iuſticia fideſq̃rit

Baptiſmo eĩ pẽta ablui fides oĩm tenet

Di deiceps peccãdũ ẽ:qͥd abluiſſe pdeſt
Audi qͥd dicat dñs hoĩ ſemel ſanato Ec
ce ſanꝰ factꝰes:iã noli peccare:ne tibi qͥd
deteriꝰ eueniat. Hoc ⁊ brtũs pettꝰ apłs
mãifeſtiſſime docʒ ei deteriꝰ aliqͥd qͥ poſt
agnitã viã iuſticie peccauerit euenire:cũ
dicit. Bi eĩ reſugiẽtes coinqnatões mũ
di:ĩ cognitõeʒ dñi nr̃i ſaluatoꝛis ieſu xpᷣi

his rurſũ iplicati ſuꝑant᷑: facta ſũt eiſ po
ſterioꝛa deterioꝛa boꝛibo. Melieĩ eſſʒ ilk
viã ñ cogſcere iuſticie:q; pꝰᷣcognitã ftroꝛ

ſũ ↄuerti ab eo ꝗð ill traditũ ẽ a ſctõ mã
dato. Cõtigit ei eis illð vi ꝓuerbij.Ca/

nis reuerſꝰad vomitũ ſuũ:⁊ ſus lota ĩ vo
lutabꝛo luti. Hoc ⁊ btũs paulꝰ apłs te/

ſtat ⁊ loqt᷑. hoĩeʒ pꝰbaptiſmi ſãctiſicatõʒ
bſtino erroꝛe peccãtẽ nõ ſine ingeti pñia
ↄfuari dicẽs Impoſſibile ẽ eĩ eos qͥ poſt

; ſemel illuinati ſũt: guſtanerũt etiã do⸗
nũ celeſte:⁊ ꝑticipes ſũt facti ſpũſſcti:gu

ſtauerũt nibilominꝰ bonũ dei vᷣbũ:vᷣtu/

teſq; ſeculi vẽturi: plapſi ſi ũt:renouari
rurſꝰ ad pñiaʒ:rurſꝰcrucifigẽtes ſibimet

ipis filiũ dei ⁊ oſtẽtui hñteſ.QOuẽdã etiã
ad ſaluatoꝛẽ acceſſiſſe:⁊ qͥd faciẽdo vitazx
eternã ꝑciꝑet introgaſſe:euãgeliſta teſtat
ui ita a dño rñſum ẽ. Si vis vitã hre
ua mãdata. NHõ dixit:fua tm̃ fidẽ. Naʒ
ſi ſola fides qᷓrit᷑: ſupflue vident᷑ mãdata
fuari. Sʒ abſit vt ego deũ meũ aliqᷣd di

cã pᷣcepiſſe ſupfluũ. Sʒ dicãt hᷣ illi pec

caãdo iã filij ꝑditõis effecti fũt.⁊ ĩ tm̃ ſo

latiũ ſe hr̃e credũt ſi alios ſecũ potuerint

moꝛti ꝑpetue mãcipare. Hã ſi de pctõöꝛẽt

pctõꝛes a tra ⁊ i.

l

q̃ ſciẽtibo ↄuenire videt᷑ ĩ oĩb:⁊ ñ niſi ſo h punit. vbi ẽ illð ppheticũ. Si iuſtꝰvix

ſaluꝰ erit:pctõꝛ ⁊ impiꝰ vbi parebũt.Et
alibi. Oꝛ pctõꝛes ꝑibũt.Et iteꝝ deficit
niq ita vt ñ ſint. Et itex.
Diẽ deficit fumꝰita deficiẽt:ſiẽ fluit cra
g facie ignis ſic ꝑibũt a facie dei. Nullũ
h tm̃ icreulũ ⁊ ĩſidelẽ:ſʒ pctõꝛes audxio
ↄdęẽnari.Et ſaluatoꝛẽ nr̃m q̊daʒ loco di
xiſſe lego. Nõ oẽs qͥ dicũt mihi dñe die

itrabũt i regnũ clo faciũt volũta /
is meiꝗ ĩ cel ẽ. Utiq; iſti xpᷣm creldle
baãt:qͥ eũ etiã dñĩm nũcupabãt. NHec idcir

tẽ pfis mei qͥ ĩ cełẽ.

co ill celeſt regni ianua pandit᷑:qꝛ illum
oꝛe quẽ faci abnegãt ↄfitent᷑. Negari ãt

deũ act:nõ minꝰ q; bis. apls dixit. Oe

um ↄfitent᷑ ſe noſſe:factis aũt negãt.Et

odñs ĩ euãgelio Blti mihi dicẽt ĩ illa die

Dñe dñe nõne ĩ noĩe tuo eiecimꝰdemõia
⁊ ĩ noĩe tuo vᷣtutes młtas fecimꝰ.Et di⸗/ .
cã illis.Nũq; vos codui.Diſcedite a me
oẽs qͥ opamini iniqͥ tatez. Uſq; adeo iſti

credidiſſe dicũt᷑:vt ĩ noĩe dñi vᷣtutes etiã

oꝑarent᷑:nec tũ eis pderit fides:qꝛ iuſti /

cie opa ñ fecerũt. Itaqʒ ſi ſola fideſ pdeſt

cur illi cũ angel ſathene ĩ ppetuũ gehbẽene

ignibo mãcipant᷑:qͥ ñ ꝑfidie cã:ſʒ qꝛ boni

nihil fecer̃t iudicãt᷑.ſic ſcriptũ ẽ.Et dicet
eis rex qui ad ſiniſtrã ſũt.Diſceditea me
maligni in gehẽnã etnã:quã parauit p
meꝰ diabolo ⁊ angel eiꝰ.Eſuriui ⁊ ñ de-
diſtꝭ mihi manducare:⁊ cetera. Mõ dixit
vtiq; qꝛ ñ credidiſtꝭ mihi. Unde ĩtelligi
dat ñ eos ĩcredulitat cã:ſʒ ppter bonoꝝ
opeꝝ ſterilitatẽ eſſe dĩnandos. Nẽo igit᷑

alteꝝ decipiat:nemo ſeducat:niſi qͥ iuſtꝰ

fuerit vitã ñ habebit:niſi qͥ ĩ oĩbo xpi mã

data fuauerit ꝑtẽ ñ pᷣt hr̃e cuʒ xpᷣo:niſi q

terrena deſpexerit diuia ñ capiet:niſi hu
mana ↄtẽpſerit ñ pᷣt hr̃e celeſtia.Nec qͥſ/
q;ᷓ ſe chꝛiſtianũ iudicet:niſi qͥ x=̃i doctri/
nã ſeqͥt:⁊ imitat᷑ exeplũ. Sʒ tu xpᷣianũ il
li putas:cuiꝰ nũqᷓ; pane vliꝰ ſaturat᷑ eſu
ries:cuiꝰ potu nulliꝰ ſi᷑ extinguit᷑: cuiuſ
mẽſã nemo pauꝑ coaſcit.ſpᷣ cuiꝰtecto nec

aduena nec pegrinꝰ aliqñ ſuccedit:cuius
nemo nudꝰ tegit᷑ veſtimẽt:cuiꝰ pauꝑ nł/
L fouet᷑ auxilio:cuiꝰ bonũ nemo ſetit:cu
ius miſcdᷣiaʒ nemo coſcit:qͥ ĩ nlło imira

tur bonos ſʒ deridet potiꝰ ⁊ ſubſannat:
Ab ſit vt hmõi xp̃ianꝰ dicat᷑ abſit vt dei
iꝰ poſſit appellariqͥ tale Ppaianus

(de diffinitoibuſ oꝛthodoxe fidei

lllee à̊ vi xpi ſet: xpz ĩ olb imitatſiẽſcri

„

ptũ ẽ. Qui dic ſeĩ xpᷣo mãere dʒ ſic ille ãbula
uit ⁊ ipᷣe ãbulare.Xpian ille ẽ oĩbo miaz fa

— .

cit:q olm moucet᷑ iiuria:qͥ oppmi pauperẽ ſe

pñte ñ patit᷑:qͥ miſer: ſbᷣuenit:qͥ idigẽtibo ſe

peſuccurrit: ꝗ cũ merẽtihy merz: doloꝛẽ al
teriꝰ ſic ppꝛiũ ſẽtit:qͥ ad fletũ fletibo aliẽeis ꝓ
uocat᷑ cniꝰ oĩb cõis eſt domꝰ:cuiꝰ iannane ꝗᷣ
ñ ſcło educẽt: aut hoſpitio recipiãt aduenã:
aut ſctõꝝ pedes laboꝛioſoſſlutulẽtos hoꝛ/

mini daudit᷑:cuiꝰmẽſã pauꝑ nullꝰ.igrat:cuiꝰ

donũ pãis cũctꝭ offert᷑:cuiꝰbonũ oẽs noꝛũt:
a q̊ nẽo ſeẽtit iiuriã:qͥ deo die noctuq; deſer ,·

uit:qͥ ei pᷣcepta ideſinẽt meditat᷑ ⁊ cogitat:q
pauꝑ mðo efficit vt deo locuples fiat:qͥ int
hoĩes habet inglioſꝰ: vt coꝛã deo ⁊ ãgel ei⸗

glłioſꝰ appeat:q ĩ coꝛde ſuo nihil viðꝛ hre ſi
mulatũ ł fictũ:cuiꝰ ſimplex ⁊ ĩmacłata ẽ aia

cui 3 ſcia ſidel ⁊ pura eicuiꝰ tota mẽs ĩ deo
e:cui oĩs ſpes ĩ xpᷣo ẽ:qͥ celeſtig potiꝰq; crẽa
öſiderat:qͥ huana ſpnit vt poſſit hr̃e diuia.

Hã his q h̊ ſeculũ diligũt:⁊ qͥ ĩ pñti tꝑe gli /
ant᷑ ⁊ cõplacẽt: audi qͥd dðꝛ. Neicitꝭ qꝛ amici
cia huiꝰ mũdi iimica ẽ deo Et q cq; volue
nit fieri amicꝰ hui ſecki: iimic dei cõſtituek

Hic tibi ſoꝛoꝛ dilectiſſima qd xpᷣianũ agere

ↄuẽiat:put potui explicaui.Sig oẽs gene/

ralr qͥ xpᷣiani nũcupat eẽ tales oꝑtz:nũc tue
ꝛudẽtie ẽ eſtimare q̃lẽ tu te viduã ðbeaſ ex

hibere q; cũctꝭ bñ ↄuerſãtibo eẽ oꝑtz exẽplũ.
Tria aũt eẽ viquaꝝ genera ñ ic are te credo
Vnũ qð pfectiſſimũ ẽ: celeſtiq; pᷣmio ðᷣſtina
tũ:qð ritu illiꝰ ð euãgelio vidue:deo oꝛõib⸗
⁊ ieiunijs die noctuch defuit. Aliud vo qd
fuioꝝ curã br̃e ðꝛ ⁊ dom⸗ ñ tñ tãto pᷣmio di
gnũ:n?tũ pctis obnoxiũ Cerciũ aũt genꝰ? ⸗½
epuł ⁊ dᷣlicijſ:qd et᷑ne moꝛti fuat᷑⁊ pene.ſẽ
ſcriptũ ẽ. Uiduas honora ꝗᷓ vere vidue ſũt.

Iſte ſũt bᷣme q dicũt᷑ ⁊ ve:⁊ q iubẽt a tãto ſa

cerdote ̊ eſt a thimotheo hõꝛaꝛi. Scðe ſũt

ille by iã ñ iubet᷑ exhiberi honoꝛ:n? tñ vita

negat b ðꝛ. Queũãt filios hũt aut nepo⸗
teſ diſcãt pmũ domũ ſuã pie tractare:⁊ paré-

graʒ rddere parẽtibo. Ille vo tcie ſüt. ð àb⸗

ſcriptũ ẽ Vidua ãt q̃ ĩ delicijs ẽ viuẽs moꝛ/⸗

tua ẽ UVñ ĩtelligi dat᷑tñ oẽs viduas eẽ eqleſ:
neas dᷣo placere:q coꝛꝑe tm̃ vidue vidẽt᷑ eẽ
ñ ope. Qual ãt xpᷣi vidua dẽat eẽ aplłs dicit
Due ve viduaẽ ſꝑatĩ dño ⁊ iſtat oꝛõibo die
ac nocte · Nc ill te pᷣtire volo ꝙ qñ vᷣaſ vidu

aſapłs noĩat:eẽ demõſtrat ⁊ falſas:̊ ẽ actu

mẽte ↄuerſatõe ⁊ coꝛꝑe.Et alibi vidue vᷣex
electe actũ ↄuerſationẽq; deſcribit idẽ apłs

dicẽſ. Tlidua eligat᷑ qᷓ fuerit vniꝰviri vxoꝛ:i

eo ypfez h

opib bõis teſtioniũ hñs Di filioſ educaue
rit:⁊ ſbĩtelligit᷑ deo:ſi hoſpitẽ rcepit:ſi ſctõꝝ
pedes lauit:ſi tribulatõeʒ patiẽtibo miſtra/
uit:ſi oẽ opꝰbonũ ſpᷣſecuta ẽ. Hãc eẽ verã vi
duã ĩdicauit:cuiꝰ talia ſũt opa. Illa vᷣa qũo

ſe xpᷣi viquã dic eẽ:q nihil tle aliqñ opꝑata ẽ
Sʒ ſüt aliqᷓ vidue diuites nobileſ⸗ potẽtel

bo foꝛſitã videt᷑ ĩdignũ: vt aut filios deo ⁊

ridos: delicat: nitidis mãibo tãgãt. Dz n·

digne erũt tkes ĩ futo theſctõꝝ eẽ ↄſoꝛtel. qſ
ita h ſpꝛeuer̃t:nec ptẽ hre potert cũ xpo quẽ
ſuſciꝑe noluer̃t:⁊ cuiꝰ plãctas ↄctare mãib⸗

hoꝛruer̃t:qꝛ xpᷣm ſpernit cũq; eiꝰ ſamulos

ſonit. ſic ipe dic. Oui vos ſpnit me ſpernit.
Marie lacrime vñ xpᷣi lauarent᷑ pedes abũ

da ft: nr̃i aut tpis ſemĩs aut viduis pegrino
rũ vñ pedes lauẽt᷑ ipa aq deficit Tu aſctiſſi
ma ⁊ pꝛudẽtiſſuma feia:ne vel imitari hmõi

cũ andent᷑ male fecerit bñfacere erubeſcũt:
2 p9fũdũt᷑ iuſte viuere QOueñ ſũt ↄfuſe pecca

re:⁊ q̃ ſe moꝛti vltro obtuler̃t:nec iuitate re ⸗/
uertunt᷑ ad vitã. Que hoĩm mag riſꝰ ⁊ ſub
ſãnatões ⁊ fabulaſ q; dei iudiciũ ꝑtimeſcũt

⁊qqᷣb chariꝰẽ miſerꝭ hoĩb⸗ placere q; ðo Dʒ
eſto talł qlẽ te dñs eẽ pᷣcepit:qleᷣ apls iubz ex
Hiberi xpᷣo viduã. Eſto ſctã hũil ⁊ qᷣ eta:mie
inſticie oꝑa ĩdeſinẽter ſꝑ exerce. Et qͥſq; te
ĩToppbꝛiũ hẽat.qͥſq; te ſubſannet? irrideat

—

tu tm deo placeas:⁊· xpᷣi ſũt geras.Añ oĩa

iceſſabilit᷑ dñi tni meditare madata oꝛõibo
2 pfalmis ĩſtant incũbe: vt ſi poſſibile Enẽo
te aliqñ niſi aut legẽtẽ iueniat aut oꝛãtẽ. Et

cũ fueri tal nri memẽto:q te tĩ diligimꝰ: vt
pñtes pᷣſtare ñ poſſumꝰ ↄfera mꝰ abſetes
xplicit liber btĩ angu. epi ð vita xpᷣiana
e fide trinitatis. ¶ Eab. .

Patrẽ eo qꝙ filiũ habeat. Filiũ

Zitati:qͥ ſiẽ nuũq;ᷓ fuit ũ deꝰ:ita nũq; fuit ñ pf

aqᷓ fllinat:a qͥ ſpũſſctũs ñ nat:qꝛ ñẽ fil⸗
neq; ĩgenitꝰ:qꝛ ñ ẽ pr.neq; factꝰqꝛ ñ ẽ ex ni/
hilo:ſz ex deo pfe ⁊ deo ſilio de⸗ cedẽs. Pr̃
ernꝰ eo q etnũ hẽat filiũ cuiern ſit pf. Ji

*

liꝰetnꝰ:eo ſit pri ⁊ ſpũiſctõ coernꝰ Spũſ

ncipit liber btĩ auguſtini epið diffinitõi
rrhoen xe fidei ⁊ ecchiaſtig dostib.

Redimuſ vni
eẽ deũ ⁊ pfeʒz ⁊ filiũ ⁊ ſpũmſte ctſmn

kat Spũumiſãctũ eo ꝙ ſit ex pfe-
filio pcedẽs: pria filio coetnꝰ. Pr ̊pncipiu

e fli

ſcisetn
fuſaiwal

deip

natiuitatef
latus fm
itate nat⸗
piciſiado⸗
tiuitatefil
de?t veh
iz doſtli
ſuũ Quepyt
teſduabyſb
fofaknatun
Wrſzſoe⸗
in dode
ppolim
de'muter
nechoid
Fiſbai
heſubſtit
iucha ſet
tegd
vincoitu:
cokpetrabea
condꝛigen
Kuir
oceſtiut
Kötſan
erdinitu
tute büp
lbſy ſeſn
gla:vte
ciſenſibpn⸗
n

1s Sifiilthtn
oſpitifechnitti⸗
dez atithni
topn. Aunn
di ſenigigg
iursnodeſehi

Pinorwpiitaah

, .
dot N

7
4

isniticen
DteizdſendO.

„

ücs nti
mitheiga wln
osſgnuneſen
Zilaunminasnt

„

i ut vionsgn

itbäacenan
Quenſüt
deuleinmünn,
Naiinditin
wihpglacritc⸗
chieiſehenſ
Poibidtatn
,,
rbant lißt
ſbnm Hl
SS
r nütnn gihn
holblind⸗
gintancif
erthdlon“
guem̃di En
P

=
—
g£) . =
— = –
2☛ͥè—
S
SS=S— =☛

—

ſctũs etnꝰ:eo ꝙ ſit pri ⁊ filio coeternꝰ Nõ cõ

fuſa ĩ vna ꝑſona trinitaſ:vt ſabelliꝰ dic̃.neq;

ſeꝑata aut diuiſa ĩ nata diuĩtaſ:vt arri blaſ
phemat:ſʒ alt ĩ ꝑſona pf.alt ĩ ꝑſona filiꝰ.alt
in ꝑſona ſpũſſctũs. Unꝰ natura ĩ ſãcta trini
ta

dee pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſanctꝰ.
De incarnatõe xpᷣi. ¶ Cap. II.

ctuſ:ſʒ filiꝰ tm̃:vt qͥ erat in diuĩtate

dei pfis filiꝰ:ipᷣe fieret ĩ homie hoĩs mr̃is fi

liꝰ:ne filij nomẽ ad alteꝝ trãſiret:qͥ nõ eſſet
natiuitate filiꝰ.Dei ̊ᷣ filiꝰ ſcũs ẽ hoĩs ſilius
natus ſᷣm vᷣitatẽ nature ex deo dei filiꝰ⁊ ßm
vitatẽ nate ex homĩe hoĩs filiꝰ:vt vᷣitas ge
niti ñ adoptõne:ñ appellatõe:ſʒ ĩ vtraq; na
tiuitate fiiij nomẽ naſcẽdo hr̃et:⁊ eẽt verus
deꝰ⁊ verꝰ hõ vnꝰ filiꝰ. Nõ duos xpos ne/⸗
qʒ duoſ filios fatemur:ſʒ deũ homiĩeʒ vnũ fi

liũ.Quẽ pptea ⁊ vnigenitũ dicimus:manẽ
tẽ ĩ duabo ſpſtãtijs ſicẽ ei nat᷑e veritas ↄtulit
ñn ↄfuſ natur neq; ĩmixtis ſicut thimotiani

volũt:ſʒ ſocietate vnitis.Deꝰ g̊ hoĩeʒ aſſum

pſit.hõ ĩ deũ trãſiuit ũ nate verſibilitate ſiẽ
ppollinariſte dicũt:ſʒ dei dignatõe: vt nec

4
de mutaret᷑ ĩ hũanã ſbaʒ aſſumẽdo homieʒ
nec hõ ĩ diuinã głificatꝰ in deũ Oꝛ mutatio

vł vᷣſibilitas nat᷑e ⁊ diminutõneʒz ⁊ abolitio

nẽ ſubſtãtie fac. Credit᷑ a nobis ſine ↄfnſiõe
ↄiũcta ſctã trinitas ſine ſeꝑatõne diſtincta.
Matꝰ ẽ & dei filiꝰex homĩe ⁊ ñ ꝑ hoĩeʒ.i.ñ ex

viri coitu:ſiẽ ebyon diẽ:ſʒ carnẽ ex virginis

coꝛꝑe trahẽſ:⁊ ñ ðᷣ celo ſecũ afferens:ſic mar
cion oꝛigenes ⁊ euthices affirmãt. Neq; in
fãtaſia.i.abſq; carne.ſic valẽtinus. Neq; de
oceſi.i.putatiue imaginatũ:ſʒ coꝛpus veꝝ.
Hõ tm̃ carnẽ ex carne:ſic marcianꝰ:ſʒ vx deꝰ
ex diuĩtate:⁊ xꝰ hõ ex carne:vnꝰ filiꝰ ĩ diuĩ/
tate vᷣbũ pr̃is ⁊ deꝰ ĩ hoĩeaĩa ⁊ caro.Aia nõ
abſq; ſẽſu ⁊ rõe:vt appollĩarꝭ.neq; caro abſ
q; aĩia:vt eunomiꝰ:ſʒ aĩa cũ rõne ſua:⁊ caro

cñ ſenſiba ſuis:ꝑ q̊s ſenſus vos ĩ paſſione:⁊
ante paſſionẽ ſue carnis doloꝛes ſuſtinuit.

D. ern? de ex vᷣgie nat ſit ¶ Cap. III.
Eq; ſic ẽ natꝰ ex vᷣgle:vt ⁊ diuĩtat ini
kiũ hõ naſcẽdo acceꝑit:qi añq; naſceret

vᷣgine deꝰ ñ fuerit:ſiẽ arthemõ ⁊ berillꝰ⁊

marcelliꝰ docuert. ſz etnꝰ deꝰ ⁊ hõ ex vᷣgine
nat? ẽ ¶ De trinitate pfecta ¶ Ca. IIII.
Bhil creatũ aut ſᷣuiẽs ĩ trinitate creda
9: vt vult dyoniſiꝰ fõs arrij. Nihil ĩe

qle. vt vult eunomiuſ.nihil eq̃le gr̃a vt vult

ethi. nihil ãteriꝰ poſteriꝰve aut minꝰ: vt ar

On pr carnẽ aſſũpſit: neq; ſpũſſan /

Fo. CccxxxvVII.

riꝰ. nibil extraneũ aut officiale alti: vt mace

doniꝰ. nihil ꝑſuaſiõe aut ſpꝛeptõe iſertũ:vt

manicheꝰ.nihil coꝛpoꝛeũ:vt melito ⁊ tercul

lianꝰ. niil coꝛpałr effigiatũ: vt ãtropomoꝛ

ſꝰ ⁊ vadvanꝰ.nihil ſibi iuiſibile:vt oꝛigeneſ.
nihil creaturꝭ viſibile:vt foꝛtũatꝰ:nihil mo
ribo ł volũtate diuerſũ:vt marcion.nihil ex
trinitat eẽntia ad creaturã naturã deductũ
vt plato ⁊ tercullianꝰ.nihil officio ſinglare
nec alti cõicabile:vt oꝛigeneſ.nihil ↄfuſũ:vt

ſabelliꝰ: ſʒ totũ ꝑſectũ:qꝛ totũ ex vno ⁊ vnũ
ñ tñ ſolitariũ:vt pᷣſumũt pᷣxeas ⁊ ſiluanꝰ pẽ

na danabił illa doctrina.
ehomouſion ¶ Cabö. V.
mouſiõ g̊.i.coeſſentiał ĩ diuitate pr̃i

filliꝰ:pomonuſiõ pr̃i ⁊ filio:ſpũſſctũs:homou

ſiõ deo ⁊ hoĩ vn filiꝰmanẽs deꝰ ĩ hoie ſuo ĩ
glia pr̃is:deſiderabił videri ab ãgel:ſic pr ⁊
ſpũſictũs adoꝛat᷑ ab ãgeł ⁊ ab oĩ creat᷑a.non
hõ factꝰ? p̃ter deũ ł xpᷣs cũ deo ſic blaſphẽat

ꝛi?: ſʒ hõ ĩ deo deus hoĩle.
Dereſurrectöe. ¶ Lap̃ᷣ. VI.
NRit rſurrectio moꝛtuoꝝ oĩm:ſi vna et

ĩſimba ſemel. Nõ pma iuſtoꝝ:⁊ ſcdᷣa pctõꝝ
vt fabula ẽ ſõniatoꝝ:ſʒ vna oim.⁊ ſi id ſſur/
gere ð qð cadit.caro ̊ nr̃a ĩ vitate reſurgit:

ſic ĩ vitate cadit.Et ñ ſᷣm oꝛigenẽ ĩmutatio
coꝛpoꝝ erit.i.alið nouũ coꝛpꝰ ꝓ carne:ſʒ ea
dẽ caro coꝛruptibił q̃ cadit tã iuſtoꝝ ꝙ; iiu/
ſtoꝝ ĩcoꝛruptibil fſurget:q̃ vł pena ſufferre
oſſit ꝑ ꝑctis:vł ĩ glłia e᷑na maere ꝓ merit.
Itẽ de eadẽ.

—☛ *

Mniũ hoĩm eri

t reſurrectio. Si oim

Arit: Soës moꝛiũt᷑:vt moꝛſab adã ducta oĩb⸗
filijs eiꝰ dñet᷑ Et maneat illð pᷣnilegiũ ĩ dño

qð de eo ſpẽałr ðꝛ. Hõ dab ſctm̃ tuũ videre
coꝛruptõeʒ. Eiꝰ eĩ caro ñ vidit coꝛruptõeʒ
Hãc rõeʒ maxia pr̃jm tᷣba tradẽte ſuſcepimꝰ
Vleꝝ qꝛ ſũt ⁊ alij eq̃ catholici ⁊ eruditi viri

àà̊ credũt aĩa ĩ coꝛꝑe manẽte ĩmutãdos ad in
coꝛruptõʒ ⁊ imoꝛtalitatẽ eoſ q ĩ aduẽtu dñi

viui ĩuẽiẽdi ſũt:⁊ H̊ eis rputari ꝓ rſurrectõe

er moꝛtuis ꝙ moꝛtalitatẽ imutatõe ðᷣponãt
ñnñ moꝛte Quolibʒ qs acqͥ eſcat mõ:ñ ẽ hereti

cꝰ:niſi ex ↄtẽtõe heretic⸗ fiat. Dufficit eĩʒ ĩ
ecckłie lege carnis rſurrectõeʒ credere futurã

HD De iudiei⸗ viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ. ¶ Ca.VII.

od aũt dicimꝰ in ſymbolo in ad/
uentu dñi viuos ac moꝛtuos iudi /
candos:non ſolum iuſtos ⁊ pctõꝛes
ſigniſicari.ſicut dyodoꝛꝰ putat:ſed ⁊ viuos

eos q̊ ĩ camne inueniẽdi ſũt credimꝰ:qͥ ad
huc moꝛituri credunt᷑:vlł ĩmutãdi ſũt vt
alij volũt:vt ſuſcitati ↄtinuo vł refoꝛma
ti:cũ ante moꝛtuis iudicent᷑. .
¶ D. nlla poſt reſurrectõneʒz ⁊ iudiciũ fu
tura ſit reſtitutio ¶ Cabß. vVIII.
DOſt reſurrectõeʒ ⁊ iudiciũ ñ cre/⸗
dam' reſtitutõeʒ futuraʒ:qᷓ; oꝛi/
genes delirat: vt demões vl ĩpij
hoies pꝰ toꝛmẽta q̃i ſupplicijs expurga
ti:vlł illi ĩ ãgelicã q̃ creati ſũt redeãt digta
tẽ: vl iſti iuſtoꝝ ſocietate donẽt:eo ꝙ h di
uine ↄuẽiat pietati:ne qd ex rõalibo ꝑeat
creaturi:ſʒ qlibʒ mõ ſaluet᷑. Sʒ nos cre/
damꝰipᷣi iudici oĩm ⁊ retributoꝛi iuſto
dixit. Ibüt ĩpij ĩ ſuppliciũ et᷑nũ:iuſti ãt
vitã et᷑nã:vt ꝑcipiãt fructũ opeꝝ ſuoꝝ
O, añ mũdũ ãgeli facti ſũt. Cap. IX.
pncipio creauit decelũ ⁊ terrã ⁊ aq̃m
ex nihilo Et cũ adhuc tenebꝛe ipᷣaʒ aqm
occultarẽt:⁊ aq̃ terrã abſcõderʒ:facti ſüt
ãgeli ⁊ oẽs celeſtes vᷣtutes:vt ñ eſſʒ ocio
ſa dei bõitas:ſʒ hr̃et ĩ qbo ꝑ młta añ ſpa/
cia bõitatẽ ſuã oñderʒ:⁊ ita h viſibil mũ
dꝰ ex materia q̃ a deo facta fuerat.factus
eſt ⁊ oꝛnatus.
¶ O. ſolꝰ deꝰ ſitĩcoꝛpoꝛeꝰ ¶ Eap̃. AX.
Ihil incoꝛpoꝛeũ ⁊ iuiſibile nata
edẽdũ niſi ſolũ deũ.i.pr̃em ⁊ fi

poꝛe Cedit᷑:qꝛ vbiqʒ eſt:⁊ oĩa ĩplet att
ↄſtringit ideo ⁊ inuiſibilis oĩb creaturꝭ

ꝗꝛ incoꝛpoꝛeꝰ eſt.
0. oĩs creat᷑a ſit coꝛꝑea ¶ Caß. XI.
Reatura oĩs coꝛꝑea:ãgeli ⁊ oẽs
celeſtes vᷣtutes coꝛpoꝛee:licʒ nõ
carne ſbᷣſiſtãt.Ex eo ãt coꝛpeas/
elſe credimꝰ itellectuales natas:q; locali
reꝛ circũſcribunt᷑:ſic ⁊ aĩa q̃ camne claudit᷑
2 emões qͥ ꝑ ſpᷣaʒ ãgelice W unt.
¶D⸗ iĩmoꝛtales ſũt aie hoĩm. ¶ Ea. XII
Hmoꝛtales eẽ credimꝰ itellectuales na
turas: qꝛ carne carẽet:nec habẽt qͥ̊ cadant
vt reſurrectõe egeãt pꝰ ruinã neceſſaria.
¶ O., aie hoĩm ñ ſint ſ̃ imbł create:nec per
coitũ ſeminate. WTaß. XIII.
BNimas hoim ñ̃ eſſe ab initio int
cetas intellectuales nat᷑as:nec
mul creatas:ſic oꝛigenes fingit.
neq; ci coꝛpꝑib p coitũ ſeminãt᷑:ſiẽ lucife
rian cyꝛillꝰ ⁊ aliqͥ latinoꝝ pᷣſũptoꝛes af/

iũ ⁊ ſpũmſctm̃ Qui iõ recte ĩcoꝛꝛ

De diffinitõibus oꝛthodoxe fidei

finmãt:qſi nat᷑e ↄſeqᷓntia ſᷣuiẽte. Eʒ die

mꝰ creatõneʒ aĩe:ſolũ creatorẽ oĩm noſſt

vo iudicio coagulari in vulua ⁊ cõpingi

atq; foꝛmari:ac foꝛmato iã coꝛꝑe aiaʒ ce

ari ⁊ ifundi:vt viuat ĩ vtero hõ ex aĩa cõ
ſtãs ⁊ coꝛpe:⁊ egrediat᷑ viuꝰ ex vtero ple
nus hũana ſubſtãtia.
due aĩe ñ ſint ĩ hoĩe.(¶Ea.XIIII.
Eq; duas qaĩas eſſe dicimꝰ ĩ vno

bũt: vnã aĩalẽ q̃ aĩet᷑ coꝛpꝰ:⁊ ĩmi
xta ſit ſanguini:⁊ alterã ſpiritalẽ q̃ röem

hoĩe:q ⁊ coꝛpus ſua ſocietate viuificet:⁊

ſemetipaz ſua roe diſponat: habẽs ĩ ſe
bertatẽ arbitrij:vt in ſue Ain eligat

cogitatõe qð vult.
imoꝛtalẽ habet animã

ſus ſuos atq; ingenia viuacit te
et: Nõ cũ coꝛpe moꝛit᷑ ſiẽ arabs aſſerit.

neq; poſtmodũ interitura ſicut ʒenon di

cit:qꝛ ſubſtãtialiteꝛ viuit.
On aie aĩaliũ ſint moꝛtales.Ca.XVI.
Nimaliũ vᷣo aĩe ñ ſũt ſoſtãtie:ſʒ
ccui came ipᷣa camiſ viuacitatena
ſcunt᷑:⁊ cũ carnis moꝛte finiũt᷑:?
ſz ad oĩa nature incitamẽta ducũt᷑
D a⸗ ſoꝛmato coꝛꝑe inſerit᷑

2
CLCaßp. XVII.

dei iudici

ciü ſenſibo ſuis. Quos tñ ſenſus
ab
21

ſine carne rõnale ſuũ tenet.

¶ O ſpũs ĩ hoĩe vnũ ſit cũ aĩa.Ca.X X

On eſt tercius in ſubſtãtia hoĩs

eo q ſpiret in coꝛpoꝛe ſpiritꝰ appellat᷑.
Anima vero ex eo vocat᷑ꝙ ad viuenduʒ
vkład viuificandũ animet coꝛpꝰ.Cerciſj

1

⁊ coꝛpꝰ tm̃ ꝑ diugij copulã ſeminari:dei

homie:ſic iacobo ⁊ alij ſyroꝝ ſcri

miſtret:ſʒ dicimꝰ vnã eſſe eandẽq; aiam

D, ſolus hö
ber a. XV.
lü hoĩeʒ credimꝰ hr̃e aĩaʒ ſub
antiua qᷓ exuta coꝛꝑe viuit:⁊ ſẽ̃

egũt᷑:ſic plato ⁊ alexander pu .

Nima hũana nõ cũ came moꝛi᷑
ñ cũ carne vt ſuperiꝰ dixcimuſ
3 foꝛmato in vẽtre mr̃is coꝛꝛe
o creari ⁊ iſundi:vt viuat hõ in
t ĩ vtero:⁊ ſic ꝓcedat natiuitate ĩ midũu.
O, duabo ſoᷣſtatijſoſtat hõ. Ca.X VIII
Vaby ſubſtãtijſ oſtat hõ.aĩa tiiñ/
⁊ carne.Aia cũ rõne ſua.⁊ carne

q;ᷓ aĩe ſocietate ñ mouet caro.Aia o

ſpũs vt didimꝰ ↄtendit:ſʒ ſpi=is
ipᷣa eſt anima ꝓ ſpũali natura:vł

woözibapk
Phümgfum
orutapls n
noſtro vico

el ſſſanc⸗
Eeinen⸗
en

ep
6 gent fuen
duceſerpet
nüpdidttpit
ctionenene
meritoidule
Davetita
bertas.ifon
ho deo ? ult
ſojt ylagato⸗
del⸗ Urautan
Acdoccnſiöe
Wur. Niri
dord Ntd
nfeptäte
acmonitölte
labamoria
dinisnfe⸗
bomurpti
obtinegiſi
qpulſinboe
ſnitiüſalon⸗
hie noo red

2„ „ „

rediliei
kytnol
meritiſolich

Nonebyp
ſantdceoͤ
aſrt,

Aiſimtiin
mickemözigni
Aloaanefniſcen
e üirie
i CCa .
ndin? hieii⸗
a coꝛpemu

Bingeninun
Nrit ſicanndſea .⸗

imm ſarzams
viui.
norats N
oeiri ſiſfi⸗
niſritrinen
ns nunr ni
wturu e
ninlc .
pcngeinien.
WIHI
zcäamenort
ſa diunl
ſegemnis coe
entriunhöin
liuicreinini
höAN.
(Krbicdmn.
uKRR
diſens
garo Nindo
.
iaN
ſcbttiruhos
miniſi⸗
idinunn,
pint ln.

p;

diſponn de d

1
S
.
.
1 2

vero qͥ ab apło cuʒ aĩa ⁊ coꝛꝑe inducitur

ſpũm:gr̃am ſacti ſpũs eẽ ĩtelligamꝰ:q̃m
oꝛat apls vt ĩtegra ꝑſeueret in nobis:ne
noſtro vicio aut minuat᷑ aut fuget᷑ a nov
qꝛ ſi ſnet effugiet fictũ.
Eeii ero arbitrio. ¶ Cap. XX.
Ibertati arbitrij ſui cõmiſſus ẽ
hõ.ſtati ĩ pᷣma ↄditõne mũdi:vt
alua vigilãtia mẽtiſ annitẽte eẽ

qð creatꝰ fuerat ꝑmanere. Poſtq; vo ſe/
ductõe ſerpẽtis ꝑ euã cecidit:nature bo/
nũ ꝑdidit ꝑiter ⁊ vigoꝛẽ arbitrij:ñ tñ ele
ctionẽ:ne ñ eſſʒ ſuũ ꝙ emẽdaret pctm̃:nꝰ
merito ĩdulgeret᷑ꝙ nõ arbitrio diluiſſet.

Manet itaq; ad qrẽdã ſalutẽ arbitrij li/

bertas.i.rõnał volũtas:ſʒ admonẽte pꝛi
us deo ⁊ iuitãte ad ſalutẽ:vt vł eligat vł
ſeq̃t vł agat occaſiõe ſalutꝭ.̊ ẽ iſpiratõe
dei. Ut aũt ↄſequat᷑ qð eligit vł qð ſeqͥt᷑
vł qð occaſiõe agit:dei eſſe libere cõfite/

mur. Initiũ & ſalu nr̃e deo miſerãte ha

bemꝰ:vt acqeſcamꝰ ſalutifere inſpiratõi

nr̃e ptãti ẽ: vt adipiſcamur qdð acàeſcẽdo nadee
hoꝛtoꝛ:ſi tñ mẽſ ſine affectu peccãdi ſit

admonitõi cupimꝰ:diuiniẽ muner:vt ñ
labamur ĩ adepto ſalutmunere ſollicitu
dinis nr̃e ẽ ⁊ celeſtꝭ ꝑiter adiutoꝛij:vt la/
bamur ptãtis nr̃e ẽ ⁊ ignauie. Hõ tũ ad
obtinẽdã ſine illo:qͥ q̃rẽtes facit ĩuenire:
q̃ pulſãtibo aꝑit:qͥ petẽtib donat.Sicg̊
initiũ ſalu nr̃e deo miſerãte ⁊ iſpirante
hr̃e nos credimꝰ:ita arbitriũ nature nr̃e
ſeq̃x ẽ diuĩe inſpiratõis libere ↄfitemur.
Igit᷑ vt nõ labamur a bono vlł nature vł
meriti ſollicitudĩs nr̃e ẽ ⁊ celeſt ꝑitadiu
toꝛij:vt labamur ptãt nr̃e⁊ ignoꝛãtie.
De ſacro baptiſmi ¶ Cap. XXI.
Aptiſma vnuʒ eſt:ſʒ ĩ eccłia:vbi
vna fides ẽ:vbi ĩ noĩe pr̃is ⁊ filij
⁊ ſpũſſcti dat᷑ Et iõ ſi qͥ apð illoſ

hereticos baptiſati ſũt:qͥ ĩ ſctẽ trinitatis

oſfeſſione baptizãt:⁊ veniũt ad nos:reci/
piant᷑ dẽ qſi baptiſati:ne ſctẽ trinitatis
iuocatio vlł ↄfeſſio adnullet᷑. Sʒ doceãt᷑
añ ⁊ iſtruãt᷑:q̃ ſeſu ſctẽ trinitatꝭ myſteriũ
Tecckłia teneat᷑ ſi ↄſentiũt credere vłac/
qeſcũt ↄfiteri:purgati iã fidei ĩtegritate
ↄfirment᷑ manꝰ impoſitõe.Si vᷣo puuli

ſũt vł hebetes qͥ doctrinã ñ capiãt:rũde

ant ꝓ ilł qͥ eos offerũt iuxta moꝛẽ bapti/

zadi Et ſic manꝰ ipoſitõe ⁊ chꝛiſmate cõ

pcepti cuſtodia ꝑſeueraret:ſi vellet in eo

niti:euchariſtie miſterijs admittant᷑
los qũt qͥ ñ ſctẽ trinitatꝭ iuocatõe apð
hereticos baptiſati ſũt:⁊ veniũt ad nos:
baptiʒzari debere ꝓpnũciamꝰ:nõ rebapti/
ſari. Neq; eĩ credẽdũ ẽ eos fuiſſe baptiʒa
tos:qͥ ñ ĩ noĩe pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſctĩ iuxta
regulã a dño poſitã tincti ſũt:vt ſũt pau
loniſte:pdvani:boꝛburite:ſifoꝛi:qui nũc
vocant᷑ bomiſiani:fotiniani:montanuet
manichei:variaq; impietat germia: vel

cetere iſtoꝝ oꝛiginis ſiue oꝛdĩs peſtes:q̃

duo pꝛincipia ſibi ignota introducũut vt
cherdon ⁊ machvõ:vł gria vt maniche⸗
vb tria ⁊ barbara vt ſecianꝰ ⁊ teodoꝛꝰ:vꝰ

mMkta vt valentinꝰ:vł chꝛiſtũ hoĩeʒ fuiſſe

abſq; deo vt cherintꝰ hebvon arthemon
⁊ fotinꝰ Ex iſtꝭ certe inquã ſi qͥ ad noſ ve
nerint:nõ reqͥrẽdũ ab eis vtrũ baptizati
ſint an ñ.ſʒ H̊ tm̃:ſi credãt eccłie fidẽ:⁊ ba
ptiʒent᷑ eccłiaſtico baptiſmate.
EDecuchartſtia. aß. XXII.
Llotidie euchariſtie cõioneʒ ꝑci
peren?laudo n repᷣbẽdo.Oib⸗
tñ dñiciſ diebo cõicandũ ſuadeo

MHã hñteʒ adhuc volũtatẽ peccãdi:gua/
ri mag dico euchariſtie ꝑceptõe qᷓ; huri
ficari. Et iõ q́;uis qͥs pẽto moꝛdeat᷑:pec
cãdi ñ habeat ð cetero volũtatẽ.⁊ cõica/
turꝰ ſatiſtaciat lacrimis ⁊ oꝛõibo:⁊ ↄfidẽſ
ð dñi miſeratõe qͥ pẽta pie ↄfeſſiõi dona/
re ↄſueuit:accedat ad euchariſtiã ĩtrepi/
dꝰ ⁊ ſecurꝰ.Sʒ h̊ ð illo dico quẽ capita/

lia ⁊ moꝛtalia peta ñ quãt. Nã quẽ moꝛ/
talia crimĩa p
hoꝛtoꝛ pꝛiꝰpublica pñ̃ia ſatiſfacere:⁊ ita
ſacerdot iudicio recõciliatũ cõmunioni

baptiſmũ cõmiſſa pᷣmũt.

ſociari ſi vult nõ ad iudiciũ ⁊ ↄdẽnatõez

ſui euchariſtiã ꝑcipe Sʒ ⁊ ſecreta ſatiſſa

ctöne ſolui moꝛtalia crimĩa nõ negamꝰ.
Sʒ mutato pꝛiꝰ ſecłari habitu ⁊ cõfeſſo
religiõis ſtudio ꝑ vite coꝛrectõeʒ:⁊ iugi
ĩmo ꝑpetuo luctu miſerãte deo.ita dũta
xat vt oria ꝓ his q̃ penitet agat.⁊ eucha
riſtiã oĩbo dñicis diebo ſupplex ⁊ ſũmiſſꝰ

Srn moꝛtẽ ꝑcipia
e penitentia. Tað. XXIII.
Enitẽtia vᷣa eſt penitẽda nõ ad/
mittere:⁊ admiſſa defſlere Satiſ
factio pñie eſt cauſas pctõꝝ exci

Vere:nec eaꝝ ſuggeſtiõib aditũ ĩdulgere

De diuſs pmiſſocai Ca.xXIIII.
N diuĩs repmiſſionibo nihil ter
renũ vł trãſitoꝛiũ expectemꝰ:ſic
nelitani ſperãt.Hõ nuptiaꝝ co
pulã ſic ehernitꝰ ⁊ marhvon delirãt. Nõ
qð ad cibũ vł ad potũ ꝑtĩet:ſicẽ papia au
ctore hyreneꝰ⁊ tercullianꝰ⁊ lactãtiꝰacqͥ e
ſcũt. Neq; pꝰ mille ãnos pꝰ reſurrectõeʒ
regnũ xp̃ᷣi ĩ terra futuꝝ ⁊ ſctõs cũ illo in
delicijs regnaturos ſꝑemꝰ:ſicẽ nepos do
cuit.qͥ pᷣmã iuſtoꝝ reſurrectões:⁊ ſcöam
ĩpioꝝ ↄfinxit.Et int᷑ has duas moꝛtuo
rũ reſurrectõeſ gẽtes ignoꝛãtes deũ ĩ an
guł terraꝝ ĩ carne fuãdas.Que pꝰ mille
ãanos rgni ĩ terra iuſtoꝝ iſtigãte diabolo
mouẽde ſũt ad pugnã g iuſtos regnãtes
⁊ dño ꝓ iuſtis pugnante imbꝛe igneo cõ
peſcẽdas:atq; ita moꝛtuas cũ ceter ĩ im

pietate añ moꝛtuis ad eterna ſuppliciai

incoꝛruptibili carne reſuſcitãdas.
¶ Nullꝰ ſaluat᷑ niſi deo auctoꝛe.Ca.xxv
Alllũ credimꝰ ad ſalutẽ niſi deo
ĩuitãte vẽire Nullũ iuitatũ ſalu
tem ſuã niſi deo auxiliãte oꝑari.
ullũ niſi oꝛãtẽ auxiliũ ꝓmereri Nullũ
dei volũtate ꝑire:ſʒ ꝑ ſeipᷣm ꝓ electõe ar/

bitrij:ne ĩgenuitat libᷣtaſ atq; ptãſ ſemel

homĩ attributa ad ᷣuilẽ cogat᷑ nccitateʒ.
¶ D, malũ ñ ſita deo. ¶ Capᷣ̊. XXVI.
Alũ vl malicia ñ eſt a deo creata
ſz a dyabolo ĩuẽta:qͥ ⁊ ipe bonꝰa
deo creat? ẽ. Sʒ qꝛ libero arbi/
trio vtpote rõnal creat᷑a a deo cõmiſſꝰ ẽ:

⁊ cogitãdi acceꝑat facultatẽ:ſciẽtiã boni

vᷣtit ad malũ:⁊ młta cogitãdo factꝰ ẽ ĩuẽ
toꝛ mali:⁊ qð ĩ ſe ꝑdiderat inuidit ĩ alijſ.
nec ↄtẽtus ſolꝰ ꝑire ſuaſit alijs:vt qͥ eſſet
ſue malicie inuẽtoꝛ:fieret ⁊ alioꝝ auctoꝛ

⁊ ex eo malũ vł malicia pꝑcurritĩ ceteras

rationales cregtuag
¶ O, nipil eſt imutabile niſi ſolꝰ deꝰ
„

Nde coaſcimꝰ nihil eſſe natura
filiũ ⁊ ſpũmſanctũ:qͥ mutari ñ pᷣt a bono

nutabile niſi ſolũ deũ patrẽ et

qꝛ natura poſſidet bonũ:necpᷣt aliudqͥd

eſſe q; bonum. “
Deangelica ſctĩtata Eapᷣ. XXVIII.

AQget bonũ vt ũ mutaret᷑ cũ ceten:

6
vero carniũ vſũ ꝓ neceſſitate ⁊ tꝑe ꝓpꝛie

Ageli vo ̊ ĩ illa q̃ creati ſũt bea

De diffinitõibus oꝛthodoxe fidei

ſʒz arbitrio fuãteſ bonã volũtatẽ:⁊ bonũü

ↄditõis:⁊ fidẽ ſuo dño.Pꝛopt᷑ qð ⁊ me/⸗

nito ab ipo dño ſacti angeli vocant᷑ ꝙ te/
nuerũt arbitrio ſanctitatẽ nec ſocioꝝ exẽ

plo deuiauerũt a bono.

e nuptijs cõtinentia ⁊ virginitate
KEaß. XXIX. .
ne ſũt nuptie:ſʒ cã filioꝝ:⁊ cõ

* . „ —— „

nẽ:ſiꝓ ſolo amoꝛe pudicitie ftinet᷑ſʒ ⁊ ſi
cũ h affectu cã vacidi oño dligit alioqn

diuoꝛtiũ magꝭ ↄiugij videbit eſſe q; ap⸗

petitio caſtitat vᷣginitas vtroq; bong 5
celſioꝛ ẽ:qꝛ ⁊ naturã vincit ⁊ pugnã. NHa

turã coꝛpꝑis integritate:pugnã caſtimo⸗/
nie pace ¶ De ciboꝝ acceptõe.Ca.xxx.

M mereqͥ cqd de edẽdũ pᷣcepit.Ab
ſtinere aũt ab aliqbo ñ qſia malii
qſi ñ nccarijs nõ ẽ malum. Modgerari

chꝛiſtianoy ell.
—C „* nuptie ñ ſint male.
Alas dicere nuptias:vł foꝛnica

yl malixa creari ꝑcipiẽtibo:nõ ẽ xpᷣianoꝝ
z pde euthoticoꝝ ⁊ manicheoꝝ Gacra
te veꝛo virginitati nuptias coeq̃re:aut pꝓ
amoꝛe caſtigandi coꝛꝑis:abſtinẽtibo a vi

no vel carnibus nil credere meriti accre⸗
Ens chꝛiſtiani ſʒ iouiniani eſt.

MNtegra fide credẽdũ eſt beatam
ariã dei xpᷣi matrẽ ⁊ virginẽ cõ
inẽ genuiſſe:⁊ pꝰꝑtũ vᷣginẽ ꝑ

—e

cepiſſe 2

maãſiſſe. Necẽ blaſphemie heluidij ac e
ſcẽdũ:q dixit. Uirgo añ et poſt

ꝑtũ e elemẽtꝭ mũdi. a. xxxiij.

— mutãda:figurã mũdi.i.imaginẽ
lubſtatiã trãſiturã. “

paupibo erogare. Weli? eſt p in

Que ſint illa qᷓ clericatũ impediũt.

Vpeſcẽde ſoꝛnicatõiſ obtẽtu. De
lioꝛ ẽ ↄtinẽtia:ſʒ ñ ſibi ſufficit ad btitudi

Dnũ ẽ ĩ cibo cum graꝝ actõe ſu

(a. XXXI.
tioni cõparãdas:aut ſtupꝛo:ñẽ
xpᷣianoꝝ:cibos q̊ʒ credere malol

ckficorſteno
eatã vᷣginẽ ſemꝑ fuiſſe virginz.

Lemẽta.i.celũ ⁊ terrã non creda
mꝰ abolẽda ꝑ igne:ſʒ ĩ meliꝰ cõ/

De facultatib erogãdis. Ca.xxxiiij.
Onũ eſt facultateſ cũ diſpeſatoöe

NAtentione ſeq́ndi dñm inſiml do/
nare:⁊ abſolutũ ſolicitudie:cũ xpᷣo egere

ißʒ qlibzco
fillui
ont Nogll
ultiſenglul
bliagpfn me
qpabitoezac
nüäüoffert.
ſponiniterl.

b eox oily
diuino aultui

DA0ldte ſide

Bidsdi

ſzeododra
Deenth⸗

ffeqeginn
pllini acf
ͤeſui coꝛiſ
Doct martir

eaſogitn
ſigie ctieng
allicffekſoi
ſiopfiz⸗
chunſtieicin
chꝛiſto cono⸗
ormnicin,
Gondinin

ſtire
ntriii
MIid,
Möf ⸗

i Komnirtni
o eptch

4

ngtl anf,t

ni virgin
W
Mneßzciflio⸗
mcnlchinh
Diſuftnhign
Dnaicrefintti
Gricrchen⸗
ntsrian;
ininartpgiſ
epogniſino⸗
vareptoe un
lei citn
lum. Doden
Wner tpeg

eE W
enuptins in
icnorut irii
wochumnig
intntdefin⸗
nunc Vin
Nipduftilh
Gabnint
encaiia
Ouininick.
Gillevugn.

Ndicüctbenmm
nuntt ſiſd
ſeigbi ſ
me beliciige
i gii

=☛

.

èè” *
5 - Nyè⸗ 2
ene.

N Eaß. XXXVYy.
Aritũ duaꝝ pꝰ baptiſmũ matro
Vnaꝝ clericũ ñ oꝛdinãdũ Neq; eũ

—

qͥ vnã qͥdẽ ſʒ ↄcubinã ñ matronã habuit

Hec illũqͥ viduã aut repudiatã vł mere/
tricẽ ĩ mrimonio ſũpſit. Neq; eũ qͥ ſemet
ipʒʒ q̃libʒ coꝛꝑis ſui mẽbꝛo ĩdignatõe ali
q̃ vł iuſto ĩiuſto ve timoꝛe ſuꝑatꝰ trũca/
uerit Neq; illũ qͥ vſuras accepiſſe ↄuĩcit᷑
aut ĩ ſcena luſiſſe dinoſcit᷑. Neq; eũ qͥ pu
blica pñia moꝛtalia crimĩa deflet.Neũ
q ꝑ ãbitõeʒ ad imitatõeʒ ſimõis magi pe
cuniã offert. Neq; illũ qͥ aliqñ ĩ furiã vᷣſꝰ
inſaniuit:vł afflictõe dyaboli vexatꝰ eſt.
De reliquijs ſctöꝝ.¶ Ca. XXXVI.
Anctoꝝ coꝛpoꝛa ⁊ pᷣcipue btõꝝ
martiꝝ reliquiaſ:ac ſi xpᷣi mẽbꝛa
ſinceriſſime honoꝛanda:⁊ baſili/
cas eoꝝ noĩbo appellatas velut loca ſctã
( diuino cultui macipata:affectu pijſſimo
⁊ deuotõe fideliſſima adeũdas credimꝰ.
Di qs ð hãc ſũiaʒ venerit nõ chꝛiſtianꝰ
tiſtern ⁊ vigilantianꝰ credit᷑.

athecumĩs defunctꝭ ⁊ martirib⸗
tiſat. ¶EapÿO. XXXVII.
Aptiſat tm̃ iter eſſe ſalutꝭ credi/
mꝰ. Nullũ cathecuminũ qᷓ;uis ĩ
bõis opꝑibo defunctũ vitã eternã
hfe credimus excepto martirio vbi tota
vaptiſmi ſacr̃a cõplẽt᷑. Baptiʒãdꝰ ↄfitet
fidẽ ſuã coꝛã ſacerdote:⁊ introgatꝰrñdet
Hoc ⁊ martir coꝛã ꝑſecutoꝛe fac:qͥ ⁊ ↄfi
tet᷑ fidẽ:⁊ ĩterrogatꝰ rñdet. Ille pꝰ ↄfeſſi/
onẽ vl aſpgit᷑aq̃ vel ĩtingit᷑:⁊ h̊ vlaſpgit
ſãguĩe vt itingit᷑ igne. Ille manꝰ ĩpoſitõ
ne põtificis accipit ſpũmſctm̃.h̊ habita
culũ efficit᷑ ſpũſſcti:dũ ñ ẽ ipᷣe qͥ loquit᷑:ſʒ
ſpũs pr̃is qͥ loquit᷑ in illo.Ille cõicat en
chariſtie ĩ cõmemoꝛatõe moꝛ dñi.h̊ ipi
chꝛiſto cõmoꝛit᷑. Ille ↄfitet᷑ ſe mũdi acti/
bus renũciatuꝝ:h̊ ipᷣi renũciat vite. Jlli
pẽta oĩa dimittunt᷑:in iſto extinguunt.
Dualrxr euchariſtia offerat᷑. Ca.xxxviij
Neuchariſtia ñ debz pura aq̃ of
ferri:vt dã ſobꝛieta fallũt᷑ ma
gine: ſed vinũ cũ aq̃ mixtũ.Oꝛ⁊
vinũ ſuit ĩ redeptõis nr̃e myſterio cũ di/
xit.nõ bibã qmodo ð h̊ gemĩie vitis:⁊ aq̃
mixtũqð pꝰcenã dabat᷑ Sʒ ⁊ ð latere eiꝰ
qð lãcea pfoſſu ẽ:aq̃ cũ ſiguie manãs:vi
nũ ð vᷣa ei caris vite cũ aq̃ expᷣſſũ oñdit᷑

nõ b

CcCXxXXIX.

Ona ẽ caro nr̃a ⁊ valde bona vt
pote a bono ⁊ ſolo deo ↄdita:⁊ ñ
Emala. vt volũt ſedyanꝰ ⁊ ophy
anꝰ ⁊ patricinianꝰ:nec mali cã vt docuit
floꝛinus:nec ex malo ⁊ bono cõpacta:vt
maniche? blaſphemat. Dʒ cũ ſit creatõ
ne bõa:arbitrio aĩe efficit᷑ nob vł bõa v
mala:nõ imutatõe ſubſtãtie ſʒ executõis
mercede. Ipᷣa eĩʒ eſt q̃ ſtabat añ tribunal
chꝛiſti:in qᷓ peꝛferat aia ꝓpꝛia coꝛꝑis ꝓut
geſſit ſiue bonũ ſiue malũ.
2, ar⸗ rrectõe ſexꝰ nõ ĩmutabit
Nreſurrectõne ex mortuis ſexꝰ
foꝛma ñ mutabit᷑:ſʒ vir moꝛtuꝰ

De bũanacamecCa. XXXIX.

reſurget ĩ foꝛma viri:⁊ femĩa ĩ foꝛma feĩe

Carẽs ſexu tũ vite huiꝰ tm̃ ↄditõe:non
ſpecie naturali.ne nõ ſit vᷣa reſurrectio:ſi
ᷓ id reſurget q cadgit.
„ añ paſſionẽ dũi ſctõꝝ aĩe ĩ infſerno
an k (Cap. XI. I.
NINte paſſionẽ dñi oẽs aĩe ſctõꝝ ĩ
ifrerno ſbᷣ ðbito pᷣuaricatõis ade
tenebãt᷑:donec autoꝛitate dñi ꝑ ĩ
itã eiꝰ moꝛtẽ a ᷣuili ↄditõe liberarẽt᷑.

bi
= poſt aſhon⸗ ſanctoꝝ aĩe cũ chꝛi
o ſint. agb. XI.II.
.NOſt aſcenſionẽ dñi ad celos oĩm

ſanctoꝝ aĩe cũ chꝛiſto ſũt:⁊ exeũ
tes ð coꝛpe ad chꝛiſtũ vadũt.ex
pectãtes reſurrectõeʒ coꝛꝑis ſui:vt ad ĩ
tegrã ⁊ ꝑpetuã btĩtudinẽ cũ ipᷣo ꝑiter im
mutẽt᷑ſic ⁊ peccatoꝝ aĩe ĩ ĩferno ſp timo
re poſite:expectãt reſurrectõeʒ ſui coꝛꝑii
ũ ipo ad penã ↄuertant᷑ ternnnm;.
Ebe pctõꝝ venia. ¶C(Cap. XLIII.
Eñnitẽtia aboleri pẽta indubitã/
ter credimuſ:etiã ſiĩ vlrimo vite
IrPfſpũ admiſſoꝝ pẽiteat:⁊ publica
vl ſupplici lamẽtatõe pẽta ꝓdant᷑:qꝛ p/
poſitũ dei q̃ decreuit ſaluare qð perierat
ſtat ĩmobile:⁊ iõ qꝛ volũtas eiꝰ ñ mutat
ſiue emẽdatõe vite ſi tꝑs ↄcedit᷑:ſiue ſup
plici ↄfeſſiõe:ſi ↄtinuo vita excedit᷑:vẽia
pctõꝝ fideliter pᷣſumat᷑ ab illo qͥ nõ vult
moꝛtẽ pctõꝛis:ſʒ vt ↄuertat᷑ a ꝑditõe pe/
nitẽdo:⁊ ſaluatus miſeratõe dñi viuat.
Di qͥs aliter de iuſtiſſima dei pietate ſen
tit:nõ chꝛiſtianꝰ ſʒ nouacianꝰ eft.
O, dyabolũ lateãt cogitatõeſ. Ca.xliiij

etineb

S 5äll . SS
5 l

De diſciplina chꝛiſtiana

AHternas aĩe cogitatões dyabo
luũñ videre certi ſumꝰ:ſʒ motib⸗
eas coꝛpis ab illo ⁊ affectionũ indicijs

colligi experimẽto didicimus. Secreta

aũt coꝛdis ſolꝰ ille nouit ad quẽ ðꝛ.Tu
ſolꝰ noſti coꝛda filioꝝ hominũn.
¶ Bõ ſemꝑ male cogitatões a dyabolo
emergür. ¶ Caß. XLvV.
DODn ofnes male cogitatões nr̃e

ſʒ aliq̃tiens ex nri arbitrij motu
mergũt:bone ãt cogitatões ſꝑ a deo ſũt

¶ O, demones giab hoĩm ñ imiſceãt ſʒ

applicen ? ¶ Cap̃. XLVI.
EcEmones ꝑ energicã oꝑatõeʒ nõ
credimꝰ ſõoaliter illabi aĩe:ſʒ ap/
oplicatõe ⁊ oppᷣſſiõe vniri.llabi
at᷑ meti uli ſoli poſſibile ẽ qͥ creauit:qͥ na⸗/
ura ſpſiſtẽſ ĩcoꝛpoꝛeꝰ capabil ẽ ſue facte
Belignis 2 Ftutibo. LCap. XI. VII.
RvVIgna ⁊, ꝓdigia ⁊ ſanitates etiaʒ
dm“ Pcetozes i noie dñii facere ab ipſo
deo didicimꝰ:⁊ cũ alios hac pꝛe

4 glie nocẽt:qꝛ gloꝛian᷑ in dato falſo ñ me
ritis debito. ¶ D, nullꝰ ſignis ſan
. Ignis 7 ꝓpdigijs claꝝ poſſe fieri
chꝛiſtianũ ñ tũ ſanctũ:ſi intꝑatꝭ
A aſperꝭ moꝛibo agat Cꝑatis aũt
placitꝭ moꝛibo ec abſq; ſignoꝝ efficacia
⁊ ſctm̃ ⁊ ꝑfectũ ⁊ dei hoĩeʒ fieri recte cre
dimꝰ ¶ O nullꝰ ſctõꝝ caret pẽto licʒ
affectu teneat ſctitatem. Capᷣ.XI. IX.
AAUll ſctũs ⁊ iuſtꝰ caret pẽto:nec

(uũ affectu teneat ſctitatẽ. Nõ eĩʒ
nat᷑e hũane viribo: ſʒ ppoſiti adiumẽto ꝑ
dei graʒz acqrimꝰ ſctitatez.Et iõ vᷣacit᷑ ſe
oẽs ſcti ꝓnũciãt pctõꝛes:qꝛ ĩ veritate ha
bent qð plãgãt:⁊ ſi nõ repᷣhenſione ↄſciẽ
tie:certe mobilitate ⁊ mutabilitate pᷣua/

ricatricis natuure.
De paſcali ſollẽnitate

nitas: ante trãſgreſſum vernaliſ
eòͥnoctij ⁊ ſextedecime lune ini/
5 pt celebꝛari eodẽ tñ mẽſe nate.

ad imaginẽ dei creata ſit.
abp. I. 1J1.

ſemꝑ dyaboli inſtinctu excitant᷑

ſumptõe iuuẽt:ſibi ꝑ ambitõeʒ humane

tñ ex h̊ deſinit eſſe iuſtꝰ vl ſanctꝰ

ſcha.i.dñice reſurrectõis ſollẽæ

RKopk nonellos legiſlatoꝛes qͥ õ
aiaz tm ad imaginẽ dei creatã di
ciũt:vt qꝛ de incoꝛꝑalis recte cre
it᷑:etiã incoꝛpoꝛea aĩa eſſe credat᷑:libere
pfitemur imaginẽ ĩ eternitate:ſimilitudi
nẽ in moꝛiba ĩiueniri.x᷑men.

¶ Explicit liber ſacti au guſtini de diffi
nitõniba oꝛthodoxe fidei ⁊ eccleſiaſticis

Incipit liber beati auguſtini ẽi ð di
ciplia chꝛiſtiana:ſiue ðᷣ domo diſciplie.

SOcutus ẽ ad
nos ſemo dei. ⁊ depꝛomptꝰ
eſt ad exhoꝛtatõeʒ nr̃aʒ: di/
ʒʒʒC(Cte ſcriptura. Accipite di⸗/
ſciplinã ĩ domo diſciplie Diſciplinaa di
ſcẽdo dicta ẽ. Diſcipliine dom? eſt ecckia
eigi. Puid 8 diſcit: q̃re diſcii:Qui
diſe cut vla qᷣ diſcũt: Diſcit᷑ bene viuere.
Pꝛopt h̊ diſcit᷑ bñ viuere:vt ꝑueniat᷑ad
ſo viuere. Diſcũt chꝛiſtiani. Docz chꝛiſtꝰ
Pꝛimo & qͥ;d ſit bñ viuere.deinde que ſit
merces bone vite. tercio q ſint vᷣi chꝛiſtia
ni.qrto às ſit verꝰ mgr. Pauca loqntib⸗
nob ſiẽ dñs donat qaudire dignemi.Oẽs
domo diſciplie ſumꝰ:ſʒ miti nolũt hr̃e

diſciplinã.Et qð ẽ ꝑuerſiꝰ.nĩ domo di

ſciplle volũt hre diſciplinã. Cũ ppterea
ðᷣbeãt ĩ domo diſciplie acciꝑe diſciplinã
vt ſeruẽt illã in domibo ſuis.ipᷣi ecõtra di

ſciplinatõeʒ ñ ſolũ ĩ domib ſuis hr̃eno/

lũt:ſʒ nec ferre illã ſecñ etiã ad domũ di/
ſcipline. Jõ apud qs nõ vacat vᷣbũ dei qͥ
coꝛ auri ↄiungũt.qͥ ñ ſũt via vbi ſemẽ cũ
ceciderit ab auibo colligit᷑.qͥ ñ ſũt petro/
ſa loca:vbi ſemẽ altã radicẽ hr̃e nõ pᷣt.⁊
ad hoꝛã exit ⁊ ĩ eſtu areſcit.qͥ nõ ſũt ager
ſpinoſꝰvbi ſemẽ cũ germĩauerit ⁊ ĩ aura
ſurgere ceꝑit ſpinaꝝ dẽſitate ſuffocat᷑:iſʒ
qͥ ſt fra bona: pata ſemẽ acciꝑe:⁊ fructũ

fiddere:vłl cẽtenũ vł ſexagenũ vł tricenũ

recoꝛdẽt᷑ ñ ſine cã ĩtraſſe diſciplĩe ſcolã ⁊
haſ me ſilitudieſ ex euãgelio cõmẽoꝛaſſe
Oui igit᷑ tales ſũt:accipiãt qð ꝑ me dñs

dicere dignat᷑ Ego qm̃ ille ſemiat d ſũ:

VUix cophinꝰ ſeminantis. Ipᷣe in me di⸗
gnet᷑ ponere qð vobis ſpargat. Holiteů

tibi dre⸗

gttideregd
titſemninis
tgbeeni
ptamknſit

cotinet inp⸗

cepta ſüͤttin
füpagir.
ipaq voluut⸗
ſevolitercul
rexvlqenone

ſleitelligen

Nidieiudic.
mnarer bꝛeui.
loppbapdi
ꝛeiis facl
verbü oſümn⸗
de aſe olui

ſcere. Veoa,

ſtlitelligere.T
füſcrioturan.
Maorri
Wuawan
optſonurr
Ueniregdoi
ne dñs decl
fegnücclo
qoſemini⸗
theſaupꝛon
mnileetinn
chronient
Mipdoſäm
buittenitil
mmncüithelnnn
fiſblingn⸗
Duigct i
ligesdein
Lertotagig
geb primüt
cpptotala
Ckidonod
Geprini
chn ſoͤe,
tbidalig
moimnine
mnotnoher
mni. Atzd
geprini
tibicinite
taq; teön.7

dlleleſnn
nggedigne
uieſe rti
laemnitneſtin⸗
nm.

— =

S =

Rnimnguſnng

Anedmedich

hamin
fno daitd
nprunn Nurn
ine donn tal
rDilckk barin.
tudirNi/S
n ndii
umni , Mol
pinui Cippen
Eicige dlchit
nſuis iicind
onünſtisdieo⸗
cciinddan
Nöden le⸗
ſürruwbiſni
Nigt iſinn,
inadil iiſi
Gtaud iſile

attẽdere ad vilitatẽ cophini:ſʒ qad chari/

tatẽ ſeminis ⁊ ptãtem ſemĩatoꝛis.QOuid
eſt bene viuere: Quid hic diſcit᷑: Pꝛece
pta młta ſũt in lege:quibo ipᷣa bona vita
coõtinet᷑ imꝑat᷑ ⁊ diſcit. Oulta om̃ino p/

cepta ſũt ⁊ inumerabilia Pꝛeceptoꝝ ipᷣo

rũ paginaſ vix qᷣſq; enumerat:qᷓ;to mag⸗

ipᷣa qͥ voluũt.Tamẽ deus ꝓpter eos qui
ſe volũt excuſare:vł qꝛ eis nõ vacat lege/
re.vł qꝛ nõ noꝛũt legere.vł qꝛ nõ poſfũt
facile ĩtelligere:vt excuſatõeʒ nemo habe
at ĩ die iudicij:voluit ſicſcriptũ eſt ↄſum
mare ⁊ bꝛeuiare verhũ ſuꝑ terrã.ſicẽ de il
lo ꝓpha pᷣdixerat. Uerbũ em̃ ↄſũmãs et
bꝛeuiãs faciet dñs ſuꝑ terrã. Hoc ipſuʒ
verbũ ↄſũmatũ ⁊ bꝛeuiatũ:nec obſcurũ

dey eſſe voluit. Ideo bꝛeue ne nõ vacarz
legere. Ideo aꝑtũ ne dicat:nõ mihi licu/

it itelligere. Theſaurꝰ gc magnꝰ diuina
rũ ſcripturaꝝ.habẽs ĩ ſe mirabilia:pᷣce/

pta młta:tãq; młtas gẽmaſ:⁊ pᷣcioſa mo

nilia:⁊ vaſa ingẽtia:⁊ mag metalla. Sed
qs pᷣt ſcrutari theſauꝝ iſtũ:⁊ vti eo:⁊ peꝛ
uenire ad oĩa q̃ ibi ſũt:Oñ hanc ſiłitudi
nẽ dñs dedit iĩ euãgelio ſuo:⁊ dixit:ſile ẽ
regnũ celoꝝ theſauro inuẽto in agro:ne
qͥs ſe minꝰ idoneũ diceret ad ꝑſcrutãduʒ
theſauꝝ:ↄtinuo ðdit aliã ſilitudinẽ. Si
mile eſt inquiẽs regnũ celoꝝ homĩ nego

ciatoꝛi q̃rẽti bonas margaritaſ:qͥ ĩiuenit

vnã pᷣcioſã margaritã:⁊ vẽdidit oĩa q̃ ha
bnit ⁊ emit illã:vt ſi piger eras ad ꝑſcru
tandũ theſauꝝ:nõ ſis piger vnã margari
tã ſbᷣ lingua ferre:⁊ q̊ vis ſecurꝰ ãbulare.

NQuid eſt ů verbũ oſt umans ⁊ bꝛeuians?
Diliges dñm deũ tuũ ex toto coꝛde tuo

⁊ ex tota aĩa tua:⁊ ex tota mẽte tua.⁊ dili
ges/ꝓximũ tuũ tãcq; teipʒ. In his duob⸗
pceptꝭ tota lex pẽdet ⁊ ꝓphe.Ecce qͥd di

ſcit᷑ ĩ domo diſcipline.Diligere deũ:dili⸗/

gere ꝓximũ.Deũ tãqᷓ; deũ:pximũ tanqᷓ;
teipᷣm. Nõ em̃ iuenis parẽ deo:vt poſſit
tibi dici:dilige deũ ſiẽ dilig illũ. De pxi
mo inuẽta ẽ tibi regula:qꝛ inuẽtꝰ es ꝓxi
mo tuo par.Tu ipᷣeq̃ris qũo diligas ꝓx
imũ.Attẽde teipᷣm:⁊ qũo te dilig:ſic dili
ge ꝓximũ. Hõ eſt vbi erres. VUolo iã ⁊
tibi cõmittere ꝓximũ tuũ:vt diligas eũ

—s

tãq; teiᷣm. Volo:ſʒ adhuc timeo. lolo

tibi dicere.Dilige ꝓximũ tuũ ſicut teip/

l ——,

CCXL.

ſũ ⁊ timeo Adhuc ei diſeutere volo:qũo
diligas teipᷣm. Noli gegreferre. Non es
tu ipe facile dimittẽdꝰ:cui eſt ꝓximꝰ cõ/

mittendꝰ. Nõ trãſitoꝛie tecũ agendũ eſt.

Tu vnꝰ hõ es:pximi tui multi ſũt. Non

em̃ pꝛimo ſic debes itelligere pximũ: vel
fratrẽ vl cognatũ vł affinẽ. Pꝛoximꝰ eit
omi homini oĩs hõ. Pꝛoximi ſibi dicũt

pater ⁊ liliꝰ:ſocer⁊ gener. Nihil tã ꝓxi/
mũ:q; hõ ⁊ hõ.Sʒ ſi putamꝰ nõ eſſep/
ximos:niſi qͥ de hijſdẽ parẽtiba naſcunt᷑.
ꝗdã ⁊ euã attẽdamꝰ:⁊ oẽs frẽs ſumꝰ.Et
ſi quidẽ frẽs ſᷣm ꝙ hoĩes ſumꝰ:qᷓ;to ma/
gis ſᷣm ꝙ chꝛiſtiani ſumꝰ:d id ꝙ hõ eſ
vnꝰ pr̃ fuit adã:vna mater eua.id id q;
chꝛiſtianꝰes:vnꝰ pr eſt deꝰ:vna mater ec
cleſia. Uidete & quãtos ꝓximos habeat
vnꝰ hõ. Om̃es hoĩes in q̊ͥs incurrerit:qͥ
bus iügi potuerit:ꝓximi eiꝰ ſũt.Qũo &̊
diſcutiẽdꝰ? eſt: vtꝝ diligat ſe:cui cõmittẽ
di ſũt tot ꝓximi:vt ſiceos diligat tãq; ſe
Nõ &̊ iraſcat᷑ vnuſqᷣſq;:ſi diſcutio qũo ſe

Diligat. Certe ego diſcutio:ipᷣe ſe iueniat

Ut qd em̃ diſcutio:qꝛ ego inuẽturꝰ ſũ:

Igeo diſcutio: vt ipe ſe interroget:ipeſi -

bi appareat:ipᷣe ſe nõ lateat:ipᷣe ſe ſibi nõ
abſcõdat:ipᷣe ſibi ſe ante oculos ſuos:nõ
poſt doꝛſũ ponat. Me loqnte faciat hoc
Me neſciẽte faciat h. Quomõ te dilig⸗
Quiſq; me audis:mo qͥ ſq; deũ ꝑ me au
dis ĩ hac domo diſcipline Attẽde te qũo
te dilig Pꝛofecto em̃ ſi te interrogẽ viꝝ
diligas te. rñdebis qꝛ diligi. Quis eiʒ ſe
odit: Ergo nõ dilig iniqͥtatẽ:ſi te diligꝭ.
Nã ſi dilig iniquitatẽ:nõ ego dico:pſal
mũ audi.Qui diligit iniqͥtatẽ odit alam
ſuã.Ergo ſi dilig iniqͥtatẽ:audi verita/

tẽ: veritatẽ nõ tehalhantkei apte tibi de

bentẽ.Odis te.Quãto mag⸗ dicis:quia
amas te:odis te.Qui em̃ diligit iniqtatẽ
odit aĩaʒ ſuã.Quid dicã ð carne:q̃ pars
eſt vilioꝛ hoĩs: Si aĩaʒ odit:qũo carneʒ
diligit: Deniq; qͥ amãt iniqͥtate:⁊ odiũt
aĩam ſuã:omnẽ turpitudinẽ exercent de
carne ſua. Jã &ͥ dilig iniqͥtatẽ:qũo tibi
volebas cõmitti ꝓximũ:vt diligeres eũ

tãqᷓ; te. Hõ qͥd ꝑdis te: Si em̃ tuipſe ſic

te dilig: vt ꝑdas te:ſic ꝓfecto ꝑditurꝰ es
⁊ eũ quẽ dilig ſicut te. Nolo ̊ quẽqᷓ; di/

ligas: vel ſol peri. Aut coꝛrige dilectõeʒ

aut reſpue ſocietatẽ. Dicturus es mihi.

Diligo ꝓximũ tanq; meipᷣm.Audio pla
ne:audio. Inebꝛiari vis cũ illo:quẽ dili
gis tãq; teipʒ. Oñ nobis faciam hodie
qᷓ;tũ poſſumꝰ bibamꝰ. Uide qꝛ ſic te di/
ligis:⁊ illũ ad te trahis:⁊ ad qð amaſ vo
cas. Neceſſe ẽ vt quẽ diligꝭ taq; teipᷣm:il
luc illũ trahas ad qð ⁊ tu amas. Huma
nꝰ hõ iĩmo beluinꝰ:amãdo talia qlia bel/
ue. Beluas em̃ de ꝓſtratas in faciẽ fecit
paſtuũ qᷓrentes de terra.Te ĩ duos pedeſ
erexit ð terra. Tuã faciẽ ſurſũ attendere
voluit. Hõ diſcoꝛdet coꝛ tuũ a facie tua:
nõ habeas faciẽ ſurſũ ⁊ coꝛ deoꝛſũ. Im/
mo veꝝ audi:⁊ veꝝ fac ſurſũ coꝛ.ne mẽti

aris ĩ domo diſcipline.Oñ em audis re/

ſpõde:ſʒ ſit veꝝ qð rũdes.Sic te dilige
diligas/ꝓximũ tuũ tanq; teipᷣm. Quid
eſt em ſurſũ habere coꝛ:niſi qð dictũ eſt
pꝛi. diliges dm deũ tuũ ex toto coꝛde
tuo:⁊ ex tota ala tua:⁊ ex tota mẽte tua:
Ouia ů duo pᷣcepta ſũt.ſi vnũ diceret nõ
ſufficeret. Sufficit ⁊ vnum ſi intelligat.
Hã aliqñ ſicloquit᷑ ſcriptura:ſicut pau/⸗
lus apłs. Nõ adulterabis:nõ homicidi
um facies:nõ ↄcupiſces.⁊ ſi qð eſt aliud
mandatũ.in ̊ ſermone recapitulat. Dili
ges ꝓpximũ tuũ tanq; teipᷣm. Dilectio p/
ximi malũ nõ opat᷑. Plenitudo aũt legiſ
eſt charitas.Quid eſt charitas: Dilectõ

NMNihil videt᷑ dixiſſe de dilectõe dei:ſʒ ſo/

lã pximi dilectionẽ dixit ſufficere ad im/
plendã legẽ. Quicqòd eſt aliud mãdati:in
̊ ſermone recapitulat᷑:in ſermone im/
Plet. n q̊: Diliges ꝓximũ tuũ tanq; te/⸗
in quib pᷣcept tota lex pẽdet ⁊ ꝓphete.
Videte qũo płꝰ bꝛeuiatũ eſt ⁊ adhuc pi
gri ſumꝰ. Ecce qᷓ dno erãt:vnũ factũ eſt.
Pꝛoꝛſus ꝓximũ dilige:⁊ ſufficit. Sʒ di
lige quo teipᷣm diligis:nõ qũo teipᷣm odi
ſti. Dilige ꝓximũ tuũ tanq; teipm. Sed

pꝛiꝰ eſt vt diligas teipᷣm. Querere habeſ
quũo diligas teipᷣm:⁊ audire habes.Dili

ges dñm deũ tuũ ex toto coꝛdetuo:⁊ ex
tota mẽte tua:⁊ ex tota aĩa tua. Hõ eniʒ
qũo a ſe fieri nõ potuit:ſic nec beatꝰa ſe ſi

eri pᷣt. Alia res eũ fecit hoĩeʒ:qð nõ ẽ ipe

hõ. Alia res eũ factura eſt beatũ qð nõ ẽ
ipſe hõ. Deniq; errãs videt ipᷣe:qꝛ ꝑ ſeñ

De diſciplina chꝛiſtiana

cce vnũ eſt. Certe duo pᷣcepta ſũt

pt beatꝰ eſſe:⁊ amat aliud vñ ſit beatus.

Vnde ſe fieri putat beatũ:̊ amat.OQuid

putamꝰ amat:vnde putat ſe fieri beatũ.
Pecuniã auꝝ argentũ poſſeſſioneſ. Bꝛe

uiter dico pecuniã. Totũ em̃ qcͥd hoĩeſ

poſſidẽt ĩ terra:oĩa q̊ꝝ dñi ſunt:pecunia
vocat Seruꝰ ſit:vas:ager:arboꝛ:pecꝰ:
quicqͥd hoꝝ eſt pecunia dicit᷑. Et vñ eſt
pꝛimũ vocata pecunia: Ideo pecũia:qꝛ
antiqͥ totũ qdð habebãt:in pecoꝛibs habe
bant. E pecoꝛe pecunia vocat᷑.Legimꝰ

gntiquos patres fuiſſe diuites paſtoꝛes

Ergo pecuniã diligis o hõ:vñ putas te
fieri beatũ. Pecunia eſt:⁊ multũ eã dili/
gis. Uolebas diligere ꝓximũ tãq; reipᷣʒ
diu ide cũ illo pecuniã tuã. Quid eſſes di

Jne g » »

ſcutiebã. Inuentꝰ es:apparuiſti tibũ:vi

diſti te:ↄſideraſti te. Non es paratꝰ diui

dere pecuniã tuã cũ ꝓximo tuo.Sedqͥd

mihi rũdet benigna auaricia:QOuid mi/

hi rũdet: Si diuiſero cũ illo minꝰ erit⁊
mihi ⁊ illi minuet᷑ qd amo:nec totũ ha/
bebit ille:nec totũ habebo ego Sʒz qꝛ di

ligo eũ tanq; meipᷣm.opto illi vt tm̃ ha/
beat:vt nec meũ minuat᷑⁊ ipᷣe mihi coe/
quet᷑. Optas vnde nihil ꝑdas:atq; vti/

ceꝑit diteſcere vicinꝰ tuuſ:⁊ inciꝑe quaſi
ſurgere:⁊ ire poſt te:times ne ſeq̃tur te:ti
mes ne trãſeat te. Certe dilig ꝓximũ tu
um tãq; teipm. Sʒ non loqr de inuidis.
Ziuertat eiĩ deꝰ hãc peſtẽ ab animis oĩm
hoĩm ne dũ chꝛiſtianoꝝ:viciũ dyaboli:
cũ q̊ ſolꝰ dyabolꝰ reꝰ eſt:⁊ inexpiabiliter
reꝰ: Nõ em dicit᷑ dyabolo vt dãnet:adul
teriũ cõmiſiſti:furtũ feciſti:villã aliena⸗
rapniſti:ſʒ homini ſtãti lapſus inuidiſti.
Inunigẽetia dyaboli ↄuiciũ ẽ:ſʒ habʒ ma
trem ſuã. Suꝑbia vocat᷑ mater inuidie.
Subpbia iuidos facit. Suffoca matrẽ ⁊
nõ erit filia. Jdeo hũilitatẽ docuit chꝛi⸗
ſtus. Non loq̊ꝛ inuidis:bñ optãtibo lo
q̊ꝛ. Illis loq̊ꝛ qͥ optãt bñ amicꝭ:vt habe/
ant tantũ q;tũ habẽt ⁊ ipᷣi.Optant bene

egentib vt habeãt q; tũ ⁊ ipi:ſʒ nolũt ilł

dare ex eo qð habẽt. Inde te iactas hõ
chꝛiſtiane:qꝛ optas bñ. Melioꝛ teẽ mẽ⸗
dicꝰ q pła tibi optat ⁊ nihil habet. Bñ

nã ß veꝝ dicas vel optes. Timeo en ne
inuideas. Qũo em̃ ſocialis erit felicitas
tua:quã toꝛq̃t felicitas aliena? NHõne cũ

visopture n
beneoptuntl
neägemercee
gepigas: 0
plinecs⸗ Nc
lantitßset.
Erubeſce l
ythaberespel
ſtamni ode
quid connititu

peret.Uiain

Gyboꝛtedici⸗
Guünul ambu
cisꝛego diuee
ſlleleuis: Da
dus tuülaud.
oſtrinciki aut
fes poꝛrigeren
le ctno:0 t.
upminne ſaran
Wodas de
Wadare
pent d⸗
tis ugci
lio meis:
os mihirepea
vt habent
tu?: Ci eñ
mihifeeſti
yniermninimi

iutiil legt
egetn flloos in
numera flios
los deitni. D
Poshebesi
ſtlle
lgioprinün
ſfipatöen

Go prini:0

is höͤguoren
Poſictnober
nibebehe
feſemt
grocſ
ooſen
ſenſicgert
opoſſi
nlaitn

n⸗

Niinifſihen
thenübenr
Dutat efnign
mn poſeſenite
Totüceſſclitit
Rdiſurgn
enwenget
Nmi dik it
wnr Pvgrin
irtanhten
fennis a
gs Rinn
mücht näd
Urriniii
ones mi
jprinotuehit
1auanicirlun
Goci lo
g mont W

8

õ
nttienhie
eb gc
anrs Tincocht
collsr iinn
Ers n finn
uftuß
aroligi
nloñj inn
cterminyonn
nn ai bal⸗
Ctineche
aardintiid
ſolmlilin
kilhignii⸗

⸗ e

Go. Cccurn.

vis optare nihil a te accipieti.Da aliqͥd

bene optanti. Si bonuz eſt bene optare:
redde mercedẽ.Optat tibi bñ pauꝑ:qͥd
trepidas? Addo aliqͥd. In domo diſci/
pline es.Addo aliud qð dixi.Da bñ op/

tanti:xpᷣs eſt. Jpᷣe a te petit qͥ tibi dedit.

Erubeſce. Ille diues paup eſſe voluit:
yt haberes pauꝑes qb dares. Da aliqᷣd

ſfratri tuo. Da aliqͥd ꝓximo tuo.Da ali/
quid comiti tuo.Tu diues es:ille pau/
per eſt. Clita iſta via eſt:ſimł ambulatis.
Dzʒ foꝛte dicis. Ego diues:ille pauper.

Simul ambulabit an nõ: Quid ẽ qð di
cis:ego diues:ille pauꝑ:niſi ego oneratꝰ
ille leuis: Sarcina tuã cõmemoꝛas:põ/

dus tuũ laudas:⁊ ↄſtrinxiſti qð grauiꝰ ẽ

ↄſtrinxiſti ad te ſarcinã tuã.ideo nõ po/
tes poꝛrigere manuʒ. Onerateligateèd

te iactas:qͥd te laudas: Solue vincula
tua:minue ſarcinã tuã.Da comiti:⁊ illũ

adiuuas: ⁊ te releuas. Inter has voces
tuas laudãtes ſarcinã tuã:adhuc chꝛiſtꝰ
petit ⁊ nõ accipit ⁊ obtẽdis nomẽ pieta/

tis crudeliba vocibo ⁊ di.Et qͥd ſeruo fi
lijs meis: Chꝛiſtũ illi oppono:filios ſu/
os mihi reponit. Iſta vᷣo iuſticia magna

vt habeat vñ luxuriet᷑ filiꝰtuꝰ:egeat dñs
tuꝰ?: Cũ em̃ vni ex minimis meis feciſti

mihi feciſti. Nõ legiſti:nõ aduertiſti:cuʒ

vni ex minimis meis nõ feciſtis:mihinõ

feciſt: Nõ legiſti:nõ timuiſti? Eccequis
eget: ⁊ filios tuos numeras: Poſtremo
numera filios tuos:adde vnũ illũ int᷑ il/

los deũ tuũ. Unũ habes:ſit ille ſecũdus

Duos habes: ſit ille terciꝰ. Tres habes
ſit ille qrtꝰ. Nihil hoꝝ vis? Ecce qũo di

ligis ꝓximũ tuũ:quẽ tibi facis ſociuʒ ad

iſtã ꝑditõeʒ. Quid tibi dicturꝰ ſũ: Dili/
gis ꝓximũ: Quid illi in aures inſuſurra
bis hõ auare:niſi filij aut frater aut pr̃.
bonũ eſt nob: vt cũ h viuimꝰ bñ ſit nob:
Quãtũ habebis tantꝰ eris. YFrãge lunã:

ſac foꝛtunã: OIſta ſuſurrabis ꝓximo tuo:
q̃ nõ didiciſti ĩ domo diſcipline nec audi
ſti. Nolo ſic diligas pximũ tuũ.O ſi poſ

ſem facere:vt niłi iſgeris Coꝛrũpũt em̃

moꝛes bonos colloòᷣa mala. Sʒ ñ poſſũ
Fo pogi. facere vt nemini iungaris:cui

nõ ſolũ nolis dedoceri:ſʒ affectes etiam

mala iſta qᷓ nõ vis dediſcere ĩſuſurres.⁊

docere. Nolo:ĩmo volo:ſʒ nõ poſſum te

diſiũgere ab auribo alioꝝ.lios admo/

neã: ad q; aures ambis qᷓ aures pene/

trare molir::ad q̊ꝝ coꝛda ꝑ aures itrare
diſponis. O qͥ accipis vᷣbũ ſanũ ĩ domo
diſcipline.ſepi aures tuas ſpinis. Sepi
⁊ ſpinis ſepi:vt ille q impoꝛtune intrare
auſus fuerit.nõ ſolũ repellat᷑:ſed etiã cõ/

pungat᷑. Repelle illũ a te. Dic:chꝛiſtianꝰ

es:xpᷣianꝰ ſuũ.Nõ h̊ accepimꝰ ĩ domo di/
ſcipline.õ h̊ didicimꝰ in illa ſcola:quã
grat intrauimꝰ. Nõ h̊ didicimꝰ ſub illo
mgr̃o cuiꝰ cathedra in celo ẽ. Noli mihi

iſta dicere:aut noli ad meaccedere. Hoc

eſt em̃:ſepi aures tuas ſpinis.Cõuertazʒ
me ad illũ.AMuarꝰ es:pecuniã amas. Be
atꝰ eſſe vis:deũ tuũ ama. Pecunia te nõ
facit beatũ.CTu eã facis oꝛnatã:nõ illa te
beatũ. Sʒ qꝛ multũ amas pecuniã:vi/
deo qꝛ ꝑgis q̊ͥ iuſſerit cupiditas. Piger
ꝑge qͥ iubet charitas. Reſpice ⁊ vide q;
multũ interſit int᷑ pecuniã tuã ⁊ deũ tuũ
ulcrioꝛ ẽ iſte ſol q; pecunia tua.⁊ tamẽ

iſte ſol nõ eſt deꝰ tuꝰ. Poꝛro ſi pulcrioꝛ ẽ

lux iſta q; pecunia tua:qtuʒ eſt pulcrioꝛ
qui fecit hãc lucẽ?: En foꝛte compare vis
pecuniã luci? Ecce occidit ſol.Oñde mi
hi pecuniã tuã. Nitet ⁊ nocte:ſubtraho
lucernã. Ecce diues es.oñde mihi diui/
tias tuas. Jã ſi lumĩe pueris:iã ſi nõ ha
beas vñ qð habes videas:vbi ſũt diui/
tie tue?: Et ſic tñ hoꝛrẽda pfunditas aua
ricie nõ patet ocuł ⁊ ſcatet animis. Uidi
mꝰ ⁊ cecos auaros.Dicat᷑ mihi vñ auari
ſũt ceci qͥ nõ vidẽt.Oð habet nõ habet:
⁊ tñ auarꝰ eſt cecꝰ: OQuare:? Quia credit
ſe hre:auarꝰ eſt. Fides eũ facit diuitem.
Erededo diues ẽ:nõ vidẽdo Quãto me
liꝰ cñ fidẽ ↄuertit ad deũ. Non vides qð

poſſides:⁊ deũ tibi ſic pᷣdico. Nondũ vi

des:ama ⁊ videbis.lmas pecuniã o ce/
ce:quã nũqᷓ; videbis. Cecꝰ poſſides:ce/
cus moꝛiturꝰ es:qð poſſides h̊ relicturꝰ
es. Hõ tenebas ⁊ qñ videbas:qꝛ ñ vide
bas qdð habebaſ.De deo quid tibi dicit᷑⸗
Ecce h̊ tibi dicit ipᷣa ſapiẽtia.Ama illaʒ
tãq;ᷓ pecuniã. Indignũ eſt:iniurioſũ eſt:
vt ſapiẽtia pecunie comꝑet᷑:ſʒ amoꝛ amo
ri cõparat᷑. Uideo eĩ ſ̊ vos ſic amare pe
cuniã vt iubente amoꝛe pecunie labonks

ſuſcipiati:ieiunia toleret:mare trãſeati:
vẽtis ⁊ fluctibo vos cõmittatis. Habeo
vñ eligã qð ametiſ:ſʒ nõ habeo qð addã

ad amoꝛẽ q̊ͥ amatꝭ. Sic me amate:plꝰ no
lo me amari dicit dñs. Impꝛobis loqᷣt.
Auaris loq̊z. Pecuniã diligit:tmĩ me di
ligite Certe melioꝛ ſũ incõparabilit. Ho
ioa vobis amplioꝛẽ amoꝛẽ.Quãtũ dili /
gitis pecuniã: tm̃ me amate.Erubeſca/
mus:ſaltim ↄfiteamur:⁊ pectoꝛa tunda/
mꝰ:nõ vt ſuꝑ pẽta nr̃a pauimẽtũ ſolide/
mꝰ. Nã qͥ tũdit pectꝰ⁊ ñ coꝛrigit᷑:ſolidat
pẽta ⁊ nõ tollit.:Cundamꝰ pectꝰ ⁊ ceda
mus:⁊ coꝛrigamur a nobilſ.ne ille poſtaa
nos cedat qͥ mgfr̃ ẽ.Diximꝰ em̃ iã qͥd hic
diſcat᷑:q̃re diſcat᷑. Quare iſti ĩ ſcolã:⁊ vo /
pulaſti ⁊ a parẽtibo ductꝰ:⁊ ſugitãs q̃ſitꝰ
⁊ inuentꝰ attractꝰ es:⁊ adductꝰ extenſuſ
es: Quare vapulaſti:q̃re tãta mala ĩq pu
ericia ꝑtuliſti: Ut diſceres. Quid diſce

res: Litteras. Quare:? Ut haberet᷑ pecu

nia:aut vt compꝑet᷑ honoꝛ:⁊ teneret᷑ ſubli

mitas dignitatꝭ. Uide qꝛ periturꝰ es p/⸗
pter periturã rẽ. Periturã rẽ cũ tanto la

boꝛe didiciſti ĩ tantꝭ penis:⁊ amabat teqͥ

te ad penas trahebat. Ipᷣeq te amabat:

ipᷣe te ad penas trahebat:vt vapulares:

amãdo faciebat vt diſceres. Quid: Lit/

teras. Bonũ ſũt lr̃e? Bone noui dicturꝰ
es mihi. Quare ⁊ vos ep̃ᷣi lr̃as ñ legiſtiſ:

Duare nõ diuĩas ſcripturas ĩ ipᷣa Fatu⸗

ra tractaſtiſ.· Ita vᷣo ſʒ nõ ad h̊ didicimꝰ
lr̃as. Nõ em̃ parẽtes nr̃i qũ nos in ſcolä
mittebãt:̊ nobis dicebãt.Diſcite lr=as:

vt habeatꝭ vñ legere poſſit codices dñi/

cos. Nec ipᷣi chꝛiſtiani ſilijs ſuis h̊ dicũt
Sʒ qd: Diſcite lr̃as.Quare: Ut ſis hõ
Quid em̃: Modo pecuſ ſũ:Oð dico vt
ſis hõ. H eſt vt ſis eminẽs inter homĩes
Vnñ ⁊ illud ꝓuerbiũ.Quãtũ habebis tä
tus er:vt habeas qtũ ceteri:aut quĩtrtuũn
pauci: aut plꝰ q ceteri:aut plꝰ q́; pauci.
abeas inde honoꝛes:habeas inde di/

gnitatẽ.Et vbi erũt iſta oĩa cũ moꝛs ve/

nerit: Oüo ſtimulat. quo met iſte inter—,
pellat: Qũo nomẽ ipᷣm a me cõmemoꝛa /
tũ oĩm coꝛda pꝑcuſſit: Qũo timoꝛẽ veſttzʒ

teſte gemitu declaraſt Audiui:audiui:
gemuiſtis:moꝛtẽ timetis.Si timetꝭ:q̃re

n5 cauet: Doꝛte timetꝭ· Quid timetiſe.

7 male viuere nõ ti

Væẽtura eſt. Timeã an non time:venire
habz. Sero an cito vẽtura eſt: Si time
as:nõ efficies:vt nõ ſit qð times.Illud
potiꝰ time:qð ſi nolis ñ erit. Quid: Pex

care. Peccare time:qꝛ ſi amaueris pctai
aliã moꝛtẽ irrues:qᷣ poſſes ñ venire:ſinõ
amares pẽta. Mõ aũt ꝑuerſus:płamaſ

moꝛtẽ q; vitã: Abſit inqͥs. Quis ẽ hoim

qͥ plꝰ amet moꝛtẽ q; vitã: Yoꝛte ↄuinco
te qꝛ plꝰ amas moꝛtẽ qᷓ; vitã.Ecce vñ te
ↄuinco.Amas tunicã tuã:bonã eaʒ vis.
Amas villã tuã:bonã eã vis.Amas fili
um tuũ:bonũ eũ vis.Amas amicũ tuu:
bonũ eũ vis.Amas domũ tuã:bonã ea
vis.Quid ẽ ꝙ etiã bonã vis hr̃e moꝛtt
DNDuotidie em̃ rogas:vt qm moꝛs ventu
ra eſt:bonã moꝛtẽ tibi det deꝰ:⁊ didᷣ.De
us auertat a me malã moꝛtẽ. PłSamas

moꝛtẽ tuã q; vitã tuã. Moꝛi male times

te nonpt male moꝛi qͥ bñ vixerit.Et ego
rãñdeo. Hec eĩ tibi videt᷑ mala moꝛs:nan
fragio perire: gladio ꝑcuti:a beſtijs lanin
arimoꝛs mala tibi eſſe videt᷑. Hõne has
moꝛtes martires ſubierũt.qꝝ natalicia
celebꝛamꝰ: Oð genꝰ moꝛtꝭ nõ ſubierunt
Et tñ ſi chꝛiſtiani ſumꝰ:ſi in domo diſei
pline nos eſſe meminimꝰ vł cũ hie ſum
vłcũ h̊ audimꝰ:ſi exeũtes hine ũ obliui /
ſcimur:ſi meminimꝰ qͥd h̊ audimꝰ:nõne
martires btĩficamꝰ: Quere moꝛtes max

tui ſũt.Oculos fidei interroga. pᷣcioſa

Iↄſpectu dñi moꝛs ſctõꝝ eiꝰ.· Quicqd èᷣ

eſt qð exhoꝛres ĩ moꝛte:om̃ino ñ exho. /

reas ſi eos imitarꝭ. Id age vt bonã vitã

habeas.⁊ q̃cũq; occaſio fuerit vt exeaſ õö
B coꝛpe. exis ad requiẽ: exis ad btĩtudi /
nẽ:q̃ nõ habet timoꝛẽ nec finẽ. Nã q̃ſi bo
na moꝛs diuit ĩ purpura ⁊ biſſo:ſʒ mala

mes. Coꝛrige male vi
uere:time male mori. Sed noli timere.
Nõ pᷣt male moꝛi:q bñ vixerit:pꝛſus cõ
firmo. Audeo dicere.Credidi:ppter qð
locutꝰ ſũ. Nõ pᷣt male moꝛi:qͥ bñ vixerit
Jã tu did tibi. Nõ młti iuſti naufragio
perierũt: Certe nõ pᷣt male moꝛi:qͥ bñ vi·
xerit. Nõ młtos iuſtos gladiꝰ pemit bo
ſtilis: Certe nõ pᷣt male moꝛi:q bñ vixe//
rit. Nõ młtos iuſtos latrões occiderůũůt:
Hõ młtos iuſtos beſtie laniauerũt? Cer

peroſtieti
deſigerins⸗
prupisanl
nüeinfame?
tis⸗Dahn
ſpicechiſin

ugitnnonine

ſſinübue
marnoridit

itpruolpit

ſcninſnuab
ſccntequẽ cot
ligenmoꝛte.
anis malen
öledines.
diceros ſiti
Plo hoci
fdigiceris
heriteeternae
ſit Oulauiü

MNReDenin

Wadict
göſancki
molärpögr
ndſoeng
Ot gote
quiirnaer.
hobenſen
re Eio rii
ggaugteb
ſot nchnti
lopſtdeo..

ſocſcicb

Güoehls

acchcre

ſnoctqdee
Ppahloonted
ſol ſpſe⸗
mmebꝛn ſugi⸗
kuseſtide
Unus. Etn
ſicteincar

Uocrcäde

dinnninie

rinnck,

Wisin Dif
egmaneng
oſſsinni
Putpuanſusgen
öii Kerrn
i ii Lri
mci ii
honi eiſs ni il
nS. Bnsnani
wsdoninidric,
rgnebre

Rbioerden ic e

inori Nans

1. Corrndci.

Satwiſtner
niruondpind
Cörg

WeCriO

Senueruifl
oUnics 4
Nniau
nimni Ei
eniunugtll
zabchisn
na oin⸗
divir plel
nortt .
mihinderoni
ſnan i,
un ſ⸗ ,
s bi
rsdr,

4
4 BHur M.

S

moꝛ:s ſitiẽtiſ t inter toꝛmẽta guttã aque

deſiderãtis.Quaſi mala moꝛs iacentis
pauꝑis añ ianuã diuit:inter linguas ca

nũ:in fame ⁊ ſiti:inicas de mẽſa deſiderã

tis. Mala moꝛs auerſãda moꝛs. finẽ re/
ſpice:chꝛiſtianꝰ eſ:fidei oculũ intẽde. Kõ
cigit moꝛi inopẽ illũ:⁊ deferri ab angelis

ĩſinũ abꝛae.Quid ꝓderat diuiti ſepulcꝝ
marmoꝛeũ:ſitiẽti apud iferos? Quid ob

erãt pauꝑi pãni cũ ſanie vlceꝝ eius:reqͥe

ſcẽti in ſinu abꝛae: Longe vidit eũ req e

ſcentẽ:quẽ contẽpſerat iacenteʒ. Modo

elige moꝛtẽ. Dic mihi:qͥs bene moꝛtuuſ/⸗
eſt:quis ma le:· Puto qꝛ meliꝰ ille pau per N
q; ille diues.An vis aromatibo ſepeliri-

ad inferos ſitire: Reſpõdes.Abſit a me.
Puto ꝙ hoc dices.Diſces ergo bñ mo/⸗
ri:ſi didiceris bñ viuere. Merces eĩʒ bo
ne vite eterna eſt:. Qui diſcunt chꝛiſtiani
ſũt.Qui audiũt ⁊ nõ diſcũt:qͥd ad ſemi/⸗

nantẽ: Seminãtis manũ ñ terret via:nõ

terrẽt lapides:nõ terrẽt ſpine Jactat ille
qð ſuũ eſt.Qui timuerit ne cadat ĩ terrã
malã:nõ ꝑuenit ad terrã bonã.Et noſ di
cimꝰ:ſpargimꝰ ſemĩa:iactamus ſemina.

Sũt qͥ ↄtemnũt.ſunt qͥ rephendũt:ſunt

qui irridet. Iſtoſ ſi nos timuerimꝰ:nihil
habemꝰ? ſemĩare:⁊ ĩ meſſe habemꝰ eſuri/
re Ergo vẽiat ſemẽ ad terrã bonã Scio
ꝙ qͥ audit ⁊ bñ audit:deſicit ⁊ ꝓficit.De
ficit inidtati:pſicit veritati.Detficit ſecu
lo:ꝓſicit deo. Quis eſt em̃ mgr̃ qͥ docet:

Hõ q̃liſcũq; hõ:ſed apłs. Plane apłs:⁊

tñ nõ apls.An vultis inqt experimentũ

eiꝰ accipere:qͥ in me loquit᷑ chꝛiſtꝰ: Chꝛi
ſtus eſt q docet:cathedrã ĩ celo habet: vt
paulo ante dixi. Scola ipſiꝰ in terra eſt:

⁊ ſcola ipſiꝰ coꝛpꝰ ipſiꝰ eſt. Caput docet
mẽbꝛa ſua:liĩgua loqt⁊ pedibo ſuis.Chꝛi
ſtus eſt qͥ docet.Audiamꝰ:timeamꝰ:faci
amus.Et ne ↄtemnas ipᷣm chꝛiſtũ:qꝛ p/

pter te in carne natꝰ eſt.pãnis moꝛtalitra-

tis circũdatꝰ. Pꝛopter te eſuriuit et ſiti/

uit. Pꝛopr te laſſatꝰ ad puteũ ſedit. Pꝛo

pter te fatigat in naui doꝛmiuit.Pꝛopt᷑
te cõtumelias indignas audiuit. Pꝛopt᷑

tea facie ſua ſputq hominum nõ abegit.
Pꝛopt te alapas iĩ faciẽ ſu accepit. ſꝛo

pter te in ligno pepẽdit. Pꝛopter tegiaʒ

effudit. Pꝛopter te ĩ ſepulcro poſit eſt.

CcCxIII.

Hec ofia foꝛte ↄtemnas ĩ chꝛiſto: Tlis
noſſe qͥʒs ſit: Recole euãgeliũ qð audiſti.
Ego ⁊ pater vnũ ſumꝰ. Nos cõuerſi ad
deü pcepta ei cuſtodiamꝰ: vt eterna pꝛe
mia ab ipᷣo ꝑcipiamus:pᷣſtante eodẽ dño
noſtro ieſu chꝛiſto qͥ cũ Katte⸗ ſpũſãcto
viuit ⁊ regnat in ſecula ſeculoꝝ.tc᷑imen
¶ Explicit liber beati auguſtini epi de
diſciplina chꝛiſtian.

¶ Senno ſcti Au guſtini de charitate.

Juinay ſcri
pturaꝝ multiplicẽ abun/
dantiã:latiſſimãq; doctri
nam. fratres chariſſimi ſi
ʒ᷑ne vllo erroꝛe comphedit
⁊ ſine vllo laboꝛe cuſtodit:cuiꝰ coꝛ plenũ
eſt charitate.dicẽte apłlo. Plenitudo aũt
legis eſt charitaſ.Et alio loco. Yinis au
tein pᷣcepti eſt charitas de ecep nor⸗
ↄſcientia bona:⁊ fide non ficta.Si ergo
nõ vacat om̃es paginas ſcripturarũ re/
uoluere. tene charitateʒ:⁊ in ea inuenies
omnẽ ſcientiã.Quid eſt autẽ pᷣcepti finiſ
niſi pᷣcepti adimpletio: Quid eſt pᷣcepti
adimpletio:niſi legis plenitudo:?: Oð er/
go ibi dixit:plenitudo legis eſt charitas
hoc etiã hic dixit.ſinis pᷣcepti eſt chari/
tas. Nec dubitari vllo modo poteſt ꝙ tẽ
plum dei ſit homo in quo habitat chari
taſ. Reſpice ad munera eccleſie:⁊ vniuer
ſis exceilentius charitatis munꝰ cogno
ſces:que vt oleũ non poteſt pꝛemiĩ imo:
ſed ſemper ſuperebullit.Dilige ⁊ fac qdᷣ
vis.Charitas cauſa eſt ⁊ mater omniuʒ
virtutũ:que ſi deſit:fruſtra habentur ce
rera:ſi autem aſſit habentur om̃ia.Om/
nia fiunt facilia charitate. Mandatum
dei non habet graue. Ouomodo eſ eſt
graue cum ſit dilectionis mandatũ Aut
enim quis nõ diligit:⁊ iam graue eſt:aut
diligit ⁊ graue eſſe non poteſt.Dicit em̃
⁊ iohãnes.Deus charitas eſt. Hec autẽ
dicentes apoſtoli:⁊ nobis pꝛecellentiam
charitatis cõmendantes:nõ vtiq; aliud
niſi qd comederant ructare potuerunt.
Ipſe quidem dominus paſcẽs eos I

Germo de charitate

Hutis:verbo charitatis qð eſt ipᷣe paniſ
viuus qui de celo deſcendit.mandatum

inquit nouum do vobis:vt vos inuiceʒ
diligatis:ſicut dilexi vos.Et iterũ.In
hoc ſcient om̃es quia diſcipuli mei eſtis

ſi vos inuicẽ dilexeritis. Ille ergo à ve/

nit per crucis irriſionẽ carnis perimere
coꝛruptionem: ⁊ vetuſtatẽ vinculi moꝛ/
tis noſtre ſue moꝛtis nouitate diſſoluere

mandato nouo fecit hominem nouum.

Res em̃ vetus erat:vt homo moꝛeretur.

Dõ ne ſemnꝑ valerʒ ĩ hoĩe.res noua facta
eſt: vt deꝰ moꝛeret᷑. Sʒ qꝛ ĩ carne moꝛtu

us eſt:mon in diuinitate:per ſempiternaʒ
vitã diuinitatis:nõ permiſit eſſe ſempi/

ternum interitũ carnis. Itaq; ſicut dicit

apoſtol?. Chꝛiſtꝰ moꝛtuus eſt ꝓppter de/
licta noſtra:⁊ reſurrexit ꝓpter iuſtificati
onem noſtrã.Qui ergo cõtra moꝛtis ve/
tuſtatem:attulit vite nouitatẽ.ipſe con/
tra vetus peccatũ oppoſuit nouũ man/
datum. Quapꝛopter quiſquis vetꝰ pec/
catum vis extinguere:mãdato nouo ex⸗
tingue cupiditatem: ⁊ amplectere chari/
tatem. Sicut em̃ radix omniũ maloꝛuʒ
eſt cupiditas:ita ⁊ radix omniũ bonoꝛũ
eſt charitas. Lotã magnitudinẽ diuino
rum eloquioꝛũ ⁊ latitudinem:ſecura poſ
ſidet charitas:qua deũ pꝛoximũq;ʒ dili⸗/
gimus.Docet em̃ nos celeſtis vnus ma
giſter:⁊ dicit. Diliges dominũ deũ tuuʒ
ex toto coꝛde tuo:⁊ ex tota anima tua:et
ex tota mente tua.⁊ diliges pꝛoximũ tu
um tanq; teipᷣm. In his duobo pꝛeceptiſ
tota lex pendet ⁊ pꝛophete.Si ergo nõ

vacat omes paginas ſanctas perſcruta//

ri:om̃ia volumina ſermonum enoluere:
ofia ſcripturarũ ſecreta penetrare:tene

charitatem:ibi pendẽt om̃ia:ita tenebis

qð ibi didiciſti:tenebis etiã qð nondum
Ddidiciſti. Si em̃ noſti charitatẽ:aliquid

noſti:vnde illud pendet qð foꝛte nõ no

ſti. Etĩ eo qð in ſcripturis intellig:cha
ritas patet.in eo qð non intelligis:chari
tas latet. Ille itaq; tenet ⁊ qð patet:⁊ qðᷣ
latet in diuinis ſermonibus:qui charita

tem tenet in moꝛibꝰ. Charitas eſt vt mi

hi videtur recta voluntas ab omnibus
terrenis ac pꝛeſentib pꝛoꝛſus auerſa:iũ/
cta deo inſeparabiliter ⁊ vnita igne quo/⸗

intonat dominus:ſuperemi

dam ſpirituſſancti a quo eſt ⁊ in quem re

fertur incenſa:inquinamenti om̃is extra

nea: coꝛruptionis neſcia:nullius cõmu/
tabilitatis obnoxia:ſuper omia qne car⸗
naliter diliguntur excelſa:affectionũ om

nium potentiſſima:diuine contemplatõ

nis auida:in omibus ſemper inuicta:ſũ/
ma actionum bonoꝛum:ſalus moꝛum: ſi

nis celeſtium pceptoꝛum:moꝛs criminũ
vita virtutum:virtus pugnantium: pal
ma victoꝛum:arma ſanctarum mentium

cauſa meritoꝛum bonoꝛum:pꝛemiũ per/
ſectoꝛum:ſine qua nullus deo complacu
it:fructuoſa in penitentibus:leta in ꝓfi/

cientibus:gloꝛioſa in perſeuerantib:vi

ctoꝛioſa in martirib us:operoſa in omni
bus ofmino fidelibus: ex qua quicq eſt
boni operis viuit. Ouapꝛopter fratres

ſectamini charitatẽ:dulce ac ſalubꝛe vin
rulum mentium:ſine qua diues pauper

eſt: ⁊ cum qua pauper diues eſt. Hec in
aduerſitatibus tolerat:in pꝛoſperitatib⸗
temperat:in duris paſſionibus foꝛtiſ:in
bonis operibus hilaris. In tentatione

tutiſſima: ĩ hoſpitalitate latiſſima:inter

veros fratres letiſſima:inter falſos patiẽ

tiſſima. In abel ꝑ ſacrificiũ grata:in noę

per dilunium ſecura:in abꝛae peregrina
tione fideliſſima:in moyſe inter iniurias

leniſſima:in dauid tribulationibo mãſue

tiſſima:in tribus pueris blandos ignes

innocenter ſpectat:in machabeis ſeuos
ignes foꝛtiter tolerat:caſta in ſuſanna er /
ga virum:in anna poſt virum:in maria p

ter viruz. Libera in paulo ad arguẽdũ.

humilis in petro ad obediẽdum:huma/

na in chꝛiſtianis ad confitendum:diuĩa

in chꝛiſto ad ignoſcendum Sed ego de
charitate quid maius aut vberius poſ/

ſum dicere: q;ᷓ per os apoſtoli laudes eiꝰ

nentem viaz
demonſtrantis atq; dicẽtis. Si linguis
hominum loquar ⁊ angeloꝛum:charita
tem autem non habeam: factus ſum ve/
lut eramentum ſonans:aut cimbalũ tin/
niens.Et ſi habuero ꝓphetiam ⁊ noue/
rim miſteria omnia:⁊ omnẽ ſcientiam:et

habuero omnem fidẽ:ita vt montes trãſ
feram:charitatem autem non habeam:

nihil mihi pdeſt.Charitas magpanima

charitate.

benionu
agitperpern
neſaturnon
ritacunnone
ſuperiniaut
tioffintole
offig ſuften
ta eſt anim

ſacratnehtop

ſideiffnens
tiun. Ouidt
pionorO
co dllgere.
nonpꝛemit:
qui clicitas
forur Sole
pungitqui⸗
opoꝛobꝛnſa
lſtinterimo/
hocenonteri
ritate retpira⸗

Mredidachd

ras
ſedaormr
peeſentivit
raylyrſu
quia ſperat
Denlon
ritatemren
fuqun uu
iß godicer
luncibusrgor
Pportet en

tnongeanis

Cpplict

euereminn
lo Der ba

unint

gnochtinnn
munenndin
WGEuli
upcroffun
rallzafegdin
Muine onmmnri
8lmnperinnigiͤ
nlnsmanri
NmNNCNSNi
centrg
Hinamumnnann

Nnnin

inulnswanen
intbenapt
Büpcſanmde
Dus:oerNR
uger uitt

dines adn

oninohru
uſtonapiui
Nlrs YN.
Nier uſnein
nrinr io)
iräügnunn
namuheN
—
nbuundrd
sbani
raaſnintin,
ſtviumam
gmnio
ſtntun
uin S

=
= S

—

S==
=,,

Se
=

—

Fo.

eſt:benigna eſt:charitas nõ emulat᷑:no
agit perperam. Non inflatur:non deho/
neſtatur:non querit que ſua ſunt:non ir/
ritatur:non cogitat malum:non gaudet
ſuper iniquitate:cõgaudet autem verita

ti: omia tolerat:omia credit:omia ſperat

om̃ia ſuffert:charitas nunq; cadit.Quã
ta eſt anima iſta litterarũ ꝓphetie virtꝰ:

ſacramentoꝝ ſaluſ:ſcientie ſolidamentũ:
ſidei fructus:diuitie paupeꝝ:vita moꝛiẽ

tium. Quid tam magnanimũ:q; pꝛo im
pijs moꝛi:Quid tam benignũ:q; inimi/
cos diligere: Sola ẽ quã felicitaſ aliena
non pꝛemit:quia nõ emulatur.Sola eſt
quã lelicitas ſua non extollit:quia nõ in
flatur. Sola eſt quã conſciẽtia mala nõ
pungit:quia non agit perperam. Inter
oppꝛobꝛia ſecura eſt:inter odia benefica
eſt: inter iras placida eſt:inter inſidias in
nocens:inter iniquitates gemens:in ve⸗
ritate reſpirans.QOuid illa foꝛtius non
ad retribuendas ſed ad non curandas in
iurias?: QOuid illa fidelius:non vanitati

ſed eternitati. Nam ideo tolerat omnia

pꝛeſenti vita:quia credit omnia de futu/
ra vita:⁊ ſuffert om̃ia que hic irrogãtur:
quia ſperat omnia que ibi pꝛomittũtur.

Merito nũq; cadit Ergo ſectemini cha

ritatem:⁊ eam ſancte cogitantes afferte
fructum iuſticie. Et quicquid vberius
q; ego dicere potui.vos inueneritis ĩ eiꝰ
laudibus:appareat in veſtris moꝛibus.
Opoꝛtet em̃ vt ſenilis ſermo non ſolum

ſit non grauis:ſed etiam bꝛeuis

Explicit ſermo ſancti Auguſtini de

charitate.

iber ſctĩ Auguſtini ð decẽ choꝛdis

Dminus et
deus noſter miſericoꝛs
⁊ miſeratoꝛ longanimis
⁊ multum miſericoꝛs ⁊
verax:qᷓ; largiter pꝛero
gat miſericoꝛdiam in pᷣſenti ſeculo:tam
ſeuere minatur iudicium in ſuturo ſecu/
lo. Uerba que dixi ſcripta ſũt:⁊ diuinis
autoꝛitatibus cõtinent᷑:.quia miſericoꝛs

CcxLII.

⁊ miſeratoꝛ dominus:lõganimis ⁊ mul/⸗

tum miſericoꝛs ⁊ verax. Multum dele/
ctat om̃es peccatoꝛes ⁊ amatoꝛes huiuſ
ſeculi:quia miſericoꝛs ⁊ miſeratoꝛ domi

nus:quia longanimis ⁊ multum miſeri/
coꝛs.Sed ſi amas tam mlłta initia time

2 vltimum qð ait:⁊ verax. Si em̃ ni
hil aliud diceret niſi miſericoꝛs ⁊ miſera
toꝛ dominus:longanimis ⁊ multum mi
ſericoꝛs:quaſi iam cõuerteres te ad ſecu
ritatem ⁊ impunitatem ⁊ ad licentiã pec

catoꝛum:faceres qð velles:vtereꝛis ſe/

culo:vel quantũ tibi permitteret᷑ vł quã
tum tibi libido iuſſiſſet.Et ſi quis te be
ne admonendo obiurgaret atqʒ terreret
vt cohiberes te ab ĩmoderato fluxu eun
do poſt concupiſcentias tuas:⁊ deſeren/
do deum tuum:inter medias voces ob/
iurgantis obſiſteres:impudenti quidem
fronte:veluti audita diuina autoꝛitate ⁊
legeres de libꝛo dominico.Quid me ter
res ð deo noſtro: Ille miſericoꝛs eſt ⁊ mi
ſeratoꝛ:et multum miſericoꝛs. Ne talia

Homines dicerent: vnum verbum addi/

dit in fine:qð ait:⁊ verax:⁊ excuſſit letici
am male pᷣſumentium:⁊ induxit timoꝛeʒ⸗
dolentium. Baudeamus ad miſericoꝛdi
am domini:ſed timeamus iudicium do
mini. Parcit:ſed non tacet.Tacet:ſʒ nõ

ſemper tacebit. Audi dũ non tacet ĩ ver/

bo:ne non tibi vacet audire dum non ta/
cebit in iudicio. Modo em̃ licet tibi cau
ſam tuam cõponere.Ante vltimum iudi
cium dei tui compone cauſam tuã. Non
eſt vnde pꝛeſumas cum ille venerit:nec
falſos teſtes adduces quibꝰ ille fallatur:
nec patronum fraudulentis circũuentio

nibus ⁊ linguoſis artibb adhibebis:nec

ambies aliquo modo vt iudicem poſſis
coꝛrumpere. Ouid ergo ages apud taleʒ⸗
iudicem:quẽ nec fallere nec coꝛrumpere
poteris:⁊ tamen eſt qð agas.Tunc eniʒ
ipſe erit iudex cauſe tue:qui modo eſt te/
ſtis vite tue.Clamauimus ⁊ laudaunimꝰ
cõponamus cauſam noſtram. Oui teſtiſ
eſt operum noſtroꝛum:ipᷣe teſtis eſt vocũ

iſtarum. Non ſint inanes:cõuertant᷑ ad

gemitum. Cempus eſt concoꝛdandi cux
aduerſario tuo cito.Tam lõganimis eſt
deus videndo iniqua ⁊ non punied vt

GWe decem choꝛdis

tamen cito fit futurum iudiciuʒ. Moꝛe

quippe humane vite pꝛolixũ eſt:qd deo

beꝛeeue eſt. Ded ⁊ ipᷣi ſeculo ⁊ humano ge
neri qð longe videtur quid conſolatur:
Hunquid ſitotius generis humani vlti

mus dies longe eſt: vniuſcuiuſq; dies yl

timus longe eſt: Hoc dico.Ex adã mul
ti anni euoluti ſunt:multi anni fluxerũt
7 deinceps fluent.non quidem tam mul
ti:ſed tamen vſq; in finẽ ſeculi tranſibũt
anni:ſicut ⁊ illi tranſierunt. Longuz vi⸗/
detur qð reſtat:q;q; non erit tanrũ q;tuʒ
tranſactum eſt:⁊ tamen ex tranſacto pꝛe
terito tempoꝛe:ſperãdus eſt finis reliqui
tempoꝛis. Yuit tunc quideʒ dies qui di
ceretur hodiernꝰ:ex illo vſq; ad hunc ho
diernum. Nonne quicquid fuit futuruzʒ
pꝛeteritum factum eſt: Lale habetur ac
ſi non fuerit. Sic erit quicquid reſtat ex
tremum. Sed ſit ⁊ hoc longum ſit pꝛo/⸗
lixum quantum putaueris:quantum di
xeris:quantum cogitaueris:quantũ ti/⸗/
bi non foꝛmat ſcriptura:ſed fingit cogi/
tatio:quantũuis diem iudicij pꝛolonga
nunquid vltimum diem tuum id eſt vite
tue quo exterius es de hoc coꝛpoꝛe pꝛo⸗
ducturus es in longum? Sit tibi ſene/

ctus certa ſi poteſt:cui autem poteſtnõö/⸗

ne exquo homo icipit viuere iam poteſt

et moꝛi: Poſſibilitatem moꝛtis initium

vite facit In hac terra ⁊ in genere huma

no ille ſolus moꝛi nõdum poteſt:qui nõ/

dum cepit vinere. Incert/ ergo dies tan
qᷓ; quotidianus ſperandus eſt Si auteʒ
in via. Clia enim vocatur hec via: p quã

omnes tranſeũt ⁊ non recedit iſte aduer

ſariuſ. Quis eſt autem iſte aduerſarius:
Aduerſarius iſte non eſt dyabolus. Nã

nunq; te hoꝛtaretur ſcriptura vt cũ daa

bolo concoꝛdares.Eſt alius ergo aduer
ſarius:quem ſibi homo facit aduerſariũ
MNam ille ſi aduerſarius eſſet:tecũ in via
non eſſet. Ad hoc eſt tecum in via:vt con
coꝛdet tecum. Scit eniʒ quia niſi in via
ſecum concoꝛdaueris:iam tmradet te iudi
ci.index autem miniſtro.miniſter in car/
cerem.Eloquia iſta euangelica ſunt.re/
coꝛdantur nobiſcum:vel qui legerũt:vł

qui audierunt. Ergo quis eſt aduerſari

us: Sermo dei.Sermo dei aduerſariꝰ

tuus eſt. Quare aduerſarius tuus eſt.
ODuia contraria iubet que tu faciſ.Dicit

tibi. Unus eſt deus tuus:vnum deũ co

le. Zu vis dimiſſo vno deo tuo tanq le/
gitimo viro anime:foꝛnicari per multa

demonia.Et qð eſt grauius:non quaſi

aperte deſerens ⁊ repudianſ ſicut apoſta

te faciunt:ſed tanq; manens in domo vi
ri tui admittꝭ adulteros id eſt tanq; chꝛi
ſtianus non dimittis eccleſiam:conſulis
mathematicos:aut aruſpices:aut augu
res:aut maleficos quaſide viri domo ñ
recedens adultera anima:⁊ manens ĩ eiꝰ
coniugio foꝛnicaris.Dicitur tibi. Ne ac

cipias in vanum nomen dei tui. Ne exi/

ſtuneſ creaturam eſſe chꝛiſtum:quia pꝛo
te ſuſcepit creaturam:⁊ tu contemnis eiũ
qui equalis eſt patri:⁊ vnus cum patre.

Dicit᷑ tibi vt ſpiritualiter obſerues ſab/⸗

batum:non quomodo iudei obſeruant

ſabbatum carnali ocio. Uacare enimvo

lunt ad nugas atq; luxurias ſuas. Me/⸗
lius enim faceret iudeus in agro ſuo ali/

quid vtile:qᷓ; in theatro ſeditioſus exiſte

ret. Et melius femine eoꝛum die ſabba/
ti lanam facerent q; tota die in neomenijſ
ſuis impudice ſaltarent. Tibi autem di/
citur vt obſerues ſpiritaliterſabbatum.
in ſpe future quietis quã tibi pꝛomittit
dominus. Quiſquis autem/ꝓpter illam
quietem futuram agit quicquid poteſt:

quãuis laboꝛioſum videatur qð agit:ta
men ſi ad fideʒ pꝛomiſſe quietis id refert
nondum quidem ſabbatum habet in re:
ſed habet i ſpe. Tu autem ad hoc vis re
quieſcere vt laboꝛes:cum ad hoc debenaſ
laboꝛare vt requieſcas.Dicitur tibi Po
noꝛa patrem tuum ⁊ matrem tuam.Cõ

tumeliam irrogas parentibus:quã non
vis pati afilijs tuis.Dicitur tibi Nõ oc
cides. Zu autem occidere vis inimicuʒ

tuum. Et ideo foꝛte nõ facis:quia timeſ
iudicem hominem:non quia cogitas de

um. Ignoꝛas quia ille teſtis eſt cogitati
onum. Illo viuo quẽ vis moꝛũ:te homi/
cidam tenet in coꝛde.Dicitur tibi. Non
mechaberis id eſt nõ ibis ad aliquã aliã
pꝛeter vxoꝛem tuam. Zu autem exigis

hoegb ro⸗
Ti.Et cum
1o woimp⸗
temtuanm-
Etamde
tead deun:
tua Caplred
inullercz it
mno⸗Oical
Uereyhop
ſactis vroꝛe
fume ſegns
capatecclel

ecleſievtſ⸗

veſtigiaam
ſuſ;domun
Camem lani
deberleuie
putirequon⸗
Donevati

NPed

Vsc.
vultſenme
lerſarins
Timneone
buſchumngt
tinet et
guane rtho⸗
amquina
nbus ſuist⸗
iſa dicere
ſen Gicnin
Meſtioch
terenonebo.
gendan
Clencoqdiu
to non di
ggnerſzrje
cteno uen

neliref
Weniavn
innadeſie
nganunn
kintpn
uonigne
caet O.

eſodenn

Wnich
Ormnodiant
unbagneniaN
Sfnri

eſenieni
Wocunſſtant

Smngsin e

nsaddameni
emncgeee e
mmbicu

voqnaſidem mi

mimn:nnatic⸗
ns. Dicnn Kr

m:t u contond
mems anmge

licerobſerne?

o indai dbſen
co Deumtan
Mupuigin,
udensinin

nne urii
Hinintihm,
miin onint
uen ooer n
igncgncotſt
jCeamrgöet
ſeaniasiinee
bammbepant
Utenad beeſo
am ddae
vDand,
inmmnn
werdeſit
. Diini ſi⸗

4

hernuin⸗
eſtocſtie⸗
ionciin⸗
dieimd /
bisad hun
Ziunk

e

ri.Et cum debeas in virtute pꝛecedere

vxoꝛem:quoniã caſtitas virtꝰeſt:tu ſubi
to vno impetu libidinis cadiſ:⁊ vis vxo

rem tuam victricem eſſe:tu victus iacẽs

Et cum tu caput ſis vxoꝛiſ tue:pꝛecedit

te ad deum: cuius caput es.lis domũ
tuã capite deoꝛſum pendere.Caput em̃

mulieris eſt vir. Ubi auteʒ melius viuit

mulier q; vir:capite deoꝛſum pendet do
mus.Si caput eſt vir:melius debet vi/⸗
unere vijs:⁊ pꝛecedere in omnibus bonis
factis vxoꝛem ſuam:vt illa imitetur vi/
rum ⁊ ſequatur caput ſuum. Quomodo
caput eccleſie chꝛiſtus eſt:⁊ hoc iubetur

eccleſie vt ſequatur caput ſuum:⁊ vt per

veſtigia ambulet capitis ſui.ſic vniuſcu
iuſq; domus habet caput virum:⁊ tãq;
carnem feminam Quo caput ducit:illuc
debet ſequi coꝛpus.Quare ergo vult ca

put ire:quo non vult vt coꝛpus ſequat᷑:

OQuare vult ire vir quo ñ vult vt ſequat

vxoꝛ: Hec iubendo ſermo dei aduerſari

us eſt. Nolunt enim homines facere qð
vult ſermo dei.Et quid dicam :quia ad
nerſarius eſt ſermo dei quoniam iubet.
Zimeo ne egoipſe aduerſarius ſim qui/

buſdam:quia hecloquoꝛ.Quid ad meꝑ

tinet? Foꝛtem me ſaciat qui terret vt lo/
quar:vt non timeam querelas hominũ.
Ham qui nolunt caſtitatem ſeruare vxo
ribus ſuis ⁊ abundant:tales nolunt me
iſta dicere. Sed velint nolint dicturus

ſum. Si enim vos non exhoꝛtoꝛ vt cuʒ
aduerſario concoꝛdetis:ego cum illo ĩ li/

te remanebo. Qui vobis iubet vt faciatꝭ
ipſe nobis iubet vt loquamur.Si nõ fa
ciendo qð iubʒ vt faciatis aduerſarij eiꝰ
eſtis.non dicendo qð iubet vt dicamus
aduerſarij ei?ꝰ remanebimus. Nunùd in

ceteris que ſupꝛa dixi multis immoꝛatꝰ

ſum:! Hoc em̃ pᷣſumimus ð charitate ve

ſtra:quia vnum deum colitis.hoc pꝛeſu
mimus de fide catholica queĩ vobis eſt

quia ſilium dei equalẽ patri creditis:nec
in vanum accipitis nomẽ domini dei ve

ſtri:vt putetis creaturam eſſe filium dei:
quoniam omnis creatura vanitati ſubie
cta eſt Sed creditis eum equalem patri
eſſe:ꝛ deum de deo: verbum apud deü: ver

hoc ab vxoꝛe:⁊ non vis reddere hoc vxo

.

7

bum deum per qð facta ſunt om̃ia:lum?

de lumine coeternuʒ illi qui genuit:vnũ

aum illo qui genuit. Et hoc verbum cre
ditis aſſumpſiſſe creaturã de virgine ma

ria:aſſumplſiſſe moꝛtalitatem: ⁊ paſſum
fuiſſe pꝛo nobis:ea legimus ⁊ credimus

väy )t ſaluemur:nec in eo imoꝛatus ſum:vt

quicquid facitis pꝛo ſpe futura faciatis
MHNoui em̃ omniũ chꝛiſtianoꝛum mentes
de futuro ſeculo cogitare.Qui em̃ de fu
turo ſeculo nõ cogitat:nec ꝓpterea chꝛi/
ſtianus eſt: vt id qð in fine deus pꝛomit/
tit accipiat:nondum chꝛiſtianuſ eſt. Ne
q; in oo immoꝛatus ſum:vbi dicit ſermo
dei. Honoꝛa patrem tuum ⁊ matrẽ tuã.
Multi enim honoꝛant parentes:⁊ raro
inuenimus parẽtes conquerentes ð im/
pꝛobitate flioꝛum:quãuis non delint.
Ded tamen q; raro ſit:tam bꝛeuiter mo
uendum fuit. Neq; in eo vbi dictum eſt.
Non occides:iĩmoꝛari volui.Non enim
credo hic turbam eſſe homicidarum.Il

lud vero malum late ſerpens plus occu/

pauit:⁊ in eo vehementius irritatur ad/
uerſarius ille:qui ideo clamat:vt ſit ali/
quando amicꝰ.Querele quotidiane ſũt
quanq; ipſe ſemine nec iam audent con/
queri de viris ſuis. Ita inuadens omia
conſuetudo pꝛo lege obſeruatur:vt iam
⁊ mulieribus foꝛte perſuaſum ſit licere H̊
viris:non licere mulieribuſ. Solent emrſñm
audire adductas eſſe mulieres ad foꝛum
que foꝛte cum ſeruis inuẽte ſunt.Addu

ctum virum ad foꝛum quia inuentus eſt
cum ancilla ſua nunq; audierunt. Cum

ſit par peccatum. In peccato pari inno⸗/
centioꝛem facit videri viruʒ:non diuina

veritas:ſed hũana peruerſitas.Et ſi foꝛ

te hodie acrioꝛẽ quiſq; paſſuſ fuerit vxo
rem ſuam:et liberius murmurantem:cui
iam videbatur quia licebat viro:⁊ audi/
uit in eccleſia:quia non licet viro.Si er/

go paſſus fuerit vxoꝛẽ ſuã liberi iam vt

dixi murmurantem ⁊ dicentem ſibi:non
licet qð facis:ſimul audiuimus:chꝛiſtia
ni ſumus:qð a me exigiſ:redde mihi.Fi
dem tibi debeo:fidem mihi debes.ſfidez,
chꝛiſto ambo debemus. Et ſi me fallis:
eũ non fallis cuiꝰ ſumus:non fallis eũ qͥ
nos emit. Hec atq; huiuſmodi aucens

⸗

.
.
.

ille que non ſolet:dum non vult in ſe fie/

ri ſanus:in me fit inſanus. Jraſcit᷑:male/
dicit:foꝛtaſſis etiam dicit.Quomodo fa
ctuʒ eſt vt huc ille veniret:aut vxoꝛ mea
ipſo die in eccleſiam pꝛocederet: Et hoc
credo ꝙ in cogitatione ſua dicat Nam li
bere erumpere in vocem non audet:nec
ante ſolam vxoꝛem ſuaʒ. Yoꝛtaſſis enizs
ſi ſic eruperit ⁊ hoc dixerit:poteſt illa re/⸗
ſpondere ⁊ dicere.Quare maledicis:cui
paulo ante adclamabas? Certe cõiuges
ſumus:cũ lingua tua diſcoꝛdas mecum
cõcoꝛditer quomõ viuere poteris: Nos
fratres pericula veſtra intuemur non vo
luntates veſtras attendimus. Naʒ me

dicus ſi voluntatem egri attẽdat:nunq;

illum curat.Dõ non eſt faciendum:nõ fi
at:qð pꝛohibet deus non fiat.Qui deo
credit ab ipſo audit qð dicimus.Lerte
melius erat quibuſdã nolentibus coꝛri/
gi vt vel huc non veniremulſi iſta dictu
ri eramus:vel quia iam venimus non ea
diceremꝰ. Nudius terciano die memini
me dixiſſe ſanctitati veſtre quia ſi cytha/
redi eſſemus:aut huiuſmodi aliquid po
pulariter exhibentes pꝛo ſtudijs nugaci
tatis veſtre que iam queſumꝰ vt relinq/
tis:tenuiſſetis nos vt daremꝰ vobis diẽ
⁊ quiſquis ꝓ modulo ſuo cõferret nobis
mercedem. Quare ambularemꝰ delecta/
ti vanis canticis:nulli rei pꝛofuturis ad
tempus dulcibus:in poſterum amaris:?
Talibus etenim turpitudinibus cautio

num animi humani illecti eneruantur ?
decidunt a virtute:deſluẽtes in turpitu/

dinem: ⁊ pꝛopter ipſas turpitudines po
ſtea ſentiunt doloꝛes:⁊ cum magna ama

ritudine digerunt:qð cũ dulcedine tem///

poꝛali biberunt. Melius ergo nos ama

ra vobis cantamus qꝗd tempus:que po-/

ſtea dulceſcant in vobis. Nec mercedem
aliquam exigimus niſi vt faciatis q̃ di/

cimus. Immo non ſaciatis ſi dicimꝰnoſ

Biantem omibus ile dicit gmutinnee
timet:⁊ per quem fit in nomine ipſius:et

in gloꝛia miſericoꝛdie ipſius:vt ⁊ nos ne
minem timeamus: omes audiuimuſ:om
nes faciamus:omnes cum noſtro aduer

ſario concoꝛdemus.Putate me cythare
dum elſſe.quid vobis poſſum ampliꝰ ca

W(We decem choꝛdis

nere? Ecce pſalterium fero:decem choꝛ⸗
das habet.hoc vos paulo ante cantaſtil
anteq; inciperem loqui:choꝛus meꝰ vos
fuiſtis. Nõne vos paulo ante cantaſtis?
Deus canticum nouum cantabo tibuin
pſalterio decem coꝛdarum pſallam tibi.
Ipſas autem decem choꝛdas modo per
cutio. Quare amara eſt vox pſalterij dei
Pſallam tibi in pſalterio decem choꝛda
rum: Non vobis hoc canto qð vos non
faciatis.Decalogus em̃ legis decem pꝛe

cepta habet:que deceʒ pꝛecepta ſunt ſic

diſtributa:vt tria pertineant ad deum:ſe

ptem pertineant ad homineſ.Tria ad de

um que iam dixi. Unus eſt deus noſter
ei nullam ſimilitudinem debemus face/
re:⁊ nõ foꝛnicari poſt deum qui vnuſeſt.

qui deus:⁊ chꝛiſtus filius dei vnum eſt
cum patre.Et ideo non debeta nobis ac

cipi in vanum vt putemus eum lactũ:id
eſt creaturam aliquã:per quem facta ſũt
omnia:quia ipſe vnus deus pater ⁊ filiꝰ

⁊ ſpirituſſanctus. In ſpirituſancto hoc
eſt in dono dei:requies nobis ſempiter /
na pꝛomittitur. Inde modo pignus ac/
cepimus. Sic em̃ dicit apoſtolus.QOui
dedit nobis pignus ſpiritũ. Si pignus

accipimus vt incipiamus in domino ⁊ ĩ
deo noſtro eſſe tranquilli:vt ſimus ĩ deo
noſtro mites:ſimus in deo patientes:eri

mus etiam in illo vnde pignus accipi-

mus ineternum quieti:qð erit ſabbatuʒ
ſabbatoꝛum:pꝛopter ipſam requiem per
tinentem ad donum ſpirituſſancti.Cer/
cium itaq; pꝛeceptum de ſabbato qð di
ximus.qð camaliter iudei celebꝛant:noſ
ſpiritaliter agnoſcamus. Nam quia ſpi/
rituſſanctuſ ſeptifoꝛmis dicitur:pꝛopte
rea ſeptimũ diem ſanctificauit deus qñ
fecit om̃ia opera ſua:ſicut in geneſi ſcri/
ptũ legimꝰ. Nõ ibi habes nolataʒ ſãcti/
ficationẽ niſi illo die vbi dicitur.deus re
quieuit ab oĩb oꝑib ſuis. Non em̃ fati

gatus erat dens vt diceretur: requieuit
deus ab operibus ſuis:ſed in illo verbo
tibi laboꝛanti requiem pꝛomiſit. Ut qeꝛ

fecit om̃ia bona valde:⁊ ſic dicitur.reqe
uit deus.intelligas etiã te poſt bona ope

ra requieturũ ⁊ ſine fine requieturũ. Nã
omia ſuperioꝛa que dicta ſunt id eſt dies

ſuperane ht
ſſteies on b⸗
ſanctiſcauitfel
eſt nane vrina
Atfactizet e
dictummn Gthhon
ſnetne Olelna
guai mmele,
lunn vivenus.
ſcimuoihanm
ne c
ſickplleni de

chorcisad deun

diccreturnobis.
tuumer toto co⸗
tuarertota men
ſto nibil diceren

ſelnchoꝛdum.

niuus d diliges
tehmaconterun
WndadsWrde
Woedoddu
dern acdd
pꝛeceptaidc
mipertinetd
ceptumtese
trinitas ad
eſtad dilectia
deguomogo
loſe numerue
choꝛcamumin
Donoꝛapate
paretes en

o8, hecvitt

eroꝛdium O
tibus nondef
Cere poterit:
mapatren tn
Peunum man
uogngognan⸗
ſhunmno 4
onem⸗
rhlute⸗
montedingt
dunbusten
deren peen
dean chon

Adenmnen

ckrplinn
modecenchen
Aamdqöeng
chleg deenzn
bnſ
Nenmem
Cbomind utz
Mnsdzntn
inemdehansin
Ntdeunqrimis
hondebere
lemus eumtri
er queniri
8 dens prwi
n ſpinimhn
ics nobisſennin

denocopin

dicit poſs
ſpinni oho⸗
mdoinNiN
milerrſinwide
NNN8/
us C
ontlibhin;
nmtegnienpe
riuſamia,
delcbbaocdd
gicdhumnnt
un quuſ
icnneot
unn danogt
mungo
onninßſich

ſuperioꝛes habent eſheramn ſeorinms
iſte dies non habet veſperam:vbi deus
ſanctificauit requiem. Dicitur vbi factũ
eſt mane vt inciperet ipſe dies. Nõ dictũ
eſt:factuʒ eſt veſpere vt finiretur dies:ſʒ

Dictum eſt: factum eſt mane vt fieret dieſ
ſine fine Sic incipit ergo requies noſtra

quaſi mane:ſed non ſinitur:quia ineter/⸗
num viuemus.Ad hanc ſpem quicquid
facimus:ſi facimus:ſabbatum obſerua/⸗

m. Ipſa tercia choꝛda huius decalogi

id eſt pſalterij decachoꝛdi In tribus em̃
choꝛdis ad deum pertinẽt pꝛecepta. Si
diceretur nobis. Diliges dominũ deum
tuum ex toto coꝛde tuo:⁊ ex tota anima
tua:⁊ ex tota mente tua.⁊ de pꝛoximo no
ſtro nihil diceretur:nõ eſſet decachoꝛdũ:

ſed trichoꝛdum. Quia veꝛo addidit do/
minus.⁊ diliges pꝛoximum tuum tanq;

teipᷣm:⁊ contexuit dicens.in his duobuſ
mandatis tota lex pendet ⁊ pꝛophete:to
ta lex in duobus pꝛeceptis eſt.dilectõne
dei:⁊ dilectione pꝛoximi.Ad duo itaq;

pꝛecepta id eſt ad dilectionem dei ⁊ ꝓxi/
mi pertinet decalogus.d pꝛimum pꝛe

ceptum tres choꝛde pertinent:quia deuſ
trinitas.ad alterum vero pꝛeceptum id
eſt ad dilectionem pꝛoximi ſeptem choꝛ
de:quomodo viuatur inter homies. Nã
ipſe numerus ſeptenarius tanq; ſeptem
choꝛdarum incipit ab honoꝛe parentuzʒ
Honoꝛa patrem tuum ⁊ matrem tuam.
Ad parẽtes enim ſuos homo aperit ocu

los.⁊ hec vita ab eoꝛum amicicia ſumit
exoꝛdium.Quiſquis autem ſuis paren /

tibus non deſert honoꝛem:quibus par/

cere poterit: Et dicit apoſtolus Hono/

ra patrem tuum ⁊ matrem tuam.hoc eſt
pꝛimum mandatũ. Quomodo pꝛimum
quando quartum mandatum eſt:niſi qꝛ
in ſeptenario numero eſt pꝛimum:Ad di
lectionem pꝛoximi pꝛimum eſt in ſecun/
da tabula. Nam ideo due tabule legꝭ da
te ſunt.Deus enim famulo ſuo moyſi in
monte duas tabulas dedit. In quibus
duabus tabulis lapideis cõſcripta erãt
decem pꝛecepta legis:qð eſt pſalterium
decem choꝛdarum.Tria in vna tabula
ad deum pertinentia.ſeptem in altera ta
bula ad pꝛoximum. In altera ergo tabu

3*

la pꝛimum eſt. Honoꝛa patrem tuum et

matrem tuam. Secundum:non mecha

beris. Tercium: non occides. Quartum

non furaberis.Quintum:non falſum te/
ſtimonium dices. Sextum:nõ concupi/
ſces vxoꝛem pꝛoximi tui. Septimũ:nõ

concupiſces rem pꝛoximi tui. Hec iun/

gamus illis tribuſ ad dilectionẽ dei per

tinentibus ſi in pſalterio decem choꝛda/
rum volumus cantare canticum nouuʒ.
XAlttendat em̃ charitas veſtra vt dicã vel
gð de? ſuggeſſerit.Accepit legem popu/
ius iudeoꝛum. Iſta in decalogo non ob /
ſeruauit. Et quicunq; obtemperabant:
timoꝛe obtemperabant pene non amoꝛe

iuſticie:poꝛtabant pſalteriũ:non canta/

bant. Cantanti em̃ voluptas timẽti onꝰ

eſt. JIdeo vetus homo:aut non facit:aut
timoꝛe facit:non amoꝛe ſanctitatis:non
Ddelectatione caſtitatis:temperantie cha

ritatis:ſed timoꝛe. etus em̃ homo eſt:

⁊ vetus homo vetus canticũ cantare po

teſt:non nouum. Ut autẽ cantet canticũ
nouum:ſit nouus homo. Quomodo au
tem poſſit eſſe nouus homo:audi nõ me

ſed apoſtolũ dicentẽ. Exuite vos veterẽ

hominem:⁊ induite nouum.Et ne quis

utaret:cum dixit.exuite vos veterem
ominem ⁊ induite nouum:aliquid de/
ponendum eſſe ⁊ aliquid accipiendum.
cum de mutãdo pꝛeciperet homine:ſub/

iecit ⁊ ait. Quapꝛopter deponentes mẽ

dacium loquimini veritateʒ. Hoc eſt qðᷣ

git. Exuite veterem hominem ⁊ induite

nouum.hoc dixit:mutate moꝛes.Secu

lum diligebatis:deũ diligite. Nugato/

ria iniquitatis:tempoꝛales voluptates
diligebatiſ:pꝛoximũ diligite. Si dilecti
one facitis:nouum canticũ cantatis Si
timoꝛe facitiſ:facitis tamẽ:poꝛtatis qui
dem pſalterium:ſed nondũ cantatiſ. Si
autẽ nec faciatis:pijcitis ipᷣm pſalteriũ.
Helius eſt tamen poꝛtare q; pꝛoijcere.
Sed rurſus melius eſt cum voluptate
cantare:q;ᷓ cũ onere poꝛtare. Nec ꝑuenit
ad canticũ nouũ niſi iã cũ voluptate can
tans. NHã qͥ poꝛtat cũ timoꝛe:adhucĩ ve/
tuſtate eſt. Et qͥd eſt fratres qð dico attẽ
dite. Hõ ↄcoꝛdanit cũ gduerſario ſuo:qͥ
cũ timoꝛe adhuc facit Timet eĩ ne vẽiat

a—

deus ⁊ damnet illum. Nam nondũ dele
ctat caſtitas:nondum illum delectat iu/
ſticia:ſed iudicium dei foꝛmidans a factꝭ
temperat. Nondum concupiſcentiã ip/
ſam damnat que ſeuit in eo. Nondum il/

lum delectat qð bonum eſt:nondum ibi
habet ſuauitatem vt cantet canticũ no/

uum:ſed de vetuſtate penas timet. Non
dum concoꝛdauit cum aduerſario.Ca/
les em̃ homines plerũq; ſupplantantur
tali cogitatione:vt dicant ſibi.Si fieri
poſſet:non nobis minaret᷑ deus. Non ta

lia per ꝓphetas ſuos diceret que homi

nes deterrent: ſed veniret ⁊ daret om̃ib⸗
indulgentiaʒ:ignoſceret om̃ibus:poſtea
veniret neminẽ mitteret in gehẽnam. Jã
quia iniquus eſt:iniquũ vult eſſe deum.
Uult te deus facere ſimilẽ ſui ⁊ tu cona/
ris deum facere ſimileʒ tui. Placeat tibi
ergo deus qualis eſt:nõ qualem illũ eſſe
vis. Peruerſus em̃ es:⁊ talẽ vis eſſe deũ
qualis es:non qualis eſt. Si autẽ place
at tibi qualis eſt:coꝛrigeris:⁊ diriges in
eam regulã coꝛ tuum:a qua nunc alienꝰ
diſtoꝛtus es. Placeat tibi deus qualis ẽ
Non te ipſe amat qualis es:ſed odit te q̃
lis es. Ideo tui miſeret᷑:quia odit te qua
lis es:vt faciat te qualis nõdũ es:fſaciat
te dixi qualis nondũ es. Nam illud tibi
non ꝓmittit quia faciet te qualis es.Nã
eris qualis eſt:ſed ad quendã modũ idẽ
imitatoꝛ dei velut imago:ſed nõ qualis
imago eſt filius.Nã etiã imagines ĩ ho/
minibus diuerſe ſunt.filiꝰ hominis ha/
bet imaginẽ patriſ ſui.⁊ hoc eſt qð pater
eius:quia homo eſt ſicut pater eius. In
ſpeculo autẽ imago tua nõ hoc eſt qð tu
Alirer eſt em imago tua in filio.aliter in
ſpeculo. In filio eſt imago tua fᷣm equa/
litatem ſubſtantie.in ſpeculo aũt qᷓ; lõge
eſt a ſubſtantia: ⁊ tamẽ eſt quedã imago
tua:q;uis nõ talis qualis in filio tuo ᷣm

ſubſtantiã. Sic in creatura nõ h̊ eſt ima

go dei qð eſt in filio:qui hoc eſt qð pater
ig eſt verbũ dei per qð facta ſunt omnia.
Recipe ergo ſimilitudinẽ dei quã ꝑ ma⸗
la facta amiſiſti. Sicut em̃ imago in nũ/

mo imperatoꝛis aliter eſt:⁊ aliter in filio.

Wã imago ⁊ imago eſt:ſed aliter impᷣſſa

eſt in nümo: aliter in filio: aliter in ſolido

De decem choꝛdis

aureo imago imꝑatoꝛis. Sic ⁊ tu nũmꝰ

dei es ex hoc melioꝛ:quia cũ intellectu ⁊
cum quadaʒ vita nũmus dei es: vt ſcias

etiã cuiꝰ imaginẽ geras:⁊ ad cuiꝰ imagi/

nem factus ſis. HNã nümus neſcit ſe ha/
bere imaginẽ imꝑatoꝛis.Ergo vt dicere
ceperã:odit te deus qualis es.ſed amat
te talem qualẽ te eſſe vult:⁊ ideo ille te vt
muteris hoꝛtatur. Concoꝛda cuʒ illo:et
incipe pꝛimo bene velle:⁊ odiſſe te quał
es.hoc ſit tibi initiũ concoꝛdie cũ ſermo
ne dei:vt incipias pꝛimo tu odiſſe tequa

lis es. Cum ceperis ⁊ tu odiſſe te talem
qualis es:ſicut te talem odit deus.ĩcipis

iam ipᷣm diligere deum qualis eſt.E grũ

gttendite. Eger egrotantẽ ſe odit qualiſ

eſt. Vnde incipit concoꝛdare cũ medico.
quia ⁊ medicus odit eum qualis eſt. Nã
ideo vult ſanum eſſe:quia odit eũ febꝛiẽ
tem:⁊ eſt medicꝰ febꝛis perſecutoꝛ:vt ſit
hominis liberatoꝛ. Sic auaricia:ſic libi
do:ſic odiũ:cõcupiſcentia:luxuria:ſic nu

gacitas ſpectaculoꝛuʒz febꝛes ſunt anime
tue:debes illas odiſſe cũ medico tuo:ita
concoꝛdas cũ medico:niteris cum medi
co:⁊ libenter audis qð iubet medicus:li
benter facis qð iubet medicus:⁊ pꝛoſici
ente iam ſanitate incipiunt etiã iam dele

ctare pᷣcepta. Quã oneroſus eſt cibꝰ egn
quãdo reficiunt᷑:⁊ peioꝛem hoꝛam repu
tant egri refectionis ſue q; ſue acceſſio/
niſ:⁊ tũ cogũt ſe ↄcoꝛdantes cum medi/
co:⁊ quãu is inuiti ⁊ obiuctanteſ vincũt
ſe vt aliquid aco niant.Quata auidita/
te ſani maioꝛa percepturi ſüt:vnde egri
minoꝛa vix accipiunt. Sed vnde hoc fa
ctum eſt: Quia oderant febꝛem ſuam:et

cum medico cõcoꝛdauerunt:⁊ ſimul per

ſeq uebantur febꝛem medicus ⁊ egrotus
LCuũ ergo ⁊ nos talia dicimꝰ:nõ odimꝰni
ſi febꝛes veſtras.ĩmo ĩ nobis ipᷣis ſermo
dei febꝛes noſtras odit:cũ quo ↄcoꝛdare
debetis.ſHã nos quid ſumꝰ niſi liberan
di vobiſcum:ſanãdi vobiſcũ: Modo nõ
me intuamini ſʒ ſermonẽ dei. Nolite ira
ſci medicamẽto veſtro:non inueni enim
aliud qua tranſirem. Ueni ad quintam
choꝛdam homo.Qui tango pſalterium
decem choꝛdarum.nunquid pꝛetermiſ/

ſurꝰ erã quintã: Immo aſſidue ꝑcuſſurꝰ

Plutßni
Punmnuinil
ſamperantin
chan poſtrte
ts vr mechen
Politeire vos
ne Cauſa robt
dicins. Kung
adanallumne
tuathbi Aunq
ad ſemü meue
ACqni do⸗
viralieſn
hocila Det
uekͤ
jana quedol
letppter am
ſgeo rultvena
cirſenenbin
nonfaarrt an
Gütdeo dn
Wencde
daeahd
Ula deo echi
coꝛdibybon
Vbinonand
tolio et. Lo⸗
1filligz ſuamn
Deuniurs
ſeitdoleteu
co ſel iyete⸗
ſueſchno
ſadine medei
lefncitn
Chutſanmen
uinanſene
legtannn
Oſtintenſn
ſunumsbicns
Peccntilygn
dantmanper
ictentoſ
Plgrubg
tedienn
coinſtick
ſlendus.
onrch
ag ſol

c

unnin
nungigin
nticrg
umnbnictitn
RWSU
Pelsczſin
hlnrilen
unegealen
Enletoclſe

SNmnotſern

Gnltketetſen
etmndindion
Cdgretinan
ſcontirbmmure
den Cbrwinne
Giſecineivnt
icaman

dere

nuiano poi
vuntenämd
oſus ctabigg
ioꝛan bauntne
neqh irni/
Pantesannl-
biuctaneench
.Orin aidin
uuni ſiemoe
Sw moehocti
ſchen ſuamen

Cunaſine OH

nehicns teNs
ivts u hn⸗
inondnt
in'nſſlidem
pſi Voton
edei Polnen
poninun en
Neniagquinn
nolllne
Mitnunnn
irgaii

In ülla em̃ video iacere pene totũ genus

humanũ:in illa video pluſ laboꝛare.Ip
ſam percutiendo quid dico: Nolite me/
chari poſt vxoꝛes veſtras:quia non vul

tis vt mechent᷑ poſt vos vxoꝛes veſtre.

MNolite ire vos:qͥ eas ſeqͥ nõ vultis. Si⸗/

ne cauſa vos excuſari conamini.quãdo
dicitis. Nunquid eo ad vxoꝛẽ alienam?
ad ancillam meaʒ eo. Uis vt dicat vxoꝛ
tua tibi. Nunquid eo ad virum alienuzz

ad ſeruũ meũ eo.Dicis nõ ẽ vxoꝛ aliena
ad quã vado. Nundqd vis dicat᷑ tibi:non
eſt vir alienꝰad quẽ vado Abſit vt dicat
hoc illa. Melius em̃ dolet te q; imitet᷑ te

Illa em̃ caſta ⁊ ſancta femina ⁊ vere chꝛi
iana que dolet foꝛnicantẽ virũ:⁊ nõ do
let ꝓpter carnẽ ſed ꝓpter charitatẽ. NHõö

ideo vult vt nõ facias:quia ⁊ ipſa non fa
cit:ſed qꝛ tibi non expedit. Nã ſi ꝓpterea

non facit vt tu nõ facias:ſi feceris faciet.
Di aũt deo illud debeat:ſi chꝛiſto illud
debeat qð tu exigis:⁊ ideo reddet qꝛ iu/
bet iſte.⁊ ſi foꝛnicat᷑ vir caſtitateʒ femina
illa deo exhibet. Chꝛiſtꝰ em̃ loquitur in
coꝛdibo bonarũ feminarũ:loquitur intꝰ
vbi non audit vir:quia nec dignus eſt:ſi
talis eſt. Loquit᷑ ergo ille interiꝰ ⁊ dicit.
⁊ filiaʒ ſuam cõſolat᷑ huiuſmodi verbis.
De iniurijs viri tui toꝛquerꝭ:qð tibi em

fecit dole:ſed ipᷣm noli imitari vt male fa

cias ſed ipᷣe te imitet᷑ in bono. Nam in eo

7 male facit noli eũ putare caput tuum:
ſe

d time me deũ tuum. Nam ſi ⁊ in eo
male facit caput eſt:⁊ ſecuturũ eſt coꝛpnſ
caput ſuum:eunt ambo per pꝛecepſ. Ut

gautẽ non ſequat᷑ malũ caput ſuum teneat

ſe ad caput eccleſie chꝛiſtũ.huic debens
caſtitatem ſuam. huic deferens honoꝛez
ſuum:abſens ſit vir:pꝛeſens ſit vir:non

peccat illa:quia nunq; eſt abſens cui de/

bet vt non peccet. Hec ergo fratres mei
facite:vt poſſitis concoꝛdare cum aduer
ſario. Nec amara ſunt q̃ dico:aut ſi ama
ra ſunt curãt. Potio iſta ſi amara eſtac/
cipiatur:qꝛ in periculo ſunt viſcera ama
ra bibatur. Meliuſ eſt modica amaritu
do in faucibus:qᷓ; eternum toꝛmentũ in
viſceribus. Mutate ergo vos:quicũc,
non ſaciebatis hoc bonuʒ caſtitatis. J
facite. Nolite dicere:non poteſt non fieri

CCXLVI.

Fedũ eſt fratres mei:turpe eſt: vt vir di/

cat non poſſe fieri qð facit femina. Sce/⸗
lus eſt vt vir dicat non poſſum.Oð po/
teſt ſemina vir non poteſt? Quid em̃.illa
carnem non poꝛtat:pꝛioꝛ a ſerpente dece
pta eſt. Caſte vxoꝛes veſtre oſtendũt vo
bis fieri poſſe qdᷣ non vultis facere:⁊ di/⸗
citis fieri nõ poſſe. Sed foꝛte dices ideo
illam facilius facere poſſe:quia multa il/⸗
li cuſtodia eſt legis pᷣceptum:diligentia

maritalis:terroꝛ etiã legũ publicarũ:eſt

„ —

etiã verecundie ⁊ pudoꝛis illius magnũ
munimentũ. Mlte cuſtodie ſaciũt femi/
nam caſtã:viꝛũ caſtũ faciat ipſa virilitas
Nam ideo mulieri maioꝛ cuſtodia:quia

maioꝛ infirmitas. Illa erubeſcit viro:tu
non erubeſcis chꝛiſto. Tu liberioꝛ quia

foꝛtioꝛ:quia facile vinciſ:ideo tibi cõmiſ
ſus es. Super illam ⁊ diligentia viriꝛet
terroꝛ legum:⁊ cõſuetudo moꝛum:⁊ ve/
recundia maioꝛ::⁊ deus ſuper te tantum

deus. Inuenis enim facile pares viroo

quibus non timeas erubeſcere:quia faci
unt id multi.Et tanta eſt peruerſitas ge
neris humani:vt aliquãdo metuendum
ſit ne caſtus erubeſcat inter impudicos.
Igeo non ceſſo tangere iſtam quintam
choꝛdam pꝛopter ipſam peruerſam con
ſuetudinem ⁊ labem totius vt dixi gene
ris humani.Si qͥs inter vos faciat ho-/
micidium qð auertat deus:pellere eum
vultis de patria:⁊ cõtinuo ſi fieri poteſft
excludere.Si quis faciat furtum:odi

ſtis illum:nec videre vultis. Si quis di

cat falſum teſtimoniũ:abominamini nec
vobis homo videt᷑. Si quis ↄcupiſcat
alienas res:raptoꝛ ⁊ iniuſtus deputatur
Si quis volutatur cum ancillis ſuis:
gqmatur:blande accipitur:conuertuntur
vulnera in ioca.Si quis aũt exiſtat quin
dicat ſecaſtum:non facere adulteriũ:no-
tum autem ſit ꝙ; non faciat:erubeſcit ac/

cedere ad illos non ſui ſimiles:ne inſul-

tent:ne irrideant:ne dicant non eſſe virũ
Ad hoc delapſa eſt humana peruerſitaſ

vyt vir habeatur a libidine victus:et vir

non habeatur victoꝛ libidinis. Trium/
phãtes exultãt ⁊ñ ſũt viri:iacẽt ꝓſtrati ⁊
viri ſũt Si ſpectareſ:ille tibi videret᷑ ſor
tioꝛ qͥ iaceret ſõ beſtia q; qͥ ꝑimerʒ beſtia-

2ð

2 zqꝛ diſſimulatis a pugna interioꝛe ·

delectãt vos pugne exterioꝛes:ideo non
vultis ꝑtinere ad canticũ nouũ:vbi dici
tur. Qui docet manꝰ meas ad pᷣliũ:⁊ di/
gitos meos ad bellũ.Eſt em̃ bellũ qð ſe
cũ agit hõ dimicãs contra ↄcupiſcẽtias
malas:frenãs auariciã:elidẽs ſuꝑbiam:
ſuffocans ambitionẽ:trucidãs libidinẽ.
NHas pugnas facis in occulto:⁊ nõ vin/⸗
ceris ĩ aꝑto.Ad hoc docent᷑ manꝰ veſtre
ad pᷣlium:⁊ digiti veſtri ad Reii eſt
BGB in ſpectaculis veſtrꝭ. In illis ſpectacu
lis nõ idẽ eſt venatoꝛ qð cythariſta.alið
agit venatoꝛ:aliud cythariſta In ſpecta
culo dei vnũ eſt. Tange eaſdẽ decẽ choꝛ/
das ⁊ feras occides:vtrũq; ſimul facis.
Tangis pꝛimã choꝛdã q̃ colit᷑ vnꝰ deus
cecidit beſtia ſuꝑſtitõis.Cang ſecũdã q̃
ñ accipiſ nomẽ dñi dei tui ĩ vanũ:cecidit
beſtia erroꝛis nephãdaꝝ hereſũ q̃ id pu/
tauerũt Cangis terciã choꝛdã vbi ꝓ ſpe
future quiet fac qͥcqͥd facis:interficitur

crudelioꝛ ceterꝭ beſtijs amoꝛ ſeculi huiꝰ
Pꝛopter em̃ amoꝛẽ ſeculi huiꝰ laboꝛant

hoĩes in omibo negocijs.Tu aũt in oĩb⸗
boniſ oꝑibo tuis laboꝛa.nõ ꝓpter amoꝛẽ

ſeculi huiꝰ:ſed ꝓpter requiẽ ſempiternã
quã ꝓmittit deꝰ. Ulide quomodo vtuq;
ſimul facis:⁊ choꝛdas tangis ⁊ beſtias
occidis.id eſt ⁊ cythariſta es ⁊ venatoꝛ.
Nõ vos delectãt talia ſpectacula vbi ñ
ꝓmeremur oculos editoꝛis:ſʒ oculos re
demptoꝛis. Honoꝛa patrẽ tuũ ⁊ matreʒ
tuã:tangis quartã choꝛdã vt honoꝛẽ pa
rentib deferas:cecidit beſtia impietatis
PNõ mechaberis:tangis quintã choꝛdã

cecidit beſtia libidinis. Hõ occides:tan

gis ſextã choꝛdã:cecidit beſtia crudelita

tis. Nõ furtũ facies:tangꝭ ſeptimã choꝛ
dã:cecidit beſtia rapacitatis.õ falſũ te

ſtimoniũ dices:tangis octauã choꝛdam
cecidit beſtia falſitatj. Nõ ↄcupiſces vx
oꝛẽ pximi tui:tangis nonã choꝛdã:ceci⸗
dit beſtia adulterine cogitatõnis.Aliud

em̃ eſt nõ facere aliqͥd tale pᷣter vxoꝛẽ:ali
ud nõ appetere alienã vxoꝛẽ. Ideo duo

p̃cepta ſunt.nõ mechaberis:⁊ nõ ↄcupi
ſces vxoꝛẽ ꝓximi tui. Nõ cõcupiſces r
ꝓximi tui:ciangis decimã choꝛdã:cecidit

beſtia cupiditatꝭ. Ita cadentibs omibuſ

e decem choꝛdis

beſtijs ſecurꝰ ⁊ innocẽs ĩ dei dilectone et
humana ſocietate veꝛſaris:tangẽs choꝛ
das decẽ q̊t beſtias occidis. Hã młta ca

pita ſũt ſub iſtꝭ capitib. In ſingul choꝛ

dis nõ ſingulas beſtias.ſʒ greges inter/

ficis beſtiaꝝ. Gic ergo canticũ nouũ cũ

amoꝛe nõ cũ timoꝛe cantabis. HNoli dice
re tibi qn foꝛte aliqͥd luxuriãter vis age/

re. Uxoꝛẽ nõ habeo.facere poſſũ qð vo/
lo.nõ em̃ poſt vxoꝛẽ meã pecco.Jã noſti
pᷣciũ tuũ:iã noſti q̊ͥ accedis:quid mandu
ces:qͥd bibas:ĩmo quẽ mãduces:quẽ bi
bas. Abſtine te a foꝛnicatõibo. Ne foꝛte
mihi dicas:ad ſoꝛnicẽ vado:ad meretri/

cem ꝑgo:ad ꝓſtitutã eo.nec illud pᷣceptũ

violo qð dictũ eſt.nõ mechaberis:quia
vxoꝛẽ nõdũ habeo:nec poſt illã aliqͥd fa/

⸗Ber illud pᷣceptũ violo qð dictũ eſt.
Nõ ↄcupiſces vxoꝛẽ ꝓximi tui.Qui ad

publicã vado:in qð pᷣceptũ incurꝛo: Nõ
inuenimꝰ choꝛdã quã tangamꝰ.nõ inue
nimꝰ choꝛdã quo neruo ligemꝰ fugitiuũ

iſtũ? Nõ fu giet: habet vñ liget᷑:ſed amet
te. Nõ em̃ ligamentũ ſʒ oꝛnamentũ ĩ ip/

ſis decẽ choꝛdis inuenimꝰ.Decẽ em̃ pᷣee
pta ad duo illa referunt᷑:ſicuti audiuimꝰ
vt diligamꝰ deũ ⁊ ꝓximuʒ:⁊ duo illa ad

vnũ illud. Unũ eſt autẽ qð tibi fieri non
vis alij ne fecerꝭ.ibi cõtinent᷑ decẽ:ibi cõ

tinen? duo Sed dicis. urtum ſi ficiam
id facio quod pati nolo. Si occidam id
facio qð ab altero pati nolo. Si parenti
bus meis honoꝛẽ non deferã qñ volo vt
deferat᷑ mihi a filijſ:id facio qð pati nolo
Si ſim mechꝰ ⁊ aliqͥq tale molia::id fa /
cio qð pati nolo. Nã ſi qͥ interroget᷑ dicit
nolo vt vxoꝛ mea aliqd tale faciat. Si
cõcupiſco vxoꝛẽ ꝓximi mei:nolo quiſq;
2cupiſcat meã: id facio qð pati nolo Cũ

vᷣo ad meretricẽ eo:cui facio qð pati no/

loꝛqð grauiꝰ eſt ipi deo. Intelligat ſan/
ctitas veſtra.etenim qð fieri tibi nõ vis

alij ne fecer::ad duo pᷣcepta ꝑtinet. Quo

modo ꝑtinet ad duo pcepta.ſi bomini iñj
feceris qðᷣ pati nõ vis ab hoĩe:td pxi⸗·
mi pᷣceptũ ꝑtinet:ad dilectõnẽ ꝓximi:ad

ſeptẽ coꝛdas. Si aũt qð nõ vis pati ab

hoiĩe:ipᷣi deo vis facere:qͥd eſt ̊ nõ facdcis
alteri qd pati nõ vis: Charioꝛ fact eſt ti
bi bõ q; deꝰ: Ergo qũo facio ĩqͥs ipi do

Cormnhi

codeotgece
iniunüqui
buläpictien

dommotua m.

fam tuuner

gens igul
citcötunclii

tucoꝛripioin
entus Abidi
oꝛemnacceſit
nihil tciſtug
gioplibidine
imnagine viol
tibi vtlleſite
bernat ad vn
eñ inciger ſe
ſmclgeoonia
aabiſitwole
nschiulichͤe
Nuwscou
orddde
ſcins aeten
tati vobis:
nitccoꝛrüpen

nat: Hony

fumpis dor
go patinoͤr
nickleſen
becat hoin
fugitioꝛuzegt
dednocerino
Goffencis
intelli ſis
Geipſhdon
Nles ytſer
ummelioꝛid
ſkurterſe
Gulrtci
ſguo ſede
ſeuns tu
dofgesden
naefi
Unent dei
tate egoip⸗
cm nong⸗
Uumeſtote
hebapl
iln igere

ideizi⸗
alnenh
Aclis fintte
gſngl)
Waannänmie
mnndig lide
Grmniter i,
nagepoſüiczed
Wheco Ninoſ
useninnn
Micebaihi
edulnoend
dcorintici
nerhedeist
necpoſtiliſit
jrologöden
prini mi ſa
cpcäinanm
noligen ſgi
nligeeunm

—,

4

SSS
☛ =

— —
— —

immmi ,,

in OMrafſe
tintno danl
uticöthiſeinmn
1s. umn iun
o Gimind
inolobrnl
Hciogt und
tale nolriſf
ginmnogthil
tle tun
meinobe
nnt
ran/
ahito is
nn Oun
enübonminn
hoie⸗ o
öneprinmn
girte Ft

cuipiin

oꝛrumpis teipᷣm. Et vnde iniuriã fa/
cio deo:qꝛ coꝛrũpo meip[ʒ: Uñ tibi facit
iniuriã qui voluerit foꝛte lapidare tuã ta
bulã pictã:in qua tabula imago tua eſt ĩ
domo tua inaniter poſita ad vanũ hono
rem tuũ:nec ſentiens nec loquẽs nec vi /

dens. Si quis illã lapidet nõne in te fa/

cit cõtumeliã: Cũ vᷣo imaginẽ dei qð es

tu coꝛrũpis in te ꝑ foꝛnicatões ⁊ ꝑ difflu

entias libidinis:attedis qꝛ ad nulliꝰ vx
oꝛem acceſſiſti:attẽdis qꝛ poſt vxoꝛẽ tuã

nihil feciſti:qꝛ vxoꝛẽ nõ habes:⁊ nõ attẽ
dis ꝑ libidines illicitas foꝛnicatõis cuiꝰ
imaginẽ violaſti. Poſtremo deꝰqͥ ſcit qd
tibi vtile ſit:qͥ vere nõ ſic ſuos ſeruos gu
bernat ad vtilitatẽ illoꝝ:nõ ad ſuã.Nõ
em̃ indiget ſeruis q̃ſi ad adiutoꝛiũ:ſʒ tu
indiges dñi auxilio. Ipᷣe ergo dñs qͥ ſcit
qd tibi ſit vtile:vxoꝛẽ ↄceſſit nihil ampli
us:h̊ iuſſit:hᷣ pᷣcepit:ne per illicitas volu

ptates coꝛruat templũ eiꝰ qð eſſe cepiſti

Nunqͥd h̊ ego dico? Apłm audite.Ne/
ſcitis qꝛ templũ dei eſtiſ:⁊ ſpũs dei habi
tat ĩ vobis: Si qs templũ dei coꝛrupe/
rit: coꝛrũpet illũ deus. Uidetis qũo mi/
nat᷑: HNon vis coꝛrũpi domũ tuã:q̃re coꝛ
rumpis domũ dei? Certe nõ facis alicui
qð pati nõ vis:Hõ eſt &ua euadat᷑.Te

net ille qͥ ſe teneri nõ putabat.Om̃ia em̃
peccata hoĩm:aut ad coꝛruptelã ꝑtinent
flagitioꝛuʒ:aut ad facinoꝛa nocendi.Oꝛ
deo noceri nõ pᷣt in facinoꝛibo:in flagitijſ

eũ offendis:in coꝛruptelis illũ offendis:
in te illi facis iniuria. Facis em̃ iniuriaʒ
gfe ipſiꝰ:domo ipſiꝰ. Seruũ ſi haberes
velles vt ſeruiret tibi ſeruꝰ tuus.Serui
tu melioꝛi dño deo. Beruũ tuũ nõ tu fe
ciſti:⁊ te ⁊ ſeruũ tuũ ille fecit Ulis vt tibi

ſeruiat cũ quo factꝰes:⁊ nõ vis ſeruire ei

a quo factꝰ es.Ergo cũ vis vt ſeruiat ti
bi ſeruus tuꝰ hõ ⁊ tu nõ vis ſeruire dño
deo.facis deo qdð tu pati non vis.Ergo

illud vnũ pᷣceptũ ↄtinet duo.illa duo cõ

tinent decẽ:illa decẽ ↄtinẽt om̃ia.Can/
tate ergo in pſalterio decẽ choꝛdaꝝ canti
cum nouũ. Ut aũt cantetis canticũ no/
uum:eſtote holes noui Diligite iuſticiã

habet pulcritudinẽ ſuã. Ideo nõ vultis

illaz videre:qꝛ aliud amatis. Nã ſi aliud

nõ amaretis:eã vtiq; videretis Quare il

⸗ l
4 — LʒʒS

CcxLVI.

lanm videtiſ qñ illã exigit: illã exigis qre
laudas fidẽ qñ illaʒ exigis de ſeruo tuo?
Nuã pulcra res eſt fides:ſʒ tũc pulcra ẽ

qñ ð ſeruo exigit᷑:tũc videt᷑ qñ ab altero

expetit᷑:qũ de te exigit᷑ nõ videt᷑. Auꝝ vi

des:fidẽ non vides: Sicut lucet auꝝ ad

oculos coꝛꝑis :ſic lucet fides ad oculos
coꝛdiſ.Aperis ad illã oculos coꝛdis:qñ
vis vt exhibeat illã tibi ſeruꝰ tuꝰ. Si ti⸗/
bi illã echibuerit laudas ſeruũ tuũ:⁊ pᷣdi
cas eũ ⁊ dicis. Pꝛeclaꝝ ſeruũ habeo:ma
gonum ſeruũ habeo:ſidelẽ ſeruuʒ habeo.

Dð laudas in fuo nõ exhibes dño:⁊ eo

ſceleratiꝰ:qꝛ vis vt melioꝛẽ tu habeaſ ſer

uum q; te deꝰ Jubet de ſeruo tuo vt bo

nus ſit erga te:quo iubet vxoꝛi tue:vt
ſi tu mechaberis nõ mechet᷑. Sic iubet

ſeruo tuo vt ⁊ ſi tu nõ ſeruis deo:ſuiat ti

bi. Sʒ H̊ totũ vide: vt ad monitionẽ tuã
valeat:nõ ad pemiciẽ tuã Etenĩ ſeruꝰ il/
leꝙ tibi ſeruit indigno digne id eſt ꝙ in/

digno tibi bñ ſeruit:⁊ fideliter ſeruit:et
pure te diligit: deo debet: nõ tibi. Nuſtu

ſt ꝛ tu attẽdas: qꝛ ſub dũo es ad que et

ille attẽdit vt ſeruiat tibi. Imple qð di

ctum eſt. qð tibi ſieri nõ vis:alij ne fecer

Sʒ ipm alij cũ diciſ: vtrũq; attẽde ⁊ ꝓxi

mũ ⁊ deũ.Canta in pſalterio decẽ choꝛ/
darũ:canta canticũ nouũ.ↄcoꝛda cũ ſer/

mone dei:cũ eſt tecũ in via.Cõcoꝛda cuʒ
aduerſario tuo cito:ne cũ diſcoꝛdia veni

as ante iudicẽ. Si facis qd audis ↄcon/
daſti cũ eo.ſiaũt nõ facis rixaris cum eo

⁊ nõdũ cõpoſuiſti quouſq; faciaſ Ilt au
tẽ ↄcoꝛdetis abſtiete vos a deteſtabilib⸗
coꝛruptel: ⁊ a deteſtabilibo inqͥ ſitõnibo:a

machematiq: ab aruſpicibi:a ſoꝛtilegis:
ab auguribo:a ſacrilegijs: abſtinete vos
q;tũ poteſtꝭ a nugatoꝛijſ ſpectacul Si q̃
delectatões ſeculi ſubꝛepũt in aĩa:exerce
te vos ĩ miſcdia:exercete vos ĩ elemoſi/

nis: in ieiunijs:in oꝛõibo. His em̃ purgã

tur quotidiana peccata:que nõ poſſunt
niſi ſubꝛipere in animã ꝓpter fragilitatẽ
humanã. Noli illa cõtemnere qꝛ minoꝛa
ſunt:ſed time qꝛ plura ſunt.Attẽdite fra
tres mei minuta ſũt:nõ ſunt magna.Nõ
eſt beſtia quaſi leo:vt vno moꝛſu guttur
frangat:ſed beſtie plerũq; minute multe
necant.Bi ꝓijciat᷑ quiſq; ĩ toci pulicſo

e decem choꝛdis

plenũ:nunqͥd nõ moꝛit᷑ ibi: Nõ ſunt qui
dem maioꝛes:ſed infirma eſt natura hu/

mana:q etiã minutiſſimis beſtijs interi/
mi poteſt. Sic ⁊ modica peccata attẽdi/

tis qꝛ modica ſunt: cauete qꝛ plura ſunt.
Nuã minutiſſima ſunt grana arene.SDi

arene ampliꝰ in naui mittat᷑:mergit illaʒ
vt pereat.Quã minute ſũt gutte plunie
HNõne flumina implẽt ⁊ domos deiſciũt

Ergo iſta nolite cõtemnere. Sʒ dicturi

eſtis. Et qͥs pᷣt ſine iſtis: Ne hoc dicereſ
q̃ habere nemo pᷣt.deꝰ mificoꝛs videns
noſtrã fragilitatẽ poſuit cõtra remedia.
Oue ſũt remedia:elemoſinaꝝ:ieiunioꝛũ
⁊ oꝛationũ.ipᷣa ſunt tria. Ut aũt veꝝ di/
cas in oꝛõne ꝑfecte implẽde ſũt elemoſi/⸗
ne. Oue ſüt ꝑfecte elemoſine? Ut exqᷣ ti/⸗
bi abundat des ei qͥ nõ habet:⁊ q̊ te ledit

aliquis ignoſcas illi. Sʒ ne putetis fra/

tres qꝛ faciẽda ſunt quotidie adulteria:
⁊ elemoſinis quotidianis mundãda ſũt.

Ad illa ſcelera maioꝛa nõ ſufficiũt quoti
diane elemoſine vt ea mundẽt. Aliud eſt

vbi mutes vitã:aliud eſt vbi tolereſ vitã

Illa mutãda eſt. Si mechꝰ eras:noli eeſ.·

ſe mechꝰ. Si foꝛnicatoꝛ eras:noli foꝛni/

cari. Si homicida:noli homicida eſſe.

Si ibas ad mathematicuʒ: ⁊ ad ceteras

peſtes ſacrilegas:iã deſine.Arbitrar h?*

niſi fieri deſinãt quotidianis elemoſinis
poſſe mũdari? Illa dico quotidiana pec
cata:q̃ aut ꝑ linguã facile cõmittunt᷑:vt
eſt verbũ duꝝ:aut cũ labit᷑ aliqs in riſuʒ
immoderatũ:aut ĩ hmõi nugas qtidia/

nas. In ipᷣis ↄceſſis peccata ſunt.Cũ ip

ſa vxoꝛe ſi excedit᷑ cumbendi modꝰ pꝛo
creandis liberis debitꝰ:iã peccatũ ẽ.Ad
h̊ eĩ ducit᷑ vxoꝛ:id etiã tabule ĩdicãt vbi
ſcribit᷑ liberoꝝ pcreandoꝝ cauſa.Oñ tu
vyti vxoꝛe ampliꝰ q; neceſſitas ꝓcreando
rũ liberoꝝ cogit volueris:iã peccatũ eſt.
Et ipᷣa talig peccata quotidiane elemoſi
ne mũdãt. In ipᷣis alimẽtis q̃ vtiq; ↄceſ/
ſa ſunt. ſi foꝛte excedis modũ ⁊ ampliꝰac
cipis qᷓ; neceſſe eſt peccas.Quotidiana

ſunt iſta q̃ dico:ſed tamẽ peccata ſunt et

nõ leuia quia plura.Quia vero quotidi
ꝗqna ⁊ plurima:timẽda eſt ruina multitu

dinis:⁊ ſi nõ magnitudinis.Talia pẽta

dimittimꝰ fratres quotidianis elemoſp/

nis poſſe mundari Sʒ facite elemoſinaſ
2 nolite ceſſare.Attẽdite vitã veſtrã quo

tidianã ipſis peccatis ſcaturientẽ minu/
tis ipᷣis dico.Et cũ facis elemoſinã non
ſupꝑbe facias:nec ſic oꝛes quẽadmodũ il/
le phariſeꝰ. Sʒ tamẽ qͥd ibi dixit.Jeiu /
no bis in ſabbato:decimas do oĩm que/
cunq; poſſideo:⁊ nõdũ fuſus erat ſãguiſ

dñi.Tantũ /ꝓ nobis pꝛeciũ accepimus æ?
ſaltim nec tantũ erogamꝰ q;tũ phariſeꝰ.

Et habes alio loco aperte dicentẽ dñm
MNiſi abundauerit iuſticia veſtra plus q;

ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ:nõ intrabitis in re/
gnum celoꝝ.Ergo illi dant decimas:tu

ſi centeſima dederis aliqͥd magnũ te feciſ
ſe gloriaris. Attedis em quid ali nõ fa/
ciat:nõ quid te iubeat facere deꝰ. Meti/

ris te de comꝑatõe peioꝛis:nõ de iuſſio/
ne melioꝛis Hõ quia ille nihil facit:ideo

tu magnũ aliqͥd facis:ſʒ qꝛ gaudet᷑ ad q

dam minima opa veſtra:qꝛ tanta eſt ſteri
litas veſtra vt ad modica gaudeat᷑. Qua
ſi ſecuri vobis blãdimini de minimis ele
moſinaꝝ graniſ: ⁊ aceruos obliuiſcimini
peccatoꝝ. Pꝛotuliſti foꝛte neſcio d par
uum:qð aliꝰ aut nõ habuit:aut nõ/ꝓtu/⸗

lit cũ haberet. Noli attẽdere poſt te s ñ
faciat:ſed qͥd te iubeat deꝰ facere. Poſtre

mo quare iſtis affectõibo ſecularibo non
vobis ſufficiũt quos pᷣceſſiſtis:ſed vultẽ

eſſe diuiteſ: eqles ditioꝛibs vobis? Nõ at
tenditis quãtos pauperioꝛes trãſcendi/
tis? Vincere vultis ditioꝛes. Sʒ in ele/

moſynis habet᷑ modꝰ. Hic dicit:iã quo

uſq; facio?⁊ illic nõ dicit᷑:.quãtiſ diuitib⸗

ditioꝛ ſũ? Nõ attendunt᷑ egeſtates innu/

merabiliũ mendicoꝝ. Nõ reſt piciunt᷑ po

tim ille phariſeꝰ qͥ oĩm qᷓ poſſidebat deci

mas dabat. Noli parcere theſaur cadu
cis:theſauris vanis. Noli ſub imagine
pietat augere pecuniã. Filijs meis fuo
Magna excuſatio:filijs meis ſeruo. Ui
deamꝰ. Seruat tibi pater tuꝰ: ſeruas tu
filijs tuis.filij tui filijs ſuis:⁊ ſic ꝑ om̃es

⁊ nullꝰ facturꝰ eſt pᷣcepta dei · Quare nõ

ſterioꝛes młtitudines paupeꝝ. Sʒ pau
citas pᷣcedentiũ diuitũ ante oculos poni
tur. Eur in ope bono nõ attendit᷑ ille ʒa/
cheus:qͥ dimidiũ reꝝ ſuaꝝ dedit pauꝑi/
bus?: Sʒ optare cogimur vt attẽdat᷑ ſal

llipoti'in
hilotuite
ſactipſep⸗
meliscönnin
; entonin,
minesnnli
luntnomne
ſippeſſto⸗
ppteranna
geſcpleruü
Ouure noſ⸗
ſnis. Coͤting
pterflios
leſni Ou
linatabani
deqd lliſen
pcaſitoade

lothck

adiömenpe⸗
weneeisic
Wrsdde
Ados
retllener
O ſides n
Ouici:
ſennbas.
parteflijn
gioemo⸗
hocſtemoꝛn
lſt:piit filt
ceſt ſßcce
afliüwü
lis pareſai
lum Poc
tem. Theſn
Siogt
tnsihcclon
giſtmiſins
pbißtoiren

epoſfli
ioniscin
W
ſigonet
cheſbe
chgücff
riſunt hoi
gönlite

ht voni

Nesinemii

e bideet n

mgs doing,
fſisenig,
Reriügcogpenn
m Ziügyni
Penedicnedin
ticn ehnelng
wöimbidi
Aiddmgüri
nquidn töͤ
erde⸗ Den
nng,oe iiſio
Menibuande
ge Cudetgi/
rgtumnckte
agndei u

nidenitin

nosohlininn
boboiratnig
midoe otrt
A han den
nölnorhn
iuſtri
ininthe in
pensfini/
is Glt
Hirdarüͤe
ignin nuin
kegtkntonnt
girehhicok
nuper G
eonl,
6mmlilin
“
tmmidnt
ſicchere
eheſnne
Uiſud ina
Flüontin
nes
n
N, j⸗
is co.,
Ouan/

— —
„SM —

—.—
=

illi potiꝰ impẽdis om̃ia qui te fecit ex ni

hilo? Qui te fecit:ipᷣe te paſcit.Ex his q̃
fecit ipſe:paſcit ⁊ fios tuos. Neq; enim
meliꝰ cõmittis filio tuo patrimoniũ tuũ
q́; creatoꝛi tuo.Et mentiunt᷑ quidẽ ho/
mines:mala eſt auaricia. Palliare ſe vo/
lunt nomine pietatis ⁊ dealbare:vt qua
ſi ꝓpter filios videant᷑ ſeruare hoĩes:qð
ꝓpter auariciã ſeruant. Nã vt noueritis
qꝛ ſic plerũq; cõtingit.Dicit᷑ de quodã.
Huaſe nõ lacit elemoſynã:qꝛ fuat filijs
uis. Cõtingit vt amittat vnũ. Gi pꝛo/
pter filios ſeruabat:mittat poſt illũ par/
tẽ ſuã.Quare illã tenet in ſaculo:⁊ illũ re
lint ab animo.Redde illi qð ſuũ eſt.red
de qð illi ſeruabas. Moꝛtuꝰ eſt inùt:ſed
pceſſit ad deũ:pars ipᷣiꝰ debet᷑ pauꝑib.
Illi debet᷑ ad queʒ ꝑꝛexit.chꝛiſto debet᷑:
ad ipᷣm em̃ ꝑꝛexit:⁊ ille dixit.Qui vni ex
minimis iſtꝭ fecit:mihi fecit.Et qͥ vni ex
minimis iſtis nõ fecit:mihi nõ ſecit. Sʒ
qͥd dicis: SGeruo fratrib ipſiꝰ.Si viue
ret ille:ñ erat cũ ſuis fratribb diuiſurus:
O ſides moꝛtua:moꝛtuꝰ eſt em̃ filꝰ tuꝰ.
Quicqd dicas moꝛtuo debes qð viuo
ſeruabas. Moꝛtuꝰ eſt filiuſ meus:ſed tñ
partẽ ſfilij mei ſeruo fratribo ipſiꝰ Si cre
dis qꝛ moꝛtuꝰ eſt:ſi ꝓ illo chꝛiſtꝰ moꝛtuꝰ
nõ eſt:wmoꝛtuꝰ eſt ipᷣe.Si autẽ in te fides
eſt: viuit filiꝰ tuꝰ. Uiuit pꝛoꝛſus non de
ceſſit ſed pᷣceſſit.Qua fronte venturꝰ es
ad filiũ tuũ qͥ pᷣceſſit:cui pᷣcedenti nõ mit
tis partẽ ſuã in celũ:vn nõ pᷣt mitti in ce
lum: Poteſt ꝓꝛſus.Audi ipᷣm dñm dicẽ
tem. Theſauriſate vobis theſauros ĩ ce
lo. Di ergo ille theſaurꝰmeliꝰ eſt cuſtodi
tus in celo:nunqd tunc mittendꝰ eſt filio
qñ ſi miſſus fuerit nõ ꝑibit:Cenebit᷑ hic
vbißp̃t ꝑire:nõ mittit᷑ illuc vbi chꝛiſtꝰ eſt
cuſtos.Certe ea q̃ hic tenes ⁊ nõ vis mit
tere poſt filiũ tuũ:quibo cõmendas acto
ribo tuis cõmendas illiꝰpartẽ qͥ pᷣceſſit:⁊
chꝛiſto nõ cõmendas ad quẽ pᷣceſſit:An
idoneꝰ eſt tibi ꝓcuratoꝛ tuꝰ:minꝰ idoneꝰ
chꝛiſtꝰ? Tlidetis fratres qꝛ mendaciũ eſt
qð dicũt hoĩes. Filijs meis ſeruo Mẽ/
daciũ eſt fratres mei:mendaciũ eſt.Aua/
ri ſunt hoĩes.vel ſi certe cogant᷑ cõfiteri
qð nolũt:cũ erubeſcũt tacere qð ſũt:fun/
dant vomãt in cõfeſſione qð poꝛtãt.Pe/⸗

cCCXLVIII.

ctus pᷣmitur crapula iniqͥtatis:euomat
eã cõfeſſio:ſed nõ canino moꝛe redeat᷑ ad
vomitũ.Eſtote chꝛiſtiani. Ualde paruzʒ

eſt vocari chꝛiſtianꝰ. Quãta donatis ve

natoꝛib:quãta turpibo ꝑſonis:donatis

eis qui vos occidũt. Per ipᷣas em̃ exhi/

bitiones voluptatũ interficiũt aias ve/
ſtras: ⁊ inſanitis qs plus donet.Si inſa
niretis qͥs plus ſeruet nõ eſſetis ferendi:

quis plus ſeruet inſanire auaricie eſt:qͥd

plus donet inſanire ꝓfuſionis eſt. Nec

auaꝝ te de? nec ꝓfuſum vult:collocare te
vult q̃ habes:nõ /ꝓijcere.Certatis quis

vincat in peius:nõ datis operã quis ſit

melioꝛ:atq; vtinã nõ daretiſ:qͥs ſit peioꝛ

Et dicitis chꝛiſtiani ſumꝰ ad fauoꝛẽ po/
puli ꝓijcitis res veſtras.Ecce nõ iubet
chꝛiſtꝰ. Rogat chꝛiſtꝰ:eget chꝛiſtꝰ. Eſu/
riui dicit chꝛiſtꝰ:⁊ nõ dediſtis mihi man

ducare.egere voluit ꝓpter te.vt haberes

vbi ſeminares que dedit vt meteres vi/
tam eternã. Nolite pigri eſſe:⁊ male ſecu
ri:moꝛes emẽdate:peccata redimite:⁊ cũ
hec feceritiſ:deo gratias agite a q̊ accepi

ſtis bñ viuere.Et ſic ei gras agite vt nõ

inſultetis his qͥ nõdũ bñ viuũt.Bʒ eos
ipᷣos moꝛib veſtris hoꝛtemini. Hec faci
endo habetis ꝑfectã q;tũ ĩ hac vita pᷣt in
ſticia.Cõuerſantes ĩ bonis oꝑib:in oꝛa
tionibo:in ieiunijs:⁊ ĩ elemoſynis ꝓpter
minuta peccata:⁊ abſtinẽdo vos ab illis
magnis pctis ↄcoꝛdatis cũ gaduerſario:
⁊ ſecuri dicitꝭ ĩ oꝛõne.Dimitte nobis de
bita noſtra:ſic ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛi
bus nr̃is. Habetis em̃ qð q̊tidie vobis
dimittat᷑:qui habetꝭ ꝙ q̊tidie dimittatis
BGic ambulãdo ſecuri ĩ via nõ timebis

latrocinia diaboli:qꝛ chꝛiſtꝰ viã ⁊ ſtratã

magnã ſeipᷣm fecit:perducit ad patriam
Omis ibi ſecuritas:oĩs quies:vbi ⁊ ip⸗/
ſa miſericoꝛdie oꝑa ceſſabũt:qꝛ nulla ibi
erit indigentia miſeroꝝ.Erit ergo üllud
ſabbatũ ſabbatoꝝ:vt qð hic deſideramꝰ
ibi iueniamꝰ? HAmen.

¶ Explicit liber beati Auguſtini de de
cem choꝛdis. ð

O2

BGBiz ipſi infelic

¶ Sermo ſancti auguſtini de ebꝛietate.

Requenter

Ccöcchharitatẽ veſtrã fratres

chariſſimi paterna pie/
tate admonui:vt ebꝛieta
tis malũ tancq; inferni fo
neam vitare deberetis.
es ebꝛioſi:qũ ſe nimio vi⸗

Ino ingurgitãt:deridẽt ⁊ vituꝑant eos qͥ
rationabiliter h̊ tantũ qð ſufficit bibere
volũt: dicẽtes eis. Erubeſcite ⁊ verecun
dũ ſit vobis:qꝛ nõ poteſtis bibere q;tuʒ
nos.Dicũt em eos nõ eſſe viros. Et vi⸗/
dete miſeriã ebꝛioſoꝝ. Se dicũt viros q

inhoneſti ĩ ebꝛietatis cloaca iacẽt:⁊ illoſ
dicũt nõ eſſe viros:qͥ honeſti ⁊ ſobꝛij ſtãt

WHemo dicat frẽs chariſſimi ꝙ in iſtis tẽ

poꝛibo martyres nõ ſint.Quotidie mar/

tires ſũt. Martir em̃ teſt interpᷣtat᷑.Qui

cũq; &̊ p vᷣitate teſtimoniũ dederit:⁊ oẽs

cauſas cũ iuſticia iud icauerit:qcqd ꝓ te/
ſtimonio veritat vel iuſticie ꝓtulerit:to/
tũ ei dñs ꝓ martirio cõputabit. At ſi ille
à ebꝛietati reſiſtit:ſi cũ dei adiutoꝛio ꝑſe
nerare voluerit: ⁊ p ipᷣa re aliqs ꝑtulerit

tribulatões:oĩa el dñs ad martirij gloꝛi

am cõputabit. Uelim nũc ſcire frẽs cha

riſſimi:quicũq; dñs ples ſeruos habʒ:ſi

vel vnũ ex illis velit fieri ebꝛioſũ:⁊ deuſ
habeat ebꝛioſu? Ideo em̃ frẽs tãta infeli
citate ſe inebꝛiãt hoĩes:qꝛ putãt ebꝛieta⸗/

tẽ aut paruũ aut nuliũ eſſe peccatũ. Sʒ

pꝓ iſta ignoꝛãtia maxime ſacerdotes ĩ die

iudicij reddituri ſũt rationẽ:ſi cõmiſſis

ſibi ppłis ꝗ vel quãta mala de ebꝛietate

naſcunt᷑ aſſidue noluerint pᷣdicare.Oui
aũt credit paruũ eſſe petm̃:ſi ſe nõ emen
dauerit:⁊ ꝓ ipᷣa ebꝛietate pñiaʒ nõ egerit
cũ adulteris ⁊ homicidis eterna illũ pe/
na ſine remedio cruciabit:fſᷣm illud qð ip
ſi bñ noſtis beatũ apłm pᷣdicaſſe. Heq;

inq; t foꝛnicari:neq; idolis ſeruiẽtes:ne/

q; molles:neq; maſculoꝝ ↄcubitoꝛes:ne
q; auari:neq; adulteri:neq; ebꝛioſi fgnũ
dei poſſidebũt. VUidete ebꝛioſos cũ pᷣdi/

ctis vitijs iungi. Et ideo diffiniat ⁊ deli

beret vnuſquiſq; apud ſe ebꝛietatẽ gra/
ue eſſe peccatum:⁊ tunc aut nunq;:aut
difficile eum ebꝛietas poterit ſuperare:

ſi regnũ dei poſſidebũt.

MDe ebꝛietate

cũ em̃ nõ ſolũ ĩ futuro ſeculo ppter ebꝛie

tatẽ toꝛqndi ſint hoĩes:ſup ĩ pᷣſenti ꝑ ipᷣam
ebꝛietatẽ multis frequẽter infirmitatib⸗
fatigant᷑:⁊ B qͥdẽ nõ ſolũ laicis:ſʒ etiã cle
ricis:qð peiꝰeſt. Multi ſũt ⁊ maioꝛis oꝛ
dinis clerici:qͥ cũ alijs ſobꝛietatꝭ bonum

deberẽt ingiter pᷣdicare:nõ ſolũ h̊ nõ faci

unt:ſʒ etiã ſe ⁊ alios inebꝛiare nõ erube/
ſcũt nec metuũt. Sʒ agnoſcãt ⁊ doleant

quicũq; tales ſũt.Et q nolũt ſe emẽdare
2p ſe ⁊ ꝓ alijs neceſſe eſt eterna ſupplicia
ſuſtinere. Illud vᷣo qle eſt: ꝙ iã traſacto

ↄuiuio ⁊ cõpleta ſiti:cũ ampliꝰ bibereñ

poſſũt nec debeãt:tũc qꝛ nouelli ⁊ qſi ip̃a
hoꝛa ſupueniãt:diuerſis noĩbo incipiũt
bibere:nõ ſolũ viuoꝝ hoĩm:ſʒ ⁊ angelo/

rũ ⁊ reliquoꝝ antiquoꝝ ſi anctoꝝ:eſtimã
tes ꝙ maximũ illis honoꝛẽ impẽdãt:ſi ſe

in illoꝝ noib nimia ebꝛietate ſepelit:ig
noꝛãtes ꝙ nullꝰ tã grauẽ iniuria ſanctis

angel ⁊ ſctis hoĩb agnoſcit᷑ irrogare q;

illi qͥ ĩ eoꝝ noĩbo bibẽdo ꝑ ebꝛietatẽ ſuas

aĩias ꝓbant᷑ occidere Sũt em̃ alià ꝗ ſola

hac de cauſa aliqᷓ ſalſa cibaria ſibi oꝛdi/

nant fieri:vt ꝑ ipᷣaz ſe alſitudinem nimia ſe
poſſint ebꝛietate obꝛuere. Hoc em̃ qdeʒ
ſi pagani ignoꝛãter faciũt:nec mirãdũ eſt

nec nimis dolẽdũ:qꝛ ⁊ ĩ deo ſpẽ ñ habẽt:

⁊ antiquã parẽtũ ſuoꝝ ↄſuetudinẽ fuãt.
Chꝛiſtiani vo q̊s deꝰ ð tenebꝛis eduxit

ad lucẽ:ð moꝛte vocauit ad vitã:qbo oẽs
ſcripture clamãt ebꝛietatẽ fugere:ſobꝛie/

tatẽ diligere:q̃re turpiſſimas illoꝝ ebꝛie/

tates imitant᷑:de q̊ꝝ ꝑfidia liberari ꝑ dei

gratiã meruerũt:? Et ideo rogo:⁊ per tre
mendũ diẽ iudicij vos adiuꝛo:vt q;tum

poteſti:ebꝛietat malũ auxiliãte dño fu/

giatis:⁊ iã vobis incipiat verecũdũ eſſe:
p hucuſqʒ gẽtib ⁊ paganis ĩ ebꝛietatis
turpitudĩe vos voluiſtis ſiles exhibere
Et ideo qꝛ deo ꝓpicio ill diſſiles eſt ĩ fi/
de:ſiles eſſe ĩ ebꝛietate nõ debetis. Oue

etiã ſi reliqᷓ pẽta chꝛiſtiani ñ admittãt:ſo

la ea ſi frequẽs fuerit ebꝛietas:⁊ emẽda/
tio ac penitẽtia nõ ſubueniat:in inferno
pcipitat:ſᷣm id qð iã dictũ eſt.neq; ebꝛio
z3 dicet aliqᷣs.
Ego regnũ dei nolo:eternã tm̃ requiẽ de
ſidero. Nemo ſe decipiat frẽs. Duo eĩ lo

ca ſunt.⁊ terciꝰnõ eſt viſꝰ Qui cũ chꝛiſto

fognatenn
dubitato
oihehi
lcituaine
bſoluo/
teraualfe
Plere roln
üͤtotiſſ.
ſine rlon

Erpli
bꝛietate.

celisſ
catis:l
calami
vleox.
ſunayt
picitys
lio niſi⸗
loqpoſſe
ſelices
t⸗
Wide
Rcupit
hosfhi
golaf
beſate:
mornes
lanone⸗
ſeccte
tenoge
ſnnen
vel ſoi⸗
ibeter⸗
ton
epehte
fekgeo
hablen

Z
ſlnn
Miene ben
vue höenhe
Wirt doen
wüͤtſeenitnr
Leuſoelan
einiunie

Miee
opeo⸗

Nee
Nece
8
1

4
V

1
U
.

Hütcma
abeniſ
—1)
bovus,.
NMers

tms ann

4
EIN
C

A

1

rtithes
Eincrri
usdortnd
lbong
wetN
rorxtihlan
liſtedo⸗
ven ik⸗
gichns
ſackit⸗
Ges Oe
ndmittir⸗
noteit-
rininn
neh

dinnlih

,uede

(Fo.

cCCxLN.

Hbal⸗ abſq; vlla
dubitatõe peribit.Ego ſrẽs chariſſimi:

4

regnare nõ meruit:cũ d

du he huiliter ⁊ cũ grãdi charitate ꝓ ſol

licitudine paterna cõmoneo:apud deuʒ

abſoluo oſciẽtiã meã.Qui vero me libz

ter audire:⁊ fideliter qð ei pᷣdictũ eſt im/
plere voluerit:habebit pᷣmiũ eternũ:qui
aũt ↄtẽpſerit:timeat ne eternũ neceſſe ſit
ſine vllo fine ſuſtinere ſuppliciũ

Explicit ſermo ſancti Auguſtini de
ebꝛietate.

Wncipit tractatꝰ ſancti Auguſtini de
yanitate huiꝰ ſeculi.

NRehac vita
poſiti fratres ita agite:vt
cũ hinc migrauerit:⁊ ca⸗/
ro veſtra a vermib ceꝑit
deuoꝛari ĩ ſepulcro:aĩima
0 onis oꝑibo cũ ſanct oĩb letet᷑ in
celis. Retrahat vos a malis oꝑibo vł pec
catis:interitꝰ eoꝝ q̊s pᷣmiſiſtis.Attẽdite
calamitates:cõſiderate diuitũ ſepulcra:
vył eoꝝ qͥ ante pauca tꝑa vobiſcũ erãt:qͥd
ſunt:vłqͥd fuerũt:vł qͥd eis diuitie ⁊ cu/
piditas ſeculi pꝛofuerint.Ecce nihil ex
eis niſi ſoli cineres remãſerũt:qͥ ſi modo
loqͥ poſſent hec vobis dicerẽt. Ut qͥd in

felices tĩ ꝓ ſeculi vanitate diſcurritis?

t qͥd vos criminib ⁊ vicijs repletis:
õſiderate oſſa nr̃a:⁊ vł ſic vobis hoꝛre
at cupiditas ⁊ mifia veſtra.Qõð vos eſtꝭ
nos fuimꝰ:⁊ qdᷣ nos ſumꝰ vos eritꝭ. Ita
q; oĩa frẽs chariſſimi ſolicita ↄſideratõe
pẽſate:⁊ hec ↄſiderãtes expaueſcite:dieʒ
moꝛtis ante oculos ſemꝑ ponite:ad emẽ

dationẽ qᷓ;tum poteſtis feſtinate. Nolite

negligere ꝙ vos piꝰ deꝰ peccãtes ſuſtine
at:qꝛ q;to diutiꝰ expectat vt emendetis:

tanto grauiꝰ iudicabit ſi neglexeritꝭ Si

foꝛte putatis qꝛ finis mũdi tardiꝰveniat
vel ſuũ vnnſqͥſqʒ ↄſideret finẽ. Ecce dũ
libẽter ac iocũdiſſime morat᷑ hõ in mun/
do:młtaq; in lõga tꝑa diſponit agenda.

repente rapit᷑ ĩ moꝛte:⁊ ex impꝛouiſo au

fert a coꝛpe. Dz ille eſt beat?:qͥ ſempꝑ illã
habuerit añ oculos:⁊ feſtinauerit in illa

„

hoꝛa moꝛt paratꝰ ĩueniri Oõ ſi vult ſci

re chariſſimi q́; magno metu magniſq;

doloꝛibo aĩa ſeꝑat᷑ a coꝛꝑe:diligenter ad/

uertite. Ueniũt em̃ angeli aſſumere eam

vt ꝑducãt illã ante tribunal iudicis me/
tuendi:⁊ tũc illa memoꝛãs oꝑa ſua mala

⁊ ꝑuerſa qᷓ die noctuq; geſſit:tremiſcit:

⁊ qrit ea fugere:induciaſq; petere dicẽs.

Date mihi vl vniꝰ hoꝛe ſpaciũ.Tüc q̃ſi
loqntia ſimł oꝑa eiꝰ dicent.Cu nos egi

ſtioꝑa tua ſumꝰ:nõ te deſeremꝰ:ſʒ tecuz

ſemꝑ erimꝰ:tecũq; pergemꝰ ad iudiciuzʒ

Hec quidẽ peccatoꝛis aĩa agit:q̃ cũ hoꝛ

rendo timoꝛe ſeꝑat᷑ a coꝛꝑe:⁊ ꝑgit plena
peccatis ⁊ ingenti ↄſuſione Juſti vᷣo aĩa
cũ ſeparat᷑ a coꝛꝑe:nõ timet:nec expaue/
ſcit.ſʒ mag cũ magno gaudio egredit᷑:et
cũ exultatõe pergit ad deũ deducẽtibo ſe
ſanctangel Illã hoꝛã frẽs mõ timete:vt

nõ tũc timeatis. Illã nũc pᷣcauete:vt tũc

ſecuri eſſe poſſit. emẽtote iugiter ꝙ ĩ
medio laqueoꝝ diaboli ambulat:⁊ ideo

ſemꝑ parati eſtote:vt qñ dñi pᷣceptũ ſue/

rit miſſũ:liberi ab omi labe pẽti ad requi

em trãſire poſſitis.Nõ arbitremini vos
ĩ B; mũdo diu mãſuros:qꝛ nimiꝝ puenit

vt poſt dñicum miſſũ pᷣceptũ:nec vnius
hoꝛe momentũ ↄcedat᷑ in hac vita ↄſiſte

re. Cauete igit᷑ ne in exitu veſtro triſtici /
am faciatis angelis:⁊ gaudiũ inimicis.

SGcitote vᷣo ꝙ cũ aĩa a coꝛꝑe euellit᷑:ſtati

aut ĩ paradiſo ꝓ meritis bonis collocat᷑:
aut certeꝓ pẽtis in inferni tartara pᷣcipi -/
tat᷑. Eligite modo qð vultis:⁊ ̊ iã ĩ vita

veſtra diſponite:aut ppetualiter gaude/

recũ ſanctis:aut ſine fine cruciari cũ im
pijs. Itaq; frẽs ſaltẽ pene vos terreãt:ſi
pmia ñ inuitãt:⁊ pᷣſens ſeculũ ſi deſpice/
re non valetis:ſaltẽ cũ iuſticia poſſidete.
OQui ĩ adoleſcẽtia errauit:ſaltẽ iã in ſene

ctute reſ⸗ ipiſcat:⁊ mala q̃ peccando cõmi
ſit: penitẽdo iã expurget.Ecce paulatiʒ

deficit mundꝰ:⁊ cũcta q̃ vident᷑ velociteꝛ
tãq; nebula:aut tãqᷓ; veſpertina vmbꝛa

tranſcurrũt.Ecce qð olim pᷣnunciabat᷑:

p̃ſenti iã tꝑe ꝑſpicue cernit᷑. Subtrabũ
tur vt ipᷣi videt om̃ia bona:⁊ creſcũt q̃ti
die mala. Nolite âfrẽs iãẽ mundũ dilige
re:quẽ tanta cernitis cũ velocitate trãſi⸗/
re. Noliteĩ eiꝰ amoꝛe anchoꝛã coꝛds iã
;

figere:quẽ ſic ad finẽ conſpicitis declina
re:pſertizʒ cũ apoſtolꝰ camet.ꝙ amicicia

huius mũdi inimica ſit deo. Si em̃ ipſe

mundꝰ nos diligeret:diligendꝰ vtiq; nõ

eſſet:quãto magis nunc dũ ipᷣe nos odi /
re ꝓbat᷑:quos tantꝭ malis inſequit᷑:a no
bis omino ſpernendꝰ atq; ſugiend eſt?
Vlitã ergo eternã ex om̃ibꝰ pᷣcoꝛdijs ve

ſtris amate:quã nunq; in ſecula finiatis
Illuc feſtinate vbi ſemꝑ viuatis:et vbi
lam moꝛi nunq; timeat. Si em̃ ſic ama
tis iſtã vitã miſerã fluidãq;:vbi cũ tanto
laboꝛe viuitis:⁊ vbi vix currẽdo ſatagẽ

do:ſudãdo:ſuſpirãdo neceſſarijs coꝛꝑis

ſatiſfacitis:quãto magis amare debetiſ
eternã vitã:vbi nullũ laboꝛẽ ſuſtinebitiſ

vbi ſemp ſũma ſecuritas:ſũma felicitas:
ſũma libertas:felix beatitudo:vbi etiam

implebit᷑ illud qð dũs in euãgelio dicit.
Erunt homies ſimiles angel. Et illud.
Fulgebũt iuſti ſicut ſol in regno patris
meli: Qualis putatis tunc erit ſplendoꝛ
animaꝝ:quando ſolis claritatẽ habebit
lux coꝛpoꝛũ: Ibi iã nõ erit vlla triſticia:
nullꝰ ibi laboꝛ:nullꝰ doloꝛ:nullꝰ timoꝛ:
nulla moꝛs:ſed ꝑpetua ſemꝑ ſanitas per
ſeuerat:nmulla ibi cõſurgit malicia: nulla
carnis miſeria:nulla egritudo:nilła om̃i

no neceſſitas. Hõ erit ibi fames:nõ ſitis
nõ frigꝰ: nõ eſtus:nõ laſſitudo ieiunij:n*
vlla tentatio inimici:nõ peccandi volun

tas:nmec delinãndi poſſibilitas:ſed totuʒ
leticia:totũ exultatio poſſidebit:homi/
neſq; ſociati angelis:ſine vlla carnis in/

firmitate vernabũt. Erit ibi iocunditas
infinita:beatitudo ſempiterna:quã qͥ ſe/

mel adipiſcit᷑ ſemꝑ tenet NHthil hoc loco

magnificentiꝰ:nihil gloꝛioſius:nihil cla
rius:nihil pulcriꝰ:nihil veriuſ:nihil illa
bonitate ſinceriꝰ:nihil illa abundãtia co

pioſius. Ibi iã nõ foꝛmidabit᷑ foꝛtiſſimꝰ
hoſtis:q cupit iugiter animas iugulare

nec facies omnino turbulenta toꝛtoꝛis.
NHõ incutiet timoꝛẽ barbaroꝝ imanitaſ.
nec vlla vlteriꝰ timebit᷑ aduerſitas. Ne/

mo in illo loco gloꝛioſo indiget veſtimẽ/
to:nmõ eſt illic frigꝰ:nõ eſtus:nec vlla ger⸗

inequalitas. Nullꝰ ibi eſurit: nullꝰ triſta
tur:nullus eſt ibi peregrinꝰ:ſed om̃es

illuc venire meruerũt ſecuri in ꝓpꝛia pa

tiia vinẽt. Hõ vltra aduerſabit᷑ caro ſi
ritui:ſed cũ angelis inenarrabilia ſempi

terna a chꝛiſto pᷣmia tribuent᷑.⁊ cocul⸗
nõ vidit:ſicut dicit apoſtolꝰ:nec aur au

diuit:nec in coꝛ homis aſcẽdit:que pᷣpa/

rauit deꝰ diligentibo ſe. Ecce qualẽ bea/

titudinẽ perditurꝰ erit:qq modo ſe:dũ li/

cet:emendare noluerit. Idcirco nos fra/

tres dño auxiliãte dedignemur vltra ſer

uire peccato:quibo tanta beatitudo pᷣpa
rat᷑ in celo. Dũ ergo tempꝰ eſt:feſtinemꝰ

pꝓpitiũ nobis habere dñm:deſpiciamus
que terrena ſũt:vt adipiſcamur celeſtia.
cogitemꝰ peregrinos nos eſſe in ̊ͥ ſeculo

vt liberiꝰ feſtinemꝰ ad celos. Uelociter
em̃ tranſeunt:⁊ cito tanq; vmbꝛa peꝛeũt

cuncta qꝗᷓ hic vident᷑. Perpendamꝰ cha/
riſſimi fratres:quales erimꝰ in die iudi⸗/
cij:dei ⁊ angeloꝛũ eius cõſpectui pᷣſentã

diquãdo opꝑa noſtra erũt nobis añ ocu/
los noſtros nobis ponẽda.Qualis erit

tunc iſta cõſuſio:cui cõtigerit pꝛo pecca /
tis ſuis ĩ cõſpectu dei omniũq; hominũ
⁊ angeloꝛũ erubeſcere:qui hic nec vnum
quidẽ hominẽ ſe peccantẽ vult nũc inſſi
cere:Quis pauoꝛ erit deũ iratũ videre:

quẽ placatũ nõ valet vniuerſitas cõpꝛe/

hendere. Illũ ergo diẽ ſemꝑ timeamus:
quẽ modo pᷣuidere nullatenꝰ poſſumus.
Illü diẽ iugiter paueſcamꝰ:⁊ vl ſic actꝰ
noſtros ruocemꝰ. Cõſideremꝰ qͥs terroꝛ
in die illo erit:cũ dominꝰde celis ad iudi

candũ ſeculũ venerit. Qui met erit deũ
videre:ad cuiꝰ aduentũ vniuerſa elemẽ/

ta quatiunt᷑:⁊ celũ cũ terra cõtremiſcet
virtuteſq; celoꝝ cõmouebunt᷑.Tunc ni
mirũ pᷣcinentibo angeloꝝ tubis:oẽs gen
tes quecũq; ſub celo fuerint:⁊ om̃is ho/
mo tã viri qᷓ; femine: in eo ſexu vnuſquii
qʒ quo natus fuerit in mũdo:boni ⁊ ma/

li: ſancti ⁊ peccatoꝛes: vel quicũq; ab ini
tio nati ⁊ moꝛtui fuerint:ſiuea beſtijs de

uoꝛati:ſiue ab igne ↄſumpti:ſiue etiã ab

aquis abſoꝛpti:om̃es ſimul in momẽto
tempoꝛis:in ictu oculi reſurgent in ip ſis

ſine dubio coꝛpoꝛibo:atq; in ipſa carne:
quã hic habuerunt.ſ.in virũ perfectũ:in
menſurã etatis plenitudinis chꝛiſti:in qᷓ
⁊ ipſe dñs reſurrexit a moꝛtuis.Etoẽs
ante iudiciũ chꝛiſti veniẽt:pariterq; euzʒ

gagite
ipledſist

ſlliühois
tute mag

buſangel
tibyten
ſtoꝛ ſehel
gemiulto
ſtnis Tun
Uenitebi

mtü vobie

Eſuriuie
ſliuiade⸗
itis ine⸗
tiboſten
iploſiner
catis vul
pellansd⸗
mnanbyme
gueno men
Wodzdd
Wo⸗
feniſu
milertn
peccate
benp⸗
phos:
paradi
pterte
cc vuln
ulgop
ldparae
celo fe
humang
pteſuſca
busgffi
loꝛes tuc
yttibigt
ntete
alihſepn
omnapro⸗
temhinn
optern
megſſtis⸗
lis inn
ſͤre
ſen diue⸗
woohu
mhnire⸗

uaſcbi .

namdii ſnn
ibuenttnen;
Ntolenermen
1leiegr
Eccequnide⸗
Amoco ſedi⸗
Meirconi,
Gemuryine
ndennnchin
mockifim

wockendl

(los. Dat

në mbeä
in imndie
ſpeemißei
tnobisaiie
da. Oualise
Geritrohen
deüinuin
iuerſitva
ngnmne
ownus.
nſins
m n²
g lui
nc andl
uaſi den
cönemiſet.
unt Tuncn
nbisoesgen
tochsbe/
uurmuh
bonit,
uisubini
Abeisde
ſveetüh⸗
in monen
Grinihſ
nigſt
scht lind
mns in⸗
nnuß G

electi ⁊ repꝛobi oculis ſuis videbũt:ſiẽ
ipſe dñs in euãgelio dicit. Tũc videbũt

filiũ hoĩs venientẽ in nubib celi:cũ vir/
tute magna ⁊ maieſtate:oſtipatũ agmini

buſangeloꝝ.⁊ cõgregabunt᷑ ante eũ oẽs
tribo terre:⁊ ſeꝑabit eos ab inuicẽ:ſic pa/
ſtoꝛ ſegregat oues ab hedis:⁊ ſtatuet qͥ/
dem iuſtos a dextris:impios aũt a ſini/

ſtris. Tunc dicet ad eos qͥ a dextris erũt

Uenite bñdicti patris mei:poſſidete pa

ratũ vobis regnũ a cõſtitutione mundi.

Eſuriui em̃ ⁊ dediſtis mihi manducare:
ſitiui ⁊ dediſtis mihi potũ:⁊ cetera q̃ au
ditis in euãgelio. Tunc om̃ibus aſpiciẽ
tibo oſtendet liuoꝛes fixuraſq; clauoꝝ:in
ipſo ſine dubio coꝛꝑe:qð ꝓ noſtris pec/
catis vulneratũ eſt.⁊ ita peccatoꝛes cõ/
pellans dicet. Ego te homo ð terre limo
manibo meis foꝛmaui:⁊ in paradiſũ meũ
quẽ nõ merebariſ:collocaui. Sed tu me

meaq;ʒ iuſſa ↄtemnens deceptoꝛẽ ſequi

maluiſti.vnde ⁊ iuſta pena damnatꝰ:in/
ferni ſupplicijs deputatus eras.Poſtea
miſertus tui:carn aſſũpſi in terris:inter
peccatoꝛes habitaui:cõtumelias et ver/
bera pꝛo te ſuſtinui. Ut te eriperẽ:cola/
phos ⁊ ſputa ſuſcepi. Ut tibi dulcedinẽ
paradiſi redderẽ:acetũ cũ felle bibi. Pꝛo
pter te vepꝛib coꝛonatꝰ:cruci affixꝰ:lan
cea vulneratꝰ ſum:ppter te moꝛtuꝰ:in ſe
pulcro poſitꝰ ſũ.ad inferna deſcẽdi:vt te
ad paradiſum reducerẽ.Tartara adij vt
in celo regnares.Agnoſce ergo impietaſ

humana:q; pꝛo te ꝑtuli.Ecce liuoꝛes q̊s

ꝓ te ſuſcepi.Ecce clauoꝝ foꝛamina:qui/

bus affixꝰ in cruce pepedi. Fiulcepi do
loꝛes tuos:vt te ſanarẽ. Suſcepi penam

vt tibi gloꝛiã darẽ. SGuſcepi moꝛtem:vt
tu haberes vitã immoꝛtalẽ.Conditꝰ ia/
cui in ſepulcro:vt tu regnares ĩ celo.Hꝰ
om̃ia pꝛo vobis ſuſtinui:amplioꝛa hoꝝ

quid vobis debui facere ⁊ nõ feci: Dici/
te mihi nunc:vel oſtẽdite qͥd paſſi eſtis
pꝛopter me dominatoꝛẽ veſtꝝ:vł qͥd bo

ni egiſtis ꝓ vobis: Ego cũ eſſem ĩuiſibi
lis ⁊ impaſſibilis:ppter vos dignatꝰ ſũ
ſpõte pati:ppter vos incarnatꝰ ſũ:cũ eſ/

ſem diues: ppter vos egen factꝰ ſũ. Sʒ
vos humilitatẽ meã:⁊ pcepta mea ſempꝓ

renuẽteſ:ſeductoꝛẽ magꝭ qᷓ; me ſecuti eſtꝭ

—
6
—— . .

Ecce modo nõ pt iuſticia mea aliud iudi
care:niſi qdð mererent᷑ oꝑa veſtra.Ergo
qð ipᷣi elegiſtis:tenete.Contepſiſtiſ lucẽ
poſſidete tenebꝛas.Amaſtis moꝛtẽ:ite ĩ
pditionẽ. SGecuti eſtis diabolũ:ite cũ il
lo in ignẽ eternũ.Quiſputas tũc erit me
roꝛ:q luctꝰ:q triſticia:q anguſtia:cũ hec
fuerit aduerſus impios ꝓlata ſententia
Tũc erit malis dura ſeparatio a dulcedi
ne ↄſoꝛtij ſanctoꝝ.Et tũc impij traditi ĩ
poteſtatẽ demonũ.ibũt in ipᷣis coꝛꝑibuſ
ſuis:cũ diabolo in ſuppliciũ eternũ:⁊ ꝑ/
manebũt ſemꝑ ſine fine ĩ luctu ⁊ gemitu.
Pꝛocul quippe exulati a beata paradiſi
patria cruciabunt᷑ in gehẽna ꝑperua:nũ
qᷓ; luceʒ viſuri:nũqᷓ; refrigeriũ adepturi:
ſʒ ꝑ milia miliũ annoꝝ in inferno cruciã/⸗
di:nec inde in ſecula liberãdi:vbi nec qui
toꝛquet aliqñũ fatigat᷑:nec qͥ toꝛquet᷑ ali/
qñ moꝛiet᷑. Sic em̃ ibi ignis ↄſumit:vt
ſemꝑ reſeruet.ſic toꝛmẽta agunt᷑:vt ſemꝑ
renouent᷑. Juxta qlitatẽ vᷣo culpe:penaʒ
vnuſqᷣſq; ſuſtinebit gehẽne:⁊ ſilis culpe
rei:ſuis ſilibꝛ iungunt᷑ cruciandi Nõ ibi

audiet᷑ aliud niſi fletꝰ ⁊ planctꝰ:atq; ſtri/

doꝛes dentiũ.nõ ibi erit aliud ↄſolametũ
niſi flime ⁊ terroꝛes penarũ.rdebũtq;
miſeri ĩ igne eterno:ſemꝑ ĩ ſecula ſeculo/
rũ.Juſti aũt ibũt in vitã eternã:in ipᷣa ſi
ne dubio carne quã h̊ habuerũt:⁊ ſocia/
bunt᷑ angel ſanct in glia ſempiterna.nũ
q;ᷓ iã vlteriꝰ moꝛituri:nunq; coꝛruptõeʒ
viſuri:ſʒ ſemꝑ leti ac dulcedinechꝛiſti iu
giter ſaciati. Fulgebũt ſiẽ ſol in gloꝛia ⁊
claritate quã pᷣparauit deꝰ diligentibo ſe

Et erit tunc quãto qͥs ampliꝰ alio h̊ obe

cedẽ accipiet.Quãtoq; hic ampliꝰ quis
deũ gmauit:tanto ꝓpius eũ vigebit Be
nedicamꝰ igit᷑ dñm deũ noſtꝝ fratres:qͥ
ad leticiã ſpiritualẽ ↄgregauit nos.ſimꝰ2
in humilitate coꝛdis ſemꝑ:⁊ gaudiũ no/
ſtrũ penes ipᷣm ſit. NMõ igit᷑ de pſperitate
aliqua huiꝰ ſeculi inflemur:ſʒ nouerimꝰ
felicitatẽ noſtrã nõ eſſe:niſi cũ iſta tranſi
erint. Modo gaudiũ noſtꝝ fratres ĩ ſpe
futura ſit:totũ deſideriũ vita eterna ſit.
om̃ia ſuſpiria noſtra chꝛiſto anhelent. il⸗/
le vnꝰ pulcerrimꝰ qͥ fedos dilexit vt pul
cros faceret:deſideret᷑:ad illũ phiczrtar
. 4

diens deo fuit: tanto amplioꝛẽ illic mer/

4 *
7
5 4 . 4

De obediẽtia ⁊ humilitate

illi ingemiſcat: ⁊ dicãt ſemp magnikicet
dñs qͥ volũt pacẽ ſerui eiꝰ Amen.

. — Exvplicit tractatꝰ ſancti Auguſtini ðᷣ

vanitate hui ſeculi.

Liber auguſtini ð obediẽtia ⁊ hũilitate

placet quẽadmodũ obediẽ
ctia. Cham maledictꝰ fuit:

chanaan ⁊ nõ iuda:qꝛ patri nõ eſt obſe/
cutus.Ceteꝝ ſem qͥ obſecutꝰ eſt patri:be

nedictõnẽ habuit in oĩa ſecula. Hoc ita

Ichil ſic deo

poſt multa ſecula manet ꝙ diciẽ Semẽ

q; dico nõ eſt filioꝝ iudicare de patribuſ

Nemo vadit ad magiſtꝝ:⁊ docet magi/
ſtrum ſuũ. Ueniſti ad me vt docerẽ te lit

teraſ. ſi tibi ſcripſero: ⁊ dixero tibi:ſcribe

qũuo ego ſcribo:vtiq; imitari debes quẽ
magiſtꝝ elegiſti.Ab aliq̃ doctꝰ es:⁊ va/
dis ad peritioꝛẽ mgr̃m. Hoc totũ q̃re di

co? Vt obediẽtiã exhibeamꝰ pr̃ibanr̃is.

Dui patrib nõ obſequit᷑:deo nõ obſeq?
Dicit em̃ dñs.Qui vos ↄtemnit:me cõ

temnit. Qui & tẽnit apłos:ↄtẽnit chꝛi/

ſtũ. Qui ↄtẽnit pr̃es ↄtẽnit chꝛiſtũ quii

patribo eſt. Hoc dico:qꝛ hec in nobis ſũ

ma ⁊ ſola eſt virtꝰ obediẽtie. Si ieiuna/
ueris diebo acnoctibꝰ:oꝛationẽq; feceriſ.
ſi ĩ ſacco fueris vł cinere:ſi nihil aliud fe
ceris niſi qdᷣcũq; pᷣceptũ eſt in lege:⁊ tibi
viſus fuer q̃i ſapiẽs:⁊ obediẽs patri nõ

fueris:om̃es virtutes ꝑdidiſti. Una obe

diẽtia plꝰ valet q́; oẽs virtutes. Jeiuniũ

vłl ↄtinẽtia niſi te diligẽter attẽderis:ſu/

perbiã tibi facit. Supbia aũt inimica ẽ
deo. Nihil ſic odio habet de ſiẽ ſupbiã
Ouicũq; ñ obedit ñ facit ðᷣ ſãctitate:ſʒ ð

ſuꝑbia. Ideo em̃ nõ obedit:qꝛ ſe melioꝛẽ?

putat illo cui ñ obedit.Simplicit᷑ dico
vob:oĩa pẽta odio habet deꝰ:mendaciũ:

piuriũ:furtũ ⁊c̃.in qb ſi qs depᷣhẽſus fu

erit:nõ pᷣt oculoſ leuare:ſʒ ſic eũ habemꝰ

qᷓi execrabilẽ.Si qs ſuꝑbo eſt:młto peiꝰ
fac q; adulteriũ:⁊ tñ loqmur cũ eo.Qui

foꝛnicatoꝛ ẽpᷣt aliqͥd dicere. Uicit me ca/
ro mea:ſupauit me adoleſcẽtia mea.Nõ
dico ꝙ ſibi hᷣ facere liceat:aut ꝙ ſe excu⸗/

ſare debeat:ſiqͥdẽ ⁊ h odio habet de: ſʒ
lIcõpatõe mali dico. QOuicũq; alið pctm̃
fecerit. vᷣbi gra.ſi furtũ fecerit ſe excuſare
pt. Quid eni dicit: Pꝛopterea furtũ feci
qꝛ algebã:qꝛ fame moꝛiebar:qꝛ egrota/
bã. Supbo qd dicere pᷣt. Jõ ſuꝑbia maiꝰ
malũ ẽ:qꝛ excuſatõeʒ ñ habet. Cetera vi
cia eis nocẽt qͥ ea cõmittũt.ceteꝝ ſuꝑbia
pl? oĩb nocet. Hec ̊ dico:ne cogitetis

pctm̃ ñ eſſe ſupbiã Quid em̃ dicit apłs:
Ne qͥs ĩcidat ĩ iudiciũ diaboli.Uides ẽᷣ
qũo qcũq; inflat᷑:in iudiciũ diaboli inci /
dit. Hoc ̊ dico ſᷣm qð ſcriptũ ẽ.De ſu/⸗

pbis reſiſtit: hũilibo aũt dat graʒ: vt oĩa

inqͥt pẽta fugiamuſ:maxĩe ſuꝑbiã. Dico
vob:qͥd agat qͥ ꝑ ſuꝑbiã ſibi ſapiẽſ videt

Si q;s ei ð fratribo dederit ↄſiliũ:⁊ dixe/⸗

rit ei frater:nõ debes ſic agere:nõ eũ di /

gnat᷑ audire:qꝛ ſe mag ſapientẽ putat q;

ulũ qͥ dat ↄſiliũ.Et qͥd dicit in coꝛde ſuo
ſibi videt᷑ eſſe ſapiẽtioꝛ.Ego igit᷑ ñ ha

——

beo ↄſiliũ: Nũ tu es ſapiẽtioꝛ me: Licet
nõ dicat:tñ ex eo ꝙ; ↄtẽnit ↄſiliũ fra trin
coꝛde ̊ loquit᷑. Ergo h̊ dico.Qui ſuꝑbi
am habz: ſine cã habet alias vᷣtutes:imo

eas ñ habʒ ſʒ videt᷑ hr̃e. O, em̃ h habet

qð deo Zriũ eſt: qũo pᷣt hfe aliqᷣd ꝗð deo
amicũ ſit: Suꝑpbia ĩ monaſterio fit. Si
ieiunamꝰ erigimur.ſi oꝛõez facimꝰ ꝓ pec

catis ĩ ſuꝑbiã erigimur. Aliqᷣs ieiunat
pẽtis ſuis:⁊ ꝓ petĩs ſe uis pñiaz agẽs ĩ ſu
perbiã extollit᷑. Jõ ieiunas:iõ oꝛas:ideo

pcepta fac: vt õ deũ facias: NHonachꝰ ſi
ſupbo ẽ:multũ ei meliꝰ fuerat ſi vxoꝛẽ du
xiſſet. Ego ſimplicit᷑ dico:⁊ libera frõéte

ß dico:qꝛ q cũq; ſupꝑbo eſt:meliꝰ eſſet ei et

—

ſR ad compatõeʒ mali dico: vt oĩa alia vi

cia hret:⁊ ex mał ſuis ĩclinaret᷑ ad pñiaʒ:

⁊ ñ oẽs deſpiceret. Di aũt poſt pẽta age
ret penitẽtiã:vtiq; dei miſcðᷣiaʒ mereret᷑

Dui aũt ſupbo eſt:oĩm maloꝝ habʒ pꝛin

cipiũ ⁊ ñ agit pñiaz q̃ſi iuſtꝰ ſit. Pꝛopte
rea ſupbia vria eſt deo:qꝛ deo ñ ſubücit.
Sic em̃ ſe habet qſi iuſtꝰ. Suꝑboñ agit
pñiaʒ p mal: ⁊ gliat᷑ qſi ꝓ bonis. Heqre

dixerim: ⁊ vos ipᷣi ĩtelligit::⁊ alioꝝ ru ine
vfa debẽt eẽ exẽpla. Pꝛopterea venimꝰ

ſmonaſteriũ:libertatẽ ſeculi ꝑdidimꝰ:vt

uitutẽ chꝛiſti accipiamꝰ. Deinde iſta ðᷣ

fribo loqᷣꝛ qͥ ſolẽt longiꝰ ſedere a monaſte

(nobio
cino
nimſct
putegl
hoceſtt
ſincethe⸗
ſaaſ
amanent
qſiticn
lb:lirt
Gioütde
ſas Oup
cau ſegen
reriſuob
ſenteſicte
lohhicl
ſictipfes
copegi
ganta
Wv
N
pteren
Hitta
ſütio
ceille.
Pop
prern
UMm
goꝛiin
ſtiqz oip
ſaonno
Fräceen
poſſän
.Oai
Hyiſol
ioi

(El
Mumili

4

Ctſeante
Nicrefmiſ
bangegen
Pöſupban
lbet Cang
tcetenſu
ne cogin⸗
en diatt
udol Nung
cüiunliin
dargnndn
ienbü di
bbiſtpiäſid
taiüdir⸗
orruci di
lcni utnrqᷓ
tincoreſio
Gigt id
Kme V
Rüfumn
dico Oliin
us mrin
eiigcddn
fono ſ
glein ,e
libuium
ſin Mebiſi
örteide⸗
Drnci
Ywoid
limn foͤt
aſer eitt
todan
caupnu⸗
oktpinah
Ebtzpen
t de⸗
oñ ſbic
ghyf
8.

rioiñ eis debʒ naſci ſi upbia ð exẽplo. n
cenobio vixiſti:placuit tibi vt maneres i

decimo miliario:nõ ꝓpterea debes ſyna

xim ſctõꝝ fratꝝ ↄtẽnere:nec te iõ vilioꝛrẽ?

putes:ſi ad frẽs veneris ad ciuitatẽ. Si

neceſſitatẽ hr̃es ires ⁊ videres mlłiereſ:⁊
ſi ncce habuiſſes:ires ĩ plateas:recteq; i

ireſ:ad ſynaxiz ſctõꝝ fratꝝ ñ vadiſ.O tu
qͥ manes ĩ ſecreto:aut melioꝛ es a fribus

q ſũt ĩ cenobijs: aut peioꝛ es. Si melioꝛ
es:veni vt eis exemplũ vite tue tribuas.

Di aũt deterioꝛ es:veni vt diſcas q̃ nõ

ſcis. Suꝑbia naſcit᷑ qũ alis dicit ſe ſe/
cretũ ſedere:frẽs ñ dignat᷑ videre ⁊ viſita

re ⁊ ĩ ſuꝑbiã erigit᷑. Hoc ꝓpterea loq̊ꝛ p/⸗
ſente ſacto fratre q facit oꝑe:vt h̊ͥ qð ego
loq̊ꝛ hũc ſciat opus facere.Deniq; młti

ſacti pr̃es ꝗͥ ve pfes ſũt:q regũt aĩas ſan
ctoꝝ:qũñ aliq̊s viderint iuuenęes ire ad ſe
creta:⁊ ad cenobiũ ñ venire:⁊ ĩ ſuꝑbia eẽ

vgdũt ⁊ vim eis faciũt:⁊ adducẽt eos nõ

vt noceãt:ſʒ vt tollat᷑ eis ſupbia Nec h̊ p
pterea dico vt illi qͥ manẽt ĩ ſecretis:⁊ ve

niũt ad cenobiũ ⁊ frẽs viſitant:ab his qͥ

ſũt ĩ cenobijs arguant᷑:qſi ſint ĩpatiẽtes:
nec q̃ſi hũiles. Nemo dicat ̊ vobis.Ec
ce ille qͥ ĩ heremo ſedet:qꝛ nõ patit᷑ venit.

Pꝛopterea venit vt ſuꝑpbiã deponat:p/
pterea venit vt te edificet ⁊ non deſtruat.

Uligete q̃lis vite:ſic viuit in deſerto:⁊ tũ
gloꝛiã nõ habet eoꝝ qͥ ĩ deſerto ſũt.Deꝰ
itaq; oĩpotẽs:oĩa q̃ locuti ſumꝰ:oꝛõnib⸗
ſctõꝝ nos quoc; implere faciat Hihil eĩ
grãde eſt dicere:ſʒ facere:⁊ ſi qͥd facere nõ
poſſũ ⁊ lo̊ꝛ:ideo lo̊ꝛ:vt qͥ pᷣt facere faci

at. Qui habet aures audiendi audiat in
chꝛiſto ieſu dño nr̃o:cui eſt honoꝛ virtꝰ

⁊ ptãs in ſecula ſeculoꝝ Amen.

7

Expliitliberauguſtini de obediẽtia
umilitate.

ni in libꝝ de agone chꝛiſtiano.

quio latino eruditis hu/
mili ſermone conſcriptus
eſt. fidei regulã ↄtinens ⁊

duẽe mnueniᷣ

EE ibꝛo retractationũ ſancti auguſti

ne chꝛiſtiano fratribo ĩ elo

CcCLI.

pcepta vinẽdi. In q illud qðᷣ poſitũ eſt.

Nec eos audiamꝰ qͥ carnis reſurrectõeʒ

futurã negant:⁊ cõmemoꝛãt qð ait aplłs
paulꝰ: caro ⁊ ſanguis regnũ dei nõ poſſi
debũt:nõ intelligẽtes qð ipᷣe dicit apks.

opoꝛtet coꝛruptibile h̊ induere incoꝛru/⸗

ptionẽ: ⁊ moꝛtale h̊ induere ĩmoꝛtalitatẽ

Cũ em̃ ̊ factũ fuerit:iã nõ erit caro ⁊ ſã
guis:ſʒ celeſte coꝛpꝰ. Nõ ſic accipiẽdũ ẽ
qſi carnis nõ ſit futura ſubſtãtia:ſʒ carniſ
⁊ ſãguinis noĩe ipᷣaʒ coꝛruptõeʒ carnis ⁊
ſãguinis intelligẽdꝰ eſt apłs nũcupaſſe:
q̃ vtiq; ĩ regno nõ erit illo:vbi caro ĩcoꝛ⸗

muptibilis erit. Quãuis ⁊ aliter poſſit in

telligi:vt carnẽ ⁊ ſãguinẽ oꝑa carnis ⁊ ſã

guinis dixiſſe accipiamꝰ apem: ⁊ eos re/
gnũ dei nõ poſſeſſuros qͥ ꝑſeuerater iſta

dilexerint.

¶ Incipit liber ſancti auguſtini epiſco /

pi de agone chꝛiſtiano.

Orona victo
rie nõ ꝓmittit᷑ niſi certantibꝰ
In dininis aũt ſcriptun aſſi
ꝓmitti nobis coꝛonã ſi vi
cerimꝰ Sʒ ne longũ ſit młta comemoꝛa
re:apud apłm paulũ maniteſtiſſime legi
tur Opꝰpfeci:curſũ ↄſũmaui:fidẽ fuaui
iã ſuꝑeſt mihi coꝛona iuſticie.Debemꝰ &
cognoſcere qͥ ſit ille aduerſari:quẽ ſi vi/
cerimꝰ coꝛonabimur. Ipᷣe ẽ em̃ quẽ dñs
nr̃ pꝛioꝛ vicit:vt etiã nos ĩ illo pmanẽteſ
vincamꝰ ꝑ ipᷣm.Et dei quidẽ virtꝰ et ſa⸗
piẽtia ⁊ verbũ ꝑ qð ſacta ſũt oĩa:qͥ filius

dei vnicꝰ eſt:ſuꝑ oẽm creaturã ſemꝑ incõ

mutabil manet.Et qm̃ ſpᷣ illo ẽ creatura
etiã q̃ ñ peccauit qᷓ;to magi ſbᷣ illo eſt oĩis
creatura peccatrix? Ergo qm̃ ſpᷣ illo ſũt
oẽs ſãcti angeli:młto mag ſub illo ſunt
oẽs pᷣuaricatoꝛes ãgeli:qͥꝝ diabolꝰ pꝛin
ceps ẽ. Sʒ qꝛ naturã noſtrã deceꝑat:di/
gnatꝰ ẽ vnigenitꝰdei filiꝰ ipᷣaʒ naturã no
ſtrã ſuſciꝑe:vt de ipᷣa diabolꝰ vinceret᷑:⁊
quẽ ſꝑ ipᷣe ſõ ſe habʒ.etiã ſpᷣ nobis eũ eſſe
faceret:ipᷣm ſignificat dicens. Pꝛinceps
huiꝰ mũdi miſſꝰ ẽ foꝛaſ. Nõ qꝛ extra mũ
dũ miſſus ẽ:qũo qdã heretici putãt:ſʒ fo
ras ab animis eoꝛũ:qui coberent Pbe

dei:⁊ nõ diligunt mundũ:cuiꝰ ille pꝛin/
ceps eſt:qꝛ dominat᷑ eis qͥ diligũt tempo
ralia bona:que h̊ viſibili mũdo ↄtinent᷑.
nõ quia ipᷣe domin eſt huiꝰ mũdi:ſʒ pᷣn/
ceps cupiditatũ eaꝝ quibo cõcupiſcitur
ofe qð trãſit vt ei ſubiaceãt:qͥ negligũt
eternuũ deũ:⁊ diligũt inſtabilia ⁊ mutabi
lia.Radix em̃ eſt omniũ maloꝛũ cupidi/
tas. Quã quidã appetẽtes a fide erraue
munt.⁊ inſeruerũt ſe doloꝛib multꝭ.Per
hãc cupiditatẽ regnat in homie diabolꝰ
⁊ coꝛ eiꝰ tenet.Tales ſunt om̃es qui dili
gunt iſtũ mundũ. Mittitaũt diabol? ſo
ras:quãdo ex toto coꝛde huic mũdo re/
nunciat᷑ Sic em̃ renunciat᷑ diabolo:qui
pꝛinceps eſt huꝰ mũdi:cũ renunciat᷑ coꝛ
ruptelis ⁊ pompis ⁊ angeliſ eiꝰ. Ideoq;
ipſe dominꝰ triũphanteʒ naturã homĩs
poꝛtãs.ſcitote inqͥt qꝛ ego vici mundũ.
Multi autẽ dicũt quomodo poſſumus
vincere diabolũ quẽ nõ videmꝰ? Sʒ ha
bemus magiſtyꝝ qͥ nobis demõſtrare di/
gnatꝰ eſt.qũo a nobis inuiſibiles hoſteſ

vincant᷑. De illo em̃ dixit apłs.Exuens
ſe carnẽ pꝛincipatꝰ ⁊ poteſtates expolia⸗/
uit fiducialiter eos triũphans ĩ ſemeti

ſo. Ibi ergo vincunt᷑ inimice nobis inui
ſibiles ptãtes:vbi vincunt᷑ ĩuiſibiles cu
piditates.Et ideo qꝛ ĩ nobis ipᷣis vinci
mus tpaliũ reꝝ cupiditates:necce eſt vt ĩ
nobis ipᷣis vincamꝰ ⁊ illũ:q ꝑ ipᷣas cupi
ditates regnat in hoĩe.Oñ em dictũ eſt
diabolo.terrã mãducabiſ:dictũ ẽ pẽtoꝛi
terra es ⁊ ĩ terrã ibis.Datꝰ eſt ergo in ci
bum diabolo peccatoꝛ. Nõ ſimus terra.
ſi nolumꝰ manducari a ſerpente. Sicut
em qð manducamus in noſtrum coꝛpus
ↄuertimꝰ:vt cib ipᷣe fᷣm coꝛpꝰ h efficiat
qð nos ſumꝰ:ſic mal moꝛibo ꝑ nequiciã
⁊ ſuꝑbiã ⁊ ipietatẽ h̊ efficit᷑ qſq; qð dia/
bolꝰ.i.ſilis eiꝰ:⁊ ſubijcit᷑ ei.ſic ſubiectũ ẽ
nobᷣ coꝛpꝰ nrjm. Et hͥ ẽ qd dicit᷑ mãduca
ri a ſerpẽte.Quiſqᷣs itaq; timet illũ ignẽ
qͥ paratꝰ ẽ diabolo ⁊ angel eiꝰ.det operã
triũphare ð illo ĩ ſemetipᷣo.Eos em̃ qͥ fo
ris nos oppugnãt:intꝰ vincimꝰ vincen
do cõcupiſcẽtias:ꝑ q̊s nobis dñant᷑.Et

ꝗs inuenerint ſui ſiles ſecũ ad penas tra

hũt. Hic ⁊ apłs dicit ꝙ in ſemetipᷣo pu⸗/
gnet aduerſus ptãtes exterioꝛes.Ait ei

Nõ ẽ nobis colluctatõ aduerſuſ camer

ſãguinẽ:ſʒ aduerſꝰ pneipes ⁊ ptãteſhuiꝰ

mũdi:rectoꝛes haꝝ tenebꝛaꝝ aduerſus

ſpualia neàcie ĩ celeſtibo. Celu eĩ ðꝛ ⁊ iſte

aer vbi vẽti⁊? nubes ⁊ ꝓcelle ⁊ turbines
fiũt.ſic etiã ſcriptura dicit ĩ multꝭ locis.
Et ĩtonuit ð celo dñs:⁊ aues celi ⁊ vola

tilia celi:cũ mãifeſtũ ſit aues ĩ aere vola/

re.Et nos ĩ ↄſuetudine hũc aerẽ celũ ap
pellamꝰ. Naã cũ de ſereno vł nubilo qri/
mꝰ:aliqñ dicimꝰ:q̃lis ẽ aer.aliqñ:q̃le ẽ ce
lũ Hoc dixi ne qͥs exiſtimet ibi habitare

mala demonia:vbi ſolẽ ⁊ lunaʒ ⁊ ſtellas

de oꝛdinauit:q̃ mala demonia iõ apłs

appellat ſpũalia:qꝛ etiã mali angeli ĩ ſcri

tur ſpũs appellant᷑. Ideo aũt rectoꝛes
daꝝ tenebꝛaꝝ eos dicit: qm pctõꝛes ho
mines tenebꝛas appellat qb iſti dñant᷑.
Võ ⁊ alio loco dic̃. Fuiſtꝭ em̃ aliqñ tene/
bꝛe:nũc aũtlux ĩ dño:qꝛ ex pctõꝛibo iuſti
ficati erãt. Nõ g̊ arbitremurĩi ſũmo celo
habitarediabolũ cũ angeł ſuis.vnde la
pſũ eſſe credimꝰ. Sic em errauerũt ma/
nichei:qͥ dicũt añ mũdi ↄſtitutõeʒ fuiſſe
gentẽ tenebꝛaxꝝ:q̃ ð deuz rebellauit:in qᷓ
bello credũt miſeri oĩpotẽtẽ deũ:nõ ſibi

alit potuiſſe ſuccurrere:niſi ꝑtẽ ſuã õ eaʒ

gentẽ mitteret. Cuiꝰ gẽtis pᷣncipes:ſiẽ il
li dicũt:deuoꝛauerũt ꝑtẽ dei:⁊ tꝑati ſunt
vt poſſet mũdꝰ ð ill fabꝛicari Sic dicũt
deũ ꝑueniſſe ad victoꝛiã cũ magnis cala
mitatibo ⁊ cruciatib ⁊ miſerijs mẽbꝛoꝛũ
ſuoꝝ:q̃ mẽbꝛa dicũt eẽ cõmixta tenebꝛo
ſis viſceribo pncipũ illoꝝ:vt eos tꝑarẽt:
⁊ a furoꝛe cõpeſcerẽt.Et ñ ĩtelligũt tã ſa
crilegã eẽ ſuã ſectã:vt credant oĩpotentẽ
deũ ñ ꝑ creaturã quã fecerit:ſʒ ꝑ ipᷣaʒ na/

turã ſuã bellaſſe cũ tenebꝛis:qð neſas eſt

credere. Neq; H̊ͥ ſolũ ſed etiã illos qͥ victi
ſũt:factos eẽ melioꝛes:qꝛ furoꝛ eoꝝ cõpᷣſ
ſus ẽ:dei aũt naturã q̃ vicit:factã eſſe mi
ſerrimã.Dicũt em̃ eã ꝑ ipᷣaʒ cõmixtionẽ:
ꝑdidiſſe intellectũ ⁊ btĩtudinẽ ſuã:⁊ ma/
gnis erroꝛib ⁊ cladibo eſſe ĩplicatã Quã
ſi aliqñ ł totã purgari dicerẽt:magnã tñ
ipietatẽ ̊ oĩpotẽtẽ deũ affirmarẽt:cuiꝰ
ptẽ crederẽt tãto tꝑe ĩ erroꝛiba ⁊ penis eſ

ſe iactatam ſine aliquo peccati crimine.
Nunc vero infelices audẽt adhuc dice⸗

re:nec totã poſſe purgari:⁊ ipᷣam partẽ q̃

pronnit

vringeinn
gütſie d⸗
glenbi⸗
cereteneb:
Cesanimna
eſtyt ita
gffimiͤton
ſfuincſen
tunts l
Giciginga
poſſetack
yinonlis c⸗a
ccret⸗ Oun
finda⸗S
iſapꝛ d
ogerenk.
tulnde /
neligit:
Peritub⸗ee
aitl⸗

Cide

Goicieic
ilirinte
mo noin
restencb.
rittman⸗
oftisoni
teſcleat
nenn,
ſipocln⸗
eſtdecpi
Achn
Chiternn
ootpoeen
Mminogabe
Ccbamnge
oocolge⸗
Utcheben
hepben
lroenni
Nrmnn
canſen
glioſgee
bann
ſpitht
intelige
losince
eni⸗
leclizec

Mithr;
Ncdegnt
Detlletdtg
r imuthe
1neg lieti
zuesi genntn
tdüͤc miti⸗
morlmwhhin
g lideir
tmnabihhinn
denamn n
imalimgliſe
Nütümnn
Egn aire /
Niprißhin
Hñifine
econtiſi
nuriünde
Aluis vndel
RWeit
otutdaͤſt
nii geniie

nonapeſell

t hr
Gdi:
nugis
nisnibrori
nimmnmeh⸗
Ntcslr.
dlgittit
mroipotene
tſze ht
iilgenn
immorhil

„

Piniſen

cönictone⸗
Gi huü
Plniſ
rumngen
fmminn
ih hhi
onni
uc die⸗
in

purgari nõ potuerit pficere ad vinculũ:

vt inde inuoluat᷑:⁊ illiget᷑ malicie ſepul/
crũ:⁊ ſic ibi ſeinꝑ ſit pars ipᷣa dei miſera

que nihil peccauit:⁊ affligit᷑ ineternũ car
cere tenebꝛarũ. Hoc illi dicũt vt ſimpli/

ces animas fallãt. Sed qͥs tam ſimplerx
eſt vt iſta nõ ſentiat eſſe ſacrilega:quibꝰ
affirmãt omipotentẽ deũ neceſſitate op/
pᷣſſum eſſe:vt partẽ ſuã bonã ⁊ innocẽtẽ

tantis cladibo obꝛuendã:⁊ tanta immũ/

dicia inquinandã daret:⁊ nõ eã liberare

poſſet:⁊ qð liberare nõ poterat eternis
vinculis colliga ret: Quiſergo iſta nõ ex

ecret᷑: Quis nõ intelligat impia eſſe ⁊ ne
fanda: Sʒ illi quãdo capiũt homĩes:nõ

iſta pꝛiꝰ dicũt.que ſi dicerẽt:riderent᷑ aut

fugerent᷑ ab hominib. Sed eligũt capi

tula de ſcripturis:q̃ ſimplices hoĩes nõ
intelligũt:⁊ per illa decipiũt animas im/
peritas:querendo vnde ſit malũ:ſicut in
iſto capitulo faciũt:quo ab aplło dictum
eſt: rectoꝛes haꝝ tenebꝛaꝝ:⁊ ſpũalia ne/
quicie ĩ celeſtib.Querũt em̃ deceptoꝛes

illi:⁊ interrogãt hominẽ ſcripturas diui
nas nõ intelligentẽ:vnde ſint ĩ celo reco
res tenebꝛaꝝ:vt cũ reſpõdere nõ potue/
rit: traducat᷑ ab eis per curioſitatẽ:quia
om̃is anima indocta curioſa eſt. Qui au

tẽ fidẽ catholicã bñ didicit:⁊ bonis mo/⸗
rib ⁊ vera pietate munitꝰ eſt:quãuis eo/⸗

rũ hereſim neſciat.reſpõdet illis tñ. Nec
em̃ decipi poteſt:qꝛ iaʒ nouit qͥd ꝑtineat
ad chꝛiſtianã fidẽ:que catholica dicit᷑:p
oꝛbẽ terraꝝ ſparſam:⁊ cõtra om̃es impi

os ⁊ peccatoꝛes negligẽtes aũt ſuos do

mino gubernãte ſecurã. Quoniã ergo di

cebamus apoſtolũ paulũ dixiſſe.habere
nos colluctationẽ aduerſus rectoꝛes ha

ruͦ tenebꝛaꝝ:⁊ ſpũalia nequicie in celeſti
bꝰ:⁊ ꝓbauimꝰ etiã iſtũ aerẽ terre ꝓximũ

celũ vocari:opoꝛtet credere aduerſũ dia/

bolũ ⁊ angelos eiꝰ nos dimicare:qͥ gan⸗
dent perturbatõibo noſtris. Nã ipᷣe apls
alio loco diabolũ pꝛincipẽ poteſtat aer⸗

huiꝰ appellat.Quãuis ille locꝰ: vbi ait:

ſpiritalia nequicie ĩ celeſtibo poſſit ⁊ alit
intelligi:vt nõ ipſos pᷣuaricatoꝛes ange/
los in celeſtibo diceret eſſe:ſʒ nos potius
de quibo alio loco dicit. ↄuerſatio noſtra
celis eſt:vt nos ĩ celeſtibo ↄſtituti id eſt

. .
—ä

cCcLI.

in ſpũalibo pceptis dei ambulãtes. dimi

cemꝰ aduerſus ſpũalia nedqcie:qᷓ nos in/
de conant᷑ abſtrabere. Magis g illud qᷓ
rendũ eſt:qũo aduerſus eos qͥs nõ vide/
mus pugnare poſſimꝰ ⁊ vincere:ne pu/
tent ſtulti aduerſus aerẽ debere nos cer/

tare. Docet itaq; apłls ipſe dicẽs. Nõ ſic

pugno qſi aerẽ cedẽs:ſʒ caſtigo coꝛpꝰ me

um ⁊ iĩ ſeruitutẽ redigo:ne foꝛte alijs pᷣdi

cans ipᷣe repꝛob iueniar. Itẽ dicit. Imi
tatoꝛes mei eſtote:ſic ⁊ ego chꝛiſti.Qua
re intelligendũ eſt etiã ipᷣm apłm ĩ ſemet/
ipſo triũphaſſe de ptãtibo huiꝰ mũi ſiẽ

74

de dño dixerat cuiꝰ ſe imitatoꝛẽ ꝓfitetur

elſſe. Imitemur ergo ⁊ nos illũ ſicut hoꝛ

tat᷑:⁊ caſtigemꝰ coꝛpꝰ noſtꝝ ⁊ in ſeruitu⸗
tem redigamꝰ:ſi mundũ volumꝰvincere
qꝛ per illicitas delectatõnes ſuas ⁊ pom
pas:⁊ pernicioſã curioſitatẽ nobiſ domi
nari poteſt:hic mundꝰ.id eſt ea q̃ in hoc
mũdo pernicioſa delectatõne colligant
amatoꝛes reꝝ tempoꝛaliũ:⁊ diabolo at/⸗
qʒ angelis eiꝰ ſeruire cogũt.Quibo oĩbꝰ

ſi renunciamꝰ redigimꝰ in ſeruitutẽ coꝛ/

pus noſtꝝ. Sʒ ne quis foꝛte hocipᷣm q̃
rat:quomodo fiat vt coꝛpꝰnoſtꝝ ſeruitu
ti ſubijciamꝰ:facile intelligi ⁊ fieri poteſt
ſi pꝛiꝰ noſipſos ſubijciamꝰ deo bona vo
luntate ⁊ charitate ſincera. Nã om̃is cre
atura velit nolit vni deo ⁊ dño ſuo ſubie
cta eſt.Oʒ hoc admonemur:vt tota vo/
luntate ſeruiamꝰ dño deo noſtro:quoni

am iuſtꝰ liberaliter ſeruit:iniuſtus autẽ

cõpeditꝰ ſeruit.Om̃es tñ diuine ꝓuidẽ/
tie ſeruiũt:ſʒ alij obediũt tanq; filij:⁊ fa⸗

ciũt cũ ea qð bonũ eſt.alij vᷣo ligant᷑ tãq;

fui:⁊ fit ð illis qdð iuſtũ eſt. Ita deꝰ oĩpo
tens:dñs vniuerſe creature:qͥ fecit oĩa ſi
cut ſcriptũ ẽ bona valde.ſic ea oꝛdinauit
vt ⁊ ð bonis ⁊ ð mał bñ faciat Oð em̃ iu
ſte fit:bñ fit Juſteaũt ſũt beati boni:⁊ iu
ſte mali penas patiunt᷑. Ergo ⁊ ð bonis
⁊ ð malis bñ facit deꝰ:qm iuſte oĩa ſacit
Boni aũt ſũt qͥ tota volũtate deo fuiũt.
Mali aũt ncẽcitate uiũt.Nemo eĩ legeſ

omipotentis enadit. Sed aliud eſt face-

re qð lex iubet:aliud pati quod lex iubet
DOuapꝛopter boni m leges faciũt.mali
ſim leges patiuntur. Nec enim nos mo/
u eat ꝙ in hac vita fm carnẽ quã poꝛtãt

iuſti:młta grauia ⁊ aſpera tolerãt. Nihil
em̃ mali patiunt᷑:qꝛ iã poſſũt dicere qð il
le vir ſpualis exultat ⁊ pᷣdicat apoſtolus

paulꝰ dicẽs.Gloꝛiamur ĩ tribulationib⸗
ſciẽtes quoniã tribulatõ patientiã oꝑat᷑

patiẽtia ꝓbationẽ:ꝓbatio vero ſpẽ:ſpes
aũt nõ ↄfundit:qꝛ charitas dei diffuſa ẽ

in coꝛdibo noſtris ꝑ ſpũmſanctũ qͥ datus

eſt nobis. Di ergo in hac vita vbi tanta
toꝛmẽta ſunt:poſſunt boni ⁊ iuſti viri cůũ
talia patiunt᷑:nõ ſolũ equo animo tolera

re:ſʒ etiã in dei charitate gloꝛiari:qͥd co/
gitandũ eſt de illa vita qᷓ nobis ꝓmittit᷑:
vbi nullã de coꝛꝑe moleſtiã ſẽtiemꝰ:quo

niã non ad hoc reſurget coꝛpꝰ iuſtoꝝ:ad

qð reſurget coꝛpꝰ impioꝝ.ſic ſcriptũ eſt.
Om̃es reſurgemꝰ:ſed nõ om̃es ĩmutabi
mur.Et ne quiſq; putet:nõ iuſtis ĩmuta
tionẽ iſtã ꝓmitti:ſʒ potiꝰ iniuſtꝭ:⁊ eã eſti/
met eſſe penalẽ.ſequit᷑ ⁊ dicit.Et moꝛtui
reſurgẽt incoꝛrupti:⁊ nos ĩimutabimur.

Quicũq; ergo mali ſunt.ſic oꝛdinati ſũt

qꝛ ⁊ vnuſqͥſq; ſibi:⁊ om̃es inuicẽ ſibi no
cent. Hoc em̃ appetũt qð pernicioſe dili
gitur:⁊ qð eis facile auferri pᷣt:⁊ hoc ſibi
auferunt inuicẽ:quãdo ſe ꝑſequunt᷑.Et
ideo cruciant᷑ quibo au ferunt᷑ tẽpoꝛalia
quia diligũt ea.Illi aũt qui auſerũt gau

dent. Sed talis leticia cecitas eſt ⁊ ſuma

miſeria. Ipſa em̃ magis implicat animã
⁊ ad maioꝛa toꝛmẽta ꝑducit. Nam gau/

get ⁊ piſcis:quãdo hamũ nõ videns eſca

deuoꝛat. Sʒ cũ piſcatoꝛ eũ adducere ce

perit:viſcera eiꝰ toꝛquent᷑ pꝛimo.deinde

ab om̃i leticia ſua ꝑ ipſam eſcã de qua le
tatus eſt:ad conſumptionẽ trahit᷑. Hic
ſunt om̃es qui de bonis tẽpoꝛalibo bea/
tos ſe eſſe putant:hamũ em acceperunt:
⁊ cũ illo ſibi vagant᷑. Ceniet tempus vt
ſentiant quãta toꝛmẽta cũ auiditate de/
uoꝛauerint.Etideo bonis nihil nocent
qꝛ hoc eis auferũt qð nõ diligunt. Naʒ
qð diligũt ⁊ vnde beati ſunt.auferre illiſ

nemo poteſt. Cruciatꝰ aũt coꝛꝑis malaſ

animas miſerabiliter affligit:bonas aũt
foꝛtiter purgat.Sic fit vt ⁊ malꝰ homo
⁊ malꝰ angelꝰ diuine puidentie militent:
ſed neſciunt quid boni ð illis operet᷑ deꝰ
Nõ itaq; ꝓ meritis officij:ſed ꝓ meritis

malicie ſtipendiant᷑. Dʒ ⁊ heanime que

habent voluntatẽ nocendi⁊ rationẽ co/
gitandi:ſub diuinis legibo oꝛdinate ſũt:
ne aliquid iniuſtũ quiſq; patiat᷑. Ita et
omia animalia ⁊ coꝛpoꝛalia ĩ genere ſuo

⁊ oꝛdine ſuo diuine ꝓuidentie legibo ſub

„

dita adminiſtrant᷑.

veſtri? Hoc em̃ dixit: volẽs oſtendere qᷣc
quid viliſſimũ homines putãt:om̃ipotẽ
tia domini gubernari.Sic em ⁊ volati⸗

lia celi ab eo paſci:⁊ lilia agri ab eo veſti /

ri.veritas loquit᷑:q capillos etiã noſtros
numeratos eſſe dicit. Ded quoniã mun
das animas ratõnales per ſeipᷣm deꝰ cu/

rat:ſiue in optimis ⁊ magnis angelis:ſi/

ue in hominiby tota ſibi voluntate ſerui/
entibo:cetera vero per ipᷣos gubernat:ve

niſſime dici potuit etiã illud ab apoſtolo
MNon em̃ de bobus cura eſt deo. In ſcri⸗/
pturis em̃ ſanctis deus homines docet

quomodo cũ homĩbo agãt:⁊ ipᷣi deo ſer/

uiant: quomodo autẽ agãt cũ pecoꝛibuſ

ſuis:ipſi ſciũt.id eſt quomodo ſalutẽ pe/
coꝛũ ſuoꝛũ gubernent vſu ⁊ peritia ⁊ ra⸗
tione naturali.Que quidẽ om̃ia de ma/

gnis ſui creatoꝛis opibo acceperũt.Oui

ergo poteſt intelligere quomodo vniuer

ſe creature cõditoꝛ deꝰ gubernet eã ꝑ ani
mas ſanctas q̃ miniſteria eius ſunt in ce

lis ⁊ in terris:quia ⁊ ipᷣe ſancteanime ab
ipſo facte ſunt:⁊ in eiꝰ creatura pꝛimatũ
tenẽt:qͥ ergo poteſt intelligere intelligat:
⁊ intret in gaudiũ domini ſui. Bi auteʒ

hoc nõ poſſumꝰ:qᷓ;diu ſumꝰ in coꝛpoꝛe
⁊ peregrinamur a domino:guſtemꝰ ſal/
tem qᷓ; ſuauis eſt dominꝰ:quia dedit no-
bis pignꝰ ſpiritũ:in quo ſentiamus eiꝰ

dulcedinem:⁊ deſideremus ipſum vite

fontem:vbi ſobꝛia ebꝛietate inundemur
⁊ irrigemur:ſicut lignuʒ qð plantatũ eſt
ſecus decurſus aquarum:⁊ dat fructum
in tempoꝛe ſuo:et folia eius non decidẽt

Dicit em̃ ſpirituſſanctꝰ. Filij autem ho

minum in tegmine alarũ tuarum ſpera/
bunt:inebꝛiabuntur ab vbertate domuſ
tue:⁊ toꝛrente voluptatis tue potabis
eos:qm̃ apud te eſt fons vite.Tal ebꝛie/
tas ñ euertit mẽtẽ:ſʒ tñ rapit ſurſũ:⁊ ob⸗
liuionẽ pᷣſtat oĩm terrenoꝝ:ſʒ ſi poſſumꝰ

Igeo dñs dicit. Ko⸗
ne duo paſſeres aſſe veneũt:⁊ vnus eoꝛũ
nõ cadit ſuꝑ terrã ſine voluntate patris

Corogfteen

deſiderat .

deſgenttel
teadhucp
ſeculiamo:
heiiydulce⸗
gutoꝛitatil
gisdefli
gidfmncar
Piön ſuchn
1ſeißohn
ltatis miſe
ebopeßn
des holezi
rü volütat
optimſi⸗
luntutetui
ſtinoönmn
dſerütfige⸗
ncbicſ⸗
Wrwen
WMci
hoſträde
necſoa⸗
in derer
cöͤmut
no in co
riecpi
hummllit
bonitat⸗
kü. Han/
dignat?
Thabita
mutata
tabiliby
c(ömmutz
ſulnid⸗
Pientiad⸗
homnine⸗
toßin
oßin
chekrut
Pareretde
Humgs⸗
ln
Runcan
redignn
bubrlit;
peta

„

itnien

eghaci ⸗
oaluindei,
gennelehi
w dſo dt bi⸗
melntmeni
wontareons
Nsoſteogt

Ghntivoffii
Orant wlnn⸗
Daamänen
birolmrta

—
—
=

—
—
—

. . e 4
pos deee.

udebper
tyſut ut
mnmnciin
Haus ur ic
Gurminei
Nun prinatd
corincligan
ſni Himmg
mein copo
ogſten i
aundeanto⸗
ſatuml
ns un n
”
Pne
Nnrfuchum
nondecſte
lüantonb,
narumhhn
ertuerdon
meob
S
Sipolun

toto affectu iam dicere:quemadmodum
deliderat ceruus ad fontes aquaruʒ:ita

deſiderat anima mea ad te deꝰ.Oð ſi foꝛ
te adhuc ꝓpter egritudines aie quas de
ſeculi amoꝛe ↄcepit:nec guſtare ſumꝰido

nei qᷓ; dulcis eſt dñs.vel credamꝰ diuine

autoꝛitati:quã voluit eſſe ĩ ſcriptur ſan
ctis de filio ſuo:qͥ facteſt ei ex ſemie da/
uid ᷣm carnẽ:ſicut aplłs loquit᷑.Oia em̃
Pipᷣm facta ſũt.ſic in euãgelio ſcriptũ eſt
⁊ ſine ipᷣo factũ eſt nihil.Oui nr̃e imbecil
litatis miſertꝰ eſt.Quã imbecillitatẽ nõ
eiꝰ oꝑe:ſʒ noſtra volũtate meruimꝰ. Nã
deꝰ hoĩeʒ inexterminabilẽ fecit:⁊ ei libe/
rũ volũtatis arbitriũ dedit. Hõ em̃ eſſet
optimꝰ:ſi dei pᷣceptis neceſſitate:nõ vo/
luntate fᷣuiret. Facile eſt omino qᷓ;tũ exi
ſtimo qdð intelligere nolũt qͥ catholicam
ðſerũt fidẽ:⁊ chꝛiſtiani vocari volũt Nã

ſi nobiſcũ fatent᷑ naturã noſtrã nõ ſanari
niſi recte ſaciẽdo:fateant᷑ eã nõ infirmari

niſi peccãdo. Et ideo nõ eſt credẽdũ aĩaʒ
noſtrã hoc eſſe qð de eſt. Quia ſi h eſſet
nec ſua voluntate:nec aliqua neceſſitate

in deteriꝰ mutaret᷑:.quoniã omimodo in
cõmutabilis intelligit᷑ deꝰ: ſed ab eiſ qui
nõ in cõtentione ⁊ emulatõne:⁊ vane glo

rie cupiditate amãt loqui qð neſciũt:ſed
humilitate chꝛiſtiana ſentiũt de dño:⁊ ĩ
bonitate ⁊ ĩ ſimplicitate coꝛdis querunt
eũ. Hanc ergo ibecillitatẽ noſtrã ſuſciꝑe

dignat? eſt filiꝰ dei.⁊ verbũ caro factũ ẽ:
⁊ habitauit in nobis:nõ qꝛ eternitas illa
mutata eſt: ſed qꝛ mutabilẽ creaturãà mu
tabilibb hominũ oculis oſtendit:quã in/
cõmutabili maieſtate ſuſcepit. Sũt aũt
ſtulti qͥ dicũt.Quare nõ poterat aliter ſa
pientia dei hoĩes liberare:niſi ſuſciperzʒ

hominẽ:⁊ naſceret᷑ ex ſemina:⁊ a peccato
ribo omia illa pateret᷑t Ouibo dicimꝰ:po
terat om̃ino:ſed ſi aliter faceret:ſimiliter
veſtre ſtulticie diſpliceret. Si em̃ nõ ap/
pareret oculis peccatoꝝ lumen eiꝰ eter/

num:qð vtiq; per interioꝛes oculos vi/

getur: innatis mentibo videre nõ poſſẽt
Nunc autẽ quia viſibiliter nos cõmone

re dignatus eſt: vt ad inuiſibilia pᷣpara/
ret:diſplicet auaris:qꝛ nõ aureũ coꝛpus
habuit. diſplicet impudicis:qꝛ ex femi/
na natus eſt. Oultũ em oderunt impu/

CCäIII.

dici ꝙ cõcipiunt ⁊ pariunt femie.Diſpli

cet ſuꝑbis ꝙ; cõtumelias patietiſſime ꝑ/

tulit. Diſplicet delicatis:quia cruciatuſ

eſt. Diſplicet timidis quia moꝛtuus eſt.

Et vt nõ vicia ſua videant᷑ defſendere:nõ

in homie dicũt ſibi hoc diſplicere: ſʒ in fi
lio dei. Non em̃ intelligunt qd ſit eterni
tas dei que hominẽ aſſumpſit:⁊ quid ip

ſa humana creatura:que mutationibo ſu

is in pꝛiſtinã firmitatẽ reuocabat᷑:vt di⸗
ſceremꝰ docente ipſo domino:infirmita/
tes quas peccãdo collegimꝰ:recte faciẽ/
do poſſe ſanari.Oſtẽdebat᷑ em̃ nobis ad
quã fragilitatẽ homo ſua culpa peruene

rit:⁊ ex qua fragilitate diuino auxilio li/

beraret᷑. Itaq; filius dei hominẽ aſſum/

pſit:⁊ in illo humana perpeſſus eſt. Hec
medicina hominũ tanta eſt:quãta nõ po

teſt cogitari. Nã que ſuperbia ſanari po

teſt: ſi humilitate filij dei nõ ſanat᷑ Oue

auaricia ſanari poteſt:ſi paupertate filij
dei non ſanat᷑: Que impietas ſanari po/

teſt:que charitate fülij dei nõ ſanat᷑ Po/

ſtremo que timiditas ſanari poteſt:ſi re/⸗
ſurrectione coꝛpoꝛis non ſanat᷑: Erigat

ſpem ſuã genus humanũ ⁊ recognoſcat

naturã ſuã:⁊ videat quantũ locũ habeat
in operibo dei Nolite voſipos cõtemne/
re viri:filiꝰ dei viꝝ ſuſcepit. Nolite vos

ipſas contẽnere femine.filiꝰdei natus ex

fſemina eſt. Nolite tamẽ amare carnalia:
quia in filio dei nec maſculuſ nec femina
ſumꝰ. Nolite amare tẽpoꝛalia:qꝛ ſi bene
amarent᷑:amaret ea homo quẽ ſuſcepit fi
lius dei. Nolite timere ↄtumelias:⁊ cru

ces ⁊ moꝛtẽ:quia ſi nocerẽt homini:non

ea pateret᷑ homo quẽ ſuſcepit filius dei.

Hoec om̃is hoꝛtatio que iã vbiq; pᷣdica/

tur:vbiq; venerat᷑tque omnẽ obedientẽ
animã ſanat:nõ eſſet in rebb humanis:ſi
nõ eſſent facta illa om̃ia que ſtultiſſimis
diſplicent. Quid dignat᷑ imitari vicioſa

iactantia vt ad virtutẽ percipiendã poſ/

ſit adduci.ſi erubeſcit imitari eũ:de quo
dictum eſt anteq; naſceret᷑: filius altiſ/
ſimi vocaret᷑:⁊ per omes iã gentes qð ne

gare nemo poteſt filiꝰ altiſſimi vocatur:
Si multũ de nobis ſentimꝰ:dignemur

imitari eũ qͥ fulius altiſſimi vocatur. Si

parũ de nobis ſentimꝰ audeamꝰ imitari

piſcatoꝛes ⁊ publicanos qͥ eũ imitati ſt üt
O medicinã om̃ib ↄſulentẽ:om̃ia tumẽ

tia cõpꝛimentẽ:omia tabeſcẽtia reſicien/

te: omia ſupflua reſecantẽ: omia neceſſa/
ria cuſtodientẽ:omia ꝑdita repoꝛtanteʒ:
omnia depꝛauata coꝛrigentẽ. Quis iã ſe
extollet ↄtra filiũ dei? Quis de ſe deſpe/
ret:p quo tã humilis eſſe voluit filiꝰ dei
ODuis beatã vitã eſſe arbitret᷑ in his que
ↄtemnenda eſſe docuit filꝰ dei: QOuibuſ
aduerſitatibo cedat:qui naturã hoĩs a tã
tis ꝑſecutõibo cuſtoditã credit ĩ filio dei:

Duis ſibi eſſe cauſũ regnũ celoꝝ putet:

qͥ cognoſcit publicanos ⁊ meretriceſ imi
tatoꝛeſ eẽ filij dei:vOua ꝑuerſitate ñ care

at qͥ flacta ⁊ dicta intuet᷑ ⁊ diligit ⁊ ſectat:
illiꝰ hoĩs:in q̊ ſe nobis ad exemplũ vite

pᷣbuit filiꝰ dei. Itaq; iã ⁊ maſculi ⁊ femi/
ne:⁊ oĩs etas:⁊ oĩs hui ſeculi dignitas:
ad ſpem vite erne cõmota eſt. Alij negle/
ctis tempoꝛalib bonis:cõuolant ad di/
uina. Alij credũt eoꝝ virtutibo qͥ hec faci
unt:⁊ laudant qð imitari nõ audẽt.Pau
ci antẽ adhuc murmurãt:⁊ inani liuoꝛe
toꝛquent᷑:aut qͥ ſua querũt ĩ eccłia q;uis
videant᷑ catholici:aut ex ipo chꝛiſti noĩ

gloꝛiã querentes heretici:aut peccatum

impietatis ſue defendere cupiẽtes iudei

aut curioſitatẽ vane licẽtie ꝑdere timen/

tes pagani. Gʒ eccdleſia catholica ꝑ totũ
oꝛbẽ longe lateq; diffuſa impetꝰ eoꝝ pꝛi
oꝛibo tempoꝛib frangẽſimagis magiſq;
roboꝛata ẽ:nõ reſiſtẽdo ſʒ ꝑferẽdo. Nũ
vero inſidioſas eoꝝ queſtiones:fide irri/
det:diligẽtia diſcutit:intelligẽtia diſſol/⸗
uit:criminatoꝛes palleaꝝ ſuaꝝ nõ curat:
quia tempꝰ meſſis:⁊ tempꝰ areaꝝ:⁊ tem
pꝰ hoꝛreoꝝ:caute diligẽterq; diſtinguit
Criminatoꝛes autẽ frumenti ſui:aut er/
rantes coꝛrigit:aut inuidẽtes inter ſpi/
nas ⁊ zʒizania coputar. Bubüciom er/

go animã deo:ſi volumꝰ ſeruituti ſubij/

cere coꝛpus noſtꝝ:⁊ de diabolo triũpſ

re. Yides eſt pꝛima ꝗᷓ ſubiugat aĩaʒ deo:
deinde pᷣcepta viuẽdi:qb cuſtodit ſpes
noſtra firmat᷑:⁊ nutrit᷑ charitas:⁊ lucere

icipit qð antea tantũmodo credebat᷑ Cũ

em̃ cognitio ⁊ actio beatũ hoĩeʒ faciant:

ſiẽ in cognitõe cauendus eſt erroꝛ:ſic in

actione cauẽda eſt nequicia.Errat auteʒ

quiſq; putat veritatẽ ſe poſſe cognoſce/
re:cũ adhuc nequiter viuat. Nequicia ẽ
autẽ mundũ iſtuʒ diligere:⁊ ea q naſcunt
⁊ tranſeũt ꝓ magno habere:⁊ ea cõcupi/
ſcere:⁊ ꝓ his laboꝛare vt acquirant᷑: le/
tari cũ abundauerint:⁊ timere ne pereãt
⁊ cõtriſtari cũ pereũt.Calis vita non pᷣt
purã illã ⁊ ſincerã ⁊ incõmutabilẽ videre
veritatẽ:⁊ inherere illi:⁊ in eternũ nõ mo
ueri. Itaq; pꝛiuſq; mens noſtra purget᷑
debemꝰ? credere qð intelligere nondũ va
lemꝰ:qm̃ veriſſime dictũ eſt ꝑ pphetam.
iſi credideritis nõ intelligetis. Fides
in eccłia bꝛeuiſſime tradit᷑:in qua cõmen
dant᷑ eterna:q̃ intelligi a carnaliba nõdũ
poſſũt:⁊ tꝑalia pᷣterita ⁊ futura q ꝓ ſalu/
te hoĩm geſſit:⁊ geſtura eſt eternitas di/
uine ꝓuidentie. JMUv
Regdamꝰ ergo in patrẽ ⁊ filium ⁊
ſpũmſanctũ. Hec eterna ſunt et
incõmutabilia id eſt vnus deus
vniꝰ ſubſtãtie trinitas eterna:deꝰęx quo
oĩa:ꝑ quẽ om̃ia:in quo oĩa. I.
Ec eos audiamꝰ qͥ dicũt patrex

nec eſſe cũ eo ſpũmſanctũ:ſʒ ipᷣm
patrẽ atiqũ appellari filiũ:aliqũ ſpũmſã
ctũ.Neſciũt em̃ pꝛincipiũ ex q̊ ſunt oĩa:
⁊ imaginẽ eiꝰ ꝑ quã foꝛmant᷑ oia:⁊ ſancti
tatẽ eiꝰ:in q̃ oꝛdinant᷑ oia. IJI.
Ec eos audiamꝰ: q indignant᷑ et
ſtonochant᷑:qꝛ nõ tres deos co

mma eadẽq; ſubſtãtia:⁊ fantaſmatibo ſuis
illudunt᷑:qꝛ ſolent videre coꝛꝑaliter:vel
animalia tria:vel quecũq; coꝛꝑa tria:lo/⸗
cis ſuis eſſe ſepata.ſic putãt intelligẽdã
ſubſtantiã dei:⁊ multũ errãt qm̃ ſuperbi

ſunt: ⁊ nõ boſmunt diſene aui nolũt cre

dere.

n Rrũ deũ ⁊ ſempiternũ eſſe dicũt.fi

factũ de nihilo:⁊ fuiſſe tꝑs qñ nõ erat:ſʒ

tñ hmũ locũ tenere ĩ om̃i creatura:⁊ ſpi/

ritũſanctũ minoꝛis maieſtatꝭ eſſe qᷓ; filiũ

⁊ ipᷣm factũ eſſe poſt filiũ:⁊ hoꝝ trium di

uerſas eſſe ſubſtãtias tãq; auꝝ ⁊ argẽtũ
7 dameen teſ ciũt em̃ qͥd loqnt᷑:⁊ ð his

reb q̊s ꝑ ocłos carneos videre ↄſueuert

E
4

tantũmodo eſſe nec habere filiũ.

lendos dicimꝰ. Heſciũt em̃ ꝙ ſit

Eceos audiamꝰ:qͥ patrẽ ſolũ ve

liũ aũt nõ ð ipᷣo genitũ:ſʒ ab ipo

vnasin

triſſeit.
ſpiceege
ſedeternae

temn:qua e

ſibicopulu
mmnie coſ⸗
lſt. Poͤhea
aterrenns
Lad itnste
quẽſblotu
Gianisercit
Cnmisafel
mnoꝛeſagin
vonitah
Ethauie
dicißt
tecrecm
lutegenen

NR
ſciplire⸗
ditate
erunte⸗
7deiſa
cta ſüt
Thabit⸗

gereree
re Sie⸗
liooting
Ginniſi
Rhüng
lohen
llaſcn.
(naspe
ſerino
nekyen
liſahe

nmnereſepgi⸗
Uls vinntit
munbilefie
Anctemütün,
nsnotrapure
Nrcligas Hins
Mdiäindginen

Sch aonno),

lpamet flir⸗
eceternaſe
deſtvnden
Niͦgliihini
iadirai,

taint i
R

jinigunte
nes deos
Ceüteñigſt
Ginaripus
õ
it inntligiti
irqniiyen

miſi
tiſz obiß⸗
ncſeßfli
wrnumne
r en
ni oͤhn⸗
rguac

en
8
4

vanas imagines ad diſputationes ſuas
trãſferũt.Quia reuera magnũ eſt mente
ↄſpicere generationẽ:q̃ nõ fit ex aliq̊ tꝑe:
ſed eterna eſt:⁊ ipᷣaʒ charitatẽ ⁊ ſanctita/⸗
tem:qua generatoꝛ ⁊ generat ineffabilit
ſibi copulant᷑. Magnũ ⁊ difficile eſt hec

mente cõſpicere:etiã ſi pacata ⁊ trãquil/

la ſit. Nõ poteſt ̊ fieri:vt illi hec videãt:

qͥ terrenas generatões nimis intuentur

⁊ ad iſtas tenebꝛas addũt adhuc fumuʒ
quẽ ſibi ↄtentionib ⁊ certaminibo quoti
dianis excitare nõ ceſſant:habẽtes aias
carnis affectibo defluẽteſ:tanq; ligna hu
moꝛe ſaginata.in quibo ignis fumũ ſolũ

vomit:⁊ habere flãamas lucidas non pt.

Et h̊ quidẽ ð om̃ib hereticis rectiſſime
dici pᷣt Credẽtes incõmutabilẽ trinita
tẽ:credamꝰ etiã ĩ diſpenſatõeʒ tꝑaleʒ /ꝓ ſa
lute gener hũani eſſe natũ deũ. ¶ IIII.

Ec eos audiamꝰ: q filiũ dei ieſũ
4 chꝛiſtũ nihil eſſe aliud q; hoĩem

dicũt:ſʒ ita iuſtũ:vt dignꝰ ſit ap
pellart fliꝰ dei.Et hos em̃ catholica di/
ſciplina miſit foꝛas:qm̃ vane gloꝛie cupi
ditate decepti:ↄtentioſe diſputare volu
erunt:anteqß intelligerẽt qͥd ſit dei virtꝰ
⁊ dei ſapiẽtia:⁊ ĩ pᷣncipio verbũ:ꝑ qð fa/⸗
cta ſũt om̃ia:⁊ qũo verbũ caro Lactuʒz eſt:
⁊ habitauit in nobis. *

neq; natũ eſſe de femina:ſʒ falſaʒ
camẽ ⁊ imaginẽ ſimulatã coꝛꝑis huma/
ni oſtendiſſe videntibo. Neſciũt em̃ quo/
modo ſubſtãtia dei ãminiſtrans vniuer/
ſam creaturã:inq nari om̃ino non poſſit.
⁊ tamẽ pᷣdicant iſtũ viſibilẽ ſolem:radioſ

ſuos ꝑ om̃es feces ⁊ ſoꝛdes coꝛpoꝝ ſpar

gere:⁊ eos mũdos ⁊ ſinceros vbiq; fua
re.Si ̊ viſibilia mũda:viſibilibo imun/

dis ↄtingi poſſunt ⁊ nõ inqͥnari:q;to ma

gis inuiſibilis ⁊ incõmutabilis veritas
Pſpũm aĩaʒ:⁊ ꝑ alaʒ coꝛp ſuſcipiẽs:to/⸗
to hoĩe aſſũpto ab oĩbo eũ infirmitatibo:

niła ſua ↄtaminatõe liberauit?: Itaq; ma

gnas patiunt᷑ anguſtias.Et cũ timẽt qʒ

fieri nõ pᷣtine humana carne veritas inqᷓ
net᷑:veritatẽ dicũt eſſe mentitã.Et cũ il/
le pᷣceperit dicẽs.ſit ĩ oꝛe veſtro eſt eſt:nõ

nõ.⁊ aplłs clamet nõ erat in illo eſt ⁊ non:

tiantur. „(NITITI.
Ec eos audiam? ò trinitatẽ qui

Ec eos audiamꝰ:qͥ no verũ ho/
minẽ ſuſcepiſſe dicunt filiũ dei:

CocCLIII.

ſed eſt in illo erat. iſti totũ coꝛpꝰ eiꝰ falſaʒ

carnẽ fuiſſe ↄtendũt:vt nõ ſibi videãtur
imitari chꝛiſtũ:ſi nõ ſi nrei mẽ/

9⁹

dẽ in vna eterna ſubſtãtia ↄfiten
Ltur:ſʒ hoĩeʒ ipᷣm qͥ tꝑali diſpẽſa/
tione fuſceptꝰ eſt:audẽt dicere nõ habu⸗
iſſe hoĩs mentẽ:ſed ſolã animã ⁊ coꝛpꝰ:̊
eſt dicere:nõ fuit hõ:ſʒ mẽbꝛa coꝛꝑis ha
bebat humana..Animã eim ⁊ coꝛpus ha
bent ⁊ beſtie:ſʒ rationẽ nõ habẽt:q men/
tis eſt ppꝛia. Sʒ ſi execrãdi ſũt illi ꝗ euʒ

negãt humanũ coꝛpꝰ habuiſſe:qð eſt in/

fimũ in hoĩe.miroꝛ ꝙ iſti nõ erubeſcunt:
q̃ hoc eũ negãt habuiſſe qð eſt optimũ ĩ
hoĩe. Multũ em lugenda eſt mens hu/
mana ſi vincit᷑ a coꝛꝑe ſuo. Siquideʒ in
illo hoĩe nõ refoꝛmata eſt:in quo ipCʒ coꝛ
pus humanũ iã dignitatẽ fſoꝛme celeſtis
accepit. Sʒz abſit vt h̊ credamꝰ:qð ↄfin
xit temeraria cecitas:⁊ ſuperba loquaci
tas. .
Ec eos audiamꝰ:qͥ ſic dicũt ab il
Nlia eterna ſapiẽtia ſuſceptũ eẽ ho/⸗
minẽ: q de virgine natꝰ eſt:qũo ⁊
alij hoĩes ab ea ſapiẽtes fiunt:qui ꝑſecte
ſapientes ſunt. NHeſciũt em̃ ꝓpꝛiũ illius
hominis ſacramentũ:⁊ putant hoc ſolũ
eũ plłꝰ habuiſſe inter ceteros beatiſſimoſ
qð de virgine natꝰ eſt. Oð ipᷣm ſi bñ cõ/⸗

ſigderent: foꝛtaſſis credãt.ideo illũ hoc pᷣ

ter ceteros meruiſſe:qð aliqd ꝓpꝛiũ pᷣter
ceteros habet etiã ipa ſuſceptio. Aliud ẽ
eniʒ ſapientẽ tantũ fieri per ſapientiã dei

⁊ aliud eſt ipam perſonã ſuſtinere ſapien
tie dei Quãuis em̃ eadẽ natura ſit coꝛpo

ris eccłie:multum tamẽ diſtare inter ca/
put ⁊ mẽbꝛa cetera:quis non intelligat:
Di em̃ eccłie caput eſt hõ ille cuiꝰ ſuſce⸗/
ptione verbũ caro factũ eſt:⁊ habitauit
nobis:mẽbꝛa cetera ſunt oẽs ſancti:qͥb
pficit᷑ ⁊ cõplet᷑ eccłia. Oũo ergo aĩa totũ
coꝛpus noſtrũ animat ⁊ viuificat:ſed in
capite ⁊ vidẽdo ſentit:⁊ audiendo ⁊ odo
rando ⁊ guſtando et tangendo.in ceteris
autem membꝛis tangẽdo tantum:⁊ ideo
capiti cuncta ſubiecta ſunt ad operan/
dum. Illud autem ſupꝛa collocatum eſt
ad conſulendum:quia ipſius animeque

ↄſulit coꝛꝑi qdᷣãmodo ꝑſonã ſuſtinet ca/
put:ibi em omes ſenſus apparent.Sic
vniuerſo populo ſanctoꝝ:tanq;ᷓ vni coꝛ/
poꝛi caput eſt mediatoꝛ dei ⁊ hominum
hõ chꝛiſt? ieſus. Et ꝓpterea ſapietia dei
⁊ verbũ in pꝛincipio ꝑ qð facta ſũt omia
nõ ſic aſſũpſit illũ hoĩez vt ceteros ſctõs
ſʒ młto excellentiꝰ:młtoq; ſublimiꝰ:qm
ipᷣm ſolũ aſſumi opoꝛtuit:in q̊ ſapientia

dei patris hoĩbo appareret:ſicut eã viſi/

biliter decebat oſtẽdi. Quappter aliter

ſunt ſapientes ceteri hoĩes:quicũq; ſunt

vel eſſe potuerũt vel poterũt:⁊ aliter ille
vnꝰ mediatoꝛ dei ⁊ hoĩm hõ chꝛiſt ieſꝰ.
q̃ ſapiẽtie ipᷣiꝰ:p quã ſapiẽtes fiũt quicũ
q; hoĩes:nõ ſolũ beneficiũ habet:ſʒ etiã
ꝑſonã gerit.De ceter em ſapiẽtibo ⁊ ſpi/
ritalibo animis:recte dici poteſt ꝙ habe/

ant in ſe verbũ dei ꝑ qð facta ſunt omia.

ſed ĩ nullo eoꝝ recte dici pᷣt ꝙ verbũ ca/
ro factũ eſt ⁊ habitauit ĩ nobis:qð in ſo/

lo domino noſtro ieſu chꝛiſto rectiſſime

dicitur. .
Ec eos audiamꝰ:qͥ ſolũ coꝛpus
humanũ ſuſceptũ eẽ dicũt a ver
bo dei.⁊ ſic audiũt qð dictũ eſt.
verbũ caro factũ ẽ:vt negẽt illũ hoĩem
vł animã vł aliòd hoĩs habuiſſe:niſi car

nẽ ſolã.Errãt em multũ nec intelligunt

ideo carnẽ ſolã nominatã eſſe in eo qð di
ctum eſt. verbũ caro factũ eſt:qꝛ hominũ

oculis ꝓpter q̊s facta eſt illa ſuſceptio.ca

ro ſola potuit apparere. Hã ſi abſurduʒ
eſt:⁊ valde indignũ:vt humanũ ſpirituʒ
hõ ille nõ habuerit:ſicut ſuperiꝰ tracta/
uimꝰ:quãto mag abſurdũ ⁊ indignũ eſt
ät nec ſpiritũ nec animã habuerit:⁊ ̊ ſo⸗/
lũ habuerit:qð etiã in pecoꝛibo viliꝰ eſt:

⁊ extremiꝰ id eſt coꝛpꝰ:Anoſtra ergo fi⸗

de etiã iſta impietas excludat᷑:totũq; ho
minẽ atq; ꝑfectũ a verbo dei ſuſceptũ eſ
ſe cedamꝰ. X

dñm noſtrũ habuiſſe dicũt:qua
le apparuit in colũba:quã vidit
lohãnes baptiſta deſcendentẽ de celo:et
manentẽ ſuꝑ eũ:in ſigno ſpũſſancti. Ita

em̃ ꝑſuadere conant᷑ filiũ dei natũ nõ eſſe

de femina. Quia ſi carnalib oculis eum
opoꝛtebat oſtẽdi:potuit inquiũt ſic aſſu

We agone chꝛiſtiano

feminã nobis moꝛs acciderꝗ

naid eſt feminea ? maſculina v
lus cruciaret᷑:qm de ambaꝝ ſubuerſiõe

Dñm ieſũ chꝛiſtũ di

hoies falleret ſpũſſanctꝰ. S

Ec eos audiamꝰ:qͥ tale coꝛpus

—

mDere coꝛpꝰ: qũo ſnnaner ins em̃ ⁊ co/
lumba illa de ouo nata eſt alunt:⁊ tũ hu

manis oculis potuit apparere.Ouibus

pꝛimũ illud reſpõdendũ eſt ꝙ ibilegimꝰ

in ſpecie colũbe apparuiſſe iohãni ſpum
ſanctũ: vbi legim etiã chꝛiſtũ natũ eſſe ð
ſemina:⁊ nõ oꝑtet in ꝑte credere euãgelio

⁊ in ꝑte nõ credere. Vnñ em̃ credis ĩ colũl.

be ſpecie demõſtratũ eſſe ſpũmſanctũ:ni
ſi qꝛ in euãgelio legiſti: Ergo ⁊ ego inde

credo chꝛiſtũ natũ de virgine eſſe:quia ĩ
euãgelio legi.OQuare aũt ſpũſſanctꝰ nõ ẽ
nat de colũba:quẽadmodũ chꝛiſtꝰ defſe
mina. illa cauſa eſt:qꝛ nõ colũbas libera-
re venerat ſpũſſanctꝰ:ſʒ hoĩb ſignifica/
fe innocentiã ⁊ amoꝛẽ ſpiritalẽ:qð in co

lumbe ſpecie viſibiliter figuratũ ẽ. Dñs

aüũt ieſus chꝛiſt? qͥ venerat ad hoĩes libe
randos:in quib ⁊ mareſ ⁊ femine ꝑtinẽt
Aad ſalutẽ:nec mares faſtidiuit qꝛ marem
ſuſcepit.nec feminas:qꝛ de femia nateſt

Huc accedit magnũ ſacramentũ:vt qm̃

4 10b s ae es vita no/
bis ꝑ leminã naſceret᷑:vt de vſ aq; natu/
ict? diabo

letabat᷑:cui paꝝ fuerat ad penaʒ ſi ambe
nature ĩ nobis liberarent᷑miſi etiã ꝑ am/

bas liberaremur. Neq; G̊ ita dicimuſ:vt

m ieſu chꝛiſtũ dicã ſolũ veꝝ coꝛpꝰ ha
buiſſe:ſpũmſanctũ aũt fallaciter apparu
iſſe oculiſ hoĩm:ſʒ ambo illa coꝛꝑa vera
coꝛꝑa credimꝰ.Sicut em̃ nõ oꝑtebat vt
holes falleret filiꝰ dei.ſic non decebat vt
ret ſpi 3z omipoten
ti deo qͥ vniuerſã creaturã ð nihilo fabꝛi
cauit:nõ erat difficile veꝝ coꝛpꝰcolũbe ſi

ne aliaꝝ colũbaꝝ miniſterio figurare:ſiẽ

ei nõ fuit difficile veꝝ coꝛpꝰ in vtero ma
rie ſine virili ſemine fabꝛicare.cũ creatu/
ra coꝛpoꝛea ⁊ ĩ viſcerib femie ad foꝛmã/
dũ hoieʒ:⁊ in ipᷣo mũdo ad ſoꝛmandã co
lumbã imꝑio dñi volũtatiq; ſeruirʒ Sʒ
ſtulti hoĩes ⁊ miſeri:qð aut ipᷣi facere nõ
poſſunt:aut ĩ vita ſua nũq; viderũt etiaʒ
ab omipotẽti deo fieri potuiſſe non cre/
Ec eos audiamuſ:qͥ ꝓpterea vo
lũt cogere:vt inter creaturas fili
um dei numeremꝰ:qꝛ paſſus eſt.

du
inutabl
luhoͤßtn
ꝛdeiſubl
turieſſen
turi:ali,
genit;den

hüg

oſhlnoni
laplienge
Gnutet,
bcömut⸗
ſeimel
pfisigeſt
dianegi⸗
Etmarti

ooppter

Moꝛtera
DPoliteti
ütnihilo
Wavr
Nwde
ſicſlin
quẽpo⸗
tatione

ſſſernd
ſapvli
Meruo⸗
Biai
ſplelit
hosmo⸗
gpparn
negen?
naturih
hoiin

enpon
ſpligon
nead
nismon
Poeeie

hütien
kantfi
Mna ch⸗
ethigr
feiohinſii
zſümic
erellie

ünſnii
Aoren

hohſgin
ntglica

t adhoien

ſominegt
luitqemmn
efemiam

Wmenr:Iin

ei

dertena ⸗

ban bueſi⸗
iubiänu
mag
ir N
cN
Gogtchnſt
decchen
oßfiponn
nchilobtn
cycllite
lal
igr
edicenh
ieadſend
Gemand
emin
ifacaln⸗
ldenten⸗
ſenonon
umnfl

Ms

Picarem̃· Si paſſus eſt mutabiliſ eſt:
i mutabil eſt: creatura eſt:qꝛ dei ſubſtan
tia nõ pᷣt mutari Cũ qͥb etiã nos dicimꝰ

⁊ dei ſubſtãtiã cõmutari nõ poſſe:⁊ crea/
turã eſſe mutabilẽ. Gʒ aliud eſt eſſe crea

turã:⁊ aliud ſuſciꝑe creaturã Filiꝰ ̊ vni
genitꝰ dei:qͥ eſt virtꝰ ⁊ ſapiẽtia dei.⁊ ver

om̃ino:ſuſcepit humanã creaturaʒ:quã
lapſã erigere:atq; ĩueteratã renouare di
gnatꝰ eſt. Nec ĩ ea ꝑ paſſionẽ ipᷣe in dete
riꝰ cõmutatꝰ eſt:ſʒ eã potiꝰ ꝑ reſurrectio
nẽ ĩ meliꝰ cõmutauit. Nec ꝓpterea vᷣbũ
pfis id eſt vnicũ dei gliſis
oĩa:negãdũ eſt natũ ⁊ paſſi
Et martires em̃ paſſos dicimꝰ ⁊ moꝛti
os ꝓpter regna celoꝝ:nec tñ ĩ ea paſſione
⁊ moꝛte:aĩe eoꝝ occiſe ſũt.Dicit em̃ dñs
Nolite timere eos qͥ coꝛpꝰ occidunt:aĩe

aũt nihil poſſũt facere.Sic̃ ò̊ martyꝛes

paſſos ⁊ moꝛtuos dicimus in coꝛꝑibo q̃
poꝛtabãt:ſine aiaꝝ interfectõe vł moꝛte-
ſic filiũ dei paſſũ ⁊ moꝛtuũ dicimꝰ ĩ hoĩe
quẽ poꝛtabat:ſine diuinitatꝭ aliq cõmu/
tatione vel moꝛte. I.
Ec eos audiamus qͥ negãt tale
coꝛpꝰ dñi reſurrexiſſe:q̃le poſitũ
eſt i monumẽto. Bi em taleñ fu
iſſet: nõ ipᷣe dixiſſet poſt reſurrectõeʒ di/
ſcipulis. Palpate ⁊ videte qm̃ ſpũs oſſa
⁊ neruos nõ habet:ſiẽ me vide habere.
Sacrilegũ eſt em credere dñm noſtꝝ cũ
ipſe ſit vᷣitas:in aliqͥ fuiſſe mentitũ. Nec
nos moueat ꝙ clauſis hoſtijs ſubito eũ
apparuiſſe diſcipuł ſcriptũ ẽ:vt ppterea
negemꝰ illud fuiſſe coꝛpꝰ humanũ:qꝛ õ
naturã huiꝰ coꝛꝑis videmꝰ eſſe ꝑ clauſa
hoſtia intrare Oia em̃ poſſibilia ſũt deo
Nã ⁊ ambulare ſuꝑ aq̃̊s:ↄtra naturã hu

ius coꝛpis eſſe manifeſtũ eſt.Et tñ nõ ſo

lũ ipᷣe dñs añ paſſionẽ ambulauit:ſʒ etiã
petꝝ ambulare fecit. Ita ⁊ poſt reſurre
ctionẽ ſuã ðᷣ coꝛpe ſuo fec qð voluit. Gi
em̃ potuit añ paſſionẽ clarificare illð ſiẽ
ſplẽdorẽ ſoł:q̃re nõ potuit ⁊ poſt paſſio/
nẽ:ad quantã vellet ſubtilitatẽ in tempo
ris momento redigere:vt ꝑ clauſa hoſtia
poſſet intrare: &Es XII.

J Ec eos audiamus:qͥ negãt ipᷣm

oꝛpꝰ ſecũ leuaſſe ĩ celũ dñm no/

bũ ꝑ qð facta ſũt om̃ia:qꝛ ĩmutari nõ pᷣt

quẽ facta ſũůt
u eſſe p nobis

ſtrũ: ⁊ cõmemoꝛãt ĩ euagelio qð ſcriptuʒ
eſt. nemo aſcẽdit ĩ celũ:niſi qͥ ð celo deſcẽ
dit.⁊ dicũt:qꝛ coꝛpꝰ nõ deſcẽdit de celo:

nõ potuiſſe aſcẽdere ĩ celũ. Nõ em̃ intelli

gunt qm̃ coꝛpꝰnõ aſcẽdit ĩ celũ.Dñs em̃

aſcẽdit:coꝛpꝰ aũt nõ aſcẽdit:ſʒ leuatũ eſt

ĩ celũ.illo leuãte ò aſcẽdit. Si em̃ quiſq;

deſcẽderat. vᷣbi gra.de mõte nudꝰ:cũ aũt
deſcẽderit veſtiat ſe:⁊ veſtitꝰiteꝝ aſcẽdat

recte vtiq; dicimꝰ. nemo aſcẽdit niſi qͥ de
ſcẽdit:nec veſtẽ ↄſideramꝰ quã ſecũ leua

nit:ſʒ ihᷣm qui veſtitꝰ eſt:ſolum dicimus

Hunqͥd deꝰ pater habet lat? de/
ſiniſtꝝ ſicuti coꝛꝑa: Nec nos H̊

ð deo pf̃e ſentimꝰ. Nulla em̃ foꝛma coꝛ⸗/

poꝛis de diffinit᷑ atq; ↄcludit᷑. Sed de/
xtera patris eſt beatitudo ppetua:q̃ ſan/
ctis dat᷑:ſic ſiniſtra eiꝰrectiſſime dicit᷑mi

ſeria ꝑpetua que impijſ dat᷑:vt nõ in ipᷣo

deo:ſʒ ĩ creatur q̊ modo q̃ diximꝰ intelli
gat᷑ dextera ⁊ ſiniſtra:qꝛ ⁊ coꝛpꝰ chꝛiſti

qð eſt ecckia:in ipᷣa dextera.ᷣ eſt ĩ ipa be/
atitudine futuꝝ eſt:ſicapłs dicit:qꝛ ⁊ ſi/

mul nos ſuſcitauit:⁊ ſimul nos ſedere fe
cit ĩ celeſtib. Quãuis em̃ coꝛpꝰ nr̃m nõ/

diũ ibi ſit: tñ ſpes noſtra iã ibi ẽ. Pꝛopte/

rea ⁊ ipᷣe dñs poſt reſurrectõeʒ ſuã iuſſit

diſcipul q̊s piſcãtes luenit:vt ĩ dexteräa
partẽ mitterẽet retia.Oð cũ feciſſent cepe

rũt piſces:qͥ oẽs magni erãt:⁊ oẽs iuſtoſ
ſignificabãt quibo dextera pmittit᷑ Hoc
ſignificabat qð etiã ĩ iudicio dixit ſe ag/
nos ad dexterã:hedos aũt ad ſiniſtrã eſ/
ſe poſiturum. XIIII.

dicij futurũ:⁊ cõmemoꝛãt qð in
eceugelio ſcriptũ eſt:eũ qui credit
ĩ chꝛiſtũ ñ iudicari:qͥ aũt nõ credit ĩ illuʒ
iã iudicatũ eſſe.Dicũt em̃. Si ⁊ ille qͥ cre
dit nõ veniet in iudiciũ.⁊ ille qͥ nõ credit
iã iudicatꝰ eſt:vbi ſũt q̊s iudicaturꝰ eſt ĩ
die iudicij:Hõ intelligũt ſic loqͥ ſcriptu

ras:vt pᷣteritũ tꝑs ꝓ futuro tꝑe inſinuẽt

ſicẽ ſupᷣ diximꝰ:qð apłs dixit ð nobis qð

ſimul nos ſedere fecit ĩ celeſtibo:nõdũ fa /

ctũ eſt:ſʒ qꝛ certiſſimũ ẽ futuꝝ:ita dictũ

eſt qſi iã factũ ſit.ſiẽ ⁊ ipᷣe dñs diſi. cipnls

Ec eos audiam q negt ad de/
xterã pr̃is ſedere filiũ.dicũt em̃.

Ec eos audiamꝰ qͥ negãt diẽ iu/

4

ð

*

—

De agone chꝛiſtiano

dixit. om̃ia q̃ audiuia pr̃e meo nota feci
vobis. Et paulo poſt dicit. Oulta ha⸗
beo vobis dicere:ſʒ nõ poteſtis illa poꝛ/
tare modo. Qũo & dixerat:oĩa qᷓ audiui
a pre meo nota feci vobis:niſi qꝛ illð qʒ

p ſpũmſanctũ certiſſime facturꝰ erat:qſi

—

iã feciſſet locutꝰ eſt: Sic cuʒ audimꝰ:qͥ

credit in chꝛiſtũ nõ veniet ĩ indiciũ:intel
ligamꝰ qꝛ nõ veniet ad damnatõeʒ. Dici

tur ei iudiciũ ꝓ damnatõe.ſic dicit apls
Dui nõ mãducat:manducantẽ nõ iudi/

cet. id eſt nõ de illo male exiſtimet. Et do
minꝰ dicit. Nolite iudicare:ne iudicet᷑ ᷣ

vobis. Nõ em̃ tollit nobis intelligentiã

iudicãdi cũ ⁊ ꝓpheta dicit. Si vere iuſti

ciã diligitiſ:recte iudicate filij hoĩm.Et
ipſe dicat dũs. Nolite iudicare pſonalit
ſʒ iuſtum iudiciũ iudicate. Sʒ illo loco
vbi vetat iudicare:illud ãmonet:ne dam

nemꝰ aliquẽ:cuiꝰ vł cogitatio nobis nõ

eſt apta:vl neſcimꝰ q̃lis poſtea ſit futurꝰ.

Sic ů̊ cũ dixit:ad iudiciũ nõ veniet.hoc

dixit:qꝛ nõ veniet ad damnatõneʒ. Qui
aũt nõ credit iã indicatꝰ eſt.̊ᷣ dixit:qꝛ iã
damnatꝰ eſt: pᷣſciẽtia dei:qͥ nouit d ĩmi/

neat nõ credentib. XV.

5

anctũ: quẽ ĩ euãgelio dñs ꝓmi/
ſlit diſcipulis.aut in paulo aplo
veniſſe.

nicheo:ſiẽ manichei dicũt. Tam em̃ ceci

ſũt iſti vt ſcripturas manifeſtas nõ intel

ligãt:aut tã negligẽtes ſalut ſue:vt om̃i

no nõ legãt. Ouis em̃ cũ legerit nõ intel

ligit vł ĩ euãgelio qð poſt dñi reſurrecti/

onẽ ſcriptũ eſt dicẽte dño. ego mittam ꝓ

miſſũ patr mei ĩ vos:vos aũt ſedete hic

Iciuitate:quouſq; induamini virtute ab

alto:? Et ĩ actibo apłoꝝ:poſtea qᷓ; dñs ab

ſceſſit a diſcipuloꝝ oculis ĩ celũ.decẽ die

bus pꝑactis:die pentecoſtes:nõ attẽdunt
aptiſſime veniſſe ſpũmſanctũ:⁊ cũ eſſent
illi ĩ ciuitate ſic eos ante monuerat:ĩple/

uiſſe illos.ita vt loqrent᷑ varijs linguis.
Nã diuerſe natões qᷓ tũc aderãt:vnuſqͥſ

qʒ audiẽtiũ ſuã linguã intelligebãt. Sʒ

iſti holes decipiũt eos qͥ negligẽtes ſũtĩ
catholica fide:⁊ ipam fidẽ ſuã q̃ ĩ ſcriptu
ris mãiſeſta eſt nolũt diſcere:⁊ qð ẽ gᷣuiꝰ

ris ſiue ĩ no

Ec eos audiam qͥ dicũt ſpũm/⸗

niſſe. aut ĩ montano ⁊ pꝛiſ cilla: ſiẽ cata
friges dicũt:aut ĩ neſcio q̊ manite vłma

ł.eeeee—eõ

⁊ multũ dolendũ:cũ in catholica fide ne/
gligẽter verſ⸗ enk. heretic gillgerer aures

gccõmodant

XEc eos audiamꝰ:qͥ ſãctã eccłiaʒ
q̃ vna catholica eſt:negãt ꝑ oꝛbẽ
eſſe diffuſã:ſʒ ĩ ſola africa.̊ eſt in
arte vonati pollere arbitrant᷑ Ita ſurdi

ſũt aduerſꝰ ꝓphaʒ dicentẽ. filiꝰ meꝰes tui
ego hodie genui te:poſtula a me:⁊ dabo
tibi gentes hereditatẽ tuã:⁊ poſſeſſionẽ
tuã terminos terre:⁊ alia młta ſiueĩ vete

7

teſtamenti libꝛis:q̃ ſcripta
ſũt:vt aptiſſime declarẽt eccłiaʒ chꝛiſtip
oꝛbẽ terre eẽ diffuſã. Oð cũ eis obijcimꝰ
dicunt iã iſta oĩa fuiſſe cõpleta:anq; eſſet
pars donati: ſʒ poſtea totã eccłiaz piſſe:

ſola donati pte reliqͥas eiꝰ remãſilſſeↄtẽ

dũt.O linguã ſuꝑbã ⁊ nefariã.nec vᷣe ſic
viuerẽt vt vl inter ſe pacẽ poſtea cuſtodi

rẽt. Nũc aũt nõ attẽdũt iã in iᷣo donato
cõpletũ eſſe qd dictũ ẽ. Inq̃ mẽſura mẽ
ſi fuerit ĩ ea remetiet᷑ vob. Siẽ em̃ chꝛi/
ſtũ diuid ere conatꝰeſt:ſic ipᷣe a ſuis qtidi

ana ↄciſione diuidit᷑.Ad h̊ etiã ptinet il
lud qʒð dñs dicit.Qui em̃ gladio ꝑcuſſe
rit: gladio moꝛiet᷑. Gladiꝰ em illo loco ſi⸗

qdẽ ĩ malo poſitꝰ eſt: diſcoꝛdioſã linguã

ſignificat:qᷓ tũc ille ĩfelix eccłiaʒ pcuſſit.

ſʒ nõ occidit.Nõ aũt dixit dñs:qͥ occide
rit gladio:gladio moꝛiet᷑:ſz à gladio vſ⸗
fuerit int gladio moꝛiet᷑. Ergo ille ꝑcuſ
ſit ecclłiaz lingua litigioſa:q̃ nũc ipᷣe cõci

9

dit᷑:vt omino diſpereat atq; moꝛiat᷑. Et
tñ illud tũc apłs petrꝰ nõ ſupbia ſua:ſed

q;uis carnali tñ qmoꝛe dñi ſecerat. Ita/
q; ãmonitꝰ recõdit gladiũ.iſte aũt n? vi/

ctus h̊ fecit. Siàdẽ cũ epᷣo ceciliano cau
ſã diceret:audiẽtibo epᷣis rome:q̃̊s ipᷣe pe
tiuerat nibil eoꝝ ꝗᷓ intẽderat potuit pba
re:⁊ ſic remãſit in ſciſmate:vt ſuo gladio
moꝛeret᷑. Populꝰ aũt ipiꝰ qñ nõ audit ꝓ
phetas ⁊ euãgeliũ:in qb abtiſſime ſcri/
ptũ ẽ. eccłiaʒ chꝛiſti ꝑ oẽs gẽtes eſſe dif/
fuſã:⁊ audit ſciſmaticos:nõ dei gloꝛiã ꝗᷓ
rentes ſʒ ſuã:ſat ſignificat ſeruũ ſe eẽ nõ
libeꝝ:⁊ aurẽ dexterã ſe hre pciſã. Petrꝰ

em̃ errãs ĩ amoꝛe dñi ſ̃uo nõ libero aurẽ

dexterã pᷣcidit.Ex q ſignificat eos q gla

dio ſciſmat feriunt᷑ uoſ eſſe carnaliũ de

ſiderioꝝ nõdũ eductos ĩ libtate ſpũſſacti

Ntüüto/
Ctnſcſti
lgtiſtuneg
maneint
atineui⸗
fuent hl
ſtidiclta
aterit
ci manill
Pcſaekns
ſe achuc
guibqeid
Ouis no
nüdiciye
ta impiet
pplos ge
cleſedei:
nlter ſacen
Ptiat⸗ G
eos ſined
WrK
Wdey

catholi
baptiſn
clüt ſen
nuſq e
fomiſer
ſrynitnte
ſiteſtd
pietatzwi
magnav
wcſtde
Vnitateſi
civeniit
betſßgel
ſeinſeri/⸗
htiſtmen
tllcſtr
6aci
nodetcn
Geßeisd
ſecatho⸗
gejedebe
llgeccli⸗
big

halaftein
Uigäraurd
N.

güͤcinlg
knegin ed⸗
laficrhekn
ſunk Juni
ſlmos
amerdh
irpolcſoe
inla iueime
lbesijſnn
eliychiſfig
S
Pletraicſ
iacize
VPramiſilent
anöi herfeſt
poſtaz uſoc
Miöodonmto

meſurame

Gächchn⸗
Heaſbisi
betäpin
cdotan
orgioli uan
alliß olt
iogott
cho⸗ 6
oilegli
nut iheca
norin l
ſemn
ſrauͤtnin
celignochn
meqsſee
nonin
rloco
inndth

. ̃̃.

(Co. cCCV.

vt iã nõ ↄſidãt ĩ hoĩe.⁊ nõ audire qð de/⸗

xtrũ eſt.i.dñi gloꝛiã ꝑ catholicã eccleſiã
latiſſime ꝑuagatam:⁊ audire ſiniſtrĩ hu
mane inflatõis erroꝛẽ. Vʒ tñ cũ dñs di /
cat in euãgelio:cũ ꝑ oẽs gẽtes euãgeliuz
fuerit pᷣdicatũ:tũc ſinẽ eſſe ventuꝝ.qũo
iſti dicũt:q iã cetere oẽs gẽtes ceciderũt
a fide:⁊ ĩ ſola ꝑte donati remãſit eccleſia:
cũ maniteſtũ ſit exq̊ iſta pars ab vnitate
pᷣciſa eſt:nõnullas gẽtes poſtea credidiſ/

ſe.⁊ adhuc eſſe aliqᷓs:q̃ nõdũ crediderũt:

quib q̊tidie nõ ceſſat᷑ euãgeliũ pᷣdicari?ꝰ
Quis nõ miret᷑ eſſe aliquẽ qui ſe chꝛiſtia
nũ dici velit:⁊ aduerſus chꝛiſti gloꝛiã tã
ta impietate rapiat᷑:vt audeat dicere:oẽſ
pplos gentiũ qͥ modo adhuc accedũt ec
cleſie dei:⁊ ĩ dei filiũ feſtinãter credũt:ina
niter facere:qꝛ nõ eos aliqͥs donatiſta ba
ptiſat: Gine dubio iſta execrarent᷑ hoĩeſ
⁊ eos ſine dilatõe relinq̃rẽt:ſi chꝛiſtũ q̃re
rent:ſi eccłiam diligerẽt:ſi liberi eſſent:ſi
aurẽ dexterã integrã retinerẽt ¶ XVII.

Ec eos audiamꝰ:qͥ q;uis nemi/
nẽ rebaptiſarent pᷣcidere ſe tñ ab

ciũt.ſentiũt em̃ ſacramẽtũ ſancti lauacri
nuſq; eſſe niſi ex catholica eccłia:ſʒ eam

foꝛmã ſecũ hr̃e ſacramẽta pᷣciſa:quã ĩ ip

ſa vnitate anteq; pᷣciderẽt᷑ acceperãt. Hi
ſüt em̃ ð qbo apls dicit. Habẽtes ſpeciẽ
pietatꝭ:virtutẽ aũt eiꝰ abnegãtes.Eſt eĩ
magna virtꝰ pietatꝭ: pax et vnitas:quia
vnꝰ eſt deꝰ. Hãc illi nõ habẽt:qꝛ pᷣciſi ab
vnitate ſũt.Itaqʒ ſi ꝗͥ ex ipᷣis ad catholi/
cã veniũt:nõ iterãt ſpeciẽ pietat quã ha

bẽt:ſʒ accipiũt virtutẽ pietatꝭ quã nõ ha

bẽt. Nã ⁊ amputatos ramos denuo poſ

ſe inſeri:ſi nõ ꝑmãſerint ĩ incredulitate:

aptiſſime apłs docet.Oð cũ luciferiani ĩ
telligũt:⁊ nõ rebaptiʒãt:nõ impꝛobamꝰ:
ſʒ qð etiã ipi pᷣcidi a radice voluerũt qͥs

nõ deteſtandũ eſſe cosſcat: Et iõ maxie:

qꝛ h eis diſplicuit in eccłia catholica:qð
ve catholice ſãctitatꝭ eſt. Nuſqᷓᷓ em̃ tã vi
gere debẽt viſcera miicoꝛdieq; ĩ catho
lica eccłia:vt tãq; vᷣa mater nec peccãtib
filijs ſuꝑbe inſultet:nec coꝛrectis diffici
le ignoſcat.Hõ eĩ ſine cã inter oẽs apłos

yvynitate:⁊ luciferiãimag dici q;
catholici maluerũt. In eo eĩ ꝙ ĩtelligüut
baptiſma chꝛiſti ũ eſſe repetẽdũ recte fa/

huiꝰeccłie catholice ꝑſonã ſuſtinet petrꝰ
NHinc em̃ eccłie claues regni celoꝝ date
ſunt:cũ petro date ſunt.Et cũ ei dicit᷑ ad
oẽs dicit᷑amas me:paſce oues meaſ.De
bet eccłia catholica coꝛrectis ⁊ pietate
ſirmatꝭ filijs:libẽter ignoſcere:cũ ipi pe/
tro ꝑſonã eiꝰ geſtãti:cũ ĩ mari titubaſſet
⁊ cũ dñm carnaliter a paſſione reuocaſſ
⁊ cũ aurẽ fui gladio pᷣcidiſſet:⁊ cũ ipſuZʒ
dñm ter negaſiʒ:⁊ cũ i ſimulatõeʒ poſtea
ſupſtitioſã lapſus eſſet.videamꝰ veniã eſ
ſe ↄceſſã:eũq; coꝛrectũ atq; firmatũ vſq;ʒ
ad dñice paſſionis gloꝛiã ꝑueniſſe. Ita/⸗
q; poſt ꝑſecutionẽ q̃ per arrianos hereti
coſ facta erat.⁊ poſtea qᷓ; pax quã q dẽ ca
tholica ĩ dño tenet:etiã a pꝛincipiba ſecu
li reddita eſt.epᷣi qͥ ꝑfidie arrianoꝝ in illa
ꝑturbatõeↄſenſerãt:młti coꝛrecti:redire
ĩ catholicã delegerũt:damnãtes ſiue qð
crediderãt:ſiue qdð ſe credidiſie ſimulaue
rãt. Hos eccłia catholica materno reci/

pit ſinn: tãq; petꝝ poſt fletũ negatõnis
gallicantũ ãmonitũ:aut tãq; eundẽ poſt-

pꝛauã ſimulationẽ pauli voce coꝛrectũ?:
Hẽãc illi matr charitatẽ ſuꝑbe accipien/
tes ⁊ impie repᷣhendentes:qꝛ petro poſt
gallicantũ ſurgẽti nõ gratulati ſũt cũ lu
cifero qui mane oꝛiebat᷑ cadere merue/
Ec eos audiamꝰ:qͥ negãt eccleſi
n am dei oĩa pẽta poſſe dimittere.
EItacq; miſeri dũ ĩ petro petrã ñ
intelligut:⁊ nolũt credere datas eccleſie
claues regni celoꝝ:ipᷣi eas ð manib ami
ſerũt. Iſti ſũt qͥ viduas ſi nupſerint tã;
adqulteras damnãt:⁊ ſuꝑ doctrinã apłi/
cã ſe pᷣdicãt eſſe mũdioꝛes.Qui nomẽ ſu
um ſi vellẽt agnoſcere:mũdanos ſe potiꝰ
qᷓ; mũdos vocarẽt. Nolẽtes em̃ ſi pecca/
uerint coꝛrigi:nihil aliud delegerũt:niſi
cũ h̊ mũdo dãnari.Nã qͥb veniã pctõꝝ
negãt:nõ eos aliq̃ ſanitate cuſtodiũt:ſed
egris ſubtrahũt medicinã:⁊ viduas ſu/
as vri cogũt:q̃s nubere ñ ꝑmittunt.Nõ
em̃ pꝛudẽtioꝛeſ habẽdi ſũt:qᷓ; paulꝰaplłs
qͥ ait. Oalo eas nubere q; vri. ¶ XIX.
Ec eos audiamꝰ:qͥ carnis reſur
rectõnẽ futurã negãt:⁊ cõmemo
rant qð ait apłs.caro ⁊ ſanguis
nõ poſſidebũt.Mõ trellicere

regnũ d
2

qð ipe dicit apls. Opoꝛtet coꝛruptibile
H induere incoꝛruptõeʒ:a moꝛtale h idu
ere ĩmoꝛtalitatẽ. ũ em̃ h̊ factũ fuerit iã

nõ erit caro ⁊ ſãguis:ſʒ celeſte coꝛꝰ Oð
⁊ dñs ꝓmittit cũ dicit:neq; nubent nec;
vxoꝛeſ ducẽt:ſʒ erũt eq̃les angel dei. NHõö
em̃ iã hoĩbo ſʒ deo viuẽt:cũ eqles angelii/

facti fuerint. Immutabit᷑ caro ⁊ ſaguiſ
⁊ fiet coꝛpꝰ celeſte ⁊ angelicũ.Et moꝛtui

em̃ reſurgẽt incoꝛrupti:⁊ nos imutabi/
mur: vt ⁊ illud veꝝ ſit:qð ⁊ caro ⁊ ſãguiſ

regnũ dei nõ poſſidebũt.Iſta fidei ſim/

plicitate ⁊ ſinceritate lactati nutriamurĩ

chꝛiſto: ⁊ cũ ꝑuuli ſumꝰ:maioꝝ cibos ñ
appetamꝰ:ſʒ nutrimentis ſaluberrimis
creſcamꝰ in chꝛiſto:accedẽtibo bonis mo

ribo:⁊ chꝛiſtiana iuſticia:in q̃ eſt charitaſ
dei ꝓximi pfecta ⁊ firmata:vt vnuſaſ/
qʒ; noſtꝝ ð diabolo inimico ⁊ angel eius

triũphet ĩ ſemetipᷣo:in chꝛiſto quẽ iduit
qꝛ pfecta charitas nec cupiditatẽ habet

ſeculi:nec timoꝛẽ ſeculi.i.nec cupiditatẽ
vt adqrat res tꝑales:nec timoꝛẽ ne amit
tat res tꝑales. Per q́s duas ianuas ĩtrat
⁊ regnat inimicꝰ qͥ pᷣmo dei timoꝛe:dein

decharitate pellẽdꝰ ẽ Debemꝰitaq; tãto

auidiꝰappetere aꝑtiſſimã ⁊ euidẽtiſſimã
cognitionẽ veritatꝭ:q;to nos debemꝰ in
charitate pficere:⁊ eius ſimplicitate coꝛ
hr̃e mũdatũ:qꝛ ipᷣo interioꝛe oculo vide
tur vᷣitas. Bti em̃ mundo coꝛde inqͥt:qꝛ

ipᷣi deũ videbũt:vt iĩ charitate radicati ⁊

fundati pualeamꝰ compᷣhendere cũ oib-
ſanct q̃ ſit latitudo ⁊ altitudo ⁊ longitu

do ⁊ ꝓfundũ.ſcire etiã ſupeminẽtẽ ſciẽtiã

charitat chꝛiſti:vt ĩpleamurĩ oẽm pleni
tudinẽ dei:⁊ poſt iſta cũ inuiſibili hoſte
certamina:qm volẽtibo ⁊ amãtibo iuguʒ
chꝛiſti leue eſt:⁊ ſarcina eiꝰ leuis:coꝛonã

victoꝛie mereamur Amen.

¶ Explicit liber ſancti auguſtini epiſco

pi de agone chꝛiſtiano.

¶ ncipit liber auguſtini de bono diſ. ci

„

une doctrine aduerſat᷑ iu/

ſticiã culpãt: ⁊ diſciplinaz

ſperiũ eẽ iudicãt:ac rõnabilẽ caſtigatöes
ſupbie aſſignãt:cuʒ nõ ſit ĩperiũ niſi vbi

aliqᷣd iubet᷑ iniuſtũ:nꝰ ſit ſuꝑbia niſi vbi
negligit᷑ diſciplina Diſciplina igit᷑ magi
ſtra ẽ religioniſ:magiſtra vᷣe pietat:qnꝰ

ideo ĩcrepat vt ledat:niõ caſtigat vt no

ceat Deniq; moꝛeſ hoĩm irata coꝛrigit:ĩ
flãmata cuſtodit.ita ſalomone dicẽte YFi
li ne deficias a diſciplina dñi:neq; fatige
ris cũ ab eo ĩcreparꝭ.QOuẽ eiʒ diligit dñs
ĩcrepat:flagellat aũt oẽm filiũ quẽ rcipit
Nihil ꝓfecto ẽ qʒ ñ diſciplina:aut emen

det:aut ſaluũ faciat.Quã ſi qs ſapiẽs ap

p̃hẽderit:nec gr̃aʒ amiciciaꝝ ꝑdit:nec ꝑi
culũ dãnatõis ĩcurrit. NHemo diſciplinã
irrõnabilẽ putet:ſpᷣ q̃ videt:vniuerſis q i
celo ⁊ ſbᷣ celo ſũt vbo cooꝑante cõpoſit.
oĩpotẽtis dei ſtare ↄſiliũ. In pᷣncipio eĩ
opis ſui:deꝰ nihil pꝛius q; diſciplinã fe/⸗
cit. Nã cũ aſſiſtẽte ſapĩa celũ ſuſpẽderet:
terrã pararet:maria ↄcluderet:⁊ ſuis lo/
cis:ſuiſq; tꝑibo curſũ ſoł luneq; globũ di
ſponeret:oĩa ſpᷣ diſciplina ↄſtituit QHuid
aũt ñ eſſet tenebꝛoſũ:qͥd nõ incõpoſituʒ:
qͥd ñ haberet᷑ abſurdũ:niſi ↄſtitut legib⸗
cũcta ſtarẽt elemẽta Nunqd ſine diſcipli

na agit᷑ ſol curſꝰ.Qui q;uis diurni itine
ris ncẽitatẽ ĩfatigatꝰ ĩpleuerit:ad officiũ

tñ ſuũ matutinꝰ occurrit:⁊ ſeĩ ꝑte celiqᷓ/

tidie terraꝝ ſpacia luſtraturꝰ oñdit.Tã/

ta ẽ diſcipline rõ:vt ĩtra tẽpoꝝ metas le/

ge ↄſcriptas ita indefeſſi itiner alternis
vicib ſideꝝ curſꝰ agitet᷑:vt nec luna defe
ctionis ſue dãna effugiat:n? ſolẽ diurni
lumiĩs flãma deſtituat. Nũqd ſine diſci/
plina ẽ ꝙ tãti mar fluctꝰ hũili terraꝝx li/
toꝛe cõtinent᷑:⁊ ĩ ſuo ſinu freq̃nter ĩcitata
vẽtis altioꝛ aggere vnda ↄcludit᷑. Diapꝓ
fecto ĩſipiẽs natura ↄfuderet:niſi mũdũ

diſcipline rõ gubernaret Hec iõ ꝓpoſui

mꝰ dicere:vt diſceret obedire euãgeliciſ
p̃cept:⁊ celeſtibo obtꝑare mãda.Quid
aũt rõnalẽ aĩaz ⁊ ad dei imaginẽ ſactã ex
pediat:facile pᷣt hõ ĩtelligere cũ videt ſa/
crat᷑ ꝑ volũtatẽ dei ↄſtitutõib diſciplĩe
etiã elemẽta Fᷣuire.Audite ꝓphaʒ dicẽtẽ

Seruite dño ĩ timoꝛe:⁊ exultate ei cum

tremoꝛe Appᷣhẽdite diſciplinã:ne qñ ira

ſcat᷑ dñs ⁊ pereat de via iuſta. Bñ ĩ oĩb⸗

cauſis timoꝛ obtꝑat diſciplineq Bipo

Giminet
Cuere n
nuitin
ſetwtii.
paueſcer
Ouiff
giopſon
Nchiſin
ſeco fine
egoßgi
tut bi

vicopat

ſibabeit
guariciey
merndin
des vni
cürepi⸗
nceiqn
tuimm oil.
aotqite
mecnudel
Wecic⸗
GcRN
gioß
manüp
ſeöber
iudern
q lerl
ſiſalſit
legeqho
tunipug
Ni gaie
politᷓbo
penegen;
dentepd
tateſhal
riindich
gplopo
diat. Gi

ſe Gh

dbiotem
orndlen
mnneßii⸗
hethcei
indt
Pri
gici de
chein
aketen
nanob
chcee⸗

bliatig
tipenüniti
iſucbanw
epariſ
Gtigun
Inntacongti
nonedichef
nog ſice
ihdiligerdi
qrefugt
anantonen

—
—

=2—

pigſirdichl
sdiunmiine
mmntudofti
liorali
d,T
vrnenol
nenaAtems
nerlunndt
aſoidum
uoſine dſch
ilitennl
tönmmicn.
auhebi
rnniirii
hr iyi
eaigkicl
i Onid
Greſmcic
tcͤnie⸗
zindiichi
php
—
uͤnc
1, Dulo
irgpbi⸗

»* . S
4 .
— .
.

q ĩminẽtes ꝑiculoꝝ caſꝰ aut iras iudicũ

cauere nouit:ptãteʒ ↄfᷣuãde ſalutꝭ obti/
nuit: Quid igit᷑ adultero caſtũ:qᷣd furi eſ
ſet tutũ:qͥd latroni ũ peruiũ.Quis ñ ex/

paueſceret ↄcaua litoꝛuʒ:ſecreta ſiluaꝝ?
Quid ñ pᷣſumptio poſſideret:niſi furoꝛẽ

aĩoꝝ ſpo metu pene diſciplina cõpeſceret?:

Ac niſi ↄſtitutꝰ eſſʒ oꝛdo viuẽdi:nũq; p/
fecto ſinẽ poneret natura peccãdi. Nihil
ẽ qðᷣ ñ gula ſuadeat:ſi gule diſciplia ↄſe/

tiat. Nihil ẽ qð ñ luxuria ꝑdat:ſi amoꝛe
vicioꝝ a te diſciplia diſcedat ihil ẽ qd

ñ habẽdi cupiditate animꝰ occupet:niſi
auaricie viciũ diſciplia ↄdẽnet.Oia ſub
metu diſcipline vicia iacẽt.Jã ñ ẽ in q̊ fi

des vnq; erubeſcat.ſi hõ futuꝝ dei iudi/
ciũ reſpiciat:⁊ cĩm reddẽde rõis intẽdat
n?ẽĩ qͥ vindex ſceleꝝ flãma deſeuiat ſi in

tuitu diſciplie:aut q̃ ſũt honeſta cogites

aut q̃ᷓ ſũt pudẽda caſtiges. Mlti ibi no/

inẽ crudelitat iponũt:vbiꝓ amoꝛe diſci

pline crimẽ admiſſi ſceler:ſupplicio vin
dicat᷑ latronis:cũ ſñia vindicantꝭ iuſtle
gib ſuiat:⁊ ñ ſolũ pᷣſentibꝰ ſʒ etiã futur⸗

manũ poꝛrigat Quiſ igit᷑ ñ licite crederzʒ
ſe ðbere peccare:ſi ĩpudic ⁊ ip ijs actib

iudex ñ ꝑſcriberzʒ diſciplinã. ideamu ſ

qͥd lex loqt᷑. HNõ occides:nõ adulterabis
ñ falſũ teſtimoniũ dices. He ſũt diſciplie

leg:qͥb etiã diſtrictio ſũie ſecularobſeqj

turũpugnãdo turpia:reſecãdo crimĩoſa
Mã adicit ſcriptura. Judex ñ ẽ vindex
poſitꝰ bõi oꝑiſiſʒ mali:ita vt etiã vicariũ
pene genꝰ exigat cũ dicit. Oculũ ꝓp oclło
dentẽ p dẽte. Sʒ iſtã antiquã ſñie ſeueri
tatẽ facile vitare poſſumꝰ:ſi flãmas ſutu

ri indicij cogitemꝰ. Abſolute aũt docet
apls poſſe ↄtẽni ſecular arma iudicij:q
dicit. Si vis ptãteʒ ñ timere:qð bonũ ẽ
fac. Sʒ hec ñ ocioſe tractãda ſuũt.Nã cũ
ð his terrenis ptãtib apłi doctria cõome
moꝛat: ſenſibo nr̃is celeſtꝭ iudicij ꝑtes ĩſi

nuat.Nã cũ docʒ ſᷣuiẽdũ ſclłi legib:ãmo
net nccario hoĩez futurcauere tpib⸗ Di
vis inqt ñ timere ptãtes:qð bonũ ẽ fac.

Hocẽ dicere. Si vis futuꝝ ñ timere iu

diciũ.declina a malo ⁊ fac bonuz. Ergo
hãc pꝛimã ↄſtitutõis foꝛmã:q̃ ſcłi legib
caret:cauere debemꝰ ⁊ vincere:vt poſſi/
mꝰa nobᷣ illud pᷣiudiciũ ꝑpetue moꝛt ex
cludere.Qꝛ q̊ͥs iſta tꝑalis ũ affligit pena

CCLVII.

hos illa ĩeternũ ĩſatiabili toꝛmẽtoꝝ ꝑſeqͥ
tur doloꝛe. Nemo aũt illũ homicidij cri
mẽ euaſiſſe eſtimet:quẽ excuſatũ ſecular
iudicij coꝛrupti ſñia abſoluerit. Nec ille
adulterij facinꝰ pᷣtermiſſũ putet:qͥ indul
gẽtie lege depᷣhẽſ! euaſit. Nemo cũ ſanã

dexterã videt falſitat:: reo ðᷣbita iure ſup

plicia iudicʒ fuiſſe ↄceſſa.Defũc coꝛꝑi/
bꝰ ſalua ſũt crimĩa:niſi fuerit pꝛiꝰ gapud
deu lacrimaꝝ iterceſſiõe purgata.Expe
ctat eĩ reũ ſuũ gehena debit armata ſup

plicijs. Ad ↄfuſionẽ mag pᷣſentꝭ vite:nõ

ad abſolutõeʒ criminis ꝑtinet autoꝛitas
ſnie ſecularꝭ Illa & nob ſũt añ oſa cogitã
da ſupplicia:vbi hõ viuet durãte pena-
vbi nec toꝛmẽta coꝛꝑi:nec deſunt mẽebꝛa
toꝛtoꝛi.OQue tñ facile vitare poſſumꝰ:ſi
habenas diſciplie teneamꝰ.dicẽte apło.
Di vis ñ timere ptãteʒ:bonũ fac:⁊ habe
bis laudẽ ex ea.Ouis ſapiẽs ñ ad hec di
ſcipline bõa aim letꝰ apponat:vbi pᷣt hõ
ñ ſolũ crimis penã vitare.ſʒ ⁊ gra⸗ꝭ lauda
tiõis acrere: Mudite ꝓphaʒ dicẽtẽ.Ap

p̃bendite diſciplinã ne qñ iraſcat᷑ dñe: ?-

peat de via iuſta. In h̊ loco puto ptinet
iſta ſñia ad illos ad qͥs nõdũ diſciplia ꝑ/
uenit q adhuc i deutzgs morãt᷑:capti anti
q̊ͥ ſuꝑſtitõis erroꝛe. Pꝛobãt᷑ eĩ ſo lege nũ
qᷓ; vixiſſe:qͥ admonẽt᷑ vt appᷣhẽedãt ſtudi
uʒ diſciplie. Geqt᷑ i ᷓH pſalmo Ne qñ ira

ſcat᷑ dñs:⁊ peat ð via luſta. Igit ſi illos
ſtatuit ꝓpha reos:ad qs diſciplia nunc;

puenit:qͥd ð uł iudicãdũ putamꝰ q̊s di/

ſciplia deſtituit? Int vtroꝛũq; actꝰ auto
ritas pphetice lectõis ĩcuſat minoꝛẽ pla
ne culpã:ñ pꝑueniſſe ad diſciplinã:q; legẽ

diſcipline reſpuiſie. Ecce dic ppha. QOui
ſonit diſciplinã odit aĩaz ſuã. ? ve vt di/

xit ita ẽ.Hã hoſt eſt ⁊ inimicꝰ ale ſueqͥ

ſpꝛetꝭ diſciplie moni:diabolicoccupat᷑
officijs. Dicũt aliq; ti diſciplinã ſac ou/

ris legiboſtitutã. Loqnt᷑ iſta ſatꝭ miſeri
q̃̊s ad om̃e ſacinꝰ ille diabolꝰauctoꝛ moꝛ

tis ĩuitat:q̃ꝝ mẽtes ĩſatiabił gula poſſi/

det:ſuꝑ q̊s regnat ebꝛietas:q̊s turpis lu
xuria captiuoſ tenet:⁊ a qbo nũq; ſupbia
ingta diſcedit. Ill aũt qbo ẽ ſtudiũ hone
ſte fidẽ fᷣuare ↄtinẽtie:hũilitati:pietatiqʒ
fuire:dłce diſciplie onꝰẽ:⁊ leue iugũ dñi
qð ñ guat:niſi aut ꝑditos:aut perituros
Erubeſco dicere ĩ ↄfuſionẽ huane negti

gẽtie:q̃re apð aliq; tos paꝝ ꝓficiat diſciplia
cũ videamꝰ paſtoꝛale magiſteriũ etiã apud
muta aialia ñi ꝑire Doceãt nos ecce fuare oꝛ
dinẽ diſciplie tã docileſ eq̊ꝝ animi:cũ i giro
ducti flexuoſis greſſibo mẽbꝛa cõponũt:⁊ ſo

vniꝰ habene r̃tinaculo ita laxari ſe ↄſentiũt

vt ⁊ curredi ⁊ ſtidi modꝰ ſo q̃dã legũ diſpo/⸗
ſitõe fuet᷑ Ita q̊s nata nũero diuidit:ſtudio

diſciplie ↄiũgit. Videte q; ſoꝛtia boũ coꝛpa

plauſtro ſubiaceãt:q intm̃ imnio aim parãt
vt tumẽtia naturalit leui iugo colla ſuppo/

nãt. Ita diſciplie ↄſtitutõibo fᷣuiũt:etiã q̃ᷓ in

feritate naſcũt᷑. Uñ miroꝛ aliqtiẽs hoĩeʒ cui
leſt ſapia ⁊ itellectꝰ pꝛudẽtie paſſim pᷣcepta
Diſciplie negligere cũ videamꝰ mutũ aĩal vi
cia cauere:iuſſis obtꝑare:imꝑio defuire:at
qʒ ita ad oẽm obediẽtiã animũ aptare:vt cũ
opꝰ fuerit armat legionibo occurrat:⁊ hoſti

libo ſe telis iuſſũ obijciat.Audite ĩ h̊ loco pp
phetã dicentẽ. Coguit bos poſſeſſoꝛẽ ſuũ:z

aſinꝰ pᷣſepe dñi ſui:iſrł aut meñ coguit. UVe⸗
reoꝛ dicere:ne nr̃aʒ negligẽtiã pulſʒ iſta ſũia
Nõ ãt cogſcit dñm:qͥ ↄditõis ſue ñ cogſcit

officiu. Oñndaʒ ſane quo dñs poſſit:aut ĩue
niri:aut cogſci:ſi tñ ẽ animꝰ vidẽdi.Si vis

videre dñm:reàre mẽdicũ:reſpice ad paupe

re:ſuſcipe peregrinũ:viſita ifirmũ:curre ad

carcerẽ. Si vis videre deũ:vincula captiui

tatꝭ abſolue:nodos iniàtat ĩcide.Audi ð HB
dñm dicẽtẽ Eſuriui ⁊ dediſtꝭj mihi mãduca
re.ſitiui ⁊ dediſtis mihi bibere:hoſpes fſui?⁊
ſuſcepiſtꝭ me:nudꝰ fui ⁊ operuiſt me.ĩfirmꝰ2
fui ⁊ viſitaſtꝭ me:ĩ carcere erã ⁊ veniſtꝭ ad me
Moneo itaq; ne deſpiciaſ nudũ:ne ceco ma
nũ ſubtrahas:ne ĩuolutũ pãnis ↄtẽnas. Jn

hac em veſte pꝛimũ dñs cũ a mag qreret᷑ in
uẽtꝰ ẽ.Et qꝛ ð diſciplia fecimꝰ mẽtionẽ ſbᷣ q̃

fides chꝛiſtiana viget:mcce eſt vt oĩa ĩ aures
vfas vite oꝛnamẽta detferãt᷑:vt ĩtelligat vnꝰ

qſq; paꝝ ſibi ꝓdeſſe ↄuerſatõis famã:niſi in

ↄtẽptu mũdi amauerit diſciplinã Ergo cui
ſtudiũ eſt chꝛiſtũ colere:pꝛiꝰcoꝛdis ⁊ coꝛpis
ſuſcipiat ĩdumẽta.Oiĩs igit᷑ vita religiõis ꝓ
feſſe:itegritatᷣ debʒ famã ſetire:ne quẽ expe
ctat coꝛona vᷣtut:pudoꝛis dãno feriat Coꝛ

poꝛis ĩtegritas vitã muniat:ĩtegritatẽ fideſ

incõtaminata cuſtodiat:vt manẽte vtriuſq;

ꝑtis bñficio:iĩmaculatũ hoĩeʒ faciat regnare

cũ chꝛiſto. Sʒ ĩ ̊ ſolũ ↄſtat ↄuerſatõis nrf̃e

rõ vt bõi ſimꝰ.Laboꝛãdũ igit᷑ añ oĩa ẽ: vt qͥ

quenti tempoꝛe diſſeramꝰ.

MDe bono diſcipline

bonitatẽ ſequit᷑:bon eſſe iudicet᷑. Nã q;uis
hõ puꝝ coꝛpꝰ ĩmaculatũq; cuſtodiat:lacera
tã vitã ad deũ poꝛtat:cuiꝰactꝰvultũ ĩfamat
licʒ ſciamꝰ oſciẽtiã ſolã bõis actibo poſſe ſuſ

ficere. Sʒ q;to meliꝰ ẽ vt ſꝑ ð te bñ ſetiatqͥ

circa ianuã ſuã vanis ſuſpitõib freq̃nt᷑ egro

tat: Inſitũ ẽ em̃ naturałr vulgo:vt ð bonis
ſo male iudicet. Sʒ tu qͥ curã bone fame co

lis ſtudio tuo graʒ itegre opinionis acqͥre.
Vlita g̊ nr̃a ita ſit lucida vt ſit oĩiba nota. In
tegritas religioni:pudoꝛ fᷣuiat humilitati.
Quẽ amoꝛ tenet ſuãde ĩte ritatꝭ:añ oĩa fal/
ſi ad ſe ſamã ñ admittat erroꝛis. Magnũ eſt
qͥdẽ ⁊ glłioſũ:⁊ vſq; ad celũ oĩm oꝛe ꝓferẽdũ
nũq; mal actibs locũ dediſſe:ſʒ młto foꝛtiꝰ ẽ

nũq; falſis ſuſpitõibo laboꝛaſſe.Quid em̃ ti

bi ꝓdeſt ſobꝛietaſ:ſi vicia ebꝛietatꝭ exerceaſ:
Qulis te nõ ebꝛiũ iudicet:ſi int᷑ effluentes vi
no calices ſaltãtiũ giroſ imiter:Quis te ca
ſtũ putabit:ſi te viderit meretricũ fabuł mi/
xtũ:ſcenico fmone cõpoſitꝭ:aut loqntẽ tur/

pia:aut ihoneſta reſonãtẽ.Laudo qͥdẽ ↄſciẽ

tiã caſtitat ĩ te.ſʒ odi colloquiũ meretricis.
In q̊ loco foꝛtaſſe dicat tibi aliqs. Sufficit
tibi pura ↄſciẽtia.Quãtũ ad innocẽtiã ꝑti/
net tibi ſoli ſufficit. Sʒ ꝓuidẽdũ eſt ne faci/
litate tua alt᷑ peccet:⁊ alienũ pctm̃ ĩ te redũ/

det.iuxta illud qð dicit ſcriptura. Ue illi ꝑ

quẽ ſcãdalũ venit.OQuãuis autẽ pᷣcioſo ſeri/⸗

co coꝛpꝰ veſtias:⁊ niueo vellere mebꝛa cõ/

ponaſ:nõ ſine macula diẽ trãſigis:ſi camini
ardẽtis oꝛa ↄtiger..In omi igit᷑ actu tuo vi
tã tuã diſciplia comitet᷑. Si viſ placerechꝛi

ſto elaboꝛa vt ꝓfeſſionẽ tuã fides adiuuet:fſfa

ma cõmendet.Pꝛecedat nos patiẽtia hũili⸗

tatis ſocia:aſſiſtat pudicicia integritat ma

giſtra:fugiat cupiditas:erubeſcat ebꝛietas:
luxuria actus ſuos lugeat:ſuꝑbia cõſuſa di

ſcedat. Quicunqʒ igit᷑ eſt qui ſeſtinat den ag

noſcere:ſub h̊ diſcipline oꝛdine chꝛiſtũ pote

rit iuenire. olta quidẽ erãt adhuc dilectii

ſimi:q̃ diſcipline ratio ſuadebat aꝑire:q̃ in/
terim putauimꝰ differẽda:ne ocioſis aurib⸗
faſtidiũ pareret longa narratõ. Sane ne qd
in hoc oꝑe ſubtraxiſſe videamur:elaboꝛabi
mus vt ea que religioſis actibo cõpetunt ſe/

¶ Finit liber ſancti Auguſtini epiſcopi de
bono diſcipline.

togli
ediſtr,
vich

Mlet

t
iliso

goy⸗
gfig
lueſea

litimo

RW
wwse
(Alan
ſeſch
glete
hice⸗
guge
jfit
hoͤpe
cit.
bantiſ⸗
ngili
Bege

teß:
exrtolla⸗

otuleri
Eas mon

crncctr
kyr

Mapibr⸗
Reſſick⸗
60:s
orgtei
ib

akgiz
Nſtolinlan,
Pnläifn
nunhſi
öehiſiir;
lgorrtön
iboneimn
zmionin
tcin
nintbunli.
Nmrgoie
mmroſidi
ebndſeni
Ould

Nictus aoeſe

Nt eſſtucntsn
. Ouisca
meiabylin
ut oqnteun,/
ndodeoſe

wereric.

lis Dufie
Hinnockniß,
icictt
pamitrni
Penr, Teli
nicnbn/
laenihuch,
Sslnun
Numdon
ſoluaech
Sminaſ
miudil,
Ntegumm
atchicns:
üchftii
Ctinntai
echeikipor.
Surnlmn
irqjid/
oſsauri
anenec
ibai
Gheund⸗

oN

4

paliter nob ð
pcipimꝰ iĩ monaſterio ↄſtitui.Pꝛimũ ppter
qð in vnũ eſtis ↄgregati charitatis vinculu
cuſtodiat᷑:vt vnanimes habitet in domo:
ſit vobis aĩa vna:⁊ coꝛ vnũ ĩ deo:⁊ nõ dica
tis aliqd ꝓpꝛiũ:ſʒ ſint vobis oĩa cõmunia:

8
4 .
5
S
7
6 . R
*△

7 diſtribuat᷑ vnicuiq; veſtꝝ a pᷣpoſito veſtro
valet oẽs:ſʒ potiꝰ vnicuiq; ſic cuiq; opꝰ fu
erit. Sic em legit ĩ actibo aploꝝ Qnia erãt

viet tegumẽtũ: nõ eqliter oĩbo:qꝛ nõ eqlit B foꝛtioꝛeſ. Ne
lllos lelicioꝛes putẽt:qꝛ ſumũt qð ñ ſumũt
ißp̃i:ſʒ ſibi potiꝰgtulent᷑:.qꝛ valẽt qð nõ valẽt
illlis oĩa cõia:⁊ diſtribuebat᷑ vnicuiq; ſiẽ cai

q; opꝰ erat.Qui vᷣo aliqͥqd habebãt ĩ ſeculo

qñ ĩgreſſi ſunt ĩ monaſteriũ:libẽter velint i

lud eſſe cõmune.Qui ãt ñ habebãt:nõ ea qᷓ

rit ĩ monaſterio:q̃ nec foꝛis hr̃e potuerũt:ſʒ
tũñ eoꝝ ĩfirmitati qð opꝰẽ tribuat᷑:cẽ ſi pau/
ꝑtas eoꝝ tal erat qñ foꝛis erãt:vt nec ipa ne
ceſſaria poterãt iuenire. Nõ tñ iõ putẽt ſeel
ſe felices:qꝛ inuenerũt victuʒ ⁊ tegumentũ:

qle ſoꝛis ĩuenire ñ potuerũt. Nec erigãt cer
uicẽ qꝛ aſſociãt᷑ eis:ad q̃s foꝛis accedere nõ

audebãt:ſʒ ſurſũ coꝛ habeãt:⁊ frena vana ñ

qrãt:ne ĩcipiãt mõaſteria diuitibo eſſe vtilia
nõ pauꝑibo.ſi diuiteſillic hũiliant᷑:⁊ paupeſ

illic ĩflant᷑. Sʒ rurſꝰ etiã illi qͥ aliqͥd eſſe vide

bant ĩ ſclo:nõ habeãt faſtidio frẽs ſuos:qui

ad illã ſctãm ſocietatẽ ex pauꝑtate venerũt.

Mag aũt ſtudeãt ñ ð parẽtũ diuitũ digni/

tate:ſʒ ð paupeꝝ fratꝝ ſocietate głiari. NHec
extollant᷑ ſi cõi vite aliòd de ſuis facultatibb

ↄtulerũt:ne ð ſuis diuitijs mag ſuꝑbiãt:qꝛ
eas monaſterio partiũt᷑:q;ᷓ ſi eis ĩ ſeculo frue
rent᷑.Alia q ppe q̃cũq; iniqͥtas in mal oꝑib

exercet᷑ vt fiãt.ſuꝑbia vᷣo etiã bõis opibĩſi

diat᷑ vt pereãt Et qͥq ꝓdeſt diſpergẽdo dare
paupibo:⁊ pauperẽ fieri:cũ aĩa miſera ſuꝑbi
oꝛ efficit᷑:dinitiaſ ↄtẽnẽdo:qᷓ; fuerat poſſidẽ
do:Oẽs ̊ vnanimit᷑ ⁊ ↄcoꝛditer viuite:⁊ ho
noꝛate ĩ vobᷣ ĩnicẽ deũ:cuiꝰ tẽpla facti eſtis.

ODꝛõiby ĩſtate hoꝛis ⁊ tpibo ↄſtitut. Inoꝛa⸗/

toꝛio nemo aliqͥq agat:niſi ad qð factũ ẽ: vñ
⁊ nomen accepit:vt ſi foꝛte aliqͥ etiã pᷣter ho

ras oↄſtitutas ſi eis vacat oꝛare voluerĩt:nõ
eis ſint impedimẽto:q ibi aliqd agẽdũ puta

–—

ncipit regula Au guſtini epi de comu /
vita clericoꝝ.

Nte omia frẽs
chariſſimi diligat᷑ deus deinge
ximꝰ:qꝛ iſta pᷣcepta ſũt pꝛinci
ata. Hec igit᷑ ſũt qᷓ vt obᷣuetiſ/

terioꝛ ↄſuetudo. Sʒ cñ inas rep
uerſt:redeãt ad felicioꝛẽ ↄſuetudinẽ ſuã:q̃ fa

CCEVIII.

uerit. Pſalmis ⁊ himnis cũ oꝛat deũ.̊ ver

ſet᷑ ĩ coꝛde qð ꝓfert ĩ oꝛe. Et nolite cãtare ni/⸗
ſi qð legit eſ.e cãtãdũ.Oð aũt ñ ita ſcriptũ
ẽ vt cantet᷑:nõ cantet᷑.Carnẽ veſtrã domate
lieiunijs ⁊ abſtinẽtia eſce ⁊ potꝰ:qᷓ;tũ valitu
do ꝑmittit.Oũ aũt aliqs ñ pᷣt ieiunare:ñ tñ

extra hoꝛã pꝛãdij aliqͥd alimẽtoꝝ ſumat:ni/

ſi cũ egrotat. Cũ acceditꝭ ad mẽſã:donec in/
de ſurgatꝭ qð vobᷣ ſᷣm cõſuetudinẽ legit᷑:ſine

tumultu ⁊ ↄtentõe audite:ne ſole vob fauceſ
ſumãt cibũ:ſʒ ⁊ aures eſuriãt dei vᷣbũ.Qui
ifirmi ſũt:ex pᷣſtina ↄſuetudie ſi galit tracaant
iI victu: nõ debʒ alijs moleſtũ eſſe nec iniuſtũ

videri q̊s fecit aliq ↄſuetudo foꝛtioꝛeſ. Nec

illi.Et ſi eis qͥ venerũt ex moꝛibo delicatioꝛi
bus ad monaſteriũ aliqͥd alimẽtoꝝ veſtimẽ
toꝝ ſtramẽtoꝝ operimẽtoꝛũue dat᷑:qð alijs
ſoꝛtioꝛib ⁊ iõ felicioꝛiba ñ dat᷑:cogitare de/
bẽt qbo ñ dat᷑ q;tũ ð ſua ſeculari vita illi ad

iſtã deſcẽderint:qᷓ;uiſ vſq; ad alioꝝ qͥ ſũt coꝛ

poꝛe ſirmioꝛeſ:frugalitatẽ ꝑuenire ñ poterit
Hec debẽt velle oẽs qdð paucos vidẽt ãpliꝰ:

ñ qꝛ honoꝛant᷑:ſʒ qꝛ tolerãt᷑ accipe:ne ↄtin/⸗

gtt deteſtãda ꝑuerſitas:vt ĩ monaſterio vbi

q;fũ pñt ſiüt diuites laboꝛioſi:fiãt pauꝑes

delicati. Sane quẽadmodũ egrotãtes ncce
habet minaccipe ne grauen?᷑: ita ⁊ poſt egri
tudinẽ ſic tractãdi ſũt vt citiꝰ recreent᷑:etlax

ſið hũillima ſecli pauꝑtate venerint:tãq; ſᷣ
ilł ↄtulerit recẽtioꝛ egritudo:qð diuitibo an
SDʒz cũ vires pᷣſtinas repa/

mulos dei tãto ãpliꝰ decʒ:q to minꝰ ĩdiget:
ne cibi eos teneat voluptas iã vegetatoſ:q̃s

nccitaſleuauerat ĩfirmoſ Illoſſãe exiſtimẽt
diltioꝛes q ſuſtinẽda parcitate fuerit ſoꝛtio
res. Meli? ẽ eĩ minꝰegere:q; plꝰhre. Nõ ſit

notabil habit veſter: ncaffectet veſtibo pla

cere:ſʒ moꝛibo.Oñ ꝓcedit ſimł ãbulate:cuʒ

venerit qᷓ itis:ſi imł ſtate In iceſſu ĩ ſtotu ⁊ ĩ
oĩb motibvfiſ nihil fiat qd cuiuſq; offedat
aſpectũ:ſʒ qð vr̃aʒ deceat ſctitatẽ.Ocłi vri

⁊ ſi iaciũt᷑ ĩ aliq̃m feĩiaꝝ ĩ nullã figãt᷑ Neq; eĩ

qñ ꝓcedit feias videre ꝓhibemini:ſʒ appe/
tere vł ab ipᷣis appeti velle criminoſũ ẽ Nec
ſolo tacito affectu: ſʒ affectu ⁊ aſpectu q̊z ap
petit᷑ ⁊ appetit cõcupiſcẽtia feminaꝝ. Nec

dicat vos hr̃eaios pudicos:ſi hẽat ocłos

4

egula de cõmuni vita clericoꝛ

iĩpudicoſ:qꝛ ĩpudicꝰoculꝰ ĩpudici coꝛdiſ
ẽ nũciꝰ.Et cũ ſe ĩuicẽ ſibimet etiã tacẽte
lingua ↄſpectu mutuo coꝛda nũcit ĩpu
dica:⁊ ſᷣm ↄcupiſcẽtiã carnis altutro öle

ctãt᷑ ardoꝛe:ec intactꝭ ab imũda violatöe

coꝛꝑibo:fugit caſtitas ipa ð moꝛibo. Nec
putare debet q ĩ feminã figit oculũ⁊ illiꝰ

ſeipᷣm diligit fixũ:ab alijs ſe nõ videri.

Cũ h̊ facit:videt᷑ om̃ino:⁊ a b ſe videri
ñ arbitrat᷑. Sʒ ⁊ ſi lateat:⁊ a nemĩe hoĩʒ
videat᷑:qͥd faciet ðᷣ illo deſuꝑ inſpectoꝛe:

quẽ latere nihil pᷣt:An iõ putãdꝰẽ nõ vi
dere:qꝛ tãto videt patietiꝰ:q;to ſapiẽtiꝰ.
Illi ̊ vir ſctũs timeat diſplicere:ne vide

At?᷑ femie male placere. Illũ cogitʒ oĩa vi
gere:ne velit feminã male videre Illiꝰnã

qq ⁊ ĩ hac cã cõmẽdatꝰ eſt timoꝛ vbi ſcri/

ptũ ẽ. Abominatio ẽ dño defigẽs oculũ.
Diñg̊ ſiml eſtꝭ ĩ eccłia:⁊ vbicũq; vbi ⁊ fe

mine ſũt:iuicẽ veſtrã pudiciciã cuſtodite

Deei qͥ habitat ĩ vob:etiã iſto mõ cuſto

iet vos ex vob. Et ſi hãc ð q̊ loq̊ oculi

petulãtiã ĩ aliqᷓ veſtꝝ aduerteritꝭ:ſtati ad

monete:ne male cepta pgrediat᷑:ſʒ ð ꝓxi/

mo coꝛrigant᷑. Di aut poſt admonitõez
iteꝝ vl alio qcũq; die id ipᷣm facere eũ vi
derit:iã velut vulneratũ ſanãdũ ꝓdat.qᷣ

cũq; ̊ poterit ĩuenire. Pꝛiꝰ tñ ẽ alteri vx

teurcio ᷣmõſtrãdũ:vt duoꝝ vł triũ poſſit
oꝛe ↄuĩci:⁊ cõpetẽti ſeueritate coerceri

ec iudicetꝭ vos eſſe maliuolos qñ h̊ in

dicatꝭ. Mag ppe ĩnocẽtes ñ eſtꝭ: ſi frẽs
vfos q̊s indicãdo coꝛrigere poteſtꝭ:tacẽ

do pire ꝑmittit. Si ei frater tuꝰ vulnns
hyjſret ĩ coꝛꝑe qð vellet occultare dũ time/⸗

ret ſecari:nõne crudelit a te ſileret ⁊ mifi
coꝛdit᷑ indicaret᷑: Quãto potiꝰeũ debeſ

maãiteſtare:ne deteriꝰ putreſcat in coꝛde?⸗

Sʒ anq; alijs demõſtret᷑ꝑ q̊s ↄuincẽdꝰ
ẽ ſi negauerit:pꝛiꝰ pᷣpoſito debʒ oſtẽdi ſi
gadmonitꝰneglexerit coꝛrigi:ne foꝛte poſ
ſit ſecretiꝰ coꝛrectꝰ ĩnoteſcere ceter. Si
güt negauerit:tẽ negãti adhibẽdi ſũt alij

eẽ coꝛã oĩbo vt poſſit ñ ſoluʒ ab vno teſte

argui ſʒ a duob yla tribo ↄuĩci Cõuictꝰ
vHo ſᷣm pppoſiti vł etiã pᷣſbiteri:ad cuiꝰ di

ſpenſatõez ptinet arbitriũ:dʒ emẽdatoꝛi
daz ſbire vindictã:quã ſi i ferre recuſauerit
ectiã ſi ipᷣe ñ abſceſſerit:ð vr̃a ſocietate pp

iöciat᷑. Nõ em̃ ⁊ B fit crudelit᷑:ſʒ mif̃icoꝛ⸗
dit᷑:neↄtagione peſtifera plimos perdat

Et h̊ qð dixi ð oculo ñ ſigẽdo:etiã ĩ cete

ris iueniẽdis:phibẽdis:indicãdis:puin
cendis:vindicãdiſq; pẽtis diligẽter ⁊ fi/
deliter obfuet᷑:cũ dilectõne hoim ⁊ odio
vicioꝝ.Quicũq; aũt intm̃ ꝓgreſſꝰ fuerit
malũ vt occulte ab aliq lr̃as vel qdᷣlibet
munꝰ accipiat:ſi ̊ vltro ↄfitet᷑ parcat᷑ il/
li⁊ oꝛet ꝓ eo. Si aũt depᷣhendit᷑ atq; cõ/
uincit᷑:m arbitriũ pᷣſbiteri vel pꝛepoſiti
quiꝰemẽdet᷑. Ueſtes vr̃as ĩ vnũ habeat
ſub vno cuſtode vł duobo vl q̃t ſufficere

potuerint ad eas excutiẽdaſ:me a tinea le

dant᷑.Et ſicẽ paſcimini ex vno cellario:ſic
ĩduamini ex vno veſtiario.Et ſi fieri pᷣt

ad vos ñ ꝑtineat qð vobis indumẽtũ ꝓ

tẽpoꝝ ↄgruẽtia ꝓferat᷑.vtꝝ hoc recipiat

vnuſqͥſq; veſtrũ qð depoſuerat an aliud

qð alt habuerat:dũ tñ vnicuiq; qð cui /
qʒ opꝰ eſt nõ neget᷑. Si aũt hinc int vos
ↄtẽtiones ⁊ murmura oꝛiunt᷑ ⁊ ↄq̃rit᷑ali

às ſe deteri accepiſſe q́; pꝛ habuerat:

⁊ indignũ ſe eſſe qʒ ñ ita veſtiat᷑ ſic alius

frater eiꝰ veſtit. hinc vos ꝓbate q;tũ vo⸗
bis delit ĩ illo ſctõ ĩterioꝛe habitu coꝛdi

q̃ ꝓ habitu coꝛꝑis litigatꝭ.Tñ ſi vfa to⸗/

lerat᷑ i ſirmitas vt ̊ͥ recipiat qð depoſue

ritis ĩ vno tũ loco ſub cõmunibo cuſtodi

bus habete qð ponitꝭ:ita ſane vt nullꝰ ſi

bi alidd oꝑet᷑:ſʒ oĩa opa vr̃a ĩ cõi fiãt:ma
ioꝛi ſtudio atq; freqᷓntioꝛi alacritate:q; ſi

vob ſingli ꝓpa faceret. Charitas eĩ ðᷣ qᷓ
ſcriptũ ẽ ꝙ ñ qrit q̃ ſua ſũt.ſic ĩtelligit: qꝛ
cõia ꝓpꝛijs nõ ꝓpa cõibo añponit.Et iõ
q́̃; to ãpliꝰ rẽ cõmunẽ q; ꝓpa vr̃a curaue

rit:tãto ampliꝰ vos ꝓficere nouerit:vt

oĩbo qb vtit᷑ tranſitoꝛia nccitas ſuꝑemi

neat q̃ pmanet charitas.Cõſeq̃ns g̊ẽ̃ vt

etiã cũ his ſuis filijs.aut aliqᷓ neceſſitu/

dine ad ſe ꝑtinẽtib ĩ monaſterio ↄſtitutꝭ
aliquã ↄtulerit veſtẽ ſiue qdᷣlibet aliõ in/

ter nccaria deputãdũ:ñ occulte accipiat᷑

ſʒ ſit ĩ ptãte pᷣpoſiti vt ĩ rẽ cõem redactũ
cuincce fuerit pᷣbeat᷑. Oð ſi gliqs reʒ ſibi
collatã celauerit furti iudicio ↄdemnet᷑.

Indumẽta veſtra ſᷣm arbitriũ pᷣpoſiti la
nuentur:ſiue a vobis:ſiue a fullonibꝰ:ne

interioꝛes anime ſoꝛdes ↄtrahat munde
veſtꝭ nimiꝰ appetitꝰ.Lauacxꝝ etiã coꝛꝑi

cũ ĩifirmitat nccitas cogit minime dene

get:ſʒ fiat ſine murmure ð ↄſilio medicie

ita vt etiã ſi nolit iubente pᷣpoſito faciat

göfue
hrte
gi. Hli
delecta
ſamula
bitatot
boꝛiqd
chs⸗
ciq in
ſel
jevol⸗
debz.
feficied
ſebꝛionl
ipeöͤca
xerit.
ſineaͤ

iätfi

los dienn
Nccipiat

e
lalhe
geſch
gichy

Ou⸗
obiect

ctione
lſined
lelele
bebütp
brioꝛes
Dao⸗
lpetrar⸗

(ſſeagi

nii;r
ſecjel
ſt oi

iniſt

4

wulnen.
riche
pellit i
riceno⸗
poſtne
cosdi
Gtane
dſot

Pocgep

ſortiich
Kicdisgin
ligineſ,
hoinnade
Gchit
3race
rpan
dik ngei
Napecpi
Wübpbag
tirüſfter
Ebocnaga
on miind
Cigadan
bincintne
Ftnänital
pabuent
aſünins
echti
Venmil
miri
nnzlihl
uligtg.
onie Li
anme
woucitet
uſlen
ſsgey
enn
ninfinf
bribt
rehint
nredaon
Pprafſtl
iineſiu
ye
glont
pernmt
ico
Hined
ndil
ſtob

. „ .

q faciẽdum ẽ p ſalute. Si aũt ipᷣe velit

⁊ foꝛte ñ expedit:ſue cupiditatiñ obedi/
at.elliqñ etiã ſi noceat:pdeſſe credit᷑ qd
delectat. Deniqʒ ſi latẽs eſt doloꝛ ĩ coꝛꝑe
famulo dei dicẽti qͥd ſibi doleat ſine du/

bitatõe credat᷑. Sʒ tñ vtꝝ ſanãdo illi do

loꝛiqð delectat expediat:ſi nõ Ecertũ me
dicus ↄſulat᷑. Neq; eant ad balnea ſiue ᷣ
cũq; ire ncce ſuerit minꝰ qᷓ; dno vl tres.

HNiec ille qͥ hʒ aliqͥ eundi nccitatẽ cũ qbuſ
ipe voluerit:ſʒ cũ qͥbo pᷣpoſitꝰ iuſſerit ire
debz. Egrotãtũ cura ſiue pꝰ egritudinz

reficiẽdoꝝ:ſiue aliq̃ ĩbecillitate etiã ſine

febꝛib laboꝛãtiũ:vni alicui dʒ iniũgi:vt

ipᷣe ð cellario petet qd cuiq; opꝰeſſe ꝑſpe
xerit.Siue aũt qͥ cellario:ſiue qͥ veſtiboꝰ:

coꝛripitq; ta beniuolẽtia diligat. Nen
aũt carnal:ſʒ ſpũalis int᷑ vos debʒ eẽ di/

lectio. Pꝛepoſito tãq; pfi obediat᷑:młto

magis pᷣſbltero qͥ oĩm veſtꝝ curaʒ gerit.
Vt Sciũcta iſta fuent᷑:⁊ ſi qd ſᷣuatũ minꝰ
fuerit:ñ negligẽter pᷣtereat᷑:ſʒ emẽdãduʒ
coꝛrigẽdũq; curet᷑:ad pᷣpoſitũ pᷣcipue ꝑti
nebit vt ad pᷣſoiteꝝ cuiꝰ eſt apð vos ma/
ioꝛ autoꝛitas referat:qð modũ vel vires
eiꝰ excedit. Jpᷣe vo qͥ vob peſt:nõ ſe exi/

ſtimet ptãte dñante:ſʒ potiꝰcharitate ſer

uiẽte felicẽ. Honoꝛe coꝛã vobis pᷣlatꝰ ſit
vob:timoꝛe coꝛã deo ſubſtratꝰ ſit pedib⸗
vr̃is. Circa oẽs ſeipᷣm bonoꝝ opeꝝ pᷣbe
at exẽplũ.Coꝛripiat inqᷣetos:ↄſolet᷑ pu/
ſillanimes:ſuſtineat infirmos:patiẽs ſit

creſcat ĩ odiũ:⁊ trabẽ faciat de veſtuca:⁊

3 ſi emiſſa fuerit ex oꝛe vr̃o:nõ pigeat ex

ſiue qͥ codicibo pᷣponũt᷑:ſine murmure ſer
uiãt frib ſuis Codices certa hoꝛa ſingu
lis diebo petant᷑:extra hoꝛã è petierit nõ
accipiat. Ueſtimeta vo ⁊ calciamẽta qn
fuerit idigẽtibo nccaria:dare nõ differãt:
ſo ꝝ cuſtodia ſũt q̃ poſcũt᷑. Lites ãt nl/
laſhabeatꝭ:aut q; celerrime finiat:ne ira

ad oẽs.Diſciplinã libẽs habeat:metuen
dꝰ ĩponat.Et qᷓ;uis vtrũq; ſit neceſſariũ
tñ plł“ a vob amari appetat q; timeriſp
cogitãs veo ſeꝓ vob reddituꝝ eſſe r“em
Unñ voſ mag obediẽedo ñ ſolũ vri ſʒ etiã
ipᷣiꝰ miſeremini:qͥ int᷑ vos qᷓ;to ĩ loco ſu/
perioꝛi:tãto ĩ ꝑiculo maioꝛi vᷣſat Donet
de; vt obkuet hec oĩa cũ dilectione tãqẽ
ſpũał pulcritudis amatoꝛes:⁊ bono xpᷣi
odoꝛe ð bona vfr̃a ↄuerſatõe fragrãtes:iñ
ſiẽ fui ſpᷣ lege:ſʒ ſicliberi ſub gra ↄſtituti

aĩaʒ veſtrã faciat homicidã.ſic em̃ legitꝭ
Qui/odit frẽʒ ſuũ homicida ẽ.Ouicũqʒ
chizuice vł maledicto vel etiã crimis
obiectu aliquẽ leſerit:meminerit ſatiſta/
ctione qᷓ;totiꝰ curare qð fecit:⁊ illeqͥ leſꝰ
ẽ ſine diſceptatõe dimittere.Si aũt iui/
cẽ ſe leſerint:ĩuicẽ ſibi debita relaxare de
bebũt ꝓpt᷑ oꝛões vr̃as:q̃s vtiq; q;to cre⸗
bꝛioꝛes habet:tãto ſanioꝛes hr̃e debetꝭ.
Melioꝛ eſt aut qͥ qᷓ;uis ira ſepe tentet᷑:tñ
ĩperrare ſeſtinat vt ſibi dimittat cui ſe fe⸗
ciſſe aſcit iniuriã:q; ͥ tardiꝰiraſcit᷑:⁊ ad
petẽdã veniã difficiliꝰ inclinat᷑. Qui aũt
nũq; vult petere veniã:aut ñ ex aĩo petit
ſine cã eſt ĩ monaſterio:etiã ſi inde ñ ꝓijci
at᷑. Pꝛoinde vobᷣ a vᷣbis durioꝛib ꝑcite:

culo poſſit ĩſpicere:ne ꝑ obliuionẽ aliqd
negligat;: ſemel ĩ ſeptimana vobis legat᷑

tes.agite gr̃as dño bonoꝝ oĩm largitoꝛi
vbi gut ſibi q cũq; veſtꝝ viderit aliquid
deeſſe:doleat de pᷣterito:caueat de futu⸗/
ro:oꝛãs vt ſibi ⁊ debitũ dimittat᷑:⁊ ĩ ten/
tationẽ nõ inducat᷑ men.

cõmuni vita clericoꝝꝛ.

UEoſſidonius calamẽſis epᷣs de vita 7
moꝛiby ſancti auguſtini hypponẽſis eößi
uo cuũ annis fere quadraginta vixit.
Incipit plogus.

2

pirante re

rũ oĩm factoꝛe ⁊ gubernato
re deo:mei memoꝛ ꝓpoſiti
q̊ ꝑ gratiã ſaluatoꝛis oĩpo/
diuine trinitatis fidẽ ſeruire

¶ Explicit regula ſãcti auguſtini epi de

ipo oꝛe pferre medicamẽta:vñ facta ſunt
vulnera.Oñ aũt nccitas diſcipline ĩ mo
rib coercẽdis dicere vos dura verba cõ — D
pellit.ſi etiã ĩ iſis modũ vos exceſſiſſe ſe
titꝭ nõ a vob exigit᷑ vt a vob ſpᷣdi veniã
poſtulet:ne apð eos qs optet eſſe ſubie/
cros dũ nimiũ ſᷣuat᷑ hũilitas:regẽdi fra,
gat᷑ autoꝛitaſ:ſʒ tñ petẽda ẽ venia ab oĩiʒ .
dño:qᷣ nouit etiã eos q̊s plus iuſto foꝛte tentis:ac ꝑ.

N

viuatꝭ. Ut aũt vos ĩ libello Z̊ tanq; ĩi ſpe

⁊ vybi vos ĩuenerit ea q̃ ſcripta ſũt facis

decreui: ⁊ antea ĩ vita laicoꝝ.⁊ nũc ĩ offi
cio epᷣoꝝ:ſtudẽs ex q̃licũq; accepto inge
nio ⁊ ſmone edificatõiꝓdeſſe ſãcte ac ye
chꝛiſti dñi catholice eccłie.ð vita acmo

ribopᷣdeſtinati.⁊ ſuo tꝑe pᷣſentati ſacerdo

tis optimi auguſtini:q̃ ĩ eodẽ vidi:ab eo
dẽq; audiui:minime reticere debeo. IJd
erfm etiã ante nos factitatũ fuiſſe a religio
ſilſſimis ſãcte mr̃is eccłie catholice viris
legimꝰ⁊ cõperimꝰ.qͥ diuio afflati ſpũ ſer
mone ꝓpꝛio atq; ſtilo ⁊ auriba⁊ ocuł ſci/
re volẽtiũ dicẽdo ⁊ ſcribẽdo ſilia:ſtudio

ſoꝝ noticie ĩtulerũt:q̃les quãtiq; viri ex

cõmuni dñi gra ĩ rebb humanis:⁊ viuere
⁊ vſq; ĩ finẽ obitus ꝑſeuerare meruerũt.
dcirco ipᷣe quoqʒ diſpẽſatoꝝ oĩm mini
mꝰ:fide nõ ficta:q̃ dño dñantiũ oĩbuſq;
bonis ſeruiẽdũ ⁊ placẽdũ ẽ fidelib:de pᷣ/
dicti venerabil exoꝛtu viri ⁊ ꝓcurſu ⁊ de
bito fine:q̃ ꝑ eũ didici ⁊ exꝑt ſũ qᷓ; plu/

rimis ãnis eiꝰ inherẽs charitati:vt dñs

donauerit explicãdũ ſuſcepi. Ueꝝ ſum/

mã qſo maieſtatẽ:q̃̊ munꝰ hmõia me ar/
reptũ ita gerã ⁊ peragã:vt nec pr̃is lumi
nũ offendã veritatẽ:nec bonoꝝ eccleſie fi
lioꝝ vlla ex ꝑte fraudare videar charita⸗/

tẽ. Nec em attingã ea oĩa ĩſinuare:q̃ ideʒ

beatiſſimꝰ auguſtinꝰ ĩ ſuis ↄfeſſionuʒ li/

bꝛis ð ſemetipo.q̃lis añ ꝑceptã graʒ fue

rit:qualiſqʒ iã ſũpta viueret deſignauit.
Hoc em̃ facere voluit:vt ait aplłs:ne de
ſe quiſq; hoĩm ſupᷣ q; ſe eſſe nouerat:aut
ð ſe auditũ fuiſſʒ crederet vlł putaret:hu
militatè ſãcte more vtẽs:⁊ iã nullũ fallẽſ
ſʒ laudẽ nõ ſuã:ſʒ ſui dñi ð ꝓpꝛia libera/⸗
tione ac munere qrens ex his videlicet q̃ᷓ

iã ꝑceperat:⁊ fraternas pᷣceſ poſcẽs ð hiſ

qᷓ acciꝑe cupiebat. Sacramẽtũ igit᷑ reg
qdðᷣ angelica autoꝛitate ꝓlatũ eſt:bonũ ẽ
bbbbſcödere: opa aũt dñi reuelare ⁊ ↄfiteri
honoꝛiſficũ eſff.

Gitur beatiſſi
mus auguſtinus ex ꝓuincia

africana ciuitate thagaſtẽſi
ð numero curialiũ:parẽtib⸗

guſtini hypponẽſis eßi.

¶ Explicit plogꝰ. Incipit vita ſacti an

honeſt ⁊ chꝛiſtianis ꝓgenitꝰ erat.alituſ

q; ac nutritꝰ eoꝝ cura ac diligẽtia impẽ/
ſiſq; ſecularibo lris erudituſ appme oibꝰ
videlicet diſciplinis imbutꝰ q̃s liberaleſ

vocãt Nã ⁊ grãmaticã pꝛiꝰ ĩ ſua ciuitate

⁊ rhetoꝛicã ĩ africe capite carthagine po
ſtea docuit:ↄſeq̃nti etiã tꝑe trãs mare in

vꝛbe roma:⁊ apud mediolanũ vbi tun

tꝑis imꝑatoꝛis valẽtiani minoꝛis comi
tatꝰ fuerat oſtitutꝰ. Inq̃ vꝛbe tũc epᷣatũ

admiſtrabat acceptiſſimꝰ deo:⁊ in opti /
mis vir pᷣclariſſimꝰ ſacerdos eximiꝰ am

bꝛoſiꝰ. Huiꝰ interea vᷣbi dei pᷣdicatoꝛis

freqntiſſimis ĩ eccłia diſputatõibo aſtãs
onnlelergeba ſuſpẽſus atq; affixꝰ.

eꝝ aliqñ manicheoꝝ apud carthagi/

nẽ adoleſcẽs fuerat erroꝛe ſeductꝰ:⁊ iõ ce

terꝭ ſuſpẽſioꝛ aderat:neqd vł ꝓ ipa velõꝰ
ipaz hereſim diceret. Sʒ ꝓpuenit dei libe

ratoꝛis clemẽtia ſui ſacerdotis ambꝛoſij

coꝛ pertractãtis:vt ↄtra illũ erroꝛẽ inci/
dentes legis ſoluerent᷑ q̃ſtiones:atq; ita
edoctꝰ ſenſim atq; paulatim hereſis illa
miſeratõne diuĩa eiꝰ ex aĩo pulſa eſt:pti/

nuſq; ipᷣe ĩ fide catholica ↄfirmatꝰ eſt ꝓſi

ciẽdi ĩ religione eidẽ amoꝛis ardoꝛ tantꝰ
innatꝰ eſt:qͥ ppinquãtibo diebo ſãctis pa
ſce:ſalutꝭ aquã ꝑciperet:⁊ factũ eſt diuia
pᷣſtãte opitulatõe:vt ꝑ illũ talẽ ac tantuʒ
antiſtitẽ ambꝛoſiũ:⁊ doctrinã ſalutarem
ecclie catholice ⁊ diuina auguſtinꝰ ꝑci/
peret ſacramẽta. Moxq; ex intimis coꝛ
dis medullis ad deũ ↄuerſus:ſpem oẽm
quã habebat ĩ ſeculo dereliqt. Jã nõ vx

oꝛẽ:nõ filios carnis:nõ diuitias:non ho

noꝛes ſeculi qᷓrẽs:ſʒ ſoli deo cũ ſuis ſerui
re ſtatuit ĩ illo ⁊ ex illo puſillo grege eſſe
ſtudẽs:quẽ dñs alloquit᷑ dicẽs.nolite ti/
mere puſillꝰ grex:qm cõplacuit pfi vro
dare vobis regnũ.vendite qᷓ poſſidetis:

⁊2 date elemoſinaz. facite vobis ſacculos

nõ veteraſcẽtes:theſauros nõ deficiẽtes
in celis.⁊ illud qð iteꝝ dicit dñs:idẽ vir
ſanctꝰ facere cupiens.ſi vis eſſe perfectꝰ
vende om̃ia que habes ⁊ da pauperibuſ
⁊ habebis theſaurum in celis:⁊ veni ſe/
quere me:⁊ ſuper fidei fundamẽtum edi
ficare deſideranſ:non ligna:fenum:ſtipu
lam:ſed aurum:argentum:⁊ lapides pᷣci
oſos.Et erat tunc annis maioꝛ triginta

ſolg ſu
bighad
toſerul
tibhexul

ntea d

lſſtics
ltrue
degen
mnigta
fiterſe
agroſa

Ntirut

ſeslecn
ded in
bys.l
ð his
lecta!
nilyae

we⸗

fchopu
(Riſti
WN
reten
0e89
ſiali
ſſſet.
latü:
culie
atch⸗
glloa
dede
Hecſ
hectüi
eyt
leves
opebo
ſebat

bpppe
lhnge

ncötate

anit⸗
ſcüͤſc
poiti
ſppof
bat
ab eig
gbſtin
telib⸗
oibpi
Spen

lin

—

—

—

niandin
Mgathinpi
n phnench
plhe
Piſtaciie
Cunbagirn
demisnmen
nüvbin
minorison
wbencän
dertſtcnn⸗
da ſcinis
us ceff,
Ppudcanbag⸗
ſpa riöct
Inphari;
ontoebe
nsambꝛoſih
oRinc,
eeatci
in boeio
opollachn
Serdoen
cn ſigol
aickou
ivtnn;
ſurnen
ltin ⸗
ncinis c:
Gſencen
t N
tooronbo
cöſusſeni
logtegece
Co ln/
r o
wſois.
cuios
eſtits
gigeſ
ſe hong⸗
unnt
6.. vll,
mmimmnch
mun n
picesfe,
1 io

dH

(CEFo. cchx.

ſola ſuperſtite matre nomine monica ſi⸗/
biq; adherẽte:⁊ de ſuſcepto eius ꝓpoſi/

to ſeruiẽdi deo:ampliꝰ q; ð carnis nepo
tib exultante. Hã eiꝰ pr̃ patriciꝰ noĩe iä
antea defunctꝰ erat. Renũciauit etiã ſco
laſticis q̊s rhetoꝛicã docebat vt ſibi ma
giſtrũ aliũ ꝓuiderẽt:eo ꝙ ſeruire deo iße
decreuiſſet.Ac placuit ei ꝑcepta bapti /
mi gr̃a cũ alijs ciuiba ⁊ amiò ſuiſ deo pa

riter ſeruiẽtibo ad africã ⁊ ꝓpꝛiã domum

agroſq; remeare.Ad q̊s veniẽs.⁊ in àbꝰ
oſtitutꝰ ferme triẽnio ⁊ a ſe iã alienat cu

ris ſecularibo:cũ his qͥ eideʒ adherebant
deo viuebat:ieiunijſ:oꝛõib:boniſq; oꝑi
bus:ĩ lege dñi meditãs die ac nocte.Et
ð his q̃ ſibi deꝰ cogitãti atq; oꝛãti intel/

lecta reuelabat: ⁊ pᷣſentes ⁊ abſẽtes fᷣmo
nib ac libꝛis docebat.õtigit foꝛte eo
dẽ tꝑe:vt qdã ex his q̊s dicũt agẽtes in

rebbapud hypponẽ regiũ ↄſtitutꝰ:bene
chꝛiſtianꝰ deũq; timẽs.cõꝑta eiꝰbona fa
ma atq; doctrina deſideraret atq; opta/
ret eũ videre:pmittẽſ ſe poſſe mũdi huiꝰ
oẽs ↄtẽnere cupiditates atq; illecebꝛas:
ſi aliqũ ex eiꝰ oꝛe dei verbũ audire meru

iſſet.Oð cũ ad ſe fideli fuiſſet relatõe de/

latũ:libare aĩaʒ cupiẽs ab huiꝰ vite peri
culis:moꝛteq; et᷑na:ad memoꝛatã vltro
atq; ↄfeſtim venit ciuitatẽ:⁊ hoĩeʒ viſuʒ
allocutꝰ freq̃ntiꝰ atq; exhoꝛtatꝰ eſt:qᷓ; tũ
deꝰ donabat: vt qð deo vouerat redderʒ

Nec ſe ille factuꝝ ð die ĩ diẽ pollicebat:
nec tñ ĩ eiꝰ tũc h̊ ipleuit pᷣſentia. Sʒ va/
care vtiq; ⁊ inane eſſe nõ potuit:qð ꝑ ta⸗/

le vas mũdũ ĩ honoꝛe vtile:dño ad om̃e
opꝰ bonũ paratũ:in om̃i loco:diuina ge
rebat ꝓuidẽetia. Eodẽ itaq; tꝑe in eccłia
hypponẽſi catholica valeriꝰ ſanctꝰ epᷣa⸗

tum gerebat. Qui cũ flagitãte eccłliaſtica
ncẽitate:de puidendo ⁊ oꝛdinãdo pᷣſbite

ro ciuitat:plebẽ dei alloq̃ret᷑ ⁊ exhoꝛta/
ret᷑:iã ſciẽtes catholici ſãcti auguſtinip
poſitũ ⁊ doctrinazʒ:manu iiecta qm̃ ⁊ idẽ
ĩ ppło ſecurꝰ ⁊ ignarꝰ qͥd futuꝝ eſſet aſta

bat. Solebat aũt laicꝰ vt nobis dicebat
ab eis tm̃ eccłijs q̃ nõ haberẽt epᷣos ſuã
abſtinere pᷣſentiã.Eũ g tenuerũt:⁊ vt in
talibo ↄſuetũ eſt ẽo oꝛdinãdũ intulerũt.
oĩb id vno ↄſenſu ⁊ deſiderio fieri ꝑfici/
ꝙ; petentibo:magnoq; ſtudio ⁊ clamoꝛe

flagitantibe: vbertim eo flete: nõnullis
dẽ lacrimas eiꝰ vt nobis ipᷣe retulit:tunc

ſupbe interpᷣtantibo: ⁊ tanq; eũ ↄſolãtibꝰ

ac dicentiby:gꝛ loc' pᷣſbiterij licet ip̃e ma
ioꝛe dignꝰ eſſet:appꝛopinqret tñ epᷣatui.
Cũ ille hõ dei vt nobiſ retulit maioꝛi cõ
ſiderarõe intelligeret ⁊ gemeret:q;; mlta
⁊ q; magna ſue vite pericula de regimie
gubernacõe eccłie impẽdere:ac ꝓueniR ⸗-
re ſpectaret:atq; ideo fieret.Et eoꝝ tunc
vt voluerũt cõpletũ eſt deſideriũ.Yactꝰ
ergo pᷣſbiter monaſteriũ itra eccłiaʒ mox
iſtituit:⁊ cũ dei ſfuus viuere cepit ſᷣm mo
dũ ⁊ regulã ſub ſancr aplłis ↄſtitutã:ma
xime vt nemo quicq; ppꝛiũ illa ſocieta
te haberet:ſʒ eis eſſent onia comunia:et
diſtribueret᷑ vnicuiq; ꝓut ceniq; opꝰerat.

qð iã ipᷣe pꝛioꝛ fecerat:dũ de crãſmariniſ

ad ſua remeaſſet. Sanctꝰvero valeri oꝛ
dinatoꝛ eiꝰ vt erat vir pijſſimꝰ ⁊ deum ti
mens:exultabat:⁊ deo gr̃as agebat:ſuaſ
exauditas a dñno ſuiſſe pᷣces:q̃s ſe frequẽ
tiſſime fudiſſe narrabat.ſ.vt ſibi diuini /
tus hõ ↄcederet᷑ talis:qͥ poſſet vᷣbo dei
⁊ doctrina ſalubꝛi eccłiam dei edificare:
cui rei ſe hõ natura grecꝰ:minuſq; latina
lingua ⁊ litteris inſtructꝰ:minꝰ vtilẽ ꝑui
debat:⁊ eidẽ pᷣſbitero ptãteʒ dedit coꝛaʒ
ſe in eccłia euangeliũ pᷣdicandi ac freq̃n/
tiſſime tractãdi:ↄtra vſũ quidẽ ⁊ ↄſuetu
dinẽ africanaꝝ eccleſiaꝝ:vnde etiã ei nõ
nulli ep̃ᷣi detrahebãt. Dʒ ille vir venera /
bilis ac ꝓuiduſ in oꝛientalibo eccleſijs id
ex moꝛe fieri ſciẽs:vtilitati eccłie ↄſulẽs
obtrectatoꝝ nõ curabat linguas:dũ mo
do factitaret᷑ a pᷣſbitero qð a ſe epo imple
ri minime poſſe cernebat. Unde accenſa

⁊ ardens eleuata ſuꝑ candelabꝝ lucerna

om̃ibus qui ĩ domo erãt lucebat.Et po
ſtea currẽte ⁊ volãte hmõi ſama bono pbp
cedẽte exẽplo:accepta ab epᷣis ptãte:pᷣſbi
teri nõnulli coꝛam epᷣis pplis tractare ce

perũt verbũ dei. Sane tüc ĩ illa hyppo/

nenſi vꝛbe manicheoꝝ peſtilẽtia q; pluri
mos ciues ⁊ peregrinos infecerat ⁊ pene
trauerat ſeducẽte ⁊ decipiẽte eiuſdẽ he/
reſis quodã pꝛeſbitero nomine foꝛtuna/
to.ibidem cõuerſante atq; moꝛante. In/
terea hypponẽeſes ciues ⁊ peregrini chꝛi
ſtiani tam catholici q; etiam donatiſte

nadeunt auguſtinũ pᷣſbiterum:atq; depo
ſcunt:vt illum hominẽ manicheoꝛũ pꝛe/⸗
ſbiteruʒ quẽ doctũ credebant videret:et
cũ eodẽ de lege tractaret.Oð idẽ vt ſcri⸗
ptũ eſt:parat ad rñſionẽ omi poſcẽti ſe
rõeʒ de fide ⁊ ſpe q̃ ĩ deo ẽ:potẽſq; exhoꝛ
tari ĩ doctrina ſana:⁊ ↄtradicẽtes redar/
guere minime renuit:ſʒ yrꝝ etiã h foꝛtu/⸗
natꝰ fieri vellet ſciſcitatꝰ eſt. At illi cõfe/
ſtim ad ipᷣm foꝛtunatũ id detulerũt:petẽ
tes ⁊ exhoꝛtãtes ac flagicãtes qð id mi/⸗/
nime recuſaret. Saneqm̃ idẽ foꝛtunatꝰ
iam apud carthaginé ſanctũ nouerat au
guſtinũ adhuc ĩ eodẽ ſecũ erroꝛe cõſtitu/
tum:cũ eodẽ ↄgredi pauitabat. Uleꝝ tñ
ſuoꝝ maxime inſtãtia coactꝰ ac verecun
datꝰ:pmiſit cominꝰ ſe eſſe ventuꝝ:certa/
menq; diſputãdi ſubituꝝ. Undeↄdicto
die ⁊ loco ↄuenerũt in vnũ ↄcurrẽtib q;
lurimis viris ſtudioſis:turbiſq; curio
is: 2 aptis notarioꝝ tabulis:diſputatio
eſt cepta pᷣmo:⁊ ſecũdo finita eſt die. In
q̃ ile manicheꝰ pᷣceptoꝛ vt ſegeſtoꝝ cõti/
net fides:nec catholicã aſſertionẽ potuit
euacuare:nec manicheoꝝ ſectã ſubnixa
veritate valuit cõpꝛobare:ſʒ deficiẽs re/
ſpõſione vltimo collatuꝝ ſe cũ ſuiſ maio
ribo:ea q̃ refellere nõ potuit/pſecutꝰ eſt:⁊
ſi ſibi foꝛte de his ſatis minime feciſſent
ſue aĩe cõſultuꝝ:atq; ita ab om̃ibo apud
quos magnꝰ ⁊ doctꝰ videbat᷑:nihil valu
iſſe in ſue ſecte aſſertione iudicatꝰ ẽ. Qua
ille cõfuſione affectꝰ:⁊ ſequenti tempoꝛe
de hypponẽſi ciuitate ꝓfectus:ad eandẽ
ampliꝰ nõ remeauit:ac ſic ꝑ memoꝛatuʒ
dei hominẽ omniũ coꝛdibo:vel qͥ aderãt
vel qͥ abſentes illa q̃ geſta ſunt cognoue/
rant:erroꝛ ille ablatus:catholica eſt inti
mata: ac cõperta ſincera religio. Et doce
bat ac pᷣdicabat ille pꝛiuatim ⁊ publice:ĩ
domo:⁊ ĩ eccleſia ſalutis verbũ:cũ omni
fiducia aduerſus africanas hereſes:ma
ximeq; ↄtra donatiſtas:manicheos:⁊ pe
lagianos:libꝛis ↄfectis:⁊ repetitis fᷣmo
nibo ineffabiliter admirantibo chꝛiſtianiſ
⁊ colletantibo:⁊ hocipᷣm vbi poterãt non
tacentibo:ſʒ diffamantibo Sicq; adiuuã
te dño leuare in africa eccleſia catholica
exoꝛſa eſt caput:q multo tꝑe illis cõuale
ſcentibo hereticis pᷣcipueq; rebaptiſan/

—

Poſſidonius de vita ſãcti auguſtini

.êẽòẽe ——

—
—

te donati parte maioꝛẽ multitudinẽ afro

ruʒ ſeducta ⁊ oppᷣſſa iacebat.Libꝛos ve
ro eiuſdẽ ſiue tractatꝰ mirabili dei gra p
cedentes ac ꝓfluenteſ:inſtructos omi ra
tionis copia atq; autoꝛitate ſanctaꝝ ſcri
pturaꝝ:ipᷣi quoq; heretici ↄcurrẽtes:cũ
catholicis ingenti ardoꝛe audiebãt:⁊ qͥſ
qͥs vt voluit ⁊ potuit notarios adhibẽs
etiã ea qᷓ̃ dicebant᷑ excepta deſcripſit.Et
inde iã ꝑ totũ africe coꝛpꝰ pᷣclara doctri⸗
na odoꝛq; ſuauiſſimꝰchꝛiſti diffuſa ⁊ ma

nifeſtata eſt:ogaudẽte hoc quoq; cõper/

to eccleſia dei trãſmarina.Quoniã ſicut
dũ patit᷑ vnũ membꝝ:cõpatiunt᷑ oĩia mẽ
bꝛa:ita etiã cũ gloꝛiſicat᷑ vnũ membꝝ:cõ
gaudent omia mẽbꝛa.Per idẽ tempꝰ co
ram epᷣis hoc illi iubentibo qͥ plenariũ to

tius africe conciliũ hippone agebãt:de

ſide ⁊ ſimbolo pᷣſbiter adhuc auguſtinꝰ
diſputauit. Ille vero beatꝰ ſenex valeri

us ceteris ex hoc ampliꝰ exultãs:et deo
gratias agẽs de ↄceſio ſibi ſpeciali bene
ficio:metuere cepit:vt ẽ humanꝰ animꝰ:
ne ab alia eccleſia ſacerdos ꝓbatꝰ ad epi

ſcopatũ quereret᷑:⁊ ſibi auferret᷑ Nã ⁊ id
ꝓueniſſet:niſi ⁊ hoc idẽ epiſcopꝰ cogni/
to:ad locũ ſecretũ eũ trãſire curaſſet:oc/
cultatũq; a querentibo minime inueniri
feciſſet. Uñ ampliꝰ ſoꝛmidãs idẽ venera
bilis ſenex:⁊ ſciens ſe coꝛꝑe ⁊ etate infir/
miſſimũ:egit ſecretis litterj apud pꝛima
tẽ epiſcopũ ſedis carthaginẽſis allegãs
imbecillitatẽ coꝛꝑis ſui:etatiſq; grauita
tem:⁊ obſecrãs vt hipponẽſi eccleſie oꝛ⸗/
dinaret᷑ epiſcopꝰ:qͥ ſue cathedre nõ tam
ſuccederet:ſʒ ↄſacerdos accederet augu
ſtinꝰ. Que igit᷑ beatꝰ valerius optauit ⁊
rogauit:ſatagens reſcripto impetrauit.
Poſt quã petitionẽ ad viſitandũ adueni
ente ad eccleſiã hipponẽſem tunc pꝛima
te numidie megalio calamenſi epiſcopo
⁊ valeriꝰ antiſtes epiſcopis qͥ foꝛte tunc
aderãt:⁊ dericq oĩb hipponẽſibs:⁊ vni/
uerſe plebi inopinatã cũctis ſuã ĩſinuat
tunc voluntateʒ om̃ibuſq; audientibo et
gratulantibo:atq; id fieri perficiq; ingen
ti deſiderio clamantib:epiſcopatũ ſuſci
pere ↄtra moꝛẽ eccleſie ſuo viuẽte epiſco
po pꝛeſbiter auguſtinꝰ recuſabat.Dũq;

id fieri ſolere ab om̃ibo ſuaderet᷑:atq; id

L
—— —

deb

ce

cubt
tion

riti

1

tllec

c(ü
ſte

m
in

on

we
i

linlitt
hgr
ldifi⸗
mgnefir
teſnanſe
Anigei
udlchint
losachde

eſenole

Gan docn
difuſgen

Pocgce⸗

Wmüäſtont
Nmidiani
ridetmnp

Me gebird

cAUH

Tnerrien
Utäs:et de)

umnan ne
Spbra
emiſit
ilcop a
ranſer
nine uan
Sicirmne

rify

puint
ſs alcgis
ſcsgnitn
iccccſeo/
Adre nöun
derctaug
1oplaut
mnpemmt
vna
olcoho
ſone un⸗
e
äiſnun
diennti
fuig n
nir ⸗

7

ut Die

ciad

ignaro tranſmarinis ⁊ africanis eccleſie

exẽplis ꝓbaret᷑:cõpulſuſ atqʒ coactꝰ ſuc

cubuit:⁊ epᷣatꝰ curã ⁊ maior loci oꝛdina

tionẽ ſuſcepit Oð in ſe ipᷣe poſtea fieri nõ
Debuiſſe: vt viuo ſuo epᷣo oꝛdinaret᷑:⁊ di
xit:⁊ ſcripſit: ppter ↄcilij vniuerſał veti/
tũi:qð iã oꝛdinatus didicit:nec qð ſibi fa
ctũ eſſe doluit:alijs fieri voluit. Uñ etiã
ſategit:vt ↄcilijſↄſtitueret᷑ eoꝝ:ab oꝛdi

natoꝛibo deberi oꝛdinãdis vel oꝛdinatis
oĩm ſtatuta ſacerdotũ in noticiã eẽ defe/

renda Atq; ita factũ ẽ:vt epᷣatu ſuſcepto
mtlto inſtãtiꝰ ac feruẽtiꝰ maioꝛe auctoꝛi/
tate:nõ adhuc ĩ vna tm̃ regiõe:ſʒvbicũ/
q; rogatꝰ veniſſet vᷣbũ ſalut etne alacnit᷑
ac ſuauit᷑ pullulãte atq; creſcẽte dñi eccle
ſia pᷣdicabat:paratꝰ ſemꝑ poſcentibo red
daere rõem de fideꝛ ſpe:q̃ cũ deo ẽ:⁊ eiꝰ di

cta atq; excepta maxie vonatiſte in eadẽ

hipponẽzſivł vicina manẽetes ciuitatead
ſuos epos deferebãt. QOue cũ audiſſent:
⁊ ecõtra foꝛte aliqͥd dicerẽt:aut a ſuis re/
fellebat᷑:aut eadẽ res ad ſctm̃ auguſtinu

deferebat᷑: eaq; cõperta patient᷑ ac lenit᷑

vt ſcriptũ eſt:cũ timoꝛe ⁊ tremoꝛe ſalutẽ

oĩm opꝑabat᷑.Oñdens q; nihil illi retelle

re voluerint ac valuerit.q;q; veꝝ mani/
feſtũq; ſit qð eccłie dei fides tenet ac do/
cet. Et hec dieb ac noctibo ab eodẽ iugi
ter agebant᷑. Nã ⁊ eplas pᷣuatas ad qͥſcũ
qʒ; eiuſdẽ erro epᷣos ⁊ eminẽtes.ſ.laicoſ
dedit:rõne reddita admonẽs atq; exhoꝛ

tans:vt vł ab illa ſe pᷣuitate coꝛrigerẽt:ł

certe ad diſputatiões venirẽt. Illi vero
cauſa diffidẽtie nihil vnq; reſcribere vo
luerũt:ſʒ irati furioſa loqᷓbant᷑: atq; ſedu
cctoꝛẽ deceptoꝛẽq; aiaꝝ auguſtinũ eſſe:⁊

pꝛiuatim ⁊ publice ↄclamabant:⁊ velut

lupũ occidendũ eſſe in defenſionẽ gregiſ
ſcʒ ſui dicebãt ⁊ tractabant. oĩaq; pẽta a

deo indubitant᷑eẽ credẽdũ poſſe dimitti
his qͥ h facere ac ꝑficere potuiſſẽt:necoe
um timẽtes:nec hoĩes erubeſcentes.Et
vt eoꝝ cã diffidẽtie cũctis innoteſcere e⸗
laboꝛauit:⁊ public geſtis ↄuẽtinõ ſunt
auſi ↄferre. Habebãat etiã eidẽ donatiſte
ꝑ ſuas pene oẽs eccłias inauditũ hoĩuʒ
gen puerſuʒ ac violentũ:velut ſub pfeſ

ſione ↄtinẽtiũ ambulãtes: qͥ circũcellio⸗
nes dicebant. Et erãt in ingenti nüero æz

CCLNI

turba ꝑ om̃s fere africanas regiões oſti⸗
tuti. Qui mal imbuti doctoꝛibo audacia
ſuꝑba:et temeritate iülicita: nec ſuis nec
alienis aliqñ ꝑcebaãt:ↄtra ius faſq; ĩ cau

ſis interdicentes hoibi:⁊ niſi obediſſent:

dãnis guiſſimiſ ⁊ cedibo afficiebãt:arma
ti diuerſis telis:bachaãtes ꝑ agros villai

qᷓ; vſq; ad ſanguis effuſionẽ accedere nõ
metuẽtes. Sʒ dũ vᷣ̈bũ dei ſedulo pᷣdica/
ret᷑i⁊ cũ his q oderũt pacẽ paciſ rõ habe
ret᷑:illi pacẽ loquentẽ debellabãt gratis

Ciũq; aduerſus eoꝝ dogma vitas inno /
teſceret:qͥ volebãt ⁊ poterãt ſeſe inde vel

eripiebãt vł ſubducebãt:⁊ paci atq; vni

tati eccłie cũ ſuis qͥbo poterãt coherebãt

VIñ illi ſui error ↄgregationẽ minui vi

dentes:atq; augmẽt ecclie inuidẽtes:ac
cenſi exardeſcebãt ira gquiſſima:⁊ intole/

rabiles ꝑſecutiõeſ vnitati eccłie cõpacti

faciebãt. Jpᷣiſq; ſacerdotibo catholicis ⁊
miniſtris aggreſſiones diurnas atq; no/

cturnas direptiõeſq; reꝝ oĩm vi infere/

bant. Nã ⁊ młtos dei fuos cedibo debili

tauerũt:aliqͥ bo etiã calcẽ cũ aceto in ocu
los miſerũt:alioſq; occiderũt. Uã eẽ ſu/
is idem donatiſte rebaptiʒatoꝛes ĩ odi/
unm veniebãt. Pꝛoficiẽte vo doctrina di

ning ſub ſctõ ⁊ cũ ſctõ auguſtino ĩ mona

ſterio deo ſeruiẽtes:ecclie hipponẽeſi cle/
rici oꝛdinari ceperũt:ac deinde innoteſcẽ
te ⁊ clareſcẽte de die in diẽ ecclie catholi
ce pᷣdicatiõis veritate:ſctõꝝq; ſᷣuoꝝ dei
pꝓpoſito ↄtinentia ⁊ pauꝑtate pfunda:ex

monaſterio qð ꝑ illũ venerabilẽ virũ ⁊ eſ

ſe ⁊ creſcere cepat:magno ðſiderio poſce
re atq; acciꝑe epos et clericos pax eccłie

atq; vnitas ⁊ cepit pᷣmo ⁊ poſtea ↄſecuta

eſt. Nã ferme decem qs ipe noui ſctõs ac
venerabiles viros cõtinẽtes et doctiſſi/
mos btũſauguſtiꝰ diuerß ecclijs nõnulb

qͥqʒ emientioꝛibo rogatꝰ dedit. Silrq; ⁊

„.—

hi ex illoꝝ ſctõꝝ ꝓpoſito venientes:dñi
eccłijs ꝓpagatꝭ: ⁊ mõaſteria inſtituerũt:

L ſtudio creſcẽte edificatiõis vbi dei cete

1797

ris eccleſijs ꝓmotos fres ad ſuſcipiẽduzʒ
ſacerdotiũ pᷣſtiterũt. Uñ ꝑ mitos ⁊ ĩ mł
tis ſalubꝛis fidei ſpei et charitat eccleſie

innoteſcẽte doctrina:non ſolũ ꝑ oẽs afri
canas ptes: veꝝ etiã in trãſmarinis ⁊ ꝑ li

bꝛos editos atq; in grecũ ſermonẽ traãſia

tos: ab illo vno hoĩe: ꝑ illũ mult fauen
te deo:mlta innoteſcere meruerũt. tc&
hinc vt ſcriptũ eſt pctõꝛ vidẽs iraſcebat᷑

dentib ſuis frẽdebat ⁊ tabeſcebat: ſerui
aüt cheiſti vt dictũ eſt: cũ his qͥ oderunt
pacẽ erãt pacifici⁊ cum loq̃rent᷑ debella

bant᷑ grat ab eis.Aliqtiẽs vᷣo etiã vias

armati ijdẽ circũcelliões ↄð famulum dei
auguſtinũ obſederũt:dũ foꝛte iret roga /
tus ad viſitãdas inſtruẽdaſq; ⁊ exhoꝛtã
das catholicas plebes:qð ipᷣe freqntiſſi

me faciebat. Et aliqñ ↄtigit vt illi ſuccẽ

turiati hactenꝰ ꝑderet captionẽ. Euenit
qͥdẽ dei ꝓuidẽtia ſʒ ductorꝭ hoĩs erroꝛe:

vt ꝑ aliã viã cũ ſuis comitib ſacerdos q̊ᷓ
tendebat veniſſet:atq; ꝑ hũc quẽ poſtea
cognouit erroꝛẽ:manꝰ impias euaſiſſet:

⁊ cũ in oĩbo liberatoꝛi deo grãs egiſſet:il
li oĩno ſuo moꝛe nec laicis nec cleric pe-
percerũt:ſicut publica ↄteſtant᷑ geſta yn
terea ſilendũ nõ eſt qd ad laudẽ dei ꝑ illi
us tã egregij in eccłia viri ſtudiũ domuſ

q; dei zeluʒ aduerſus pᷣdictos rebaptiʒa

toꝛes donatiſtas geſtũ ꝑfectũ eſt. Cuʒ
foꝛte vnꝰ ex his q̊s de ſuo monaſterio et
clero epᷣs eccłie ꝓpagauerat:ad ſuã curã

ptinentẽ calamẽſis eccłie dioceſim viſita
ret: ⁊ ᷓ didicerat ꝓ pace eccłie ↄtra illam

hereſim pᷣdicaret.factũ eſt vt medio itine

re eoꝝ inſidias incurriſſet: ⁊ puaſum cũ
oĩbus illi comitãtibo:ſublatꝭ aĩalib ⁊ re
bus:ĩiurijs ⁊ cede guiſſima eũ affeciſſent
Deã re ne pacis eccłie ampliꝰ impedire

tur ꝓfectꝰ:deſenſoꝛ ecckie int᷑ leges nõ ſi /

luit. Et pᷣceptꝰ eſt criſpinus qͥ iſſdeʒ do/

natiſtis in calamẽſi ciuitate ⁊ regiõe eẽᷣ

fuit:pᷣdicatꝰ ſcʒ ⁊ multi tꝑis ⁊ edoctꝰ ad

multã teneri aurariã publicis legibo pꝛe

ſentatꝰↄtra hereticos ↄſtitutã Qui reſul

tans legibo cũ pꝛeſentatꝰ apud ꝓcõſule,
ſe negaret hereticũ obꝛuta eſt neceſſitas:
vt illi recedẽte eccłie defenſoꝛe a catholi /

co epo reſiſteret᷑:⁊ coõuinceret᷑ qð eſſe ſe ſu
iſſe negauerat:qm̃ ſi ab eodẽ diſſimulare
tur foꝛte catholicꝰ epᷣus ab ignoꝛantibꝰ
crederet᷑:illo ſe qð erat negãte:atq; ita ex
ac deſidia infirmis ſcãdalũ naſceretur.
Et memoꝛabili auguſtino antiſtite om/
numodis inſtãte ad ↄtrouerſiã ambo ipſi

calamẽſes epᷣi venerunt:⁊ de ip̃a diuerſa

PPoſſidonius devita ſcti augu.

cõmuniõe tercio ↄftictu ſecũ egerũt:ma⸗
gna pploꝝ chꝛiſtianoꝝ multitudie cauſe
exitu: ⁊ apud carthaginẽ ⁊ ꝑ totã africazʒ
expectante.atq; ille criſpinꝰ ꝓcõſulari et

libellari mnĩa eſt ꝓnunciatꝰ hereticꝰ. Pꝛo

q; illo apud cognitoꝛẽ catholicꝰ epᷣs in/
terceſſit ⁊ ne auraria młta exigeret᷑ ei eſt
beneticiũ impetratũ. Uñ cuʒ ingratꝰ ad
pijſſimũ pncipẽ ꝓuocaſſet:ab imꝑatoꝛe
relationi deditũ eſt rũſum ſolutũ:⁊ cõſe/
quẽter pᷣceptũ.nlło pꝛoꝛſus loco hereti/
cos donatiſtas eſſe debere:⁊ eos ad vim
legũ oĩm ↄtra hereticos latarũ vbiq; te/
neri debere. Ex qͥ ⁊ iudex ꝓpter officiuzʒ
⁊ idẽ criſpinꝰ ꝙ mĩme fuerat exactꝰ:pᷣce/
ptiſunt duas auri libꝛas fiſci iurib ĩfer
re. Sed ꝓtinꝰ oꝑa data eſt ꝑ catholicos

epᷣos:pᷣcipue ꝑ ſancte mẽoꝛie auguſtinũ
vt illa oĩim ↄdẽnatio pncipis dimitteret᷑

indulgẽtia.Et dño adiuuãte ꝑfectũ eſt.
Oua diligẽtia ⁊ ſctõ ſtudio młtũ creuit

ſctã eccłia.Et his oĩboꝓ pace ecckie ge⸗/
ſtis.auguſtino dñs ⁊ h palmã dedit:⁊ a,/

pud ſe iuſticie coꝛonã refuauii:ac magiſ
magiſq; iuuãte chꝛiſto de die in diẽ au⸗

gebat᷑:⁊ iłtiplicabat᷑ pac vnitas ⁊ eccle

ſie dei ↄfraternitas.Et id maxĩe factuʒ ẽ
poſt collationẽ q̃ ab vniuerſ epᷣis catho
licis apud carthaginẽ cũ eiſdẽ donatiſta
rũ epᷣis poſtmodũ facta ẽ: adiuuãte glo/
rioſiſſimo ⁊ religioſiſſimo imꝑatoꝛe ho/
noꝛio.ppter qð ꝑſiciẽdũ etiã a ſuo latere
tribunũ ⁊ no: ariũ marcellinũ africã iudi
cẽ miſerat. In q̃ ↄtrouerſia illi oĩbo mo/
dis ↄfutati:atq; de erroꝛe a catholic cõ/⸗
uicti:ſnĩa cognitor notati ſunt:⁊ pꝰ eoꝝ
appellationẽ pijſſimi reg rñſo: iuſte ĩter
hereticos ↄdẽnati ſunt. Ex q̃ rõe notati
ſunt ſolito ampliꝰ eoꝝ epᷣi:qͥ cũ ſuis cleri
cis ⁊ plebiba nõ cõicauerũt Et pacẽ tenẽ
tes catholicã:multas eoꝝ ꝑſecutiões vſ
q; ad mẽbꝛoꝝ amputationẽ ⁊ intermnetio

nẽ. Et totũ illud bonũ vt dixi ꝑ ſctm̃ il/

„

lũ hoĩlem oſentientiba nr̃is epᷣis ⁊ ꝑit᷑ ſa⸗/

tagentib ⁊ ceptũ ⁊ pfectũ eſt. Poꝛro aũt

poſt illã q̃ cũ donatiſtis facta eſt collatio
nẽ. nõ defuerũt q dicerẽt ꝑmiſſos nõ fu/
iſſe eoſdẽ epᷣos apud ptãtem q̃ cãm audi

uit: dicere oĩa ꝓ ſuis ptibo:qm catbolice
cõionis cognitoꝛ ſue fauebat eccłie:licec

— — - —

— ——— — — —

—.— — — —— ——

——

rüeſpe⸗
deaane
ifig;
zilrig
si
ereiac
ngr
ſwhane
rürtci
cohan,
werin
iſtigte
nſſin
Nac zen
lorcpi⸗
nbolcces
gylii
ument
ctüct.
Gc.
Wete⸗
dadiet⸗
Ni
rde
iscn
donuth
irch/
vel/
btcre
id
iwno/
clicc/
Wap
vſteite
Zehonnt
on
NiMe
o
meri
cini
thitt
Nrollt
o⸗
nmnci
ſolie
ei

rent:qũquidẽ ⁊ añ ↄtrouerſiã ijdẽ hereti

ci catholice cõionis eundẽ eẽ nouerant:
⁊ dů ab eodẽ ↄuenirent᷑ public geſtis:q
ad collationẽ occurrerẽt ⁊ ſe eẽ facturos
ꝓſecuti ſunt. Poterãt vtiq; ſuſpectũ euz

hñtes:recuſare ↄgreſſuʒ.Tñ omipoten/

tis dei pᷣſtitit auxiliũ.vt poſtea ĩ ceſarien
ſi mauritanie ciuitate ↄſtitutꝰ venerabi

mẽoꝛie auguſtinus:q̊ͥ eũ venire cuʒ alijs
epᷣis ſedis apłice lr̃e cõpulerũt: ob t᷑mi/
nãdas videlicʒ alias ecclłie neceſſitates.
Hac & occaſiõe ꝓuenit vt emerituʒ eiuſ/
dẽ loci donatiſtaꝝ epᷣm:quẽ ſue ſecte pꝛe
cipuũ in illa collatiõe habuerũt delenſo
rẽ videret.⁊ cũ eodẽ publice in eccłia po
pulo aſtãte diuerſe cõionis ex hocipᷣo di
ſputaret:⁊ ꝓuocaret geſtis eccłiaſtic:vt
qð foꝛte ſicut dicebãt ꝓſeqͥ potuit in col
latione:ſʒ ꝑmiſſus nõ fuerat:in pñti ſine
alicuiꝰ ptãtis phibitiõe aut potẽtia ſe/⸗
curꝰ dicere mĩme dubitaret: ⁊ ĩ ſua ciui/
tate ſuis oĩbo pñtibo ciuibo fiducialit᷑ p/

pꝛiã defendere cõionẽ nõ denegaſſet. Il

le nec hac hoꝛtatiõe nec ſuoꝝ parẽtũ ⁊ ci
uiũ inſtãti petitione id facere voluit:qͥ e.
pollicebant᷑ ſe ad eiꝰ redituros cõioneʒ.

etiã cum diſcrimĩe primonioꝝ:ſalutiſq;

ſue tꝑalis:ſi mõ catholicã ſuꝑaret aſſer/⸗
tionẽ.At ille ampliꝰ dicere illis geſtꝭ ni⸗/

hil voluit nec valuit:niſi tantũ:iã illa in.
qͥt geſta ↄtinent᷑apud carthagineʒ inter

epᷣos ↄfecta:vtꝝ vicerimꝰ an victi fueri/
mus.Et dũ a notario alio loco vt rũde/
ret ãmoneret᷑ ⁊ reticeret.eius cũctis ma/⸗
nifeſtata diffidẽtia:eccie dei augmẽta ac

firmamẽta puenerũt. Quiſqͥs ů diligẽti

am ⁊ oꝑam btĩſſime mẽoꝛie auguſtini ꝓ
ecckłie dei ſtatu cognoſcere pleniꝰ volue/

rit:etiã illa ꝑcurrat geſta:⁊ inueniet q̃ vel
q̃lia ꝓtulerit qbo illũ doctũ eloquenteʒ ?z

pᷣdicatũ hoĩem ꝓuocaret.hoꝛtatuſq; fue

rit vt ꝓ ſue defenſiõe ꝑtis qð vellet edice
ret.illũq; victũ cognoſ⸗ cet. Scio ego nõö
pᷣſulqͥ vitã hanc con
ſcripſi:veꝝ etiã alij fres ⁊ ↄſerui qͥ nobi/
ſcũ tũc intra hipponeñ.eccłiaʒ:cũ eodezʒ

ſolũ ipᷣe poſſidoni

ſctõ viro viuebãt:nobᷣ ꝑiter ad mẽeſaʒ cõ
ſtitutis eũ dixiſſe.Aduertiſtꝭ hodie in ec
cleſia meũ ſermonẽ eiuſq; initiũ ⁊ ſinẽ cõ

CcIXxIn

ßp deficientes ⁊victi ad exrcuſationẽ igcta

tra meã ↄſuetudinẽ pceſſiſſe:qm̃ nõ eẽ re
terminatã explicuerim quã ꝓpoſuerã.ſ,
pendentẽ reliq̃rim Cui rũdimꝰ. Ita noſ

in tpꝑe miratos fuiſſe ſcimꝰ ⁊ recognoſci/

mus.At ille.Credo ait ꝙ foꝛte aliquẽ er
rantẽ in ppło:dũs ꝑ nram obliuioneʒ et
erroꝛẽ doceri ⁊ curari voluerit. In cuiꝰ
manꝰ ſũt ⁊ nos ⁊ fᷣmones nr̃i. NHã cũ p2
poſite q̃ſtiõis latebꝛas ꝑtractarẽ:in aliũn
ſmonis excurſuʒ ꝑrexi:atq; ita nõ ↄclu./
ſa vł explicata q̃ſtione diſputationẽ ter-
minauu:mag aduerſuʒ manicheoꝝ erro

rẽ. Unñ nihil dicere decreuerã diſputãs:

q;ᷓ de his qꝗᷓ aſſerere pꝓpoſuerã. Et pꝰ hec
niſi fallar:ecce alia die vł pꝰ biduũ venit

qdã firmꝰ noĩe negociatoꝛ:⁊ itra mona,⸗

ſteriũ ſedẽte ſctõ auguſtino coꝛaʒ nob ad
pedes eiꝰ genibo ꝓuolutꝰ ſeſe iactauit la
chꝛymas fundẽs:⁊ rogãs vt ꝓ eiꝰdelict
ſacdos cũ ſuis dñzʒ depᷣcaret᷑toſitẽſ; ma
nicheoꝝ ſectã ſecutꝰ fuiſſʒ:⁊ ĩ ea q; pluri
mis anis vixiſſʒ:⁊ ꝓpterea pecuniã młtã

ippᷣis manicheis vlł eis q̊s dicunt electos

incaſſũ erogaſſet:ac ſe ĩ eccia ꝑ dei miſeri
coꝛdiã fuiſſe eiꝰ tractatibo nuꝑ coꝛreptũ
atq; catholicũ factũ.Oð ⁊ ipᷣe venerabi

lis auguſtinꝰ ⁊ nos qͥ tũc aderamꝰ ab eo
dẽ diligent᷑ inqretes:ex q̃ re potiſſimuʒ i

illo tractatu ſibi fuerit ſatiſſactũ.⁊ referẽ
te eo:nobiſq; oĩbo ᷣmonis ſeriẽ recogno
ſcẽtibo:pfundũ ↄſiliũ ðᷣiꝓ ſalute aiaꝝx i⸗
mirãtes ⁊ ſtupentes gloꝛificauimꝰ ſctrn
eiꝰ nomẽ ⁊ bñdiximꝰ:qͥ cũ voluerit:?⁊ vn
voluerit:⁊ quõ voluerit:⁊ ꝑ ſciẽtesꝛ per
neſciẽtes aĩlaꝝ oꝑat᷑ ſalutẽ.Ex eo ille hö
ꝓpoſito ſeruoꝝ dei adherẽs negociatork
dimiſit actionẽ pficiẽs in eccie mẽbꝛis.
in alia regiõe ad pᷣſ byterij qͥʒ dei volũta,⸗

te petitꝰ ⁊ coactꝰ acceſſit officiũ:tenẽs at

q; cuſtodies ꝓpoſiti ſctitatẽ Et foꝛtead
huc vſq; nũc in rebb hũanis viuit trans

mareoſtitutꝰ. Apud carthaginẽ q̊ʒ duʒ
ꝑ quendã domꝰ regie pcuratoꝛẽ noĩe vr/⸗
ſum fidei catholice hoĩem ad q̃ſdaʒ ma-/
nicheoꝝ q̊s electos vł electas dicũt blafß
phemis oꝑib pñjtes perueniret᷑:atq; ad

eccłiam ab eodẽ deducerent᷑ ⁊ ꝑducerent

ab ep̃is ad tabulas auditi ſunt. Intdsaa

etiã ſctẽ mẽoꝛie anguſti fuit:qͥ p ceterꝭ il
lã execrabilẽ ſectã nouerat: ⁊ eoꝝ pꝛodeſ
2

Hoſſidonius devita ſcti augu.

eiuſmõi danabiles blaſphemias: ex loc

libꝛoꝝ q̊s illi accipiũt manichei:vſq; ad
ↄfeſſionẽ earũdẽ blaſphemiaꝝ eos ꝑdu
xit:⁊ q̃ int᷑ ſe illi ſuo moꝛe malo indigna ⁊
turpia facereↄſueuerũt a femiaꝝ illaꝝve
lut electaꝝ ꝓditiõe:ilł eccłiaſticꝭ geſtʒ de
claratũ eſt. Atq; ita paſtoꝝ diligẽtia dñi
co gregi ⁊ augmẽtũ acceſſit:et aduerſus
fures atq; latrones defenſio cõpetens ꝓ
curata ẽ.Cũ q̃dã ec felice de nũero eoꝛũ
q̊s electos dicũt ijdẽ manichei:qͥq; hip⸗
ponẽ venerat eũdẽ ſemĩaturꝰerroꝛẽ:pub
lice in hipponeñ.eccia notarijs excipiẽti
bus diſputauit btũs auguſtinꝰ pploa/
ſtante.Et pꝑꝰ ſcdᷣaʒ vl terciã collationẽ il
le manicheꝰ fruſtrata vaĩtate ⁊ erroꝛe illi
us ſecte ad nr̃am ↄuerſus ẽ fideʒ atcʒ ec/
CLleſiã:ſic̃ eadẽ relecta docere poterit ſcri/⸗
ptura. Pꝛeterea cũ qͥdã etiã paſcentio co
mite domꝰ regie arriano:qͥ ꝑ auetoꝛitatẽ
ſue ꝑſone fiſci vehemẽtiſſimꝰ exactoꝛ fi/
dẽ catholicã atrocit᷑ ac iugiter oppugna
bat: et qᷓ; plimos ſacerdotes dei ſimpli/

cioꝛi fide viuẽtes:dicacitate ac ptãte exa

gitabat: ⁊ ꝑturbabat pñtibo honoꝛat et
nobiliboviris apud chartaginẽ ab illo ꝓ
uocatꝰ coꝛã ↄtulit Sʒ idẽ hereticꝰ tabu
las atq; ſtilum: quod magiſter noſter et
ante congreſſum⁊ in congreſſu inſtantii
ſime fieri volebat:ne adeſſent omimodo
recuſauit.Et dũ id ꝑnegaſſet:dicens qð
legũ metu publicaꝝ piclitari tabuł ſcri/
ptis nollet:interpoſit ſtilo⁊ tabub augu
ſtinꝰ epᷣs cũ ſuis qͥ aderãt ↄſacerdotibus
vt abſq; vlla ſcriptura puatim diſputa/
rent collationẽ ſuſcepit:pᷣdicens qð poſt
modũ ↄtigit:' poſt ſolutũ ↄuẽtũ eẽ cui⸗/
q; poſſet libeꝝ arbitriũ foꝛte dicere.nlło
ſcripture documẽto ſe dixiſſe qð foꝛte ñ
dixerit:vł nõ dixiſſe qð dixerit Beatus
auguſtinꝰmiſcuit cũ eodẽ f̃ᷣmonẽ:atq; aſ

ſeruit q d crederet:⁊ ab illo qͥd teneret au

diuit:⁊ dᷣa rõne atq; auctoꝛitate ſcriptu/
raꝝ ꝓbata docuit:⁊ oñdit nr̃e fiði firma
mẽta. Illiꝰ qũt aſſerta niła vᷣitate: nulla
ſcripturaꝝ ſctãꝝ auctoꝛitate ſuffulta do
cuit ⁊ fruſtrauit.Et vt a ſeinuicẽ ꝑteſ di
greſſe ſunt:ille magꝭ magiſq; iratꝰ⁊ furẽſ
mẽdacig multa ꝓ fide ſua falſa iactabat:
victũ eſſe a ſeipo ꝓclamãs:młtoꝝ oꝛe lau

datũ auguſtinũ. Que cũ illũ venerabüez
virũ mime laterẽt:coactꝰ eſt ad ipᷣm ſcri /

bere paſcentui ꝓpt illiꝰ metũ omiſſis no
minibo ↄferẽtiũ:⁊ in eis l̃iſ qcd int᷑ par

tes dictũvł geſtũ fuerat fidełr ĩtimauit:

ad ea ſi negarent᷑ pbãda magnaʒ teſtium

hjñ̃s copiã dlariſſimos.ſ.atq; honoꝛabi/

les qͥ tũc aderantviros.Atq;ʒ ille ad duo

ſibi directa ſcripta:vnũ vix reddidit re/

ſcriptũ:in qͥ mag iniuriã facere: qᷓ; ſue ſe
cte rõem valuit declarare.Oð a volẽtib⸗
⁊ a valẽtibo legereↄpꝛobat᷑. Cũ ipᷣoꝝ q̊ʒ

arrianoꝝ epo qdã maxĩo cum gothis ad
africã veniente apud hypponẽ q; płibꝰ

volẽtibo atq; petẽtiboꝛ pclarꝭ interpoſit
viris ↄtulit:⁊ qͥd ſingłe aſſeruerint ꝑtes

ſcriptũ eſt.Que ſi ſtudioſi diligent᷑ lege /

re voluerit:pculdubio indagabũt et qͥd
callida ⁊ irrõnabil hereſis ad ſeducẽduzʒ
⁊ decipiẽdũ ꝓfiteat᷑:⁊ ͥd ecc̃ia catholica
de diuĩa teneat ⁊ pᷣdicet trinitate. Sʒ il/
le hereticꝰ de hyppone rediẽs ad cartha
ginẽ de ſua młta in collariõe loq̃citatevi
ctoꝛẽ ſe de ipᷣa collatõe receſſiſſe iactauit

⁊ mentitꝰ ẽ. Que vtiq; nõ facile a dĩne le

gis ignaris examinari ⁊ dijudicari poſ/
ſent avenerabiliviro au guſtĩo ſeq̃nti tꝑe

ſtilo: ⁊ illiꝰ totiꝰ collatiõis de ſingul ob⸗

iectis⁊ rũſis facta ẽ recapitulatio.Etqᷓ;
nihil ille obiectꝭ referre potuerit.nihilo/
minꝰ demõſtratuz ẽ addit ſupplemẽt q̃
in tꝑe collatiõis anguſto cũcta inferri et
ſcribi mime potuef̃t Id eĩ egerat neqcia
hoĩs:vt ſua nouiſſima ꝓſecutiõe multũ
lõgiſſima totũ qð remãſerat diei ſpaciũ
occuparet. Aduerſus pelagianiſtas q̃ʒ
nouos nr̃oꝝ tẽpoꝝ hereticos ⁊ diſputa
toꝛes callidos arte magis ſubtili noxia

ſcrib ẽtes:⁊ vbicũq; poterãt publice et ꝑ

domos loqntes:ꝑ ãnos ferme decẽ labo
rauit:libꝛoꝝ młta ↄdens ⁊ edẽs ⁊ ĩ eccia
ppłis ex eodẽ erroꝛe freqntiſſime diſpu/⸗
tans.Et qm̃ ijdẽ ꝑuerſi ſedi apłice ꝑ ſuã
ambitionẽ eãdẽ ꝑfidiã ꝑſuadere conabã/

tur:inſtãtiſſime eẽ ↄcilijs africanis ſctõ/

rũ epᷣoꝝ geſtũ eſt:vt ſctõ pape vꝛbᷣ rome
⁊ pꝛiꝰ venerabili innocẽtio:⁊ poſtea ſctõ
ʒoſimo:eiꝰ ſucceſſoꝛi ꝑſuaderet᷑: ꝙ illa ſe
cta catholica fide ⁊ abominãda ⁊ dãnan
da fuiſſet. At illi tãte ſedis antiſtites ſu/

— 22

cic;
Holu
Gzl⸗
Crdn
nen
Mu
dirle
ihel
nuite
Ucb⸗
Etö
ibio⸗/
niſi
miet
nulmi
Neĩ
oi;
ſpun
ſori⸗
ap
bo
Acia
ſon,
aſoi
lobi/
o
fone
s
ll.
e

Fo. ccrä S

is diuerſis tꝑibo eoſdem notantes:atq;

a mẽbꝛis eccie pᷣcidẽtes:datꝭ lr̃is ad atri
canas occident ⁊ oꝛient eccłias:eoſ ana
thematizãdos ⁊ deuitãdos ab omib ca
tholiq cenſuerunt.Et h̊ tale de ill ecclie
dei catholice ꝓlatũ iudiciũ:ec pijfſimus
imꝑatoꝛ honoꝛiꝰ audiens ac ſeqns:ſuis
eos legibo dãnatos int᷑ hereticos hr̃i de⸗
bere ↄſtituit. Uñ nonnulli ex eis ad ſctẽ
mr̃is eccłie gremiũ vñ reſilierãt rediert:
⁊ adhuc alij redeũt:ĩnoteſcẽte ⁊ pᷣualeſcẽ
te aduerſuſ illũ deteſtabilẽ erroꝛẽ recte fi
dei vᷣitate.Et erat ille mẽoꝛabilis vir au
guſtinꝰ:pᷣcipuũ dñici coꝛpis mẽbꝝ:cir⸗
ca vniuerſał eccie vtilitatẽ ſollicitꝰ ſꝑ ac
ꝑuigil.Et illi dinitꝰ donatũ ẽ:vt de ſuo
rũ laboꝛũ fructu eẽ in hac vita gaudere
ꝓueniſſʒ:pus qͥdeʒ in hypponẽeſi eccleſia
⁊ regiõe cui maxĩe pᷣſidebatvnitate ac pa
ce ꝑfecta.deinde ĩ alijs africe ꝑtib ſiue ꝑ
ſeipm:ſiue ꝑ alios ⁊ q̊s ipᷣe dederat ſacer
dotes pullulaſſe:⁊ młtiplicatã fuiſſe dũi
eccłiã ꝑuidẽs:illoſq; manicheos: dona/⸗
tiſtas:pelagianiſtas: ⁊ paganos: magna
ꝑte defeciſſe ⁊ eccłie dei ſociatos eſſe con
gaudẽs. Pꝛofectibo q́ʒ ⁊ ſtudijs fauẽſe/
rat:⁊ exultãs bonoꝝ oim: indiſciplinati
onẽ pie ac ſctẽ tolerãs fratꝝ:ingemiſcenſ
qʒ de iniqtatib maloꝝ:ſiue eoꝛũ qͥ intra
eccłiaʒ ſiue eoꝝ qͥ extra eccłiaʒ ſũt ↄſtitu
ti:dñicis:vt dixi:lucris ſʒ gaudẽs:⁊ dã
nis merẽs.Tãta aũt ab eodem dictata ⁊
edita ſunt:tãtaq; in eccłia diſputata ex/
cepta atq; emẽdata:vł aduerſus diuer/
ſos hereticos ↄſcripta:vł ex canonic li⸗/
bꝛis expoſita:ad edificatõeʒ ſctõꝝ ecclie
filioꝝ:vt ea oĩa vix qͥ ſq; ſtudioſoꝝ noſſe
⁊ plegere ſufficiat. Ueꝝ tñ ne vᷣitatꝭ aui/
diſſimos ĩ aliq̃ fraudare videamur ſtatu
deo pᷣſtate ĩ hꝰ opuſculi fine ecẽ eoꝛũdẽ li
bꝛoꝝ tractatuũ ⁊ epłaꝝ indiculũ adiũge
re.Quo lecto qͥ mag deivᷣitatẽ q; tꝑales
amãt diuitias.ſibi q ſq; qd voluerit ad le
gẽdũ ⁊ ↄgnoſcẽdũ eligat:⁊ id ad ſcriben
dũ:vł de bibliotheca hypponẽſis eccłlie
petat:vbi emẽdatoꝛia exẽplaria foꝛte po
tuerit ĩueĩre:vł vñ valuerit inqrat:⁊ in⸗
uẽta deſcribat ⁊ hẽat:⁊ petẽti ad deſcri/
bendũ ſine iuidia eẽ ipᷣe tribuat. Scom
apli q̊ʒ ſnĩaʒ dicẽtꝭ Audet qſq; vrjm ad/

uerſus alteꝝ negocium hñs iudicari ab

iniqs:⁊ ñ apud ſctõs.An neſcitis qꝛ ſcti⸗
mũdũ iudicabũt.Et ſi in vob iudicatur
mðs:ĩdigni eſtꝭ iudicioꝝ minimoꝝ Ne/
ſcitis qꝛ angłos iudicabimꝰ Ne dũ ſecu
laria?: Secularia igit᷑ iudicia ſi habueri/
tis int᷑ vos:eos qͥ ↄtẽptibiles ſũt iĩ eccłia
hos collocate ad iudicãdũ.Ad reueretiã
vob loqr. Sic nõ ẽ int᷑ vos qͥſq; ſapiens
qͥ poſſit int᷑ frem ſuũ dijudicare: ſʒ frater
cũ fr iudicio ↄtẽdit:⁊ h̊ apud infideles:
Interpellatꝰ Sðbtũs auguſtinꝰa chꝛiſtia
nis vł a cuiuſcũq; ſecte hoĩb: cãs audie
bat diligent ac pie. Cuiuſdã vᷣo ſniaʒ anũ
oclos hñs dicẽt ſe malle int᷑ incognitoſ
q́; int aicos cãs audire:eo ꝙ de incogni/
tis ꝓ q̊ arbitrata eq tate iudicaret᷑ amicũ
poſſʒ acqrere.De amiò vownũ eẽt õ qm
ſnia ꝓferet᷑ ꝑditurꝰ. Et eas aliqn vſq; ad
hoꝛã refectiõis:aliqñ autẽ tota die ieiu/
nans:ſꝑ tñ noſcebat ⁊ dirimebat:intẽdẽi
in eis chꝛiſtianoꝝ momẽta aioꝝ q̃ntũ qͥſ
q; vł in fide bõiſq; oꝑib ꝓficeret:vel ab
his deficeret. Atq; cõꝑtis reꝝ opoꝛtuni
tatibo diuĩe leg vitate ꝑtes docebat:eã/
qʒ illis inculcabat: ⁊ eos q̃ adipiſcerent

vitã ecnã edocebat⁊ ãmõebat:nihil alið

q̃rens ab his qbꝰ ob h̊ narrabat niſi tm̃
obedientiã ⁊ deuotiõeʒ chriſtianaʒ:q̃ et
deo debet᷑ ⁊ hoĩb:peccãtes coꝛã oibaar/
guens:vt ceteri timoꝛeʒ hrent. Et facie/
bat h̊ tãq; ſpeculatoꝛ a dño ↄſtitutꝰ do/
mui iſrlł:pᷣdicãs vᷣbũ:atq; inſtaãs opoꝛtu
ne ipoꝛtune:arguẽs:hoꝛtaſ:increpãs:in
oĩ longanimitate ⁊ doctria:pᷣcipueq; o/
perã dãs inſtruere eos qͥ eent idonei ⁊? a/
lios docere. Rogat q̃̊ʒ a nõnullis ĩ eoz
thalibo cauſis eplas ad diuerſos dabat.
Sʒ hãc ſuã a melioꝛib reb occupatõeʒ
tanq; angariã deputabat:ſuaueʒ ſꝑ hñs
de his q dei ſunt vlł allocutionẽ vł collo
cutionẽ fraterne ac domeſtice faĩliarita/
tis. Nouimꝰ q́ʒ eũ a ſuis chariſſimis lit
teraꝝ interceſſuʒ apud ſeculi ptates po/
ſtulatũ nõ dediſſe:dicẽtẽ:cuiuſdã ſapiẽ/
tis ſeruandã eſſe ſniam:de q̊ ſcriptũ eſſet
; młta ſue fame ↄteinplatiõe amicis nõ
pſtitiſſet. Et illud nihilominꝰ ſuum ad/
dens.qm̃ plerũq; ptãs q̃ pſtat pᷣmit.Cũ
vero intercedenduʒ eſſe ogat. Vickebai⸗
S

X

T l

(olſſidonius devita ſcti angu.

tam id honeſte actemꝑate agebat: vt nõ

ſolũ oneroſus ac moleſtꝰ nõ videret᷑:veꝝ
etiã mirab ił extitiſſet. NHã dũ exoꝛta ne/
ceſſitate ſuo moꝛe apud quẽdã africe vi/
cariũ noie macedoniũ:p ſupplice lr̃is in
terueniſſet atq; ille paruiſſet.ꝭ̊ mõ reſcri
ptũ miſit. Miro mõ afficioꝛ ſapĩa tua:⁊
in illis q̃ edidiſtuet ĩ his q̃ interuenies ꝓ
reis mittere nõ guaris. Fiã ⁊ illa mm hnt
acuminis ſcie ⁊ ſanctitat vt nihil ſupᷣſit:
⁊ hec tm̃ verecũdie vt niſi faciã qdð man/

das culpã penes me remanere nõ ĩ nego

cio eſſe dijudicè᷑: dñe merito venerabil
ſuſcipiede pr̃. Non eni inſtas qð pleriq;

.

hoies iſtiꝰ loci vi fſaciũt:vt qdᷣcũq; ſolli/

citꝰ petitoꝛ voluerit extoꝛq̃as: ſʒ qð tibi

a iudice tot cur obſtricto petibileviſum
fuerit:ãmones ⁊ rogas ſubſeruiẽte vere/
cuũdia:q̃ᷓ maxiĩa difficiliũ int᷑ bonos effica
cia ẽ. Pꝛoinde ſtatĩ cõmẽdatd effectũ de/

ſiderij tribui. Hã ſperãdi viã añ patefe/

cerã. Sctõꝝ oↄſilia ſacerdotũ ꝑ diuerſas

ꝓuincias celebꝛata:cũ potuit freqntauit

nõ in eis q̃ ſua ſũt:ſʒ q̃ ieſu chꝛiſti querẽs
vt vl fides ſctẽ eccie catholice inuiolata
maneret. vł nonulli ſacerdotes ⁊ cłici:ſi/
ue ꝑ fas ſiue ꝑ nefas excõicati: vl abſol/
uerẽtur vł abijcerent᷑. In oꝛdinãdis vᷣo
lacerdotibo ⁊ cleriqᷓ ↄſenſuʒ maioꝛẽ chꝛi
ſtianoꝝ ⁊ ↄſuetudinẽ eccłie ſeq̃ndã eẽ ar/
bitrabat᷑. Ueſtes eiꝰ ⁊ calciamẽta ⁊ lectu
alia ex moderato ⁊ cõpetẽti habitu erãt:
nec nitida nimiũ:nec abiecta płimuʒ:qꝛ
his pleꝝq; vł iactare ſe inſolent᷑ homĩes
ſolẽt:vl abijcere:ex vtroq; nõ q̃ ieſu chꝛi
ſti ſʒ qᷓ ſua ſũt ijdẽ qᷓrẽtes.At iſte btũs vt
dixi mediũ tenebat:neq; ĩ dexterã neq; ĩ
ſiniſtrã declinãs. Meſa vſus ẽ frugali
parca:q̃ quidẽ int olera ⁊ legumiĩa: ec car
nes aliqñ ꝓpt᷑ hoſpites vł q̊ſq; infirmio
res ↄtinebat. Dempꝑ aũt vinũ hẽbat.qꝛ
nouerat ⁊ docebat vt apls dicit.q; omis
creatura dei bona ſit.⁊ nihil abijcienduʒ
qð cũ grãꝝactiõe ꝑcipit᷑.ſctĩficatur eĩ ꝑ
vᷣbũ dei ⁊ oꝛõem.Et vt idẽ ſctũs augu/
ſtinꝰ in ſuis ↄfeſſionũ libꝛis poſuit dicẽſ
Nõ ego ĩmũdiciã obſonij timeo:ſʒ ĩmũ/⸗
diciã cupiditat. Scio enĩ noe om̃e genꝰ
camis qd cibo eẽt vſui mãducare ꝑmiſ/
ſum.heliã cibo carnis refectũ,ioheʒ mi/

rabili abſtinẽtia pᷣditũ.aĩalibo h̊ eſt locu
ſtis in eſcã cedẽtibo non fuiſſe pollutum.
Scio ⁊ eſau lenticule ↄcupia deceptuʒ.
⁊ dauid ꝓpt᷑ aq̃ deſideriũ a ſeipo repᷣhen
ſum:⁊ regẽ nr̃m nõ de carne ſʒ de pane eẽ

temptatũ. Jõq; ⁊ ppłs in heremo nõ qꝛ

carnes deſiderauit:ſʒ qꝛ eſce deſiderio ð

deũ murmurauit:meruit ipꝛobari.Devi

no aũt ſumẽdo apli extat ſnĩa ad thimo

theũ ſcribend ac dicẽtis. Noli vſq; ad/
huc aquã bibere:ſʒ vino modico vtere

pter ſtomachũ ⁊ freqᷓntes tuas infirmi/

tates.Coclearibo tm̃ argẽteis vtens: ce/
tera vaſa qbo mẽſe inferebãtur cibi:vł te
ſtea vł lignea vł marmoꝛea erãt.nõ tñ ne

celſſitatꝭ inopia:ſʒ ꝓpoſito volũtatꝭ. Sʒ
⁊ hoſpitalitatẽ ſꝑ exhibuit Et in iſa mẽę
ſa magis lectionẽvł diſputationẽ q;ᷓ epu

lationẽ potationẽq; diligebat: ⁊5 peſti/
lentiã huane ↄſuetudis in ea ita ſcriptuʒ

habebat. Quiſqͥs amat dici abſentum

rodere vitã. Hãc mẽſam indignã noue/
rit eẽ ſibi. Et iõ oẽm cõuiuã a ſuꝑfluis ⁊
noxis fabul ⁊ detractõibo ſeſe abſtinere
debere ãmonebat. Nã ⁊ q̃ſdã ſuos fami
liariſſimos coepᷣos illius ſcripture obli/
tos:⁊ ↄtra eã loq̃ntes tã aſpere aliqñ repᷣ
hendit cõmotꝰ vt diceret:aut delẽdos eẽ
illos de menſa vᷣſus:aut ſe de media rele/
ctione ad ſuũ cubiculũ ſurrecturuʒ. Oð
ego ⁊ alij qͥ illi mẽſe interſuimꝰ exꝑti ſu⸗/
mꝰ. Paupeꝝ vᷣo ſemꝑ mẽoꝛ erat:eiſq; in
de eroga bat.vñ ⁊ ſibi ſuiſq; oĩbo ſecũ ha
bitantibꝰ erogabat.̊ eſt vł ex redditibꝰ
poſſeſſionũ eccłie:vel etiã ex oblatiõibꝰ

fideliũ.Et dũ foꝛte vt aſſolet de poſſeſſi/

onibꝰ ipᷣis inuidia cleric fieret:alloq̃ba/
tur plebẽ dei:malle ſe ex collatiõibꝰ pleb
dei viuere:qᷓ; illaꝝ poſſeſſionũ curãvł gu

bernationẽ pati:⁊ paratũ ſe eſſe ilł cede/

re:vt eo mõ oẽs dei ſerui ⁊ miſtriviuerẽt
q̊ in veteri teſtamẽto legũtur altari deſer
niẽtes de eodẽ cõparticipari.Sʒ nunqᷓ;
id laici ſi bſee volucn t. Domꝰ ecclie cu
rã oẽmq; ſubamad vices valentioꝛibuſ
cleriq delegabat ⁊ credebat.nũqᷓ; clauẽ.

nunq; anuſũ in manu hñs:ſʒ ab eiſdẽ do
mus pᷣpoſitis cũcta ⁊ accepta et erogata

notabatur. Oue ãno cõpleto eidẽ recita/

bantur.qͥ ſciret᷑ qntũ acceptũ.quantũa;

—— — — — F

— —

Pcklea
alunn,
dannn.
deheheti
enoro
eſiceno;
baniden
adſpine
1a,
orrp
mnim,
ichoce⸗
ſcheytee

it öie

tinſan’
eiu
topcti⸗
ſnhnz
dieptun
Gi/w⸗
ſotut
Pliner
nisſini
rchl,
inij
Cecosẽ

*½

vl diſpenſandũ remãſiſſet.⁊ in młcꝭ titu

lis: magis illiꝰ pᷣpoſiti domꝰ fidẽ ſequẽs

qᷓ; ꝓbatũ maifeſtatũq; ↄgnoſcẽs Domũ
vero vł agrũ ſeu villã:nunq; emerevolu
it. Ueꝝ ſi foꝛte eccłie a quoq; ſponte tale
aliqͥd vł donaret᷑ vł titulo legati dimitte

ret᷑.nõ reſpuebat:ſʒ ſuſcipi iubebat. Nã

⁊ aliq̃̊s eũ hereditateſ recuſaſſe nouimꝰ:

nõ qꝛ pauꝑibo inutiles eẽ poſſent: ſʒ qm̃
iuſtũ ⁊ equũ eſſe videbat:vt a moꝛtuoꝛũ
vl filijs:vł parẽtibo:vł affinibo magꝭ poſ
ſiderent᷑:qbo ab eis deficientes dimittere
noluerũt.Quidã etiã ex honoꝛatis hyp

onenſiũ apud carthagineʒ viuẽs eccłie
vpponenſi poſſeſſionẽ donare voluit:⁊

oↄſectas tabulas ſibi vſufructu retẽto vl
tro eidẽ ſancte memoꝛie auguſtino miſit.
CLCuiꝰ ille oblationẽ libent᷑ accepit:cõgra

tulans ei ꝙ eterne ſue mẽoꝛ eſſet ſalutis.

VUerũ poſt aliq̊t ãnos nob foꝛte cũ eodes

cõminꝰ cõſtitutꝭ.ecce ule donatoꝛ lr̃as ꝑ
filiũ ſuũ mittẽs:rogauit vt ille donatio/
nũ tabule ſuo filio redderent᷑: pauꝑibus
vo erogãdos direxit ſolidos centũ Quo
ülle ſctũs cognito:ingemuit hoĩez vl fin
xiſſe donationẽ: vł eũ de bono ope peni/
tuiſſe:⁊ q̃nta potuit ðo ſuggerente coꝛdi

eiꝰ: ↄdolenti aĩo ex eadẽ refragatõe dixit

in illiꝰ.ſ.increpationẽ ⁊ coꝛrectiõem.Et
tabulas q̃s ille ſpõte miſerat:nec deſide/
ratas nec exactas:ↄfeſtiz reddidit:pecu/

niãq; illã reſpuit:atq; reſcript eundẽ ſiẽ

opoꝛtuit:⁊ arguit:⁊ coꝛripuit:admonẽs
vt de ſua ſimulatiõe vł iniqͥ tate cũ pnĩe
bhũilitate deo ſatiſfaceret:ne cũ tam gra/
ui delicto de ſecko exiret. Freq̃ntiꝰ vo di
cebat mag ſecuriꝰ ac tutiꝰ eccłiam lega
ta a defunctꝭ dimiſſa debere ſuſcipere:qᷓ;
hereditates ſoꝛte ſollicitas ⁊ damnoſaſ.
ipᷣaq; legata mag offerẽda eſſe qᷓ; exigen
da.Cõmẽdata vo q̃q; ipᷣe nõ ſuſcipiebat
ſed volẽtes ſuſciꝑe cłicos nõ ꝓhibebat.
In his q̊ʒ q̃ eccia habebat ⁊ poſſidebat:
intentꝰ amoꝛe vł implicatꝰ cupiditate ñ
erat:ſed maioꝛibo mag⁊ ſpũalibo ſuſpen
ſus et inherens reb.vix aliqũ ſeipᷣm ad
iſta tꝑalia ab eternoꝝ cogitatiõe relaxa/
bat ⁊ deponebat. Quibuſq; ille diſpoſi⸗/
tis ⁊ oꝛdiatis:tanq; a reb moꝛdacibo eẽ

. R
Fe ———

. diſpenſatũ fuiſſet: vk qᷣcqᷣd indiſpenſatũ

CCLXIIII

moleſtis: animi recurſuz ad interioꝛa mẽ
tis ⁊ ſuꝑioꝛa faciebat.q̊ vł de inueniẽdiſ

diuĩs rebo cogitaret:vł de iã inuent ali/

q;d dictaret:aut certe ex iam dictatꝭ atq;
trãſcriptis aliqͥd emẽdaret Et id agebat
in die laboꝛãs:⁊ ĩ nocte lucubꝛãs. Ete⸗
rat tanq; illa religioſiſſima maria:typuʒz
geſtans ſuꝑne eccłie:de q̃ ſcriptũ eſt:q; ſe
deret ad pedes dñi:atq; intenta vᷣbũ eiꝰ
audiret:de q̃ ſoꝛoꝛ ↄqueſta ꝙ ab eadẽ cir
ca multũ miniſteriũ occupata nõ adiuua
retur audiuit. Martha martha ſollicita
es:elegit optimã ꝑteʒ maria: q̃ nõ aufere

tur ab ea. Hã fabꝛicaꝝ nouaꝝ nunq; ſtu
diũ habuit:deuitãs in eis ĩplicatõeʒ ſui

animi:quẽ ſemꝑ libeꝝ hr̃e volebat ab oĩ

moleſtia tꝑali. Nõ tñ illa volentes ⁊ edi

ficantes ꝓhibebat niſi tm̃ immoderatos
Interea dũ eccłie pecunia deficeret:hoc
ipᷣm pplo chꝛiſtiano denũciabat:non ſe
hjrĩ̃e qð indigentibꝰ erogaret. Nã ⁊ ð va
ſis dnicis ꝓpt᷑ captiuos ⁊ q; plimos in/
digentes frangi:⁊ ↄflari iubebat:⁊ indi/

gentibo diſpenſari Qð nõ cõmẽoꝛaſſem:
niſi cõtra carnalẽ ſenſuʒ qrundã fieri ꝑui
derem. Et hocipᷣm etiã venerabil mẽeo/

rie ambꝛoſiꝰ in talibo neceſſitatibꝰ indu

bitant eſſe faciendũ:⁊ dixit ⁊ ſcripſit:ſed

⁊ inde de neglecto a fidelibꝰ gaʒophila/

tio ⁊ ſecretario.vñ altari neceſſaria infe/
runt᷑:aliqñ in eccia loquens admonebat
qð etiã beatiſſimũ ambꝛoſiũ ſe pꝛeſente

in eccłia tractauiſſe nobᷣ aliqñ retulerat.
CLuũ ipo ſꝑ clerici:vna etiã domo acmen

ſa:ſumptibuſq; cõibꝰ alebant᷑ ⁊ veſtiebã

1

tur Et ne c facile iuratiõe etiã ad ꝑiu

riũ decidiſſet:⁊ in eccłia pꝑło pᷣdicabat:
⁊ ſuos inſtituerat neqͥs iuraret: necad
modicũ qͥdeʒ. Qð ſi ꝓlapſus fuiſſet:vnã

de ſtatut ꝑdebat potionẽ. Numerꝰ eniʒ
erat ſuis ſecũ cõmoꝛãtibꝰ ⁊ ↄuiuãtibus

poculo pᷣfixus.Indiſciplinatiões q̃ʒ ⁊
trãſgreſſiões ſuoꝝ a regła recta:ꝛ hone/

ſtate: ⁊ arguebat:⁊ tolerabat:q̃ntuʒ dece

bat ⁊ opoꝛtebat In talibꝰ pᷣcipue docẽs
ne cuiuſq; coꝛ declinaret᷑ in ꝰba maligna
ad excuſandas excuſatiões in pẽtis. Et
dũ qͥſq; offerret munꝰ ſuũ ad altare:et il/
lic recoꝛdatꝰ fuiſſet ꝙ frater ſuꝰ hr̃et ali/⸗
q̃d aduerſus illũ.relinquendũ ellemnn⸗

2 “ 4 3 . 9„ YJMM
. .

SPolſidonius devita ſcti augu.

ante altare:atq; eundẽ fratrẽ eſſe reconci
liandũ:⁊ tũc veniendũ ⁊ munꝰ ad altare
offerendũ. Si vᷣo ipᷣe aduerſus frẽm ſuũ
gliqͥd haberet:coꝛriꝑe eũ debere ĩ parte:

⁊ ſi eũ audiſſet lucrat eſſʒ ſuũ fratrẽ Si
minꝰ:adhibendũ eſſe vnuʒ aut duos:q;

ſi⁊ ipᷣos ↄtẽneret:eccłliam adhibendam
Di vero ⁊ huic non obediret eſſet illi vt
echnicus ⁊ publicanꝰ.Etillud addens:
vt frĩ peccãti:⁊veniã petenti:nõ tm̃ ſepti
es:ſed ſeptuagies ſepties delictũ relaxe/
tur.ſic qͥ ſq; a dño q̃tidie ſibi poſtulat re/
laxari. Yemina aũt intra domũ eiꝰ nulla
penitus vnq; ↄuerſata ẽ:nlla manſit:nec
qdem germana ſoꝛoꝛ:que vidua deo ſer/
niens:multo tꝑe vſq; in diẽ obitꝰ ſui pꝛe

poſita ancillarum dei vixit. Sʒ neq; pa

trui ſui filie:⁊ fratris ſui filie q̃ ꝑiter deo
ſeruiebãt:quas ꝑſonas ſanctoꝝ epoꝛum
ocilia in exceptis poſuerũt. Dicebat ve/
ro:qꝛ ⁊ ſi de ſoꝛoꝛe ⁊ neptibꝰ ſecũ cõmo/
rantibꝰ nulla naſci poſſit mala ſuſpitio:
tñ quoniã ille ꝑſone ſine alijs neceſſarijs
ſecũq; manentibꝰ feminis eſſe nõ poſſet:
⁊qꝙ ad eas etiam alie affoꝛis intrarẽt:de
his poſſe offendiculũ aut ſcandalũ ĩfir/
mioꝛibꝰ naſci:⁊ illos qͥ cũ epᷣo vel quoli/

bet derico foꝛte manerent:ex illis o᷑ibus

ſeminarũ ꝑſonis poſſe vna cõmoꝛãtibꝰ
aut aduentantibꝰ: temptatiõibꝰ hũanis
poſſe perire:aut certe malis hoĩm ſuſpi/
tionibus peſſime diffamari. Ob h̊ ergo

dicebat nuq; debere femĩias cũ fᷣuis dei

etiã caſtiſſimis in vna manere domo:ne
vt dictũ eſt aliqd ſcandalũ vel offendicu
Iũ h̊ tati exempio poneret᷑ infirmioꝛibus
Et ſi foꝛte ab aliqbus feminis vt videre
tur vel ſalutaret᷑ rogabat᷑:nunq; ſine cle
ricis teſtibꝰ ad eũ intrabant:vł ſolus cũ
ſolis vnq; eſt locutus:niſi ſecretoꝛuʒ ali
qͥd intereſſet. In viſitationibꝰ vero mo/
dũ tenebat ab aplło diffinitũ:vt non niſi
pupillos ⁊ viduas in tribulatiõibꝰ ↄſti⸗

tutas viſitaret.Et ſi foꝛte ab egrotãtibꝰ

ob h peteretur: vtꝓ eis in pꝛeſenti deum
rogaret:eiſq; manus imponeret ſine mo
ra pgebat. YFeminaꝝ autem monaſteria
nõ niſi vꝛgentibꝰ neceſſitatibꝰ viſitabat
Seruandũ quoq; in vita et moꝛibꝰ ho/

minis dei referebat:qð in inſtitutis ſan/

cte memoꝛie ambꝛoſij cõpererat:ivt vxo /
rem cuiq; nunq; poſceret:neq; militare

volentẽ ad h cõmendaret:neq; in ſua pa
tria petitũ iret ad ↄuiuiũ.De ſinguł re/
bus pᷣſtans cauſas.ſ.nedũ inter ſe coniu
gati caſu iurgarẽt ⁊ eũ maledicerent per
quẽ cõiuncti eſſent Sed plane ad h ſibi
iam illis ↄſentientibs petitũ intereſſe de/

bere affirmabat ſacerdotẽ:vt vel eoꝛũ iã
pacta ⁊ placita firmarent᷑:vel benedicerẽ
tur.Et ne militie cõmendatꝰ ſuã culpazʒ
male agẽs ſuffragatoꝛi tribueret. Et ne

ꝑ frequentiã in patrie cõuiuijs ↄſtitutuſ
temꝑantie amitteret᷑ modus. Indicaue
rat quoq; nobis ſe pᷣdicti ⁊ beate memo/

rie viri in vltimo vite conſtituti audiſſe

ſapientiſſimũ ⁊ pijſſimũ rñſum ⁊ multũ
laudabat ac pᷣdicabat. Nã cum ille vene
rabilis vltima iaceret egritudine:⁊ a fide

libus honoꝛatis lecto eiꝰ aſtantiba et vi/

dentib eũ de ſeculo migraturũ ad deuʒ:
⁊ ob hoc merentibo tanti ac talis antiſti/
tis eccłiaʒ poſſe pꝛiuari verbi ⁊ ſacramẽ
ti dei diſpenſatiõe:cũ lachꝛymis rogare
tur vt ſibi a dño vite poſceret cõmeatũ.

eum illis dixiſſe. Nõ ſic vixi vt me pude

at inter vos viuere:ſʒ nec moꝛi timeo:qꝛ
bonũ dñm habemꝰ. Et in his nr augu/

ſtinꝰ ſenex elimata aclibꝛata admirabat᷑:

⁊ laudabat vᷣba. Ideo enĩ eũ dixiſſe intel
ligendũ eſt:nec moꝛi timeo.qꝛ bonũ do/
minũ habemꝰ:ne crederet᷑ pꝛeſidẽs de ſu

is purgatiſſimis moꝛibo pᷣſumpſiſſe Nõ

ſic vixivt me pudeat ĩt᷑ vos viuere. Hoc
enĩ dixerat ad illud qd homĩes de homi

ne noſſe poterãt. Nã ſciens examen eq ta

tis diuine:de bono dño ſe dicit mag
de meritis ſuis ↄfidere. Cui etiã in or̃o/
ne q̊tidiana dñica dicebat. Dimitte nobᷣ

debita noſtra.ſicut ⁊ nos dimittimꝰ de/

bitoꝛibo noſtris. Cuiuſdã queq; coepi/
ſcopi ⁊ familiariſſimi ſui amici:in extre/

mis vite de talibo frequẽtiſſimum refere

bat dictũ.ad quẽ cũ viſitandũ iam moꝛ/
ti appꝛopinquantẽ ventitaſſet:⁊ ille ma/
nus geſtu ſe de ſeclo exiturũ ſignificaret
atq; a ſe illi eſſet rũſum:adhuc eũ eccleſie
neceſſariũ viuere poſſe:illũ ne putaretur
huiꝰ vite teneri cupiditate rñũdiſſe ei Si

nunq;:bene.Si aliqñ:q̃re nõ modo:Et

nmm. —☛n ——

nytyto⸗
Ulieue
ſun
hnollte,
1ſtonin
conpe
ercſe,
l cii
enetin
niap⸗
n x
ltng
Me
enmo
a uole
nimi
lewe
herri⸗
6dy
Wrſ
home
r
nani.
epwde
lineng.
gina⸗
ninbt
ſeintd
miv/
bdeſu
ſeſo
echo
choni
gojn
nmg
inofo⸗
em
,
ehi⸗
nv
ſciore
nmno
lenn
fre
ev
1G
t

talẽ ſnĩam mirabat᷑ ?⁊ laudabat holem ꝓ

tuliſſe:deũ qdẽ timentẽ.veruntũñ in villa
hatũ ⁊ nutritũ:ſʒ nõ multa lectiõis eru⸗/
ditũ ſcia. Illud etiã cuiuſdã egrotantis

dictũ afferebat epᷣi:de q̊ ſctũs in epła ſua

quã de moꝛtalitate ſcripſit martyr cipꝛi
anus ita retulit dicẽs.Cũ qdã de colle/
gis ⁊ ↄſacerdotibo nr̃is ĩfirmitate defeſ/
ſus ⁊ de appꝛopinquãte moꝛte ſollicitꝰ:
cõmeatũ ſibi pᷣcaret᷑:aſtitit depᷣcanti ⁊ iã

pene moꝛienti iuuenis honoꝛe ⁊ maieſta
te venerabilis ſtatura celſus:⁊ clarꝰ aſpe

ctu:⁊ quẽ aſtantẽ ſibi vix poſſet hũanus
aſpectus ocuł carnalibo intueri:niſi ꝙ ta
lem videre iã poterat de ſecło receſſurus
Atq; ille nõ ſine quadã animi ⁊ voc in/
dignatiõe infremuit:⁊ dixit. Pati time/
tis.Exire nõ vulq.Quid faciaʒ vobis:
Ante pꝛoximũ vero diẽ infirmitatꝭ obi/
tus ſui a ſe dictatos ⁊ editos recenſuit li
bꝛos:ſiue eos q̊s pꝛimo tꝑe cõuerſionis
ſue adhuc laicꝰ:ſiue q̊s pᷣſ byter: ſiue q̊s
epᷣs dictauerat:⁊ q̃cunq; in his recogno
uit alit᷑q; ſeſe haberet eccłiaſtica regula
a ſe fuiſſe dictata⁊ ſcripta cũ adhuc eccle
ſiaſticũ vſum minꝰ ſciret:minuſq;ʒ intelli
geret:a ſemetipᷣo et repᷣhenſa et coꝛrepta
ſunt. Uñ etiã duo ↄſcripſit volumĩa:q̊ꝝ
eſt titulꝰ de recenſiõe libꝛoꝝ. Pꝛereptos
etiã ſibi q̊ſdã libꝛos añ diligentioꝛẽ emẽ
dationẽ a nõnullis fratriba ↄq̃rebat᷑:licet
eos poſtmodũ emẽdaſſet. Imꝑfecta etiã
quedã libꝛoꝝ ſuoꝝ pᷣuentꝰ moꝛte dereli/
quit.Quiq; ꝓdeſſe oĩib volens:⁊ volẽti/
bus mkta libꝛoꝝ legere:⁊ nõ valẽ tib:ex
vtroq; diuĩo teſtamẽto veteri ⁊ nouo p/
miſſa pᷣfatione pꝛecepta diuĩa ſeu vetita
ad vite regulã ꝑtinẽtia excerpſit:atq; ex
his vnũ codicẽ fecit:vt qͥ vellet legeret:
atq; in eo vel q; obediens deo inobedi/
enſq; eẽt agnoſceret:⁊ h̊ opus voluit ſpe
culũ appellare. Ueruʒ bꝛeui ↄſeq̃nti tꝑe
Diuĩa volũtate ⁊ ptãte ꝓuenit:vt manus
iugens diuerſ telis armata:⁊ bellis exer
citata:imaniũ hoſtiũ ꝛvandaloꝝ ⁊ alano
rũ cõmixtã ſecũ hñs gothoꝝ gentẽ:alia/

rũq; diuerſaꝝ gẽtiũ ꝑſonas ex hyſpanie

ꝑtiba:trãſmarinis nauibo africe influxiſ/
ſet ⁊ irruiſſet:vniuerſaq; ꝑ loca maurita
niarũ etiã ad alias nr̃as trãſiens ꝓuinci

S 4 2*
8
* „* —— ——

as ⁊ regiõeſ:oĩ ſeuiẽs crudelitate ⁊ attro

citate cũcta qᷓ potuit expoliatiõe:cedibꝰ

diuerſiſq; toꝛmẽtis:incẽdijs alijſq; inu-
merabilibo ⁊ infãdis mal depopulata ẽ:
nulli ſexui:niłi parcẽs etati:nec ipᷣis dei
ſacerdotib vł miſtris:nec ipᷣis eccłiaruʒ
oꝛnamẽt ſeu inſtrumẽt vl editicijs. Et
hanc ferociſſimã hoſtiũ graſſatiõeʒ ⁊ va
ſtationẽ ille hõ dei:et factã fuiſſe ⁊ fieri ñ
vt ceteri hoĩes ſentiebat ⁊ cogitabat.ſed
altiꝰ ⁊ ꝓfundiꝰ ea ↄſiderãs: ⁊ ĩ his aĩarũ
p̃cipue vl ꝑicula vł moꝛtẽ pᷣuidẽs ſolito
ampliꝰ q; vt ſcriptũ ẽ.qͥ appoĩt ſciaʒ ap
onit doloꝛẽ:⁊ coꝛ intelligẽs q̃i tinea oſſi
us.fuerũt ei lachꝛvme panes dieacno

cte:amariſſimãq; ⁊ lugubꝛẽ p̃ ceteris ſue

ſenectutꝭ:iã pene extremã ducebat ac to⸗/
lerabat vitã. Uidebat eĩ ille hõ dei ciui/
tates excidio ꝑditas ꝑic cũ edificijs:vil/
laꝝq; habitatoꝛes:alios hoſtili nece ex/
tinctos:alios effugatos atq; diſperſos.
eccłias ſacerdotib ac miſtris deſtitutaſ:
vᷣgineſq; ſacraſ ⁊ q̊ſq; ↄtinẽtes vbiq; dii
ſipatos:⁊ ĩ his alios deſfeciſſe toꝛmẽtis:
alios gladio interẽptos eẽ:alios ĩ capti/
uitate ꝑdita anĩ ⁊ coꝛꝑis integritate ac fi

dei:malo moꝛe ac duro hoſtib deſeruire

Cernebat q́ʒ hymnos deix laudes de ec
cleſijs deꝑiſſe.edificia eccłiaꝝ q; plimis

locꝭ ignibo pcremata eẽ. ſolẽnia q̊ʒ q deo

debent᷑ de ꝓpꝛijs loò defeciſſe.ſacrificia
etiã ſacra dĩna vł nõ q̃rivł q̃reti qͥ tradat
nõ facile reꝑiri:in ipas montiũ ſiluas et
cauernas petraꝝ ⁊ ſpelũcas ↄfugientes
vł ad q̃ſcũq; munitões:alios fuiſſe expu
gnatos ⁊ ĩterfectos:alios ita neceſſarijs
ſuſtẽtacuł euolutos atq; pᷣuatos:vt fa/
meↄtabeſcerẽt.ipᷣoſq; eccłiaꝝ pᷣpoſitos
⁊ cłicos:qͥ foꝛte ðᷣi bñficiovł eos ñ incur
rerãt:vł incurrẽtes euaſerãt: rebo oĩbo ex
poliatos atq; nudatos egẽtiſſimos mẽ/
dicare.nec eis oĩibꝰ dq oĩa qbꝰ fulciẽdi eſ
ſent ſubueĩire poſſe. (lix tres ſuꝑſtiteſ vi
debat ex inũerabilibꝰ eccłijs:h ẽ cartha
gineñ.hypponeñ.⁊ circenſem:q̃ dei bñſi
cio exciſe nõ ſunt:⁊ eaꝝ ꝑmanent ciuita/
tes:⁊ diuino ⁊ hũano fulte pꝛeſidio:licet
poſt eiꝰ obitũ vꝛbs hypponeñ.incoł de
ſtituta ab hoſtibo fuerit ↄcremata. Et ſe
int hec mala cuiuſdã ſapient ſnĩa in⸗

*

—22ðẽ

bat᷑ dicentꝭ. Nõ erit magnꝰ magnuʒ pu/
tans ꝙ cadũt ligna ⁊ lapides:⁊ moꝛiunt
moꝛtales. Hec &̊ oĩa ille:vt erat alte ſapi
ens:qtidie vbertiʒ flebat.Accreuitq; me
roꝛibo ⁊ lamẽtationibo eiꝰ:vt eẽ adhuc in
ſuo ſtatu ↄſiſtentẽ ad eãdẽ hypponeſiuʒ
regionũ ciuitatẽ ab ijſdẽ hoſtibo veniret᷑
obſidendã.qm̃ in eiꝰtũc deſenſiõe fuerat
oſtitutꝰ.comes qͥdã bonefaciꝰ cũ gotho

rũ quondãa federatꝰ exercitu. Quã vꝛbeʒ

ferme.xiiij. mẽſibo ↄcluſam obſederunt.
Nã ⁊ litus illi marinũ intercluſiõe ab/
ſtulerũt. Quo etiã noſipᷣi de vicino cum
alijs nr̃is coepis ↄfugeramus.in eadẽq;
ojĩ obſidionis tꝑe ſuimꝰ. Vbi nobiſcum
ſuꝑ his inſoꝛtunijs ſepiſſime colloqᷓba/
mur.⁊ dei tremẽda iudicia pᷣ ocuł noſtrꝭ
poſita ↄſiderabamꝰ:dicẽtes. Juſtus es
dñe:⁊ rectũ iudiciũ tuũ. Pariterq; dolẽ
tes gemẽtes ⁊ flẽtes oꝛabamꝰ miſeratio
nũ pfrem ⁊ deũ oĩs ↄſolatõis: vt de eadẽ
nos tribulatiõe ſubleuare dignaret᷑. Et
foꝛte ꝓuenit vt vna cũ eodẽ ad mẽſaʒ cõ/
ſtitut ⁊ inde ↄfabulãtibo cepit coꝛã nob
dicere. Nouerit me h̊ tꝑe nr̃e calamitatꝭ
id deũ rogare:vt aut hãc ciuitatẽ ab ho/
ſtibꝰcircundatã liberare dignet᷑:aut ſia/

liud ei videt᷑:ſuos ſeruos ad ꝑferedã ſuũ

voluntateʒ ſoꝛtes faciat:aut certe vt me
de h̊ ſecło ad ſe accipiat.Que ille dicens
noſq; inſtruẽs:deinceps cũ eodeʒ ⁊ nos
cũ nr̃is oĩbꝰ:⁊ ipᷣi qͥ in eadẽ fuerãt ciuita/
tea ſũmo deo ſiłr petebamꝰ.Et ecce ter/
cio illiꝰ obſidionis mẽſe decubuit lecto

febꝛibo fatigatus. illa vltima exercebat᷑

egtudĩie. Nec ſuũ ſane dñſ famlm fructu
ſue pᷣcis fraudauit. Na ⁊ ſibip̃i ⁊ eidẽ ci
nitati qð ⁊ lachꝛymoſis depopoſcit pᷣci/
bus:in tꝑe impetrauit. Noui q̊ʒ eundeʒ
⁊ pꝛeſ byterũ ⁊ eᷣum ꝓ àbuſdaʒ energu/
minis petẽtibo vt oꝛaret rogatũ:eũq; in

oꝛõne lachꝛymas ſundentẽ deũ rogaſſe:
⁊ demões ab hoĩbo receſſiſſe. IJtemq; ad

egrotantẽ ⁊ lecto vacantẽ quẽdã cuʒ ſuo
egroto veniſſe:⁊ rogauiſſe vt eidẽ manũ
imponeret vt ſanꝰ eſſe poſſet eũq; rñdiſ/
ſe.ſi aliqd in his poſſet:ſibi h̊ vtiq; pᷣmi/
tus pᷣſtitiſſet:⁊ illũ dixiſſe viſitatũ ſe fuiſ
ſe:ſibiq; ꝑ ſomniũ dictũ eẽ. Uade ad au
guſtinũ epᷣm:vt eidẽ manũ ĩponat:⁊ ſal/⸗

fratri ⁊ coepᷣo honoꝛato auguſ

uus erit. Oð dũ cõpiſſet facere ñ diſtulit

⁊ illũ infirmũ ↄtinuo dñs ſanũ ab eodeʒ

diſcedere fecit Interea reticẽdũ mimeẽ:
cũ mẽoꝛati impẽderẽt hoſtes:a ſctõviro
q̃ʒ nr̃o coepᷣo thabennẽſis eccie honoꝛa

to lr̃is fuiſſeↄſultũ:vtꝝ nã ilb aduẽtanti

bus ex ecckijs epᷣis vł cleric recedẽdũ eſ
ſet an nõ.eiq; reſcriptꝭ inſinuaſſe.qͥd ma
gis ab ill romane euerſoꝛibo eẽt metuen/
dũ.Quã eiꝰ epłam huic ſcripture inſere

re volui.Eſt eĩ ſacerdotũ dei ⁊ miſtroꝛuzʒ

moꝛib valde vtil et neceſſaria. Iſto mõ
reſcriptũ ẽ ad eundẽ ab eodẽ 4 ancto
tinꝰ ĩ dño
ſaluteʒ. Charitati tue miſſo exẽplo epłe
quaʒ fri quodiuuldeo nro coepᷣo ſcripſi.

putabã me h̊ onere caruiſſe qð mihi ĩpo
ſuiſti:q̃rendo ↄſiliũ:qͥd ĩ his ꝑiculque ĩ

tꝑa nrĩa venerũt facere debeat. Quãuis
enĩ eplam illã bꝛeuit ſe cripſerim: nihil in
ea tñ pᷣtermiſiſſe me arbitroꝛ:qð ⁊ rũdẽti

dicere ⁊ qᷓrenti audire ſufficeret.qñqͥdex⸗
dixi nec eos eſſe ꝓhibendos qͥ ad loca:ſi

pnt:munita migrare deſiderãt:⁊ miniſte
rij nr̃i vincła:qbo nos chꝛiſti charitas al

ligauit:ne deſeramꝰ ecclias qͥbo ſuire de

bemꝰ:nõ eẽ rũpenda. Iſta qppe vᷣba ſũt
q in illa epła poſui.Reſtat ò̊inquãvt noi
q́ꝝ miſteriũ qᷓntulecũq; plebi dei vbi ſu/

mus manẽti:ita neceſſariũ ẽ:vt ſine h̊ eã

nõ opoꝛteat remãere:dicamꝰ dño.Eſto
nob̃ i deũ ꝓtectoꝛẽ:⁊ ĩ locũ munitũ. Sʒ

H ↄſiliũ tibi ꝓpterea ñ ſufficit vt ſcribiſ.
ne dei pᷣceptũ facere nitamur:vbi fugi/

endũ eẽ de ciuitate ĩ ciuitatẽ monet.Re/
colimꝰ enĩ vᷣba dicentꝭ.Cũ aũt ꝑſeq̃ntur

vos ĩ ciuitate iſta:fugite ĩ aliã. Quis au
tẽ credit ita h̊ dñm fieri voluiſſe vt in ne
ceſſario miſterio ſineq̊ viuere nequnt de

ſerant᷑ greges:q̊s ſuo ſanguine cõꝑauit.
Nunqͥd naʒ h̊ ipᷣe fecit qn ſe poꝛtãtibo in
egvptũ pentiba ꝑuulus fugit:qͥ nõdũ ec
cleſias ↄgregauerat:q̃s ab eo deſtas fu/
iſſe dicamꝰ: Nunqͥd qñ apoſtolꝰ paulus
ne illũ cõpᷣ hẽderet inimic ꝑ feneſtram in
ſpoꝛta ſùmiſſus ẽ ꝑ murũ⁊ effugit manꝰ
eiꝰ.deſerta ẽ que ibi erat eccia neceſſario
miſterio:⁊ nõ ab alijs frib ibidẽ ↄſtitutꝭ

qð optebat ĩpletũ ẽ! Eis qͥppe volẽtibꝰ

Hͦ aplłs fecerat vt ſeipᷣm fuaret eccie:quẽ

—

—,. — —— —— ☛n — — ———.

— = — —2=è

tidiel
i bant,
inines
Alönio
than
in
cadti
ſſeitn
tmmnen
uminer
mitnen,
Non
Sncto

aiho
wöole.

Pnin
gintgi.
Cin?

ihilin
damde
ſi
zwlui
irrnniſk
nunl
pfuned
peibuſe
Nninnr
daiſbiſo
tſißa
oEÿ
ii G

tſei.

iſ

Ce.
Rehprur
Cuisa
ſertinte
ninnd
ll.
finin
odue⸗
hnotn
un
Ennin
ten
Aclno
gſin
iß

ig

Ppꝛie ꝑſecutoꝛ ille qᷓrebat. Faciãt ſerui
chriſti:miſtri vᷣbi⁊ ſacr̃i eiꝰ qð pᷣcepit ipᷣe

ſiue ꝑmiſit. Fugiãt oĩno de ciuitate in ci

uitatẽ:qñ eoꝝ qſq; ſpãlit᷑ a ꝑſecutoꝛibo q̃

rit᷑: vtab alijs qͥ nõ ita qrunt᷑ nõ deſerat

Eeccia:ſʒ pᷣbeãt cibaria ↄſeruis ſuis:q̊s a⸗
lit᷑ viuere nõ poſſe nouerũt. Cũ aũt oĩm

id ẽ eoꝝ ⁊ cłlicoꝝ ac laicoꝝ ẽ cõe ꝑiculũ.
hiqͥ alijs indi gẽt nõ deſerant᷑ ab his q/
bus indigẽt.Alut igit᷑ ad loca mũita oẽs
trãſeãt:aut qͥ hñt remanẽdi neceſſitateʒ:

noõ relinqnt᷑ ab his ꝑ q̊s eoꝝ ẽ eccłiaſtica
ſupplæda neceſſitaſ:vt aut ꝑit᷑ viuãt:aut
Piter ſufferãt:qð eos pr̃failias vult ꝑpe/
ti.Qðõ ſi ↄtigerit:vt ſiue alij maiꝰ ſiue a/

lij minꝰ ſiue oẽs eq̃lłr patiant᷑:qͥ eoꝛũ ſint

qᷣpp alijs patiant᷑ apꝑet.illi.ſ.q cũ ſe poſ/
ſent a taliba mał eriꝑe fugiẽdo:ne alioꝛũ

neceſſitatẽ deſererẽt:manere voluerunt.

Hic maxiĩe ꝓbat᷑ illa charitas qm iohes

apls ↄmẽdat dicẽs Sic chꝛiſtꝰ aĩaʒ ſuã
ꝓ nob poſuit:ſic ⁊ nos debemꝰ ꝓ fribus
aias ponere. Nã qͥ fugiũt:vl ſuis deuin

cti neceſſitatibꝰ fugere nõ pñt:ſi ↄphenſi

patiant᷑ ꝓ ſeipᷣis nõ ꝓ fribꝰvtiq; patiunt᷑
Qui vᷣo ꝓpterea patiũt᷑.qꝛ frẽs qͥ eis ad
chꝛiſtianã ſalutẽ idigebãt deſerere nolu
erũt:ſine dubio ſuas aĩas ꝓ frib ponũt.
Vuũ illud qð coepᷣm q̃ndã dixiſſe audiui
mꝰ.ſi dñs nobᷣ imꝑauit ſugã ĩ eis ꝑſecu/
tiõibo:vbi pᷣt eẽ fructꝰ martyrij.qnto ma
gis debem fugere ſteriles paſſiões. qñ
eſt barbaric ⁊ hoſtił icurſus.veꝝ ẽ qͥdẽ
⁊ acceptabile:ſʒ his q̃̊s eccłiaſtici officij

nõ tenẽt vincła. Hã qͥ clades hoſtiles iõ
nõ fugit cũ poſſʒz effugere ne deſerat mi/
niſteriũ chꝛiſti:ſine q̃ͥ nõ pñt hoiĩes vlł fie

ri vł viuere chꝛiſtiani:maioꝛẽ charitatis
inueĩet fructũ:q; qͥ nõ ꝓpt᷑ frẽs: ſʒ ppt᷑ ſe
ipᷣm fugiẽs atq; cõpᷣhẽſuſ nõ negat chꝛi
ſtũ:ſuſcipitq; martyriuʒ.Quidẽ &̊ qð in
epła tua poꝛe poſuiſti: Dicis eĩ ſi ĩ eccle
ſijs ꝑſiſtẽdũ ẽ:qͥd ſimꝰ nob vł pplło pꝓfu/
curi:nõ video:niſi vt añ oclos nr̃os viri
cadãt.femĩe ↄſtupꝛent᷑.incẽdãt᷑ eccie:noſ
ipᷣi toꝛmẽt deficiamꝰ:cũ de nob q̃rit᷑qð

nõ hẽmꝰ. Potẽs ẽ qͥdẽ ðs audire pᷣceſfa

milie ſue: ⁊ hecq̃ ſoꝛmidãt᷑ auertere: nec
iõ tñ ꝓpt iſta q̃ incerta ſunt dʒ nr̃i officij

certa fieri deſertio:ſine qẽ plebi certa ꝑ/

N.çẽ R⅞⁵ —

cCcLxVI

nicies. nõ in reby vite hꝰ:ſz alteriꝰ qᷓ incõ

parabilr diligẽtiꝰ ſollicitiuſq; curãda ẽ.

MHaã ſi certa eẽnt iſta mala q̃ timẽtur ne in

loc in qb ſumꝰ foꝛte ↄtingant:pus inde

fugerẽt homĩes ꝓpt q̊ͥs ibi manedũ ẽ:et

nos a manẽdi nccitate liberos redderent

MHõ eiĩ qſq; eſt qͥ dicat miſtros manereo/

poꝛtere:vbiiã ñ fuerit qbs necce ſit mini
ſtrare. Ita qͥdã ſcti ep̃i de hiſpania ꝓfu/
gerũt:puſplebibo ꝑtim fuga lapſis:ꝑtiʒ
pempt::ꝑti obſidiõe ↄſũpt:ꝑti captiui-
tate diſꝑſis. Sʒ młto plłles illic manẽti/

bus ꝓpt s manerẽt ſub eoꝛũdẽ ꝑiculo/

rũ dẽſitate mãſerũt.Et ſi aliq deſeruert
plebes ſuas.h̊ᷣ ẽ qð dicimꝰ fieri nõ debe/
re. Neq; ei tales docti auctoꝛitate dina.
ſʒ hũano vł erroꝛe deceptivł tioꝛe ſt᷑ de/
uicti.Cur eĩ ſibi putãt indifferent᷑ obtẽ/
pPerãdũ eẽ pᷣcepto:vbi legũt de ciuitateĩ
ciuitatẽ eẽ fugiẽdũ:⁊ mercẽnariũ nõ ex/
hoꝛrẽt qͥ vidʒ lupũ veniẽtẽ ⁊ fugit:qm̃ ñ
eſt ei cura de ouibo. Cur non iſtas duas
dñicas veraſq; ſnias:vnã.ſ.vbi fuga ſini
tur aut iubet᷑: alterã vbi arguit᷑ ⁊ culpat᷑
ſic ĩtelligere ſtuget:vt int᷑ ſe reꝑiant᷑ nõ eẽ=
orieſicnõ ſũt.Et h̊ quõ reꝑit niſi atten
dat᷑qð iã ſuꝑiꝰ diſputani.tũc delocĩqͥ/
bus ſumꝰ pᷣmẽte ꝑſecutiõe fugiẽduʒ eſſe
chꝛiſti miſtris.qũ ibi aut plebs chꝛiſti ̃
fuerit cui miĩſtret᷑aut pᷣt ĩpleri ꝑ alios ne
ceſſariũ miĩſteriũ:qͥbs endẽ nõ ẽ cã fugien
di:ſic ĩ ſpoꝛta ſubmiſſus qð ſup cõmeo/
raui fugit apłs cuʒ a ꝑſecutoꝛe ipᷣe ppꝛie

q̃reret᷑.alijs qdẽ nccitatẽ ſilem nõ hntib⸗
a qͥb illic miſteriũ ĩpleret᷑. Abſit vt deſẽ e/
ratur eccia. Sic fugit ſctũs anaſtaſiꝰ ale
xandrinꝰ epᷣs:cũ eũ ſpãlit appᷣhedere cõ/
ſtantiꝰ imꝑatoꝛ pᷣceꝑat:neqq; a ceter mi
niſtrꝭ defta plebe catholica:q̃ in alexan/
dria cõmanebat. Cuũ aũt plebs manet et
miſtri fugiũt:miſteriũq; ſubtrahit᷑qͥd e⸗
rit niſi mercẽnarioꝝ illa ſuga dänabil. q/
bus nõ ẽ cura de ouibo: Cleniet eĩ lupus
nõ hõ ſʒ diabol:ᷣ pley q; fideles apoſta
tas eẽ ꝑſuaſit:qͥb tidianũ miſteriũ dñi
ci coꝛꝑis deſuit:⁊ pibit ifirmꝰ in tua nõ
ſcia ſʒ ignoꝛãtia frat.ppt᷑ q̃m chꝛiſtꝰmoꝛ
tuꝰ ẽ.Quid aũt ad eos attinet qͥ in hac re
nõ fallũtur erroꝛe ſʒ foꝛmidie ſuꝑant᷑q̃
reñ potiꝰ õᷣ ſuũ timoꝛẽ domino milſerãte

¶Soſſidonius de vita ſcti aug.

atq; adiuuante foꝛtiter dimicãt ne mala

ſine cõꝑatiõe guioꝛa:q multo ãpliꝰ ſunt

tremẽda ↄtingãt: Fit h̊ vbi charitas ðᷣi
flagrat:nõ vbi cupiditas mundi fumat.
Charitas eĩi dicit. Quis infirmat᷑ ⁊ ego
nõ infirmoꝛ?: Quis ſcandalizat᷑: ⁊ ego ñ
vꝛoꝛ? Sʒ charitas ex deo ẽ. Oremꝰ ̊ vt
ab illo detr a q̊ iubet᷑: ⁊ ꝑ hac magis time
amꝰ ne oues chꝛiſti ſpũabł neqͥ cie gladio
necent᷑ in coꝛde.q; ne ferro in coꝛꝑe truci
dent᷑:vbi qñcũq; quocũq; moꝛt genere

moꝛituri ſumꝰ. Magis timeamꝰ ne ſen

ſu iterioꝛe coꝛrupto pereat caſtitaſ fidei:
q; ne femie violent᷑ ↄſtupꝛentur in carne

DQua violẽtia nõ violat᷑ pudicicia ſi men

te ſeruet᷑:qm nec in carne violat᷑:qñ volũ

tas patient ſua turpit carne nõ vtit᷑iſʒ ſi

ne ↄſenſione tolerat qð aliꝰ oꝑatur. Ma
gis timeamꝰ ne mẽbꝛa coꝛꝑis chꝛiſti de
ſtituta ſpnalivictu necent᷑:q; ne membꝛa
coꝛꝑis nr̃i oppꝛeſſa hoſtili ĩpetu toꝛqan
tur. Mag timeamꝰ ne lapides viui ex/

tinguant᷑ deſerẽtibo nob:qᷓ; ne lapides et

ligna terrenoꝝ edificioꝝ incẽdant᷑ pᷣſen/
tibo nob. Nõ ꝛ iſta nõ ſintvitãda cũ poſ
ſint:ſʒ qꝛ potiꝰ ſunt ferẽda qñ vitari ſine
impietate nõ pñt:niſi foꝛte qͥ ſqᷓ; ↄtẽderit
nõ eſſe miſtrũ impiũ qͥ tũc ſubtrahit mi/

niſteriũ pietati neceſſariũ:qũ mag eſt ne

ceſſariũ.An nõ cogitamꝰ cũ ad iſtoꝝ pe
riculoꝝ ꝑuenit᷑ extrema:nec eſt ptãs vlla
fugiendi:q̃ntꝰ in eccłia fieri ſolet ab vtro
q; ſexu:atq; ab oĩ etateↄcurſus:alijs ba
ptiſmũ fla gitãtiba:alijs recõciliationeʒ:
alijs etiã pnie ipᷣiꝰ actiõeʒ:oĩbo ↄſolatio/
nẽ:⁊ ſacr̃oꝝ ↄfectionẽ ⁊ erogatõnẽ: Ubi
ſi miſtri deſint q̃ntũ exitiũ ſeq̃tur eoſ qͥ ð
iſto ſecło vł nõ regenerati exeũt:ł ligati:
Quãtus ẽ etiã vł luctꝰ fideliũ ſuoꝝ:qui
eos ſecũ in vite eteme reòe non hẽbunt:
Quãtꝰ deniq; gemitꝰ oĩm: ⁊ qͥrundãa q̃n

ta blaſphemia de miſterioꝛũ ⁊ miſtroꝛũ

abſentia? Uide àd faciat maloꝝ tꝑaliuʒ
timoꝛ: ⁊ qnta ĩ eo ſit acqſitio maloꝝ eter
noꝛũ.Si aũt miniſtri adſint ꝓ viribo q̃s
eis dñs ſubmiſtrat: oibo ſubuenit᷑. Alij
baptiʒzant᷑:alij recõciliant᷑:nlłi dñnici coꝛ/
por cõione fraudant᷑.Oẽs ↄſolant᷑:edifi
cant᷑:exhoꝛtant᷑:vt deũ rogẽt qͥ potẽs eſt
oĩa q̃ timent᷑ auertere:parati ad vtrunq;

vt ſi nõ põt ab eis calix iſte trãſire:fiatvo
luntas eiꝰ qͥ mali aliqᷣd nõ pᷣt velle. Cer/
te iã vides:qð te ſcripſeras nõ videre.qn
tũ bonũ ↄſequant᷑ ppłi chꝛiſtiani:ſi in pᷣ
ſentibo mał nõ eis deſit pñtia mĩſtroꝛuzʒ

chꝛiſti. Quoꝝ vides etiã q̃ntũ obſit ab/

ſentia:dũ ſua q̃rũt nonq̃ ieſu chꝛiſti:nec
hñt illã charitatẽ de q̃ dictuʒ ẽ.nõ q̃rit q̃
ſua ſunt:nec imitant᷑ eũ qͥ dixit.Nõ q̃res
qð mihi vtile eſt:ſʒ qð multꝭ vt ſalui fiãt
Qui etiã ꝑſecutorꝭ pncipis illiꝰ inſidias
nõ fu giſſet:niſi ſe alijs qb neceſſari erat
fſᷣuare voluiſſet. Pꝛopt᷑ qð ait.Cõpelloꝛ
aüt ex duob deſideriũ hñs diſſolui et eẽ
cũ chꝛiſto:młto eni mag optimũ:mane/
re aũt ĩ carne neceſſariũ ꝓpt᷑ voſ. Hic ſoꝛ
taſſe qs dicat iõ debere dei miſtros ſuge
re talibo imminẽtibꝰ mal:vt ſe ꝓ vtilita/

te ecclie tpibo trãquillioꝛibꝰ ſeruẽt. Re⸗

cte h̊ fit a buſdã:qñ ſunt alij ꝑ qs ſup/
pleat᷑ eccłiaſticũ miſteriũ:ne ab oibo deſe

ratur. Oõð feciſſe anaſtaſiũ ſupᷣ diximus.

Nã qntũ neceſſariũ fuerit eccie:quãtũq;
ꝓfuerit qð ille vir mãſit in carne:catholi
ca fides nouit.qᷓ aduerſus arrianos he/

reticos oꝛe illiꝰ⁊ amoꝛe defenſa ẽ Sʒ qñ

eſt cõe ꝑiculũ:magiſq; timeduʒ ẽ ne qͥſqᷓ
id facere credat᷑ nõ ↄſuledi volũtate:ſʒ ti

moꝛe moꝛiẽdi.magq; fu giẽdi obſit exẽ/

plo:qᷓ; viuẽdi ꝓſit officio:nilla rõe facien
dũ ẽ.Deiq; ſcũs dauid ne ſeſe cõmitter⸗
picuł pᷣlioꝝ ⁊ foꝛtaſſis extingueret᷑ ſicut
ibi ſcriptũ ẽ.lucerna iſrł.a ſuis h̊ peteti/
bus ſüpſit:nõ ipᷣe h pᷣſũpſit.Alioqͥn mł/
tos imitatoꝛes feciſſʒ ignauie: qͥ eũ crede
rẽt h̊ feciſſe:nõ ↄſideratiõevtilitatᷣ alioꝝ
ſʒ ſue pꝑturbatiõe foꝛmidis. Occurrit eẽ
alia qſtio:quã ↄtẽnere nõ debemꝰ.Si eĩ
hec vtilitas negligẽda nõ ẽ:vt aliqͥ mini
ſtri ꝓpterea fugiãt:ĩminẽte aliq vaſtitate
vt fuent᷑ qͥ miſtrẽt eis qs pꝰ illã cladẽ re/
ſiduos poterit inueĩre.qͥd fiet vbi vidẽt᷑
oẽs ĩterituri:niſi aliqͥ fugiãt: Si eĩ acte/

nꝰ ſeuiat illa ꝑnicies vt ſolos miſtros ec

cleſie pſeqtur.qͥd dicemꝰ? An relinq̃nda
eſt a miſtrꝭ fugiẽtibꝰ eccia:ne a moꝛiẽtib
miſerabiliꝰ relinq̃tur?: Sʒ ſi laici ñ qrũt
ad moꝛtẽ pñt occultare quoqᷣ mõ epᷣos ⁊

clericos ſuos:ſic ille adiuuerit ĩ cꝰ ptãte

ſũt oĩa:qͥ põt ⁊ nõ fugiẽtes ꝑ mirabilem

oc

c
Pci

linſino
. n
niterin
kunär,
Lmüe
chꝛiine
ir
n ict⸗
rui
nken
ulipde
doigd
tinumans
ſol Mn
itwsh
prlin,
net. e⸗
Pnd
Meide⸗
Poirins⸗
minig
atboli
nnosbe⸗
Gg
eriſß
ütneßzt
iobltai⸗
ſ co
ni
noc ſon
Gbadn/
iaſtet/
äiget⸗
at alor
Curntei
ni
inini
ſaſticnte
oden⸗
birin
itwa
nini
goneh
iiiit
ccgf
Gr
tin

D

łuare potẽtiaʒ. Sʒ iõ q̃rimꝰ quid nos
facere debeamꝰ:ne ĩ oĩb expectãdo diĩna
miraclła tẽptare dñʒ iudicemur. Nõ qͥdẽ
talẽ iſta tẽpeſtas:qũñ laicoꝝ et cłicoꝝ eſt

cõe ꝑiculũ.ſic in naui vna cõe ꝑiculũ eſt

mercatoꝝ atʒ nautaꝝ Ueꝝ abſitvt tãto
piclitãda ſit hec nauis nr̃a: vt debeãt eã
naute:⁊ maxie gubnatoꝛ ꝑiclitãtẽ deſere
re:etiã ſi in ſcaphã trãſiliẽdo vł ecẽ natan

do poſſint effugere. Quiboenĩ metuimꝰ
ne nr̃a deſertiõe ꝑeant:ne tꝑalẽ moꝛteʒ q̃

qñq; ventura e: ſʒ eternã qᷓͥ pᷣt ſinõ cauea

tur venire:⁊ pᷣt ſi caueat᷑ ec nõ venire me/

tuimꝰ. In cõi aũt ꝑiculo vite hꝰ cur exi/

ſtimemꝰ vbicunq; fuerit hoſtil incurſus

oẽs cłicos ⁊ nõ etiã oẽs laicoſ eẽ moꝛitu
ros: vt ſil finiãt hãc vitã qͥb ſũt clici ne/⸗
ceſſarij: Aut cur nõ ſperemꝰ ſiẽ aliq̃s lai

cos:ſic etiã cłlicos remanſuros:a qbo eis

neceſſariũ miniſterium valeat exhiberi:
Duãq; oſi int dei miſtros inde ſit diſce/⸗
ptatio qͥ eoꝝ maneãt ne fuga oĩm:⁊ qͥ eo

rũ fugiãt ne moꝛte oĩm deſerant᷑ eccleſie
CTale qͥ ppe certamẽ erit int᷑ eos vbi vtri
qᷓ; ferueãt charitate:⁊ vtriq; placeãt cha
ritati.Que diſceptatio ſi alit᷑ nõ potue/
rit termiari:q̃ntũ mihi videt᷑:qͥ maneant
⁊ qͥ fugiãt ſoꝛte eligẽdi ſũt. Qui eĩ dixe/⸗
rint ſe potiꝰ fugere debere:aut timidi vi/

debunt᷑:qꝛ ĩminẽs malũ ſuſtiere noluer̃t:

aut arrogãtes:qꝛ ſe mag qͥ fᷣuãdi eſſent
neceſſarios ecc̃ie iudicarũt Deinð foꝛtaſ
ſis hi qͥ melioꝛes ſũt eligãt ꝓ fribo anias
ponere:⁊ hi fuabunt᷑ fugiẽdo q̃̊ꝝ ẽ minꝰ

vtił vita:qꝛ mĩoꝛ ↄſulẽdi ⁊ gubernãdi pe

ritia.Qui tñũ piũ ſapiũt õdicẽt eis q̊s vi
dent ⁊ viuere potiꝰ opoꝛtere ⁊ mag mo/
ri velle q; fugere. Jõ ſic ſcriptũ ẽ.Cõtra
dictiões ſedat ſoꝛticio:⁊ int᷑ potẽtes dif/
finit. Meliꝰ eĩ ðs in hmõi ambagibo qᷓ;
hoĩes iudicat:ſiue dignet᷑ ad paſſiõiſ fru
ctũ vocare melioꝛes:⁊ ꝑcere ĩfirmis:ſiue
iſtos facere ad mala ꝑferẽda foꝛtioꝛes:et
huic vite ſubtrahere quoꝛũ nõ pᷣt eccłie
tãtũ q̃ntũ illoꝝ vita pdeſſe.Res fiet qͥdẽ
minꝰ vſitata:ii fiet iſta ſoꝛticio. Sʒ ſi fa
eta fuerit:qͥs eam repꝛehẽdere audebit:
Quis nõ eã niſi imꝑitꝰ aut ĩuidꝰ ↄgrua
pᷣdicatiõe laudabit:Qð ſi nõ placʒ face/
re:cuiꝰ facti nõ occurrit exẽplũ:nulliꝰ fu

cxVI

ga faciat:vt eccie miſteriũ maxie in tant⸗
ꝑicuł neceſſariũ ac debitũ deſit. Nẽo ex/

cipiet ꝑſonã ſuãtvt ſi aliqᷓ gra viðꝛ excel

lere:iõ ſe dicat vita:⁊ ob h̊ fuga eẽ digni
oꝛẽ.Quiſqͥ eĩ ̊ putat:nimiũ ſibi placet
Quiiqͥ ſaũt ec h̊ dicit:oĩb diſplicʒ. Sũt
ſane qͥ arbitrant᷑ ep̃os ⁊ clicos nõ fugien
tes in talib ꝑicuł ſed manẽtes facere:vt
plebes decipiant᷑:cũ iõ nõ fugiũt: qꝛ ma
nere ſuos pᷣpoſitos cernũt. Sʒ facile eſt

bʒãc repᷣhẽſionẽ vł inuidiã deuitare:allo

quẽdo eaſdẽ plebes atq; dicẽdo. Nõvoſ
Decipiat ꝙ de loco iſto nõ fugimꝰ. Nõ ei

ꝓpter nos:ſʒ ꝓpt᷑ vos h̊ poti manemus

ne vob nõ miſtremꝰ.qcqͥd ſaluti vre q̃ in

chꝛiſto ẽ nouimꝰ neceſſariũ. Si ͤ fugere
volueritꝭ:⁊ nos ab iſtꝭ qbo tenemur vin/

cuł ſolui QOð tũc puto eẽ dicẽdũ:qñ vᷣe

videtur vtile eẽ ad loca tutioꝛa migrare.

Quo audito ſi vł oẽs vł aliqͥ dixerit in il

lius ptãte ſumꝰ cui⸗ irã nullꝰ qcunq; va
dit euadet:⁊ cuiꝰmificoꝛdiã vbicũq; ſit

pᷣt inueĩre:qͥ nuſq; vult ire ſiue certis ne/
ceſſitatiba ĩpeditꝰ:ſiue laboꝛare nolẽſad

incerta ſuffugia: ⁊ ñ ad finiẽda ſʒ ad mu/
tanda pꝑicula./ꝓculdubio iſti deſerẽdi nõ

ſũt a mĩſterio chꝛiſtiano. Si aũt h̊ audi/
to abire maluerit:nec il manẽdũ ẽqͥ pꝓpt
illos manebãt.Oꝛ ibi iã nõ ſũt pꝓpter qͥs
manere adhuc debeãt.Quicũq; igit᷑ iſto

mõ fugit vt eccie neceſſariũ miſteriũ illo

fugiẽte nõ deſit:facit qð dñs pᷣcepitſiue

Emiſit. Qui aũt ſic fugit: vt gregi chꝛiſti
ea qb ſpũałr viuit alimẽta ſubtrahant᷑.

mercẽnariꝰ ille ẽ:qͥ videt lupũ venientẽ ⁊z
fugit:qm̃ nõ ẽ ei cura de ouibʒ. Hec tibi
qꝛ me ↄſuluiſti frater dilectiſſime q exiſti
maui vᷣitate:⁊ certa charitate reſcripſi:ſʒ
ne melioꝛẽ ſi inuenen ſeqris ſnĩiam:nõ p/
ſcripſi. Melius tñ qð in his pericuł fa⸗
ciamus inuenire non poſſumus:qᷓ; oꝛati
ones ad dominũ deuʒ noſtrũ: vt miſerea
tur nr̃i. Quod ipᷣm vt ſcʒ ecclłias non de
ſererent:dei bono nonnulli pꝛudentes et
ſancti viri:⁊velle ⁊ facere meruerũt:⁊ int
dentes obtrectãtiũ a ſui ꝓpoſiti intẽtio/⸗
ne mime delecerũt. DSane ille ſctũs in
vita ſua ꝓlixa ꝓ vtilitate ac felicitate ſctẽ
eccłie catholice diuitꝰ ↄdonata: vixit an

nis ſeptuagintaſex.in clericatu autemvł

„

Poſſidonius de vita ſcti aug.

epiſcopatu anis ferme dragita. Dicere

aũt nobᷣ int᷑ faĩliaria colloqa cõſueuerat:

poſt ꝑceptũ baptiſmũ ec laudatos chꝛi /
ſtianos ⁊ ſacerdotes abſq; digna ⁊ cõope
tenti pnia exire de coꝛꝑe non debere.OH ð
etiã ipᷣe fecit vltia q̃ defunctꝰ eſt egritudi

ne. Plã ſibi iuſſerat pſalmos dauidicos

ſunt pauciſſimi de pnia ſcribi:ipoſq;ã

diebo ſue ĩfirmitatꝭ intuebat᷑:⁊ legebat:⁊

a quoq; impediret᷑ cauebat. Añ dies fer

nit pñtibo ne qs ad eũ igrederet᷑:niſi his
tm̃ hoꝛis qbo medici ad inſpiciẽdũ intra

rent:vl cũ ei inferret᷑ retectio. Et ita ob/

ſeruatũ ⁊ factũ ẽ᷑:⁊ oĩ illo tꝑe oꝛõni vaca
bat. Uerbũ deivſq; ad ipᷣaʒ ſuã extremã
egritudinẽ impᷣtermiſſe alacrit᷑ ⁊ foꝛtiter

ſana mente:ſanoq; ↄſilio in eccia pᷣdica/
nit. Mẽbꝛis oiby ſui coꝛꝑis incolumis
integro aſpectu atq; auditu:⁊ vt ſcriptũ

rãtib:obdoꝛmiuit ĩ pace pr̃ib ſuis enu

tritꝰ in bona ſenectute:⁊ nob coꝛã poſit
ꝓ eiꝰ cõmẽdanda coꝛꝑiſ depoſitiõe:ſacri

ſiciũ deo oblatũ eſt: ⁊ ſepultus eſt. Teſta

mentũ autẽ nullũ fec:qꝛ vñ faceret puu

chriſti nõ habuit.Eccłie bibliothecã et
osẽs codices diligent᷑ poſteris cuſtodien
dos ſꝑ iubebat.Si qͥd vo eccia vł in ſũ/
ptibo vł in oꝛnamẽt habuit fideli pᷣſ by/

tero q ſub eodẽ domꝰ eccie curã gerebat

dimiſit. Nec ſuos ↄſanguineos vl in ꝓ/
poſito vł extra ↄſtitutoſi ſua vita ⁊ moꝛ

te vulgi moꝛe tractauit.Quibi dum ad/
huc ſuꝑeſſet id ſiopꝰ ſuit qð ⁊ ceter ero/⸗
gauit:nõ vt diuitias hrent:ſʒ vt aut nõ

aut minꝰ egerẽt.Clerũ ſufficientiſſimuʒ

⁊ monaſteria viroꝝ ac feminaꝝ ↄtinẽtiũ

eſt. Et in ſuis qͥdẽ ſcriptis ille deo acce
ptus ⁊ charus ſacerdos.q̃ntũ lucẽte ve-
ritate videre ↄceditur:recte ac ſane fidei
ſpei ⁊ charitatꝭ catholice eccievixiſſe ma
nifeſtat. Oð agnoſcũt qͥ eundẽ de diuus
ſcribentẽ legẽtes ꝓficiũt. Sed ego arbi
troꝛ plus ex eo ꝓficere potuiſſe:qui eum
⁊ loquentẽ in eccia pᷣſenteʒ audire ⁊ vide
re potuerũt:⁊ eiꝰ pꝛeſertim int hoĩes cõ

diebo ſue ifirmitat in⸗ legebat: · uerſationẽ nõ ignoꝛauerũt. Erat eniz nõ
iugit᷑ ac vbertim flebat. Et ne intẽtio eiꝰ

ſolũ eruditus ſcriba in regno celoꝛuʒ de

theſauro ſuo ꝓferẽs noua ⁊ vetera:⁊ vnꝰ

negociatoꝛũ ò inuentã pᷣcioſam marga/

ritam q̃ habebat venditꝭ cõpauit.veruz3

etiã ex his ad qᷣs ſcriptũ eſt. ſicloquimi/
ni ⁊ ſic facite:⁊ de quibus ſaluatoꝛ dicit.
Qui fecerit ⁊ docuerit ſic homies h ma/

gnus vocabit᷑ in regno celoꝝ. Peto autẽ

impendio veſtrã charitateʒ qui hec ſcri/
pta legitꝭ: vt mecũ om̃ipotenti deo gras
agatis:dñmq; benedicatᷣ:qͥ tribuit mi/

pectu atq; auditu:⁊ vt ſcripti hai intellectũ:vt hec in noticiã ⁊ pᷣſentiũ ⁊
eſt nob aſtãtibo ⁊ vidẽtibꝰ ac cũ eo ꝑit᷑o ///½

abſentiũ:pᷣſentis tꝑis ⁊ futuri hoium:et
vellem deferre et valuiſſem. ⁊ mecũ acꝓ
me oꝛetis:vt illiꝰ quondã viri cũ quo an
nis ferme quadraginta dei dono abſq;
amara vlla diſſenſione familiarit ac dul
citer vixi.⁊ in ̊ ſeculo emulatoꝛ ⁊ imita
toꝛ exiſtam:⁊ in futuro om̃ipotentis dei
pꝛomiſſis cũ eodem ꝑfruar. Amen.

¶ Aurelij Auguſtini Hipponẽſis ep̃i⸗
ac docton eccleſiae ſanctiſſimi ꝑiter ⁊ ꝑ/
ſpicaciſſimi:plimoꝝ opuſculoꝝ necnon
vitae eiꝰ a Poſſidonio pſcriptae:impen
ſis ⁊ opa Martini flach Argentine accu
ratiſſime impꝛeſſoꝝ YFinis Anno a nati
uitate ſaluatonꝭ nr̃i. M.cccc.lxxxix.xiij.

Kalendas Apꝛiles.

cũ ſuis pᷣpoſitꝭ plene eccłie dimiſit;: vna Mos iuuat arguta ſcrutari ĩdagie veꝝ.
cũ bibliothecis libꝛos ⁊ tractatꝰ vł ſuos ¶ Illos Bulicßio vᷣ̈ba lepoꝛe tenent.
vl alioꝝ ſctõꝝ hũtibꝰ:in qbꝰ dono deij Aſſt alijs gratũ eſt varios vᷣſare libellos.
lis qntuſq; in eccia fuerit noſcit᷑.⁊ in his ¶ Güt qʒ ſcripta qba nõ niſi ſctã placẽt.
ſemꝑ viuere a fidelibs inuenit᷑ iuxta d Nuiſqs eſ ex iſt: pauc nümiſ eme młroſ
etiã ſeculariũ quidã poetaꝝ ſuis iubens ¶Aurelij libꝛos:hancq; leuato ſitim.

quo ſibi tumulũ moꝛtuo in aggere pub/ Neruoſos cemes rationũ viribus:atq;
ð

lico collocarẽt ꝓ epigrãmate ſinxitdicẽſ
Viuere poſt obitũ vatẽ vis noſſe viatoꝛ
Oð legis ecce loquoꝛ vox tua nẽpe mea

Doſmẽdg exꝑteſtulit Argẽtina:pᷣmiq;
¶ Martinꝰ docili ſimus ab arte dedit.

.

Nbac
maßi
Ncchy
W
manger
N
ognin⸗
ummdet
niosbnn

—

PNeni

uibai⸗
deg
Ct
töli⸗
ihoüna
ninn
igonm
naee
nird
minin
Maode⸗
n,

ſo che⸗
wa
nechon
i
nean
oan

/

e.
nt.
helo⸗
Pbei⸗
enlol

——N———B—

4
W
RSðð

4

s

*

õõ
E

ODuid ſit ⁊ q̃d habeat ꝑadiſus ca. xvij

Mon valet homo deo vicem reddere ni⸗
ſi per amoꝛem ca. xviij
OQuigd in nob deꝰ reqrat ſibi ſile ca.xix

De ↄpfidentia anĩe amantis deũ ca.xx

Quid fecit deꝰ ꝓpter homĩem ca.xxi
De recoꝛdatione vulnerũ ieſu chꝛiſti do
mini noſtri. ca.xxij
Recoꝛdatio vulneꝝ chꝛiſti eſt efficax re
mediũ ↄtra oẽs aduerſitates ca.xxiij
Meditatio aĩe ad amoꝛẽ chꝛiſti c.xxiiij
Nihil poteſt anime ſufficere pꝛeter ſum
mum bonum ca.xxv
Quid ſit cognitio veritatis

ſonci. da. rvvi;
De oꝑatiõe eiꝰ q diligit deũ. ca.xxviij
De vera coꝛdis requie ca.xxix

Onicqͥd mẽtꝭ aſpectũ ab eo retrahit oĩ/
no fugiẽdũ eſt atq; execrandñũ ca.xxx
Uiſio dei perdita eſt pꝛopter peccatuzʒ:

⁊ miſeria inuenta eſt ca.xxxi
ebonitate dei ca. xxxij
e delectabili fruitiõe dei ca.xxxiij

Sũmũ bonũ appetendũ eſt ca.xxxiiij
Demutua charitate ſctõꝝ ĩ ceł c.xxxv
De pleno gaudio vite eterne ca.xxxvi

Cabula capitum in

it cogn c. xvi.
Ouid in nobis operetur miſſio ſpirituſ/

—

enchiridion diui Auguſtini epi byppo/
nenſis ⁊ doctoꝛis eminentiſſimi. .

O, homĩs ſapĩa pietas.i.dei cultꝰ dici/
tur:vt in Job legitur. Ca. pmũ
Quo nã modo ſit colẽdus deꝰ ca.ij

Qualem ſibi libꝛũ ſieri voluerit:vel q vt

contineret popoſcerit Ca. iij
De initio fidei⁊ ꝑfectiõe ſpeciei:⁊ ꝙ chꝛi
ſtus ſit pꝛopꝛium fidei catholice funda/
mentũ quod apud hereticos nominete/
nus inuenitur ca.iiij
Quid ſit enchiridion qð ſibi fierivelit:⁊
qᷓ; laboꝛioſum ſit cõtra fidẽ ſpem ⁊ chari

tatem ſentientibo reſpondere ca. v

O/, ſymbolũ ⁊ dñica oꝛatio fidem in ſe ⁊
ſpem ⁊ charitatem ↄtineðͤt ca. vi

Qualiter fides ſpes ⁊ charitas ſine ſein/

uicem eſſe nõ poſſint:q;uis a ſe in àbuſ/

dam differant ca, vij

O, credulitas fidei chꝛiſtiane nõ ĩ natu
ris rerũ ſed in creatorꝭ bonitate cõſiſtat.
Et ꝙ ſatis ſit om̃i chꝛiſtiano credere ſan
ctã trinitatẽ eſſe cauſam omnium creata
rum rerum. ca. viij.
Qualia bona ſintquea ſumma trinitate
creata ſunt ca. ix

Qualiter deꝰ mala oꝛdinet et que ſit diſ.

finitio maiit· ca. x
Bonas eſſe omnes naturas a ſũmo bo/
no factas:quibuſq; ex cauſis ⁊ q̃liter coꝛ
ruptio noceat intimatur ca.xi
O, nullum poſſit eſſe malum ſi nullũ ſit
bonum:⁊ ꝙ hec aſſertio pꝛophetice ſen/
tentie non ſit contrarria ca.xij
O) in bonis ac mal ſibimet prijs dyale/
cticoꝝ regła deſiciat:⁊ qͥd ſit coꝛruptio:
⁊ ꝙ ex bonis mala oꝛta ſint ca.xiij
Quõ nõ ſit ↄtrarium dñice ſnĩe:q̃ ðꝛ:nõ
pᷣt arboꝛ bona fructꝰ malos facere:cũ di
cunt᷑ mala ex bonis eſſe oꝛta ca.xiiij

Non ꝑtinere ad beatitudinem ↄſequen/
dã ſcire cauſas coꝛpoꝛaliũ in mundo mo

tionum. ca.xv
Diſputatio qlłr erroꝛ caueri poſſit c.xvi
Utrum ad officium hominis iuſti ſita⸗
liquãdo mentiüri ca. xvij
Quibus in rebus fallamur ca. xviij
An pẽta dicenda ſint cũ qͥs de malo ho/
mine bñ ſentit vl veriſilibo fallik ca. xix

ODuib in reb errãtes nõ peccemꝰ qᷓ;uis

ad hꝰ vite mifias erroꝛ ꝑtineat ca.xx
Nuõ ſit pẽtm om̃e mendaciũ:vł qualit
etiã illi licet venialiter peccent:qui nõ ni
ſi pꝛo ſalute hoĩm mentiũtur ca.xxi
Que ſint cauſe bonarum rerum ⁊ q̃ ma/
larłfiuim. addg. xri
Oõ ſit creature rõnabilis pꝛimũ malũ:

vel que mala hoc ſecuta ſunt ca. xxiij

O, in ſuis malis rõnał natura btitudi/

nis appetitũ nõ amiſerit:⁊ ꝙ bõ hẽat pe

ã ppꝛiã coꝛpoꝛis moꝛtem ca.xxiiij
Hpeccatũ adam oꝛiginaliter in poſte/
ros tranſierit. aa. xxv
Qualiter hũani generis maſm ex dei ira

iacebat in malis:luens cũ deſertoꝛib an

gelis iuſtiſſimas penas manete in eis bo
nitate creatoꝛis. aa. xxvi
O, qbuſdã angelis cadẽtibo ꝑ ſuꝑbiam

reſidui certiſſimaʒ ꝑpetue beatitudinis
W

20

ISI TIT

5

8 r 0 V

R

Balancde Q

N Focus O

H J K 1

G

E

10

-Euroskala Offset

VierfarbSelector Standard“

2 Copyright 4/1999 VXVMaster GmbH www.yymaster. com